Page 1

ïåí è ïðàâèëàòà ìó. Çà ìåí ÅÑ å "èíñòèòóöèÿ", êîÿòî óâàæàâà äåìîêðàòè÷íèòå öåííîñòè, çà÷èòà ÷îâåøêèòå ïðàâà (âêëþ÷èòåëíî òåçè íà ìàëöèíñòâàòà) è óâàæàâà êàêòî ñâîåòî, òàêà è ÷óæäîòî èñòîðè÷åñêî ìèíàëî. Äúðæàâèòå è íàðîäèòå òðÿáâà äà ñúõðàíÿâàò èñòîðè÷åñêàòà ñè ïàìåò íå ïîä ôîðìàòà íà âúçìåçäèå, à êàòî ÿñíà ïîçèöèÿ, áëàãîäàðåíèå íà êîÿòî òîçè íàðîä ïðîñúùåñòâóâà, çàùîòî îïèðàéêè ñå íà ìèíàëîòî, íèå ãðàäèì ñâîåòî íàñòîÿùå è ñâîåòî áúäåùå. Íå ìîæå èñòîðè÷åñêàòà èñòèíà äà áúäå ðàçìåííà ìîíåòà. Çà ìåí êàòî ãðàæäàíèí íà åâðîïåéñêà ñòðàíà ñà íåîáÿñíèìè òâúðäîñòòà è íåâúçìîæíîñòòà äà ñå âîäè äèàëîã ïî îòíîøåíèå íà îñíîâíè îáùî÷îâåøêè öåííîñòè. Çàùîòî ñòàâà äóìà çà íà÷èí íà ïðèñïîñîáÿâàíå êúì åäèí öèâèëèçàöèîíåí ìîäåë. Àêî Òóðöèÿ èñêà äà áúäå ìîäåðíà äúðæàâà, òðÿáâà äà íàïðàâè îíîâà, êîåòî Ãåðìàíèÿ íàïðàâè ïî ïîâîä Õîëîêîñòà. Âèçèðàì íå ñàìî 1915-òà ãîäèíà è àðìåíñêèÿ ãåíîöèä, íî è Êèïúðñêèÿ ïðîáëåì, è çà÷èòàíåòî íà ïðàâàòà íà ìàëöèíñòâàòà â Òóðöèÿ. Íèå, àðìåíöèòå, ñìå òîëåðàíòíè ãðàæäàíè íà Áúëãàðèÿ è íèêîãà íå ñìå èñêàëè îò ïîëèòèöèòå äà ïðèçíàÿò ãåíîöèäà, èçâúðøåí â Òóðöèÿ. Òå ìíîãî ïîñëåäîâàòåëíî ñòðàíÿò îò ïðîáëåìà, êîåòî íå îçíà÷àâà, ÷å íå ïðèçíàâàò ôàêòèòå. Ïðîñòî ñå âúçäúðæàò îò ïîÿñíà ïîçèöèÿ çàðàäè òóðñêèÿ ôàêòîð â Áúëãàðèÿ, çàðàäè íåïîñðåäñòâåíîòî íè ñúñåäñòâî. Ìîðàëúò çà ñúæàëåíèå ÷åñòî îòñòúïâà ïðåä ïîëèòè÷åñêèòå è èêîíîìè÷åñêè èíòåðåñè. Àíêåòàòà íàïðàâè ßíà ÈÂÀÍÎÂÀ

Çàðàäè ñúëçèòå íà ìàéêàòà Æàíèíà ÄÐÀÃÎÑÒÈÍÎÂÀ Ïðåäè âðåìå åäíî ìîì÷å - òóð÷èí îò ðóñåíñêèòå ñåëà - ìå ïîïèòà êàòî ìíîãî ðàçáèðàì îò êèíî, äà ñúì ìó êàæåëà çàùî òîëêîâà ÷åñòî ïóñêàëè ïî òåëåâèçèÿòà "Âðåìå ðàçäåëíî". "Çà äà ðàçïëàêâàò ìàéêà ìè, çàòóé ëè," ãíåâåøå ñå òîé. Íà íåãî õè÷ íå ìó ïóêàëî çà îíîâà ðàçäåëíî âðåìå, àìà ìàéêà ìó âñå ïëà÷åëà. Èíà÷å áèëè îò òóðöèòå, êîèòî òðúãíàëè íà "ãîëÿìà åêñêóðçèÿ", íî íå ïðîêîïñàëè è ñå âúðíàëè. "Íå ðàçáèðàì ÷àê òîëêîâà îò êèíî è íÿìàì îòãîâîð íà âúïðîñà," ìó, êàçàõ òîãàâà. Äíåñ ñè ìèñëÿ, ÷å ìàéêàòà íà ìîì÷åòî ñèãóðíî ùå îñòàíå äîâîëíà, êîãàòî ãëåäà "Îòêðàäíàòè î÷è". Ñèãóðíî ùå ïîíàïîìïà ñàìî÷óâñòâèåòî ñè è âå÷å íÿìà äà ðîíè ñúëçè íà "Âðåìå ðàçäåëíî". Âðåìå áåøå áúëãàðñêîòî èãðàëíî êèíî äà ðàçêàæå çà îíèÿ ñúáèòèÿ. Âñå ïàê ìèíàõà äîñòàòú÷íî ãîäèíè, çà äà ñå ñúçäàäå èñòîðè÷åñêàòà äèñòàíöèÿ. Âñå ïàê òîâà ñà íàé-äðàìàòè÷íèòå äíè îò áëèçêàòà íè èñòîðèÿ, à êàêâî äðóãî ìîæå äà ïðàâè êèíîòî, îñâåí äà èçïîëçâà äðàìàòèçìà íà æèâîòà? Ðàäîñëàâ Ñïàñîâ èçíîñâà "Îòêðàäíàòè î÷è" öåëè ñåäåì ãîäèíè. Ïîäîáíà áðåìåííîñò áè òðÿáâàëî äà çàâúðøè ñ þíà÷íî ÷åäî èëè ñ áîëíî äåòå. Êîé çíàå çàùî íå ñúì ñêëîííà äà óïîòðåáÿ íèòî åäíà îò äâåòå êðàéíîñòè. Ôèëìúò çàðàçÿâà ñ ïàòîñà ñè. Íå ìîæåø äà îñòàíåø áåçðàçëè÷åí êúì ëþáîâíàòà èñòîðèÿ ìåæäó ìëàäàòà òóðêèíÿ è áúëãàðèíà. Âðúçêà, ÷èéòî òðàãèçúì èäâà îò âúíøíèòå, îáùåñòâåíî-ïîëèòè÷åñêè îáñòîÿòåëñòâà.  ñúùîòî âðåìå "Îòêðàäíàòè î÷è" çàåêâà â íà÷èíà ñè íà ðàçêàç. Ñúîáùàâàò ñå îáñòîÿòåëñòâà, êîèòî âìåñòî äà âîäÿò çðèòåëÿ íàïðåä, ãî îáúðêâàò. Íàïðèìåð èìà åïèçîä, â êîéòî Àéòåí ñúîáùàâà, ÷å ïðèñòèãà äà îòáåëåæè ãîäèøíèíà îò ñìúðòòà íà ìúæà ñè. È òîëêîç. Êàêúâ å òîçè ìúæ? Óáèò, ïî÷èíàë èëè ïðîñòî çàìèíàë çà Òóðöèÿ? Íå ñå çíàå. Íåÿñíè ñà è åïèçîäèòå â êëèíèêàòà çà äóøåâíî áîëíè. Íàòðóïâàíåòî íà íîâè ãåðîè íå íîñè íîâè åìîöèè èëè ïúê íîâî çíàíèå çà âðåìåòî. Òî å ñàìî îáúðêâàùî è çàòðóäíÿâàùî ñëåäåíåòî íà äåéñòâèåòî. Èìà ïðåòåíöèÿ çà ìíîãîçíà÷èòåëíîñò, áåç îáà÷å íèêàêâà âúòðåøíà ïîäïëúíêà. Íà ìåñòà äèàëîãúò å òðîìàâ ñ òðóäíîïðîèçíîñèìè äóìè. Äîáðå, ÷å ÷åñòî ñå ìèíàâà íà òóðñêè, òàêà ÷å íåîáó÷åíîòî óõî ïîäìèíàâà ôàëöåòà. Ñïèðàì ñ êðèòè÷åñêîòî ìðúíêàíå, çàùîòî âñå ïàê "Îòêðàäíàòè î÷è" ñå ãëåäà. Ìîæå áè çàðàäè ïîåòè÷íàòà àòìîñôåðà, ðîäåíà îò ïåéçàæèòå, ìóçèêàòà... Ìîæå áè çàðàäè òîâà, ÷å âñåêè îò íàñ íîñè ÷àñòè÷êà îò âèíàòà çà îíîâà "âðåìå ðàçäåëíî" è å ñêëîíåí äà æåðòâà èçêóñòâîòî çàðàäè ñîáñòâåíîòî ñè èçêóïëåíèå, çàðàäè ñúëçèòå íà ìàéêàòà... ÎÁÅÊÒÈ 5

Заради сълзите на майката  

Публикация на списание Обектив,брой 116,автор Жанина Драгостинова