Page 1

Ùå ïîíåñå ëè Çàïàäúò ãëåäêàòà íà ðàçáóëåíèÿ èñëÿì? Ïàâåë ÏÀÂËÎÂÈ×

Ä

èñêóñèÿòà â ìåäèèòå, ðàçïàëåíà îò ðåøåíèåòî íà ôðåíñêîòî ïðàâèòåëñòâî äà çàáðàíè â äúðæàâíèòå ó÷èëèùà ñèìâîëèòå, îòêðèòî ïðîÿâÿâàùè ðåëèãèîçíà ïðèíàäëåæíîñò, å ïîêàçàòåëíà íå ñàìî çà ñâåòñêèÿ ôóíäàìåíò íà ñúâðåìåííàòà ôðåíñêà äúðæàâà, íî è çà èçïèòàíèÿòà, ïðåä êîèòî ñòîè îáùåíèåòî ìåæäó êóëòóðèòå íà Èçòîêà è Çàïàäà. Ñïîðîâåòå çà çàáðàäêèòå èçòèêàõà íà ïðåäåí ïëàí âúïðîñà çà ÷îâåøêèòå ïðàâà íà íîñèòåëêèòå íà èñëÿìà, êîèòî â óùúðá íà ñâåòñêèÿ õàðàêòåð íà ôðåíñêàòà îáðàçîâàòåëíà ñèñòåìà ñÿêàø æåëàÿò äà èçòúêíàò íåäâóñìèñëåíî ñâîÿòà êóëòóðíà ñàìîñòîéíîñò è ðàçëè÷íîñò îò öåííîñòèòå íà çàïàäíàòà êóëòóðà. Íà ïîäúëáèííî ðàâíèùå õèäæàäúò âúïëúùàâà â ñåáå ñè êîíöåïöèÿòà çà áóëîòî â èñëÿìà - áóëîòî, êîåòî îò åäíà ñòðàíà îãðàíè÷àâà è ïîñòàâÿ ðàìêà ïðè îáùóâàíåòî, íî îò äðóãà å åäèíñòâåíèÿò íà÷èí çà êîíòàêò íà æåíàòà ñ âúíøíèÿ ñâÿò áåç ðèñê äà áúäå íàêúðíåíà íåéíàòà ñàêðàëíà íåïðèêîñíîâåíîñò (õóðìà). Ïðàâîòî íà ôðåíñêîòî ïðàâèòåëñòâî äà íàñòîÿâà çà ñâåòñêè õàðàêòåð íà îáðàçîâàíèåòî èçãëåæäà íåíàêúðíèìî â êîíòåêñòà íà çàïàäíèòå ïðåäñòàâè çà îòíîøåíèåòî ìåæäó ñâåòñêîòî è äóõîâíîòî. Òî îáà÷å ñúçäàâà âúçåë îò ïðîáëåìè çà ïðåäñòàâèòåëêèòå íà ìþñþëìàíñêàòà êóëòóðà, êúäåòî ïîäîáíî ðàçäåëÿíå íå ñúùåñòâóâà, à ïîâåäåí÷åñêèòå ìîäåëè ñå çàäàâàò îò ïðèíöèïèòå íà ðåëèãèÿòà. Òàçè èäåàëèçèðàíà ñõåìà, íàñëåäåíà îò Ñðåäíîâåêîâèåòî, ðàçáèðà ñå, íå ìîæå äà áúäå áåçðåçåðâíî ïðèëàãàíà âúðõó ìîäåðíèòå ìþñþëìàíñêè îáùåñòâà, àëà îñòàâà äîñòàòú÷íî âëèÿòåëíà, çà äà îáÿñíè íàãëàñèòå èì êúì êóëòóðíèòå ïðåäèçâèêàòåëñòâà, ïðåä êîèòî ñå èçïðàâÿò â õîäà íà çàáóëâàíåòî-ðàçáóëâàíå ïðåä Çàïàäà.  õîäà íà ò.íàð. "ìþñþëìàíñêî âúçðàæäàíå" èçòî÷íàòà æåíà èçâúðâÿ ñâîÿ ïúò êúì ðàçáóëâàíå, êîéòî ïàðàäîêñàëíî ÿ âúðíà êúì çàáóëâàíåòî. Ïðèìåðèòå ìîãàò äà áúäàò âçåòè îò ìîäåðíàòà èñòîðèÿ íà ïîâå÷åòî ìþñþëìàíñêè ñòðàíè. Êúäå ïî ñâîÿ âîëÿ, êúäå òëàñêàíà îò óñúðäèåòî íà ëèáåðàëíè ðåæèìè äà óñêîðÿò åìàíöèïàöèÿòà, ìþñþëìàíêàòà ñå îêàçà ñ ðàçêðèòî ëèöå ïðåä äèíàìèêàòà íà äâàäåñåòîòî ñòîëåòèå. Îò Çàïàä ïîáúðçàõà äà ñå âúçõèòÿò - íàé-ñåòíå èçòî÷íàòà æåíà áå îòâîðèëà î÷èòå ñè çà ïëîäîâåòå íà öèâèëèçàöèÿòà. Íàé-ñåòíå òÿ áå îòìåòíàëà ïîòèñêàùîòî ëè÷íîñòòà é áóëî, çà äà ñå óñòðåìè êúì èäåàëà íà ïîëîâîòî ðàâíîïðàâèå, òîëêîâà äúëãî ìå÷òàí îò çàïàäíèòå é ñåñòðè. Õâúðëÿíåòî íà áóëîòî îáà÷å ðàçäðà ìèñòè÷íîòî åäèíñòâî ìåæäó ñâåòñêî è äóõîâíî, ÿâíî è ïîòàéíî, åêçîòåðè÷íî è åçîòåðè÷íî, êîåòî ñúñòàâëÿâà ñâúðçâàùèÿ åëåìåíò íà èñëÿìñêàòà êóëòóðíà òúêàí. Òî ïîðóãà õóðìà-òà íà èñëÿìñêàòà æåíà, êîÿòî òðÿáâà äà áúäå åäíàêâî îòêðèòà è ñêðèòà çà ìúæà. Îòêðèòà, çàùîòî èñëÿìúò íèêîãà íå ñå å ïðîòèâîïîñòàâÿë íà ÷óâñòâåíîòî â ÷îâåêà; ñêðèòà - ïîíåæå òåëåñíîòî, íàôñ, íå áèâà äà âïðèì÷âà äóõîâíîòî, ðóõ, êîåòî èìà ïî-âèñîê áèòèåí ñòàòóò.

38 ÎÁÅÊÒÈÂ

Òúêìî îò ñôåðàòà íà äóõîâíîòî èçõîæäà ñàêðàëíàòà çàáðàíà, õàðaì. Ïðîèçâîäíà íà ñúùèÿ êîðåí å çëå èíòåðïðåòèðàíàòà â áúëãàðñêèÿ åçèê äóìà "õàðåì".  åçèêà íà àðàáèòå õàðèì å íåîáîçðèìî äàëå÷ îò âñÿêàêâî âíóøåíèå çà íåîáóçäàíà ÷óâñòâåíîñò, êàêâîòî ïðîçèðà â íåãî ïðåäñòàâàòà íà Çàïàäà, çàêúðìåíà îò õðèñòèÿíñêîòî îòâðàùåíèå îò ñåêñóàëíîñòòà. Õàðèì å æåíñêàòà ÷àñò íà äîìà. Òÿ å íàé-ñâÿòîòî ìÿñòî çà åäèí ìþñþëìàíèí, êúäåòî äîñòúï èìàò ìàëöèíà, çàùîòî âõîäúò òàì å ñâåùåíîäåéñòâèå. Íå ñëó÷àéíî äóìàòà çà ñúïðóãà â íÿêîè àðàáñêè äèàëåêòè å õaðàì è íîñè â ñåáå ñè âñå ñúùîòî ïîíÿòèå çà ñâÿòîñò è ñàêðàëíà íåïðèêîñíîâåíîñò. Åäâà ëè å ïëîä íà ïðîèçâîëíî ñòå÷åíèå, ÷å ìþñþëìàíèíúò ïîñòàâÿ çàïàäíàòà æåíà â îïîçèöèÿ íà ñîáñòâåíàòà ñè ïðåäñòàâà çà õóðìà. Èíà÷å êàçàíî, àêî ìþñþëìàíêàòà å ñðåäîòî÷èå íà ñàêðàëíîòî, çàáóëåíî çà ôèçè÷åñêèÿ âçîð íà ÷îâåêà, ðàçêðèòîòî ëèöå íà çàïàäíàòà æåíà å òîïîñ íà ïðîôàííîòî. Òî å ëåñíî äîñòúïíî ôèçè÷åñêè, íî ëèøåíî îò ìèñòè÷íà íàòîâàðåíîñò, îòïàäíàëî îò äóõîâíîòî ñè åñòåñòâî, ñòåãíàòî â ïðèòèñêàùèòå ðàìêè íà òåëåñíîòî. Ðàçáóëâàíåòî â èñëÿìà íåèçáåæíî âîäè äî çàáóëâàíå. Ïîíÿêîãà ðåàêöèÿòà ñðåùó åìàíöèïàöèÿòà å òâúðäå ÿðîñòíà, íî òÿ å ïðåäè âñè÷êî îòãîâîð ñðåùó îïèòèòå çà áåçêîìïðîìèñíî íàëàãàíå íà ñâåòñêîòî íà÷àëî. Ñâåòñêèÿò "ôóíäàìåíòàëèçúì" íà êîìóíèñòè÷åñêèÿ ðåæèì â Àôãàíèñòàí îòõðàíè ðåëèãèîçíàòà íåòúðïèìîñò íà òàëèáàíèòå.  "áëàãî÷åñòèâ" óñòðåì òå íå ñàìî çàäúëæèõà æåíàòà äà ñè âúðíå áóëîòî, íî ÿ ëèøèõà îò ïðàâîòî íà îáðàçîâàíèå, êîåòî ïî ïðèíöèï å ôóíäàìåíòàëíî çà èñëÿìà áåç ðàçëèêà íà ïîëîâåòå. Àôãàíèñòàí ñå ñäîáè îùå âåäíúæ ñúñ "ñâîáîäà", íî çàùî â Àëæèð, Åãèïåò, Ñóäàí, òà äîðè â "ñâåòñêà" Òóðöèÿ ìíîãî ìþñþëìàíêè ïðàâÿò äîáðîâîëåí èçáîð â ïîëçà íà áóëîòî? Îáÿñíåíèÿòà åäâà ëè òðÿáâà äà ñå òúðñÿò åäèíñòâåíî â ëú÷åíèåòî íà óàõàáèòñêàòà äîêòðèíà, èçõîæäàùî îò Ñàóäèòñêà Àðàáèÿ. Óàõàáèòñêàòà èäåîëîãèÿ, ìàêàð è ïîäêðåïåíà îò ñîëèäåí ôèíàíñîâ ðåñóðñ, íèêîãà íå ñå å ðàäâàëà íà îñîáåíà ïîïóëÿðíîñò â "Äîìà íà èñëÿìà". Ïðè÷èíàòà çà çàáóëâàíåòî å ïðåäè âñè÷êî â åñòåñòâîòî íà àðàáî-ìþñþëìàíñêàòà êóëòóðà è íàé-âå÷å â åäèíåíèåòî ìåæäó ñâåòñêî è äóõîâíî, êîåòî ñå ñèìâîëèçèðà îò äâóÿêàòà ïðèðîäà íà áóëîòî. Äèõîòîìèÿòà ìåæäó áóëîòî êàòî ïîêðèâàëî è ñðåäñòâî çà ðàçêðèâàíå íà êóëòóðíà èäåíòè÷íîñò çàäàâà êðúãà îò ïðîáëåìè, ïðåä êîéòî ñå èçïðàâÿ çàïàäíàòà êóëòóðà, íàëàãàéêè ñâîèòå òðàäèöèè íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà êîðåííî ðàçëè÷åí ìèðîãëåä. Öåëòà å èñëÿìúò äà áúäå ðàçáóëåí è îïîçíàò, àëà çàä ïðèâèäíî îòìàõíàòîòî áóëî çàïàäíèÿò ÷îâåê ùå ñúçðå íåïðîíèöàåìàòà äúëáî÷èíà íà ìèñòè÷íîòî ëèöå íà Èçòîêà. Ñïîñîáåí ëè å Çàïàäúò äà ïîãëåäíå Èçòîêà â î÷èòå? Íåêà íå çàáðàâÿìå, ÷å áóëîòî íå ñàìî ïðèêðèâà. Òî ïðåäïàçâà ëþáîïèòíèÿ âçîð íà íåòúðïåëèâèÿ îò èçïåïåëÿâàùèÿ çíîé íà áîæåñòâåíàòà èñòèíà...n

Ще понесе ли Западът гледката на разбуления ислям?  

Публикация на списание Обектив,брой 113,автор Павел Павлович

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you