Issuu on Google+

Ùå ïîíåñå ëè Çàïàäúò ãëåäêàòà íà ðàçáóëåíèÿ èñëÿì? Ïàâåë ÏÀÂËÎÂÈ×

Ä

èñêóñèÿòà â ìåäèèòå, ðàçïàëåíà îò ðåøåíèåòî íà ôðåíñêîòî ïðàâèòåëñòâî äà çàáðàíè â äúðæàâíèòå ó÷èëèùà ñèìâîëèòå, îòêðèòî ïðîÿâÿâàùè ðåëèãèîçíà ïðèíàäëåæíîñò, å ïîêàçàòåëíà íå ñàìî çà ñâåòñêèÿ ôóíäàìåíò íà ñúâðåìåííàòà ôðåíñêà äúðæàâà, íî è çà èçïèòàíèÿòà, ïðåä êîèòî ñòîè îáùåíèåòî ìåæäó êóëòóðèòå íà Èçòîêà è Çàïàäà. Ñïîðîâåòå çà çàáðàäêèòå èçòèêàõà íà ïðåäåí ïëàí âúïðîñà çà ÷îâåøêèòå ïðàâà íà íîñèòåëêèòå íà èñëÿìà, êîèòî â óùúðá íà ñâåòñêèÿ õàðàêòåð íà ôðåíñêàòà îáðàçîâàòåëíà ñèñòåìà ñÿêàø æåëàÿò äà èçòúêíàò íåäâóñìèñëåíî ñâîÿòà êóëòóðíà ñàìîñòîéíîñò è ðàçëè÷íîñò îò öåííîñòèòå íà çàïàäíàòà êóëòóðà. Íà ïîäúëáèííî ðàâíèùå õèäæàäúò âúïëúùàâà â ñåáå ñè êîíöåïöèÿòà çà áóëîòî â èñëÿìà - áóëîòî, êîåòî îò åäíà ñòðàíà îãðàíè÷àâà è ïîñòàâÿ ðàìêà ïðè îáùóâàíåòî, íî îò äðóãà å åäèíñòâåíèÿò íà÷èí çà êîíòàêò íà æåíàòà ñ âúíøíèÿ ñâÿò áåç ðèñê äà áúäå íàêúðíåíà íåéíàòà ñàêðàëíà íåïðèêîñíîâåíîñò (õóðìà). Ïðàâîòî íà ôðåíñêîòî ïðàâèòåëñòâî äà íàñòîÿâà çà ñâåòñêè õàðàêòåð íà îáðàçîâàíèåòî èçãëåæäà íåíàêúðíèìî â êîíòåêñòà íà çàïàäíèòå ïðåäñòàâè çà îòíîøåíèåòî ìåæäó ñâåòñêîòî è äóõîâíîòî. Òî îáà÷å ñúçäàâà âúçåë îò ïðîáëåìè çà ïðåäñòàâèòåëêèòå íà ìþñþëìàíñêàòà êóëòóðà, êúäåòî ïîäîáíî ðàçäåëÿíå íå ñúùåñòâóâà, à ïîâåäåí÷åñêèòå ìîäåëè ñå çàäàâàò îò ïðèíöèïèòå íà ðåëèãèÿòà. Òàçè èäåàëèçèðàíà ñõåìà, íàñëåäåíà îò Ñðåäíîâåêîâèåòî, ðàçáèðà ñå, íå ìîæå äà áúäå áåçðåçåðâíî ïðèëàãàíà âúðõó ìîäåðíèòå ìþñþëìàíñêè îáùåñòâà, àëà îñòàâà äîñòàòú÷íî âëèÿòåëíà, çà äà îáÿñíè íàãëàñèòå èì êúì êóëòóðíèòå ïðåäèçâèêàòåëñòâà, ïðåä êîèòî ñå èçïðàâÿò â õîäà íà çàáóëâàíåòî-ðàçáóëâàíå ïðåä Çàïàäà.  õîäà íà ò.íàð. "ìþñþëìàíñêî âúçðàæäàíå" èçòî÷íàòà æåíà èçâúðâÿ ñâîÿ ïúò êúì ðàçáóëâàíå, êîéòî ïàðàäîêñàëíî ÿ âúðíà êúì çàáóëâàíåòî. Ïðèìåðèòå ìîãàò äà áúäàò âçåòè îò ìîäåðíàòà èñòîðèÿ íà ïîâå÷åòî ìþñþëìàíñêè ñòðàíè. Êúäå ïî ñâîÿ âîëÿ, êúäå òëàñêàíà îò óñúðäèåòî íà ëèáåðàëíè ðåæèìè äà óñêîðÿò åìàíöèïàöèÿòà, ìþñþëìàíêàòà ñå îêàçà ñ ðàçêðèòî ëèöå ïðåä äèíàìèêàòà íà äâàäåñåòîòî ñòîëåòèå. Îò Çàïàä ïîáúðçàõà äà ñå âúçõèòÿò - íàé-ñåòíå èçòî÷íàòà æåíà áå îòâîðèëà î÷èòå ñè çà ïëîäîâåòå íà öèâèëèçàöèÿòà. Íàé-ñåòíå òÿ áå îòìåòíàëà ïîòèñêàùîòî ëè÷íîñòòà é áóëî, çà äà ñå óñòðåìè êúì èäåàëà íà ïîëîâîòî ðàâíîïðàâèå, òîëêîâà äúëãî ìå÷òàí îò çàïàäíèòå é ñåñòðè. Õâúðëÿíåòî íà áóëîòî îáà÷å ðàçäðà ìèñòè÷íîòî åäèíñòâî ìåæäó ñâåòñêî è äóõîâíî, ÿâíî è ïîòàéíî, åêçîòåðè÷íî è åçîòåðè÷íî, êîåòî ñúñòàâëÿâà ñâúðçâàùèÿ åëåìåíò íà èñëÿìñêàòà êóëòóðíà òúêàí. Òî ïîðóãà õóðìà-òà íà èñëÿìñêàòà æåíà, êîÿòî òðÿáâà äà áúäå åäíàêâî îòêðèòà è ñêðèòà çà ìúæà. Îòêðèòà, çàùîòî èñëÿìúò íèêîãà íå ñå å ïðîòèâîïîñòàâÿë íà ÷óâñòâåíîòî â ÷îâåêà; ñêðèòà - ïîíåæå òåëåñíîòî, íàôñ, íå áèâà äà âïðèì÷âà äóõîâíîòî, ðóõ, êîåòî èìà ïî-âèñîê áèòèåí ñòàòóò.

38 ÎÁÅÊÒÈÂ

Òúêìî îò ñôåðàòà íà äóõîâíîòî èçõîæäà ñàêðàëíàòà çàáðàíà, õàðaì. Ïðîèçâîäíà íà ñúùèÿ êîðåí å çëå èíòåðïðåòèðàíàòà â áúëãàðñêèÿ åçèê äóìà "õàðåì".  åçèêà íà àðàáèòå õàðèì å íåîáîçðèìî äàëå÷ îò âñÿêàêâî âíóøåíèå çà íåîáóçäàíà ÷óâñòâåíîñò, êàêâîòî ïðîçèðà â íåãî ïðåäñòàâàòà íà Çàïàäà, çàêúðìåíà îò õðèñòèÿíñêîòî îòâðàùåíèå îò ñåêñóàëíîñòòà. Õàðèì å æåíñêàòà ÷àñò íà äîìà. Òÿ å íàé-ñâÿòîòî ìÿñòî çà åäèí ìþñþëìàíèí, êúäåòî äîñòúï èìàò ìàëöèíà, çàùîòî âõîäúò òàì å ñâåùåíîäåéñòâèå. Íå ñëó÷àéíî äóìàòà çà ñúïðóãà â íÿêîè àðàáñêè äèàëåêòè å õaðàì è íîñè â ñåáå ñè âñå ñúùîòî ïîíÿòèå çà ñâÿòîñò è ñàêðàëíà íåïðèêîñíîâåíîñò. Åäâà ëè å ïëîä íà ïðîèçâîëíî ñòå÷åíèå, ÷å ìþñþëìàíèíúò ïîñòàâÿ çàïàäíàòà æåíà â îïîçèöèÿ íà ñîáñòâåíàòà ñè ïðåäñòàâà çà õóðìà. Èíà÷å êàçàíî, àêî ìþñþëìàíêàòà å ñðåäîòî÷èå íà ñàêðàëíîòî, çàáóëåíî çà ôèçè÷åñêèÿ âçîð íà ÷îâåêà, ðàçêðèòîòî ëèöå íà çàïàäíàòà æåíà å òîïîñ íà ïðîôàííîòî. Òî å ëåñíî äîñòúïíî ôèçè÷åñêè, íî ëèøåíî îò ìèñòè÷íà íàòîâàðåíîñò, îòïàäíàëî îò äóõîâíîòî ñè åñòåñòâî, ñòåãíàòî â ïðèòèñêàùèòå ðàìêè íà òåëåñíîòî. Ðàçáóëâàíåòî â èñëÿìà íåèçáåæíî âîäè äî çàáóëâàíå. Ïîíÿêîãà ðåàêöèÿòà ñðåùó åìàíöèïàöèÿòà å òâúðäå ÿðîñòíà, íî òÿ å ïðåäè âñè÷êî îòãîâîð ñðåùó îïèòèòå çà áåçêîìïðîìèñíî íàëàãàíå íà ñâåòñêîòî íà÷àëî. Ñâåòñêèÿò "ôóíäàìåíòàëèçúì" íà êîìóíèñòè÷åñêèÿ ðåæèì â Àôãàíèñòàí îòõðàíè ðåëèãèîçíàòà íåòúðïèìîñò íà òàëèáàíèòå.  "áëàãî÷åñòèâ" óñòðåì òå íå ñàìî çàäúëæèõà æåíàòà äà ñè âúðíå áóëîòî, íî ÿ ëèøèõà îò ïðàâîòî íà îáðàçîâàíèå, êîåòî ïî ïðèíöèï å ôóíäàìåíòàëíî çà èñëÿìà áåç ðàçëèêà íà ïîëîâåòå. Àôãàíèñòàí ñå ñäîáè îùå âåäíúæ ñúñ "ñâîáîäà", íî çàùî â Àëæèð, Åãèïåò, Ñóäàí, òà äîðè â "ñâåòñêà" Òóðöèÿ ìíîãî ìþñþëìàíêè ïðàâÿò äîáðîâîëåí èçáîð â ïîëçà íà áóëîòî? Îáÿñíåíèÿòà åäâà ëè òðÿáâà äà ñå òúðñÿò åäèíñòâåíî â ëú÷åíèåòî íà óàõàáèòñêàòà äîêòðèíà, èçõîæäàùî îò Ñàóäèòñêà Àðàáèÿ. Óàõàáèòñêàòà èäåîëîãèÿ, ìàêàð è ïîäêðåïåíà îò ñîëèäåí ôèíàíñîâ ðåñóðñ, íèêîãà íå ñå å ðàäâàëà íà îñîáåíà ïîïóëÿðíîñò â "Äîìà íà èñëÿìà". Ïðè÷èíàòà çà çàáóëâàíåòî å ïðåäè âñè÷êî â åñòåñòâîòî íà àðàáî-ìþñþëìàíñêàòà êóëòóðà è íàé-âå÷å â åäèíåíèåòî ìåæäó ñâåòñêî è äóõîâíî, êîåòî ñå ñèìâîëèçèðà îò äâóÿêàòà ïðèðîäà íà áóëîòî. Äèõîòîìèÿòà ìåæäó áóëîòî êàòî ïîêðèâàëî è ñðåäñòâî çà ðàçêðèâàíå íà êóëòóðíà èäåíòè÷íîñò çàäàâà êðúãà îò ïðîáëåìè, ïðåä êîéòî ñå èçïðàâÿ çàïàäíàòà êóëòóðà, íàëàãàéêè ñâîèòå òðàäèöèè íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà êîðåííî ðàçëè÷åí ìèðîãëåä. Öåëòà å èñëÿìúò äà áúäå ðàçáóëåí è îïîçíàò, àëà çàä ïðèâèäíî îòìàõíàòîòî áóëî çàïàäíèÿò ÷îâåê ùå ñúçðå íåïðîíèöàåìàòà äúëáî÷èíà íà ìèñòè÷íîòî ëèöå íà Èçòîêà. Ñïîñîáåí ëè å Çàïàäúò äà ïîãëåäíå Èçòîêà â î÷èòå? Íåêà íå çàáðàâÿìå, ÷å áóëîòî íå ñàìî ïðèêðèâà. Òî ïðåäïàçâà ëþáîïèòíèÿ âçîð íà íåòúðïåëèâèÿ îò èçïåïåëÿâàùèÿ çíîé íà áîæåñòâåíàòà èñòèíà...n


Ще понесе ли Западът гледката на разбуления ислям?