Page 1

ÈÍÒÅÐÂÞ

Ïðîô. Êðèêîð Àçàðÿí:

Âÿðíî å, ÷å íå ìîæåø äà ïðîìåíèø æèâîòà, íî îòäåëíèÿ ÷îâåê - äà!

- Ã-í Àçàðÿí, êîëêîòî è äà å òúæíî, â òåçè âå÷å íåìàëêî ãîäèíè íà íàøåíñêèÿ ïðåõîä, ìíîãî îò êðàñèâèòå ìèòîâå ñå îêàçàõà èçìèñëåíè îò íàñ. Åäèí îò òÿõ å òîçè çà òîëåðàíòíîñòòà íè êúì äðóãèÿ.  òîçè ñìèñúë, êàòî ÷å ëè íàé-ïîòúðïåâøè ñå îêàçàõà ðîìèòå... À âèå ñ òàêàâà ëþáîâ "ðàçêàçâàòå" çà òÿõ â ðàçëè÷íè Âàøè ïîñòàíîâêè è ïðåäè âñè÷êè, ïîñòàâÿéêè ïèåñàòà íà Áîÿí Ïàïàçîâ "Ïðîäàâàòå ëè äåìîíè". Êîè "äåìîíè..." ðàçêðèâàòå, ïðåáîðâàòå? - Ïðåäè äà îòãîâîðÿ íà âúïðîñà ùå ñè ïîçâîëÿ äâå óòî÷íåíèÿ. Ïúðâîòî å, ÷å íåòúðïèìîñòòà êúì "ðàçëè÷íèÿ", êúì "äðóãèÿ" íå å ñàìî íàø ïàòåíò. Íåùî ïîâå÷å, â òîâà îòíîøåíèå áúëãàðèíúò ñÿêàø áåøå ïî-òîëåðàíòåí äàæå îò íàé-íàïðåäíàëè â äåìîêðàòè÷íî îòíîøåíèå ñòðàíè. Ëîøîòî å, ÷å â ïîñëåäíî âðåìå ñå çàáåëÿçâàò òåíäåíöèè íà îò÷óæäàâàíå îò òåçè ìó êà÷åñòâà. Äðóãîòî, êîåòî áèõ èñêàë äà äîáàâÿ å, ÷å ïèåñàòà íå å çà ðîìèòå. Äîêîëêîòî äåéñòâàùèòå ëèöà â íåÿ ïðåäñòàâëÿâàò åäíà ìóëòèåòíè÷åñêà îáùíîñò îò áúëãàðè, ðîìè, òóðêèíÿ è ò. í... Òÿ å ïðåäè âñè÷êî ïèåñà çà ÐÀÇËÈ×ÍÈß. Íàðèöàòåëíî, êàòî ñúðáèí â Êîñîâî, ÷åðåí, æúëò, àðìåíåö èëè åâðåèí â äðóãè ñòðàíè.  òîçè ñìèñúë "Ïðîäàâàòå ëè äåìîíè?" áèå òðåâîãà ñðåùó åäíà åñêàëèðàùà òåíäåíöèÿ, êîÿòî íå ñå âïèñâà â ÎÍÅÇÈ ÖÅÍÍÎÑÒÈ, çà êîèòî òîëêîâà ñå ãîâîðè è ó íàñ, è ïî ñâåòà. - Âàøàòà òàéíà äà ñòå åòàëîí çà òîëåðàíòíîñò, íà ðàçáèðàíå íà âñåêè ÷îâåê, çàùîòî ðàçëè÷èåòî íå å åòíîñ, òî å ÷îâåøêî êà÷åñòâî, å àòìîñôåðàòà íà Îðòà Ìåçàð (âúçäóõà íà Ïëîâäèâ), ðîäèòåëèòå Âè, îáè÷òà Âè êúì ñâåòà... Òîâà íå å ìîëáà çà îáÿñíåíèå, à âúïðîñ: êàêâà å òàéíàòà Âè çà âúçïðèåìàíå è îòñòîÿâàíå íà õàðìîíèÿòà â ñâåòà, íåçàâèñèìî, ÷å òîé ñå îïèòâà âñåêèäíåâíî äà Âè îïðîâåðãàâà?

10 ÎÁÅÊÒÈÂ


- Ïðåäè ãîäèíè, êîãàòî ïîñòàâÿõ "Ïúòåêè" íà Õàéòîâ, ãî ïîïèòàõ êîå å íàé-ãëàâíîòî, êîåòî å ðàçáðàë êàòî ïèñàòåë. Òîé ìè îòãîâîðè: "Àêî ìèñëèø, ÷å ñ òîâà, êîåòî ïðàâèø, ìîæåø äà ïðîìåíèø æèâîòà - çíà÷è ñè ãëóïàê, à êàòî çíàåø, ÷å íå ìîæåø è ñ òîçè àðøèí ÿ êàðàø - çíà÷è ñè öèíèê è íèêàêúâ òâîðåö íå ìîæåø äà áúäåø. Öàêàòà å õåì äà çíàåø, ÷å íèùî íå çàâèñè îò òåá, õåì äà âÿðâàø, ÷å çàâèñè!" Òàçè íåãîâà ïðèêàçêà íèêîãà íå ÿ çàáðàâÿì. Òâîðåöúò òðÿáâà äà âÿðâà, çà äà òâîðè, íåçàâèñèìî îò òîâà, ÷å æèâîòúò ãî îïðîâåðãàâà. Âÿðíî å, ÷å íå ìîæåø äà ïðîìåíèø æèâîòà, íî îòäåëíèÿ ÷îâåê - äà! - Àêî ñ åäíî äåéñòâèå, ñ åäíà èäåÿ ìîæå äà ïðîìåíèòå æèâîòà íà ðîìèòå â Áúëãàðèÿ, êàêâî áèõòå íàïðàâèëè, êàêâî áèõòå ïîñúâåòâàëè è òÿõ, è áúëãàðñêîòî ìíîçèíñòâî? - Áèõ ãè íàó÷èë, áèõ ãè íàêàðàë äà ïðàùàò äåöàòà ñè äà ó÷àò, à äúðæàâàòà äà ñòèìóëèðà òîâà! - Íå ãî ïðèåìàéòå êàòî êîìïëèìåíò, íî êîãàòî ìè å ìíîãî òðóäíî è îáèäíî çà õîðà, êîèòî ñà íèçâåðãíàòè, ñè ìèñëÿ çà õîðà êàòî Âàñ, êîèòî äàâàò íà äðóãèòå ðàäîñò. Íå ñàìî ñ òåàòúðà ñè, à è ñ îòíîøåíèåòî ñè êúì ñâåòà, êúì äðóãèÿ äî Âàñ, êîéòî è äà å òîé. Êàê ÷îâåê ìîæå äà ïðåîäîëåå äåìîíèòå â ñåáå ñè? - Ïðîáëåìúò íå å äà çíàåø. Òîâà ëåñíî ñå ïîñòèãà. Âàæíîòî å äà ðàçáèðàø. - Ã-í Àçàðÿí, áëàãîäàðÿ çà îòçèâ÷èâîñòòà. Íå áèõ ìîãëà äà çàäàâàì êîíâåíöèîíàëíè âúïðîñè çà ðîìèòå â êîíòåêñòà íà ÷îâåøêèòå ïðàâà, äîðè è îáîáùåíè â åäíà ïèåñà! Çàùîòî ñúì óáåäåíà, ÷å êîëêîòî è ðàöèîíàëíî äà ðàçñúæäàâà ÷îâåê, íå ìîæå äà íå ïðîåêòèðà è ñîáñòâåíèÿ ñè cazus vivendi âúðõó ñëó÷âàùîòî ñå... È çàòîâà ùå ñè ïîçâîëÿ äà öèòèðàì îòêúñ îò åäíî ñòàðî èíòåðâþ íà ïðîô. Êðèêîð Àçàðÿí ïðåä Âèîëåòà Äå÷åâà è Íèêîëà Âàíäîâ çà â. "Êóë-

òóðà"îò 24 þíè 1999 ã. À è òàêèâà òåêñòîâå å õóáàâî äà ñå ïðåïðî÷èòàò: "Ãîëÿìîòî èçêóñòâî ñå çàíèìàâà ïðåäèìíî ñ îòêëîíåíèåòî.  òîâà å è ïðèðîäàòà íà èçêóñòâîòî. Øêëîâñêè ìíîãî òî÷íî êàçâà, ÷å èçêóñòâîòî ñå çàíèìàâà ñ íàðóøåíàòà õàðìîíèÿ, êîãàòî èìà êðèçà, îòêëîíåíèå. Ìîæå áè, çà äà áúäå îáåêò íà èçêóñòâîòî, Ìåäåÿ òðÿáâà äà íîñè åäíîâðåìåííî æåñòîêîñò è ëþáîâ. Óáåäåí ñúì, ÷å â ïðèðîäàòà íà áúëãàðèíà å çàëîæåíà òîëåðàíòíîñòòà. È òîâà ïðîèçòè÷à îò ôàêòà, ÷å çåìÿòà íè å íà êðúñòîïúò. Àç, íàïðèìåð, ñúì ëèøåí îò íàöèîíàëèñòè÷íè ñòðàñòè, êîñìîïîëèò ñúì. Àðìåíèÿ å ïðàðîäèíàòà ìè, íî ìîèòå ïðàðîäèòåëè ñèãóðíî íå ñà æèâåëè â ðîäèíàòà ñè. Òå ñà áèëè â Àçèÿ, â Ìàëà Àçèÿ. È âèíàãè ñà áèëè ñðåä äðóãè åòíîñè. Ìîåòî äåòñòâî ìèíà â Ïëîâäèâ, â Ñòàðèÿ ãðàä, êúäåòî èìàõìå ãðúöêà, àðìåíñêà, áúëãàðñêà, òóðñêà, öèãàíñêà ìàõàëà... Ìîèòå ðîäèòåëè ñà áåæàíöè îò Òóðöèÿ, îò ãåíîöèäà ïðåç 1915 ãîäèíà. Òå ñà îò Ðîäîñòî íà Ìðàìîðíî ìîðå. Ïðåìèíàëè ñà òîçè ïúò, êîéòî ñåãà âèæäàì ïî òåëåâèçèÿòà. Òîâà ñà áèëè ñòîòèöè õèëÿäè õîðà... Äåïîðòèðàëè ñà ãè ñ âàãîíè äî ãðàíèöàòà ñ Èðàê è Ñèðèÿ. Êîèòî ñà îñòàíàëè æèâè - âå÷å ìíîãî ïî-ìàëêî - óñïÿâàò äà ñå èçìúêíàò ïðåç 1922 ãîäèíà. Ñ íàäåæäàòà, ÷å ùå ñå âúðíàò... Òîâà íèêîãà íå ñòàíà. Çà ùàñòèå áúëãàðèòå ñà òîëåðàíòåí íàðîä. Àç ñúì âúçïèòàí, ÷å òðÿáâà äà áúäåì áëàãîäàðíè íà Áúëãàðèÿ. Öÿëîòî ìè äåòñòâî å ïúëíî ñ ðàçêàçè çà òåçè êëàíåòà. È âèíàãè íàðåä ñ æåñòîêîñòèòå, êîèòî ñà ãè ñúïúòñòâàëè, å èìàëî è ðàçêàçè çà äîáðèíàòà, êîÿòî ñà ïîëó÷àâàëè òóê èëè òàì. Íàïðèìåð â Êîíÿ ãè ïðèþòÿâà åäèí òóð÷èí. Ñïàñÿâàò ñå, êàòî ãîäèíà è ïîëîâèíà íå èçëèçàò îò íåãîâèÿ çèìíèê. Òà òàçè íàãëàñà, òåçè êàðòèíè íà áÿãñòâîòî, ãîíåíåòî, êëàíåòàòà, îò äðóãà ñòðàíà, æåñòúò íà ñïàñÿâàíå ìå âúçïèòàõà âúâ âÿðà, ÷å âñå ïàê äîáðîòî å çàëîæåíî â ÷îâåêà".n Çåëìà ÀËÌÀËÅÕ

ÎÁÅÊÒÈÂ 11


Вярно е, че не можеш да промениш живота, но отделния човек - да!  

Публикация на списание Обектив,брой 111,автор Зелма Алмалех

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you