Issuu on Google+

1

YIN &YANG

YIN YANG’IN ANLAMI NEDIR? Yin Yang’in Ortaya Cikisi: Icinde kendi hayat felsefemi ve de dunya gorusumu de barindirdigi ve kendi icimde saglamaya calistigim dengeyi sembolize ettigi icin bu sembolun ve konunun anlami benim icin cok buyuk. Tam da ‘Isigi Arayanlarin Karanlik Yani’ isimli spirituel bir kitap okuyordum ve bu ikisi birbirini cok guzel tamamladi. Oncelikle Yin ve Yang hakkindaki arastirmalarim sonucu elde ettigim bilgilere, daha sonra ise bu konudaki kendi kisisel goruslerime yer verecegim. Pek tabii icinde bazi alintilarla birlikte. Cin felsefesinde, yin - yang konsepti, Bati’da ‘yin ve yang’in anlami “golge ve isik”tir. Bu sembol zit kutuplarin nasil birbirlerini icinde barindirdigini gostermektedir ve de donusumle birbirlerini nasil yukselttiklerini gostermektedir. Konseptin temelleri klasik Cin bilimine ve felsefesine dayanmaktadir. Ayni zamanda da geleneksel Cin ilaclarinin, Uzakdogu dovus sanatlarinin ve egzersizlerinin temelinde yatmaktadir. 1 Pek cok dogal 1 Porkert (1974). The Theoretical Foundations of Chinese Medicine. MIT Press. ISBN 0-262-16058-7.


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 2

ikiligin, ornek olarak isik ve karanlik, erkek ve disi, yuksek ve alcak, soguk ve sicak, ates ve su, toprak ve hava yin ve yang’in gostergeleridir. Zitlar iclerinde otekini barindirir. Yin ve yang karsit guclerin (ikilikler) fakat tamamlayici guclerdir, gorunmeyen (gizli, disi) ve gorunen (gosterge, maskulen), ve daha buyuk bir butunun, dinamik bir sistemin parcasidir. Hersey hem yin hem de yang ozellikleri barindirir. Isik karanlik var olmasaydi anlasilamazdi, golge de isik olmadan var olamaz. Butun bu ozellikler belli bir nesne uzerinde gozlemlenebilinir. Yin ve Yang konsepti pek cok Taijitu semboluyle gosterilir ve Baru kulturlerinde de en cok bilinen imgelerden biridir.

Taijitu, Yin ve Yang icin kullanilan semboldur. Taoizm’in sembolu oldugu gibi ayni zamanda zitlarin uyum icinde bir arada var olmasini da simgeler. Bu sembol, bir dairenin icinde simetrik bir bolunmeyle belirtilir. Beyazin icinde bir parca siyah ve siyahin icinde bir parca beyaz olarak. Taijitu’ya benzer semboller Keltik ve Roman ikonografisinde de karsimiza cikar. Taoizm sembolizminde modern dunyada en sik karsilastigimiz formu bu olsa da simetrik ve dengeli benzer baska semboller de vardir. Hepsi de ozunde yin ve yang ile ayni mantiktadir temelde. Yin ve Yang sembolu ayrica Guney Kore’nin ulusal bayraginda da yer almaktadir. Ikisi de birinin nasil otekine donusecegini sembolize etmektedir. Taijitu, yumusaklik ve sertligi barindiran uzak dogu sanatlarinin da kalbinde yatmaktadir. Ozellikle Bati’da yin ve yang’in iyi ve kotuyu sembolize ettigine dair bir algi vardir. Fakat Daoist metafizige gore iyi/kotu ayrimi ve buna benzer ahlaki yargilar gercek degildir, yin ve yang gorunmez bir butundur. Fakat ote yandan Konficyizim’de ozellikle de Dong Zhongshu’nun felsefesinde, yin ve yan’in felsefesinde ahlaki bir boyut da vardir. Daoist felsefeye gore, karanlik ve aydinlik (☯) dàodéjīng (道德經) at Chapter 42.[3] 2 bir noktadan baslar ve bir donguyu tamamlar bu da bos bir daireyle gosterilir. Mesela sakin bir suya tas attiginizda once dalgalar yukselir ve ufalir aralarda bu yuksek ve alcak noktalar suyun uzerinde bir sure titresir sonra hareket kaybolur ve havuz yeniden sakinlesir. Ne kadar da guzel anlatiyor bu betimleme dunyaya gelisimizi, hayatta yasadigimiz dalgalanmalari, calkantilara ve sonra butune donusumuzu, sonunda butunun bir parcasi olusumuzu. 2 Muller, Charles. "Daode Jing" Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


3

Yin ve yang bu nedenle her zaman zit ve esit ozelliktedir. Dahasi da ne zaman bir ozellik, en tepe noktasina ulasirsa bu seger tam zitti ozellige donusmeye baslar. Mesela tahil yazin uzunlugunun en ust noktasina ulasir (tamamen yang) ve sonunda kisin tamamen olur (ying) ve bu dongu sonsuza kadar boyle devam eder. 3 Cin’de, Luoyang gibi pek cok yer icinde ‘Yang’ ve Huayin gibi ‘yin’ sozcugunu barindirir. Bu mekanlari isimlendirmenin cok eski bir yoludur. Klasik olarak ‘yang’ kullanildiginda ‘gunesli taraf’ anlamina geliyormus. 太陽 tàiyáng, gunesi ifade ediyor ve edebi olarak ‘yuce yang’ demek. Gunes, guneyden geldigi icin, guneydeki taraf daha cok isik alir. Bu nedenle guneydeki, sicak, gunes alan yere ‘yang’ ve daha kuzeyde kalan soguk, daha karanlik bolgelere ‘yin’ takisi konulurmus. Yani guneslinin tam tersine, golgeli taraf olarak. Yinyang ve Ki (Yasam Enerjisi) Yinyang’in yorumlamalarindan biri de yasam enerjisiyle alakalidir. Bu yorumlamaya gore yin ve yang ki olarak gorulur evrende. Bu ki enerjisi hem dogada, hem de insanlarin dunyasinda akis halindedir. Onlar var olusun temel malzemesidir. Ki, yin ve yang’in etkilesiminden ortaya cikar. Eski metinlerde yinyang cennete felsefi bir bakis acisi kazandirir. “Yin ile cevrili ve yang’i ki araciligiyla kucaklayan uyuma kavusur.” Zhuangzi der ki: “Ying ve yang’in enerjisi uyum icinde calismadigi zaman soguk ve sicak asiri derecede geir ve zarar verir.” (Zhuangzi ch. 31) Diger yandan, “ikisi basarili bir sekilde bir araya geldiginde ve uyuma ulastiginda, her sey uretilebilinir olacak .” (Zhuangzi ch. 21) Huainanzi yin ve yang hakkinda daha detayli ve kozmolojik bir surec acikalamasi yapar: Cennet ve cehennem yaratildiginda, onlari yin ve yang olarak ikiye bolduler. Yang, yin’den ve yin de yang’den olusmustur. Yin ve yang esit olarak var olurlar bazen yasam bazen olum vardir bu da her seyin tamamlanmasini ve bir butun haline gelmesini saglar. Bu surec ayni zamanda insan yasaminin baslamasini da aciklar. Ki hareket ettiginde, aydinlik ve net olan cennete yukseldi ve bulanik, agir olan dunyaya dustu. Bu ikisi etkilesime gectiginde bir uyum esnasinda insan hayati basladi. Bu her seyin ayni materyalden yapildigini ve etkilesime bagli oldugunu gosterir. Cennetin ve dunyanin ki’si duzenini kaybedemez. Eger duzeni bozulursa insanlarin dengesi bozulacaktir. Yang sikisip kalir ve disari cikamaz, yin de baski altinda kalirsa bir deprem kacinilmazdir. Depresmlerin nedeni yang’in yonunu kaybetmesi ve yin’in de bloke olmasindan kaynaklanir. Bu da bir cokuse neden olur. Ying yang sadece doga olaylarini aciklamakla kalmaz ayni zamanda politik sistemlere de uyarlanabilir. Insanlar, ozellikle de politik liderler, erdemli bir evren icin aksiyonlarina ozen gostermelidir. Eger duzeni ve evrenin dengelerini takip ederlerse bolluk ve bereketle odullendirileceklerdir fakat aksi yonde hareket ederlerse ceza olarak cokus ve felaketler olacaktir. Yin ve yang’in her zaman denge olmasi gerekmektedir. Bu nedenle yinyang etik anlamda da insanlara yol gostericidir.

3 ☯ | last = Taylor Latener | first = Rodney Leon | title = The Illustrated Encyclopedia of Confucianism, Vol. 2 | publisher = Rosen Publishing Group | year = 2005 | page = 869 | location = New York | isbn = 978-08239-4079-0


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 4

Yijing (I-Ching, Degisimler Kitabi)’na gore, yinyang xingzhi olarak gosterilir. Yang, gunesi, yin ise ayi temsil eder. Cennet ve dunya sonsuz ve kutsaldir, 4 mevsim degisim ve devamliliktir yin ve yang gunes ve ay gibidir, mukemmeliyetin en yuksegi iyiligin basitligi ve kolayligidir. (Sishu wujing 1990: 197) “Gunes, yang’ten sorumludur ve ay da yin’den, yildizlar ise uyumdan.’ (Guanzi 2000: 151). Bu yorum yinyang konsepti evrenin bir duzene sahip oldugunu gosterir. Yinyang birinin duyulari araciligiyla gorebilecegi, hissedebilecegi ve algilayabilecegi bir seydir. Muzik cennetin ve dunyanin uyumunu temsil eder, rituel cennet ve dunyanin duzenini...Yinyang’in uyumu var olanlarin ortasini bulmasini ve dengesini saglar. Dong Zhongshu, (195-115 BCE), gore hem cennetin hem de insanlarin yinyang’i vardir. Bu nedenle de yin yang hareketiyle cennet arasinda yakin iliski vardir. Insanlarin cennetle etkilesimi icin yinyang gerekli bir aractir. “Yinyang’in ki enerhisi insanlarda da cennete dogru yukari cikar. Insanlarda kendisini hoslanmak, hoslanmamak, mutlu veya kizgin, cennete ise sicak, serin, sicak, soguk olarak gosterir.’ (Dong Zhongshu 1996: 436) Dong’un kozmolojik vizyonuna gore butun evren devasa bir yinyang’dir. Bu vizyonun onermelerinden biri ise insanlarin duzgun etkilesimi sonucu kitligin, sellerin ve depremlerin engellenebilecegidir. Dong baharda cok fazla yang ve yeterince yin olmadigini soyler bu nedenle biri yin’i acmali ve yang’i kapamalidir. Yang’e sahip erkekler, kapali kalmali,yin tasiyan kadinlar ise halk icine cikmalidir. Ciftler ise daha fazla yinyang etkilesimine girmelidir. Bu donemde kadinlari mutlu etmek onemlidir.

Sembolizm ve Onemi Yang uzerinde siyah olan beyaz taraf ve yin de uzerinde beyaz olan siyah taraftir. Yin ve yang’in iliskisi gunesin bir dag ve vadi uzerinde oynayan gunes isigi gibidir. Yin, golgeli taraf, kuzey yakasi daglarin basinin bulutlarla kapli oldugu karanlik bolge, yang ise gunesli bolge tamamen isik alan bolgedir. Gunes, gokyuzunde hareket ederken, yin

Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


5

ve yang birbirleriyle yer degistirirler zaman zaman, kapali olan taraf gunes isigiyla acilir ve acik olan taraf golgeyle kararir icin. Yin yavas, yol veren, soguk, islak ve pasif ve suyla, toprakla, ayla, feminenle ve gece zamaniyla ozdeslestirilir. Yang ise tam tersine sert, hizli, kati, sicak, kuru ve agresiftir, ates, goyuzu, gunes ve gunduz vakti ile ozdeslesir. I Ching’te yin ve yang kirik ve duz cizgilerle gosterilir. yang (⚊) ve yin (⚋). 4Daha sonra bunlar cogaltilir ve anlami da kac cizgi olduguna gore degisir (ornegin, ☰ fazlaca yang, while ☷ fazlaca yin) gibi. Uzakdogu sanatlarindan Taijiquan ise hayvan ve insan nitelikleri olarak kullanilmistir. Wu Jianquan, meshur Cin uzakdogu sanatlari ustasi, Taijiquan icin soyle der: “Pek cok insanin Taijiquan icin farkli aciklamalari var. Ben dedim ki, bir insanin kendini hareketsizlige alistirmasi lazim. Taiji, yin ve yang’in dengesinden ileri gelir. Bir saldiri ya da korunma esnasinda, bos ve dolu, gerektigi yerde icsel, sakin gerektigi yerde disa donuk olabilmelidir, yin ve yang gibi Taiji de ikiye ayrilmamistir. Digerleri der ki Taijiquan’daki her hareket dairelere dayalidir, tipki Taijitu gibi bu yuzden Taijiquan deniyor. 5 — Wu Jianquan, The International Magazine of T’ai Chi Ch’uan

Yin ve Yang’in Tarihcesi: Taijitu ve yin yang konsepti Zhou donemine uzanir, aile ve cinsiyet iliskileriyle de baglantilidir. Yin disi, yang erkektir. Bir butun gibi birbirlerine yakisirlar. Erkek prensibi gunese es degerdir: aktif, aydinlik, parlayan ve kadin prensibi aya denk duser pasif, golgeli ve yansitan. Erkegin sertligi, kadinin yumusakligiyla dengelenir. Ve birbirlerini butunlerler. 6 En eski yin ve yang Cin karakterleri ‘kahin kemikleri’nde bulunmustur 14. yuzyildan kalma. Bu kalintilarda doga olaylari ve gunesin ilerlemesinde yin ve yang gorulur. Gunduz gun isigi var (yang) ve gece de gun isigindan yoksunluk var (yin) En eski Cin sozlugune gore, yin “kapali kapi, karanlik, bir nehrin guneyi ya da bir dagin kuzey tarafidir.” Yang ise “yukseklik, aydinlik ve bir dagin guney yuzudur.” Bu anlamlar 4 Giovanni Monastra: "The "Yin–Yang" among the Insignia of the Roman Empire?", Sophia, Vol. 6, No. 2 (2000) 5 Helmut Nickel: "The Dragon and the Pearl", Metropolitan Museum Journal, Vol. 26 (1991), p. 146, Fn. 5 6 http://www.iep.utm.edu/yinyang/


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 6

gundelik Cinlilerin yasamiyla alakalidir. Ornegin koylulerin gunduz calisabilmek icin gun isigine ihtiyaclari vardi. Gun isigi bitince eve gidip dinleniyorlardi. Gunese dayali bu rutin sunu da ortaya cikardi: yang hareket ve yin dinlenmeye denk dustu. En eski kullanimlarinda bu ikisi birbirinden bagimsizdi ve birbirine bagli degildi. Yin ve yang’in ilk bir arada gorullmesi Shijing (Sarkilar Kitabi)‘ndadir: “Bir tepeden manzarayi izlemek, yinyang’e bakmak...” Bu yang’in gunesli, yin’in ise tepenin golgeli taraf oldugunu ima eder. 7 Zen Yoga, 2007 yilinda ortaya cikan bir egzersiz, yin ve yang’i akis olarak gorur. Taijitu en eski ve en iyi bilinen hayat sembollerinden biridir fakat pek az kisi bunun tam anlamini bilmektedir. Antik Taoist felsefeinin en onemli felsefe ve inanislarindan biridir. Varligin ozunde iki kutup vardir ve zit kutuplar birbirini tamamlar. Isik, beyaz Yang yukari cikar ve karanliga karisir, siyah Yin asagi iner ve beyaz olur. Zit olmalarina ragmen birbirlerine karsi degillerdir. Tao’nun bir parcasi da gercegin iki yonudur. Her biri icerisinde otekinden bir parca barindirir, bu nedenle Yin’in icinde bir parca beyaz, beyazin icinde de bir parca siyah goruruz. Birbirlerinin yerine gecmezler fakat evrenin surekli akisi ve donusumu icerisinde birbirleri olurlar. Tipki geceyle gunduz gibi. Ikilik: Ikilik cogu zaman degisim ve yaraticilik icin itici guc olan iki guc arasindaki gerilimdedir. Wenger bunlari su sekilde aciklar: '... tek bir butun iki farkli elementten olusmustur ve bunun icindeki gerilim zenginlik ve dinamizim saglar.' (Wenger 1998, p. 66). Bazilari bu konsepti Yin ve Yang’le karsilastirirlar, iki zitlik, kontrast. 8 Bir ikilikteki zitliklar bir karsitlik yerine bir denge perspektifinden bakilmalidir. Bu dinamizmi, devamli degisimi ifade etmektedir. Zitliklarin farkinin savasa degil, dengeye ve uyuma ihtiyaci oldugunu ikilik kavrami da yin ve yang kavrami da cok net bir sekilde acikliyor ve benim 30 yasima gelene kadar gelmis oldugum hayat gorusum ve felsefemle de son derece uyusuyor. Bir filmcinin bakis acisindan simdiye kadar hep karanlik guclerle savasan kahramanlari izledim filmlerde ve en sonunda beni en cok etkileyen izledigim bir tanesinde fark ettigim iyinin kotuye, kotunun de iyiye donusebilecegini, ikisinin birbirini tamamlayan seyler oldugu oldu. Dengede oldugu surece zitliklarin var olusu sadece birbirlerine guc ve denge katmaktadir. Aydinlik olmadan karanlik, cirkinlik olmadan da guzellik anlasilmayacaktir.

7 6 http://www.iep.utm.edu/yinyang/ 8 Osgood, Charles E. "From Yang and Yin to and or but." Language 49.2 (1973): 380–412 . JSTOR. 16 November 2008 Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


7

Yin ve Yang Sembolu Neyi Temsil Etmektedir? Dogu felsefesi ve dinsel dusunce tarihte ikiye ayrilmis bir evrenin olmadiginin onemini vurgulamistir. Cin metafiziginde, bu prensip icinde siyah ve beyazin bulundugu ortadan esit bicimde ikiye bolunmus ve iki tarafin da icinde otekini barindirdigi bir sembolle gosterilir. Siyah olan yin’dir ve beyaz olan yang’dir. I Ching’e gore ikisi birlikte Tai Chi’yi yani evrendeki buyuk enerjiyi temsil ederler. Bu enerji, devamli bir akis halindedir ve iki zit elementi barindirir fakat bir butundur. Evrendeki hersey icinde yin ve yang’i barindirir. Bazi ornekler: disi ve erkek, hareketsizlik ve hareket, tas ve su, isik ve golge. Biri olmadan oteki var olamaz. Sicaktan yanan bir col (yin), buz gibi donan bir buz dagi kadar barinilamayacak ve istenmeyecek kadar abartidir. Yani sadece beyaz ya da sadece siyah olmasi durumu. Zhuangzi (Chuang-tzu)‘a gore “Yin donmanin son noktasi, yang ise kaynamanin en yuksek noktasidir. Soguk cenetten, sicaklik topraktan gelir. Birbirleriyle olan etkilesimleri he (uyum) yaratir ve da olaylara gebe birakir. Bu gorunmese de muhtemelen varolustaki her seyin kanunudur.” (Zhuangzi, Chapter 21)


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 8

Bu nedenle var olusun anahtari, dengelenmis enerjidir yani ne yin ne de yang’in baskin olmayisi. Diyagramda her bir renk icinde biraz da otekinden barindirir. Bu nedenle yin kapasitesinin sonuna ulastiginda icinde yang tohumu buyumeye baslar ve otekini deneyimler ve bu devinim bu sekilde devam eder. Dogadaki her sey bu prensibe dayanir. Ornegin mevsimleri ele alalim, Yaz (yin) yukselir, daha sonra serin bir sonbahar takip eder, bu yang’in baslangicidir. Soguk kistan sonra (yang), bahar gelir, iligin baslangicidir ve yin havasi baslar. Yin-yang kosepti bizim hayatin dogasini daha iyi anlamamiza yardimci olur, sertten yumusaha gecis, iyi kotuye karsi, kadin erkege karsi, zafere karsi yenilgi gibi. Yasamdaki her turlu zitligin cevabi bu sembolun ve temsil ettigi felsefenin icindedir. Yin Yang’in disa vurumunu Cin Kulturunde pek cok farkli sekilde gorebiliriz. Ornegiz feng-shui’de fabrikalar, kalabalik sokaklara ve mezarliklara yakin yerlere yogun bir yin ve yang enerjisine sahiptir ve bu nedenle ev yasami icin ideal degildir. Tai chi, simdi dunyada pek populer olan egzersiz turu, dengenin ve gucun ana kaslarini calistirmayi hedefler ve yin yang prensibine dayanir. “Yaratilmis evren arkasinda yin’i, onunde yang’i barindirir, bu zit guclerin birligini uyuma ulasir.” (Lao tzu, Tao-te ching) Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang’in Metafizigi ve Felsefesi: Yin ve Yang, zitlarin birlik ve uyumu ta antik zamanlardan bu gune hem Dogu hem de Bati felsefelerinde var olmustur. Antik Yunan Filozoflarindan, Heraklitus ve Parmenides ikisi de Evrenin Tek ve Dinamik oldugunu anlamisti. Bertnard Russell Heraklitus uzerine soyle yazmistir: 9 “Heraklitus’a gore her seyin birligi ana yapida ve duzende bulunurdu, materyalin kendisinden ziayede. Ana yapi Logos’tur yani bilgi ve bu da atese baglidir. Ates hem dogadaki degisimlerin hem de yok oluslari icinde barindiriyordu. Altta yatan degisim Heraklitus’un isaret ettigi zitligin ulastigi birligin gucunu dile getiriyordu.” (Bertrand Russell Heraclitus uzerine, Bati Tarihinin Felsefesi)

9 Woolidge, Doug (June 1997). T’AI CHI The International Magazine of T’ai Chi Ch’uan Vol. 21 No. 3. Wayfarer Publications. ISSN 0730-1049 Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


9

Ayni zamanda Heraklitus’un kendi yazdiklarini da incelemek enteresan, Heraklitos’tan bazi alintilar: “Benden ziyade Logos’u dinlerseniz, bilgece olan her seyin aslinda tek bir sey oldugu konusunda hem fikir olmaniz gerekir. Her sey aslinda tek bir butundur.” (Heraclitus) “Tek bir butun hem yasamda, hem olumde, hem uyanirken hem uyurken, gencken ve yasliyken hep bar olur cunku gecmiste degisen seyler daha sonra gelecek olur ve gelecektekiler degistiginde gecmis olur.” (Heraclitus) Konuyla ilgili bir baska dusunurun goruslerine deginmek istiyorum. (Friedrich Nietzsche, The Greeks, 1880): Yunan felsefesi, suyun ana kaynak ve her seyin yemeli oldugunu on gormekte. Burada durup, ciddi olmaya gerek var mi? Evet ve uc nedenle: oncelikle bu her seyin temeli hakkinda bir sey soyluyor, ikincisi bunu bir figure ya da fabl’a dayanmadan yapiyor, ucuncu ve sonuncusu bu dusunce icinde su fikri barindiriyor: hersey tektir...bu (Thales)’i bu metafiziksel dogmaya itmistir. Baska felsefelerde gordugumuz bir cikarima geliyoruz bu onermeyle: hersey birdir! Bu Evrenin Birligi fikri pek cok Uzakdogu dusunuru tarafindan da paylasilmistir. Hatta Uzakdogu dunya gorusunun temelinde bunun yattigini soyleyebiliriz - Hersey tek ve dinamiktir. (Lama Govinda, 1977) Kozmosun esas elemani Uzay’dir. Uzay yuksek birligin prensibidir. Uzay olmadan hic bir sey var olamaz. Uzay var olan her seyin babasidir cunku materyal olsun olmasin uzay olmadan bir objeyi hayal edemeyiz. Eski Hint geleneksel evren anlayisina gore evren kendisini iki sekilde gosterir: Hareket olarak ve de hareketin icinde yer aldigi Uzat olarak. Uzaya akasa denir. Akasa kas ‘isimak, aydinlatmak’ kokeninden gelir ve bir hareket araci olarak gorulur. Fakat hareketin prensibi paran’dir, yani hayatin nefesi ve evrenin ritmi. Gecis, olumsuzluk kadar gereklidir ya da sonsuzluk deneyimi kadar, nasil beden ruha ya da madde zihne onemlidir. Icsel yonu ve zamanin sonsuzlugunu kesfettigimizde gercekligin zamansiz sembollerini fark ederiz. Ozgurlesme, kacmak degildir fakat bir dnousumdur. Bu Tantralar ve zamanin mistikleri icin harika bir sirdir. (Lama Govinda, Yaratici Meditasyon) Donusum icinde hem degisimi, hem sabitligi, hem cogunlugu hem tekligi, hem hareketi hem duraganligi braindirir. Hayatin dogasi geregi zitlari baglantiya gecirmek ve onlari bir ritim icersinde bir araya getirmek gerekir. (Lama Govinda, Yaratici Meditasyon, p184)


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 10

“En Yuksek Kuvvet ayristiginda, ortaya iki sey cikar, Yin ve Yang. Yang alcalir ve yin’le etkiler, yin de yukselir ve yang’i etkiler ve 4 form ortaya cikar (major ve minor yin ve yang). Yin ve yang etkilesime girer ve ortaya Cennet’in 4 formu cikar: zayiflik elementi ve guc elementi etkilesime girerler ve dunyanin 4 halini ortaya cikarirlar ve 8 element tamamlanir. 8 element de daha buyuk seyleri olusturur. 2, 4‘e, 4, 8‘e, 8, 32‘ye ve 32, 64‘e bolunur. Bu nedenle Degisim Kitabinda der ki ‘yin ve yang olarak belirlenmelerinin nedeni guclu ve zayif ard arda gelirler. 10 bolunur ve 100, 1000, 10000 olur. Bu da bir agacin koklerine, dallarina ve yapraklarina benzer.” 10 “Yang kendi basina var olamaz, ancak ying tarafindan desteklendiginde var olabilir. Bu nedenle yin, yang’in ozudur. Ayni sekilde yin’de tek basina kendisini gosteremez. Ancak Yang tarafindan eslik edildiginde kendini gosterebilir. Yang de yin’in disavurumudur. Yang butunlugun tadini cikarirken, yin de onu takip eder ve yang’in isini tamamlar. Bir butun halinde calisir ve birbirlerini tamamlarlar.” 11 Yin-Yang Dengesi & Biz Yin-yang dengesine ulasmak bizi saglikli, mutlu ve huzurlu kilar. Hayatin durumu sembolu tai chi sembolu yin-yang ile gosterilir. Yin-yang dengesinden konusmadan once yin ve yang’in anlaminin ne oldugunu biliyoruz. Fakat kendimiz uzerinde deneyimlemek uzere bir kere daha gozden gecirelim. Yin ve Yang ikiligin iki tarafi. Bir bozuk paranin yazi ve tura yuzu gibi. Yazi yin ise, tura da yang. Birbirlerinin oteki tarafinda var olurlar. Tura olmadan yazi, yazi olmadan da tura olamaz. Bu dunyadaki her sey ikilik barindirir ve her zaman yin ve yang’ i bulmamiz mumkundur. Icinde yasadigimiz dunya yin’dir, bize sicakligi getiren gunes yang’dir. Kadin yin, erkek yang’dir. Uzuntu yin, nese yang’dir. Genellikle yin pasif olan, bastirilmis ve feminen olandir. Ote yandan yang aktif, parlak ve maskulendir.

10 Quote / poem n ° 2336 : Shao Yong, (1012-1077), philosopher, Confucianism, Neo Confucianism Source : Shao Yung, Supreme Principle Governing the World (Huang-Chi Ching Shu), 7A:24b, in WingTsit Chan, Chinese Philosophy, Chapter 29 (1) Changes, "Remarks on Certain Trigrams," ch. 2. Cf. Legge, Yi King, p. 423. 11 Shao Yong, (1012-1077), philosopher, Confucianism, Neo Confucianism Source : Shao Yung, Supreme Principle Governing the World (Huang-Chi Ching Shu), 7A: 17a, in WingTsit Chan, Chinese Philosophy, Chapter 29 Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


11

Yin ve Yang’i yonetmek her zaman yapmamiz gereken bir seydir. Yin ve yang enerjisini nasil kontrol edebilecegimizi bilmek bizim gerceklik uzerinde daha guclu bir kontrol mekanizmasina sahip olmamizi da saglar. Yin-yang iliskisini tahvil ederek, enerjiyi avantajiniza cevirebilir ve herkes icin faydali olabilecek yeni bir denge kurabiliriz. Mesela bir ornek dusunelim. Diyelim ki hararetli bir tartismanin ortasindasiniz. Cogu zaman diger taraf bizimle tartismaya basladigi zaman ajite oluruz. Bu normaldir. Fakat isinan enerji yang’dir. Ve ajitasyonla karsilik verdiginizde bu yine yang’dir. Ve tum olay dengesizdir. Yang-yang dengesizligi icin farkli bir sey yapmayi deneyin ve yin-yang dengesini saglayin. Karsilik vermek yerine bir sure sessiz kalin ornegin. Ne ne oldugunu gorun! Enerji alaninizi yin enerjisiyle dolduruyorsunuz. Ve yang enerjisini dusurerek, dengeyi sagliyorsunuz. Bunu basarabilmeniz iki taraf icin de faydali. Karsinizdaki yin ise yang, yang ise yin seklinde tam zit sekilde harekete gecebilir ve dengeyi saglayabilirsiniz. 12 Lao Tzu bunu belirtir Tao Te King’te: “Tao Bir’i dogurur; Bir Iki’yi yaratir; Iki, Uc’e yol acar; Ve uc her seye neden olur. Her sey icinde yin’i tasir ayni zamanda yang’i kucaklar Enerjiyi notralize etmek, onlara uyum ve denge getirir.” Tao Te Ching Bu durumda Tao tek’tir. Hararetli tartisma ve sessizlik bir durumun ikiligidir. Ikidir. Bu sekilde etkilesim sagladiginizda bir yin-yang durumu olusur ve bu da 3 olarak bilinir. 3 dengeyi bozar. Fakat iki enerjiyi notralize edebilirseniz, yin-yang dengesini saglarsiniz iste bu da dengedir. ESAS POTANSIYEL Yin ve yang sembolu ayni zamanda Cince’de ‘esas potansiyel’ anlamina gelmektedir. Yin’in icinde yang, yang’in icinde de bir yin vardir.

12 Hoopes, Aaron (2007). Zen Yoga: A Path to Enlightenment though Breathing, Movement and Meditation. Kodansha International. ISBN 978-4-7700-3047-4.


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 12

Turk deyimlerimizden ornek vermek gerekirse ‘Her serde bir hayir vardir.’ Hayatta hic bir sey sadece ser ya da hayir degildir. Mutsuzlugun icinde mutlulugun tohumlari ve her riskte firsatlar saklidir. Her sey icinde bir takim sorunlari fakat sorunlar da iclerinde cozumleri barindirir. Bunun bilincinde olarak yasarsak hepimizin icindeki yin & yang dengesini kurup esas potansiyelimize ulasmamiz mumkundur. Yin ve yang devamli donusum halindedir ve birbirlerine donusurler. Bizim icin yaptigimiz her seyde yin ve yang dengesini saglamak bir mucadeledir. Ve aradaki orta yolu, dengeyi bulmak kendi icimizde ic huzuru bulabilmemizin yanisira bunu yapan kisilerin sayisinin artmasi dunyanin bozulmus dengesinin yeniden dengelenmesini de saglayabilecektir. Lao Tzu siiri: “The Sage who is Forthright but not hurting; Sharp but not wounding, Candid but not being crude; Shining but not dazzling." (58) “Insanlar hayatlarini mutlulugu arayarak gecirirler, huzuru arayarak. Hayallerin, bagimliliklarin, dinlerin ve hatta baska insanlarin pesinden giderler. Bu sekilde iclerindeki boslugu doldurmayi umit ederler. Ironik olan ise aradiklarini bulabilmek icin tek bakmalari gereken yer kendi icleridir.” Ramona L. Anderson Ying Yang Jung! Jung'un Anima and Animus’u Boyle bir konuyu Jung’a deginmeden gecmek buyuk ayip olurdu. Ying ve yang kavramina cok farkli bir prespektiften deginen Jung’tan soz etmek istiyorum. Insan dogasinda bulunan aydinlik ve karanlik taraf ve benzeri tum zitliklari icinde barindirdigini soyledigini ilk duydugum isim kendisidir. Carl Jung her bireyin ruhunda maskulen ve feminen iki taraf oldugunu soyler. Bir erkekte anima, bir kadinda ise animus vardir. Biyolojik ve psikolijik gelisimleri bu maskulen ve feminen enerjilerinin bir karisimindan ortaya cikar. Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


13

Tipki Tao sembolu Yin ve Yang enerjileri gibi anima ve animus da icinde otekini barindirir ve birbiriyle etkilesim halinde olup, birbirini butunler. En basit haliyle bunu kadin ve erkek uzerinden dusunursek. Erkekler zaman icinde bir iliski icin gereken kapasiteyi zaman icerisinde gelistirirler ve duygulari, kirilganliklari ile barisirlar, ote yandan kadinlar da daha karar ve aksiyon odakli bir hale gelir ve bu surecte bagimsizlik, cesaret, guc ve bilgelik gibi ‘erkeksi’ gucleri deneyimlerler. Orta yaslarda kadinlara karar verme ve yapma, erkekler ise daha alici hale gelirler. Bu surec kulturel etkilere de dayandigi icin biraz komplikedir. Kadin hareketi kadinlari evi terk edip bir is bulmalari icin motive etmistir. Bu nedenle kadinlar geleneksel erkek rolunu almaya basladi. Bu nedenle rekabetci ve kararli olmalari gerekti. Duygularini kontrol altina alip, daha mantikli olmalari gerekti. Bu nedenle kadinlarin pek cogu orta yasta animus ve maskulin enerjiyi iclerinde gelistirdiler. Buyurken ve gelisirken bu zitliklardan bir taraftan karakterimiz beslenir. Ve egomuz da bu yonde olusur ‘Ben’. Hayatimizin ilk kisminda bu hayatta var olabilmek ve islevsel olabilmek icin bir kisilik olustururuz. Fakat gelisimimiz daha ziyade tek yonlu olur. Iki zit taraftan biri digerini yok sayarak karakterimiz, diger taraf ise golgemiz olur. Orta yasta icimizden bir ses butunluk icin bize bir cagrida bulunur bu adeta ‘oteki’ni kesfetmek uzere bir cagridir. Gelismemis tarafimizi da gelistirmemiz gerekir. Belki de yeni kimliginiz ve bir butun olmaniz icin ‘olmeden once olmek’ gerekmektedir. Golgemizden kacmak yerine durup golgemizle barismak ve onu bir parcamiz olarak kabullenmemiz, onu daha iyi tanimamiz gerekmektedir. Carl Jung Yeni bir sey yaratma arzusu entelektuel yapimizdan degil icsel ihtiyac yaratma gudumuzden ortaya cikar. Yaratici zeka, sevdigi objelerle oynar.

Yin-Yang & Benim Yorumum


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 14

Bu son noktada bu konudaki kendi goruslerime ve bu felsefeyi nasil benimsedigime deginmek istiyorum. Oncelikle kendi hayattaki gozlemlerime de dayanarak yin ve yang’in felsefesine kendimi son derece yakin hissediyorum. Bence de hepimizin icinde aydinlik ve karanlik bir taraf mevcut en basit tabiriyle. Fakat ‘karanlik taraf’ benim gibi filmcilerin ya da film meraklilarininin “Yildiz Savaslari”ndaki Darth Vader’in karanlik taraf’a gecisi gibi bir surecten ibaret degil aslinda. Ben de bir filmci olarak ve cok fazla sinema filmi izleyerek buyudum. Bugune kadar izledigim tum filmlerde ayni tema vardi. Kotulere karsi iyiler, kotuluklere karsi kahramanlar... Simdi, simdi algilamaya basliyorum ki bu konuda filmlerin de bir evrime ihtiyaci var. Cunku karanlik taraf (yin) savasilmasi gereken bir guc degil. Aslinda ozunde birbirini tamamlayan iki gucten soz ediyoruz. Biri var olmadan otekinin de var olamayacagi gercegiyle yuz yuze geliyoruz. Kucuk yastan itibaren cok fazla dusunen, hayatin anlamini, kendi hayattaki anlamini sorgulayan biri oldum. Ve sanirim sonunda tum sorularimin cevaplarini buldum. Simdi bunlari hayata gecirmek kaldi geriye. Dunyaya soyle bir baktigim zaman gordugum tablo ile ilgili soyleyebilecegim tek bir sey var: DENGESIZLIK. Zengin ve fakirlerin arasindaki ucurumdan tutun, dunyanin bir ucunda kopan savaslar, krizler ve dunyanin geri kalaninin bu umrunda olmadan eglenmeye devam etmesi, giderek ‘yin’lesen pasif bir sekilde tepkilerini facebook’tan ‘like’ ederek gosteren yeni pasif ve asimetrik genc bir nesil. Bilgisayarlarimiza ve televizyonlara baglanmis halde yin’in yadsinamaz artisi gundemde. Dunyanin civisinin ciktigini ve tum dengelerin bozuldugunu gorebilmek bunu fark edebilmek icin cok da bilge ya da zeki olmaya bile gerek olmadigini dusunuyorum. Sadece ekrandan kafayi kaldirip soyle bir baktiginiz zaman etraftaki tum dengesizlikleri ve bunun neticesinde insanlar uzerine de etki eden dengesizlikleri gormek mumkun. Yin ve Yang ile iyice asina olduktan sonra cevresel sorunlardan tutun da, dunyada giderek artan depresyon sorununa kadar her seyde ciddi bir dengesizligin hukum surmesi soz konusu.

Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


15

Dunya giderek karanlik, pasif, kuru bir yere donusurken ote yandan bir takim yeni dalga insanlari da Kabala, Tasavvuf, meditasyon, yoga vb. gibi spirituel yollarla kendilerini ve etrafindakileri aydinlatmak icin cabalamakta. Yine de bu yin’in icindeki ufak yang parcasi olmaktan oteye gidememekte. Su anda olmasi gerektigi gibi ideal bir yin ve yang tablosu yerine karanligin cok fazla hukum surdugu ve belki de koskoca karanlik bir dairenin icinde sadece ufacik bir beyazin kaldigi ve onun da Pandora’nin kutusundan cikan bir parca isik gibi ‘umut’u cagristirdigini dusunmekteyim. Benim goruslerim kimisine gore pesimist ve karamsar gelse de benim gozlemlerim bu yonde. Bunun icin de dusunup, tasindiktan sonra kendimce cozumu su yolda buldum. Elbette ki yin ve yang evrende her seyin icinde bulundugu gibi benim kendi icimde de bulunuyor. Oncelikle icimdeki aydinlik tarafi, yang’i iyice kesfetmek istiyorum. Su an yang tarafinda yasiyorum denebilir ruhsal ve zihinsel anlamda. Kendimi bembeyaz yang’in ortasindaki ufak siyah nokta gibi hissediyorum. Ve beyaz’i iyice deneyimlemek istiyorum bir sure. Bu deneyimimi tamamladiktan sonra bir sure de kendi icimdeki ying’i tanimayi ve ying’i iyice ozumseyip deneyimlemeyi planliyorum. Daha sonrasinda ise icimdeki aydinlik ve karanlik tarafi taniyarak, kendi golge ve isigimi bilerek dengeli bir insan olmak ilk hedefim. Icimdeki yin ve yang’i olmasi gerektigi gibi dengeye oturtmak ve onlarin donusum, devinim icinde icimde bir tekerlek gibi ben yasadigim surece donmeye devam edeceklerini ve beni sarj edeceklerini bilmek. Tipki icimdeki bir pil gibi. Kendi icimdeki dengemi olusturmayi ve yin ve yang’i dengeleyip hayatima devam ettikten sonraki hedefim ise bunu tum dunyaya yaymak. Hayattaki misyonumu bu bilinci olabildigince cok kisiye ulastirmak olarak goruyorum. Bunun icin de insanlarin ruhlarina dokunmam gerektigini hissediyorum. Pek cok sanatcinin gectigimiz yuz yillarda bunu eserleriyle basarmis oldugu gibi kendimin de bu sekilde yapabilecegine inaniyorum. Hem de yin ve yang’e cok uygun bir formatta.


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 16

Gelecege dair her zaman zihnimde sunu hayal ediyorum. Insanlar sinema salonuna giriyorlar. Hepsinin uzerinde birer sonuk mum fitili var baslarinin uzerinde Ve film basliyor. Karanlik salon film ile aydinlaniyor. Insanlar izliyorlar anlattigim gorsel hikayeyi. Ve izlerlerken yavas, yavas benim atesim digerlerine de gecmeye basliyor. Seyircilerden bir tanesinin agladigini goruyorum ve basinin uzerindeki fitil atesleniyor. Yaninda oturan sevgilisi ona sarilip, operken onun basinin uzerindeki fitil de yaniyor. Birisi bir kahkaha patlatiyor ve o anda onun etrafindaki birkac kisinin daha mumlari yaniyor. Ve film sona erdiginde salondaki herkesin basinin uzerindeki mumlar yaniyor. Aktive olmus durumdalar. Yin ve yang icin ilk aktivasyon atilmis durumda. Iclerindeki savas o anda basliyor. Ve bu ta ki iclerinde yin ve yang’in dengesini bulana kadar surecek bir savas. Iste suna inaniyorum ki ne kadar cok insan icinde bu dengeyi bulabilir ve bu anlayisi idrak ederse dunya o kadar daha uyum icinde ve dengeli bir yer haline gelir. Insanlar anlar ki her ‘oteki’ her ‘golge’ aslinda ayni oranda olmasa da bir parca kendi icinde mevcut. Ve bu derdimi anlatabilmek icin de tum sanatlardan once resimi, sonra da icinde tum sanat dallarini barindiran sinemayi secmis oldugum icin cok mutluyum. Ve sinema tam da bir isik/golge oyunu. Karanliktaki insanlara isik tutan bir pencere. Ve bu pencereden kalbimi acmak istiyorum. Yin ve yang’in beni bugun getirdigi nokta burasi. Her seyin zittini icerisinde barindirdigini biliyorum artik. Her basarisizligin, bir basariya gebe oldugunu ve gece vaktiyse eninde sonunda gun dogacagini ve gunesin cikacagini biliyorum artik. Tek yapmam gereken bunu kendime ve dunyaya sanatim araciyla devamli olarak hatirlatmam. Kendi icimdeki tahtiravalli de yin ve yang karsi karsiya dengede havada asili kalana kadar bir asagiya, bir yukariya inmeye devam edecegim. Ve bu donusum hepimiz icin olene kadar devam edecek. Oldukten sonrasini ise hic birimiz bilmiyoruz... Benim en hayran kaldigim bir sembolun icinde nasil olup da bu kadar cok anlam ifade edebilmesi. Icinde evrenin anlamini barindiran baska pek sembol dusunemiyorum. Ve tum basit, sade gorsel anlatimiyla her dilden ve her dinden herkesin anlayabilecegi bir

Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


17

seyi yuzyillarca boyunca koruyabilecek sembolu kim ilk cizdiyse kozmik bilincin onunde saygiyla egilerek selamliyorum.... Referanslar

1. Porkert (1974). The Theoretical Foundations of Chinese Medicine. MIT Press. ISBN 0-262-16058-7. 2. {{cite book ☯ | last = Taylor Latener | first = Rodney Leon | title = The Illustrated Encyclopedia of Confucianism, Vol. 2 | publisher = Rosen Publishing Group | year = 2005 | page = 869 | location = New York | isbn = 978-0-8239-4079-0 }}

3. Muller, Charles. "Daode Jing". 4. iep.utm.edu 5. Osgood, Charles E. "From Yang and Yin to and or but." Language 49.2 (1973): 380–412 . JSTOR. 16 November 2008, jstor.org

6. Giovanni Monastra: "The "Yin–Yang" among the Insignia of the Roman Empire?", Sophia, Vol. 6, No. 2 (2000)

7. Late Roman Shield Patterns. Notitia Dignitatum: Magister Peditum 8. Helmut Nickel: "The Dragon and the Pearl", Metropolitan Museum Journal, Vol. 26 (1991), p. 146, Fn. 5

9. Woolidge, Doug (June 1997). T’AI CHI The International Magazine of T’ai Chi Ch’uan Vol. 21 No. 3. Wayfarer Publications. ISSN 0730-1049.

10. Hoopes, Aaron (2007). Zen Yoga: A Path to Enlightenment though Breathing, Movement and Meditation. Kodansha International. ISBN 978-4-7700-3047-4.


Besi Adut ‘Gecmisten Gunumuze Yin ve Yang‘Butunleme Odevi 18

Sonun baslangici ve baslangicin sonu.


Yın / Yang