Issuu on Google+

Een grensoverschrijdend project van Bond Beter leefmilieu met steun van Interreg Vlaanderen-Nederland en de provincies Zeeland (NL), Oost- en West-Vlaanderen (B), verenigd in de Euregio Scheldemond, in samenwerking met de steunpunten Duurzaam Bouwen van Oost- en West-Vlaanderen


Welkom

Traject

Waarom

Resultaten


Welkom Welkom in de Renovatiefaculteit In de maanden januari, februari en maart 2014 kwam een enthousiaste groep vrije geesten, koplopers en pioniers met heel diverse achtergrond vier maal samen om na te denken over duurzame renovatie en de uitdaging om tot een klimaatneutraal gebouwenpark te komen in 2050. Zij vormden samen de Renovatiefaculteit. Het doel van de Renovatiefaculteit is om nieuwe inspirerende ideeĂŤn te bundelen, mogelijke voorstellen te formuleren en pilootprojecten op te lijsten die lokale overheden moeten inspireren tot een ambitieus klimaatbeleid. Een duurzaam klimaatbeleid is immers onontbeerlijk om een antwoord te kunnen bieden aan de problemen zoals beschreven in het klimaateffectschetsboek van de provincie Oost- en West-Vlaanderen. Dit is het resultaat van hun denkwerk. Maar hier stopt het niet. Deze ideeĂŤn moeten inspireren om verder mee aan de slag te gaan en een startpunt zijn om echt werk te maken van verregaande renovaties. Wil jij meewerken? Laat het ons dan zeker weten!


Welkom De leden van de Renovatiefaculteit Voor dit project werd een specifieke groep samengebracht, de zogenaamde faculteit, bestaande uit voorlopers of pioniers. Deze faculteit bestaat niet zozeer uit organisaties zelf, maar wel uit individuen die van hun organisatie (o.a. steunpunten duurzaam wonen en bouwen, gemeenten, netbeheerder, bouwbedrijven, intercommunales, middenveld – o.a. BBL – lidverenigingen, geëngageerde burgers – bv. energiemeesters) de kans krijgen om vrij na te denken over een bundel van voorstellen. De deelnemers werden gekozen door BBL en de steunpunten. Bij de selectie van de leden werd gestreefd naar een heterogene samenstelling. de leden komen uit verschillende sectoren (overheid, bedrijf, ngo,...), hebben verschillende competenties (strategisch en systeemdenken, communicatie,...) en een verschillende rol en netwerk (opiniemakers, netwerkers, visionairs, ...). De potentiële leden van de Faculteit moesten betrokken zijn en enthousiast willen nadenken over het thema (renoveren). De uiteindelijke groep bestond uit architecten, aannemers, ingenieurs, duurzaamheidsambtenaren, personen uit het hoger onderwijs, personen uit de sociale sector, de energiesector en uit de milieuvereniging.


Welkom Agenda ● ● ● ●

Eerste bijeenkomst: 20 januari 2014 Tweede bijeenkomst: 26 februari 2014 Derde bijeenkomst: 18 maart 2014 Slotbijeenkomst: 2 april 2014

Volgende dilemma’s en strijdpunten lagen op tafel ● ● ● ● ●

Is het beter om ineens te slopen dan te renoveren? Kunnen we woningen stukje bij beetje renoveren of meteen de hele woning ineens? Is een wijkgerichte aanpak echt efficiënter? Hoe financieren we ingrijpende renovaties? Hoe overtuigen we verhuurders om te renoveren?


Welkom

Traject

Waarom

Resultaten


Waarom Klimaateffecten De urgentie voor verandering wordt voor West- en Oost-Vlaanderen beschreven in het klimaateffectschetsboek. De klimaatverandering is vooral afhankelijk van de wereldwijde temperatuurstijging en van de veranderingen in de stromingspatronen van de lucht in onze contreien. De klimaatverandering heeft verregaande maatschappelijke en ruimtelijke gevolgen voor BelgiĂŤ. Zoals beschreven in het klimaateffectschetsboek kunnen Oost-Vlaanderen en WestVlaanderen te maken krijgen met onder andere wateroverlast, watertekorten, zeespiegelstijging en verzilting. Daarnaast zijn er nog verschillende secundaire effecten zoals problemen met gewasproductie, recreatie, wegverkeer en bermbranden.


Waarom De grote ecologische impact van wonen De woon- en bouwsector is in Europa verantwoordelijk voor ongeveer 30 procent van de totale ecologische voetafdruk, 25 procent van de totale broeikasgasuitstoot en 40 procent van het energieverbruik (Terra Reversa, PT Jones). De impact van wonen heeft ook niet alleen een invloed op energieverbruik en de gerelateerde emissies van broeikasgassen en andere vervuilende stoffen maar ook op het ruimtegebruik en water. Wonen hangt samen met ruimtelijke ordening, mobiliteit, leefbaarheid, ...

Een woning bezitten is het ideaalbeeld In Vlaanderen is ongeveer 70% eigenaar, 30% huurt (zowel privĂŠ als op de sociale markt). Het overheersende ideaalbeeld van de Vlaming is nog steeds de alleenstaande woning op een eigen kavel en liefst op het platteland. Een woning moet een uitdrukking zijn van de Vlaming zijn individualiteit, met alle architectonische stijlen in het landschap als gevolg. We zijn hierdoor vrij honkvast met een verouderde woningvoorraad als gevolg en is er een groot beslag op de beschikbare open ruimte.

Belgische woningen verbruiken te veel energie Er is enerzijds de energie die nodig is om gebouwen neer te zetten, te ontmantelen en eventueel te recycleren, de productie en transport van bouwmaterialen. Anderzijds is er de energie die verbruikt wordt tijdens de verbruiksfase van de woning, namelijk de energie voor verwarming en koeling, koken en elektrische toestellen. Energieverbruik in Belgische woningen is gemiddeld 72% hoger dan het Europese gemiddelde. In Vlaanderen is dit vooral te wijten aan het hoge verbruik voor verwarming. Dit komt in de eerste plaats door de slechte staat van het Vlaamse woningbestand en dan vooral het gebrek aan (dak)isolatie en enkele beglazing. Het grootste deel van onze gebouwen dateert ook van voor 1980.


Waarom Een complexe sector Een verbouwing is een wisselwerking tussen drie actoren, namelijk de opdrachtgever, de architect en de aannemer. Hierbij wordt steeds de afweging gemaakt tussen economische en ecologische motieven. De bouwsector blijkt nog steeds een weinig flexibele bedrijfstak. Nieuwe tendensen en kennis sijpelen maar langzaam door tot alle regionen. Daarnaast wordt de sector ook geconfronteerd met een tekort aan goed geschoolde arbeidskrachten.

Wonen neemt veel ruimte in beslag Het ruimtegebruik in Vlaanderen blijft sterk toenemen. Economie, handel, wonen, vrije tijd, landbouw en natuur zijn de belangrijkste functies die over de beschikbare oppervlakte moet verdeeld worden. Er is een grote op het huidige kleiner wordende aanbod. Dit zorgt voor hogere grondprijzen op de woningmarkt.

Veel te weinig gebruik van nagroeibare materialen Vlaanderen is gekenmerkt door baksteenmetselwerk, vooral door de grote beschikbaarheid van klei. Van alle bouwmaterialen maken de nagroeibare materialen (hout, vlas, ‌) en hergebruikte materialen maar een kleine fractie uit. De belangrijkste grondstoffen voor het bouwen uit eigen land zijn klei, leem, zand en grind en een beetje hout. Metalen, hout en olie voor kunststoffen worden geïmporteerd. De hoeveelheid bouwafval dat Vlaanderen jaarlijks produceert komt neer op 5 miljoen ton. Dit is veel meer dan de 2 miljoen ton huishoudelijk afval.


Waarom Trends

Drempels om tot renovaties te komen

Globalisering: renovatie is hier grotendeels ongevoelig voor. Dit is een opdracht die moeilijk gedelokaliseerd worden. De toenemende informatisering zorgt wel voor een groeiend gebruik van ICT en slimme apparaten.

Verbouwcultuur in Vlaanderen: energiezuinig verbouwen staat niet op het lijstje van prioritaire verbouwingen van de Vlaming.

Demografische evolutie: de bevolking blijft aangroeien. Tezelfdertijd zetten ook de individualisering en vergrijzing zich verder door. Hierdoor zijn er meer ĂŠĂŠnpersoonsgezinnen. De bevolkingsgroei neemt af en de levensverwachting stijgt, daardoor neemt vergrijzing toe. In 2040 zijn er relatief twee keer zoveel 65-plussers als in 2011. Klimaatwijzigingen: hogere temperaturen zullen vooral in de zomer de vraag naar koeling drastisch omhoog jagen. Stijgende energieprijzen: energie-uitgaven nemen een steeds grotere hap uit het gezinsbudget. Dit is vooral een probleem voor de sociaal zwakkeren in de maatschappij. Parallel met de stijgende energieprijzen is er ook een trend ingezet naar meer decentrale opwekking van energie (PV, wind).

Een volledige energiezuinige renovatie kost zeer veel geld .Bovendien zijn de vastgoedprijzen hoog en krijg je momenteel weinig (energetische) waar voor je geld. Wil je dus renoveren dan lopen de kosten hoog op. Problematiek huurder-verhuurder: split incentive. Eindige beschikbare open ruimte: er is een voorkeur voor open bebouwing, met een beperkte compactheid. Bij aanhoudende groei kunnen hierdoor op lange-termijn problemen ontstaan met gevolgen voor het maatschappelijke en ecologisch systeem. Er is soms onvoldoende kennis om energiezuinige renovatiewerken aan te vatten, zowel bij de bouwheer als bij de aannemer. Er bestaat een risico van lock in. Er is geen coherent overheidsbeleid. Voor bouwen en wonen worden de bevoegdheden apart georganiseerd.


Wat als er niets gebeurt...

Vlaanderen wordt volgebouwd. Overstromingen komen vaker voor. Landbouwgronden krijgen te kampen met verregaande erosie en verzilting. Een uitgebreid overzicht is terug te vinden in het Klimaateffectenschetsboek Oost- en West-Vlaanderen


Wat als er niets gebeurt...

Op globaal niveau zijn de gevolgen desastreus. Door de stijging van de zeespiegel alleen, komt een groot deel van Europa onder water te staan.


Waarom Sense of Urgency Niets doen is dus geen optie. Het wonen en bouwen in Vlaanderen dient drastisch om te schakelen indien we een antwoord willen bieden aan deze problemen. Het woningaanbod, de kwaliteit van de woningvoorraad, het materiaalgebruik, en de toenemende druk op de openbare ruimte dwingen ons om na te denken hoe we deze zaken kunnen aansluiten op de huidige trends en de klimaatproblematiek. Waar willen we op lange termijn naar toe? Hoe willen we bouwen, werken, leven in de toekomst? Over deze vragen hebben de leden van de Renovatiefaculteit zich gebogen.


Welkom

Traject

Waarom

Resultaten


Traject Eerste bijeenkomst: nadenken over de toekomst Behandelde topics: Op basis van een grondige systeemanalyse werden 3 onderwerpen gekozen die het nauwst aansloten bij de doelstelling van de Renovatiefactulteit (namelijk maatregelen oplijsten die lokale overheden moeten inspireren om een duurzaam klimaatbeleid uit te stippelen). Met deze drie thema’s als kader ging de groep aan de slag om drie toekomstvisies op te stellen. ● ● ●

Kennis over duurzaam renoveren Duurzame renovatie en sociale doelgroepen Verbouwcultuur in Vlaanderen, houding ten opzichte van duurzaam renoveren

Vragen die we stelden: ● ● ● ●

Hoe zie je dit in Vlaanderen in 2030 - 2050? Wat is ideaal? Voor welke doelgroep geldt dit, wie speelt hier een rol? Wie moet wat doen om deze visie waar te maken (acties) Wat zijn mogelijke drempels?

De drie thematische toekomstvisies die we zo verkregen, werden naast elkaar geplaatst. Er bleken drie rode draden door deze visies te lopen. Deze vormden de basis om drie


Traject Beeld 1: Kennis aan de macht Iedereen kent voldoende de verschillende aspecten rond renovaties. Er is duidelijkheid, wat is betaalbaar, wanneer is renoveren niet meer rendabel of opportuun. Er is advies op maat, bouwteams, begeleidingstrajecten. Er bestaat de mogelijkheid en de technologie om elk huis in een handomdraai te doorlichten op al deze parameters.

Beeld 2: Anders gaan wonen In 2050 verlaten we de hedendaagse dogma’s over hoe we moeten wonen. Een deel van de ruimte wordt gemeenschappelijk en ingedeeld volgens functie. Kangoeroewoningen, co-housing, modulair wonen, kleinere oppervlakten, efficiÍnter ruimtegebruik zijn een feit. Kernen worden slim ingevuld. Compacte, energiezuinige en ecologische woningen zijn een feit.

Beeld 3: Een visionaire overheid In 2050 heeft de overheid op alle niveaus een krachtdadig, visionair en proactief beleid op gebied van duurzaam wonen en bouwen. Er zijn duidelijke normen, een verplichte brede neutraliteit, een ruimtelijke ordening die de versnippering van het open landschap tegengaat en inzet op leefbare woonkernen. De overheid heeft een gerichte financiering en zet in op kennis en vakopleidingen.


Traject Tweede bijeenkomst: concretiseren De leden van de faculteit gingen aan de slag met deze drie toekomstbeelden. Ze gingen na welke keuzes gemaakt moeten worden om tot deze toekomstbeelden te komen en welke experimenten of icoonprojecten nu reeds van start zouden kunnen gaan om dit mogelijk te maken.

4 vragen ● ● ● ●

Welke omslagen hebben plaatsgevonden om tot één van deze toekomstbeelden te komen? Welke harde keuzes zijn er gemaakt (periode 2020)? Welke experimenten hebben de keuzes gemakkelijker gemaakt? Wat zijn mogelijke icoonprojecten? Hoe heeft dit geleid tot 2050 (mijlpalen tussen 2020 en 2050)?

Derde bijeenkomst: verdiepen De leden van de faculteit kozen 5 ideeën uit de voorgaande brainstorm en werkten deze verder uit.


Welkom

Traject

Waarom

Resultaten


Resultaten Een uniek netwerk

EĂŠn van de meest opmerkelijke resultaten van de Renovatiefaculteit is dat er op relatief korte termijn een netwerk is ontstaan van enthousiaste en gedreven mensen die zonder oogkleppen intensief hebben nagedacht rond duurzaam renoveren en willen samenwerken rond dit


Resultaten Een overzicht van alle ideeën Hier geven we een overzicht van alle ideeën en inspirerende projecten die tijdens de drie bijeenkomsten naar boven kwamen. Het ene idee is al iets concreter dan het andere. Voor sommige ideeën bestaan er reeds goede voorbeelden. Andere zijn dan weer mogelijke kiemen om op verder te bouwen. Binnen de beperkte tijd van dit project was het onmogelijk om alle ideeën grondig te overlopen en uit te werken. Slechts enkele werden uitvoeriger bekeken. Deze lijst is dan ook niet het eindpunt maar een startpunt.: een uitnodiging aan iedereen om verder met deze ideeën aan de slag te gaan en de lijst verder aan te vullen. ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Energie wordt rechtstreeks verhandeld tussen de verbruikers (overschotten - tekorten - warmtenetten - geen warmteverlies meer). De overheid kan hierin initiatief nemen en een kader scheppen Lock-ins worden vermeden doordat iedereen een goed eindbeeld van zijn verbouwing voor ogen heeft: begeleiding op maat De overheid wordt beloond voor voorbeeldwoningen op zijn grondgebied U kan uw huis volledig uitschakelen (i.p.v. enkel lamp of tv) op het moment dat het niet gebruikt wordt Ontwikkelen op bepaalde site is toegelaten mits x% aan gemeenschappelijke elementen Enkel bouwen met energie-neutrale materialen wordt toegelaten Gronden worden door de gemeente ter beschikking gesteld mits bepaald ecologische voorwaarden Gemeente koopt verkrotte panden aan en verkoopt ze na energiezuinige verbouwing De gemeente werkt een goed doordacht premiebeleid uit De gemeente werkt duidelijke incentives uit voor de de private huurmarkt Er wordt een kwaliteitslabel ingevoerd (cfr wooncode) De gemeente stelt een woonregieplan op Belasting op CO2-uitstoot Op nieuwe verkavelingen is minimum E20 verplicht Eigenaars van een passiefhuis krijgen een tijdelijke belastingvermindering Er is een globaalfactor als duurzaamheidskeurmerk (BREEAM als leidraad) Sociale huisvestingsmaatschappijen gaan voluit voor nieuwe woonvormen Omvormen van het kadastraal inkomen Collectieve renovatie op maat


Resultaten Een overzicht van alle ideeën ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Een tool die de impact en kosten van een renovatie in kaart brengt Een sensibilisatiecampagne naar huurders en verhuurders Het in kaart brengen van de verschillende woontypes en hoe deze aan te pakken Een ecolening, afbetaling met energiebesparing Een sensibilisatiecampagne rond duurzame materialen Goede financiële stimuli die particulieren het nodige duwtje in de rug kunnen geven Opzetten van een burgercoöperatie: de één isoleert, de ander adviseert, samen wordt er gezocht naar oplossingen Het opzetten van een grootse media campagne zoals ‘de Monumentenstrijd’ rond duurzaam renoveren om zo een hype te creëren en de boodschap bij het grote publiek te brengen De gemeente voorziet in een regelluwe zone, een soort stedenbouwkundige ‘vrijzone’ waarin men kan experimenteren met woonvormen volgens bepaalde ecologische principes Oprichting van een meegroeibare woningen, modulair aanpasbaar bouwen op een ecologische manier: het start als een studentencampus, na hun studies kunnen studenten er blijven wonen. Het is omvormbaar tot de noden van een jong gezin, in een later stadium ook voor de nood van ouderen Het opzetten van een lokaal kennisplatform (digitaal of in levende lijve) rond duurzaam renoveren Oude villa’s worden omgebouwd tot co-housing woningen Er wordt een co-housing experiment opgezet. De groep bepaalt zelf wat gemeenschappelijk is. Sensibilisatie en monitoring na elke verbouwing om het rebound-effect tegen te gaan Oprichting van een Ecowijk Oprichting van een Natuurbuurt De oppervlakte van een gebouw vrijgeven naargelang het energieverbruik (vb veel luxe op een klein appartement, weinig luxe op een grote plattelandswoning) We gaan deels ondergronds wonen, met veel meer groendaken Stadsverwarming, recuperatie van restwarmte Aanpassen van ruimtelijke ordening: flexibel herverkavelen, ruimte maken voor verschillende woontypologieën en woongebieden herdefiniëren


Resultaten Een overzicht van alle ideeën ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ● ●

Gefaseerde renovatie. Het uiteindelijke gewenste E-peil hoeft pas op het einde bereikt te worden De huurprijs laten afhangen van een energetische scan Premies worden gekoppeld aan het E-peil Duurzame woonbonus Buurtoverleg: op wijkniveau wordt de toekomstvisie van de straat of buurt uitgewerkt Community Land trust: duurzaam renoveren op gemeenschapsgrond. dit model maakt wonen betaalbaar Duurzame initiatieven op wijk-of buurtniveau inventariseren en in kaart brengen ter inspiratie Warmtefoto als start sensibilisatiecampagne http://warmtefoto.gent.be/ Classificatie van duurzame materialen http://www.nibe.info/nl Passief renovatie van gemeentelijke gebouwen eventueel via ESCO Gemeente maakt gebruik van de energieboekhouding en audits van Infrax en Eandis De gemeente richt een duurzaam bouwinfopunt op In samenwerking met de huisvestingmaatschappijen wordt een grootschalige renovatie van sociale woningen uitgevoerd Renovatiewinkel: naar de winkel en een kant en klare renovatie aanschaffen om je huis naar energieneutraal te laten verbouwen Oprichten van een community van particuliere huiseigenaars die de ambitie hebben om hun huis energiezuinig te verbouwen (ervaringen delen, bijeenkomsten, huisbezoeken, workshops,...) Wedstrijd meest innovatieve energiezuinige renovatie Duidelijke incentives voor gecertificeerde passiefwoningen Groepsaankoop duurzame renovatie/dakisolatie (zie http://www.kyotoinhetpajottenland.be/) Groepsaankoop isolatie materiaal Crowdfunding voor collectieve renovaties De meerkost van het ecowonen/cohousing wordt terug gewonnen door de energiebesparing, gemeenschappelijke functies, minder verharde oppervlaktes, minder individuele garages,...


Resultaten Een sensibilisatiecampagne over duurzame materialen Het gebruik van duurzame, hernieuwbare materialen als alternatief voor fossiele grondstoffen zorgde binnen de Renovatiefaculteit voor heel geanimeerde discussies. Enkele principes stonden als een paal boven water. In de toekomst zullen wij ook in onze woning moeten streven naar duurzaamheid, ecologische materialen en een gezonde leefomgeving. Bouwmaterialen hebben immers niet alleen een invloed op het milieu, maar ze kunnen ook je gezondheid beïnvloeden. De leden van de faculteit zijn er van overtuigd dat een grondige informatie campagne rond duurzame bouwmaterialen op lokaal vlak een absolute must is. De bedoeling is om ecologische bouwmaterialen grondig te promoten door de bouwlustigen op de hoogte te brengen van de voordelen hier van. Door een grondige sensibilisatie kan op lange termijn de markt opengebroken worden. De focus dient te liggen op de lokale productie (minder transport) en gezondheid. Voor deze campagne denken we nog na over volgende vraagstukken: ●

Wat is duurzaamheid? Wat is een ecologisch bouwmateriaal. Er zijn verschillende criteria en labels beschikbaar. Wat is de meest relevante? Meer informatie over dit thema is terug te vinden op: www.natureplus.org http://www.nibe.info/nl Hoe kunnen we dit in een goed beeld vertalen?

De campagne kan bestaan uit volgende onderdelen: → → → →

een bevattelijke definitie van ecologische bouwmaterialen een brede communicatiecampagne met focus op gezondheid (poster/brochure/voorbeeldartikel/infofiches,...) een info avond voor gezinnen met bouwplannen, bezoek aan een Ecobouwer in de buurt (www.ecobouwers.be) vorming voor bouwprofessionals


Resultaten Een sensibilisatiecampagne rond duurzame materialen Er zijn reeds enkele goede voorbeelden die als inspiratie kunnen dienen om zelf aan de slag te gaan. ●

Materialen is één van de hoofdthema’s van VIBE, het Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen. Vibe werkte reeds heel wat informatie en campagnemateriaal uit rond dit thema dat je kan downloaden op hun website: http://www.vibe.be/index.php/8/

Ook het departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) van de Vlaamse overheid voert campagne rond duurzaam en gezond bouwen. Meer informatie vind je hier: http://www.lne.be/campagnes/bouw-gezond/bouw-gezond/materialen/bouwmaterialen

Ecobouwers is de drukst bezochte onafhankelijke bouwsite van Vlaanderen met meer dan 2 miljoen bezoekers per jaar. Het is een ontmoetingsplaats met massa's technische informatie en concrete ervaringen over duurzaam bouwen. Je komt er in contact met geëngageerde en milieubewuste (ver)bouwers en met professionals. www.ecobouwers.be


Resultaten Regelvrije zone Eén van de grote belemmeringen om tot nieuwe, innovatieve woonvormen te komen bleek het groot aantal regels en voorwaarden voor bouw en renovatieprojecten, en dit zowel op lokaal als bovenlokaal niveau. De leden van de Renovatiefaculteit droomden dan ook hard op wat het resultaat zou kunnen zijn indien in een welbepaalde zone deze regels (deels) achterwege zouden blijven. Een stedenbouwkundige “vrijzone” als het ware, met weinig tot geen regelgeving, maar wel met indicatoren op sociaal en ecologisch vlak. Wat is de meerwaarde van een dergelijke zone? ● ● ● ● ●

Het creëert ruimte voor experimenten Eén van de voorwaarden moet zijn dat het project een meerwaarde op ecologisch vlak betekent Dit kan zowel toegepast worden op losse projecten als op een afgebakende geografische zone Dergelijke zone kan aangegrepen worden om ruimer te communiceren over dit thema naar de inwoners De resultaten van een regelvrije zone geven een inzicht in welke mate bestaande regelgeving tekort komt en moet aangepast worden

Wat is het actieplan? ● ● ● ● ● ●

In de eerste plaats moeten de indicatoren opgesteld worden voor toelating. De focus ligt eerder op ecologische criteria Er wordt een pilootgemeente gezocht die mee zijn schouders onder dit experiment wil zetten Er dient gesproken te worden met Vlaanderen. Vlaanderen moet overtuigd worden van de meerwaarde en dient het licht op groen te zetten Om het experiment optimaal te ondersteunen wordt een pool van experten opgezet Op lokaal niveau wordt een evaluatieorgaan samengesteld om het geheel te coördineren Na een grondige evaluatie dienen de aanbevelingen vertaald te worden in aangepaste wetgeving


Resultaten Regelvrije zone Ook hiervan zijn reeds enkele pioniersprojecten terug te vinden in Nederland.

â—?

Gemeente Heiloo: http://www.heiloo.nl/inwoner/welstand_44077/item/experimentwelstands-luw-bouwen_28545.html

â—?

De Peinder Mieden: http://depeindermieden.nl/


Resultaten Woontypes in kaart brengen Het verbeteren van de bestaande woningvoorraad moet sneller, slimmer en efficiĂŤnter gebeuren, willen we onze klimaatdoelstellingen halen. Een grondige analyse van de bestaande woningvoorraad kan helpen bij het maken van de juiste keuzes. Bij woningen gebouwd in de jaren zestig bijvoorbeeld (voor de eerste oliecrisis) zullen andere maatregelen nodig zijn om de woning energiezuinig te krijgen dan voor woningen uit de jaren negentig. Door het aanbrengen van classificaties naar bouwperiode, en type woning kan op lokaal niveau een inzicht verkregen worden welke renovatieconcepten het meest besparingspotentieel hebben. Een lokale overheid zou sterk gebaat zijn bij het in beeld brengen van de lokale woonvoorraad. Aan de hand van dit overzicht kan voor de verschillende types woningen en hun kenmerken een specifieke doelstelling en aanpak opgesteld worden. Hun inwoners kunnen ook op een duidelijke en gerichte manier geĂŻnformeerd worden naar de mogelijkheden om hun woning te renoveren. Eventueel kan deze informatie gekoppeld worden aan een premiesysteem of een eventuele ecolening. In Nederland stelde men reeds een handboek duurzaam en energiezuinig renoveren op gekoppeld aan een classificatie van de bestaande woningvoorraad.


Resultaten Nieuwe financieringsmechanismes Tijdens de gesprekken in de Renovatiefaculteit bleek er steeds ĂŠĂŠn rode draad te lopen, meer bepaald de financiering van renovatieprojecten. Renovaties kosten handenvol geld en vormen nog steeds de grootste drempel om te investeren in energiebesparende maatregelen. Verschillende pistes en instrumenten werden naar voor gebracht die hiervoor een antwoord kunnen bieden.

Ecolening EĂŠn mogelijkheid is het verstrekken van goedkope ecoleningen voor energiebesparende maatregelen. De federale overheid richtte enkele jaren geleden het Federale Fonds ter Reductie van de Globale Energiekost (FRGE) op. In het kader daarvan kunnen steden en gemeenten goedkope en/of renteloze leningen voor energiebesparende maatregelen verstrekken aan hun inwoners. Een veertigtal Vlaamse en Waalse steden en gemeenten richtten hiervoor een lokale entiteit op. Deze lokale entiteiten kunnen, binnen het wettelijk kader van het FRGE, zelf de voorwaarden voor het verstrekken van de leningen bepalen. De belangrijkste gemeenschappelijke noemer is de uiterst lage rentevoet van maximum twee procent. Deze intrestvoet kan nog verminderd worden met de intrestbonificatie van anderhalve procent die de federale overheid vorig jaar goedkeurde voor groene leningen. Meer informatie hierover vind je op www.frge. be. Als gemeente kan je eventueel nog verder gaan en deze groene lening uitbreiden naar een heuse Esco (Energy Service company) op particulier niveau. Hierbij worden grotere investeringen gedaan door derden en gebeurt de terugbetaling door de bespaarde energiekosten. Bedoeling van deze ecolening en esco is uiteraard om energiezuinige renovaties aan te moedigen bij hen die dit financieel niet aankunnen. Om dergelijke systemen te doen slagen is er een zekere mate van begeleiding en individuele opvolging nodig.


Resultaten Community Land trust Community Land Trusts zijn organisaties die betaalbare woningen voor mensen met een laag inkomen produceren, via een systeem waarbij er een scheiding wordt gemaakt tussen de landeigendom en de eigendom van de woning. Het model is eind jaren zeventig ontstaan in de Verenigde Staten. Ook in ons land kunnen Community Land trusts veel betekenen om op een vernieuwende manier betaalbare, energiezuininge woningen te creĂŤren. Het doel is om grond en eigendommen te verwerven en deze te behouden in een trust (collectieve eigendom) ten gunste van een gemeenschap, voor altijd. De uiteindelijke bedoeling is het produceren en beheren van betaalbare woningen voor de lagere inkomensklassen. Ook ander functies (economische activiteiten, diensten) kunnen een plaats krijgen op de gronden van de Community Land Trust, voor zover ze de gemeenschap te goede komen. Het Belgische rechtssysteem voorziet de mogelijkheid om landeigendom te scheiden van het eigenaarschap van wat er op gebouwd wordt. Dit heet het recht van opstal. Ook het systeem van de erfpacht zou mogelijkheden kunnen bieden. In BelgiĂŤ zijn reeds enkele voorbeelden van dit nieuwe woonmodel terug te vinden in Molenbeek en Gent. Meer informatie over dit model en deze voorbeelden vind je terug op http://blog.thuisindestad.be/clt .


Resultaten Sensibilisatiecampagne naar huurders en verhuurders Er bestaat een tegenstelling dat de huurder het meeste voordeel haalt uit energiebesparende maatregelen, terwijl het de eigenaar is die ze moet uitvoeren en betalen. Anderzijds stijgt de waarde van het patrimonium als de woning goed geïsoleerd is en voorzien van een performante verwar­ming. Verhuurders moeten met andere woorden extra aangespoord worden om energiezuinig te verbouwen. Een vraag die overblijft is: zijn huurders bereid om meer huur te betalen in ruil voor lagere energiekosten? Enkele pistes werden bekeken. Een eerste optie is om de verhuurders te verplichten om bepaalde maatregelen uit te voeren als blijkt dat de woning volgen het Energieprestatiecertificaat een te groot energieverbruik heeft. Een tweede optie is om de verhuurders aan te moedigen om zelf maatregelen uit te voeren. De huurders worden aangemoedigd om zelf naar hun verhuurders te stappen en samen te kijken wat mogelijk is. Hierbij is het belangrijk dat men het energieverbruik goed kan inschatten en vergelijken ten opzichte van gemiddeldes. Met een goed stappenplan en duidelijke informatie staan huurders sterker in hun schoenen om bij hun huiseigenaars aan te kloppen. Eventueel kunnen grotere ingrepen uitgevoerd worden door de Energiesnoeiers. De gemeente speelt hierbij een belangrijke rol op vlak van coördinatie, begeleiding en eventueel door een financiële trigger te voorzien.

www.vlaanderen.be/publicaties


Resultaten Er zijn tal van goede voorbeelden terug te vinden rond dot thema. Van grootschalige communicatiecampagnes tot persoonlijke begeleidingsprojecten.

vzw De Paddenbroek, Halle:

Bespaar energie met de Woonbond: http://klimaatstraatfeest. nl/woonbond . Ons huis verdient het:

Kyoto in het Pajottenland

http://onshuisverdienthet.nl/# ●

● ●

De week van de Energierekening: http://www.milieucentraal.

nl/nieuwsbrief/consumenten/oktober-2012/week-van-deenergierekening/ Meer informatie over het EPC: http://www2.vlaanderen. be/economie/energiesparen/epc/doc/brochureEPCresidentieel.pdf Campagne Warmer wonen Leiedal: http://www.leiedal. be/sites/leiedal/files/media/20130620_p_premies-ddc.pdf


Resultaten De Faculteit opent zijn deuren ● ● ● ●

Geïnspireerd? Wil je ook mee aan de slag gaan? Wil je mee nadenken over hoe we in de toekomst op een duurzame manier kunnen wonen en bouwen? Wil je samen met de faculteitsleden experimenten en icoonprojecten opzetten en uitwerken?

Trek aan onze mouw en word lid van de Renovatiefaculteit ! Doenja.lefebure@west-vlaanderen.be Goedele.devos@oost-vlaanderen.be



Renovatiefaculteit