Page 1

Blad 2

Natuurdagboek van Ben Menting


Ben Menting 2007

geen natuur. Tegenwoordig hebben we heel

oogst, dan denk ik, geen week vroeger dan

Natuurdagboek

veel natuur en er komt steeds meer bij. De

anders.

door mensen aangelegde

En wat mooi is: de rode zon die schijnt achter

Oostvaardersplassen is bijvoorbeeld een

de lage ochtendnevel die boven de weilanden

natuurgebied van internationaal belang.

hangt. Zachte rode en blauwe tinten, donker

Week zevenendertig

Dienst Landelijk Gebied ontwikkelde vroeger

en licht wisselen zich af. Typisch

ruilverkavelingen en legt tegenwoordig door

nazomerochtenden.

De natuurcursus is begonnen: een zaaltje vol

het hele land natuurgebieden aan.

rustige, betrokken mensen en stralende

Gevoelsmatig is er voor mij veel meer dan

cursusleiders. De wangen van één van hen,

vroeger natuur: op het platteland, in de stad

Fennie, glimmen en ze kan niet ophouden te

en in het park. Is onze tuin ook natuur? Vind

glimlachen. Het gaat òver natuur, we doen

ik van wel. Ben ik ook natuur?

het deze avond mèt natuur. Blaadjes en

vruchtjes bepalen met wie je samen de presentatie van de deelnemers voorbereidt. Mijn partner wordt een mooie, praatgrage vrouw. Ze blijkt de zo’n beetje familie van mij te zijn: de zus van de vriendin van mijn broer. Aangenaam.

De eerste zaterdagexcursie. Wat heb ik geleerd? Dat je met niks heel veel kunt. Ga kijken en er is veel meer dan je had gedacht. Ga voelen en ontdek een nieuwe wereld. Ga ruiken en vind veel lekkers. Ga luisteren en

Het vroege voorjaar leidt tot een vroege

ervaar dat de wereld een concertzaal is.

herfst. Al weken liggen er knapperige nieuwe

Ook leuk om te zien dat mensen op hun eigen

appels in de winkels. De bomen kleuren vroeg

creatieve wijze omgaan met alles wat ze

en je vraagt het af of het vroeger is dan

horen, zien en voelen. De een is een

normaal. Wat is dan normaal? Onze platanen

versierder, de ander een filosoof en de derde

verliezen bruine bladeren en het loof van de

superpraktisch.

mooie witte berken bij ons in de buurt krijgt

Mijn les: de tijd nemen om te kijken, voelen

Vanaf nu speelt natuur bij iedereen een grote

de mooiste kleuren. Dit levert met de witte

en luisteren en natuurlijk hiervan te genieten.

rol. Maar wat is natuur? De oude definitie

anemonen er onder een prachtig beeld op. Dit

heeft het over ‘niet door de mens beïnvloede

gebeurt elk jaar opnieuw, maar dit jaar

omgeving’. Deze omschrijving is behoorlijk

vroeger dan anders, denk ik. Ik heb het

achterhaald, denk ik. Vroeger was een stukje

gevoel dat we een heel vroege nazomer

natuur een plek waar geen mensen waren

hebben, maar als ik zie dat de

geweest en hadden we in Nederland eigenlijk

maïshakselaars pas net begonnen zijn met de

Sjouwen. De Gelderlandroute, 640 km langs de grens van onze provincie. We zijn vorig jaar begonnen aan de route en we hebben

Blad 3

geweldig mooie stukken gehad. De Veluwe is

Natuurdagboek van Ben Menting


veel mooier dan ik had gedacht. Ik was bang

te plagen, zodat je de neiging hebt om in de

voor urenlang sjokken door eindeloze

schaduw te gaan lopen. Het weiland voor ons huis is een gebied met

troosteloze bossen, maar de Veluwse randen

kuddes. Rechts ligt een kudde pinken in de

van Gelderland blijken te bestaan uit polders,

ochtendschemer hun kuddegedrag te

zandverstuivingen, dijken, wallen (Grebbelinie) met betoverende landschappen. We waren gewaarschuwd voor het stuk van de Betuwe dat we vandaag bewandelen: het

vertonen. Als ze liggen te herkauwen,

Week achtendertig

herkauwen ze allemaal liggend en als ze

grazen, grazen ze met z’n allen. Links komt een kudde meeuwen aanzweven.

zou er saai en kaal zijn. We beleven

Ze landen in het natte gras en lopen driftig

daarentegen één grote verrassingstocht. Van

door elkaar, hier en daar een snavel in de

Opheusden naar Maurik langs de Waal en

grond prikkend. Hun verblijf duurt niet lang.

Nederrijn lopen we over oude dijken met

De eerste vogels slaan hun vleugels uit en

uitzicht op de ‘Veluwse bergen’ aan de

direct daarna komt de hele groep in

overkant en langs eindeloze boomgaarden.

beweging. Met een zwierige bocht draaien ze

De appels hangen volop te kleuren aan de

van me weg, terwijl de witte meeuwen mooi

bomen.

aftekenen tegen de nog donkere lucht.

De oude dijken vertonen sporen van het verleden. Soms maakt de dijk een bocht

Ik weet niet of het een plantje is dat ook in

Vanuit het zuiden nadert een sterk

omdat eeuwen geleden een dijkdoorbraak

de vrije natuur voorkomt, maar loodkruid is

bewegende wolk. Met woeste uithalen schiet

een wiel achter liet. Overal is water en op

in de nazomer prachtig. De priemende

de wok omhoog en omlaag en van rechts

veel plekken zie je watervogels zwemmen en

blauwe bloemetjes zijn zo’n beetje

naar links. Spreeuwen. In de verte hoor ik

vliegen. Een zwerm kievieten begint de tocht

uitgebloeid. Ondertussen kleuren de bladeren

hun onderling getetter. Ik kijk hun na en

naar het zuiden. Het zijn langzame vliegers;

prachtig roodbruin. Zo is loodkruid bij ons in

denk, welke idioot stuurt er?

een koppeltje duiven haalt ze gemakkelijk in.

de tuin een attractie.

Het typisch nazomerweer. De dag begint koud en midden op de middag is het flink warm. De zon heeft nog voldoende kracht om

Blad 4

Natuurdagboek van Ben Menting


Niet eerlijk

een verwaarloosde plant. Soms staat er

De vlinder vangt bewonderende blikken

onkruid in het grint.

Mooi, zie de kleuren, o zo elegant

Gemakkelijke natuurliefhebber. Heeft ooit

De regenworm leeft onder de grond

aangename planten verzameld die nu

Verdwaald op het terras

Laat zich niet zien, zo lelijk, zo bloot, zo

troosteloos staan te verwaarlozen.

Daar zit meneer parmantig op het terras. De

genant

Tuinliefhebber. Strak geregisseerde tuin, in

zware beenspieren onder de kont gevouwen.

ruime mate verhard, eenjarige planten

De voorpoten losjes rustend op de stenen.

De uil zweeft door de stikdonkere nacht

voeren de boventoon. Wordt elke zaterdag

Het lijf is omhoog gericht alsof een

Terwijl zijn jongen hongerig piepen in het

geharkt.

onverwachte lancering ons te wachten staat.

nest

Tuin- en natuurliefhebber, creëert sfeervolle

Hij is van voren niet te vereeuwigen. Telkens

Moeder muis leert haar jonkies foerageren

kijktuin, rekening houdend met natuurlijke

als ik hem benader draait hij een kwartslag

Plots zijn de jonkies alleen, de jagende uil

behoeften van planten, vogels en insecten.

en toon mij zijn profiel.

heeft moeder vast.

Week negenendertig

Onze vier jaar oude platanen zien er jong en De natuur is mooi, interessant, maar niet eerlijk.

fruitig uit. Ze leggen een enorme groeikracht aan de dag. De platanen van de kunstenares

hebben het moeilijk. De bomen lijken oude

Lopend door de straat lees je aan de tuinen

mannetjes en hun takken zijn armetierige

af wie natuurliefhebber is en wie niet.

sprieten. Toch zijn ze mooi. Vooral de stam:

Sommigen zijn geen natuurliefhebber, maar

één grote legpuzzel met grillige vallende

wel tuinliefhebber, ook mooi. In volgorde van

stukjes bast.

storendheid:

Rotzooimaker, laat overal rommel liggen, onkruid tiert welig; Tuindummy, legt grinttuin aan. Dikke laag grint, onnatuurlijk gekleurd, met af en toe

Blad 5

Natuurdagboek van Ben Menting


Nazomerpracht

De herkenbare vruchtjes van de kardinaalsmuts. Echte mutsjes. De bijbehorende vlinder, de kardinaalmutsvlinder, heb ik nog nooit gezien. Wel de rupsen die massaal, gehuld in rupsenwebben, de kardinaalsmuts in het voorjaar helemaal kaal maken. Heten die kardinaalsrupsen?

● Onachterhoeks. Water en riet, maar wel mooi.

● Twee keer mooi. Schitterend wit in mei, prachtige bessen in september: de meidoorn is één van mijn lievelingslandschapsplanten.

Gras-arens.

● ●

Blad 6

Natuurdagboek van Ben Menting


Wie kent um niet: de paddestoel van

Hoe heet deze lummelkever in het gras?

kabouter Spillebeen.

● Als ze eikel tegen je zeggen, hoef je dat niet altijd erg te vinden. Het is Maïs. Erg mooi, maar je ziet er veel te veel

best een

van.

mooi

dingetje.

Blad 7

Natuurdagboek van Ben Menting


● Tweede excursie van de natuurcursus. We zijn op bekend terrein dit keer. Sportpark Zuid langs de Oude IJssel. Ik fiets er regelmatig langs en lang geleden heb ik ooit stage gelopen op de zuiveringsinstallatie die aan deze weg ligt. De zuiveringsinstallatie was een zeer milieuvriendelijke. Het water werd op natuurlijke wijze met een biologisch proces gezuiverd, waarbij bacteriën en andere micro-organismen het werk deden. Ze hebben voor de afbraak van het afval veel zuurstof nodig. Met grote borstels werd het water in beweging gebracht en omhoog gespetterd, zodat de zuurstof het water in kon. Dit gebeurde in grote bakken met ronde kanalen. Als het water lang genoeg belucht

vanwege de eigen energievoorziening. De

gras, langs wat struiken en onder bomen.

troep, de deskundigen zeggen het slib, dat uit

Gelukkig telt ons groepje een paar mensen

het water kwam werd in twee grote torens

die veel plantjes kennen. We ontdekken per

vergist. De torens waren luchtdicht en

plek heel veel planten. Een paar

werden verwarmd. Onder anaërobe

bijzonderheden: poepplanten, planten

omstandigheden breken methaanbacteriën

afkomstig van zaden die door vogels zijn

het slib af en produceren methaangas. Toen

uitgepoept. Je vindt ze onder bomen.

ik stage liep stonden er in de machinekamer

Galbulten op ereprijs: lijken net bloempjes.

van de installatie twee grote stationaire

Galbulten op eikeblad: niet de bekende

motoren die verbonden waren met een

bolletjes, maar platte plaatjes aan de

generator en stroom opwekten. Ze liepen op

onderkant van het blad.

het biogas dat in de vergistingtorens werd

geproduceerd. De stroomproductie was vaak groter dan de elektriciteitsbehoefte van de

Het is de laatste dag van september en de merels fluiten. Ze vliegen luid schetterend

zuiveringsinstallatie. Het teveel werd teruggeleverd aan de energiemaatschappij. Regelmatig was er ook een overschot aan biogas. Dit werd geloosd en dan had half

door de tuinen. Het lijkt wel voorjaar. Ik heb geen idee waar al die activiteit vandaan komt.

Doetinchem last van de stank.

was, kwam het in ronde bezinkbakken terecht. De bacteriën zakten naar de bodem en werden weggeschraapt, zodat er helder water overbleef. Wat nog wel in het water bleef waren de zwevende en opgeloste stoffen, met name mineralen, waarvan fosfaat de vervelendste was vanwege de eutrofiëring van het milieu. De Doetinchemse

Ria en ik maken een wandeling in de Byvank De excursie heeft geen oog voor de

in de buurt van Beek. We hebben een oude

zuiveringsinstallatie maar buigt zich

wandelgids uit de guldentijd. Dat is soms

bodemwaards. De groepjes moeten we een

lastig, maar niet onoverkomelijk. We

paar vierkante meter grond bekijken en

beginnen bij een restaurant dat inmiddels een

inventariseren wat we allemaal aan

andere naam heeft gekregen.

voornamelijk planten vinden. We bekijken

We lopen eerst een eind naar het Westen,

verschillende plekken: langs het water, stukje

een bos in van landgoed de Byvanck. Het is

installatie was extra milieuvriendelijk

Blad 8

Natuurdagboek van Ben Menting


natte, kleiachtige grond, en omdat het de

de contouren van de koeien zijn zichtbaar in

laten de mooiste kleuren zien en een leger

laatste dagen behoorlijk regende moeten we

zwartwit. Heel geleidelijk wint de stijgende

insecten is nog actief.

flink uitwijken om niet door diepe plassen of

zon aan kracht en rond de middag voelt het

modderpoelen te hoeven lopen. De

lekker aan. Ik doe de warme jas uit die ik had

bramentijd is hier geweest. Af en toe zie je

aangetrokken toen ik in de tuin begon te

nog een rood braampje, maar van de rijpe

spitten. De zon schijnt in mijn nek en een

vruchten is niets meer over. We zien heel

vleug vakantiegevoel komt langs. Af en toe

veel soorten paddestoelen, ik schat meer dan

stop ik even om te genieten en rek ik me

vijftien. Het blijft ploeteren en het bos is niet

lekker uit. Als de zon verdwijnt achter één

echt mooi, behalve een prachtige beukenlaan.

van de schaarse wolken aan het vlerk is het

De bruin bebladerde ondergrond versterkt de

meteen gebeurt met het zomerse. In een

aparte sfeer.

vingerknip slaat de kilheid van de winter toe

Als we naar het Oosten lopen komen we met

en denk ik aan mijn jas die een eindje verder

het binnengaan van het Bergher bos in een

ligt. Ik kijk even naar boven en zie dat het

heel andere omgeving. De grond is droog er

wolkje klein is. Toch maar even wachten met

de begroeiing is heel anders. Ook hier staan

de jas.

veel paddestoelen. We komen uit bij de

In de tweede helft van de middag blijft de

voormalige visvijver van ’t Peeske. Vroeger

warmte toch een beetje hangen en 's avonds

molenkolk, forellenkwekereij, badhuis,

wordt het steeds vroeger donker.

champignonkwekerij en visvijver. Thans een

Nazomerplaatjes:

bosmeertje? Bij de weg kijken we nog even naar de paddentunnels.

Najaarsplaatjes. De natuur is voor een deel in verval, Voor veel planten en dieren zit het seizoen er op. Spinnen maken nestjes,

Het is mooi nazomerweer. 's Nachts dalen de

vlinders hebben hun winterpop of -

temperaturen naar onder de vijf graden. 's

schuilplaats mieren blijven steeds meer in

Ochtends is het vochtig en nog lang koud. De

hun nest. Voor veel andere planten en dieren

ochtendnevel hangt boven de weilanden en

zit het er nog niet op. De najaarsbloeiers

Blad 9

Natuurdagboek van Ben Menting


Kieviten en zwaluwen zijn vertrokken. Een

roodborstje zit in de struiken te piepen waar Tijdens mijn lunchwandeling rijd ik naar het

een zwerm mussen met veel lawaai

Vragender Veen, tien minuten verderop. Ik

doorheentrekt. Boven met vliegt een buizerdpaar (of havikenstel) laag over. De kleinste van de twee duikt boven op een struik om even later door te vliegen als ander passeert. Samen maken ze rondjes en stijgen langzaam op, afwisselend vliegen en zweven

heb de verhalen van de paddestoelen in mijn hoofd. Ik stop en doe de deur van de auto open: allemaal paddestoelen. Een zwerm vliegenzwammen staat mooi te wezen onder een eik. Ik zoek nog even naar een berk of spar, maar nee, ik zie alleen de eik.

Week veertig

In de lunchpauze zit ik niet altijd gezellig bij

Week van de paddestoel. De cursus duikt

mijn collega’s te kletsen, maar loop ik

deze week in de wereld van de schimmels.

regelmatig een rondje in de buurt van het

Het is niet alleen een schimmelig rijk maar

kantoor. Collega’s krijgt ik niet mee; ze

voor mij ook schimmig. Ik lees het hoofdstuk

vinden het blijkbaar te gezellig.

over de paddo’s en dan zie ik dat het veel

De rondjes die ik kan lopen zijn niet

groter is dan het rijk der planten.

spectaculair. Eentje over een zeer saai

Kijk, het nut van paddenstoelen, dat van de

industrieterrein, eentje door een woonwijk,

symbiose, saprofyten en parasieten snap ik

eentje door een nieuwbouwwijk en eentje

wel. Maar meer dan 3.000 soorten, daar word

door het semi-platteland.

ik niet lekker van. De hoofdindeling met 15

De laatste wandeling is mijn favoriet en heb

groeperingen maakt me niet blij. Ik ben niet

ik vandaag ook gelopen. Je merkt dat het

zo’n namen en soortenmens.

Een eindje verder staan wat parasolzammen en ook zie ik koraalzwam.

vogelbestand aan het veranderen is. De Blad 10

Natuurdagboek van Ben Menting


● De cursusavond is erg leuk. Paddestoelen op tafel en veel mooie verhalen. Je kunt ook zo veel met paddestoelen doen: kijken, voelen, ruiken, proeven en vooral er veel over praten.

● Een cadeautje is elke week de natuurpagina van De Gelderlander. Speels opgezet, professioneel gemaakt en ik denk hele goede

Ik kan me vergissen namen of zo, maar dat

Volgens Joop is dit de Witte kluifzwam;

informatie. Het leuk dat ze beginnen met

ligt aan Joop. Dit zouden nevelzwammen

gezien zijn houding zou ik zeggen de geknikte

waarneming van lezers, echt informatie

moeten zijn.

witte kluifzwam.

geven en brengen ook leuke verhalen. Ik kijk er altijd naar uit.

● De excursie is het hoogtepunt van de week. Tijdens de hele tocht hoor ik alleen maar positieve opmerkingen en verzuchtingen dat het allemaal zo prachtig is. We rennen achter

Een deel van een heksenkring

Joop aan om toch maar zo weinig mogelijk te

parasolzwammen.

missen. Het is een hele opgave want Joop vliegt door het bos.

Een medecursist houdt hier een spikkelkroomzwam in de hand, maar waarschijnlijk heet het paddestoeltje heel anders.

Blad 11

Natuurdagboek van Ben Menting


Aardappelbovist. Als je ze kent zie je overal Pas op, een groene knolameniet, die

aardappelbovisten.

bijzonder giftig is. Over de eetbaarheid van paddestoelen zei Joop: ‘alle paddestoelen zijn eetbaar; sommige eet je slechts één keer.

Tweemaal een gele knolamaniet.

Verlopen exemplaren van de rodekoolzwam. Sommige paddestoelen hebben heel grappige namen.

Rechts koraalzwam.

Blad 12

Natuurdagboek van Ben Menting


Volgens mijn aantekeningen zijn dit Raden maar. Wel zie je hoe prachtig de zon

amanieten.

Bultzwammen? Zou kunnen.

door de bomen het bos in schijnt.

Niet alle paddestoelen groeien op de grond. Als je een dode boom ziet, kijk dan ook eens

Een boeiend plaatje: Grote honingzwammen en de kleine puntjes zijn geweizwammen.

â—?

omhoog en dan zie je misschien deze posteleinzammen. Hier was ik Joop even kwijt: ik doe een gok, de geschubde bundelzam?

Blad 13

Natuurdagboek van Ben Menting


Paddestoelen hebben vaak prachtige namen, elfenbankje of parelstuifzam. Deze stronkjes dragen de mooiste naam: dodemansvingers. Deze boom met platte tonderzwammen heeft

Het mycelium van paddestoelen is gek op

nog nooit zoveel aandacht gekregen.

bomen. Dit zijn witte bultzammen.

Deze twee dingen horen Platte tonderzammen van onderen.

bij elkaar. Links het duivelsei waar de fallus links, de stinkzwam, uit tevoorschijn kruipt.

Blad 14

Natuurdagboek van Ben Menting


Week eenenveertig

IVN Montferlandhad het afgelopen jaar ruim

300 deelnemers bij de wandelingen. Vind ik Onze tweede wandeling door de Betuwe langs

de grens van Gelderland viel tegen. Fysiek

niet veel.

was het minder, omdat ik flink last kreeg van

Het blad

een pijnlijk been. Qua landschaps- en

Acht uur ’s morgens en nog behoorlijk

Groen wordt bruin

natuurschoon was het magertjes. We liepen

donker. Maar binnenkort krijgen we

Dwarrelt, dwarrelt, dwarrelt

van Maurik naar Culemborg, deels langs de

wintertijd, dan wordt het weer vroeger licht.

Verwaaid in de gure wind

Lek.

Glimmend in de kille regen Je was zo trots Je was zo jong en mooi in april Nu lig je te sterven, zo stil Ik vond het tyipsch een rivierenlandschap: Mensen genieten

weinig verrassends. Nota bene niet één

Bewonderen de nevelen, de sfeer

paddestoel gezien!

De herfst is zo mooi, zo imposant

En op de achtergrond voel je ongewild De imposante pracht van de herfst zegt zacht Dat na het leven, de dood ons wacht

Zo ziet een paddestoel er van binnen uit: keuken, woonkamer en slaapkamer.

Bijna november: twee kieviten dansen boven een wei.

● Op een familiefeestje geeft een bijna

Week tweeënveertig

familielid hoog op van een IVNpaddestoelenwandeling. Meer dan honderd soorten paddestoelen gezien. Hij raakt er niet

over uitgepraat.

Herfstvakantie

Blad 15

Natuurdagboek van Ben Menting


Week drieënveertig

zich massaal op de nepvrouwtjes van de

dorpsverlichting storten. Eigenlijk hoor je niet te zeggen wintertijd of

zomertijd, maar winterlicht en zomerlicht. In de stad merk je er trouwens weinig van. De

En ach die arme mensen. Ronddolen door het donker is verleden tijd. Het verschil zien tussen maan, sterren en wolken is alleen

We danken onze zomertijd gedeeltelijk aan

jongelui van de leeftijd die achter jongens of

de Duitsers. Toen zij ons land binnenvielen in

meisjes jagen, fietsen ’s nachts door de stad

mei 1940 werd kort daarna de zomertijd

alsof het dag is. Ze hebben geen licht en ze

ingevoerd. De dag werd maar liefst één uur

missen het ook niet, terwijl hun ouders zo

Er wordt geprotesteerd. Afgelopen nacht

en veertig minuten langer.

waarschuwen voor…

hebben we de nacht van nacht gehad. Een

protest tegen al het onnodige licht. Het was

Zomertijd wordt wintertijd. Zomer wordt

Er is te veel licht; er wordt geprotesteerd,

winter. De tijd blijft hetzelfde, de wereld

tegen al dat licht. Kassen met lampen die in

verandert. Zomers licht maakt plaats voor

de nacht meer licht uitstralen dan een

gedempte schemers, lange schaduwen en

middelgrote stad. Snelwegen die continu in

donkere avonden. Als het winter is merk je

de schijnwerpers staan, en van die gegoede

pas wat donker is. De één trouwens meer dan

burgers uit de stad, die op het platteland

de ander. Toen ik nog op het platte land

wonend, hun huis verlichten als ware het een

woonde en als vrolijke jongen achter de

bezienswaardigheid. Gemeenten die elke

meiden aanjoeg, wist ik wanneer het volle

hoek van fietspaden van lampen voorzien om

maan was of dat je het met sterrenlicht

potloodventers in een kwaad licht te stellen.

moest doen of, nog erger, je liep onder een

Westendorp. Het is een bos met brede rechte

Er is meer licht dan de natuur kan verdragen.

wegen, dus saai van structuur, maar wel

Nachtuilen hopen zich te pletter onder felle

mooi van begroeiing. Prachtige eiken, beuken

armaturen, nachtjagers kunnen geen prooi

en naaldbomen. We komen hier voor de

meer vinden en vuurvliegvrouwtjes

paddestoelen.

verpieteren in het bos, terwijl de mannetjes

dik pak wolken dat je alle zicht ontnam. We zwierven vaak lopend door de velden. De ene keer kon je om twaalf uur ’s nachts de krant nog lezen en de volgende keer liep je bijna op de tast.

mogelijk op echt afgelegen plekken.

een succes, meldt de radio. Maar of het daar echt donkerder van wordt? Waar het ’s avonds wèl donkerder van wordt is de wintertijd, o sorry, het winterlicht.

Blad 16

● Week vierenveertig

Ik maak met Ria een IVN-wandeling in het Norderderbroek, een bos tussen Heelweg en

Natuurdagboek van Ben Menting


Ik wil eerst wat kwijt over de begeleiding van

verhaal. Gelukkig maken de paddestoelen

de wandeling. Dat vond ik niet helemaal een

veel goed.

succes. Ria en ik hadden oponthoud gehad en

komen ongeveer een minuut na de afgesproken tijd op de plek. De hele groep is

Plaatjes uit het Noorderbroek.

al een eind het bos in. Ik heb dus niet idee dat er een inleiding of begroeting in geweest. Naam vergeten, wel een mooie zwam.

We sluiten gemakkelijk aan. De groep bestaat uit een hele sliert mensen. Een mevrouw die veel weet loopt voorop met een groepje en wijst paddestoelen aan die ze moeiteloos benoemt en laat merken dat ze er nog meer kent. Daarachter lopen twee heren, waarvan er één paddestoelen in het bos plukt en aan

Bekertjeszwam

degene die toevallig in zijn buurt loopt laat zien. Achteraan loopt een mevrouw met bril en zij zegt dat ze het niet allemaal weet, Ook mooi.

maar heeft wel een dik boek met mooie plaatjes. Zij spreekt mij nog het meest aan. De groep struint door het bos, hier een paddestoel plukkend, daar eentje met tak en al omhoog houdend of een enkele keer er gewoon naar kijken. Wat ik mis in de wandeling is structuur. We

Aardappelbovist doormiddengesneden

zien tientallen soorten paddestoelen voorbij komen, maar van enig verband in de toelichting is geen sprake, er is zelfs geen

Combinatie zwam en mycelium.

Blad 17

Natuurdagboek van Ben Menting


De appel van een lariks met een paddestoel

Iets met mos.

Grote sponszwam.

Een paddestoel, beroemd vanwege de mooie rode kleur

De onderkant van een paddestoel. Ik heb dit stuk meegenomen. Een mooi ding op mijn bureau. Prachtige kever.

Blad 18

Natuurdagboek van Ben Menting


Geweizwam Drie zwammen: bruine knopen, grijze flats en Eikenblad waarvan het bladmoes helemaal

rechts gele koraalzwam?

verdwenen is. De nerven tekenen zich mooi af in de lucht.

Prachtig ding: iets met koper.

Onderzijde van een elfenbankje Onze leidsters: in het midden de veelwetende vrouw en rechts de mevrouw met het mooie boek

Waaiertjes Blad 19

Natuurdagboek van Ben Menting


Dit keer gaat het over bomen. We moesten een stuk in de map bestuderen (seizoenen) en de ex-onderwijzer kwam het ons vertellen. Dat deed hij op meesterlijke wijze. Amateurs maken de fout door in zo kort mogelijke tijd zoveel mogelijk informatie te spuien. Onze leraar beheerst de kunst om ons iets duidelijk te maken dat we begrijpen en kunnen onthouden. Hij neemt er de tijd voor.

Rodekoolzwam

Een voorbeeld.

Kastanjeboleet, wordt blauw van onderen

Een amateur zegt: kijk daar staat de stoel, ga er in zitten. De stoel is gemaakt door Anton

Boerpijp van echt Japans beukenhout, en

Van de natuur komt bij mij deze week weinig

Onze leermeester pakt het anders,

terecht. Jeetje wat het ik het druk. Harstikke

voorzichtiger aan:

bewerkt met Mongoolse kwartsbeitels.

zonde. Ik heb niet veel tijd om iets te doen,

Hallo George, lang niet gezien, leuk

maar als ik tijd heb er ook weinig oog voor de

dat je er bent. Jij komt met mij kijken

natuur door al die druktes.

naar die stoel. Heel mooi. Fijn. •

Moederkoren op pijpestrootje

Kijk George, daar staat de stoel. Wat is mooi, hè? De slanke poten en de prachtige leer. Hij zo mooi, je durft er

Cursusavond, lekker. Dit is een van de dingen

bijna niet in te gaan zitten. Maar dat

waar ik naar kan uitkijken. Het is elke keer

mag wel. Ga je gang.

weer iets bijzonders en elke keer leuk, want •

het gaat over natuur en dat vinden alle mensen die er zijn en ik hartstikke leuk.

En zit hij niet lekker? Had je niet verwacht dat hij zo lekker zou zitten. Kijk nu eens naar die armleuning, Zie

Blad 20

Natuurdagboek van Ben Menting


je dat hout? Wel eens eerder zulk

ontdekte ik dat kijken naar bomen veel met

mooi hout gezien? Ik denk het niet .

je doet. Een boom roept van allerlei emoties

Enzovoort.

op: een grote eik imponeert, een donkere beuk benauwt, een berk met jong blad,

maakt je vrolijk, een bloeiende accasia wekt romantische emoties op en noem maar op.

De avond was erg interessant en vloog voorbij. Ook door het leuke biologisch moment over lampionnetjes.

● Bomen betekenen veel voor mensen. Met medecursist Willem had ik het er over wat het meeste aansprak, dieren of planten. Ik denk dat dit ook heel persoonlijk is. Willem en ik worden meer aangesproken door dieren: zij

Week vijfenveertig

● Een vrouw die heel erg met de natuur bezig was is Johanna van Buren, een Twentse dichter 1881 – 1962. Zij leefde in en met de natuur en schreef er heel veel over. Bijvoorbeeld:

bewegen, vertonen zelf emotie en ze laten wat gebeuren. Ik denk dat andere mensen meer hebben met planten. Ook planten roepen emotie op. Ik heb het zelf ondervonden. Tijdens een depressieve periode vroeg mijn therapeut of ik wel eens naar bomen keek. En ik zei weinig. Hij zei toe dat ik eens naar bomen moest gaan kijken om te weten hoe dat voelt. Ik dacht dat ik het in Keulen hoorde donderen, maar ik bleek het goed te hebben verstaan. Ik ben toen naar bomen gaan kijken en geleidelijk aan

Blad 21

Natuurdagboek van Ben Menting


� De excursie gaat dit keer naar Bingerden tussen Lathum en Angerlo. Somber, maar wel droog weer. Het is jammer dat de zon het af laat weten, want dan laten de herfstkleuren zich extra goed zien. Ik maak een plaatje met een praatje. De plaatjes heb ik al naar Ruud gestuurd, die dit keer het verslag maakt. Borculoos kruid (Knopkruid). Een prachtige naam voor zo’n simpel plantje. Zou met de

Trimmers in het bos, of misschien wel

windhoos van Borculo in 1923 zijn verspreid.

gehaaste cursisten van IVN.

Onze bomendocent; zijn naam ben ik

Twee keer zomereik. Links hartstikke bruin

vergeten, maar wel een hele goeie verteller.

en rechts nog behoorlijk groen. Schijnt erfelijk te zijn bepaald, die snelheid van bruin worden dan. De zwarte vlekken op esdoornbladeren zijn schimmelvlekken (meeldauwachtige).

Blad 22

Natuurdagboek van Ben Menting


Rups eet luis.

De echte tulpenboom is machtig groot en heeft tulpvormige bladeren.

Het grappige van de Indische kastanje is dat de bolsters geen stekels hebben.

Je vraagt je natuurlijk af, wat zouden dit zijn. Dit zijn kleine grazers. Ze grazen op de schors van beuken en eten er het mos. Het zijn slakken zoals je ziet en net zoals bij slakken elders, zijn er soorten met een huis en naakte slakken. Discussie over de moerbeibladeren van Roelof de Jong: hoe komt het dat de ene tak

Spaanse aak, ĂŠĂŠn van de 300 soorten

gelobde bladeren draagt, de andere tak

esdoorns.

ongelobde en een derde tak alle twee de soorten?

Blad 23

Natuurdagboek van Ben Menting


● Gisteravond was journalist Simon Rozendaal te gast bij Pauw en Wittenman. Hij heeft een boek geschreven, onder andere over zaken die er en Nederland goed blijken te gaan. Hierover is veel misbaar. Er zijn veel mensen die denken dat het tegenwoordig slechter is dan vroeger. Dat gaat zelfs tot in het absurde toe. Ik zat een keer te wachten naast een oudere dame die klaagde over het vandalisme en de ruwheid waarmee mensen worden benaderd. Het was nog nooit zo erg geweest, zei ze. Ze voelde zich niet op haar gemak. We spraken verder en toen bleek ze van Duitse komaf te zijn en haar kinderjaren had tijdens de tweede wereldoorlog. Ik zei dat het toen ook heel erg was. Dat kon ze beamen. Een broer en een oom waren bijvoorbeeld in die jaren om het leven gekomen. Maar toen ik veronderstelde dat in die tijd waarin miljoenen mensen werden omgebracht, de veiligheid minder goed zou zijn dan nu, kon er bij haar niet in. Ze was nu

veel opzichten erg verbeterd. Begin jaren

Zwavelhoudende diesel gebruiken;

zestig keken wij bijvoorbeeld op tv naar

Kankerverwekkend bouwmateriaal

in Nederland. Veel mensen denken dat het slechter gesteld is met het milieu dan

toepassen (asbest);

enorm vervuilde kanalen in Drente en •

Groningen door de karton- en

Gebieden verkavelen voor de landbouw

aardappelindustrie. Enorme bulten schuim

zonder rekening te houden met natuur en

dreven op het water en het stonk enorm. Een

recreatie.

groot milieuprobleem was het toen, een van

Al deze zaken zijn inmiddels verleden tijd en

de eersten. Er kwam een oplossing. Er werd

het effect is enorm: de natuur in Nederland

een enorme smeerpijp aangelegd die het

beleeft en revival.

afvalwater van de fabrieken in de Waddenzee

pompte. Het probleem was opgelost op een manier die toe heel acceptabel was maar nu in de verste verte niet meer zou kunnen. Je

Op de Natuurpagina van de Gelderlander was een stukje geweid aan mussen. Er zijn veel minder mussen en eerlijk gezegd vind ik dat

mag geen vinger uitsteken naar de Waddenzee ener zeker helemaal niets meer

erg jammer. Mussen zijn vogels die er bij horen, die je altijd ziet. Ze zitten op de

in dumpen. Ik kan wel een paar zaken noemen die nu niet meer kunnen en jaren

dakrand te kwekken of stuiven in groepjes door de bosjes. Ik zou wel mussen in mijn

geleden heel gewoon waren: •

Rioolwater afvoeren in meren en rivieren;

Mestvocht laten weglopen in sloten;

Chemisch afval dumpen op stortplaatsen;

Milieugevaarlijk

tuin willen zien, maar hoe krijg je ze?

bestrijdingsmiddelen (DDT)

veel banger en het is nu veel onveiliger. Iets soortgelijks kom ik tegen over het milieu

akkers;

vroeger. Niets is minder waar. Het milieu is in

gebruiken; •

Overbemesten van grond;

Vervuild slib gebruiken op

Blad 24

Natuurdagboek van Ben Menting


Week zevenenveertig

● Het is behoorlijk koud. ’s Nachts lichte tot matige vorst en overdag beneden de vijf graden. Opvallend hoeveel bomen nog blad dragen.

Ooievaars op een lantaarnpaal

● We hebben vandaag weer etappe afgelegd van de G-3 Route, het lange afstandspad langs de grenzen van Gelderland. Dit keer liepen we van Culemborg naar Asperen. Het was een verrassend mooie route die voor een deel langs het tussenrivertje de Linge liep. Hier was het dijken- en polderlandschap op z’n mooist.

Schitterende dijken

Blad 25

Tortelduiven in een appelboom

Natuurdagboek van Ben Menting


Vergeten peren in november (ze waren best

Ik heb op een bijeenkomst van een sociale

lekker)

werkvoorziening bloembollen gekregen. Ze

kunnen zo de grond in.

De Natuurpagina in De Gelderlander besteedde dit keer veel aandacht aan pimpelmezen, die voor een deel trekvogels zijn. Er komen nu veel mezen uit Oost Europa het land binnen. Sommige mezen zijn pleskesmezen, een kruising van een pimpelDe scheve kerktoren van Aquoy

met een azuurmees. De azuurmees is geen

Week achtenveertig

trekvogel, maar de gekruiste versie vlieg vrolijk met de pimpels naar ons land.

Ria en ik hebben een wandeling gemaakt bij Proefboerderij De Marke. Daar is een natuurpad aangelegd rond en over het bedrijf. Eind jaren negentig was ik bij de

Blad 26

Natuurdagboek van Ben Menting


productie van een folder over dit pad

achter die we te zien zullen krijgen. Armoe

Als kind vond ik sporen wel spannend. Old

betrokken.

troef. We zoeken zelf maar een route langs

Shatterhand was een meester in het lezen

We drinken een kopje koffie bij Het Oude

het bedrijf en via een pad lans een keurig

van sporen. Hij kon niet alleen aflezen dat er

Schot, een oudbollig restaurant waar op de

schoongemaakt sloot belanden we uiteindelijk

een paard had gegaloppeerd, maar ook

parkeerplaats een groot bord over de

bij de onze automobiel.

hoeveel personen er op zaten, hoe snel het

wandelroute is gezet. De verschoten kleuren

paard liep en op het uur nauwkeurig hoeveel

van het bord doen het ergste vermoeden.

dagen geleden het was.

Sinds dat het er een kleine tien jaar geleden

is neergezet is er zo te zien geen vingen meer

Het wordt steeds donkerder. Als ik ’s

naar uit gestoken.

ochtends om kwart voor zeven opsta is het

Bij het begin van de wandeling, een eindje

nog helemaal donker en als ik oom acht uur

verder langs de kant van de weg, staat nog

op het bureau arriveer is het nog niet licht. Ik

een vrij fris ogend bordje. Dat geeft hoop. We

kijk op een zonsopgang en –ondergangtabel.

lopen het bos in en passeren een stuk grond

Afgelopen woensdag kwam een mevrouw ons

dat zo te zien is afgeplagd. Als we voor een

het een en ander vertellen over sporen. Eén

weiland staan, staan we ook voor een

van de eerste dingen die ze zie was dat

dilemma. Het bordje geeft twee

sporen niet alleen de klassieke prenten zijn

mogelijkheden aan: schuin of rechtdoor. De

van Old Shatterhand, maar alle zichtbare

schuine blijkt achteraf de goede geweest te

tekenen die dieren nalaten. Van bijtsporen tot

zijn. Bij een dikke paal met een rode kop –

mest en pootprenten tot woonplek.

we moeten blijkbaar de rode markering

Wat ik interessant vond was dat ze vertelde

hebben – staan we opnieuw voor een puzzel.

dat sporen een goede manier zijn om de

We puzzel de hele puzzel af en als we alle

’s Ochtends blijft het de komende weken nog

aanwezigheid van dieren te laten zien. Veel

windrichtingen hebben gehad, blijken we naar

20 minuten langer donker, totdat kerstmis

dieren wachten niet totdat je langs komt en

het zuiden te moeten. We lopen langs een

ons het nieuwe licht brengt en het tij gaat

door sporen te vinden kun je toch te weten

water, De Markeplas, en als we die achter ons

keren.

komen welke dieren er leven.

laten, laten we ook de laatste markering

● Blad 27

Natuurdagboek van Ben Menting


Er zijn natuurlijk heel veel soorten sporen. Als

een soort wintermug die in deze tijd uitkomt.

beginnend woudloper duizelt het allemaal.

Deze muggen bestaan uit louter vrouwtjes,

Want voor elk soort spoor zijn er weer

die wel eitjes leggen, maar die niet bevrucht

diverse veroorzakers en die kun je niet één-

zijn door een mannelijke soortgenoot. Een

twee-drie uit elkaar houden. Misschien lukt

vorm van ongeslachtelijke voortplanting dus.

het wel om net als Aragon uit de Lords of the

De nakomelingen die hiermee worden

Rings feillos het verloop een gevecht te

voortgebracht bestaan wel uit mannetjes en

reconstrueren aan de hand van een paar

vrouwtjes en zullen dus wel middels het

krasjes op de grond.

paringsritueel nakomelingen voortbrengen.

● Sporen of behuizing? Galbulten op een Wij woudlopers hebben ons in het bos bij Varsseveld verzameld. We splitsen ons in twee stammen en duiken letterlijk het bos. Onze aanvoerdster staat als eerste op het kop tussen de plantjes en heeft zoals altijd de meest aansprekende vondsten. Het

eikblad. Een detail dat we hebben besproken is dat de vorm en kleur van de galbulten wordt bepaald door de stoffen die de galmug toedien bij het leggen van de eitje. Zo maakt de eik weliswaar de bult, maar is de mug de architect.

Dit lijkt een rups en is geen hangmat maar een zakdrager. Of het helemaal correct is,

stamgedeelte dat enigszins is afgedwaald

weet ik niet, de zakdragers die ik op internet

wordt haastig opgetrommeld om het schoons

vond zagen er anders uit. Maar ik weet in elk

aan een nader onderzoek te onderwerpen

geval dat zakdragers in de natuur bestaan en niet alleen in het gilde van de kolen-

Kijk, dit zit er nou in zo’n galbutlje. Een miezerig mugje. Overigens heeft onze leidster een toelichting gegeven op de muggensoort die we hier zien. Het gaat vermoedelijk om

Blad 28

Natuurdagboek van Ben Menting


sjouwers.

Dit geen spoor, maar het dier zelf. Een

Dit keer een echt spoor: een beestje heeft

Zakdragers? Ik dacht van wel, maar

pissebed; geen gewone, maar een

een gaatje geboord in een eikel en

stamgenoten beweerden dat dit vliesjes zijn

rolpissebed. Het dier rolt zich op zodra je

waarschijnlijk – terwijl de eikel kiemt –

van bladknoppen uit het voorjaar. Het lijkt

hem oppakt.

ontwikkelt zich in het binnenste een larve.

mij niet voorstelbaar dat deze vliesjes meer dan een half jaar aan de boom blijven hangen, dus ik hou het maar op, jawel, zakdragers (mooi woord ook, overigens).

Komt dit uit de

Dit is een spinnennest van krabspinnen. Er

zak van een

We hebben deze grazers al eerder gezien in

lopen kleine spinnetjes op en naast het nest.

zakdrageer?

Bingerden. Ook in dit bos worden

In de pareltjes zitten ook nog jongkies.

beukenstammen bevolkt door slakjes.

Blad 29

Natuurdagboek van Ben Menting


Dit is meer op het niveau van Old Shatterhand: haren van een ree.

Dit heeft ook niks met sporen te maken:

Bij nadere bestudering ontwaar je rechts

gewoon een paar plaatjes van de Douglas

beschadigingen van de bast: Waarschijnlijk

spar.

een pikvogel als de specht, boomkruiper of boomklever.

Na het aantreffen van de reeënharen keert Old Shatterhand zich direct om en zijn spiedende blik valt ogenblikkelijk op een veldje varens. ‘O, hier is de wildbaan,’ zegt hij bedachtzaam.

Blad 30

Natuurdagboek van Ben Menting


gezellig overleggen en praten en veel nieuwe dingen gezien, of nog beter bekende dingen, die in een nieuw daglicht werden geplaatst. Fenny zei het nog: de combinatie van woensdag de theorie en zaterdag de praktijk is bewust gekozen omdat dit het meeste effect heeft. Ik ben het niet altijd met Fennie eens, maar dit keer zeer zeker.

● Dit is wel een aardige: een vogel heeft een

Na afloop van de excursie drinken we een bak koffie, maar vraag me af of we dit altijd

beukenotenbolster vastgezet in een

buiten moet gebeuren. We stonden dit keer

vermolmde boom om hem te kunnen

koffie te drinken voor een zeer gezellig

bewerken.

ogende koffieboerderij. Dan denk, vraag iets Krabverschijnselen. De dader is onbekend.

meer cursusgeld en ga en toe eens gezellig binnen koffiedrinken.

Week vijftig

Het heerlijk avondje is geweest. We hebben dit keer niet veel aan sinterklaas gedaan – we Overduidelijk gemaakte gaten, alleen nog zonder veroorzaker.

plachten versjes en surprises te maken – maar Ria kon het niet laten om er wel

aandacht aan te besteden en kocht sokken,

De excursie was gewoon hartstikke leuk.

douchespullen en dergelijke en maakte een

Lekker in het bos, op jacht naar sporen,

gedicht voor het collectief. Leuk! Zelf ben ik

Blad 31

Natuurdagboek van Ben Menting


verguld met het cadeau dat sinterklaas mij heeft toebedeeld, namelijk de vogelgids van Hans Dorrestijn. Vroeger was hij leuk en schreef over dronkenschap, seks en het gebrek aan seks. Het bierglas heeft het veld geruimd voor de verrekijker, de kastelein voor de ornitholoog en nachtbraken voor vroeg uit de veren. Er staan veel foto’s in van veel vogeltjes. Ik popel om het boek te gaan lezen.

Ria heeft ook de

kwaliteiten van mos

We trokken vandaag door een stukje Berger

ontdekt: uitgedroogd

Bos. De auto parkeerden we bij ’t Peeske en

mos laat zich met een beetje water in oude

daar dronken we eerst koffie. Wat is deze

glorie terugbrengen

plek leuk opgeknapt met een leuk

met frisgroene

restaurantje. Er was ook een soort

blaadjes.

kerstmarkt, leuk bedoeld, maar niet aan ons besteed. Ria zocht spullen voor kerststukjes en al struinend togen we over de paden. Af en toe kon ik een aardig plaatje schieten, bijvoorbeeld van uitgerookte aardappelbovisten die met de scheur wijdopen wachten op het onvermijdelijke verval.

Blad 32

Natuurdagboek van Ben Menting


● Dit keer is ons onderwerp van de cursus ecologie. Op zich een heel boeiend onderwerp, maar wel theorie. Het gaat over de onderlinge samenhang van diersoorten, plantensoorten, dieren en planten en milieuomstandigheden. Een goede muizenjaar is goed voor de uilen en een extreem droog

Laat ik een voorbeeld noemen. Janrein vertelt

Dit doen we met in de vorm van zones. In

iets over de ecologische verbindingszones,

deze zones leggen we kleine stukjes natuur

zonder eigenlijk goed uit te leggen hoe ze

aan, bosjes, watertjes, groenstroken, waarin

werken. Vervolgens noemt hij namen van

dieren en planten kunnen verblijven. Deze

ecologische verbindingszones in de

plekken dienen als tussenschakel tussen de

Achterhoek en dat er één langs de Oude

natuurgebiedjes en geven dieren en planten

IJssel loopt. Het blijft hangen in de theorie.

de gelegenheid zich te verplaatsen. De zones

Je kunt zoiets ook anders uitleggen.

noemen we ecologische verbindingszones. Er

Bijvoorbeeld:

zijn zeer grote zones van tientallen

jaar slecht voor amfibieën.

kilometers, maar ook kleine zones die twee of

Janrein gaf les. Ik heb hem leren waarderen

drie gebiedjes met elkaar verbinden.

als een iemand die ontzettend veel weet, rustig en enthousiast is en bijna altijd

opgewekt humeur heeft Een blijmoedig mens

Zaterdag brachten we in het kader van een

en dat zijn de oppepertjes in een

excursie een bezoek aan een afval

mensenleven.

verwerkend bedrijf. We werden rondgeleid

Janrein kwijt met verve zich van zijn taak. Hij

Dit is de Oude IJssel en langs de oude IJssel

door een voormalig chauffeur die enorm goed

had weer een ingenieuze powerpoint in elkaar

zijn kleine natuurgebiedjes. De meeste zijn

kan praten. De man had weinig kennis van

gedraaid met teksten in alle kleuren van de

geïsoleerd omdat ze van elkaar zijn

milieu, maar had er wel het een en andere

regenboog. Hij deed veel dingen goed: goede

afgesneden door bebouwing of wegen.

over gehoord. Hij knoopte het ene feit aan

onderwerpen, goede voorbeelden en niet te

Wij proberen die gebiedjes met elkaar te

iets van horen zeggen en zo ontstaan

specialistisch. Hij had zijn les boeiender

verbinden.

prachtige verhalen die hij op onnavolgbare

kunnen maken als hij niet zoveel de theorie

wijze te vertelt.

als uitgangspunt had genomen maar de

We wandelen het nog nieuwe bedrijf over.

kennis van de cursisten.

Overal liggen hopen zand en hout en er staan

diverse containers. Het bedrijf ontvangt van bedrijven en particulieren groen afval en levert hen zand, stenen en compost. Ook

Blad 33

Natuurdagboek van Ben Menting


verwerkt het bedrijf wel groenafval op locatie.

hoeft te weten wordt door onze gids heel

Gesnipperd hout wordt onder andere geleverd

goed gedemonstreerd. Heel opmerkelijk is

aan elektriciteitscentrales.

dat het bedrijf biotopen aanlegt. Een kelder

Het bedrijf is een mooi voorbeeld van hoe

voor vleermuizen, een vijver voor kikkers. De

milieumaatregelen leiden tot nieuwe

oprit voor mijn huis is een biotoop voor

economische activiteit. Er wordt wel een

mieren en de kom van de buren een biotoop

gezegd dat milieubescherming ten koste gaat

voor goudvissen.

van de bedrijvigheid. Maar niets is minder waar. Schoner, duurzamer en milieuvriendelijk produceren leidt weer tot nieuwe economische bedrijvigheid. All Gore heeft het er in zijn film over dat het terugdringen van de CO2-uitstoot goed is voor de economie. Aan dit bedrijf zie je hoe dat werkt. Net zoals andere milieubedrijven als Dusseldorp, Roumaat, recyclingbedrijven, ingenieursbureaus, laboratoria, noem maar op. Iedereen verdient aan het milieu. Dat je als milieubedrijf niets van het waarom

Blad 34

Natuurdagboek van Ben Menting


Week eenenvijftig

en 500 zijn. Ze kwekken wat af met elkaar. Al

keuvelend komen ze aanvliegen en laten zich ‘Het Winterkoninkje verheugt zich met zijn Ik hang in de tuin kerstverlichting op. Slecht

koddige opstaande streepstaartje in een grote

voor het milieu, maar ja je hebt de lampjes

populariteit. Zo gemakkelijk hij te herkennen

en zoveel stroom verbruiken ze nou ook weer

is aan zijn uiterlijk, zo moeilijk is zijn zang.

niet – sus ik mijn geweten. Bovendien hang

Na twintig jaar vogelkijken sta ik bij zijn

ik er een timer tussen, zodat het verbruik

geluid nog altijd met gefronst voorhoofd stil

wordt beperkt. Maar ja, helemaal goed voel ik

en denk ik: wat is dit ook al weer? Het

me er niet over.

Winterkoninkje spettert vanaf zijn takje. Zijn

lied is net zo gecompliceerd als een symfonie

Terwijl ik met de lampjes bezig ben hoor een vogel piepen. Ik kijk en zie aan de overkant van de weg een winterkoninkje in een bosje. Hij maakt geluid, maar ik kan het niet thuisbrengen.

gemakkelijk zakken op het land en pikken hier en daar in de grond. De plek verveelt snel. Aan de rand van de groep stijgen groepjes roeken op en vliegen traag naar het zuiden. Anderen volgen en met elkaar vormen ze donkere waaiers tegen de avondlucht.

van Brahms: vijf verschillende melodietjes, heel snel achter elkaar gezongen. En opeens weet je niet meer of je met de fagot van doen hebt of met de hoorn, met de klarinet of met de hobo.’

● Vandaag weer eens lekker naar mijn werk gewandeld vanaf Vragender. Heerlijk. Het vriest, de lucht is helder en het is rustig,

● Het wordt stil overal

rustig, rustig. Het is net alsof veel dieren zich

Dat zoek ik op, denk ik. Ik neem de met Sinterklaas gekregen vogelgids van Hans Dorrestein ter hand. Ik zoek het winterkoninkje op en dan lees ik:

schuil houden. Halverwege springt er echter

Ik mis

een reiger naast me uit de sloot. Hij schrikt,

De bloemen, de bladeren, bloesem, de zon

ik schrik, zo hebben we allebei wat.

Ik wou dat morgen de zomer begon

’s Middags op de terugweg landt er een

Het veulen, de zwaluw, de bes aan de struik

enorme kolonie roeken in het weiland waar ik

Alleen de mug

langs loop. Ik schat dat het er wel tussen 300

Hoeft wat mij betreft, niet meer terug.

Blad 35

Natuurdagboek van Ben Menting


â—?

Winterschoon

Blad 36

Natuurdagboek van Ben Menting


wat hoor of zie. De cursusavonden en –

Week tweeënvijftig

ochtenden zijn voor mij hoogtepunten in de De laatste week van het jaar. Het is een mooi

maand.

moment om er een ● achter te zetten. De volgende week neem ik de tijd om hem nog eens na te lopen, mijn vertypingen er uit te

Ik geniet trouwens niet alleen van

halen, te printen en te binden. Het is mooi

natuurdingen, maar ook van de mensen. Het

geweest.

was Joop die me een paar jaar geleden

De laatste weken was het toch lastig om

tijdens een wandeling die hij leidde op het

voldoende aandacht te besteden aan het

idee bracht om mij aan te sluiten bij de club.

dagboek. Het is knoepens druk op het werk.

De natuurcursus was een mooi opstapje.

Mijn hoofd zit vol. Ik belde laatst met de

Tijdens de cursus vertel Janrein dat hij zoveel

manager van een fotograaf en kon nauwelijks

plezier had van het IVN bij het inburgeren na

uit mijn woorden komen. Ik was op.

zijn verhuizing naar de Achterhoek. Ik merk

Daar komt nog bij dat ik geen dagboekmens

zelf ook dat ik bij IVN veel leuke mensen

ben. Ik ben meer een mens van momenten,

ontmoet. Blijkbaar liggen natuurfreaks me

ingevingen en inspiratie. Geen mens van

wel.

gekeutel, maar een mens van verhalen.

De laatste dagen van het jaar brengen we

Het einde van het jaar is een moment van

door in Berlijn. Onze oudste zoon woont en

beschouwingen en terugblikken. Het was in

studeert in Berlijn en we vinden het leuk om

veel opzichten een mooi jaar voor mij. Eén

hem eens een bezoekje te brengen. De

van de dingen die het zo’n mooi jaar maakten

andere twee zoons hadden ook wel

was toch dat ik gekozen heb om met het IVN

meegewild, maar Jasper kon geen vrij

in zee te gaan. De cursus doe ik met geweldig

krijgen, zodat alleen Michiel meekon.

veel plezier. Er zijn momenten dat ik voor honderd procent aan het genieten ben als ik

Blad 37

Natuurdagboek van Ben Menting


In een grote stad als Berlijn is weinig natuur. Er is een joekel van een park (Tiergarten, 560 ha) maar voor de rest bestaat Berlijn uit straten en gebouwen. Overigens zijn er wel veel dieren en planten. Een studiegenoot van mijn zoon fietste een keer ’s nachts door de stad en ziet tot zijn verbazing een vos naast zich lopen. Al het normale wild komt ook voor in Berlijn tot reeën aan toe. Tijdens een rondvaart op de Spree, de grote Berlijnse Rivier, trof ik een stel bonte kraaien, die in Nederland weinig te zien zijn, maar meer in Oost- en Noord-Europa.

● Met de bonte kraaien zet ik een punt achter 2007 en dit dagboek. Ik ben niet zo’n dagboekenschrijver, maar het was wel leuk om gedurende een paar maanden verslag te doen van dagelijkse natuurbekommernissen.

Blad 38

Natuurdagboek van Ben Menting


Blad 39

Natuurdagboek van Ben Menting

Natuurdagboek  

Wetenswaardigheden over de natuur

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you