Issuu on Google+

IVIO

krant

n r. 1 5 | o k t o b e r 2 0 1 0

E e n u i t g a ve v a n I V I O A d vie s G r oe p e n I V I O O n d e r w i j s G r oe p

1936 - 2011

1936 - 2011

Het ‘zeilmeisje’ en de Wereldschool

2 5 6

Zoals landelijk bekend is, heeft Laura van de autoriteiten toestemming gekregen om solo de wereld rond te zeilen. Een van de belangrijkste voorwaarden was wel dat ze tijdens haar reis haar schoolprogramma moest kunnen voort­ zetten. Al tijdens de eerste voorbereidingen nam Laura contact op met Peter Kuchen van de Wereldschool om haar onderwijs­ programma te bespreken. Toen Laura defi­ nitief toestemming kreeg om te vertrekken is vastgesteld wat er vanuit de Wereldschool allemaal mee moest aan onderwijsmateriaal voor haar wereldreis.

7

Lees verder op pagina 6 >

IVIO-Integratie aan de slag in Eindhoven Vanaf Juni 2010 verzorgt IVIO-Integratie inburgeringscursussen voor de gemeente Eindhoven. In de zomer zijn de twee locaties ingericht en vanaf augustus zijn de lessen van start gegaan. Cursisten die in en nabij de stad wonen, volgen les op de locatie in het centrum. Daarnaast is er een locatie in het stadsdeel Woensel.

gemeente als ze interesse hebben voor het volgen van een inburgeringstraject. Hilleke Verhoeven van Bureau Inburgering: “Omdat cursisten zich­ zelf melden bij Bureau Inburgering zijn ze gemo­ tiveerd om te starten met het traject. Ze willen graag de Nederlandse taal leren en mee kunnen doen in de maatschappij.”

In Eindhoven melden de cursisten zich zelf bij de

Lees verder op pagina 8 >

Staats­examens bij de Wereldschool Succes Joep!

Educatie leidt tot een betere positie Fotowedstrijd

Kohnstamm IVIO-Prijs 2011 In het jubileumjaar 2011, waarin de Stichting IVIO 75 is, reikt de Stichting wederom de Kohnstamm IVIO-Prijs uit. De IVIO-bedrijven zijn al bijna 75 jaar actief in het vlak van onderwijs, arbeid en maatschappelijke participatie. Vele honderdduizenden hebben de afgelopen 75 jaar via IVIO diploma’s gehaald, cur­ sussen gevolgd of zijn begeleid naar werk of naar (meer) zelfstandigheid. Medewerkers van IVIO zien dagelijks gemotiveer­ de mensen werken aan bijzondere, betekenisvolle projecten waarin de doelstellingen van IVIO te herkennen zijn. Mensen die zich onderscheiden door hun gedrevenheid, professionaliteit en door de resultaten die ze met en voor hun leerlingen of cliënten bereiken. In het jubileumjaar van IVIO geven we de prijs een extra feestelijke tintje door de prijs van € 7.500 naar € 10.000 te verhogen.

De afgelopen jaren is de prijs onder andere toege­ kend aan onderwijsprojecten als: Leerwerkproject ‘De Schoolboot’, de HAH- klas van Mariendael, het leerwerkproject Prins Heerlijk Tara 207 en Game­ based learning Tara 207. Is er binnen uw school, in omgeving of organi­ satie een project zijn waarvan u denkt dat dit in aanmerking zou kunnen komen en dat een bijzondere waardering voor de organisatoren en medewerkers op zijn plaats is, dan kunt u dit pro­ ject of initiatief nomineren voor de Kohnstamm IVIO-Prijs 2011. Meer informatie over de Kohnstamm IVIOPrijs en een aanmeldingsformulier vindt u op www.ivio.nl. Heeft u naar aanleiding daarvan vragen, dan kunt u ons uiteraard bellen: Leon Arendshorst 0320 229920 of Emil Roelofs 0320 229922.

Kohnstamm IVIO-Prijs


IVIO krant

2

IVIO-Boeken Staats­ e xamens bij de Wereldschool Zakelijk succesvol! IVIO-Boeken levert van oudsher lesmethodes aan scholen. Sinds dit jaar maken diverse particuliere opleiders gebruik van de uitgebreide dienstverlening van IVIO-Boeken, waarbij voor de opleider boeken op voorraad worden gehouden. Het grote voordeel hiervan is dat de klant desnoods binnen een dag over (extra) lesboeken kan beschikken. Veel private opleidingsinstituten krijgen op het laatste moment nog aanmeldingen binnen en willen dan toch snel hun cursisten van de boeken voorzien. Met IVIO-Boeken Zakelijk kan dat gegarandeerd, ook als het buitenlandse titels betreft die normaliter soms levertijden van weken hebben.

IVIO Onderwijs Groep

Veel opleiders hebben als aanvulling op de boeken ook eigen syllabi of readers. IVIO-Boeken produ­ ceert ook de readers in de huisstijl van de klant, zodat per cursist snel een lespakket wordt samen­ gesteld (boeken + reader) en geleverd. De reactie van diverse opleiders is dat zij zich daar geen zor­ gen meer over hoeven te maken en zich daarmee volledig op hun core-business kunnen concentre­ ren. Ben Klaassen van IVIO-Boeken: “We leveren de boeken tegen scherpe prijzen, omdat we grotere aantallen in een keer inkopen en de extra korting daarbij aan onze klant kunnen doorgeven. Doordat we ook readers voor de klant kunnen printen, is het zelfs mogelijk om snel het lesmateriaal naar het huisadres van de cursist te versturen. Hiermee verhoogt het instituut zijn dienstverlening aan z’n klanten, zonder daarvoor zelf allerlei zaken op de valreep te moeten regelen. Door voor onze klanten een vast contactpersoon af te spreken, is het voor de klant duidelijk waar vragen gesteld kunnen worden. Zo wordt onze dienstverlening persoon­ lijk en eenvoudig.” Het spreekt vanzelf dat we onze zakelijke klanten maandelijks van een overzicht voorzien en zij een vast contactpersoon hebben voor vragen en (spoed)bestellingen”.

Emil Roelofs, directeur IVIO Onderwijs Groep

Leerlingen die vmbo 4 of havo 5 volgen bij de Wereldschool kunnen in schooljaar 2010-2011 voor het eerst het staatsexamen afleggen. Voor Nederlands en de moderne talen betekent dit dat veel aandacht aan de verplichte literatuur wordt gegeven en bij biologie, natuur- en scheikunde dat ook het prakticum via het afstandsonderwijs van de Wereldschool aangeboden wordt, zodat de leerlingen zelf proeven kunnen doen. Het centraal schriftelijk examen is voor examens die op school worden afgenomen en de staatsexa­ mens identiek, maar bij een staatsexamen bouwt een leerling geen portfolio op dat de helft van het eindcijfer bepaalt. Bij staatsexamens wordt in een mondeling college-examen afgenomen dat samen met het schriftelijke examen het eindre­ sultaat bepaalt. De bovenbouw van vmbo-tl, havo en vwo is zodanig georganiseerd dat een leerling ieder vak afzonderlijk kan volgen, waardoor spreiding over meer leerjaren mogelijk is. Per vak wordt dan een deelcertificaat behaald. Deelcertificaten zijn tien jaar geldig en kunnen na het behalen van alle vakken binnen een uitstroomprofiel ingewisseld worden voor een diploma vmbo, havo of vwo. Om voor een overkoepelend diploma in aan­ merking te komen moet een vmbo’er een sector­ werk en een havist of vwo’er een profielwerkstuk maken. Dit werkstuk wordt beoordeeld en bij het mondeling gedeelte van het staatsexamen door de leerling gepresenteerd. Uiteraard wordt aan

het profielwerkstuk zwaardere eisen gesteld dan aan het sectorwerkstuk. Op de afdeling R&D van de Wereldschool heeft Wendy Brinkmann-Raaff de ontwikkeling van de examenjaren begeleid. Wendy: “Dat was een hele uitdaging en ook een behoorlijke puzzel om het op zich ingewikkelde stelsel van de uitstroompro­ fielen zo te organiseren dat het paste binnen ons afstandsonderwijs. Leerlingen die aan de boven­ bouw beginnen overleggen vooral meestal met mij of met een van mijn collega’s, zodat we zeker weten dat het minimaal aantal studie-uren – passende binnen een profiel – gehaald worden en met de juiste keuze van vakken. We zien vol vertrouwen, maar toch ook wel met spanning uit naar de eerste examens komend jaar. Met het vak Nederlands hebben we al jaren ervaring met de staatsexamens, maar dat is uitermate overzichtelijk in vergelijking met complete profielen.” Wendy vervolgt: “Over enkele maanden is ook vwo-6 voltooid en daar­ mee sluiten we een groot ontwikkeltraject af bij de Wereldschool. Dat betekent overigens niet dat we dan niets meer ontwikkelen, want nu al krijgen we

Wendy Brinkmann – Raaff, (mede)ontwikkelaar van de bovenbouw vmbo-tl, havo en vwo

van diverse kanten verzoeken om het aantal vak­ ken uit te breiden met Spaans, Grieks, Latijn en informatica.”

Fietsverloting voor inburgeraars in de Drechtsteden Afgelopen mei heeft de gemeente Drecht­ steden samen met de samenwerkingspartners voor alfabetiserings- en inburgeringstrajecten een open dag georganiseerd. De open dag was bedoeld om een lage drempel te creëren voor potentiële inburgeraars om op die manier kennis te maken met de alfabetiserings- en inburgeringstrajecten die gegeven worden in hun gemeente. Tijdens de open dag werden er onder andere proeflessen gegeven en waren er mensen van de gemeente en aanbieders aanwezig om informatie te geven.

IVIO-Integratie, een fiets ter beschikking gesteld. Deze fietsen zouden verloot worden onder de cursisten die ook daadwerkelijk in de zomer zijn gestart met het traject.

Om potentiële inburgeraars een extra stimulans te geven om ook daadwerkelijk te starten met een traject, hebben alle contractpartners, waaronder

Martijn Bok, afdelingshoofd van Werk/Inbur­ gering van de gemeente Drechtsteden heeft op de uitreiking alle inburgeraars toegesproken. Hij

Donderdag 16 september was de datum van de fietsuitreiking. De cursisten die gestart zijn, waren uitgenodigd voor de bijeenkomst. Door middel van een trekking werd per taalaanbieder bekend gemaakt welke cursisten de fietsen hadden gewon­ nen. Uit de handen van de projectleiders van de taalaanbieders ontvingen de cursisten de fiets­ sleutels.

De fietsen staan klaar: wie wint ze?

benadrukte dat het volgen van een traject voor iedereen een cadeautje is en dat het belangrijk is om de Nederlandse taal te leren om verder te kun­ nen komen in de maatschappij.

Wereldschool

IVIO-Examenbureau

IVIO-Boekhandel

KleurRijker

De Wereldschool verzorgt het onderwijs

IVIO-Examenbureau biedt de mogelijkheid

IVIO-Boekhandel verzorgt de verkoop van

KleurRijker is een 'blended learning'

voor kinderen van Nederlandse en Vlaamse

om meermalen per jaar KSE- en KSB-exa-

leermiddelen op het gebied van leren en

methode. Ze bestaat uit een digitaal deel

gezinnen die in het buitenland verblijven.

mens af te nemen. Deze examens toetsen

werken. De boekhandel werkt voor de IVIO-

met veel beeldmateriaal en een digitale

Echter, ook voor leerlingen in Nederland

kleine leerstofeenheden en zijn van algeme-

Groep en in opdracht van derden.

kenniscoach, in combinatie met een werk-

die om uiteenlopende redenen niet aan het

ne of beroepsgerichte aard. Na het behalen

boek. Uitgangspunt bij KleurRijker is:

gewone onderwijs kunnen deelnemen. Peu-

van een bepaald aantal diploma’s kunnen

iedere cursist een eigen inburgeringsroute.

terpakketten, het volledige basisonderwijs,

deze ingewisseld worden voor een overkoe-

Individueel gerichte trajecten dus. Elke

de onderbouw van het voortgezet onderwijs

pelend sleutel- of verzameldiploma.

inburgeraar is immers uniek en heeft een

en Nederlands voor havo en vwo worden

De opdrachtgevers van IVIO-Examenbureau

eigen doel met het inburgeringstraject, bij-

door de Wereldschool aangeboden. De bege-

bevinden zich in het speciaal onderwijs, de

voorbeeld werk of sociale activering.

leiding van de leerlingen vindt plaats via

penitentiaire (jeugd-)inrichtingen en ROC’s.

Internet door docenten in Nederland. De

IVIO-Examenbureau ontwikkelt ook toetsen

Wereldschool bestaat sinds 1948.

en adviseert instellingen op het gebied van toetsen en examineren.

IVIO Onderwijs Groep - voorlopers in passend onderwijs


NUMMER 15

3 1936 - 2011

Volgend jaar feest

1936 - 2011

Enige tientallen leerlingen van VSO de Ortolaan in het Limburgse Heythuysen mochten afgelopen vrijdagmiddag hun welverdiende IVIO diploma’s in ontvangst nemen. De Ortolaan is een school voor Voortgezet Speci­ aal Onderwijs. Voor veel leerlingen van de Orto­ laan is het vanwege ernstige gedrags- danwel psychische problemen niet vanzelfsprekend dat zij een diploma halen. Om de mogelijkheden op de arbeidsmarkt, of op een vervolgopleiding van deze leerlingen te vergroten, doen deze leerlingen examen bij IVIO-Examenbureau.

Stralende Limburgse zomer­dag extra zonnig voor geslaagde leerlingen

De prestaties van de docenten, die in korte tijd een examenrichting opgezet hebben en van de leerlingen, waarvoor het de eerste keer was dat zij examen hebben gedaan, doen ook de medewerkers van IVIO-Examenbureau goed. “Je zet je in voor deze kinderen, zij verdienen het om gemotiveerd te worden om verder te leren. Een IVIO-examen is hierbij een ontzettend belangrijk hulpmiddel. Als je dan ook nog de diploma’s in de stralende zon mag uitreiken, geeft dat je werkdag een zeer feestelijke tint”, aldus Leon Arendshorst, manager van IVIO-Examenbureau.

‘Ik heb altijd de ambitie gehad om miljonair te worden’ Ondanks dat hij nooit miljonair is geworden, is gastouder Charlie Eilers erg gelukkig. Zijn ‘opa-dag’ is voor hem de mooiste dag van de week. Bij IVIODidactiek sloot hij op 18 augustus 2010 een EVCtraject af met een certificaat Goed Gastouderschap. Portfolio In een EVC-traject Goed Gastouderschap stelt iedere gast­ ouder een portfolio samen. Daarin wordt ook gevraagd naar de ambitie en de motivatie voor het EVC-traject. Ook gastouder Eilers deed dat. Carrière en OPADAG “Ik ben een verkoper in hart en nieren. Sinds 25 jaar verkoop ik diverse producten en diensten. Ik heb altijd de ambitie gehad om miljonair te worden, maar dat is helaas nog niet gelukt. De ambitie om veel geld te verdienen is 12 jaar geleden helemaal veranderd. In 1998 kwam ik tot geloof en wilde ik de zending in om arme kinderen te helpen. Dat is nooit wat geworden omdat ik niet weg kon bij mijn vrouw die indertijd vaak bedle­ gerig was. Ik bleef het verlangen houden om iets voor arme kinderen te doen en dat verlangen is een ambitie geworden. Mijn laatste project is het opzetten van een kringloopwinkel waarvan de opbrengst gaat naar de straatkinderen van Brazilië. Inmiddels geef ik leiding aan 20 vrijwilligers. Mijn carrière is uitgebreid als relatie manager van een christelijke thuis­

Erkend

De liefste bezigheid van Isaiah en Opa: met Thomas met de trein spelen.

zorgorganisatie waar met name de jeugdzorg (samenwer­ king met Willem Schrikker Stichting) nu een groot deel is van ons werk. Naast mijn werkzaamheden heb ik een vaste vrije dag ingepland en die is op maandag, OPADAG, de mooiste dag van de week.” Beoordeling zonder diploma’s “Mijn motivatie om aan het EVC-traject deel te nemen, is puur om te zien hoe ik beoordeeld wordt zonder diplo­ ma's. Omdat ik in mijn carrière grotendeels zelfstandig heb gewerkt, hoefde ik niemand verantwoording af te leg­ gen door middel van diploma's”.

De Stichting IVIO bestaat komend jaar 75 jaar. “Ja, en?” denkt u wellicht, “Dat is toch niet zo bijzonder?” Feitelijk niet, want Nederland telt ca. 400 bedrijven die ouder zijn dan 150 jaar. Om over de leeftijd van een bedrijf te spreken is bedrieglijk. Een mens veroudert onomkeerbaar, cosmetische interventies ten spijt, met de onvermijdelijke afloop. Organisaties blijven daarentegen in ieder geval als merknaam vaak lang bekend en kunnen vele generaties bestaan. In de loop der tijd verandert daarbij vaak de bedrijfscultuur, alsmede de diensten of de producten. De vraag dringt zich op of IVIO dezelfde gebleven is sinds prof dr. Philip Kohnstamm de Stichting oprichtte? Weliswaar zijn tegenwoordig de activiteiten ondergebracht in verschillende IVIO-bedrijven, maar de centrale kenmerken en doelstellingen zijn ongewijzigd: IVIO richt zich als autonome organisatie op het onderwijs en de maatschappelijke participatie van mensen die minder kansrijk zijn dan gemiddeld. IVIO streeft op zakelijke wijze maatschappelijke doelen na. Tegenwoordig treft men dit ook aan als onderdeel van het maatschappelijk ondernemen, maar in 1936 was dat alleen voorbehouden aan puur charitatieve instellingen. Toch hebben zich ook wezenlijke veranderingen voltrokken in het spreekwoordelijke leven van IVIO. Destijds was de stichting een voorloper op het gebied van onderwijsvernieuwing, ondermeer door de introductie van het unit-stelsel (een soort Daltononderwijs voor volwassenen), het examineren van korte afgeronde leerstofonderdelen, werken vanuit expliciete, door Philip Kohnstamm geformuleerde onderwijskundige uitgangspunten. Ook werd er voor de leerlingen of cursisten een directe relatie gelegd tussen opleiden en werk. Met andere woorden nut en noodzaak werd aan de cursist duidelijk gemaakt. Nu zijn dit vanzelfsprekendheden of zouden het moeten zijn. De overheid is sinds de oprichting van IVIO in 1936 steeds meer, naast de rol van subsidiënt, ook ‘inrichter’ van het onderwijs en de arbeidsmarkt geworden. Hiertoe zijn vanaf de tweede wereldoorlog, maar vooral vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw, meer vanuit de centrale overheid gedirigeerde organisaties en wetgeving ontstaan die zich richten op wat van oudsher IVIO’s doelstellingen waren. Overigens is niet gezegd dat de aanpak en de voorgestane oplossingen van de overheid gelijkluidend waren en zijn aan die van IVIO, soms zelfs het tegendeel. Hoe dan ook, IVIO werd steeds vaker partner, uitvoerder of soms zelfs opponent in plaats van richtinggever en voorbeeld. De vraag voor de komende jaren is of de overheid, ingegeven door bezuinigingen en door liberale politiek, organisaties als IVIO weer de ruimte zal bieden om mede de koers te bepalen. Mijn vrees is dat dit bevochten zal moeten worden, omdat gevestigde belangen van aan met name de ministeries van OCW en VWS gelieerde en bekostigde organisaties zullen prevaleren boven de noodzakelijke dynamiek. Dynamiek waar private partijen, zoals IVIO, voor kunnen zorgen. Ik hoop dat bij het honderdjarige jubileum van IVIO blijkt dat mijn veronderstelling onjuist was. Overigens is dat pas over 26 jaar en dan heeft IVIO zich ongetwijfeld weer vernieuwd, wat voor de schrijver dezes niet is weggelegd.

Emil Roelofs Directeur IVIO Onderwijs Groep

EVC - Aanbie de

r


IVIO krant

4

Een nieuwe stap Na anderhalf jaar bij de Wereldschool gewerkt te hebben op de afdeling R&D ga ik naar Rwanda om les te geven op een internationale school, waar voornamelijk kinderen van zendelingen op zitten.

werk. Maar ook moest ik rekening houden met hele praktische, logistieke zaken. Een microscoop is bijvoorbeeld prijzig en lastig om te vervoeren, voor scheikunde kunnen niet allerlei chemicaliën zomaar wereldwijd verzonden worden, enz.

In november 2008 begon ik als stagiair onderwijs­ kunde bij de Wereldschool. Ik heb toen o.a. onder­ zoek gedaan naar de instroom van Wereldschool­ leerlingen in het Nederlandse basisonderwijs.

De stap om in Afrika les te gaan geven komt niet uit het niets. Via de organisatie World Servants heb ik een aantal keer in ontwikkelingslanden mee­ geholpen met bouwprojecten. Hierdoor is mijn passie voor zendingswerk ontstaan en ook mijn verlangen om in een ontwikkelingsland te wer­ ken. Maar ja, wat, wanneer en hoe? Hier heb ik het afgelopen jaar veel over nagedacht. Ik besloot toen te reageren op een advertentie en na een sol­ licitatieprocedure van enkele maanden werd ik aangenomen.

Na mijn afstuderen kon ik blijven werken bij de Wereldschool. Ik heb mij bezig gehouden met de coördinatie van het ontwikkelen van nieuwe les­ pakketten voor bovenbouw vmbo-tl, havo en vwo. Ik selecteerde en begeleidde auteurs die handlei­ dingen voor leerlingen schreven bij lesmethodes die door R&D waren uitgekozen. Daarnaast heb ik ook regelmatig werkzaamheden voor IVIOExamenbureau uitgevoerd. Onderwijskunde kwam zeker van pas bij mijn werk, want afstemming van leermiddelen op de doelgroep vormde een belangrijk element in mijn

Steeds meer SW-bedrijven werken met WPO

Wanneer u het leuk vindt mijn belevenissen te volgen, dan zijn deze te vinden op: http://gerdaverhoef.waarbenjij.nu Ik bedank iedereen van de Wereldschool hartelijk voor de prettige samenwerking! Enthousiasme tijdens de kick off bij de Meergroep.

Kick off bij De Meergroep Op 27 augustus is door middel van een grote Kick Off ook SW-bedrijf De Meergroep in begonnen met de invoering van Werkplekopleiden (WPO) als methodiek. Dit bedrijf heeft vestigingen in Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest en Velsen. Onder aanvoering van directeur Mark Bouma en initiatiefnemers Irma Dekker en Hanno Baccari, heeft een groep van bijna 70 personeelsleden ken­ nisgemaakt met deze door IVIO-Didactiek ont­ wikkelde opleidingsaanpak. De bijeenkomst vond plaats in het recreatiegebied Spaarnwoude. Lisanne Veraart en Lies Graafsma van IVIO-Didactiek begeleiden het hele verandertraject. Olievlek Steeds meer SW-bedrijven in Nederland kiezen ervoor om mee te doen. WPO blijkt een succesvol middel in de omslag van productiebedrijf naar arbeidsontwikkelbedrijf. Landelijk wordt dit door A&O-fondsbeheerder SBCM ook actief onder­

steund. Per 1 september 2010 werken de volgende bedrijven met WPO: NLW Groep, Venray Patijnenburg, Naaldwijk WML, Waalwijk Promen, Gouda SOWECO, Almelo Emco-groep, Emmen DCW, Enschede Drechtwerk, Dordrecht Hameland, Groenlo Delta, Zutphen Wedeo, Doetinchem Inclusiefgroep Inserto, Nunspeet Permar, Ede De Meergroep, Beverwijk Voor informatie: IVIO-Didactiek, lies.graafsma@ivio.nl of lisanne.veraart@ivio.nl, 0320-286963.

IVIO Advies Groep

Gerda Verhoef

IVIO-Integratie

IVIO-Arbeid

IVIO-Drieluik Projecten

IVIO-Didactiek

IVIO-Opleiding

IVIO-Integratie biedt oplossingen voor inte-

IVIO-Arbeid is werkzaam op het gebied

IVIO-Drieluik Projecten ontwikkelt, organi-

Mensen leren overal, elke dag. Dat

IVIO-Didactiek is een onderwijskundig

gratievraagstukken. Het bedrijf is gespeci-

van mens, werk en inkomen. Het mana-

seert en faciliteert diverse en uiteenlopende

heet incidenteel leren. IVIO-Opleiding

ontwikkelbureau dat on-demand dien-

aliseerd in het uitvoeren van trajecten alfa-

gen van menselijke mogelijkheden is

participatieprojecten. Daarin staat steeds

levert bijdragen aan het zogenoemde

sten verleent op het gebied van leren

betisering, inburgering, Staatsexamen I en II

daarbij de specialiteit. In dat kader bege-

het individu, met zijn competenties en poten-

formele leren, aan het leren dat doel-

en opleiden. IVIO-Didactiek ontwerpt en

en duale trajecten met een participatiedoel-

leidt en ondersteunt IVIO-Arbeid over-

tieel, centraal. Eén van die projecten heet

bewust, gestuurd en systematisch

ontwikkelt:

stelling. IVIO-Integratie richt zich op diverse

heidsinstanties (als UWV en gemeenten),

TriOppas. Doel van dit project is om werklo-

plaats vindt. De passie van IVIO-Oplei-

• opleidingen, flexibele leertrajecten en

doelgroepen en is voornamelijk actief op de

verzekeringsmaatschappijen, uitkerings-

zen met een uitkering door middel van een

ding is: mensen in beweging zien te

gemeentelijke markt en op de werkgevers-

gerechtigden en particulieren.

intensieve begeleiding en een vakgerichte

krijgen, zich laten ontwikkelen, helpen

• actuele didactische concepten

markt.

Ook biedt IVIO-Arbeid een uniek concept

mbo-opleiding (Helpende Zorg en Welzijn,

bij het verbreden of verdiepen van ken-

• doelgroepgebonden methoden en

Vanuit het hoofdkantoor in Almere en de

van leren en werken in een professionele

niveau 2) aan het werk te helpen binnen de

nis en vaardigheden.

lokale vestigingen werkt een enthousiast

omgeving. De zogeheten LeerWerkFa-

gastouderopvang. Het project slaat aldoende

IVIO-Opleiding biedt een breed scala

De resultaten zijn altijd praktisch en doel-

team van projectmedewerkers, docenten/

briek is de plek waar participeren, leren,

twee vliegen in één klap: werklozen worden

aan maatwerkproducten en –diensten,

treffend. IVIO-Didactiek beschikt immers

trainers, begeleiders en projectmanagers

werken en (dus) re-integreren daadwer-

geholpen aan een baan en wachtlijsten in de

toegespitst op diverse doelgroepen.

over een breed scala aan actuele model-

aan de verschillende opdrachten.

kelijk worden gerealiseerd.

kinderopvang worden weggewerkt.

De IVIO Advies Groep – Zakelijk én Sociaal

leermiddelen

instrumenten.

len en voorbeelden.


NUMMER 15

5

Slagingspercentage van bijna 90% Praktijkschool Tromp Meesters uit Steenwijk is vorig jaar gestart met de IVIO-examens. En met succes! Van de 70 examenkandidaten slaagden er 62. Een bijzonder hoge score waar Tromp Meesters terecht trots op mag zijn. Motiverend Marjan Gritter is een van de AVO-docenten die haar leerlingen op de examens voorbereidde. “We zijn in het schooljaar 2009/2010 met de IVIO-examens gestart,” vertelt ze. “Tot op dat moment verlieten de leerlingen zonder diploma onze school. Je kunt je voorstellen dat het voor ons als docenten enorm moeilijk was de kinderen toch te motiveren. Onze leerlingen worden al voortdurend geconfronteerd met dingen die ze niet kunnen, als hun leeftijdgenoten dan ook nog examen doen en zij niet, krijg je al snel de vraag 'waar doen we het eigenlijk voor?'. Nu de leerlin­ gen IVIO-examens kunnen doen, weten ze waar ze voor werken; het bewijs dat ze iets kunnen. Ze kunnen eindelijk laten zien wat ze waard zijn en zijn daarover heel enthousiast. Dat 'bewijs' maakt ook de gesprekken met ouders een stuk makkelijker. Het is nu duidelijk waar hun zoon of dochter staat, wat hun kind wel en niet kan. Dat gegeven is bij het al dan niet kie­ zen voor een vervolgopleiding natuurlijk enorm belangrijk.”

Teleurstelling voorkomen Het slagingspercentage op Tromp Meesters is bij­ zonder hoog. Marjan Gritter heeft wel een verkla­ ring voor dit succes. “Ten eerste hebben we heel goed gekeken naar het niveau van elke individuele leerling en daar het passende examen met de bij­ behorende leerstof bij gezocht. Toen de leerlingen klaar waren voor het examen hebben we van de website van IVIO-Examenbureau proefexamens gedownload en die de kinderen laten maken. Bij het laten maken van de proefexamens was de set­ ting zo echt mogelijk. Zo was het gebruik van een rekenmachine bij het rekenexamen bijvoorbeeld verboden en kregen de kinderen niet meer tijd dan er officieel voor de examens stond. Wanneer een leerling een 7 of hoger scoorde mocht hij of zij door voor het echte examen. Onze leerlingen krijgen al genoeg met teleurstel­ lingen te maken en we wilden dus alleen diegenen aanmelden die grote kans van slagen hadden. Uiteraard was de score op het echte examen lager dan bij de proefexamens. Veel van onze leerlin­ gen hebben faalangst en iedereen was behoorlijk gespannen op de grote dag. De kinderen die op het proefexamen een 7 haalden, scoorden nu een 6. Maar ze waren dus wel geslaagd!” Ook de docenten leren van examens Marjan Gritter: “Wat wij als docenten van de IVIO-examens hebben geleerd, is dat we lesstof nog meer aan de praktijk moeten verbinden. Het

Succes Joep! Interview met Joep, leerling van de Ambelt in Zwolle en zijn begeleider Jan Siemeling. Kun je iets over jezelf vertellen? “Ik ben Joep, ik ben 16 jaar en zit op de Ambelt in Zwolle. De Ambelt is een cluster-4 school. Doorde­ weeks ben ik bij een pleeggezin en in het weekend ben ik thuis. Mijn hobby’s zijn: met vrienden chil­ len, uitgaan en muziek luisteren.” “Ik zit nu 7 jaar op de Ambelt. Eerst op de basis­ school en daarna op het vmbo. Ik heb op de Ambelt mijn VMBO-tl diploma gehaald. Ik heb examen gedaan in de sector Economie. Dat vond ik helemaal niet moeilijk. Geschiedenis was mijn beste vak op het vmbo.”

“Daarna ben ik naar het Deltion Lyceum gegaan om mijn Havo diploma te halen. Dat ging helemaal niet goed. Ik kreeg veel te veel vrijheid, omdat het volwassenenonderwijs is. Na drie weken ging het al mis.” Hoe ben je bij de Wereldschool terecht gekomen? “Toen ik mijn examen op de Ambelt haalde, heeft mijn begeleider tegen me gezegd: ‘Als er iets is, kom langs en dan proberen we het samen op te los­ sen’. Dat heb ik gedaan. Er waren toen al gesprek­ ken geweest tussen de directie van de Ambelt en de Wereldschool. Mijn begeleider heeft toen alles

Een belangrijk moment, het diploma wordt uitgereikt

lukt de kinderen bijvoorbeeld wel om te rekenen wanneer je ze een rijtje sommen voorschotelt, maar als je de opgave koppelt aan een praktijksitu­ atie komen ze er al snel niet meer uit. Hetzelfde geldt voor Nederlands. We oefenen nu bijvoor­ beeld met het schrijven van een vakantiekaart inclusief het adres. Dat soort opgaven kom je veel in de IVIO-examens tegen.”

in gang gezet en ik kon op mijn oude school met mijn vertrouwde begeleider de havo gaan doen. Ik ben begin december begonnen met klas 4 havo. Ik doe het profiel Economie en Maatschappij en volg alle vakken; Nederlands, Engels, wiskunde A, maatschappijleer, geschiedenis, economie, aard­ rijkskunde en biologie. Ik vind economie en wis­ kunde wel moeilijk, maar mijn docenten van de Wereldschool slepen me er doorheen, ze helpen goed. Nederlands, geschiedenis en maatschappij­ leer vind ik het leukst.” Vraag aan de begeleider van Joep, Jan Siemeling: Wat vind jij van het onderwijs van de Wereldschool? “Ik vind het fantastisch werken en ik ben er echt blij mee. Wij zijn er zelfs zo blij mee, dat we vol­ gend jaar hetzelfde concept gaan aanbieden aan meer leerlingen die vmbo- examen hebben gedaan op de Ambelt. Het voordeel van dit concept voor deze leerlingen is dat ze in de veilige setting van het vmbo kunnen blijven en toch de mogelijkheid krijgen om de theoretische havo- of zelfs de vwoopleiding kunnen volgen. De docenten van de Wereldschool begeleiden Joep erg goed. Hij krijgt snel feedback van de docenten. Ik kan me bezig houden met het coachen van Joep en de docenten van de Wereldschool houden zich inhoudelijk met Joep bezig. Ideaal!” Vraag aan Jan Siemeling: Hoe is de samenwerking gestart? “Zoals Joep al zei, er waren al gesprekken geweest op directieniveau en toen hebben we Marike van de Wereldschool uitgenodigd voor een gesprek. We hebben toen heldere afspraken gemaakt en het

Marike, Joep en Jan

'We willen Engels doen' Dat Tromp Meesters tevreden over de IVIO-exa­ mens is blijkt wel uit het feit dat er in dit school­ jaar in meer vakken examen gedaan kan worden. “Ik werd door leerlingen op de gang aangespro­ ken; 'mevrouw Gritter, komt er ook een examen Engels?'. Tja, dat hebben ze steeds meer nodig bij een vervolgopleiding zoals MBO1 / AKA. We zijn zeker blij met de examens. En met 'wij' bedoel ik zowel de docenten als de leerlingen.”

voelde direct goed. Daarna hebben we met Joep alles besproken en we waren eigenlijk allemaal enthousiast.” Vraag aan Jan Siemeling: Heb je een tip voor scholen die ook een samenwerking met de Wereldschool overwegen? “Het systeem valt of staat met het enthousiasme van de school en van de begeleiders. De directie moet erachter staan en de begeleiders moeten goed controle houden over de voortgang van de leerling. Ook moet de samenwerking tussen begeleider en leerling goed zijn. Dan is de kans op een suc­ cesvolle afronding van het onderwijsprogramma heel groot. Ik ben blij dat wij deze samenwerking zijn aangegaan omdat we op deze manier voor leerlingen zoals Joep de oplossing kunnen bieden. Hij kan zijn droom realiseren door het havoprogramma van de Wereldschool en door onze coaching en begeleiding.” Joep, wat wil je nadat je je Havo diploma hebt gehaald gaan doen? “Ik wil graag HBO Integrale Veiligheidskunde gaan studeren in Deventer. Je moet dan bijvoor­ beeld evenementen beveiligen en zo. Daarna wil ik recherchekunde doen bij de politie. Ik wil in ieder geval inhoudelijk bezig zijn.” De Wereldschool vindt het heel erg knap van Joep dat hij zo zijn best doet om in zo’n korte tijd klas 4 Havo af te ronden. Daarom trakteert de Wereldschool Joep en zijn hele klas op taart als het hem lukt. Succes Joep!


IVIO krant

6

Educatie leidt tot een betere positie Nieuwe kansen voor gemeenten en aanbieders van educatie Voor het eerst in Nederland en in Europa is er een onderzoeksinstrument ontwikkeld dat wetenschappelijk aantoont dat educatie een goed effect heeft! De plek die mensen innemen in de samenleving wordt er aantoonbaar positief door beïnvloed. Dit is de belangrijkste conclusie uit het promotieonderzoek ‘Leren voor Leven, outcome en invloed van Volwasseneneducatie’ van onderwijskundig adviseur Maurice de Greef. Ook is duidelijk geworden welke factoren bepalend zijn voor het succes. Aansluitend op het onderzoek biedt IVIO-Didac­ tiek, in samenwerking met De Greef, op het gebied van Educatie en Sociale Inclusie voor kwetsbare groepen verschillende nieuwe diensten aan, varië­ rend van effectmeting (onderzoek), tot ontwikke­ ling. Een paar voorbeelden: Effectmeting De Effectmeting Educatie en Sociale Inclusie is een kort en doelgericht onderzoek naar de invloed van educatieve trajecten op de plaatsverandering van cursisten in de samenleving. Het onderzoek wordt uitgevoerd met behulp van het nieuwe onderzoeks­ instrument SIT (Sociale Inclusie na Transfer). Het levert een gedetailleerd en wetenschappelijk goed onderbouwd beeld op van de kwaliteit van het educatieve aanbod en de effecten voor de betrok­ kenen. De effectmeting is zowel voor gemeenten als voor aanbieders zeer interessant. Ontwikkeling Ontwikkeltrajecten richten zich op het design van educatieve trajecten: de leeromgeving in al haar aspecten. De succesfactoren transfer en zelfsturing staan daarbij centraal. Een ontwikkeltraject omvat didactische analyse, ontwikkeling van een verbe­ terde en vernieuwde leeromgeving en desgewenst van de toetsing. Het traject kan volgen op een effectmeting, maar het kan ook los afgenomen worden. Aan het eind van het ontwikkeltraject beschikt de aanbieder over een effectief educatief (trainings-)aanbod, gericht op betere resultaten bij de cursisten in termen van sociale inclusie of stijging op de participatieladder.

Wilt u meer informatie? Kijk op www.ivio-didactiek.nl of bel Lies Graafsma, 0320-286963.

Het ‘zeilmeisje’ en de Wereldschool > Vervolg van pagina 1

“Ja hoor, ‘Guppy’ houdt het prima en met het schoolwerk gaat het goed!” Dat was de eerste reactie van Laura Dekker, leerling van de Wereldschool, op de vraag hoe het gaat. Laura volgt nu haar havo-programma vanaf haar zeilboot Guppy. Regelmatig houdt Laura de Wereld­ school op de hoogte van haar avonturen.“Op dit moment zit ik ‘gevangen’ op Lanzarote”, schrijft Laura op 17 september. “Ik zal hier ongeveer twee maanden verblijven en wachten tot het stormsei­ zoen voorbij is. Daarna kan ik verder met mijn volgende etappe. Ik zeil eerst naar Las Palmas (Gran Canaria), blijf daar tot begin november en wil dan door naar de Kaap Verdische Eilanden. Je kunt natuurlijk nauwelijks van een gevangenschap spreken, er zijn slechtere plekken denkbaar om te verblijven.”

Op de vraag wat ze dagelijks doet mailt Laura: “Ik ben bezig met onderhoud aan mijn zeilboot ‘Guppy’, voorbereidingen aan het treffen voor de volgende etappe en natuurlijk ook zoveel moge­ lijk tijd besteden aan mijn schoolwerk. Ik zit alweer in de 3e week en het bevalt me prima. De stof is niet moeilijker dan op school in Neder­ land. Het is heel goed omschreven wat je per les moet doen om op schema te blijven. Het contact met mijn docenten is goed en ik krijg duidelijke uitleg en reacties op mijn vragen. Ik besteed nu zelfs tijd in het weekend aan mijn schoolwerk zodat ik goed op schema blijf.” “Naast de Wereldschool heb ik ook nog tijd om bijvoorbeeld een trip rond Lanzarote te maken. Ondanks dat het hier gisteren erg regende, was het wel mooi. Onderweg naar Lanzarote heb ik zelfs een aantal dolfijnen gezien. Dit zijn natuur­ lijk de leukere dingen die je niet meemaakt als je in Nederland over straat loopt.”

Het zeilmeisje Laura Dekker vermaakt zich op Lanzarote en besteedt zelfs in het weekend tijd aan de Wereldschool.


NUMMER 15

7

Foto’s van over de hele wereld Van sommige leerlingen krijgen de medewerkers op het kantoor van de Wereldschool nooit meer te zien dan de foto op de kopie van het paspoort. Docenten en leerlingen hebben natuurlijk wel veel contact en wisselen ook vaak foto’s uit of zien elkaar via Skype. Wij vinden dat wel eens jammer en hebben daar­ om besloten om dit schooljaar een fotowedstrijd te organiseren. Alle leerlingen die zich aangemeld hebben voor het schooljaar 2010-2011, hebben een mooie rugtas gekregen met daarbij de uitnodiging om mee te doen aan de wedstrijd. De opdracht aan de leerlingen is om een foto in te sturen waarop de tas duidelijk zichtbaar is en waaruit duidelijk wordt in welk land de leerling op dat moment is. Veel leerlingen zijn al enthousiast aan de slag gegaan. De eerste inzendingen zijn inmiddels binnen en het zal voor de jury lastig worden om de winnaar uit alle mooie foto’s te kiezen.

Colofon IVIO krant is een uitgave van de IVIO Onderwijs Groep en de IVIO Advies Groep. IVIO werd in 1936 opgericht door prof. Ph. Kohnstamm in opdracht van de overheid. De orga­ nisatie is sinds 2003 particulier. De IVIO Advies Groep en IVIO Onderwijs Groep maken als bedrijfgroepen deel uit van de Kennis, Marketing en Media (KMM) Groep. De visie van KMM Groep gaat ervan uit informatie en kennis in alle mogelijke vormen zo goed, innovatief en duurzaam mogelijk te verwerken, te beheren en over te dragen. Daarbij streven de IVIO bedrijven naar een inhoudelijk waardevolle en (eveneens) duurzame relatie met hun eigen medewerkers, met hun klanten en met hun leveranciers.

Oplage: 4.000 Verschijning: 3 x per jaar Verspreiding: controlled circulation onder relaties van de IVIO bedrijven.

IVIO-DIDACTIEK BV is een landelijk werkend onderwijskundig ontwikkel- en adviesbedrijf ... ✔ dat veel ervaring heeft in complexe ontwikkelprocessen, ✔ dat hoogwaardige resultaten levert, ✔ dat uitermate efficiënt werkt, ✔ bij een gevarieerde klantenkring in onderwijs, arbeidsmarkt en overheid.

Uitgever: Drs. Meine Breemhaar Hoofdredacteurschap: Emil Roelofs Redactieraad: IVIO Onderwijs Groep: Emil Roelofs, Wereldschool;

De orderportefeuille groeit, het team verandert en daarom zijn wij op zoek naar een ondernemende

Leon Arendshorst, IVIO-Examenbureau;

onderwijskundig adviseur

IVIO Advies Groep:

(m/v)

Het werk varieert van ontwerpen en ontwikkelen, tot adviseren en implementeren. Adviseurs bij IVIO-Didactiek doen voor zichzelf en voor elkaar de acquisitie en het relatiebeheer. Ze delen hun kennis en creativiteit en komen daardoor tot innovatieve concepten. In een sfeer van ‘zelfstandigheid in teamverband’ halen zij het maximale uit zichzelf en uit de markt. Vereist is een hbo of academisch denk- en werkniveau, minimaal 4 jaar relevante ervaring en natuurlijk de nodige vakinhoudelijke expertise. Daarnaast vraagt het werk eigenschappen als: • markt- en vraaggerichtheid • resultaatgerichtheid; • goede adviesvaardigheid; • goede schrijfvaardigheid voor verschillende doelen. Een relevant netwerk is een pré. IVIO-DIDACTIEK biedt uitdagend en aantrekkelijk werk in een omgeving die het sociale combineert met het zake­ lijke. Als je ervoor voelt om mee vorm te geven aan de toekomst van IVIO-DIDACTIEK, dan nodigen wij je van harte uit te solliciteren of een afspraak te maken voor een verkennend gesprek. T Lies Graafsma (manager) 0320-286963, 06-53346019 E lies.graafsma@ivio.nl W www.ivio-didactiek.nl

Jeroen Kooijmans, IVIO-Boekhandel. Lies Graafsma, IVIO-Didactiek; Leo Looise, IVIO-Arbeid; Jochem van Doorn, IVIO-Integratie. IVIO Onderwijs Groep Bezoekadres: Pascallaan 71, 8218 NJ Lelystad Postadres: Postbus 375, 8212 NJ Lelystad IVIO-Examenbureau T 0320 - 22 99 20 E examenbureau@ivio.nl I www.ivio-examenbureau.nl

IVIO Advies Groep Bezoekadres: 'Creative Campus Almere - gebouw Business Academy', Bolderweg 2, 1332 AT Almere Postadres: Postbus 1449, 1300 BK Almere IVIO-Integratie T 0320-22 99 75 E integratie@ivio.nl I www.ivio-integratie.nl IVIO-Didactiek T 0320- 22 99 31 E info@ivio-didactiek.nl I www.ivio-didactiek.nl IVIO-Arbeid T 0900-543 72 33 E info@ivio-arbeid.nl I www.ivio-arbeid.nl IVIO-Opleiding T 0320-28 69 69 E info@ivio-opleiding.nl I www.ivio-opleiding.nl Vormgeving: uNiek-Design.nl Drukwerk: Van Weezep Grafimedia Deze krant is gedrukt op FSC papier. FSC papier

Wereldschool T 0320 - 22 99 27 E info@wereldschool.nl I www.wereldschool.nl

is papier gemaakt van hout uit FSC bossen. Het

IVIO-Boeken T 0320 - 28 69 60 E ivio-boeken@ivio.nl I www@ivio-boeken.nl

bedrijven, alle grote natuurorganisaties en vele

KleurRijker T 035 - 54 32 491 E info@kleurrijker.nl I www.kleurrijker.nl

Forest Stewardship Council beheert ca. 67 miljoen hectare bos. Het papier staat garant voor hout uit duurzaam beheerde bossen, dat wereldwijd gesteund wordt door boseigenaren, overheden. Alle rechten voorbehouden.

Wilt u informatie uit deze uitgave in enige vorm overnemen, laat dit dan vooraf schriftelijk (per mail) aan de uitgever weten. U krijgt dan zo spoedig mogelijk uitsluitsel of dit is toegestaan.


IVIO krant

8

IVIO-Integratie aan de slag in Eindhoven > Vervolg van pagina 1 Bij de gemeente maken de cursisten een intake­ toets om te bepalen wat de startniveaus zijn van de Nederlandse taal. Daarnaast wordt ook de leer­ baarheid en de Kennis van de Nederlandse samen­ leving getoetst. De aanmelding wordt vervolgens naar de aanbieder gestuurd en de aanbieder pakt het proces verder op. Janneke, projectmanager bij IVIO-Integratie: “De gemeente Eindhoven heeft een systeem ontwikkeld waarin de trajecten van de cursisten heel goed bijgehouden worden. Daar­ naast zijn de trajectbegeleiders inhoudelijk zeer sterk onderlegd en dat maakt de samenwerking heel prettig. De gemeente Eindhoven stuurt hier ook heel sterk op en heeft twee medewerkers in dienst die zich echt richten op de kwaliteit van de uitvoering.” In Eindhoven kunnen de cursisten inburgerings­ examen doen met de profielen Werk, Onderwijs Gezondheid & Opvoeding en Maatschappelijke Participatie. Deze profielen zijn erop gericht dat cursisten zich kunnen redden in hun eigen situatie. Zo hebben moeders met kinderen vaak het profiel Onderwijs Gezondheid en Opvoeding. Ze leren daarin bijvoorbeeld hoe het onderwijssysteem werkt en wat een consultatiebureau is. Cursisten met het profiel Werk leren specifiek om te gaan in bepaalde werksituaties, zoals het bespreken van het arbeidscontract en het lezen en opvolgen van veiligheidsinstructies.

De cursisten hebben het naar hun zin bij IVIOIntegratie en zijn al hard aan de slag, op weg naar het inburgeringsexamen. Manat Phiriyachiraanan schrijft het volgende:

Instaptrajecten Alfabetisering Inburgering Staatsexamen Participatie

In Eindhoven biedt IVIO-Integratie ook een opstarttraject aan dat ontwikkeld is door IVIODidactiek. Dit opstarttraject is bedoeld voor cur­ sisten die eerst een drempel over moeten om uiteindelijk te kunnen starten met een inburge­ ringstraject. Het neemt belemmeringen weg, zoals het regelen van kinderopvang. Daarnaast is het traject bedoeld om basisvaardigheden aan te leren die de cursisten nodig hebben om uiteindelijk een inburgeringstraject te kunnen volgen. Naast het opstarttraject behoort bijvoorbeeld ook de Taalstage tot de mogelijkheden. De taalstage besteedt IVIO-Integratie uit aan Vrijwilligerspunt Eindhoven, omdat zij de lokale markt goed ken­ nen. Ellen van Gennip, verenigingsadviseur bij Vrijwillgerspunt: “Wij hebben veel ervaring met het uitvoeren van taalstages in Eindhoven. We hebben het netwerk en we weten welke bedrijven goede taalstageplekken hebben. Als een cursist een taalstage gaat volgen, dan komt hij eerst op intake bij ons. Wij bespreken dan wat de interesses zijn van de cursist zodat we met het zoeken van een geschikte stage hier rekening mee kunnen houden. Ook werkt IVIO-Integratie samen met Vluchtelin­ genwerk. Zij verzorgen onder andere de module Meedoen in de Wijk, waardoor de cursisten ken­ nis maken met de voorzieningen in de wijk, zoals scholen, de bibliotheek, opvangvoorzieningen en culturele instellingen. Om meer cursisten enthousiast te maken voor Inburgering organiseert IVIO-Integratie samen met Bureau Inburgering van de Gemeente Eindho­ ven een open dag op de locatie in Winkelcentrum Woensel. Door middel van flyers en posters wordt de aandacht van potentiële cursisten getrokken. Op de open dag zelf worden er proeflessen gege­ ven en kunnen cursisten zich inschrijven voor een intake bij Bureau Inburgering.

Persoonlijke oplossingen voor een geslaagde samenleving! IVIO-Integratie BV, Tel: 0320 - 22 99 00

www.ivio-integratie.nl


IVIO-Krant 15, Oktober 2010