Issuu on Google+

BIZNES benchmark magazyn

#2 / 9 / 2013

ABC

ekonomiki chmury obliczeniowej s. 6

Fakty i mity na temat Cloud computingu s.17

Zarządzanie cyklem życia produktu w chmurze s. 36

Cloud computing rozmowa z Jerzym Jasiurkowskim z firmy Infomex s. 10

Wszystko co

MUSISZ wiedzieć o ch murze obliczeniowej

BIZNES benchmark.pl

s. 44


Integracja sieciowa

Centra danych

Outsourcing IT

CloudiA Cloud Computing

Atende S.A. T +48 22 29 57 300 E kontakt@atende.pl

www.atende.pl


Od redakcji

Chmury na dobrą pogodę

M

oże, zabrzmi to dziwnie, ale ostatnio chmury, te które związane są z branżą IT zwiastują nie tyle burze, deszcze czy huragany zbierające się nad nowymi rozwiązaniami technologicznymi, ale przeciwnie – bardzo dobrą, wręcz słoneczną pogodę. Chodzi tu oczywiście o technologię Cloud computing, czyli przetwarzania danych w chmurze, która to zdobywa na całym świecie coraz większą popularność. I nie ma się co dziwić! Chmura pozwala nie tylko skorzystać z oferowanych przez dostawcę usług takich jak e-mail czy wirtualny dysk z dowolnego miejsca na świecie oraz dowolnego komputera czy też urządzenia mobilnego, ale również, a raczej przede wszystkim, sporo zaoszczędzić i  jednocześnie zwiększyć funkcjonalność używanych w firmie programów oraz systemów IT. Chmura daje bowiem każdej firmie, niezależnie od jej wielkości, możliwość poczynienia realnych oszczędności na infrastrukturze IT, serwisie oprogramowania, a także zawsze dostęp do najnowszych wersji używanych aplikacji – i nie chodzi tu tylko o oprogramowanie biurowe czy wspomnianą zdalną przestrzeń dyskową, ale przede wszystkim o systemy klasy ERP, CRM, CAD/CAM czy aplikacje do prowadzenia księgowości i  kadr. Z  tych wszystkich typów programów można bowiem swobodnie korzystać w modelu chmurowym. Chmury stały się nieodłączną częścią związaną z prowadzeniem nowoczesnej i konkurencyjnej firmy, a obszar jej zastosowania jest bardzo szeroki. Istnieje też w świecie biznesu i chmur pojęcie Cloudonomics, które definiuje wszelkie aspekty związane z ekonomiką chmur. Pojęcie

to wywodzi się od tytułu książki Joe Weinmana „Cloudonomics: The Business Value of Cloud Computing”, będącego jedną z głównych postaci, która przyczyniła się do rozwoju zastosowań chmur w biznesie. Ekonomika chmury, praca zespołu w chmurze i aspekty jej funkcjonowania są podstawowymi elementami, które muszą być brane pod uwagę podczas podejmowania decyzji czy przenieść nasze przedsiębiorstwo do chmury i  czy ten model działalności się nam opłaci. W  numerze Biznes benchmark magazyn, który oddajemy właśnie w Państwa ręce, chcemy rozwiać wszelkie wątpliwości co do sposobu funkcjonowania chmury, jej przydatności i funkcjonowania. Przedstawiamy też usługi, które dostępne są w chmurze, a także pokrótce opisujemy niektóre, najważniejsze zastosowania chmury, z jakich mogą Państwo skorzystać na co dzień we własnej firmie – niezależnie, czy jest to mała, jednoosobowa działalność, czy też średniej wielkości przedsiębiorstwo lub wielka międzynarodowa korporacja. Ponieważ tematyka chmurowa jest bardzo szeroka, w tym wydaniu celowo skupiamy się na wspomnianych przed chwilą zagadnieniach istotnych z punktu widzenia ekonomiki chmury, jej działania i zarządzania nią, a  więc informacji przydatnych również dla managerów. Jednak wiele osób potrzebuje też praktycznych informacji dotyczących wykorzystania chmury. Tego typu tematy poruszymy w  kolejnym numerze Biznes benchmark magazyn, który ukaże się już wkrótce. Tymczasem serdecznie zapraszam do lektury bieżącego wydania naszego magazynu.

Marcin Bieñkowski Redaktor naczelny Benchmark Biznes

www.biznes.benchmark.pl

Biznes benchmark magazyn

3


W numerze

17 Cloud computing – fakty i mity

Ekonomika chmury ABC ekonomiki chmury obliczeniowej Cloud computing w małej i średniej firmie

s. 6 s. 10

– rozmowa z Jerzym Jasiurkowskim, ekspertem ds. rozwiązań chmurowych w firmie Infomex

Cloud computing w praktyce

s. 12

Chmura w małej firmie

s. 15

Fakty i mity na temat Cloud computingu

s. 17

Koszty związane z wdrożeniem chmury

s. 20

Optymalizacja kosztów IT w modelu chmurowym

s. 22

10 praw ekonomiki chmur

s. 24

Biznes i technologie w systemach Cloud computing

s. 26

Praca zespołu w modelu chmurowym Praca grupowa w chmurze

s. 28

Systemy ERP w chmurze

s. 30

Systemy finansowe w chmurze

s. 34

Chmurowe systemy PLM

s. 36

Wymiana e-faktur w chmurze

s. 38

Usługi dla firm dostępne w chmurze

s. 40

26 Technologia to tylko narzędzie

Funkcjonowanie chmury Architektura chmury dla biznesu

s. 44

Usługi i hosting w chmurze

s. 48

Bariery techniczne i bezpieczeństwo chmury

s. 50

BIZNES

30 Systemy ERP w chmurze

benchmark.pl

Marcin Bieńkowski Katarzyna Janik  Artur Pęczak  Maciej Stanisławski Artur Żarski  Alicja Żebruń Project Manager: Sebastian Jaworski, tel.: 606 942 502 e-mail: sebastian.jaworski@benchmark.pl Dział sprzedaży reklam: Michał Michniewicz, tel.: 668 205 183 e-mail: michal.michniewicz@benchmark.pl Projekt i skład: Kuba Kuczma Wydawca: Benchmark Sp. z.o.o., ul. Wołczyńska 37, 60-003 Poznań, NIP: 779-232-24-08 Redaktor naczelny: Redaktorzy:

4

Biznes benchmark magazyn

44 Architektura chmury dla biznesu www.biznes.benchmark.pl


Ekonomika chmury

Foto: IBM

Duże organizacje mają zwykle własne kadry IT zarządzające procesami zmian i rozwojem aplikacji przy ścisłej współpracy z działami odpowiedzialnymi za prowadzenie procesów biznesowych.

AbC ekonomiki chmury obliczeniowej C

loud Computing zwany potocznie chmurą sprowadza się do korzystania z oprogramowania i systemów IT w modelu usługowym. Podstawowe założenie dla odbiorcy końcowego to eliminacja inwestycji we własne zasoby sprzętu i oprogramowania informatycznego.

Całość rozwiązania chmurowego wymagana przez biznes klienta dostępna może być w  formie odpowiednio dopasowanej usługi skrojonej adekwatnie do potrzeb. Najlepszym porównaniem może być odniesienie do dostawców wody lub elektryczności. Odbiorca końcowy pokrywa koszty adekwatnie do wykorzystania. Podobnie jest z usługami w chmurze. Można powiedzieć iż Cloud Computing przesuwa koszty IT z CAPEX (z ang. capital expenditures) co oznacza wydatki inwestycyjne na rozwój lub wdrożenie

6

Biznes benchmark magazyn

systemu do OPEX (z ang. operating expenditures), czyli do kosztów operacyjnych związanych z utrzymaniem systemu IT. Innymi słowy, zamiast inwestować we własne ośrodki przetwarzania i rozwiązania informatyczne można kupować w modelu usługowym gotowe usługi dopasowane do potrzeb.

Modele dostarczania usług w chmurze W zależności od potrzeb klienta końcowego usługi mogą być dostarczane na różnych po-

ziomach dopasowania do wymogów klienta. Aktualnie występują cztery podstawowe modele dostarczania usług w chmurze: IaaS – Infrastructure as a Service – rozwiązania bazujące na zwirtualizowanej infrastrukturze zapewniające klientowi końcowemu wymagane zasoby mocy obliczeniowej, pamięci masowej, funkcjonalności kopii bezpieczeństwa i komunikacji, PaaS – Platform as a Service – jest to rozwiązanie IaaS wzbogacone o platformę systemową i  podstawowe funkcjonalności związane z  zarządzaniem oraz binariami wykorzystywanych aplikacji, SaaS – Software as a  Service – kompleksowe rozwiązania bazujące na odpowiednio

www.biznes.benchmark.pl

Foto: Intel

w dużej, średniej i małej firmie


Ekonomika chmury cowane są wymagania klientów końcowych. Kolejnym kryterium zróżnicowania staje się umiejscowienie usług w chmurze. Rozwiązania umiejscowione u  zewnętrznych dostawców określane są mianem chmur publicznych (Public Cloud). Rozwiązania umiejscowione w ośrodkach przetwarzania danej organizacji to chmury prywatne (Private Cloud). Rozwiązania pośrednie to chmury hybrydowe.

Dlaczego chmura

Foto 1: Centrum danych zbudowane na bazie komputerów i sprzętu firmy IBM.

dostosowanej infrastrukturze, platformie systemowej oraz oprogramowaniu dostosowanemu do wymaganych przez klienta końcowego funkcjonalności, BaaS – Business as a Service – rozwiązanie zapewniające klientowi końcowemu kompleksową realizację wskazanych procesów biznesowych bez odniesienia do złożoności rozwiązania IT. Coraz częściej spotyka się też rozwiązania pośrednie lub wzbogacone o  dodatkowe funkcjonalności np. rozwiązania IaaS wzbogacone o  funkcjonalności bezpieczeństwa i  komunikacji lub też rozwiązania SaaS wzbogacone o  funkcjonalności dedykowane do pracy na urządzeniach mobilnych z GPS. Ilość wariantów staje się nieograniczona tak jak zróżni-

www.biznes.benchmark.pl

Nasuwa się pytanie dlaczego firma powinna inwestować w chmury, a zwłaszcza w chmury prywatne skoro, jak wspominano na wstępie, w  tym wszystkim chodzi przecież o  to, aby przejść z „CAPEX-u” do „OPEX-u”. Otóż jest to jak najbardziej uzasadnione, również z  finansowego punktu widzenia. Podstawą istnienia chmur prywatnych jest konsolidacja i centralizacja rozwiązań. Kluczowe w takich przypadkach staje się uzyskanie wysokiego stopnia upakowania i  utylizacji posiadanych zasobów informatycznych, a  przez to osiągnięcie lepszego zwrotu z  inwestycji. Staje się to możliwe dzięki wirtualizacji, która pozwala na wysoką efektywność wykorzystania zasobów. Jednocześnie wysoka elastyczność i  skalowalność pozwala na dostarczanie rozwiązań na żądanie dowolnie dopasowanych i strojonych w zależności od potrzeb organizacji. Dodatkowo rozwiązany jest też problem zarządzania pojemnością, co również, niezależnie od typu chmury, jest realizowane na żądanie. Tym samym dział IT inwestując w  chmurę prywatną dostaję narzędzie do proaktywnego wspierania biznesu organizacji. Lepsze wykorzystanie zasobów to niższe koszty TCO (z ang. Total Cost of Ownership – całkowity koszt posiadania) dla firmowych systemów IT. Szybsze dostarczanie rozwiązań to przewaga konkurencyjna i wartość dodana dla biznesu. W  tym miejscu należy postawić pytanie Czy wszyscy zyskują korzystając z  usług IT w  chmurze? Jak się okazuje, niekoniecznie i nie zawsze w takim samym stopniu. Należy sobie odpowiedzieć na pytanie, które rozwiązania dla kogo są najwłaściwsze i  czy będą stanowić nie tylko miarodajną oszczędność, ale wniosą również wartość dodaną do biznesu organizacji. Dla wszystkich przedsiębiorców systemy IT są niezbędne do prowadzenia codziennej działalności. Nie wszyscy

chcieliby jednak traktować IT jako krytyczny element wymagający nie tyle dodatkowych nakładów, ale wymagający również dodatkowych zasobów w postaci zespołów utrzymania, pomieszczeń serwerowni, niezbędnej infrastruktury, sprzętu, oprogramowania, szkoleń kadry, inwestycji w  rozwój, itp. Taka lista może być naprawdę długa. Dla większości firm sektora małych i średnich przedsiębiorstw najwygodniejszym rozwiązaniem jest zakup IT w  formie usługi w  chmurze realizującej ściśle zdefiniowane zadania dla pracowników firmy. Forma dostarczanej usługi może być zróżnicowana w  zależności od potrzeb. Można ograniczyć się do usług, w  ramach których dostarczone w  chmurze zostaną rozwiązania takie jak: portal firmy, poczta elektroniczna, systemy typu CRM, ERP. Równie dobrze rozwiązania mogą mieć charakter wirtualnych serwerowni w chmurze skupiających rozwiązania w formie gotowych usług, ale również zapewniające funkcjonalności infrastruktury w  sytuacji, gdy pojawią sie tego typu wymagania. Coraz częściej pracownicy pracują poza firmą w czasie podróży, u klientów czy też zdalnie z  domu. W  takim przypadku niezbędne staję się zapewnienie dostępu do usług i  informacji niezależnie od miejsca i  czasu. Coraz więcej aplikacji biznesowych jest dostępnych na urządzanie mobilne, a wiele usług integruje się z  dodatkowymi urządzeniami czy też funkcjonalnościami takimi jak GPS. W  efekcie powstają złożone wymagania definiujące formę i  zakres wymaganych rozwiązań. Całość sprawia, iż budowa takich systemów IT w ramach małych organizacji staję się nie tylko nieuzasadnione ekonomicznie, ale również stanowiłoby nadmierne obciążenie procesowe i  zarządcze. Dla małych i  średnich przedsiębiorstw niezwykle korzystne jest zakupienie gotowych rozwiązań w chmurze publicznej u zewnętrznego dostawcy. Koszty takiej usługi będą wymiernie niższe od kosztów własnej infrastruktury IT, a uniezależnienie się od „ciężaru” zarządzania i prowadzenia własnego IT pozwoli skupić się na głównych procesach biznesowych firmy.

Chmura w dużej firmie Nieco inaczej sytuacja wygląda w  przypadku dużych organizacji i przedsiębiorstw. Zasadność stosowania rozwiązań w  chmurze

Biznes benchmark magazyn

7


Ekonomika chmury nej rozbudowy, aktualizacji, rozszerzeń i  zmian. Jest to proces trwający nieprzerwanie wraz z  rozwojem usług na rynku i jest powiązany z powstawaniem wymagań i oczekiwań klientów. Duże organizacje mają zwykle własne kadry IT zarządzające procesami zmian i rozwojem aplikacji przy ścisłej współpracy z  działami odpowiedzialnymi za prowadzenie procesów biznesowych. Niezbędna w takim przypadku staje się elastyczna i skalowalna infra-

nież pewien obszar usług IT w dużych organizacjach, które nie znajdują się w obszarze rozwiązań krytycznych oraz nie wymagają wysokich standardów i wyśrubowanych poziomów utrzymania. Takie usługi IT jednakże zużywają zasoby sprzętu i  oprogramowania oraz wymagają nakładów pracy związanych z  ich utrzymaniem. Usługi te coraz częściej są przez duże firmy przenoszone „na zewnątrz” do dostawców usług w chmurach publicznych. Pozwala to na wymierne

Foto: IBM (2)

pozostaje niepodważona, ale inne są wymagania adekwatnie do formy prowadzenia biznesu przez takie organizacje. Zwykle w dużych firmach IT jest wydzieloną strukturą realizującą ściśle zdefiniowane zadania dla biznesu w ramach ustalonej strategii. Wiąże się to z posiadaniem własnej rozbudowanej kadry, ośrodków przetwarzania i  wypracowanego modelu zarządzania IT. Nasuwa się tu pytanie, czy nie można takiego modelu IT zastąpić całkowicie usługami w  chmu-

Foto 2: Serwery wykorzystujące procesor Power PC często wykorzystywane są do budowy centrów świadczących usługi w chmurze.

rze, tak jak w małych firmach? Otóż nie, na pewno nie w całości – dla wybranych usług można skorzystać z chmury prywatnej, a dla nielicznych, w chmurze publicznej. Jeśli w  małych firmach IT jest narzędziem do prowadzenia biznesu, to w  dużych firmach jest już motorem napędowym przedsiębiorstwa. Wiele systemów IT w  dużych firmach ma bowiem strukturę uniemożliwiającą przenoszenie usług do chmury. Tym samym wymagają dedykowanych rozwiązań i wydzielonych obszarów infrastruktury. Proces przebudowy jest kosztowny i długotrwały, aczkolwiek nie jest niemożliwy. Dla tych obszarów rozwiązań IT nawet chmury prywatne jeszcze przez pewien czas nie będą osiągalne. Duża część systemów IT w dużych organizacjach wymaga nieustan-

8

Biznes benchmark magazyn

Foto 3: Konwertery AC/DC wykorzystywane do budowy centrów danych obsługujących usługi Cloud Computing.

struktura IT. Prywatne chmury obliczeniowe w  ramach własnych ośrodków przetwarzania danych w dużych organizacjach stają się niezwykle efektywnym rozwiązaniem. Zapewniają automatyczną budowę środowiska dowolnie zwymiarowanego i konfigurowanego przez właścicieli procesów biznesowych, przy jednoczesnym minimalizowaniu nakładów na procesy zarządzania zmianą tych zasobów. Zastosowanie wirtualizacji i  wymiarowania pod faktyczne wykorzystanie zasobów pozwala dużym firmom na efektywną kosztowo konsolidację rozwiązań. W efekcie powstają rozwiązania IT bazujące na chmurach prywatnych, które są efektywne kosztowo oraz pozwalają organizacji na szybkie dostarczanie usług biznesowych na rynek dla klientów końcowych. Istnieje rów-

oszczędności w  kosztach zakupu zasobów i w utrzymaniu takich rozwiązań. Jak widać rozwiązania Cloud Computing stają się dla wielu organizacji i  przedsiębiorstw tańszą i wydajniejszą formą własnego IT. Dla mniejszych organizacji chmura pozwala wyeliminować inwestycje we własne IT przenosząc usługi IT do przysłowiowego „gniazdka” z  kosztami za faktyczne wykorzystanie. Dla tych większych przedsiębiorstw chmura staje się narzędziem do wymiernych oszczędności oraz efektywniejszego wsparcia biznesu. Dla wszystkich Cloud Computing staje się standardem świadczenia usług IT dla biznesu.  Jacek Koman Autor tekstu jest Senior IT Architektem w firmie IBM Polska; www.ibm.com/pl/pl/

www.biznes.benchmark.pl


Wypróbuj za darmo Solid Edge!

Wypróbuj za darmo Solid Edge! Zobacz, dlaczego jesteśmy lepsi od konkurencji.

Zobacz, dlaczego jesteśmy lepsi od konkurencji. siemens.com/plm/pl/free-solid-edge

siemens.com/plm/pl/free-solid-edge Teraz możesz, bez jakichkolwiek zobowiązań, wypróbować pełną wersję pakietu Solid Edge. Zobacz, w jaki sposób Solid Edge zapewnia szybkość i prostotę bezpośredniego modelowania dziękibez elastyczności i możliwościom projektowania Teraz możesz, jakichkolwiek zobowiązań, wypróbować parametrycznego wszystko to Zobacz, zaś w jednym, pełną wersję pakietu-Solid Edge. w jakiłatwym sposób Solid użyciu pakiecie. Projektuj szybciej, bardziej intuicyjnie Edgewzapewnia szybkość i prostotę bezpośredniego modelopo dzięki prostu elastyczności lepiej. wania i możliwościom projektowania

parametrycznego - wszystko to zaś w jednym, łatwym w użyciu pakiecie. Projektuj szybciej, bardziej intuicyjnie po prostu lepiej.

Pobierz Solid Edge już teraz, otrzymasz dostęp do interaktywnych materiałów szkoleniowych, filmów instruktażowych i forum użytkowników, które pomogą Ci poznać możliwości oprogramowania. Pobierz Solid Edge już teraz, otrzymasz dostęp do interak-

tywnych materiałów szkoleniowych, filmów instruktażoPobierz pakiet Solid Edge ze strony

wych i forum użytkowników, które pomogą Ci poznać możlisiemens.com/plm/pl/free-solid-edge wości oprogramowania. lub zadzwoń pod numer +4822 339 3523 Pobierz pakiet Solid Edge ze strony siemens.com/plm/pl/free-solid-edge lub zadzwoń pod numer +4822 339 3523

Rozwiązania dla przemysłu.


Ekonomika chmury

Cloud computing

w małej i średniej firmie – chwyt marketingowy czy przyszłość iT?

O

statnio sporo się mówi w różnego rodzaju mediach, w tym w prasie i na portalach branżowych na temat cloud computingu, skalowalności oraz elastyczności, jakie niosą ze sobą rozwiązania świadczone w modelu chmury. Mimo marketingowej otoczki, ciężko jest jednak sformułować jasną definicję, która wyjaśnia czym tak naprawdę jest cloud computing. Na tematy związane z cloud computingiem z Jerzym Jasiurkowskim, ekspertem do spraw rozwiązań dedykowanych świadczonych w Data Center firmy Infomex (www.infomex. pl) rozmawia Marcin Bieńkowski.

Foto: Fotolia

Marcin Bieńkowski: Skąd się wzięła idea chmury? Jerzy Jasiurkowski: Rozwój technologii cloud computingu jest nieodłącznie związany z  dynamicznym tempem przyrostu danych – czy orientuje się Pan ile danych zostało na świecie wytworzonych tylko w 2012 roku?

10

MB: Przyznam szczerze, że nie. JJ: Szacuje się, że ok. 1,8 zetabajtów! Przedsiębiorcy stają przed poważnym dylematem – co zrobić z taką ilością gigabajtów? Gdzie i jak je przechowywać? Powiem więcej, zastanawiają się jak uniknąć kosztowych inwestycji w infrastrukturę oraz oprogramowanie jednocześnie zachowując konkrecyjność przedsiębiorstwa? Cloud computing to właśnie odpowiedź na te pytania – architektura chmury zapewnia dostęp do najnowocześniejszych skalowalnych rozwiązań przy minimalnych nakładach oraz zaangażowaniu ze strony użytkownika. Chmura to tak naprawdę marketingowe opakowanie, a  to, co się pod nim kryje to świetnie nam znana i wykorzystywana powszechnie technologia. Mówię tutaj o  wirtualizacji, która stanowi podwaliny cloud computingu umożliwiając

Biznes benchmark magazyn

współdzielenie zasobów np. sieci, serwerów, przestrzeni dyskowej czy oprogramowania. Wszyscy z  chmury korzystamy – Google doc, Facebook czy Picassa oraz bardzo popularny YouTube to właśnie narzędzia cloudowe. Oczywiście trochę inaczej wygląda korzystanie z chmury przez biznes. MB: Co Pan przez to rozumie? JJ: Chmura w Polsce to nadal zjawisko stosunkowo nowe – i  przyjmowane ze sporą dozą rezerwy i nieufności. Na początku tego roku nasza firma miała przyjemność prowadzić cykl konferencji szkoleniowych dot. chmury obliczeniowej, podczas którego większość uczestników wskazała na brak wystarczających informacji o rozwiązaniach cloudowych. Ten brak informacji był wymieniany jako główny czynnik, który zaważył na decyzjach dotyczących inwestycji w  tradycyjne rozwiązania IT bazujące na własnej infrastrukturze przedsiębiorstwa. MB: Czyli uważa Pan, że głównym powodem, dla którego cloud computing w Polsce rozwija się nieco wolniej niż w pozostałych krajach Europy Zachodniej jest właśnie brak wiedzy?

www.biznes.benchmark.pl


Ekonomika chmury A co z tymi, którzy wskazują na kwestie bezpieczeństwa? JJ: Oczywiście zdarzają się sceptycy, którzy uważają bezpieczeństwo za „piętę achillesową” clouda, natomiast fakt, że administracja publiczna masowo przechodzi w chmurę sukcesywnie obala ten mit. Myślę, że to najlepsza możliwa rekomendacja. W naszym Data Center znajdują się zasoby m.in. Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego czy Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. MB: Jak w takim razie postrzegacie Państwo proces migracji do środowisk chmurowych w Polsce w niedalekiej przyszłości? JJ: W  Polsce klient chce wiedzieć, gdzie znajdują się jego dane – w  jakich są przechowywane warunkach, z użyciem jakiego sprzętu i  jakich zabezpieczeń. Preferujemy rozwiązania dedykowane – szyte na miarę naszych indywidualnych potrzeb. Bardzo często chcemy decydować nie tylko o  lokalizacji naszych danych ale również mieć do nich dostęp z  każdego miejsca o  każdym czasie. Na rozwiązania świadczone w  architekturze chmury publicznej decydujemy się zazwyczaj w  przypadku danych o  mniejszej wadze, dane kluczowe natomiast przechowywane są na dedykowanych zasobach. Częstym trendem wśród przedsiębiorców jest wykorzystywanie tzw. chmury hybrydowej łączącej elementy chmury prywatnej i publicznej. MB: Czyli sugeruje Pan, że to jednak chmura prywatna podbije polski rynek? Skoro chmura publiczna to rozwiązanie wydawałoby się mniej bezpieczne, jakie zagrożenia wiążą się z jej wykorzystaniem?

www.biznes.benchmark.pl www.biznes.benchmark.pl

JJ: Chmura publiczna wcale nie musi stanowić zagrożenia jednak z definicji wiąże się ze współdzieleniem zasobów pomiędzy użytkownikami. Poziom bezpieczeństwa usług cloudowych zależy od wielu czynników – lokalizacji Data Center, wykorzystywanych zabezpieczeń fizycznych, przeciwpożarowych, szeroko pojętej infrastruktury, łączności czy wyszkolonej kadry, która czuwa nad poprawnym funkcjonowaniem zasobów. Przy zachowaniu najwyższych standardów bezpieczeństwa, spełnieniu norm TIER czy wdrożeniu Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji ISO27001, rozwiązania cloudowe gwarantują bardzo wysokie bezpieczeństwo danych oraz SLA (Service Level Agreement) przekraczający 99,9%, co daje zaledwie 8 godzin i 45 minut niedostępności systemów w skali roku. MB: Jakiego typu usługi mogą być oferowane w środowisku chmurowym? JJ: Począwszy od najprostszych typu IaaS, PaaS po coraz częściej wybierany przez klientów model SaaS czyli dostarczanie oprogramowania w  postaci usługi. Jest to idealne rozwiązanie dla firm z sektora MŚP, pozwalające uniknąć początkowych nakładów na infrastrukturę oraz licencje dając zarazem dostęp do najnowocześniejszych, i co najważniejsze, skalowalnych rozwiązań. Klient otrzymuje dokładnie taką ilość zasobów, jakiej w  danym momencie potrzebuje minimalizując dzięki temu inwestycje w  IT oraz ryzyko finansowe. Chmura staje się naturalnym narzędziem dzisiejszego biznesu. MB: A jak wygląda zainteresowanie usługami cloudowymi w sektorze MŚP? JJ: Szacuje się, że ponad 50% firm z  sektora MŚP korzysta z  cloud computingu. Większość Klientów decyduje się na zakup poczty oraz systemu obiegu dokumentów dostarczanych w modelu SaaS. Śledzimy od lat tą tendencję, dlatego wprowadziliśmy dla naszego sztandarowego produktu – elektronicznego obiegu dokumentów WDMS możliwość zakupu w  modelu cloud computing. Bardzo często firmy z sektora MŚP postrzegają chmurę w  charakterze dodatkowego zabezpieczenia – Klienci decydują się na backup zasobów w zewnętrznym Data Center. Wynika to z coraz większej świadomości

Jerzy Jasiurkowski Szacuje się, że ponad 50% firm z sektora MŚP korzysta z cloud computingu. Większość Klientów decyduje się na zakup poczty oraz systemu obiegu dokumentów dostarczanych w modelu SaaS.

kosztów oraz pozostałych implikacji ewentualnej utraty kluczowych dla przedsiębiorstwa danych. Z  jednym z  naszych Klientów przygotowaliśmy symulację, która wykazała, że w przypadku zatrzymania systemów produkcyjnych przekraczającego 24 godziny, firma nie byłaby w stanie odrobić strat. MB: Czy rozwiązania świadczone w modelu chmury są w stanie ustrzec nas przed tego typu sytuacjami? JJ: Jak najbardziej. Przechowując kopie zapasowe kluczowych danych w  zewnętrznym CPD, czy decydując się na bardziej złożone rozwiązania typu Business Continuity Planning lub Disaster Recovery. Przedsiębiorstwa są w  stanie zmniejszyć zagrożenie wystąpienia tego typu sytuacji do minimum. Chmura obliczeniowa kreuje nowe oblicze IT, ale również biznesu – staje się motorem napędowym nowych inwestycji minimalizując ryzyko oraz koszty. MB: Dziękuję za rozmowę.

Biznes benchmark magazyn

11


Ekonomika chmury

biznes w chmurze

czyli cloud computing w praktyce R

ozwój technologii oraz wciąż powiększająca się liczba przetwarzanych i gromadzonych danych przyczyniły się do powstania cloud computingu. Technologia ta wymusiła nie tylko zmiany prawne i organizacyjne, ale również przyczyniła się do powstania nowego modelu biznesowego. Co więc może dać chmura Twojej firmie? Cloud computing, nazywany powszechnie chmurą, jest pojęciem stosunkowo młodym. Po raz pierwszy zostało ono użyte w  1996  r. przez S. E. Gilleta i  M. Kapora w  artykule: „The Self governing Internet: Coordination by Design”, opisującym przetwarzanie danych w  chmurze. Obecnie najczęściej przytaczaną definicją jest ta przedstawiona przez NIST (National Institute of Standards and Technology) mówiąca, że: „przetwarzanie w  chmurze jest modelem świadczenia usług przetwarzania danych, pozwalającym na dostęp na żądanie, przez sieć, do dzielonej puli zasobów (…) Zasoby te mogą być zamawiane przez klientów i  w  odpowiedni sposób konfigurowane w  zależności od potrzeb użyt-

12

Biznes benchmark magazyn

kowników oraz dostarczane na żądanie i  udostępniane przy minimalnym zaangażowaniu odbiorcy usługi”.

Modele cloud computingu W  zależności od rodzaju zasobów oraz modelu ich wykorzystania, usługi świadczone w  chmurze możemy podzielić na trzy grupy: • Infrastructure as a Service (IaaS) • Platform as a Service (PaaS) • Software as a service (SaaS) Pierwszy model polega na dostarczeniu klientowi zasobów: mocy obliczeniowej, przestrzeni dyskowej oraz infrastruktury sieciowej, pozwalających na wdrożenie systemów operacyjnych oraz aplikacji. W  tym modelu klient zachowuje kontrolę nad systemami operacyjnymi, danymi oraz wdrożonymi aplikacjami. Z  kolei model PaaS stanowi rozbudowany model IaaS do poziomu systemu operacyjnego i  baz danych. Dostarcza on gotowe środowisko do tworzenia, przetwarzania, instalowania i  uruchomiania własnych aplikacji biznesowych. Ostatni z modeli – SaaS – daje użytkownikowi ciągły dostęp do aplikacji informatycznych, płatność

www.biznes.benchmark.pl


Ekonomika chmury obejmuje jednak tylko to, z  czego faktycznie klient skorzystał. Elementem odróżniającym SaaS od dwóch wcześniejszych modeli jest fakt, iż wykorzystywane oprogramowanie należy do jego dostawcy, który odpowiada za jego aktualizację oraz bezawaryjne działanie.

Bezpieczeństwo danych osobowych

o  10-20 proc. Jest to wynik ruchomy, ponieważ wielkość oszczędności zależy od profilu działalności organizacji. Jednak nie tylko aspekt finansowy jest istotny. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż korzystając z infrastruktury dostawcy, klient ma też dostęp do wiedzy inżynierów usługodawcy, którzy opiekują się platformą i dbają o to, by użytkownik miał do niej nieprzerwany dostęp. Wartym podkreślenia jest również fakt, że przedsiębiorstwa korzystające z cloud computingu mogą swobodnie dostosowywać ilość wykorzystywanych zasobów do bieżących potrzeb.

Wśród osób, które z dystansem podchodzą do tematu chmury najczęściej podnoszonym argumentem jest zagadnienie bezpieczeństwa danych. Najwięcej wątpliwości budzi kwe- Niegdyś możliwość Cloud computin to rówstia miejsca, gdzie są nież pomoc w ochronie korzystania z ogromnych one przetwarzane. Jest środowiska. W  przymocy obliczeniowych to szczególnie istotne padku dużych inwestyw  przypadku przetwa- była zarezerwowana dla cji można zaplanować rzania danych osobo- dużych przedsiębiorstw, wykorzystanie energowych. Zgodnie z Ustawą które było stać na zakup oszczędnych serwerów z dnia 29 sierpnia 1997 r. samodzielnych serwerów oraz ekologicznych źróo  ochronie danych osodeł energii. Pozytywny i macierzy. Dziś może bowych podmiot, któwpływ na środowisko z tego przywileju remu się je powierza potwierdzają wyniki jest odpowiedzialny za skorzystać niemal każda projektu badawczego wskazanie miejsca ich firma, która zdecyduje się UE na temat serwerów przetwarzania. Dlatego wprowadzić chmurę do w  chmurze (Eurocloud istotne jest, aby usługa swojego biznesu. Server Project), które cloud computingu była pokazują, że zużycie realizowana w oparciu o ośrodki zlokalizowaenergii przez centra przetwarzania danych ne na terenie kraju lub w ramach Europejskiemożna obniżyć aż o 90 proc. go Obszaru Gospodarczym.

Korzyści wynikające z wykorzystania cloud computingu można rozpatrywać z kilku perspektyw. Jeśli przedsiębiorstwu zależy na obniżeniu kosztów utrzymania infrastruktury technicznej lub nie może sobie pozwolić na rozwój zaplecza sprzętowego, a potrzebuje mocy obliczeniowej, wówczas chmura jest bardzo efektywnym rozwiązaniem. Decydując się na cloud computing rezygnujemy z  obowiązku zakupu oprogramowania, drogich serwerów czy też systemów przechowywania danych, w  konsekwencji nie musimy więc inwestować w  utrzymanie całej infrastruktury. Jak wynika z badań Komisji Europejskiej, w 2012 r. aż 80 proc. firm korzystających z  chmury, odnotowało spadek kosztów związanych z informatyką

www.biznes.benchmark.pl

Chmura w praktyce

Niegdyś możliwość korzystania z ogromnych mocy obliczeniowych była zarezerwowana dla dużych przedsiębiorstw, które było stać na zakup samodzielnych serwerów i  macierzy. Dziś może z  tego przywileju skorzystać niemal każda firma, która zdecyduje się wprowadzić chmurę do swojego biznesu. Cloud computing jest rozwiązaniem nie tylko dla dużych korporacji, ale też dla średnich i małych firm, których działalność może obejmować między innymi: portale e-commerce, popularne portale informacyjne lub blogi, oferowanie oprogramowania wspierającego funkcjonowanie przedsiębiorstwa (CRM, ERP, obieg dokumentów, poczta online), udostępnianie platform (wideo, e-lerningowych, hostingowych), portale społecznościowe i fora, wyszukiwarki, hurtownie danych, systemy backupu, disaster recovery czy też środowiska testowe.

Foto: Fotolia

Korzyści płynące z wdrożenia chmury

Biznes benchmark magazyn

13


Spółka zdecydowała się na drugi wariant w celu uniknięcia konieczności inwestowania dużych środków w stworzenie zaawansowanej i  drogiej architektury sprzętowej. Przedsiębiorstwo nie dysponowało też własnym centrum danych uwzględniającym zaawansowane systemy bezpieczeństwa, zasilania czy klimatyzacji, w  którym mógłby zostać skolokowany sprzęt informatyczny. Efektem prowadzonych pomiędzy stronami rozmów było przygotowanie w ciągu 5 dni środowiska, które uwzględniało pracę serwerów, specjalistyczne oprogramowanie i  usługę backupu danych. Współpraca jaka nawiązała się między Atende oraz Mobilis, a  która trwa nadal, zaowocowała nie tylko usprawnieniem działalności firmy, ale też zoptymalizowaniem jej wydatków na IT, ponieważ koszt usługi dla klienta jest proporcjonalny do wykorzystanych zasobów, zaś samo środowisko elastycznie dostosowuje się do potrzeb organizacji. Jak pokazuje powyższy przykład przeniesienie biznesu do chmury przynosi wiele korzyści przedsiębiorstwu. Najważniejszymi są: miano nowoczesnej organizacji, niższe koszty prowadzenia działalności, nieograniczona przestrzeń składowania danych oraz dostępność do zasobów 24 godziny na dobę.  Michał Zgajewski Autor tekstu jest Dyrektorem Sprzedaży do Sektora Finansowego w firmie Atende; www.atende.pl

14

Biznes benchmark magazyn

saas

k oŃcowi użytkownicy

Paas

d eweloPerzy aPlikacJi

stoPieŃ

Przykładem zastosowania chmury może być projekt zrealizowany przez Atende S.A. w  spółce Mobilis. Firma ta od ponad 25 lat działa w  branży transportowej. Obecnie obsługuje warszawskie, krakowskie oraz bydgoskie autobusowe linie miejskie oraz toruńskie linie podmiejskie. Spółka oferuje również regionalne, międzymiastowe i  dalekobieżne linie autokarowe. Wraz ze swoim rozwojem i przejmowaniem kolejnych spółek kadra zarządzająca dostrzegła potrzebę rozwoju firmy w  zakresie IT. Kluczowa dla firmy była kwestia oprogramowania, które miało wspierać obszar finansowo-księgowy oraz służyć zarządzaniu flotą i rozliczeniami. Wraz z przyrostem liczby nowych oddziałów, zdecydowano o  zintegrowaniu oraz ujednoliceniu systemu. Firma stanęła przed wyborem pomiędzy: budową samodzielnej infrastruktury niezbędnej do działania głównej aplikacji lub wykorzystania w tym celu zewnętrznych zasobów.

widocznoŚci usŁugi dl a uż y tkownik a koŃcowego

Ekonomika chmury

P roJektanci sieci

iaas Rys. 1: Model warstwowy chmury.

i aa s

P aa s

s aa s

w arstwa oProgramowania

w arstwa oProgramowania

w arstwa inFrastrukturalna

Rys. 2: Abstarkcyjne poziomy w architekturze chmurowej.

www.biznes.benchmark.pl


Foto: Fotolia

Ekonomika chmury

chmura

Czy

R

w małej firmie ma sens?

aporty licznych ośrodków badawczych jasno wskazują, że technologia cloud computing będzie coraz bardziej zyskiwać na znaczeniu. Według agencji Gartner rynek usług chmury publicznej do 2016 r. osiągnie wartość 206,6 miliarda dolarów, a zdaniem ekspertów IDC motorem napędowym ekspansji chmury prywatnej będą m.in. możliwość redukcji kosztów, bardziej efektywnego wykorzystania IT czy też zwiększenia wydajności operacyjnej przedsiębiorstwa. Wzrost zainteresowania taką formą implementacji i użytkowania systemów IT dotyczy również Polski. Wdrożenie technologii cloud ma sens w  każdej firmie, o  ile oczywiście znajdzie ona dla siebie odpowiednią usługę w  chmurze. W  firmie Epicor koncentrujemy się na wdrażaniu w  chmurze systemów ERP oraz CRM, ale usług w  chmurze może być znacznie więcej. Większość z nas korzysta z chmury nie zdając sobie nawet nie do końca z tego sprawy. Przykładem są choćby usługi pocztowe oferowane np. przez liczne portale internetowe. To jest klasyczny przykład usługi w  chmurze. Posiadacz skrzynki pocztowej nie inwestuje przecież w sprzęt, ani w oprogramowanie – jego maile są właśnie „gdzieś” – w chmurze. Wiele małych firm korzysta właśnie z takich skrzynek pocztowych i nie ma własnych serwerów pocztowych.

www.biznes.benchmark.pl

Popularyzacja chmury i ograniczenia Z chmury można korzystać w ramach obsługi mobilnej sprzedaży, sklepów internetowych, systemów geolokalizacji itp. Jak wynika z  raportu „Epicor. System ERP na miarę potrzeb” przeprowadzonego wśród 200 polskich firm z  branży produkcyjnej i  dystrybucyjnej, wdrożeniem rozwiązania ERP właśnie w chmurze zainteresowanych jest 14 proc. respondentów. Co ciekawe, z  raportu wynika, że zaledwie dla 5 proc. respondentów ograniczeniem przed implementacją systemu w modelu cloud jest brak zaufania do nowości technologicznych – taki wynik napawa optymizmem.

Należy jednak zauważyć, że w  popularyzacji chmury w polskim środowisku biznesowym przeszkadza kwestia prawna i zbyt restrykcyjne zapisy o  przechowywaniu i dostępie do danych obowiązujące w UE. Nadal czekamy na to, by na poziomie Unii Europejskiej uregulowane zostały kwestie na płaszczyźnie prawnej, które umożliwią stabilny rozwój chmury. Postrzeganie niejasnych przepisów prawnych jako barierę potwierdziło także badanie, które Epicor zrealizował w  2012 roku. Aż 41 proc. polskich przedsiębiorstw przyznało, że to właśnie brak przejrzystych regulacji w  kontekście obowiązującego prawa, ogranicza je przed wdrożeniem systemów do zarządzania zasobami firmy (ERP) właśnie w  modelu cloud. Na drugim miejsce w sondażu znalazła się obawa o utratę danych (36 proc.). Dlatego w przypadku technologii cloud computing należy zwrócić szczególną uwagę na takie obowiązki po stronie dostawcy jak zachowanie procedur zabezpieczających oraz stosowanie narzędzi szyfrujących dane zarówno podczas

Biznes benchmark magazyn

15


Ekonomika chmury ich przesyłania, jak i  spoczynku. Jest to rola dostawcy, który powinien wspierać klienta swoją wiedzą oraz doświadczeniem na każdym etapie wdrażania i korzystania z tej technologii.

Jak wynika z raportu „Epicor. System ERP na miarę potrzeb” przeprowadzonego wśród 200 polskich firm z branży produkcyjnej i dystrybucyjnej, wdrożeniem rozwiązania ERP właśnie w chmurze zainteresowanych jest 14 proc. respondentów. Technologia dla małych W sposób szczególny na wdrożeniu chmury skorzystać mogą małe firmy – można powiedzieć, że to dla nich wymarzone rozwiązanie. Technologia cloud daje możliwość obniżenia kosztów na dwa sposoby. Pierwszy: firma nie musi ponosić dużego nakładu kosztów na początku projektu kupując sprzęt i oprogramowanie (np. system operacyjny, system bazy danych itp.). Drugi element to fakt, że nie musi kupować licencji, a raczej płaci abonament za wykorzystanie dostępu (tu oczywiście różne firmy mają różną strategię cenową, ale najczęściej jest to właśnie opłata abonamentowa). W  wyniku obniżenia kosztów, rozwiązania wcześniej niedostępne dla małych firm, teraz znajdują się w ich zasięgu. W małych przedsiębiorstwach mamy często do czynienia z  szybkim, ale niekoniecznie stabilnym wzrostem. Jako przykład posłużyć może system CRM w modelu cloud. Wyobraźmy sobie firmę, która ma 5 handlowców, ale postanawia się mocno rozwinąć i zatrudnia kolejnych 5 osób. W tradycyjnym modelu poniesie koszt 5 dodatkowych licencji, których nie będzie mogła zwrócić jeśli np. pomysł na rozwój nie wypali i trzeba będzie dokonać zmian personalnych. W  modelu cloud nie ma tego ryzyka. Opłacany jest abonament za liczbę wykorzystanych dostępów. Jeśli ma miejsce zmiana liczby stanowisk, to w  kolejnych miesiącach zapłacimy

16

Biznes benchmark magazyn

mniej. Dzięki temu maleje ryzyko ponoszenia dodatkowych kosztów przy nietrafionej inwestycji. Trzeba również zauważyć, że istnieje grupa przedsiębiorstw, które nigdy nie zdecydują się na implementację w chmurze. Mowa tu o firmach, których biznes charakteryzuje się dużą zmiennością. Brak precyzyjnie określonych ram wiązałby się w ich przypadku z ciągłymi modyfikacjami w obszarze użytkowanej funkcjonalności. Na technologię cloud nie zdecydują się również raczej firmy produkujące pod indywidualne zamówienie klienta lub z  rynku fiansowego czy ubezpieczeniowego - w ich wypadku ma to związek z restrykcyjnymi regułami, dotyczącymi ochrony danych klientów końcowych. Chciałbym w  tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, że często termin cloud mylony jest z  pojęciem mobilności. Istnieje wiele aplikacji mobilnych, które nie są realizowane w  chmurze. Nasi klienci mają często takie rozwiązania – przykładem może być system do zbierania zamówień przez przedstawicieli handlowych. Wyobraźmy sobie, że

przedstawiciel handlowy posiada smartfona, w  którym ma zainstalowaną aplikację łączącą się z  serwerem w  siedzibie firmy i  umożliwiającą przesyłanie danych. Takie rozwiązanie jest jak najbardziej mobilne, ale nie jest w  chmurze, ponieważ miejsce przetwarzania danych jest ściśle określone i  należy do klienta. Oczywiście istnieją takie same rozwiązania oparte na technologii cloud – rzecz w tym, że całe przetwarzanie danych oraz cała infrastruktura z  tym związana jest poza firmą klienta, na serwerach dostawcy chmury. Rozwój mobilności (również w  zakresie technologicznym – choćby popularyzacja takich rozwiązań jak laptopy, internet bezprzewodowy, smartfony) wpływa na rozwój „chmury”. Z  drugiej strony sama chmura niejako wymusza mobilność, ponieważ zawsze mamy do czynienia z dostępem do danych w sposób zdalny.  Piotr Krzysztoporski Autor artykułu jest Dyrektorem ds. Konsultingu w firmie Epicor Software Poland; www.epicor.com/poland

systemy rozszerzone e Picor lub rozwiĄzania Firm trzecicH

s ystemy erP w cHmurze

z aŁożenia erP

Rys. 1: Nieograniczona integracja w środowisku chmurowym. [źródło: Epicor]

www.biznes.benchmark.pl


Ekonomika chmury

Cloud computing – fakty i mity C

hmurę obliczeniową z pewnością można nazwać kolejnym milowym krokiem w rozwoju informatyki. Ujmując rzecz najogólniej, można powiedzieć, że w odróżnieniu od dostarczania oprogramowania cloud computing jest metodą dostarczania opartych na oprogramowaniu serwisów i usług. Możliwości, jakie zapewnia chmura, obejmują zarówno rozwiązania dla użytkowników indywidualnych, jak i przedsiębiorstw. Najlepiej znaną definicję chmury opracowali analitycy Gartnera: „Cloud computing to styl obliczeń, w  którym dynamicznie skalowalne (zwykle zwirtualizowane) zasoby są dostarczane jako usługa za pośrednictwem Internetu. Użytkownik nie musi mieć wiedzy na temat tego, w jaki sposób ta usługa jest realizowana, nie musi też zajmować się aspektami technicznymi niezbędnymi do jej działania”.

Foto: Fotolia

Korzyści płynące z chmury Z punktu widzenia przedsiębiorcy chmura wydaje się być atrakcyjną propozycją zarówno dla firm największych, jak i  tych mniejszych, operujących już na rynku lub dopiero rozpoczynających działalność. Firmy rozpoczynające działalność (startups), decydując się na uruchomienie własnych serwisów w chmurze mogą skupić się na możliwie najszybszym

www.biznes.benchmark.pl

dostarczeniu klientom produktu czy usługi, nie zajmując się zakupem i konfiguracją infrastruktury niezbędnej do uruchomienia biznesu. Rozpoczynając od działalności na niewielką skalę mogą łatwo dopasować zasoby do rosnącego popytu. Z  kolei średnim i  małym firmom (ang. SMB, pol. MŚP), chmura znacznie ułatwia konkurowanie z dużymi przedsiębiorstwami, zmniejszając bariery związane z nabywaniem drogich narzędzi i technologii serwerowych. Korzystając z  chmury przedsiębiorcy mogą skupić się na produkcie i procesie sprzedaży, zamiast na infrastrukturze. Dla dużych przedsiębiorstw szczególnie atrakcyjne wydaje się wykorzystanie opartych o „usługi w chmurze” rozwiązań do pracy grupowej i wymiany informacji, słowem, podniesienie efektywności pracowników. Działy IT zaś, zamiast zajmować się monitoringiem wy-

korzystania macierzy dyskowych, mogą zaangażować więcej zasobów dla zapewnienia bezawaryjnej pracy krytycznych systemów. Tak znaczące przewartościowanie akcentów w biznesie z reguły przynosi wymierne zyski. I to one właśnie leżą u podłoża zainteresowania przedsiębiorców; w wykorzystaniu „usług w  chmurze” dla wytyczonych precyzyjnie celów biznes upatruje źródeł potencjalnych zysków. Jako najważniejsze, warto wymienić: • możliwość obniżenia kosztów • możliwość zwiększenia wydajności • przyspieszenie wdrożenia nowych usług • skalowalność rozwiązań • szansa na wejście w nowe obszary biznesowe dzięki wykorzystywanej technologii • możliwość wyboru i rozwiązania hybrydowe Przyjrzyjmy się bliżej każdemu z nich.

Źródła potencjalnych zysków – Możliwość obniżenia kosztów Decydując się na wdrożenie aplikacji w chmurze zyskujemy szansę na zmniejszenie kosztów związanych zarówno z  wdrożeniem, jak też z  utrzymaniem rozwiązania IT. Koszty utrzymania aplikacji w  modelu Cloud są

Biznes benchmark magazyn

17


Ekonomika chmury proporcjonalne do intensywności jej wykorzystania – nie płacimy więc za zbędne zasoby. Kolejna oszczędność to przewidywalna redukcja kosztów pomocy technicznej. Dodatkowo – część procesów wymaga gigantycznych zasobów obliczeniowych „na chwilę” – np. proces przeliczenia pensji wykonywany jest cyklicznie i  trwa stosunkowo krótko – taniej jest wykupić zasoby w  chmurze „na tą chwilę”, niż inwestować w drogi sprzęt, który przez pozostałe okresy nie będzie wykorzystywany w  wystarczającym stopniu. Dla części przedsiębiorców istotne będzie również obniżenie kosztów inwestycji, związane z  brakiem konieczności zapewnienia infrastruktury dla nowej aplikacji. Obniżenie nakładów inwestycyjnych staje się szczególnie atrakcyjne w  czasach drogich, trudno dostępnych kredytów i chwiejnego rynku. – Możliwość zwiększenia wydajności Dzięki szerokiemu dostępowi do istotnych da-

Cloud computing bazuje na koncepcji tworzenia rozproszonych systemów obliczeniowych, zlokalizowanych w różnych centrach danych na całym świecie i dostępnych za pomocą interfejsów sieciowych. nych biznesowych – praktycznie z dowolnego urządzenia i w dowolnej lokalizacji – pracownicy mogą podejmować szybsze, bardziej trafne decyzje. Mogą też znacznie łatwiej komunikować się pomiędzy sobą oraz z partnerami biznesowymi, korzystając z palety narzędzi do pracy grupowej i wymiany informacji. – Przyspieszenie wdrożenia nowych usług Wdrożenie nowych rozwiązań może przebiegać znacznie szybciej i  sprawniej niż w  modelu tradycyjnym. Zyskujemy łatwość testowania różnych scenariuszy, by finalnie uruchomić te, które są najbardziej obiecujące. Dystrybucja nowych rozwiązań w  chmurze jest procesem zarządzanym zdalnie, a  nowe wersje aplikacji są dostępne dla użytkownika natychmiast po wdrożeniu. Firmy mają zwykle, oprócz

18

Biznes benchmark magazyn

zarządzanych centralnie systemów, olbrzymią liczbę małych aplikacji, może nie krytycznych, ale bardzo potrzebnych do wydajnego funkcjonowania pracowników. chmura daje im bardzo wygodną platformę do budowy tego typu rozwiązań. – Skalowalność rozwiązań Korzystając z chmury możemy dynamicznie przydzielać serwisom dodatkowe zasoby i równie szybko je zwalniać, gdy nie będą już niezbędne. Dzięki temu nasze usługi zyskują na elastyczności i  konkurencyjności, nie generując jednocześnie wysokich kosztów, które byłyby konieczne do utrzymania własnej infrastruktury przewidzianej na obsłużenie maksymalnej liczby użytkowników. – Szansa na wejście w nowe obszary biznesowe Udostępnienie usługi czy produktu za pośrednictwem chmury otwiera przed nami zupełnie nowe perspektywy. Skierowanie oferty do znacznie szerszego grona potencjalnych odbiorców staje się proste i  nie pociąga za sobą obawy o  ograniczenie wydajności. chmura otwiera przed nami także rynki zagraniczne. – Możliwość wyboru i rozwiązania hybrydowe chmura zwiększa możliwość wyboru. Zarządzając portfolio aplikacji w przedsiębiorstwie dysponujemy nie jedną, a  kilkoma platformami dla wybranych rozwiązań. Możemy zatem zdecydować, które z rozwiązań będą dostępne w  naszej własnej infrastrukturze, które przeniesiemy bądź od razu wdrożymy w chmurze, a które będą wykorzystywać zasoby w obu tych lokalizacjach. Niewątpliwe są to fakty, z  którymi ciężko dyskutować. Bez względu na to czy będziemy korzystać z  chmury prywatnej, chmury publicznej czy hybrydowej jesteśmy w stanie zoptymalizować zasoby oraz koszty związane z infrastrukturą i utrzymaniem infrastruktury.

Zagrożenia i problemy Ale nie zawsze wszystko jest takie proste. Jeśli nawet wydaje się nam, że z technologicznego punktu widzenia nie powinniśmy mieć żadnych problemów z migracją, pozostają jeszcze biznesowe i  prawne aspekty całego procesu. Z  wdrażaniem aplikacji w  chmurze wiążą się również pewne wyzwania. Przed decyzją o  wdrożeniu rozwiązań chmurowych należy odpowiedzieć sobie na kilka ważnych pytań:

• Czy przeniesienie rozwiązania do chmury zapewni wymagany poziom bezpieczeństwa danych? • Czy mamy zagwarantowaną równie wysoką dostępność jak w przypadku aplikacji serwowanych lokalnie? • Czy przetwarzając i składując dane w chmurze nie naruszamy lokalnych przepisów prawnych? • Czy przesyłając dane do chmury zapewniamy odpowiedni poziom prywatności?

Bezpieczeństwo i dostęp do danych Z  natury działania każde funkcjonujące w  chmurze rozwiązanie jest eksponowane w Internecie. Już sam ten fakt sprawia, że ze zdwojoną uwagą powinniśmy się przyjrzeć kwestii bezpieczeństwa. Dostępne technologie, umożliwiające bezpieczną autoryzację i autentykację użytkowników w usługach korzystających z różnych platform chmurowych, ale należy dokładnie zapoznać się z  ich cechami i możliwościami aby odpowiedzieć na pytanie: czy i jak łatwo da się je zaadoptować w  przypadku rozważanej usługi, czy da się chmurę zintegrować z modelem bezpieczeństwa we własnych centrach danych tak, by obsłużyć scenariusze typu „single sign-on”. Kwestia dostępu do danych jest bezpośrednio związana z ich bezpieczeństwem. Mówimy tu zarówno o bezpieczeństwie technologicznym, jak i  biznesowym. Problemy technologiczne to, po pierwsze, możliwość zbudowania bezpiecznego kanału komunikacji do obsługi strumieni danych, po drugie – możliwości związane z  szyfrowaniem i  obsługą wrażliwych (poufnych i  tajnych) danych, wreszcie wykorzystanie odpowiednich protokołów i  certyfikatów, a  także możliwości dokonania audytu pod kątem bezpieczeństwa danych. Wątpliwości natury biznesowej można rozwiać zadając sobie i odpowiadając na pytanie: jakie rozwiązanie wybrać, jeśli podejrzewamy, że dane, którymi operujemy, powinny ze względów biznesowo-prawnych pozostać na terenie kraju? Centra danych rozsiane są po całym świecie. Najbliższe nam ośrodki zlokalizowane są na terytorium Unii Europejskiej. Dlatego w  złożonych przypadkach warto rozważyć konsultację prawną. Konsultacja z  pewnością pozwoli ustalić, czy nasz problem rodzi rzeczywiste ograniczenia, czy

www.biznes.benchmark.pl


Ekonomika chmury może dotyczy jedynie wydajności rozwiązania i dostępności danych klienta umieszczonych w centrum zlokalizowanym za granicą. Do wyjaśnienia pozostaje też kwestia samej dostępności danych – sprawdźmy czy dostępność gwarantowana w  SLA (Service Level Agreement) spełnia nasze oczekiwania. Sprawdźmy również czy wąskim gardłem systemu, który chcemy wdrożyć, nie jest dostępność łącza do Internetu. Rozważając problem z technicznego punktu widzenia, możliwe jest zaprojektowanie takiego rozwiązania, które dopuszcza pracę offline i późniejszą synchronizację ze strukturami danych w  chmurze, zgodnie z  zaprojektowanymi zasadami. Czy takie rozwiązanie będzie najlepsze? Na to pytanie musimy odpowiedzieć sobie sami. W wielu przypadkach – zależnie od branży, rodzaju rozwiązania i  typu klientów – obo-

Koszty Temat porównania kosztów związanych z tworzeniem usług i ich migracją do chmury jest jednym z  kluczowych zagadnień. Warto rozpatrywać go w dwóch różnych aspektach. Pierwszym jest koszt produkcji nowego rozwiązania uwzględniającego specyfikę chmury lub koszt migracji do niej rozwiązania istniejącego. Z uwagi na charakterystykę platformy, sposób szacowania nakładu i kosztów pracy może odbiegać od analogicznych szacunków w modelu tradycyjnym. Pewne elementy projektu, które w  rozwiązaniach bazujących na własnych centrach danych są proste, w kontekście chmury mogą okazać się znacznie bardziej skomplikowane. Dobrym przykładem jest proces testowania aplikacji w chmurze. Z  drugiej strony budowa skomplikowanego środowiska testowego w chmurze może być znacznie prostsza, niż w  przypadku rozwiązania testowanego we własnym centrum danych. Chmura daje nam możliwość wynajęcia takiego środowiska tylko na czas te-

stów. Z  jednej strony uzyskujemy dostęp do żądanej, często rozbudowanej infrastruktury, z drugiej możemy znacznie ograniczyć koszty. Znacznie trudniejszym zagadnieniem jest oszacowanie kosztów utrzymania określonego rozwiązania w chmurze. Każdy dostawca chmury posiada dwa modele opłat. Pierwszy, bardziej popularny, to model: „płacę za to, czego używam”. Jak sugeruje sama nazwa, zapłacimy za realne zużycie zasobów centrum danych – analogicznie do wielu innych systemów płatności (za energię elektryczną, gaz, usługi telefonii komórkowej). Drugi, to płatność za pulę zasobów dostępną w  ramach tzw. „paczki” o określonej definicji i cenie. W większości przypadków są to różnego typu pakiety promocyjne, którym warto się przyjrzeć. Także w  tym systemie, po wykorzystaniu przydzielonej puli zasobów, wracamy do modelu „płacę za to, czego używam”. Warto pamiętać o  tym, że znaczący wpływ na koszt utrzymania aplikacji w chmurze ma architektura rozwiązania w  ujęciu technologicznym. Dlatego już na etapie projektowania należy zwrócić szczególną uwagę na skuteczność współpracy architekta i  analityka. Zależy od niej bardzo wiele; wynik wygenerowany przez każdego z nich z osobna może dostarczyć dodatkowej pracy związanej z optymalizacją, gdy tymczasem para działająca w  porozumieniu i  dobrze zsynchronizowana jest w stanie znakomicie zwiększyć efektywność każdego rozwiązania.  Artur Żarski

Foto: Fotolia

W wielu przypadkach – zależnie od branży, rodzaju rozwiązania i typu klientów – obowiązują również określone i wyspecyfikowane regulacje prawne. W dziedzinie IT mogą one dotyczyć bezpieczeństwa, sposobów komunikacji oraz obowiązujących procesów biznesowych.

wiązują również określone i wyspecyfikowane regulacje prawne. W  dziedzinie IT mogą one dotyczyć bezpieczeństwa, sposobów komunikacji oraz obowiązujących procesów biznesowych. W  większości przypadków regulacje te obejmuje certyfikacja sprawdzająca ich zgodność z  danymi regułami. Dostawcy chmur w  większości spełniają wiele formalnych norm i  regulacji, objętych konkretnymi certyfikatami.

www.biznes.benchmark.pl

Biznes benchmark magazyn

19


Ekonomika chmury

Chmura dla oszczędnych P

raktycznie nie ma dnia bez informacji dotyczących serwerów w chmurze. Jednak idea wirtualizacji środowisk IT, z której wywodzi się Cloud computing, nie jest tak nowa jak można by było sądzić. Jej korzenie sięgają lat 70. ubiegłego stulecia. Jednak dynamiczny rozwój idei Cloud computingu zablokował… Internet, a dokładniej brak jego powszechności. To dopiero wszechobecna sieć spowodowała szybki rozwój serwerów w chmurze. Rozwiązania „w  chmurze” zdecydowanie różnią się od tradycyjnego i  powszechnie znanego hostingu. Po pierwsze są bardziej elastyczne, w  wielu przypadkach stosuje się rozliczenia godzinowe, a  użytkownicy sami na bieżąco skalując i  dostosowując wydajność maszyn decydują o tym, w jaki sposób spożytkują dostępne zasoby. Wyobraźcie sobie samochód, który można bez problemu ulepszyć lub też wyposażać w  dodatkowe opcje, bezpośrednio podczas jazdy. Działa to mniej więcej tak: wpłacasz określoną kwotę i  ruszasz. Jeżeli potrzebujesz szybko zwiększyć osiągi, to ustawiasz w panelu odpowiednie opcje i  twój silnik zyskuje większą wydajność. Jeździsz Golfem, ale nic nie stoi na przeszkodzie, żeby na zawołanie mieć Ferrari. Z  wpłaconej kwoty są pobierane opłaty odpowiadające rzeczywistej mocy twojego silnika. Skalując zasoby oszczędzasz

20

Biznes benchmark magazyn

koszty. Niestety, w  przypadku samochodów takie rozwiązania nie są jeszcze możliwe, ale serwery w  chmurze oferują takie rozwiązania już dziś – skalowalność zasobów jest ich największym atutem.

Pierwsza oszczędność – utrzymanie serwerów to nie Twój problem Przechodząc do „chmury” nie musicie martwić się o  zaplecze techniczne, łączność czy serwis sprzętu. Oszczędzamy na inwestycji w  serwery. Kupujemy dokładnie tyle ile potrzebujemy, a  jeśli nasze potrzeby się zwiększają dokupujemy więcej. Oszczędzamy również na serwisie technicznym serwerów. Nie potrzebujemy ich konserwować, serwisować, naprawiać w  przypadku gdy się uszkodzą. Tymi sprawami zajmuje się dostawca naszej infrastruktury i  najczęściej prace te przeprowadzane są tak, że nasza

infrastruktura serwerowa ich nie odczuwa. No i  na koniec oszczędzamy na opłatach za dodatkowe pomieszczenie, które musielibyśmy utrzymywać, aby zapewnić tradycyjnym serwerom optymalne warunki pracy. A  utrzymanie takie pomieszczenie może być bardzo drogie. Trzeba utrzymać w  nim optymalną temperaturę, ciągłe dostawy prądu i Internetu. Wszystko najlepiej, aby było redundantne.

Druga oszczędność – nie płać za zasoby których nie używasz! Statystyczny fizyczny serwer jest wykorzystywany w zaledwie 5-15 procentach. Czyli znaczna jego część jest nam w danej chwili niepotrzebna. I  choć nie wykorzystujemy zbędnej mocy obliczeniowej to przecież ciągle płacimy za jej utrzymanie. W  przypadku korzystania z serwerów w chmurze

www.biznes.benchmark.pl


Zasoby sprzętowe

Ekonomika chmury Rys. 1: W Chmurze można skalować moc obliczeniową, łącze internetowe oraz przestrzeń dyskową.

Czas N iewykorzystane zasoby P rognozowany poziom zużycia zasobów

nie trzeba planować zużycia zasobów „na zapas”. Odpada także konieczność płacenia za nieużywany serwer. W  razie potrzeby w  panelu zarządzania, za pomocą API lub harmonogramu, można zmieniać wydajność dostępnych maszyn. Aby to zobrazować, spójrzmy na rysunek  1. Zielona lina oznacza zasoby serwera dedykowanego, fioletowa, zasoby serwera w chmurze. Żółtą linią oznaczono natomiast zapotrzebowanie. Już na pierwszy rzut oka widać, że w  przypadku klasycznych rozwiązań serwerowych zasobów jest albo za dużo albo za mało. Wykorzystanie „chmury” pozwala idealnie dopasować możliwości do zapotrzebowania. Nazywamy to skalowaniem zasobów. Dzięki skalowaniu zasobów wydatki są mniejsze, a użytkownicy serwerów w chmurze nie muszą brać kredytów, inwestować, amortyzować – płacą tylko za to, co jest im potrzebne. Niektórzy dostawcy (np. Racks-

www.biznes.benchmark.pl

N iedobór zasobów

R ealny poziom zużycia zasobów

pace czy e24cloud.com) oferują interesujące udogodnienie jakim są tzw. harmonogramy. Pozwalają one na automatyzację zarządzania dostępnymi maszynami. Za pomocą kilku kliknięć można zaplanować zwiększenie wydajności serwera np. w  weekendy, jeśli zaobserwuje się, że właśnie w te dni serwis firmy ma znacznie większą liczbę odwiedzin. Działa to także w drugą stronę, wydajność w  razie potrzeby można zmniejszać, a  gdy serwer nie jest potrzebny można go uśpić. Nie jest też problemem zaplanowanie automatycznie wykonywanego backupu lub restartu serwera.

Oszczędność trzecia – programy rabatowe i partnerskie Decydując się na dostawcę serwerów w chmurze warto zorientować się czy oferuje on np. program partnerski. Przykładem może

A ktualnie posiadane zasoby

być chociażby ten oferowany przez e24cloud (http://www.e24cloud.com/pl/Poznaj-nas/ Zarabiaj-z-nami). Rozwiązania cloud computing dopiero zdobywają rynek. Dlatego też często można trafić interesujące oferty promocyjne. Na przykład we wspomnianym e24cloud po wpłaceniu 1499 zł drugie tyle zasobów i usług otrzymuje się w prezencie. W  praktyce oznacza to realne zmniejszenie kosztów usługi chmurowej. Wszystko wskazuje na to, że w  kolejnych latach serwery i  usługi w  chmurze wybierać będzie coraz więcej użytkowników. Według badań przeprowadzonych przez firmę Gartner do 2014 roku wirtualizacja zasobów serwerowych wyniesie 60%, a  siedem na dziesięć firm zamierza wykorzystywać rozwiązania chmurowe.  Michał Romanowski Autor artykułu jest pracownikiem działu marketingu w firmie e24cloud.com

Biznes benchmark magazyn

21


Ekonomika chmury

Optymalizacja koszt贸w iT w chmurze

22

Biznes benchmark magazyn

www.biznes.benchmark.pl


Ekonomika chmury

M

odel korzystania z zasobów informatycznych w chmurze pozwala aktualnie małym i średnim przedsiębiorstwom (MSP) na niespotykane do tej pory możliwości optymalizacji finansowej w obszarze informatyki. Aby pokazać możliwe do osiągnięcia optymalizacje kosztów związane z  chmurą zdefiniujmy najpierw czym jest model chmury. Chmura to model udostępnienia infrastruktury informatycznej przez dostawcę jako usługi dedykowanej Klientowi. Alternatywnie w  stosunku do zakupów serwerów, macierzy, urządzeń telekomunikacyjnych i  innych komponentów oraz przygotowania własnej serwerowni, Klient poprzez łącza telekomunikacyjne korzysta z  udostępnionych przez dostawcę zasobów. Bardzo ważnym aspektem modelu Cloud computingu jest możliwość zwiększania wykorzystywanych zasobów IT i  ich ograniczanie w  razie potrzeby. Klient rozliczany jest wyłącznie z  faktycznie wykorzystywanych zasobów co z  kolei zapewniane jest poprzez systemy rozliczeniowe rejestrujące faktyczne zużycie.

Foto: Fotolia

Bezpośrednie korzyści wynikające z wdrożenia chmury Jakie implikacje finansowe niesie dla firmy podjęcie decyzji o  korzystaniu z  chmury? W pierwszej kolejności, jeżeli przedsiębiorca wykorzystywał własną infrastrukturę, migracja do nowego modelu może zapewnić szybki zastrzyk w postaci wpływu gotówkowego. Sprzedaż aktualnie posiadanych serwerów, macierzy, urządzeń sieciowych pozwoli na odzyskanie części kapitału zamrożonego w sprzęcie. Tak zbudowany bufor może być spożytkowany na rozwój możliwości biznesowych firmy (np. zakup środków trwałych dzięki którym przedsiębiorstwo generuje bezpośrednie przychody) albo posłużyć jako zapas finansowy na kupowane usługi w modelu chmury obliczeniowej. W  przypadku braku posiadania aktualnej infrastruktury ważną zaletą uzasadniającą wykorzystanie modelu usługowego jest brak potrzeb w  zakresie własnych lub wynajmowanych serwerowni. Długoterminowe kontrakty na wynajem przestrzeni serwerowych lub inwestycje kapitałowe (w  dostosowanie

www.biznes.benchmark.pl

własnych przestrzeni biurowych do wymaganego standardu) zamieniane są w krótkolub średnioterminowe zobowiązania względem dostawcy mocy obliczeniowej. Kolejnym obszarem podlegającym optymalizacji finansowej są inwestycje związane ze sprzętem i  licencjami na oprogramowanie. Przedsiębiorca działający w  warunkach trudnej do przewidzenia sytuacji biznesowej nie jest w stanie precyzyjnie zaplanować jak duża infrastruktura informatyczna będzie potrzebna. W  rezultacie ma do czynienia najczęściej z  dwoma sytuacjami: nie wykorzystuje w pełni zakupionego sprzętu i oprogramowania lub w pewnych czasookresach (np. generowanie rachunków z systemu rozliczeniowego) infrastruktura jest przeciążona. Model chmury idealnie rozwiązuje tego rodzaju problemy – klient rozliczany jest z rzeczywistego użycia i w efekcie nie płaci za nadmiarowy sprzęt. Natomiast w sytuacji dodatkowych wymagań w  zakresie mocy obliczeniowych

Dzięki wykorzystaniu chmury przedsiębiorca zamienia inwestycje kapitałowe w koszty operacyjne. Jest to szczególnie ważne w przypadku szybko rozwijających się firm, gdzie dodatkowy kapitał powoduje jeszcze szybsze generowanie przychodów. jest ona w każdej chwili dostępna. Dzięki wykorzystaniu chmury przedsiębiorca zamienia inwestycje kapitałowe w  koszty operacyjne. Jest to szczególnie ważne w przypadku szybko rozwijających się firm, gdzie dodatkowy kapitał powoduje jeszcze szybsze generowanie przychodów. W  przypadku wielu firm można pomyśleć o  optymalizacji różnych form finansowania zewnętrznego (leasing, kredyty itd.) – po przejściu na model chmury mogą być one po prostu zbędne generując dodatkowe oszczędności.

Optymalizacja innych kosztów Nasze doświadczenia praktyczne pokazują, że jest także kilka obszarów na które przed-

siębiorcy bardzo rzadko zwracają uwagę. Są nimi: optymalizacja kosztów energii elektrycznej, planowanie przyszłych inwestycji kapitałowych i koszty pracowników. W przypadku modelu chmury brak infrastruktury po stronie przedsiębiorcy oznacza wprost zmniejszone zużycie energii elektrycznej i często niemałe oszczędności z tego tytułu. Przedsiębiorcy bardzo rzadko biorą także pod uwagę fakt, że kupowany na własność sprzęt ma swój przewidywany cykl życia. Po prostu po pewnym czasie staje się on coraz bardziej awaryjny i dostawca podnosi koszty serwisowe zapewniające obsługę i naprawę. Po pewnym czasie trzeba zainwestować w nowe serwery. Model chmury uwalnia przedsiębiorstwo od planowania takich kosztów – odpowiedzialność za bezawaryjne funkcjonowanie jest po stronie dostawcy. W  praktyce jest to model zbliżony do leasingu samochodu w którym nie interesują nas awarie i  koszty napraw. Zwiększona przewidywalność kosztów to także mniejsze ryzyko przedsiębiorcy. Koszty pracowników także często są nieuwzględniane w  kalkulacjach kosztów IT. Ograniczenie prac związanych z  obsługą serwerowni i  transfer odpowiedzialności za awarie sprzętowe do dostawcy mogą zmniejszać potrzeby w  zakresie własnych pracowników. Cegeka Polska oferuje przedsiębiorstwom poza standardowym modelem Cloud także rozszerzony model chmury o  tzw. chmurę zarządzaną (managed cloud). W  proponowanym modelu, klientowi oferowana jest infrastruktura w  chmurze wraz z  pełną obsługą. Dzięki temu klient dostaje w  pełni obsługiwaną infrastrukturę pozbywając się także problemów związanych z tworzeniem zapasowych stanowisk na wypadek chorób, urlopów i  wszystkich innych niedostępności. Obserwując trendy rynkowe i  rozważając wszystkie argumenty przemawiające za korzystaniem z  chmury można stwierdzić, że o  ile duże przedsiębiorstwa mogą pozwolić sobie na późniejszą migrację do tego modelu to mniejsi przedsiębiorcy aby uzyskać przewagę konkurencyjną powinni już dzisiaj w tym kierunku podążać.  Lech Andrzejewski Autor artykułu jest Dyrektorem Zarządzającym w firmie Cegeka Polska; www.cegeka.pl

Biznes benchmark magazyn

23


Ekonomika chmury

Foto: Fotolia

10 C

praw ekonomiki chmur

loud computing, jak chyba każda dziedzina życia ma również swoje wielkie postacie, które przyczyniły się ich rozwoju. Dla chmur jedną takich najważniejszych osób jest Joe Weinman, obecnie wiceprezydent w firmie Telx, gdzie odpowiada za rozwój produktów związanych z chmurą obliczeniową. Wcześniej związany był z m.in. z firmami HP oraz AT&T. Miejsce na liście „Top 10 leaders Cloud Computing” portalu TechTarget zapewnił sobie stwarzając dziesięć reguł opisujących ekonomikę cloud computingu.

Joe Weinman, jak nikt przed nim, bardzo błyskotliwie połączył ze sobą zagadnienia z dziedziny sieci komputerowych i  infrastruktury technologicznej – wraz z jej branżową specyfiką – z  zasadami obowiązującymi w  ekonomii. Tak powstała dziedzina określana często

24

Biznes benchmark magazyn

po angielsku mianem Cloudonomics. Nazwa ta pochodzi od tytułu książki Joe Weinmana „Cloudonomics: The Business Value of Cloud Computing. Spróbujmy zatem omówić pokrótce tych dziesięć najważniejszych praw związanych z Cloudonomics, czyli ekonomiką chmur.

Korzystanie z usług kosztuje mniej

Porównując koszty „kupić czy wynająć” warto trzeźwo spojrzeć na perspektywę – czy rzeczywiście bierzemy pod uwagę wszystkie koszty? Czy nie faworyzujemy zakupu, pomijając przy zestawieniu koszty związane z  jego obsługą, serwisowaniem, składowaniem, zasilaniem, chłodzeniem, naprawą? Weźmy to wszystko pod uwagę i staniemy przed wnioskiem, że outsourcing zawsze jest tańszy. O ile bowiem może kosztować więcej, gdy z niego nie korzystamy, o  tyle nie kosztuje nic, gdy tego nie robimy. W przeciwieństwie to zakupionego sprzętu.

www.biznes.benchmark.pl


Ekonomika chmury

„Na żądanie” to najlepsza prognoza

Prognozowanie zużycia jest najtrudniejszym zadaniem w  planowaniu infrastruktury dedykowanej. Nawet przy najbardziej drobiazgowym estymowaniu nieprzewidziany pozostaje element zmiennego wykorzystania. W  dziewięciu na dziesięć przypadków plan będzie niedoszacowany lub przeszacowywany (badania Instytutu Gartnera pokazują, iż przeszacowanie to nawyk działów IT). Wybierając chmurę obliczeniową wybieramy rozwiązanie na miarę, dokładnie takiej jak potrzeby. A jeśli te się zmienią? Wyśmienicie, chmura dopasuje się do naszych żądań. Dynamicznie, bo skalowalność to jej cecha główna.

Szczyt sum jest nie większy niż suma szczytów

Firmy planując wykorzystanie swojej infrastruktury jako wyznacznik obierają szczytowe zainteresowanie swoją usługą – np. w wypadku sieci sklepów jest to przedświąteczny „szał zakupów”, dla działu marketingu okres promocji sprzedaży produktu, a  dla bloga np. TVN efekt. Zgodnie z tą strategią, wykorzystywana przez firmę moc obliczeniowa jest ukształtowana pod indywidualne, wynikające ze specyfiki branży, potrzeby. I ponieważ te potrzeby nie są stałe, występują tylko sezonowo lub akcyjnie, przez pozostały okres czasu moc obliczeniowa firmy jest wykorzystywana zaledwie w części. Choć płaci się za całość. Tymczasem chmura relokuje swoje zasobów między wieloma przedsiębiorstwami z różnych okresów szczytowych i pełniej wykorzystuje swoje zasoby.

Zagregowane żądanie jest łagodniejsze niż indywidualne

Krzywa zmienności popytu wygładza się dzięki łączeniu żądań wielu klientów. Nagły wzrost potrzeb w zakresie mocy obliczeniowej – np. w wyniku udanej promocji towaru – może przewyższyć zasoby każdej agencji reklamowej, w końcu bowiem nie infrastruktura jest jej specjalnością. Inaczej jest w  przypadku profesjonalnego dostawcy usług w  chmurze. Dlatego może on uzyskać wyższe wykorzystanie z  używanej infrastruktury technologicznej, tym samym umożliwiając Twojej firmie większą efektywność.

www.biznes.benchmark.pl

Średni koszt zużycia jest redukowany przez dystrybucję kosztów stałych na większą liczbę odbiorców

Specjalizacja jest kluczem do sukcesu, m.in, dzięki efektowi skali – wytwarzając lub sprzedając większą ilość jednorodnego produktu, robisz to taniej, jeśli liczyć koszt jednostkowy. Dostawcy chmur obliczeniowych korzystając z efektu skali i rozkładając koszty stałe na większą liczbę jednostek uzyskują – i  oferują – niższe koszty infrastruktury technologicznej, w stosunku do kosztów, jakie w  analogicznej sytuacji musiałaby ponieść firma.

Przewaga liczebna to największa zaleta w czasie wojny

Zgodnie z  twierdzeniem klasyka strategii wojennej Carla von Clausowitza, to przede wszystkim przewaga liczebna jest kluczem do wygrania bitwy. W przypadku działalności online walka toczy się pomiędzy dedykowaną firmową infrastruktura zaplanowaną na obsłużenie wygenerowanego zainteresowania, a  zmasowanymi atakami tegoż. Pół biedy jeśli ogromne zainteresowanie jest pozytywnym efektem naszego sukcesu rynkowego i  przekłada się na realny przychód. Gorzej jeśli masz do czynienia np. z atakami hackerskimi typu DDoS. W obu przypadkach firmowa infrastruktura może paść pod nagłym zalewem zapytań, podczas gdy duży dostawcy chmury obliczeniowej – zwłaszcza taki, który jest również dostawcą zintegrowanych usług sieci i dysponuje swoim data center – ma skalę do ich odparcia.

Czasoprzestrzeń to kontinuum

Twoja firma czerpie przewagi konkurencyjne z  umiejętności odpowiedzi na zmieniającej się sytuację biznesową szybciej niż uczyni to Twoja konkurencja. Ten proces jest nieustanny – w  naszej rzeczywistości zmiana jest jedyną stałą na jaką możemy liczyć. W  pogoni za ciągłym udoskonalaniem łatwo zatracić się w  długotrwałych i  kosztowych procesach i  zakupach. Alternatywą do powtarzających się inwestycje jest chmura obliczeniowa. Jej ska-

lowalność jest odpowiedzią na potrzebę zmienności a  elastyczność implementacji rozwiązuje problem czasochłonności procesów wdrożenia zmian.

Zdolność do zmiany jest odwrotnością kwadratu latencji

Redukcja latencji – czasu opóźnienia pomiędzy zapytaniem a  odpowiedzią – jest niezbędne do sprawnej realizacji szereg usług, np. rozbudowanych aplikacji internetowych, gier online, zdalnych pulpitów wirtualnych i  narzędzi interaktywnych, jak np. praca zespołowa w trybie wideokonferencji. Jednak ograniczenia latencji o  połowę wymaga nie dwa razy – jakby się wydawało – więcej węzłów tylko cztery razy więcej. Dostawca chmury obliczeniowej jest w  stanie dostarczyć więcej węzłów, a więc i szybciej (oraz taniej) zmniejszyć latencję, niż Twoje przedsiębiorstwo.

Nie trzymaj wszystkich jajek w jednym koszyku

Pragmatyzm nakazuje nie trzymać kartę kredytowej wraz z  dowodem osobistym. Na wszelki wypadek jesteśmy pragmatyczni w  życiu osobistym. A  w  firmie? Stabilność systemów wzrasta wraz z  ich dublowaniem oraz rozproszeniem. Wdrożenie chmury obliczeniowej jako elementu dodatkowego do istniejącego już w Twojej firmie infrastruktury dedykowanej zapewni Ci spokojniejszy sen.

Obiekt w spoczynku ma tendencje do pozostawania w spoczynku Centrum danych z  prawdziwego zdarzenia jest bardzo dużą inwestycją. Tworząc jego strukturę dla swojej firmy zazwyczaj wybierasz lokalizację geograficznie zbliżoną do siedziby samej firmy. Tymczasem Twój biznes jest coraz bardziej mobilny. Chmura obliczeniowa zapewnia Ci tą mobilność również w  zakresie infrastruktury obliczeniowej i  jej mocy potrzebnej do sprawnego i  szybkiego reagowania na zmiany rynkowe.  Rafał Roszak Autor artykułu jest pracownikiem działu marketingu w firmie e24cloud.com

Biznes benchmark magazyn

25


Chmura dla chmury Ekonomika wszystkich

W chmurze liczy się przede wszystkim biznes

TeCHnOLOGiA TO TYLKO nARzĘDzie

P

rzetwarzanie w chmurze odgrywa coraz bardziej istotną rolę w transformacji biznesowej. Wciąż pojawiają się kolejne przykłady wdrożeń, statystyki, wyniki badań lub raporty analityków, które przypominają o wysokiej wydajności biznesowej, jaką można osiągnąć dzięki chmurze. Od klientów można usłyszeć również opinie, że tempo zmian rośnie do poziomu, przy którym wielu managerów w przedsiębiorstwach jest sparaliżowanych koniecznością tak szybkiego działania, ponieważ nie zawsze wiedzą, jaki kierunek rozwoju wybrać. Konwergencja przetwarzania danych w  chmurze z  mediami społecznościowymi, komunikacją mobilną i  analizą wielkich zbiorów danych (ang. big data) zmusza obecnie firmy do bardzo szybkiego dostosowywania się do dynamiki zmian zachodzących na rynku. Jednocześnie firmy oczekują możliwości wprowadzania szybkich zmian w używanych przez siebie systemach IT, w taki sposób, aby przeprowadzane modyfikacje nie powodowały najmniejszych przerw w działaniu systemów informatycznych przedsiębiorstwa. Niewiele firm chciałoby też usunięcia i  zastąpienia dotychczas wykorzystywanych sys-

26

Biznes benchmark magazyn

temów IT (i  niewiele z  nich mogłoby sobie na to pozwolić), nowymi – większość nawet nie rozważa takiej możliwości. Obecnie, najczęściej przedsiębiorstwa – niezależnie od swojej wielkości – pragną zachować podstawowe i  sprawdzone systemy IT, z  których są zadowolone, ale jednocześnie chcą mieć też możliwość wprowadzania szybko istotnych, innowacyjnych zmian, które będą w stanie nadążyć za rynkowymi trendami i  w  efekcie dać firmie przewagę nad konkurencją. Środowiskiem umożliwiającym płynne wprowadzanie tego tupu zmian, i to bez potrzeby pozbywania się starych systemów, jest środowisko chmurowe.

Zarządzanie zmianami w hybrydzie Jednym z  rozwiązań chmurowych, które spełnia wyżej określone warunki jest środowisko hybrydowe. Łączy ono tradycyjną, istniejącą w  firmie infrastrukturę IT z  systemem Cloud computingu. Hybryda umożliwia sprawną adaptację w obszarach, w których istotna jest szybkość, oraz stabilizuje obszary, w których nadal uzasadnione jest dotychczasowe podejście do systemów IT. Zapewnia ona elastyczność, możliwość wyboru i kontrolę klientom, którzy chcą dynamicznie wprowadzać nowe rozwiązania w stopniowo modernizowanej firmie. Pozwala to generować nowe przychody i  zmniejszać koszty, unikając większych zakłóceń. Wprowadzając zmiany należy określić najpierw nietypowe potrzeby i sprawdzić, gdzie można uzyskać sprawność z  wykorzystaniem najlepszych procedur postępowania – nie tracąc przy tym szybkości, jaką zapewnia chmura.

www.biznes.benchmark.pl


Foto: Fotolia

Chmura Ekonomika dla wszystkich chmury

We wprowadzaniu innowacji trzeba indywidualnie współpracować z klientami i partnerami, aby ustalać właściwe strategie dla danej firmy, branży lub obszaru rynku i umożliwiać im skupianie się na swojej działalności podstawowej. Przy wprowadzaniu zmian ważna jest też lepsza integracja zasobów IT z  celami firmy. Trzeba jednak pamiętać, że integracja dokonana niewłaściwie lub pochopnie może mieć poważne konsekwencje, zwłaszcza, w  sytuacji braku współpracy pomiędzy działami. Pamiętajmy, że obecnie ponad 60% zakupów rozwiązań informatycznych dokonują działy biznesowe, a nie działy IT.

Wykorzystanie i rozbudowa dotychczasowych środowisk Firmy na całym świecie jasno i wyraźnie deklarują, że poświęciły mnóstwo czasu i pieniędzy na oprogramowanie biznesowe, więc nie mają zamiaru pozbywać się tego wszystkiego tylko po to, aby rozczarować się nowym, roz-

www.biznes.benchmark.pl

wiązaniem, które nie będzie w pełni zaspokajać ich potrzeb. Oznacza to, że zamiast usuwania i wymiany systemów należy pomagać firmom we wprowadzaniu innowacji, które umożliwia chmura. W  przypadku firmy SAP odpowiedzią na tą potrzebę są pakiety inte-

Globalne wydatki na aplikacje działające w chmurze publicznej rosną lawinowo – szacunkowo przy złożonej rocznej stopie wzrostu CAGR 17,7% w latach 2011–2016 wzrosną one z 76 do aż 210 mld USD. gracyjne, które zapewniają klientom szybkie wprowadzanie i  wykorzystywanie innowacji w chmurze, w środowiskach hybrydowych. Firma powinna mieć też pełny obraz swojej

działalności. Systemy hybrydowe, pozwalają na łatwe przekazywanie danych. Dzięki odpowiednim usługom w  chmurze możliwe jest też uzyskanie łatwego dostępu do wszystkich części układanki obejmującej klientów, pracowników, sprzedaż, usługi i  dane finansowe. Dzięki implementacji usług chmurowych możliwe jest uzyskanie zgodności operacyjnej między działami i pomiędzy systemami. Co więcej, klienci usług dostarczanych w chmurze twierdzą zgodnie, że rozwiązania punktowe się nie sprawdzają (podobnie jak odseparowane systemy). Dlatego w  przypadku takich akwizycji, jak przejęcie Ariba i  SuccessFactors przez SAP-a, wiele środków pracy zainwestowano w  połączenie w  jednej ofercie wszystkich rozwiązań SAP związanych z chmurą.  Sven Denecken Autor artykułu jest wiceprezesem ds. Innowacji i Rozwiązań w Chmurze w firmie SAP; www.sap.com/poland/

Biznes benchmark magazyn

27


Foto: Fotolia

Praca zespołu w modelu chmurowym

zespół roboczy w technologii Cloud Computing

N

owe technologie nieustannie ewoluują, nabierając coraz bardziej indywidualnego charakteru. Przejawem tego zjawiska w usługach Cloud jest tendencja do oferowania klientowi nowoczesnych zasobów i usług IT, których funkcjonalność oraz koszty są precyzyjnie dostosowane do zakresu potrzeb klienta i rzeczywistego czasu użytkowania usługi. I nie chodzi tu tylko korzystanie z oprogramowania. Jak wiadomo, najpopularniejszym modelem usług IT dostępnych w chmurze jest model SaaS (ang. Software as a Service), w którym oprogramowanie dostarczane jest na życzenie klienta a koszty rozliczane są elastycznie np. w abonamencie godzinowym, czy też miesięcznym. Do korzystania z  takich rozwiązań wystarczy urządzenie wyposażone w przeglądarkę internetową.

28

Biznes benchmark magazyn

Usługi w chmurze to nie tylko SaaS Cloud Computing bazuje na wykorzystaniu ogromnego potencjału serwerów. Do typowych rozwiązań w chmurze należą więc choćby usługi tzw. serwerów wirtualnych. Polegają one na logicznym wydzieleniu pamięci, procesora i  dysku z  fizycznej infrastruktury specjalistycznego centrum przetwarzania danych (ang. Data Center), dającym użytkownikowi dostęp do ogromnej mocy obliczeniowej, wręcz nieograniczonej powierzchni dyskowej oraz aktualnej platformy programistycznej. Pozostaje on przy tym jedynym dysponentem swoich zasobów. Coraz częściej klient może też swobodnie zmieniać zakres ich eksploatacji. Własne ustawienia to także niewątpliwy walor ofert wirtualnego data center, czyli dzierżawy wydzielonej infrastruktury wraz z  platformą wirtualizacji, na której można samodzielnie skonfigurować swoje serwery wirtualne. Wreszcie bardzo in-

dywidualnym podejściem cechuje się opcja dzierżawy całego, fizycznego serwera dedykowanego przez jeden podmiot, który otrzymuje zdalny dostęp oraz pełną kontrolę nad nim (z prawem dokonywania wszelkich zmian

Profesjonalne data center nie tylko proponuje usługi świadczone z własnej infrastruktury, lecz dysponuje również przestrzenią serwerowni na umieszczanie infrastruktury klientów. i instalowania dowolnego oprogramowania). Profesjonalne data center nie tylko proponuje usługi świadczone z  własnej infrastruktury, lecz dysponuje również przestrzenią serwerowni na umieszczanie infrastruktury

www.biznes.benchmark.pl


Praca zespołu w modelu chmurowym klientów. Kolokacja zapewnia im warunki do optymalnego użytkowania sprzętu (miejsce, ochrona, zasilanie awaryjne, klimatyzacja, wsparcie techniczne itd.). W  niektórych przypadkach wskazane są natomiast rozwiązania hybrydowe, łączące właściwości serwerów wirtualnych (chmury publicznej) z  zastosowaniem właśnie tradycyjnej infrastruktury klienta. – Hybrydy sprawdzają się szczególnie w sytuacjach, gdy przedsiębiorca woli fizycznie pozostawić dane strategiczne czy prawnie chronione w  siedzibie firmy – zwraca uwagę Elżbieta Zdrojewska, dyrektor ds. sprzedaży w, powstałym w Toruńskim Parku Technologicznym, Exea Data Center – Pozostałe zasoby przenosi się do chmury publicznej, wpływając na zmniejszenie kosztów ich eksploatacji przy zapewnieniu najwyższych standardów bezpieczeństwa – dodaje Elżbieta Zdrojewska. Na bazie technologii dostępnych w chmurze firmy Exea powstają projekty kierowane do różnych przedsiębiorstw: od sektora SMB przez duże korporacje do podmiotów związanych z administracją publiczną. Przykładem może być jeden z projektów, w którym udział wzięły firmy Veracomp i Novell. Ma on na celu dostarczenie usług takich, jak: • bezpieczne przechowywanie i  synchronizowanie plików firmowych, • platforma łącząca ludzi, projekty i  procesy w firmie dopasowana do konkretnych potrzeb.

Kontrolowany dostęp do plików Możliwość synchronizacji i  współdzielenia plików mają dzisiaj kluczowe znaczenie dla firm zatrudniających pracowników mobilnych. Bezpieczny sposób udostępniania plików i dostęp do nich zapewnia m.in. system Novell Filr. System ten składa się z serwera plików oraz aplikacji klienckiej, która może być uruchamiana na komputerach, tabletach, czy smartfonach i pozwala m.in. na współdzielenie oraz synchronizowanie plików i dokumentów. Novell Filr współpracuje z  systemami Windows, MAC, iOS, Android i BlackBerry i pozwala na kontrolowanie dostępu, decydowanie, które z plików mogą być wewnętrznie lub zewnętrznie udostępnione. Program ten wyposażono w polskojęzyczny interfejs, który cechuje się prostą, intuicyjną obsługą.

www.biznes.benchmark.pl

Wspomaganie pracy zespołowej Firmy i  instytucje, które zatrudniają zespoły ludzi współpracujących ze sobą przy różnego rodzaju projektach muszą korzystać z  systemów IT radzących sobie z  wieloma różnorodnymi aspektami współpracy grupowej, procedurami dostępu do danych przez różne osoby o różnym stopniu uprawnień czy procedurami poprawiającymi jakości pracy grupowej i jej efektywność. Do potrzeb, które muszą zaspokoić systemy IT wspomagające pracę zespołową należą m.in.: • tworzenie projektów i zespołów roboczych, • budowanie bazy wiedzy lub intranetu, • gromadzenie wiedzy użytkowników, • tworzenie przepływów i  automatyzacja wielu operacji, • dopasowanie do potrzeb klienta, • możliwość dodawania nowych funkcjonalności. Przykładem systemu wspomagającego pracę grupową i  zabezpieczającego wyżej wymienione potrzeby jest Novell Vibe. System ten tworzy jednolitą, a  jednocześnie bezpieczną, płaszczyznę do współpracy prowadzonej z dowolnego miejsca i za pomocą niemal dowolnego urządzenia. System ten pozwala też w prosty sposób tworzyć i dostosowywać do indywidualnych potrzeb złożone schematy przekazywania zadań (workflow). Dzięki nim zespoły oszczędzają czas, eliminują błędy i  zwiększają efektywność pracy. Użytkownicy mają, oczywiście, możliwość pracy nad wspólnymi dokumentami oraz łatwo mogą nimi zarządzać w  przestrzeniach roboczych Novell Vibe. Dostępna jest również synchronizacja i dostęp do plików w trybie offline. Co ciekawe, zespoły robocze mogą też w  prosty sposób, korzystając z technologii drag-and-drop, tworzyć własne strony docelowe i  zarządzać ich treścią bez udziału informatyków, przygotowywać analizy danych czy prowadzić blogi bądź mikroblogi związane z projektem. Novell Vibe jest prosty w  użyciu i  przypomina nieco pod tym względem Facebooka, dlatego pracownicy – nie korzystając z  pomocy informatyków – mogą błyskawicznie tworzyć własne zespoły i  przestrzenie robocze, wspólnie pracować nad dokumentami, wymieniać się pomysłami, zbierać opinie i  w  rezultacie kończyć swoje zadania szybciej i  z  lepszym wynikiem. Platforma Vibe pozwala też szybko znajdować i  gromadzić członków zespołów dysponujących pożąda-

nym doświadczeniem i wiedzą niezbędną dla realizacji danego projektu. Oba opisywane rozwiązania firmy Novell – Filr i Vibe – działają w modelu SaaS. Zastosowanie tych rozwiązań w  usługach Cloud Computing oferowanych przez firmę Exea pozwala uruchomić narzędzia w  dowolnej chwili, bez konieczności instalowania i  konfigurowania wielu systemów ca daje użytkownikowi oszczędność dużej ilości czasu potrzebnego na przygotowanie środowiska pracy. Zaoszczędzony czas można od razu wykorzystać na poznanie nowych narzędzi, szkolenia i naukę administrowania nim.  Artykuł powstał na bazie materiałów dostarczonych przez firmę Veracomp; www.veracomp.pl

Foto 1: Interfejs aplikacji klienckiej Novell Filr. [źródło: Veracomp]

Foto 2: Interfejs systemu Novell Vibe. [źródło: Veracomp]

Foto 3: Przykładowe dane, które dostępne są przy zespołowym tworzeniu projektu. [źródło. Exea]

Biznes benchmark magazyn

29


eRP

w chmurze

Foto: Fotolia

systemy

Praca zespołu w modelu chmurowym

30

Biznes benchmark magazyn

www.biznes.benchmark.pl


Praca zespołu w modelu chmurowym

C

loud computing zagościł w naszych biurach na dobre. Dzisiaj przedsiębiorca może zrealizować niemal wszystkie swoje procesy biznesowe przy wykorzystaniu chmury. Odbywa się to łatwiej, szybciej i taniej, niż przy wykorzystaniu tradycyjnych metod. W ostatnich latach na polskim rynku obserwujemy znaczący rozwój usług do przetwarzania danych w chmurze. Zjawisko to jest szczególnie intensywne w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, które są naturalnym odbiorcą rozwiązań w chmurze. Wykorzystując tego typu rozwiązania MSP zyskują przede wszystkim większą kontrolę nad wydatkami oraz możliwość rozłożenia ich w czasie.

Wykorzystanie cloud computingu umożliwia małym i średnim przedsiębiorstwom dostęp do nowoczesnych rozwiązań informatycznych, których wdrożenie w  modelu tradycyjnym byłoby nieosiągalne z powodu wysokich kosztów. Wykorzystanie tych samych rozwiązań w  modelu usługowym nie tylko eliminuje środki ponoszone na inwestycje w infrastrukturę, ale także czas niezbędny na ich wdrożenie. Popularność chmury rośnie, a wraz z nią upadają kolejne mity dotyczące wynajmu oprogramowania. Zdarza się, że firma nie jest świadoma, że na co dzień korzysta z modelu cloud computing – to pokazuje jak bardzo naturalna staje się chmura w dzisiejszym świecie. Z oprogramowania oferowanego w chmurze korzystają firmy każdej wielkości, ale oczywiście najpowszechniej wykorzystywane jest ono w segmencie MSP. Według badań przeprowadzonych przez PMR, aż 64 proc. małych i średnich przedsiębiorstw korzysta z chmury. Dla małych i  średnich firm, które nie mają własnego serwera, chmura stwarza okazję do obniżenia bariery wejścia oraz rozłożenia kosztów w czasie. W przypadku korzystania z rozwiązań IT w modelu usługowym, koszty te w dużej mierze zostają przeniesione z użytkownika na dostawcę oprogramowania, który odpowiada za jego aktualizacje, skuteczne zabezpieczenie danych, utrzymanie odpowiedniej wydajności i 24-godzinny dostęp do aplikacji. Przedsiębiorstwo nie ponosi w  tej sytuacji kosztów związanych z  rozbudową własnej infrastruktury IT i jej utrzymaniem.

W chmurze znaczy mobilnie Chmura jest coraz bardziej popularnym sposobem przechowywania i  udostępniania danych. Głównej przyczyny tak wysokiej dynamiki wzrostu popularności tej formy przechowywania zasobów można doszukiwać się w zmianie schematu wykonywania pracy, która w dzisiejszych czasach coraz częściej odbywa się w sposób zdalny oraz przy wykorzystaniu rosnącej popularności urządzeń mobilnych. Smartfony czy tablety są obecnie na tyle zaawansowane technologicznie, że w  wielu wypadkach i  w  wielu zastosowaniach mogą z  powodzeniem być wykorzystywane zamiast komputerów osobistych. Potrzebę zagospodarowania tego rynku dostrzegają również producenci oprogramowania oferowanego w  modelu usługowym, którzy systematycznie rozwijają ofertę aplikacji dedykowanych na urządzenia mobilne. To bar-

www.biznes.benchmark.pl

dzo duże udogodnienie dla przedsiębiorców, którzy są mobilni i wymagają stałego dostępu do kluczowych informacji. Chmura rozwiązuje przede wszystkim największy problem mobilnej pracy, jakim jest synchronizacja danych pomiędzy urządzeniami. W przypadku pracy zamiennie na komputerze, smartfonie i  tablecie występuje konieczność wymiany danych pomiędzy tymi urządzeniami. W  idealnym założeniu dane powinny płynnie przemieszczać się pomiędzy wszystkimi urządzeniami, bez zbędnej ingerencji użytkownika. Problem ten w pełni rozwiązują usługi do przechowywania plików w chmurze, które umożliwiają synchronizację danych pomiędzy wieloma urządzeniami. W tych warunkach możemy mieć dostęp do naszych danych praktycznie z każdego miejsca na ziemi, a jedynym czynnikiem, który determinuje taką możliwość, jest dostęp do Internetu.

Chmura rozwiązuje przede wszystkim największy problem mobilnej pracy, jakim jest synchronizacja danych pomiędzy urządzeniami. W idealnym założeniu dane powinny płynnie przemieszczać się pomiędzy wszystkimi urządzeniami, bez zbędnej ingerencji użytkownika. Bezpieczeństwo to podstawa Wielu przedsiębiorców zadaje sobie pytanie, czy przechowywanie cennych danych w  chmurze jest bezpieczne? W chmurze, czyli tak naprawdę gdzie? Zazwyczaj nasze dane przechowywane są w nowoczesnych centrach danych, które wyposażone są w wiele warstw zabezpieczeń. Systemy przetwarzające dane muszą pracować w  określonych warunkach, gwarantujących ich niezawodność i  wydajność. W  Comarch Data Center osiągnięto to dzięki zastosowaniu m.in. awaryjnego zasilania, systemów UPS, systemów ochrony przeciwpożarowej oraz klimatyzacji zapewniającej optymalna temperaturę i wilgotność do pracy urządzeń. Istnienie ośrodków w różnych lokalizacjach geograficznych pozwala oferować architekturę rozproszoną obejmującą ośrodek podstawowy i zapasowy.

Biznes benchmark magazyn

31


Praca zespołu w modelu chmurowym

Foto 1: Dzięki zastosowaniu wielu technologii oraz rozproszonej architekturze Comarch Data Center oferuje duże bezpieczeństwo dla przechowywanych w nim danych. [źródło: Comarch]

 

Foto 2: Najpopularniejszym dostawcą usług poczty elektronicznej jest informatyczny potentat Google, właściciel serwisu Gmail.com. [źródło: Google]

Foto 3: Comarch ERP iFaktury24 to system umożliwiający fakturowanie online. [źródło: Comarch] Foto 4: iBard24 to usługa backupu i synchronizacji danych odbywająca się całkowicie w środowisku chmurowym. [źródło: Comarch] Foto 5: Przykładowa realizacja e-sklepu w systemie Comarch ERP e-Sklep. [źródło: Comarch]

 

Zadaniem ośrodka zapasowego jest zapewnienie dostępności systemów w  przypadku awarii lub zniszczenia ośrodka podstawowego. Architektura stosowana przez Comarch zapewnia redundancję najważniejszych urządzeń oraz łączy dostępowych. W  każdym ośrodku Comarch Data Center wykorzystywane są łącza pochodzące od czterech niezależnych operatorów, co minimalizuje ryzyko niedostępności systemów w przypadku awarii pojedynczego łącza. Te zabezpieczenia dają gwarancję, że wysyłanie i przechowywanie plików w chmurze jest bezpieczne.

Czego możemy oczekiwać od usługodawcy? Przeniesienie oprogramowania na serwery dostawcy powoduje, że tradycyjne wdrożenie systemu praktycznie przestaje istnieć. W najprostszych usługach, wystarczy je po prostu zamówić, zalogować się przez przeglądarkę internetową i  pracę można zacząć „z  marszu”. W  bardziej złożonym oprogramowaniu klient potrzebuje najczęściej wstępnej konfi-

32

Biznes benchmark magazyn

Poczta jest niezbędnym narzędziem w każdym biznesie. Chmura umożliwia dostęp do firmowej skrzynki oraz pełnej historii nie tylko przez komputer stacjonarny, ale również przez tablet, smartfon, czy dowolny komputer połączony z Internetem. guracji lub szkolenia. Zaletą dla klientów jest fakt, że o ich system 24 godziny na dobę czuwa cały sztab inżynierów w centrum danych. Ich zadaniem jest stały monitoring działania infrastruktury, a także wgrywanie nowych wersji oprogramowania, dzięki czemu dla klienta procesy te są całkowicie transparentne. W  przypadku usług w  chmurze oferowanych przez Comarch, klient ma zapewnione wielokanałowe wsparcie konsultantów (e-mail, telefon,

chat, forum), dzięki czemu w  dowolnej chwili może zadać pytanie i  bardzo szybko otrzymać podpowiedź specjalisty.

Cztery procesy najczęściej przenoszone do chmury Komunikacja elektroniczna Poczta jest niezbędnym narzędziem w  każdym biznesie. Chmura umożliwia dostęp do firmowej skrzynki oraz pełnej historii nie tylko przez komputer stacjonarny, ale również przez tablet, smartfon, czy dowolny komputer połączony z Internetem. Poczta w chmurze pozwala także uniknąć obowiązku dbania o utrzymanie własnego serwera poczty, jego backupu oraz ogranicza związane z tym koszty. Obsługa finansowo-księgowa Dzięki zdalnemu dostępowi do bieżących danych firma może zreorganizować działania biznesowe i uczynić je bardziej przemyślanymi i bezpieczniejszymi. Podstawową wartością dodaną rozwiązań dostępnych przez Internet jest przede wszystkim praca na systemie, który jest na bie-

www.biznes.benchmark.pl


Praca zespołu w modelu chmurowym żąco aktualizowany o  wszelkie zmiany prawne z  zakresu przepisów podatkowo-księgowych, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Dzięki zdalnemu dostępowi z dowolnego komputera przez Internet i  większej elastyczności system gwarantuje jego użytkownikom możliwość lepszej organizacji pracy i efektywniejszego zarządzania przedsiębiorstwem. Pracownicy firmy z dowolnego miejsca i o dowolnym czasie mogą łączyć się ze wspólną bazą danych i zarządzać odpowiednimi procesami biznesowymi, a także podejmować kluczowe decyzje w oparciu o aktualne dane firmowe. Przykładem oprogramowania finansowo-księgowego w chmurze może być aplikacja Comarch ERP iFaktury24 umożliwiająca fakturowanie online, prowadzenie magazynu oraz uproszczonej księgowości, a także oprogramowanie Comarch ERP Optima w modelu usługowym, które kompleksowo wspiera prowadzenie firmy (m.in. fakturowanie, magazyn, księgowość, rozliczenia). Backup i synchronizacja danych Najczęściej przenoszonym do chmury procesem biznesowym jest backup danych. Przechowywanie plików w  chmurze to najlepszy sposób ich prawidłowego zabezpieczenia. Systematyczne tworzenie kopii zapasowych najważniejszych danych pozwala zminimalizować ryzyko utraty ważnych informacji. Backup danych powinien odbywać się w sposób automatyczny, według określonego harmonogramu, bez ingerencji człowieka. W  przypadku awarii urządzeń, na których przechowujemy dane, jesteśmy w  stanie je szybko odzyskać z  wirtualnych serwerów. Jest to polisa gwarantująca nam stabilność funkcjonowania i ciągłość wykonywanej pracy. Przykładem usługi do backupu i  synchronizacji danych w chmurze jest iBard24. Usługa, oprócz zapewnienia bezpieczeństwa danych, umożliwia proste udostępnianie danych w Internecie, synchronizowanie danych pomiędzy urządzeniami, a także wspiera pracę grupową na plikach. Handel w Internecie Polski rynek handlu internetowego rozwija się najszybciej w Europie, a prognozy na przyszłość są równie optymistyczne. Sklep internetowy jest tańszy od sklepu tradycyjnego, a często jest również jego uzupełnieniem. Działa jak automatyczny sprzedawca 24 h/dobę, dlatego małe i  średnie przedsiębiorstwa chętnie ko-

www.biznes.benchmark.pl

rzystają z  gotowych aplikacji sklepów internetowych, które gwarantują im niskie koszty wejścia oraz eliminują konieczność posiadania własnej architektury IT. Przykładem narzędzia do prowadzenia handlu w Internecie jest Comarch ERP e-Sklep – profesjonalne oprogramowania umożliwiającego szybkie uruchomienie własnego sklepu internetowego. Wśród narzędzi e-commerce warto wyróżnić również internetową galerię handlową Wszystko.pl, w  której przedsiębiorcy mogą w prosty sposób oferować swoje produkty.

Cloud computing w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw rozwija się niezwykle dynamicznie i wszystko wskazuje na to, że w kolejnych latach usługi w chmurze wybierać będzie coraz więcej użytkowników. Kupić, wynająć, a może hybryda? W  wielu przypadkach przedsiębiorstwa nie chcą przenosić wszystkich procesów do chmury, ale jednocześnie chciałyby wykorzystywać możliwości, jakie daje ta technologia. W takich sytuacjach idealnym wyjściem jest stosowanie połączonego rozwiązania (tzw. hybrydy), np. system klasy ERP zainstalowany na firmowym serwerze i e-sklep hostowany u dostawcy, albo backup danych w chmurze na wypadek awarii firmowych serwerów. W tej konfiguracji, część oprogramowania funkcjonuje lokalnie na komputerach firmy, a część jest przeniesiona na zewnętrzne serwery usługodawcy. Dla kogo zatem jest hybryda? To rozwiązanie najlepsze dla firm, które nie zdążyły jeszcze całkowicie przekonać się do chmury i  kluczowe procesy nadal wolą obsługiwać przy pomocy tradycyjnych narzędzi. Inną barierą całkowitego przejścia na rozwiązania chmurowe mogą być niedawno poniesione inwestycje na własne serwery, które jeszcze nie zdążyły się zwrócić. Hybryda umożliwia także wykorzystanie zakupionego już oprogramowania i włączenie do pracy osób, pracujących zdalnie, dzięki wykorzystaniu narzędzi do synchronizacji danych w  chmurze lub pracy grupowej na plikach.

Kluczowy jest wybór dostawcy Na rynku funkcjonuje wiele podmiotów oferujących usługi w  modelu cloud computing. Jak zatem wybrać dostawcę, który będzie optymalny dla naszych potrzeb? Wybierając miejsce, w którym będą składowane nasze cenne dane, powinniśmy kierować się przede wszystkim renomą usługodawcy. Warto sprawdzić ilu ma klientów, jakie są ich opinie i czy posiada referencje. Ważne jest również miejsce przechowywania danych, ponieważ determinuje ono system prawny, który chroni lub nakłada na usługodawców dodatkowe obowiązki. Z tego względu warto ze szczególną uwagą analizować zapisy umów z  zagranicznymi podmiotami, których systemy prawne nie są nam znane. Kluczowym elementem przy wyborze dostawcy chmury są również zabezpieczenia chroniące transmisję danych, aby podczas ich przepływu (do chmury, z chmury i wewnątrz chmury) nie były narażone na podsłuchanie, przechwycenie czy wyciek. Równie ważne jak bezpieczeństwo, są kwestie formalne. Przed zawarciem umowy z  usługodawcą warto sprawdzić zawarty w  niej okres wypowiedzenia – najlepiej niech będzie on miesięczny. W  przypadku relatywnie tanich usług, okres ten może wynieść maksymalnie 12 miesięcy. Punktem wartym uwagi jest również zakres odpowiedzialności zapisany w  umowie. Warto zweryfikować, gdzie kończy się odpowiedzialność dostawcy, a zaczyna użytkownika.

Dokąd zmierza chmura? Cloud computing w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw rozwija się niezwykle dynamicznie i  wszystko wskazuje na to, że w  kolejnych latach usługi w chmurze wybierać będzie coraz więcej użytkowników. Wydatki na rozwój technologii w skali globalnej mogą wzrosnąć z 16,5 mld w roku 2009 do 55,5 mld w 2014 roku. Według analityków IDC w kilku kolejnych latach rynek cloud computingu będzie rósł średniorocznie o  36 proc., czyli dziewięć razy szybciej niż cały rynek usług IT. Wiele firm coraz częściej wykorzystuje chmurę, aby usprawnić współpracę z partnerami i klientami. Integracja pracowników z  odległych oddziałów, praca zdalna, współdzielenie zasobów, automatyzowanie prostych zadań w przedsiębiorstwie i przenoszenie ich do chmury to już zjawisko powszechne.  Jacek Słowik Autor artykułu jest Product Managerem w iBard24; www.ibard24.pl

Biznes benchmark magazyn

33


Praca zespołu w modelu chmurowym

system finansowy

dla firm działający w chmurze – koszty i zyski

F

irmy chcąc zoptymalizować koszty operacyjne i inwestycyjne swojej działalności zaczynają powoli przenosić część ze swoich procesów biznesowych do środowiska chmurowego. Coraz częściej są to procesy związane również z ewidencjonowaniem operacji finansowo-księgowych i fakturowaniem. Proces ten zaczyna przyspieszać, tym bardziej, że na polskim rynku oprogramowanie finansowoksięgowe działające w chmurze dostarczane jest przez coraz większe grono firm.

34

Biznes benchmark magazyn

Ponieważ, jak już wspomnieliśmy na początku, coraz więcej firm rozpoczyna przenoszenie swoich procesów finansowo-księgowych do chmury, warto przyjrzeć się zatem jakie korzyści, oszczędności oraz koszty związane są z ich migracją do oprogramowania działającego w  chmurze może uzyskać lub ponieść firma, która zdecydowała się na „przesunięcie” systemu finansowo-księgowego do chmury. Jedną z firm, która w swojej ofercie ma zarówno oprogramowanie finansowo-księgowe dla małych i średnich firm, działające w modelu tradycyjnym i  w  modelu chmurowym jest Asseco Business Solutions z pakietami Asseco WAPRO i Asseco WAPRO Online. Zobaczmy zatem jakie są różnice w  funkcjonalności i  kosztach użyt-

kowania oprogramowania w  obu modelach na przykładzie pakietów tego producenta. Od niecałego roku producent oprogramowania dla sektora MSP, firma Asseco Business Solutions, udostępnia swoje aplikacje wchodzące w skład pakietu WAPRO w chmurze. Są to oprogramowanie do prowadzenia sprzedaży i magazynu WF-Mag dla Windows, aplikacje do sprzedaży mobilnej WF-Mobile 2, systemy FK WF-FaKir oraz WF-KaPeR dla Windows, programy do zarządzania i ewidencji środków trwałych WF-bEST dla Windows, aplikacja do prowadzenia kadr i  płace WF-GANG dla Windows oraz aplikacja pozwalająca na wykonywanie wielowymiarowych analiz danych dostarczanych z  pozostałych programów – WF-Analizy dla Windows. W wypadku

www.biznes.benchmark.pl


Foto: Asseco

Praca zespołu w modelu chmurowym

Rys. 1: Ekosystem rozwiązań Asseco WAPRO. [źródło: Asseco]

korzystania z usługi w chmurze, istnieje możliwość integracji aplikacji z  dodatkowymi usługami online np. platformą e-commerce abStore. Tak więc cały ekosystem rozwiązań Asseco WAPRO został udostępniony klientom jako platforma Online.

Opłaty i możliwości środowiska chmurowego Korzystając z  usługi Asseco WAPRO Online użytkownik otrzymuje uproszczony model rozliczeń usługi w  trybie SaaS (z  ang. Software as Service). Model rozliczeń realizowany jest w trybie miesięcznego abonamentu. Użytkownicy w  ramach jednej kwoty otrzymują najbardziej zaawansowane wersje produktów z  rodziny Asseco WAPRO. W praktyce oznacza to, że za

niewielką kwotę miesięcznie (obecnie jest to 149 pomoc w użytkowaniu oprogramowania i podzł netto miesięcznie na stanowisko) użytkownik powiada, jak w  pełni wykorzystać systemy do otrzymuje zawsze dostęp do najnowszej wersji zwiększenia efektywności pracy firmy. w najwyższym wariancie oprogramowania. Możliwe jest także bardzo elastyczne rozliczanie Porównanie kosztów licencji usługi, oznacza to, że firmy np. z  branż sezotradycyjnych i w rozwiązań nowych mogą dynamicznie z miesiąca na miew chmurze siąc zwiększać lub zmniejszać koszty związane Poniżej przedstawiono przykładową symulacja z dostępem do oprogramowania, w zależności działalności firmy w okresie trzech lat, licząc od od tego, ile w danym momencie potrzebują stamomentu rozpoczęcia działalności. Pokazane nowisk w ramach użytkowanych aplikacji. Dzięki są koszty poniesione w  tradycyjnym modelu temu użytkownik nie musi inwestować w sprzęt stacjonarnym oraz z wykorzystaniem usługi WAoraz oprogramowanie, które przez np. większą PRO Online (na przykładzie oprogramowania do część roku nie byłoby wykorzystywane. Opłaprowadzenia sprzedaży i magazynu). Kalkulacja ta za wersje Online jest dokonywana bowiem zakłada wykorzystanie wariantu oprogramowakażdego miesiąca (abonament) za realnie wykonia w  wersji „Prestiż”, ale producent udostęprzystane stanowiska pracy. Nie ma tu żadnych nia w tej samej cenie najwyższą wersję „Prestiż ograniczeń co do zwiększania lub zmniejszania Plus” programu WF-Mag dla Windows, w której liczby stanowisk w  kolejklienci mogą dokonywać nych miesiącach. Największą zaletą usług rozszerzeń funkcjonalności Dodatkową zaletą pracy programu o własne formudostępnych w chmurze, z systemami w chmurze jest larze, tabele i funkcje. w tym Asseco WAPRO brak konieczności posiaJak widać, inwestycja dania własnej infrastruktury Online, jest to, że każdy w sprzęt wiąże się z bardzo serwerowej, która wiąże pracownik ma dostęp dużym wydatkiem, zwłaszsię też z  zakupem określo- do firmowych danych cza dla nowo otwieranych nej liczby dedykowanych firm. Tego typu spółki barz dowolnego miejsca licencji, oprogramowania dzo często nie mają zdolna świecie za pomocą antywirusowego czy też ności kredytowej przez co zaplecza do tworzenia kopii Internetu. zakup sprzętu i licencji stabezpieczeństwa przechowywanych na serwerze nowi dla nich bardzo duży wydatek. Korzystając danych. Usługodawca gwarantuje tutaj również z usługi WAPRO Online można taką inwestycję bieżący dostęp do archiwum bazy danych. rozłożyć w czasie i potraktować ją jako leasing Największą zaletą usług dostępnych w  chmurze, w  tym Asseco WAPRO Online, jest to, że każdy pracownik ma dostęp do firmowych danych z dowolnego miejsca na świecie za pomocą Internetu. Dzięki temu może dynamicznie i skutecznie podejmować istotne decyzje dla swojej organizacji, niezależnie od tego gdzie się w danej chwili znajduje. Jest to szczególnie istotne dla firm, które mają rozproszoną strukturę wielooddziałową lub korzystają przy w prowadzeniu biznesu z pracowników mobilnych (przedstawicieli terenowych) lub zdalnych. Co więcej, oprogramowanie dostępne w chmurze jest zawsze aktualizowane do najnowszych wersji, która uwzględnia np. zmiany w  przepisach i  dostosowana jest do zmieniających się uwarunkowań rynkowych. W  tradycyjnym modelu opłat licencyjnych za aktualizację trzeba dodatkowo zapłacić. Klienci posiadają także w ramach usługi online dostęp do działu pomocy technicznej (tzw. Help Desk), który świadczy

oprogramowania oraz usług. Taka forma leasingu jest o tyle ciekawa, że przedsiębiorstwo ma pod kontrolą kwotę jaką na nią przeznacza, dzięki czemu może w razie potrzeby ograniczyć ilość wykorzystywanych licencji, redukując przy tym koszty miesięczne. W  chwili obecnej z  usługi korzystają zarówno mikroprzedsiębiorstwa posiadające pojedyncze stanowiska, jak i duże firmy mające oddziały ulokowane w  całej Polsce. Klienci z  infrastrukturą rozproszoną po kraju czy Europie dzięki usłudze online mogą integrować swoje dane, prowadząc procesy biznesowe w zcentralizowanym środowisku. Dostęp do aktualnych danych całej firmy, w tym kondycji finansowej czy stanów w innych magazynach zawsze możliwy jest z dowolnego  miejsca na świecie. Artykuł powstał na bazie materiałów dostarczonych przez firmę Asseco Business Solutions; www.wapro.pl, online.wapro.pl


Praca zespołu w modelu chmurowym

Foto: Simens

Teamcenter w chmurze

O

programowanie Teamcenter to obecnie jeden z najpopularniejszych na świecie systemów do zarządzania cyklem życia produktu PLM (Product Lifecycle Management). Zgodnie z najnowszymi trendami firma Siemens PLM Software przygotowała również wersję swojego programu przystosowaną do działania w środowisku chmurowym.

Oprogramowanie Teamcenter jest zbudowane w  oparciu o  softwarową architekturę, zapewniającą użytkownikom elastyczność w  wyborze preferowanej platformy technologicznej oraz jej dostawcy. Teamcenter

36

Biznes benchmark magazyn

w  chmurze może zostać wdrożony w  modelu Infrastruktura jako Usługa (IaaS – Infrastructure as a Service). W modelu tym część lub całość infrastruktury PLM jest przenoszona do środowiska chmury zewnętrznego dostawcy. Podejście to pozwala na zrezygnowanie z posiadania własnego sprzętu, co wymaga wysokich nakładów kapitałowych. Jednocześnie zapewnia użytkownikom elastyczność wdrożenia dzięki certyfikowanym dostawcom usług chmury w modelu IaaS.

Krótszy czas wdrożenia i niższy koszt utrzymania Aby wdrożyć Teamcenter w  chmurze za pośrednictwem partnerów IaaS, wystarczy

jedynie przeprowadzić konfigurację i  walidację klienta. System może z powodzeniem zostać wdrożony w  bardzo krótkim czasie przy wykorzystaniu szablonów maszyn wirtualnych. Model chmurowy zapewnia zaś nie tylko szybkie i elastyczne wdrożenie środowiska Teamcenter, ale również pozwala na dynamiczne skalowanie infrastruktury, w zależności od realizowanych projektów. Użytkownicy mogą skorzystać z  tej usługi, aby mieć natychmiastowy dostęp do zasobów infrastruktury, bez konieczności ponoszenia z góry wysokich nakładów. Teamcenter wdrożony w chmurze w modelu IaaS, pracuje identycznie jak w przypadku wdrożenia na miejscu czy w modelu hosto-

www.biznes.benchmark.pl


Praca zespołu w modelu chmurowym wanym. Możliwe jest tu wsparcie zarówno dla „grubych”, jak i „cienkich” klientów oraz współpraca z  oprogramowaniem Teamcenter Express, NX oraz Tecnomatix Process Simulate.

Większa elastyczność IT Przejście do modelu IaaS zapewnia efektywny pod względem kosztów dostęp do zasobów oraz infrastruktury IT. Korzystanie z usługi dostawcy chmury można zaliczyć do wydatków operacyjnych, co ułatwia formalne zarządzanie tymi kosztami. Większa elastyczność rozwiązania chmurowego pozwala organizacji skupić się na przynoszącym większe korzyści zarządzaniu aplikacjami, a  nie na czasochłonnym zarządzaniu infrastrukturą. Możliwe są też do zastosowania opcje wdrożenia hybrydowego, takie jak np. szybkie wprowadzanie nowych środowisk testowych bez potrzeby zakupu lub przenoszenia sprzętu. Klienci mogą nawet zdecydować się na wykorzystanie chmury w środowiskach rozwojowych, testowych i  integracyjnych, a  następnie, gdy przedsiębiorstwo jest gotowe do uruchomienia produkcyjnego, przejść do wdrożenia na miejscu.

Aby wdrożyć Teamcenter w chmurze za pośrednictwem partnerów IaaS, wystarczy jedynie przeprowadzić konfigurację i walidację klienta. System może z powodzeniem zostać wdrożony w bardzo krótkim czasie przy wykorzystaniu szablonów maszyn wirtualnych. Scentralizowane zasoby eksperckie Wdrożenie oprogramowania Teamcenter w  chmurze optymalizuje zasoby IT użytkownika. Zamiast przeprowadzać standardowe wdrożenie, przy zwiększonym zespole IT, zlokalizowani centralnie eksperci z  działu IT firmy klienta, wraz z  partnerem zajmującym się integracją systemów Siemens PLM Software bądź

www.biznes.benchmark.pl

Teamcenter w chmurze to produkt, który może być wykorzystywany w wielu branżach. Jednak w zależności od specyfiki danej branży, strategie wdrożeniowe mogą przyjmować różną postać. Przedsiębiorstwa, które wdrożenia PLM to nowość, np. firmy działające w branży produktów konsumenckich i handlu oraz energii, a także w sektorze infrastruktury, mogą skorzystać z modelu w chmurze, aby bardzo szybko wdrożyć i zainstalować Teamcenter po raz pierwszy. Klientom już korzystającym z systemu Teamcenter, przeEduard Marfa niesienie środowiska rozwojowego dyrektor marketingu na region EMEA lub testowego do chmury, może w Siemens Industry Software pomóc w ograniczeniu kosztów oraz walidacji środowiska chmury, nie wpływając na obecną produkcję. Korzyści dla przedsiębiorstw jest wiele. Wśród kluczowych można wymienić m.in. szybkie wdrożenia – zintegrowane wirtualne środowiska Teamcenter można wdrożyć szybko oraz z dużą dozą elastyczności. Teamcenter w chmurze daje możliwość dynamicznego skalowania infrastruktury w zależności od realizowanych projektów – infrastruktura działająca od razu w przeciwieństwie do długich cykli pozyskiwania. Pozwala na skupienie się na zarządzaniu aplikacjami, a nie na zarządzaniu infrastrukturą oraz zapewnia efektywną kosztowo infrastrukturę IT na poziomie przedsiębiorstwa przy niskim poziomie nakładów kapitałowych na IT. Ponadto zapewnia krótszy czas zwrotu z inwestycji dzięki wstępnie skonfigurowanym środowiskom, umożliwionym przez wystandaryzowane środowiska bazowe. Ciągłość działania umożliwia wbudowana redundancja. Produkt ten to także szybka i efektywna implementacja wirtualnych testowych środowisk Teamcenter, a także maksymalizacja potencjału pracowników IT dzięki korzyściom z centralnego zarządzania PLM. Dodatkowo globalny dostęp certyfikowanych dostawców usług chmury zapewnia szeroki dostęp do aplikacji i usług przy niższym poziomie latencji W kwestii kosztów opieramy się na standardowym modelu cenowym dla Teamcenter, który składa się z licencji stałej oraz na wynajem, które są wykorzystywane w modelu wdrożenia w chmurze. Cennik w modelu Infrastruktura jako Usługa (IaaS) jest zależny od dostawcy usługi hostingowej. Po zakończeniu testów skalowalności wymagania systemowe dla Teamcenter oparte na liczbie użytkowników są przekazywane dostawcy usługi IaaS. Może on wykorzystać te informacje w celu oszacowania kosztów dla klientów używających Teamcenter. Proces ten jest podobny do współpracy z partnerem, który dostarcza skalowalność serwera oraz cennik dla rozwiązania na miejscu. też przez zespół Siemens PLM Software odpowiedzialny za usługi, mogą sprawić, aby niewielka liczba administratorów zarządzała dużą liczbą wdrożeń. Ta możliwość centralizacji specjalistycznych umiejętności, uwalnia zasoby IT firmy, sprawiając, że można je przeznaczyć na

przynoszące wysoką wartość dodaną usługi, takie jak integrację dostawców i partnerów, co przekłada się na poprawę współpracy w środowisku PLM firmy.  Artykuł powstał na bazie materiałów dostarczonych przez Siemens PLM Software; www.plm.automation.siemens.com

Biznes benchmark magazyn

37


Praca zespołu w modelu chmurowym

Chmura pomaga w wymianie

e-faktur i e-dokumentów

W

dyskusjach o zaletach Chmury i płynących z niej korzyściach często pomija się jeden ważny aspekt. Chodzi o możliwość tworzenia interfejsów między kontrahentami i systemami informatycznymi. Serwis miedzyfirmami.pl, który pełni rolę elektronicznego listonosza, jest przykładem interfejsu, z którego pomocą można przesyłać i wymieniać się dokumentami elektronicznymi oraz e-fakturami.

Możliwości Chmury nie ograniczają się wyłącznie do przetwarzania informacji poza infrastrukturą sprzętową użytkownika i do archiwizowania danych na zewnętrznych serwerach. Chmura to przede wszystkim możliwość modyfikowania i optymalizacji szeregu procesów biznesowych. Zależnie od potrzeb, dzięki zastosowaniu nowych modeli biznesowych można działać szybciej, taniej, lepiej, szerzej, czy po prostu – inaczej.

względu na ograniczenia wynikające z  obowiązujących przepisów, upowszechniała się w Polsce wolniej niż w innych krajach UE. Jednak od roku 2011 zaczęto liberalizować przepisy regulujące kwestie stosowania e-faktur w  biznesie. Obecnie są one równoważne fakturom papierowym, a przedsiębiorcy mogą się nimi posługiwać z  zapewnieniem łatwych do dotrzymania warunków formalnych i  technologicznych. Co więcej, zgodnie z zaleceniami Komisji Europej-

skiej, elektroniczna forma fakturowania ma do roku 2020 stać się dominująca w całej UE. Te pozytywne zmiany bezpośrednio przekładają się na ograniczenie kosztów w  tysiącach przedsiębiorstw. Wg wyliczeń, samo przejście na obieg elektroniczny w  zakresie stosowania e-faktur przynosi wymierne, nieraz bardzo duże oszczędności. Wystarczy porównać koszty – obsługa wszystkich czynności przy wystawieniu, przesłaniu i zaksięgowaniu faktury

Elektroniczne faktury

38

Biznes benchmark magazyn

Foto: Fotolia

Oprócz tego, sieć daje jeszcze coś więcej: pozwala uruchamiać interfejsy, które w  konkretnym obszarze wspierają integrację, zarówno systemów wykorzystywanych przez różnych przedsiębiorców, jak i procesów, które po obu stronach interfejsu mogą być zupełnie inaczej zorganizowane. W  Polsce jednym z  przykładów takiego interfejsu jest serwis miedzyfirmami.pl, który został stworzony z myślą o wspieraniu wymiany dokumentów elektronicznych i e-faktur między podmiotami gospodarczymi. Elektroniczna forma fakturowania, m.in. ze

www.biznes.benchmark.pl


Praca zespołu w modelu chmurowym

Rys. 1: System wymiany elektronicznych dokumentów - miedzyfirmami.pl [źródło: Sage]

papierowej waha się od 4 do 10 zł. W  przypadku e-faktur może być to kilkanaście groszy. Przy odpowiedniej skali przedsiębiorstwa mówimy o  oszczędnościach rzędu wielu tysięcy złotych, a w skali całego kraju są to już miliardy złotych. Oprócz tego uwzględnić należy jeszcze kwestie ekologii. Sęk w tym, że obieg e-faktur i ich upowszechnianie to nie tylko kwestia przepisów, ale też złożonych systemów informatycznych. Z perspektywy przedsiębiorstwa faktura wiąże się co najmniej z  dwoma strategicznymi obszarami działalności: sprzedażą (faktura przychodowa) i zakupami (faktura kosztowa). Oba typy dokumentów powstają przy okazji różnych procesów biznesowych. W  pierwszym przypadku przedsiębiorstwo jest nadawcą dokumentu, w drugim – adresatem. Procesy te, w zależności od firmy oraz jej skali obsługiwane są przez bardzo różne systemy informatyczne, o różnym poziomie zaawansowania, działające w różnych technologiach itd. Co więcej, same procedury związane z obsługą faktur w danej strukturze organizacyjnej mogą być różne. Do tego, choć na razie najbardziej rozpowszechnionym formatem jest PDF, dochodzi jeszcze kwestia braku uniwersalnego, jednolitego dla wszystkich standardu e-faktury. Unia Europejska dopiero nad nim pracuje.

Cloud computing, a wymiana dokumentów W  takiej sytuacji z  pomocą przychodzą możliwości, jakie daje Chmura. W  pierwszej połowie 2012 roku wystartował serwis

www.biznes.benchmark.pl

miedzyfirmami.pl. Z jednej strony oferuje on usługę: pozwala przesłać do dowolnego kontrahenta dowolny dokument elektroniczny. Z  drugiej strony, pozwala zintegrować pełen proces wymiany faktur elektronicznych między kontrahentami, tak aby działania związane z ich obsługą były ograniczone do minimum, a księgowania w pełni zautomatyzowane. Funkcja przesyłania dokumentów pozornie przypomina e-mail, ale w tym przypadku ścieżce przesyłu i odbioru dokumentów towarzyszy szereg zdarzeń, które uwiarygodniają nadawcę oraz sam dokument, a także służą powiadomieniu nadawcy i odbiorcy o tym, że dany plik został wysłany, że czeka do odbioru, został odebrany lub odrzucony. Ten ciąg zdarzeń oraz sposób, w jaki e-faktura trafia od kontrahenta A  do kontrahenta B opracowany został z myślą o dopełnieniu warunków wynikających z  polskich i  unijnych przepisów – przede wszystkim o zapewnieniu integralności treści i  autentyczności pochodzenia danej e-faktury. Serwis zapewnia bezpieczeństwo i poufność przesyłanych danych, a jednocześnie oferuje bogaty zestaw personalizowanych powiadomień o  statusie wysłanych dokumentów. Z perspektywy przedsiębiorcy istotne wydaje się kilka aspektów. Po pierwsze, gwarancja poparta interpretacjami organów skarbowych, że wysłana przez miedzyfirmami.pl e-faktura uznana jest za doręczoną w  momencie automatycznego wysłania przez serwis powiadomienia do nadawcy o  wysyłce.

Korzyścią jest tu zatem możliwość dokonania wysyłki e-faktury potwierdzonej przez odbiorcę zaledwie w kilka sekund. Cecha ta ma pozytywny wpływ zarówno na terminowość zapłaty za fakturę, jest też pomocna w ewentualnych procesach windykacyjnych. Po drugie, twórcy miedzyfirmami.pl udostępniają API, dzięki któremu przedsiębiorca może we własnym zakresie integrować użytkowane przez siebie oprogramowanie (np. finansowo-księgowe) z serwisem. Docelowo zatem serwis może pełnić rolę interfejsu w automatycznym procesie wymiany e-faktur między programem obsługującym sprzedaż w  Firmie A  oraz programem finansowo-księgowym w Firmie B, nawet jeśli oba systemy nie komunikują się ze sobą, pochodzą od innych dostawców i  działają w  różnych technologiach. Przykład międzyfirmami.pl pokazuje, jak wykształcają się nowe usługi i  modele współpracy biznesowej w  obliczu zmieniających się czynników rynkowych. W  tym przypadku o  uruchomieniu serwisu zaważyło kilka czynników: liberalizacja przepisów w  zakresie wymiany e-faktur, praktyczna potrzeba usprawniania powtarzalnych procesów biznesowych połączona z potrzebą poszukiwania źródeł oszczędności oraz nieunikniony trend – niebawem papierowa forma faktury odejdzie do lamusa.  Aneta Jarczyńska Autorka artykułu jest Kierownikiem ds. Rozwoju Biznesu internetowego w spółce Sage; www.sage.com.pl; www.miedzyfirmami.pl

Biznes benchmark magazyn

39


Praca zespołu w modelu chmurowym

Usługi w chmurze 40

Biznes benchmark magazyn

www.biznes.benchmark.pl


Praca zespołu w modelu chmurowym

W

spółcześnie coraz więcej usług, aplikacji i funkcji oferowanych jest w środowisku chmurowym. Na pytanie, jakiego typu usługi mogą być oferowane w środowisku chmurowym, należy odpowiedzieć innym pytaniem - a z jakiego typu chmurą mamy do czynienia?

Wyróżnia się trzy zasadnicze modele chmury obliczeniowej, w których zakłada się dostarczenie klientowi pełnej infrastruktury IT (model Infrastructure as a Service), platformy do uruchamiania aplikacji webowych (Platform as a  Service) oraz oprogramowania obsługiwanego przez przeglądarkę internetową (Software as a Service).

Serwery wirtualne Infrastruktura jako usługa (Infrastructure as a  Service, IaaS) to model chmury, która zakłada dostarczenie kompletnej infrastruktury informatycznej niezbędnej do uruchamiania własnych aplikacji biznesowych, rozwiązań korporacyjnych czy wydajnych serwisów i portali internetowych. Zamiast kupować serwery na własność, w ramach chmury IaaS użytkownik wynajmuje potrzebną moc serwerów wirtualnych (nazywanych tutaj instancjami) oraz przestrzeń dyskową do składowania swoich danych. Dwie najważniejsze polskie chmury obliczeniowe oferujące usługi w modelu IaaS to Oktawave oraz e24cloud.com, która należy do spółki Beyond.pl. Na świecie największą popularnością cieszą się usługi dostarczane na platformach Amazon EC2, Rackspace i Microsoft Azure.

Hosting aplikacji i WWW Jednym z popularniejszych zastosowań chmury IaaS jest hosting aplikacji i stron WWW. W tym kontekście chmura przejawia się jako „lepszy hosting” – idealny zarówno dla początkujących projektów (tzw. start-upów) jak i dużych serwisów internetowych, portali oraz sklepów internetowych. Chmura oferuje elastyczność, jakiej nie ma w  przypadku serwerów VPS i dedykowanych. W dowolnej chwili można zmienić konfigurację chmury zmniejszając lub zwiększając moc serwerów oraz pojemność dysków. Mechanizm skalowania udostępnianych zasobów automatycznie dostosowuje moc serwerów tak, aby obsłużyć wzmożony ruch sieciowy np. w  trakcie prowadzenia akcji promocyjnych czy wzrostu zainteresowania ofertą sklepu w okresie przedświątecznym. Oktawave udostępnia kilkanaście prekonfigurowanych aplikacji gotowych do działania w niewiele ponad dwie minuty od ich zamówienia. Aplikacje te uruchamiane są na platformie Oktawave, dzięki czemu z  jednej strony użytkownik korzysta ze wszystkich zalet chmury, z  drugiej w  kilka chwil otrzymuje on w  pełni funkcjonalną, działającą aplikację webową. Do wyboru jest kilkanaście różnych rozwiązań – systemów zarządzania treścią (m.in. Joomla!, Drupal), blogów (WordPress), galerii zdjęć (Coppermine), for internetowych (phpBB, SMF) ale również sklepów internetowych (osCommerce, PrestaShop, Magento).

IaaS dla biznesu Oczywiście lista zastosowań chmury dostarczanej w modelu IaaS jest znacznie szersza niż hosting internetowy. Zasoby chmury mogą być wykorzystywane przez firmy i organizacje przetwarzające duże ilości danych – przemysł, jednostki badawczo-rozwojowe czy instytucje naukowe itp. Chmura oferuje wysoką moc obliczeniową (z  możliwo-

www.biznes.benchmark.pl

Rys. 1: System Salesforce.com to jeden z najbardziej znanych na świecie systemów typu SaaS działających w chmurze do zarządzania relacjami z klientem CRM.

ścią łączenia serwerów w klastry) i zasoby dyskowe, które mogą być alokowane w potrzebnym okresie czasu. Jest to możliwe dzięki mechanizmom rozliczania wyłącznie za wykorzystanie zasoby oraz możliwości dynamicznego zamawiania dodatkowych serwerów i rezygnacji z mocy obliczeniowej, kiedy ta nie jest już potrzebna. Małe i  średnie firmy mogą przenosić swoje serwery do chmury. Podejście to eliminuje konieczność ponoszenia wysokich, jednorazowych kosztów inwestycji we własną fizyczną infrastrukturę na rzecz wynajmowania potrzebnych zasobów serwerów wirtualnych, dysków i sieci. W ten sposób firma pozbywa się również kosztów związanych z utrzymywaniem infrastruktury IT we własnej serwerowni lub centrum danych. MŚP mogą uruchamiać też w chmurze swoje dowolne systemy i aplikacje biznesowe (np. systemy ERP, CRM, produkcyjne) oraz przechowywać dane różnego typu (pliki, bazy danych). Oczywiście pod warunkiem, że nie istnieją wewnętrzne regulacje i przepisy prawne, które by tego typu działania ograniczały lub ich wręcz zakazywały.

PaaS dla programistów W modelu chmury Platform as a Service (PaaS) dostawca usługi udostępnia kompletne środowisko programistyczne dla uruchamiania aplikacji klienta. PaaS jest kojarzony głównie jako usługa dla programistów, którzy mogą testować i udostępniać innym pisane przez siebie aplikacje. Niekoniecznie jednak musi tak być. MŚP mogą wykorzystać chmurę PaaS do uruchamiania i udostępniania aplikacji webowych dla klientów wewnętrznych (np. portale korporacyjne) oraz zewnętrznych (usługi w chmurze). W modelu PaaS działają m.in. chmury Google App Engine, Windows Azure oraz Engine Yard. Google App Engine umożliwia uruchamianie aplikacji pisanych w językach Java (włącznie z JavaScript i Ruby), Python, PHP oraz Go. Engine Yard ułatwia projektowanie i wdrażanie dynamicznych aplikacji webowych pisanych w PHP oraz z wykorzystaniem frameworków Ruby on Rails oraz Node.js. W odróżnieniu od chmury IaaS, użytkownik korzystający z platformy PaaS nie musi dbać o instalację systemu operacyjnego i oprogramowania,

Biznes benchmark magazyn

41


Praca zespołu w modelu chmurowym w tym środowiska uruchomieniowego dla swoich aplikacji. Wszystkie potrzebne programy i  biblioteki, a  także platforma sprzętowa, udostępniane są przez dostawcę platformy.

Oprogramowanie do usług Trzeci model chmury – Software as a Service (SaaS) polega na udostępnieniu użytkownikom oprogramowania w formie usługi. Klient kupuje określoną funkcjonalność aplikacji, bez martwienia się o serwery, system operacyjny czy bazę danych itd. Aplikacja jest uruchamiana w centrum danych dostawcy usługi, a następnie udostępniana użytkownikowi przez Internet – najczęściej w formie aplikacji webowej obsługiwanej przez przeglądarkę internetową. Aplikacje dostarczane jako usługa mają wiele przewag nad tradycyjnym oprogramowaniem instalowanym na komputerze użytkownika. Opłaty za korzystanie z aplikacji w modelu SaaS wnoszone są w formie abonamentu. Nie trzeba więc ponosić jednorazowych wydatków na zakup oprogramowania, ani jego aktualizację. W  zasadzie każdy program może zostać przeniesiony i  udostępniony w chmurze SaaS. Model ten stał się więc sposobem na dostarczanie różnego typu aplikacji dedykowanych dla użytkowników prywatnych i biznesu – poczty e-mail, narzędzi komunikacyjnych i pracy grupowej, pakietów biurowych, systemów ERP, CRM i HRM, narzędzi do zarządzania projektami itd. Spośród firm, które najbardziej przyczyniły się do popularyzacji modelu SaaS wymienić należy Salesforce oraz Google.

Salesforce CRM Salesforce.com to główny gracz wśród systemów do zarządzania relacjami z klientem (Customer Relationship Management, CRM) dedykowany dla przedsiębiorstw działających na różnych rynkach m.in. FMCG, telekomunikacji czy sektorze finansowym. Rozwiązania Salesforce CRM wspomagają procesy biznesowe w  zakresie sprzedaży oraz marketingu. Na rynku działa wielu partnerów, którzy zajmują się wdrażaniem, integracją oraz rozszerzaniem funkcjonalności i  dostosowywaniem systemu Salesforce do potrzeb konkretnej organizacji. Jednym z partnerów w Polsce jest firma Billennium (crm.billennium.pl).

Poczta Gmail Z kolei Gmail to funkcjonalna poczta e-mail dla użytkowników prywatnych i klientów biznesowych (Google Apps dla firm). Usługa słynie ze funkcjonalnego webmaila, błyskawicznej wyszukiwarki oraz znakomitych filtrów antyspamowych. Poczta Gmail dostępna jest przez przeglądarkę internetową, z poziomu aplikacji mobilnych dla systemu Android i iOS (iPhone, iPad) oraz z dowolnego programu pocztowego przez protokół POP3/IMAP. Google twierdzi jednak, że Gmail to coś więcej niż zwykła poczta. Usługa zintegrowana jest z modułem kalendarza, aplikacją do prowadzenia rozmów tekstowych i wideo Google+ Hangouts.

Basecamp Inną godną polecenia usługą SaaS jest Basecamp firmy 37signals. To aplikacja webowa wspomagająca sprawne zarządzanie wieloma projektami jednocześnie. Lista dostępnych funkcji została ograniczona do niezbędnego minimum, dzięki czemu planowanie i realizacja projektów jest prosta, szybka i skuteczna. Basecamp gromadzi w jednym miejscu projekty, dane

42

Biznes benchmark magazyn

Jacek Piotrowski

menedżer ds. usług SaaS i Cloud w regionie Oracle Europy Centralnej i Wschodniej

Dla kogo usługi w chmurze?

Model cloud jest wprost wymarzony dla firm sektora MSP. Po pierwsze, firmy te mają możliwość uniknięcia wysokich kosztów początkowych i często dużego i drogiego wdrożenia (systemy CRM/ ERP). Po drugie, dostarczane w modelu subskrypcyjnym usługi cloud mogą być finansowane z bieżących budżetów operacyjnych poszczególnych linii biznesowych, dla których realizują zadania biznesowe - co więcej, mogą wcale nie wymagać dodatkowych środków finansowych ze względu na korzyści biznesowe i oszczędności, które przynoszą. Po trzecie, firmy sektora MSP są zwykle zbyt małe, by osiągnąć korzyści z ekonomii skali wdrożenia wykonanego we własnym zakresie. Duże przedsiębiorstwa natomiast, choć także dla nich w wielu przypadkach usługa biznesowa dostarczana z chmury publicznej stanowi atrakcyjną alternatywę dla tradycyjnych wdrożeń – często rozważają budowę prywatnych cloudów, ponieważ są w stanie osiągnąć wymierne korzyści uruchamiając setki aplikacji na wspólnej platformie. Oczywiście model chmury jest relatywnie nowy na naszym rynku – stąd zrozumiałe są stawiane przez klientów pytania dotyczące bezpieczeństwa czy kontroli nad danymi. Staramy się tym kwestiom poświęcać dużo uwagi w komunikacji z klientami i przedstawiać w szczegółach stosowane przez nas najlepsze praktyki oraz najwyższego poziomu zabezpieczenia, często zresztą silniejsze, niż klienci byliby w stanie wdrożyć sami w systemach budowanych wewnętrznie. oraz ludzi. Ma wbudowane funkcje listy zadań do zrobienia, moduł dyskusji; w jednym miejscu przechowuje pliki i dokumenty związane z projektem. Ale lista usług dostarczanych w modelu SaaS, które odniosły rynkowy sukces jest zdecydowanie szersza. Mamy tutaj platformę wideokonferencji w jakości HD z funkcjami pracy grupowej GoToMeeting od Citrix, rozwiązanie Oracle Taleo, które wspomaga rekrutację pracowników oraz zarządzanie zasobami ludzkimi oraz Hubspot – narzędzie do prowadzenia działań marketingowych dla różnej wielkości przedsiębiorstw. Prawda, że jest w czym wybierać?  Artur Pęczak

www.biznes.benchmark.pl


Funkcjonowanie chmury

O

becnie chmura obliczeniowa przestaje być modnym słowem, a staje się realną technologią wykorzystywaną w codziennej pracy. Jej znaczenie będzie rosło i cloud computing zostanie z nami już na stałe (czy tego chcemy czy nie), dlatego warto poświęcić chwilę na sprawdzenie, co kryje się pod maską tej technologii i dlaczego firmy ją wykorzystujące tworzą przewagę konkurencyjną. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że w twojej firmie lub w życiu prywatnym korzystasz już przynajmniej z  jednego z  poniższych modeli dostarczania usług w  chmurze – IaaS, PaaS lub SaaS. Te trzy skróty tłumaczy się jako: • Infrastructure as a Service, czyli infrastruktura IT świadczona jako usługa, • Platform as a Service, czyli platforma uruchomieniowa świadczona jako usługa, • Software as a Service, czyli oprogramowanie świadczone w ramach usługi.

Infrastructure as a Service

Wszystko co

biznes

powinien wiedzieć o chmurze obliczeniowej 44

Biznes benchmark magazyn

To podstawowa warstwa chmury i  dotyczy głównie zasobów sprzętowych oraz sieciowych. Model IaaS przeznaczony jest dla użytkowników, którzy chcą utrzymywać kontrolę nad zasobami informatycznymi firmy, ale nie chcą utrzymywać własnej infrastruktury. Dzięki temu w  firmie nie musi znajdować się w wydzielonym pomieszczeniu serwerownia z  odpowiednim odprowadzaniem ciepła, systemem dostępu czy właściwym zasilaniem. Nie trzeba też rozkręcać obudów serwerów, martwić się o  dyski czy pamięć RAM. Innymi słowy, z firmy znika fizyczna infrastruktura serwerowa. Model taki ma wiele zalet, np. firma nie ponosi żadnych kosztów związanych z zakupem sprzętu do wyposażenia serwerowni, nie musi się także zajmować kwestiami związanymi z naprawą czy wymianą uszkodzonych podzespołów serwera, a także bieżącą administracją – tymi rzeczami zajmie się dostawca usługi IaaS. W modelu tym po prostu zamawia się usługę utrzymania infrastruktury u  dostawcy IaaS, który cały sprzęt będzie utrzymywał u  siebie, a  klientowi udostępnia ją w  postaci wirtualnych serwerów (instancji). Na wirtualnej maszynie można zainstalować dowolne oprogramowanie (system operacyjny i  aplikacje),

www.biznes.benchmark.pl


Funkcjonowanie chmury infrastrukturę można też wykorzystywać jako magazyn danych, zarządzać sieciami, backupami, klonami czy schedulerami. IaaS pozwala na wszystko to, co można zrobić z fizycznym serwerem, a nawet więcej, o czym za chwilę.

Platform as a Service PaaS to usługa, która jest umieszczona nad IaaS. Platform as a Service to model, który oferuje firmom np. gotowe stanowiska deweloperskie dla zespołów programistycznych, które na tych stanowiskach będą tworzyć i rozwijać oprogramowanie, nad którym pracuje dana firma. Wiąże się to ze spersonalizowanym systemem operacyjnym, frameworkiem czy bazą danych. Jest to gotowe środowisko uruchomieniowe, gdzie od ręki możemy uruchomić np. LAMP (Linux, Apache, MySQL, PHP), środowiska Pythona lub Ruby'ego czy też Javy. W  zestawieniu z  IaaS oszczędzamy etap wstępny, którym jest instalacja i konfiguracja systemu operacyjnego wraz z narzędziami. W naszych rękach pozostaje jednak kwestia dalszego zarządzania oprogramowaniem (w  tym jego rozwojem).

Wyznaczniki NIST Te trzy modele chmury, o  których była mowa wyżej (IaaS, PaaS, SaaS), zostały określone przez National Institute of Standards and Technology (NIST, z  ang. Narodowy Instytut Standaryzacji i  Technologii). Organ ten jest amerykańską agencją rządową, która zajmuje się między innymi wprowadzaniem standardów w  przemyśle oraz tworzeniem definicji. Oprócz trzech modeli chmury obliczeniowej NIST wyróżnia jeszcze pięć cech charakterystycznych, które muszą być spełnione, by coś w ogóle nazwać chmurą. Oto one. 1. Usługa serwera (lub inna) musi być dostępna na żądanie. Klient – za pomocą panelu administracyjnego – może sam przypisać sobie potrzebne zasoby bez potrzeby komunikowania się z dostawcą danej usługi.

Software as a Service Z  usługi SaaS najczęściej korzysta się na co dzień, może nie zawsze na płaszczyźnie biznesowej, ale w  prywatnych zastosowaniach. Jednym z  najlepszych przykładów usługi SaaS jest tzw. webmail, czyli program do odbioru poczty e-mail poprzez przeglądarkę internetową. Tutaj użytkownik nie utrzymuje ani infrastruktury stojącej za skrzynką pocztową, ani środowiska uruchomieniowego – robi to usługodawca, np. Google, który dostarcza gotowy produkt, jakim jest program pocztowy Gmail. Takich przykładów jest wiele, może to być oprogramowanie sklepu internetowego, CRM czy nawet gra online – większość programów, do których uzyskuje się dostęp poprzez Internet mają zwykle coś wspólnego z modelem SaaS. Istotną rzeczą jest to, że klient nie kupuje danego programu na własność, zamiast tego nabywa jedynie prawo do użytkowania aplikacji. Model ten w swoim działaniu przypomina wypożyczalnię – zamiast płacić 200 dolarów za jakiś program, można go wypożyczyć za 5 dolarów miesięcznie.

www.biznes.benchmark.pl

Rys. 1: obrazujący model warstwowy chmury – Infrastructure as a Service, Platform as a Service oraz Software as a Service. [źródło: Oktawave]

2. Szeroki dostęp do sieci. Klient ma dostęp do usług z wykorzystaniem standardowych mechanizmów, które promują użycie heterogenicznych klientów (cienkich lub grubych), np. telefony komórkowe, tablety, laptopy i stacje robocze. 3. Pula zasobów. Zasoby fizyczne i wirtualne są dynamicznie przydzielane w  zależności od potrzeb klientów. 4. Elastyczność na żądanie. Dostawca musi umieć automatycznie przypisać użytkownikowi dodatkowe zasoby bez przerywa-

nia procesów biznesowych. Klient otrzymuje praktycznie nieograniczone zasoby w dowolnym czasie. 5. Mierzalność usług. System chmurowy automatycznie kontroluje, optymalizuje i monitoruje korzystanie z zasobów, pokazując klientowi precyzyjne dane dotyczące wykorzystania poszczególnych zasobów. Te pięć wyznaczników jest bardzo ważnych. Pozwalają one odróżnić dostawcę chmury od dostawcy klasycznych rozwiązań: hostingu, VPS-ów czy serwerów dedykowanych. W Polsce wyznaczniki te spełnia m.in. Oktawave, publiczna chmura dostarczana przez firmę K2.

Chmura prywatna, publiczna czy hybrydowa? Często spotkać się można z jeszcze jednym podziałem – tym razem związanym z  miejscem przechowywania danych. • Publiczna chmura to infrastruktura zewnętrzna, dostępna dla wszystkich z  poziomu Internetu. W  tym modelu firma nie musi posiadać serwerowni lub innych własnych zasobów fizycznych, aby mieć dostęp do pożądanych zasobów IT. • Prywatna chmura oznacza infrastrukturę komputerową spełniająca znamiona technologii cloud computing, która utrzymywana jest na terenie firmy, we własnym zakresie. • Trzeci rodzaj chmury to hybryda, czyli jak łatwo wywnioskować, taka która łączy ze sobą obie z wyżej wymienionych. Chmura prywatna i hybrydowa wiążą się ze znacznymi kosztami inwestycyjnymi, dlatego w  większości przypadków chmurą najodpowiedniejszą dla biznesu będzie ta publiczna, która bez ponoszenia żadnych kosztów inwestycyjnych daje dostęp do dowolnie dużej infrastruktury IT i  możliwość płacenia tylko za wykorzystane zasoby.

Publiczna chmura = oszczędności W  tradycyjnym modelu, przedsiębiorstwa przeznaczają znaczące środki na zakup oraz utrzymanie infrastruktury i  sprzętu IT. Każdy projekt związany z  rozwojem własnego środowiska IT stanowi dla firm dużą, jednorazową inwestycję, podobnie jak zakup maszyn produkcyjnych lub nieruchomości.

Biznes benchmark magazyn

45


Funkcjonowanie chmury Tego typu wydatki na wdrożenie lub rozwój infrastruktury IT zalicza się do kategorii wydatków inwestycyjnych (CAPEX), a  poczynione w ten sposób inwestycje mają istotny wpływ na rentowność organizacji w przyszłości. Z uwagi na fakt, że każda firma ma ograniczony zasób środków finansowych, źle lub nadmiernie poczynione inwestycje w sprzęt mogą zauważalnie wpływać na osiąganie przez nią strategicznych celów biznesowych. Jednak przedsiębiorstwa na całym świecie już wiele lat temu zauważyły, jak mało efektywne jest budowanie własnej infrastruktury IT. Publiczna chmura obliczeniowa daje firmom możliwość przeniesienia kosztów IT z części inwestycyjnej (CAPEX) do kosztów części operacyjnej (OPEX), związanej z utrzymaniem i rozwojem systemów oraz samego biznesu. W modelu chmury firmy płacą za rzeczywiście wykorzystane zasoby. Sam pomysł nie jest nowy, bowiem wiele polskich przedsiębiorstw od dawna próbuje finansować inwestycje w  IT za pomocą leasingu. Dzięki temu koszty inwestycji rozłożone są na miesięczne raty. Jednocześnie, wielu menedżerów IT zauważa, że koszt pozyskania takiego finansowania jest stosunkowo wysoki oraz wiąże się z  koniecznością spełnienia zbyt wielu formalności. Tych wad pozbawiona jest publiczna chmura obliczeniowa. Duże inwestycje w obszar infrastruktury IT są szczególnie „bolesne” dla startupów i mniejszych firm, które nie dysponują własnymi środkami, nie mają dostępu do taniego kredytowania lub chciałyby posiadane pieniądze przeznaczyć na inne cele np. rozwój produktu, szkolenia czy marketing. Chmura gwarantuje natychmiastowy dostęp do zasobów IT i  mocy obliczeniowych, bez potrzeby prowadzenia kosztownych inwestycji we własną infrastrukturę. W  podstawowym modelu pay-as-you-go zasoby rozliczane są w  cyklach godzinowych. Dzięki temu klient płaci tylko za wykorzystane zasoby, a  nie za samą możliwość korzystania z nich.

niejszych językach – Javie, C#, PHP, Pythonie itd. Różni dostawcy różnie nazywają ten typ usługi. Amazon Web Services określa ją jako jako Elastic Computing Cloud, Rackspace mówi nazywa ją Cloud Servers, w Oktawave mówi się o Oktawave Cloud Instances. Funkcjonalnie nie ma między nimi większych różnic, bez problemów można przenieść aplikacje między serwerami wirtualnymi u  różnych dostawców IaaS.

Rys. 2: Konfiguracja serwera w chmurze. [źródło: Oktawave]

Od systemu operacyjnego w chmurze po znany nam Internet Serwery to podstawowy „towar” w asortymencie większości dostawców chmur. Wirtualne serwery z perspektywy użytkownika niczym nie różnią się od fizycznego serwera. Działają pod kontrolą wybranego przez użytkownika systemu operacyjnego, wgrywanego najczęściej z przygotowanych przez dostawcę obrazów maszyn wirtualnych (są to zwykle różne dystrybucje Linuksa, a także Windows Server, FreeBSD czy Solaris). Charakteryzują się określoną wydajnością, regulowaną liczbą wirtualnych procesorów i wielkością pamięci. Każdy serwer aplikacji działa niezależnie od innych. Dostawcy prawdziwych chmur pozwalają na dynamiczne skalowanie parametrów serwera przez Autoskaler (w Polsce dostępne jest to m.in. w usłudze Oktawave), w  zależności od obciążenia, jakiemu jest poddany, czy aktualnego zapotrzebowania użytkownika. Jest to kluczowa różnica w stosunku do dostawców VPS-ów, którzy wymagają określenia tych parametrów na sztywno przed uruchomieniem wirtualnego serwera. Do czego wykorzystuje się serwery aplikacji w chmurze? Po zainstalowaniu na nich serwera webowego, np. Apache, IIS czy nginx, stanowią podstawę dla serwisów WWW, sklepów internetowych czy aplikacji webowych, ale na tym nie koniec. Serwery aplikacji mogą działać poza publicznym Internetem, uruchamiając aplikacje pisane w najróż-

46

Biznes benchmark magazyn

Rys. 3: Autoskaler horyzontalny. [źródło: Oktawave]

Rys. 4: Autoskaler wertykalny. [źródło: Oktawave]

www.biznes.benchmark.pl


Funkcjonowanie chmury Jeśli jednak mamy do czynienia z  typowym sklepem internetowym czy portalem newsowym, wybór dostawcy jest decyzją bardziej biznesową niż technologiczną (oczywiście, jeśli zawęzimy nasz wybór do prawdziwych chmur).

cerów, nie mówiąc już o serwerach aplikacyjnych i bazodanowych), dla uproszczenia jednak skupmy się na warstwie logiki aplikacji. Aplikacja działa na pewnej puli serwerów, z których każdy możliwy jest do zidentyfikowania po adresie IP. Teraz load balancer otrzymuje rozmaite żądania od użytkowników w  ramach otwartych przez nich sesji Chmura to przede wszystkim skalowalność i przekazuje je do jednego z serwerów aplikacyjnych w puli, wybierając Jest wiele powodów, dla których firmy coraz częściej wybierają pugo w ustalony sposób (np. losowo czy według najszybszej odpowiedzi). bliczną chmurę obliczeniową. Szybkość, zwiększone bezpieczeńIm więcej żądań zostaje przekazanych do serwera aplikacyjnego, tym stwo czy też oszczędności na inwestycjach. Kolejnym powodem wolniej aplikacja będzie działać. jest możliwości zapewnienia sobie wysokiej dostępności swoich W sytuacji, gdy żądań robi się zbyt wiele, mamy dwie możliwości, aby aplikacji sieciowych przy jednoczesnej możliwość płacenia tylko za utrzymać sensowną wydajność – albo zwiększymy liczbę serwerów te zasoby, które są w  danym momencie pow  puli, albo dodamy do istniejących serwerów trzebne do utrzymania pożądanego poziomu Korzystanie z chmury nie większą ilość pamięci i  przyspieszymy działanie szybkości i niezawodności. ich procesorów. Działania takie muszą być powiąże się z koniecznością dejmowane automatycznie, przez mechanizm Jak jednak dobrać tę właściwą ilość zasobów? podpisywania umów monitorujący rozmaite parametry działających Obciążenia serwisów internetowych czy aplikacji terminowych. Firma w puli maszyn (np. obciążenie procesora, zużycie webowych są dość nieprzewidywalne. Możemy pamięci, ruch sieciowy, liczba wątków uruchomiosię oczywiście przygotować na sezon świąteczny w każdej chwili może nych przez serwer WWW), i w zależności od ich w sklepie internetowym, ale konia z rzędem temu, zrezygnować z części lub kto przewidzi najazd użytkowników np. serwisu z wszystkich dostarczanych zmian, modyfikujący zbiór zasobów infrastruktury, dodając lub ujmując określone elementy. Wykop.pl na naszą stronę. jest usług IT w chmurze.

Mniejsze serwisy, korzystające ze współdzielonego hostingu, VPS-ów czy nawet pojedynczych serwerów dedykowanych, w zasadzie przygotować się nie miały jak – w razie takiego oblężenia można było co najwyżej zamienić dynamiczną wersję strony głównej na statyczny HTML i czekać, aż ci wszyscy internauci sobie pójdą. Dlatego też serwisy, których operatorzy liczą się z  większym ruchem, uruchamiają je zwykle na wielu serwerach, wykorzystując technikę równoważenia obciążenia (load balancingu) pomiędzy podłączonymi w klaster obliczeniowy maszynami. Hosting tradycyjny zmusza więc najwyraźniej właściciela serwisu, któremu zależy na wysokiej dostępności w Internecie, do sięgnięcia jeśli nawet nie po maksymalną ilość zasobów infrastruktury, to przynajmniej wystarczająco dużą jej ilość, tak by sklep internetowy czy serwis informacyjny nie wyświetliły internaucie „strony 503” (503 to kod błędu oznaczający: usługa niedostępna – przyp. red.) w najmniej oczekiwanym momencie. Takie zabezpieczenie oczywiście kosztuje. Firma hostingowa nie obniży nam przecież miesięcznego abonamentu za dzierżawę tylko dlatego, że wybrany do hostowania naszej aplikacji szybki serwer dedykowany, z czterema procesorami i szybkimi dyskami SSD, przez niemal cały miesiąc działał na pół gwizdka, zaledwie kilka razy odnotowując poważny skok obciążenia. Właściciel serwisu może mieć wrażenie, że przepłaca (i ma rację) – ale z drugiej strony co miałby zrobić, wybrać słabszą konfigurację i patrzeć jak za każdym razem, gdy wzrośnie zainteresowanie jego stroną, serwer „będzie się mu topił”? Dobrze byłoby więc mieć jakiś system, pozwalający poradzić sobie z takimi niespodziewanymi skokami. Zastanówmy się, jak wygląda problem, o którym tu mówimy. Przygotowany na różne okoliczności serwis internetowy to trzy warstwy: zwrócony na zewnątrz load balancer, przyjmujący żądania użytkowników i przekierowujący je do serwerów aplikacji, serwery aplikacji, na których uruchamiana jest logika oprogramowania, oraz serwery baz danych. Problem przeciążenia może dotyczyć każdej z tych warstw z osobna (i dlatego duże serwisy mają wiele load balan-

www.biznes.benchmark.pl

Bez względu na rodzaj podjętych działań, cel jest jeden – znaleźć równowagę pomiędzy oczekiwaną niezawodnością działania serwisu, a ilością wykorzystanych zasobów infrastruktury (pamiętając przy tym, że nic nie ma za darmo).

Nie ma automatycznego skalowania bez chmury Gdy spróbujemy wyobrazić sobie działanie takiego systemu w tradycyjnym hostingu, sytuacja może w  przerysowany sposób wyglądać dość komicznie – administratorzy pospiesznie wciskający do szaf kolejne serwery, a do serwerów kolejne kostki RAM w momencie nagłego wzrostu popularności serwisu – to chyba nie najlepszy pomysł. I tutaj właśnie wyraźniej można zauważyć przewagę chmury obliczeniowej. Zobaczmy, jak to wygląda w  wypadku Oktawave. W  zwirtualizowanej puli zasobów mechanizm monitorujący stan maszyn wirtualnych i w razie potrzeby modyfikujący ich liczbę czy parametry, nazywa się Autoskalerem. Wyróżnia się dwa rodzaje autoskalerów – horyzontalne, zmieniające liczbę maszyn wirtualnych w puli, oraz wertykalne, które zmieniają parametry maszyn wirtualnych. Ten drugi rodzaj, ze względu na ograniczenia systemów operacyjnych, pod których kontrolą maszyny wirtualne działają, jest znacznie trudniejszy w realizacji, o ile bowiem dodanie do działającej maszyny wirtualnej dodatkowego procesora czy RAM jest możliwe, to ich usunięcie jest bardzo problematyczne. Dlatego większość dostawców chmur, na czele z  Amazonem, oferuje swoim klientom jedynie autoskalery horyzontalne, które w zależności od liczby żądań przechodzących przez load balancer dodają i ujmują repliki zwirtualizowanych serwerów aplikacyjnych czy bazodanowych. W  wypadku Oktawave, dzięki wykorzystaniu środowiska wirtualizacyjnego VMware Oktawave bez większych ograniczeń może zmieniać typy serwerowych instancji, aby dopasować je do wymogów sytuacji.  Maciej Kuźniar Autor artykułu jest głównym architektem chmury obliczeniowej Oktawave; www.oktawave.com

Biznes benchmark magazyn

47


Chmury też mają warstwy R

ozwój firm nierzadko wstrzymywany jest przez mało elastyczną infrastrukturę IT, która nie nadąża za ciągle zmieniającymi się wymaganiami biznesu. Wynika to między innymi z braku możliwości szybkiego wdrażania usług i krytycznych aplikacji, ograniczonych zasobów, kiepskiego zarządzania i problemów związanych z integracją systemów. Odpowiedzią na bolączki biznesu mogą okazać się rozwiązania w chmurze (cloud computing), które odgrywają coraz większą rolę w sprawnym funkcjonowaniu firm. Badania firmy Parallels realizowane wśród przedstawicieli polskich firm z  sektora MŚP pokazują, że wartość rodzimego rynku Cloud wzrośnie w perspektywie 3 lat ponad dwukrotnie. W  2012 roku wartość rynku obejmującego wszystkie kategorie usług dostarczanych z  wykorzystaniem chmury są szacowane na 1,15 mld zł. W 2015 r. ma on sięgnąć 2,4 mld zł. Według definicji National Institute of Standards and Technology (NIST) cloud computing to wygodny dostęp do konfigurowalnych zasobów infrastruktury technicznej i  oprogramowania

48

Biznes benchmark magazyn

(sieci, serwerów, przestrzeni dyskowej, aplikacji i usług), które mogą być szybko wdrożone przy minimalnym zaangażowaniu ze strony zamawiającego i usługodawcy. Firmy zwracają się w  kierunku chmury, przede wszystkim ze względu na konieczność obniżenia kosztów związanych z drogim sprzętem, administrowaniem i  obsługą, czy wynagrodzeniem zespołu. Kolejnym atutem, na który zwracają uwagę menedżerowie jest skalowalność, czyli możliwość szybkiego dostosowania do odpowiedniej wielkości projektu i zwiększonego ruchu np. podczas piku odwiedzin strony www. Nie do przecenienia jest także szybkość wdrożenia i  uruchomienia środowiska, co daje wyjątkową elastyczność działania firmom na wczesnym etapie rozwoju lub w sytuacji rozpoczęcia nowego projektu. Ze względu na specyfikę projektów typu start-up, usługi w  chmurze dają również możliwość szybkiego wyjścia z inwestycji i minimalizacji strat w projekcie.

Trzy warstwy chmury Wyróżnia się trzy „odmiany” chmury: Infrastructure as a Service (IaaS), Platform as a Service (PaaS) i Software as a Service (SaaS). Każda z nich dotyczy innego obszaru infrastruktury IT i przeznaczona jest dla innego odbiorcy.

IaaS dotyczy głównie zasobów sieciowych oraz mocy obliczeniowej w  modelu „on demand” – na żądanie. Dzięki IaaS, klienci zamiast kupować fizyczny sprzęt mogą wynająć potrzebne zasoby –środowisko o ściśle określonych parametrach rozliczane w modelu godzinowym. Zaletą takiego rozwiązania jest to, że firma nie odpowiada za kwestie związane z utrzymaniem, naprawą czy wymianą uszkodzonych podzespołów. Chmura daje możliwość dzierżawy dokładnie takich zasobów jakie są potrzebne na daną chwilę co pozwala efektywnie optymalizować koszty IT. Przykładowo w  ramach usługi homecloud.pl Klient otrzymuje dostęp do następujących rozwiązań takich jak Serwery Dedykowane, VPS i Cloud Server. W ramach Serwerów Dedykowanych i  VPS użytkownik otrzymuje dostęp do zdublowanej infrastruktury sieciowej, której sumaryczna przepustowość łącz do sieci Internet wynosi 40 Gbps. W  zależności od usługi użytkownik ma do dyspozycji serwery o różnej wydajności. W przypadku Serwerów Dedykowanych są to platformy firmy Supermicro oparte na procesorach Intel Core i3 oraz Intel Xeon E3v2. Klient otrzymuje w pełni skonfigurowany serwer w ciągu kilkudziesięciu minut. https://homecloud.pl/

www.biznes.benchmark.pl

Foto: Home.pl

Funkcjonowanie chmury


Funkcjonowanie chmury W przypadku serwerów VPS dodatkowo udostępniany jest Parallels Plesk Panel (PPP) który umożliwia administrowanie serwerem przez osoby dotychczas zajmujące się zarządzaniem hostingiem współdzielonym, a nieposiadające umiejętności stricte administratorskich. PPP jest najczęściej wybieranym rozwiązaniem tego typu na świecie. Za pośrednictwem panelu można łatwo uruchomić kolejne serwisy na serwerze i  zarządzać ich parametrami. Dzięki PPP można świadczyć usługi hostingowe nawet dla kilku tysięcy strony www. Jeżeli zależy nam na pełnej elastyczności naszego serwera możemy wybrać usługę Cloud Server, która pozwala nam na łatwe dostosowywanie mocy i przepustowości w zależności od zapotrzebowania. Wszystkie rozwiązania zapewniają również bezpieczeństwo danych na poziomie wymaganym przez GIODO. IaaS sprawdza się najlepiej dla: • firm wymagających wysokiej dostępności infrastruktury IT • firm, które borykają się z sytuacją nagłych wzrostów i spadków zapotrzebowania na infrastrukturę IT • start-upów, które nie dysponują kapitałem na zakup i kolokację własnych serwerów • firm, które szybko się rozwijają i ciągłe inwestycje w nowy hardware byłby kłopotliwe • firm, które chcą ograniczać wydatki kapitałowe na rzecz wydatków operacyjnych • firm, które potrzebują infrastruktury tymczasowo lub do zadań testowych IaaS nie jest dobrym wyborem dla: • firm, w których przepisy uniemożliwiają przechowywanie i przetwarzanie danych poza firmowymi serwerami • firm, w których wymagany jest fizyczny dostęp do infrastruktury

Platform as a Service PaaS oferuje gotowe platformy deweloperskie, które pozwalają na tworzenie aplikacji lub pracę na udostępnionych aplikacjach szybko i  łatwo bez potrzeby utrzymywania infrastruktury fizycznej jak i  zarządzania systemem operacyjnym. PaaS to np. dostosowany do potrzeb użytkownika zarządzany system operacyjny, platforma programistyczna (ang. framework) lub serwer baz danych umieszczony w  chmurze. PaaS to

www.biznes.benchmark.pl

warstwa pośrednia znajdująca się pomiędzy niskopoziomowym IaaS a  gotowym do wykorzystania przez użytkownika końcowego oprogramowaniem w  modelu SaaS. Zakres PaaS jest zależny od tego co oferuje dany dostawca rozwiązań chmurowych. Dobrym przykładem jest platforma firmy Google, która oferuje bardzo bogatą gamę rozwiązań PaaS. Zaliczyć możemy do nich Google App Engine i BiqQuery. App Engine daje deweloperom pakiet narzędzi do tworzenia aplikacji, które oparte są o ���agowe rozwiązania Google. Big Query pozwala na analizowanie dużych ilości danych z wykorzystaniem SQL. Użytkownik otrzymuje w pełni skalowalne narzędzia bez konieczności martwienia się o infrastrukturę serwerową. PaaS sprawdza się najlepiej dla: • programistów, którzy wykorzystują gotową platformę programistyczną w procesie tworzenia oprogramowania; • wdrożeniowców którzy wykorzystają gotowe komponenty (typu serwer, baz danych jako usługa) do budowy systemów aplikacyjnych. PaaS może nie sprawdzić się w sytuacji gdy: • wybrane komponenty aplikacyjne nie są wspierane w danej chmurze; • wymagana jest indywidualna konfiguracja wymagająca zastosowania własnej instalacji systemu operacyjnego; • architektura systemu aplikacyjnego jest zbyt skomplikowana do zastosowania gotowych komponentów.

Software as a Service SaaS to aplikacje udostępniane użytkownikom na żądanie za pośrednictwem Internetu. Są to np. programy do poczty e-mail dostępne poprzez przeglądarkę www, np. poczta gmail od Google czy OX App Suite udostępniany przez home.pl. Innymi słowy jest to każdy program utrzymywany w środowisku chmurowym przez dostawcę chmury, do którego dostęp jest możliwy za pośrednictwem Internetu. Użytkownik nie musi martwić się o instalację oprogramowania, administrację systemem operacyjnym czy też kwestie sprzętowe – wystarczy dostęp do Internetu oraz komputer lub urządzenie mobilne. Rozwiązanie OX App Suite zapewnia użytkownikom dostęp do danych w  chmurze z  poziomu laptopa, tabletu lub smartfona. Pozwala na

łatwe i  szybkie zarządzanie różnymi kontami pocztowymi, umożliwia agregowanie informacji z kanałów RSS, integrację z portalami społecznościowymi takimi jak Facebook, Twitter czy LinkedIn oraz zarządzanie kalendarzem i zadaniami. Dodatkowo platforma daje możliwość zarządzania zdjęciami, filmami, muzyką a  przy okazji następnych aktualizacji edycji dokumentów biurowych w  formatach MS Word i  Open Office bezpośrednio w przeglądarce dzięki rozwiązaniu OX Text. Rozwiązania tego typu są z  reguły darmowe lub dostępne za niewielką opłatą. W przypadku rozwiązania OX App Suite jest to koszt rzędu 83 groszy miesięcznie. SaaS sprawdza się w sytuacji gdy: • firma nie dysponuje zasobami IT na utrzymanie własnego środowiska a nie chce rezygnować, z zaawansowanych możliwości np. oprogramowania do pracy grupowej, • wymagana jest wysoka dostępność aplikacji, • wymagany jest szybki czas uruchomienia środowiska (wdrożenie w czasie rzeczywistym), • firma potrzebuje oprogramowania tylko na krótki okres, • gdy oprogramowania potrzebne jest od czasu do czasu – np. aplikacje do rozliczania podatków etc. SaaS nie sprawdza się gdy: • przepisy nie zezwalają na przetrzymywanie danych na „zewnętrznych” serwerach, • wymagana jest możliwość samodzielnego zarządzania systemem operacyjnym serwera na którym utrzymywana jest aplikacja. W perspektywie czasu trudno będzie wyobrazić sobie branżę, która nie skorzysta z możliwości cloud computing. Właściwie każda usługa działająca w  oparciu o  tradycyjne środowisko może zostać uruchomiona w  chmurze, dzięki temu zyskamy większą skalowalność i  niezawodność. Dotyczy to tradycyjnego webhostingu serwisów www, dostępu do oprogramowania biurowego, księgowego, specjalizowanych aplikacji, czy rozwiązań telefonii IP utrzymywanych w chmurze. Liczba potencjalnych zasto sowań jest w praktyce nieograniczona. Maciej Król Autor artykułu jest menedżerem ds. Rozwoju Rozwiązań Cloud w firmie home.pl; www.home.pl

Biznes benchmark magazyn

49


Funkcjonowanie chmury

Priorytet – bezpieczeństwo danych w chmurze K

iedy dane biznesowe przetwarzane są w chmurze publicznej, wiele zasobów u dostawcy usług jest współdzielonych pomiędzy różnymi klientami. To rodzi u nich obawy, że problemy pojawiające się w środowisku jednego klienta mogą mieć wpływ na działanie infrastruktury pozostałych klientów.

Dla dostawcy usługi cloud computing sprawą kluczową jest zapewnienie odpowiedniego bezpieczeństwa danych klientów i zapewnienie odpowiedniej izolacji pomiędzy zasobami poszczególnych podmiotów korzystających z usług cloudowych. W wypadku firmy Oracle dostępne są różne rozwiązania pozwalające na zwiększenie bezpieczeństwa danych. Należą do nich m.in.: zarządzanie tożsamością (Oracle Identity Management), ochrona danych poprzez ich szyfrowanie oraz szyfrowanie kopii zapasowych, kontrola dostępu do danych (Database Firewall, Audit Vault, Database Vault) oraz możliwość maskowania danych (Data Masking). Bardzo często w  zakresie przetwarzania danych osobowych, firmy sprzedające usługi w  chmurze udostępniają swoim klientom kilka rozrzuconych po całym Świecie serwerowni – najczęściej w  Ameryce Północnej, Europie i  Australia. Taka dywersyfikacja pozwala na łatwiejsze dostosowanie się do regulacji dotyczących przetwarzanych informacji nałożonych przez lokalne przepisy na klientów.

50

Biznes benchmark magazyn

Bariery techniczne Znaczącą barierą dla przetwarzania w  chmurze mogą być kwestie natury technicznej. Dotyczą one zarówno dostępu do infrastruktury (w przypadku chmury publicznej kwestia stabilnych i wydajnych łącz internetowych do dostawcy usług), jak i samego zarządzania środowiskiem (często składa się ono z  wielu różnych elementów dostarczanych przez różnych producentów), w tym zapewnienia jego wysokiej dostępności, aktualizacji oprogramowania, odpowiedniego zabezpieczenia poprzez kopie zapasowe i szybkiej reakcji na problemy związane z dostępem oraz jego wydajnością. Przy tego typu usługach standardowo podpisywane są umowy typu SLA (Service Level Agreement), określające określone poziomy dostępności usług dla klientów oraz definiujące kary umowne za ich niedotrzymanie. Serwerownie wykorzystywane w usługach związanych z  Cloud computingiem są odpowiednio zaprojektowane – tak, aby jakiekolwiek awarie nie powodowały przestojów dla klientów. Są one również odpowiednio zaprojektowane pod kątem fizycznego bezpieczeństwa danych. W wypadku firmy Oracle dostępne jest portfolio produktów sprzętowych i oprogramowania – począwszy od serwerów, macierzy dyskowych, bibliotek taśmowych, a  skończywszy na oprogramowaniu bazodanowym i aplikacyjnym, co pozwala na dużo łatwiejsze i  szybsze rozwiązywanie wszelkich problemów dotyczących działania infrastruktury. Dzięki użyciu w  infrastrukturze cloudowej narzędzia Oracle Enterprise Manager 12c, można w  łatwy sposób monitorować całość środowiska klienta i  odpowiednio szybko reagować na

pojawiające się problemy. Narzędzie to również służy do śledzenia zużycia poszczególnych zasobów infrastruktury i  pozwala na precyzyjne obciążenie kosztami poszczególnych działów korzystających z infrastruktury chmurowej np. na podstawie użycia takich zasobów jak: procesory, pamięć, przestrzeń dyskowa, wykorzystana przepustowość sieci, usługi oraz aplikacje.

Koszty chmury Przy omawianiu problemów cloud computingu nie sposób nie wspomnieć o kwestii kosztów. W  wielu przypadkach klienci obawiają się, że infrastruktura oparta na chmurze prywatnej oznaczać będzie dodatkowe koszty związane z  zakupem i  wdrożeniem odpowiedniego sprzętu oraz oprogramowania, jak również związane z dostosowaniem sposobu działania danego przedsiębiorstwa do nowego modelu. Oczywiście, należy liczyć się z pewnymi kosztami początkowymi związanymi z uruchomieniem infrastruktury cloudu, natomiast korzyści z  niej wynikające w krótkim czasie pozwolą na ograniczenie kosztu operacyjnego jej utrzymania. Wynika to m.in. z możliwości współdzielenia zasobów pomiędzy poszczególne systemy i użytkowników, z faktu iż część operacji do tej pory wykonywanych przez administratorów może być realizowana przez użytkowników systemu oraz z możliwości dużo szybszego udostępnienia nowych systemów użytkownikom.  Emil Przychodzeń Autor artykułu pracuje na stanowisku Cloud Exadata Architect w firmie Oracle Polska; www.oracle.com/pl/

www.biznes.benchmark.pl


Smuklejsza linia. Wyższa inteligencja. S P E

T R E XT P R O

Już od 4795 zł brutto

• Wzornictwo klasy premium

Ultracienka, wytrzymała, metalowa obudowa

• Długi czas pracy baterii

Nawet do 8 godzin pracy lub gry bez potrzeby ładowania1 • Zaawansowane opcje łączności sieciowej Port HDMI, sieciowy i kilka portów USB umożliwiają więcej sposobów połączeń, niż można by się spodziewać po supercienkim Ultrabooku™

sklephp.pl/spectrepro ©2013 Hewlett-Packard Development Company, L.P. 1Czas pracy akumulatora zależy od modelu, konÞguracji, pobranych aplikacji, funkcji, sposobu użytkowania, funkcji łączności bezprzewodowej i ustawień zasilania. Pojemność maksymalna akumulatora maleje wraz z upływem czasu oraz na skutek użytkowania.


Biznes Benchmark Magazyn #2