Page 29

KULTURA

Bohaterowie ułatwiają interpretację. Bohaterowie, jako osoby bez skazy, dokonujące czynów wielkich i chwalebnych, nie dbające przy tym o ryzyko utraty życia własnego, są jak gdyby domyślnie postaciami pozytywnymi. Dzięki nim interpretacja dzieła, odkrycie jego sensu nie stanowi już problemu. Wiadomo, kto jest dobry, a kto zły, kogo trzeba podziwiać, a kogo potępiać. Wszystkim wtedy łatwiej, czarne jest czarne, a białe - białe. Problem może się pojawić, kiedy odkryjemy, że w większości przypadków bohater nie jest chodzącym pomnikiem i swoje za uszami ma.

BEMAGAZYN.PL

Bohaterowie wzbudzają emocje. Czytając o bohaterach i ich czynach, nie sposób uniknąć emocji, często bardzo silnych. Podziwiamy ich, kochamy i jesteśmy wdzięczni za ich poświęcenie. Albo odwrotnie – nie zachwycają nas ich wyczyny, bo na przykład uważamy je za niepotrzebne. Emocje owe, niekoniecznie te pozytywne, są dla literatury niezwykle ożywcze i pożądane. Jako odpowiedź na powieści, dramaty i poezję pełną bohaterów powstawały zwykle dzieła, moim zdaniem, ciekawsze i znacznie wartościowsze z literackiego punktu widzenia – dla przykładu poezja dwudziestolecia międzywojennego czy proza Gombrowicza.

29

Bohaterskie czyny budują fabuły. Śmiem twierdzić, że polska literatura w znacznej części nie mogłaby istnieć, gdyby nie było bohaterów. Na przykład Sienkiewiczowska Trylogia – tam aż się roi od heroicznych rycerzy, którzy z ochotą giną w obronie granic Rzeczpospolitej, króla jegomości oraz białogłów. Skrzetuski, Wołodyjowski, Kmicic i ich przyjaciele nawet nie pomyśleli, że można by nie walczyć z powstańcami kozackimi czy Szwedami, ale w bezpiecznym miejscu poczekać na rozwój wydarzeń, a następnie odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Co tam zresztą Sienkiewicz – całego romantyzmu by nie było! Zgodnie z romantycznym paradygmatem bohater wyskakiwał zza rogu co krok. A nawet jeśli ktoś akurat bohaterem nie był, koniecznie w wyniku przemiany musiał się nim stać (patrz ksiądz Robak

albo Gustaw z „Dziadów”). Idźmy dalej – literatura wojny i okupacji, mitologia Powstania Warszawskiego, wszystkie wcześniejsze powstania i związane z nimi narracje. Polska literatura żywi się bohaterską walką, pozbawioną nawet cienia szans na powodzenie i pochłaniającą ogromną liczbę ofiar. Mając taki temat, literatura wręcz tworzy się sama.

BE \\ hero

Bohater, z grubsza rzecz biorąc, to taka osoba, która rezygnuje z dobra własnego (jednostki) na rzecz dobra zbiorowości (w polskich warunkach najczęściej narodu). W grę wchodzą także zazwyczaj wyznawane wartości (np. Bóg, Honor, Ojczyzna), a zatem – jak by nie patrzeć – pojęcia abstrakcyjne. Z powyższych względów bohaterskim postawom najbardziej sprzyjają czasy niespokojne, takie jak wojny, powstania, okupacje itp. Nie mogę się oprzeć przekonaniu, że heroizm zawiera także sporą domieszkę żądzy sławy i podziwu. Ale może to tylko moje złośliwe domniemania i cyniczny brak wiary w bezinteresowność. Jednakże, pomimo lekko negatywnego nastawienia do idei heroizmu, cierpienia za miliony i śmierci za idee, uważam, iż bohaterowie niewątpliwie są potrzebni. Najbardziej literaturze. Poniżej argumenty na poparcie tej tezy.

Profile for Magazyn BE

BE HERO  

MAGAZYN BE

BE HERO  

MAGAZYN BE

Profile for bemagazyn
Advertisement