Issuu on Google+

www.aibat.kg

Бейшенбек ИШЕНОВ:

КОРРУПЦИЯГА АЧЫК КЇРЄШ БАШТАЛГАНЫ КУБАНТПАЙ КОЙБОЙТ

9

5 кїн мурун каналга чєгїп кеткен адамдын сєєгї 12

redactor@aibat.kg •

¹ 72 • 04-àïðåëü, 2014

Кытайларга карыз Садыр Жапаров?

К.ТАШИЕВ ПРЕЗИДЕНТТИК ДЕСЕ, Р.ЖЭЭНБЕКОВ ПАРЛАМЕНТТИКТИ КЄКСЄП Кєптєн бери дайын-дареги чыкпай калган улуттук оппозициялык кыймылдын (УОК) мїчєлєрї бейшемби кїнї маалымат жыйынын єткєрїштї. УОК лидери Равшан Жээнбеков 10-апрелде їлкєн митинг єткєрєрїн жарыялады. Ошондой эле кыймылдын теў тєрагалыгына «ата журтчу» Камчыбек Ташиев шайланганын кошумчалады. Маселенин тузу ушул жерде жатат. Равшан Бабырбекович Батыштын демократиясын даўазалап, Кыргызстанда парламенттик система бекем орношун жактарын билебиз. Ал эми Камчыбек Кыдыршаевич кїчтїї президенттик башкарууну жактап жїргєнї маалым. Ошондо эки позицияны тутунган фигуранын бир кемеде чогуу сїзєт дегенге ким ишенет? Булар убактылуу кызыкчылыкты кєздєп «жупташып», «кумарлары» канган соў «ажырашып» тынары аштан бышык. Муну ушу кезге чейин далай ирет далилдегенин айтпай ак коёлу.

(Уландысы 3-бетте)

БИШКЕКТИН ИШКЕРЛЕРИ НААРАЗЫЧЫЛЫК АКЦИЯЛАРЫНА КАРШЫ Бишкектин ишкерлери борбор калаада нааразычылык акцияларынын єтїшїнє каршылыгын билдирип, маалымат жыйынын єткєрїштї. Бишкектин ири соода тїйїндєрїнїн ээлеринин айтымында, Кыргызстан акыркы 20 жылда туўгуюкка кептелгенин мойнубузга алышыбыз керек. “Бирок бул нааразычылык акцияларын єткєрїї керектигин билдирбейт. Ар бир жазда єтїп жаткан митингдер ишкерлерге терс таасирин тийгизїїдє. 2010-жылы талап-тоноочулук башталганда биз єз кїчїбїз менен базарларыбызды сактап калганбыз. Акыркы жылдары соода-сатык нєлгє тїшїп кетти. Баары коркушат. Республиканы, элди сактайбыз десек, бизге майдандын кереги жок”, - деди “Кыял” ишканасынын профсоюзунун башчысы Замира Саткеева.

4

Меган Фокс:

Мен Анжелина Жоллиден 8 корком

АКШ МАМКАТЧЫСЫНЫН ЖАРДАМЧЫСЫ КЕЛГЕНИ ОППОЗИЦИЯ «ТИРИЛДИ» Кєптєн бери «чээнге кирген аюудай» бєгїп жаткан Равшан Жээнбеков, Камчыбек Ташиев, Кубанычбек Кадыров, Азимбек Бекназаров баштаган оппозиция лидерлери 3-апрелде маалымат жыйынын єткєрїштї. Алар салт болуп калгандай бийликти сындап, улуттук оппозициялык кыймыл (УОК) мындан ары ишин жандандырарын билдиришти. УОК тєрагасы Равшан Жээнбеков теў тєрагалыкка Камчыбек Ташиев шайланганын расмий жарыялап, пикет-митингдерди єткєрїїгє тыюу салынганына карабастан, 10 миў адамдын катышуусунда нааразычылык акциясын уюштурарын айтты. «Биз 10-апрелде митинг єткєрєбїз. 2005-жылдагы март, 2010-жылдагы апрель окуясы кайталанып кетиши ыктымал» дегендей жыландын башын кылтыйтты. Ошол эле жыйында К.Ташиев жер-жерлерде массалык нааразычылык акциялары уюштурарын баса белгиледи. Оппозициянын кокусунан чыга калып, мындай демдїї билдирїїлєрдї таратышы бекеринен эмес. Себеби АКШнын мамкатчысынын жардамчысы Ниша Бисвал Орто Азияга, анын ичинде Кыргызстанга жумуш-

чу сапары менен келди. Ниша айым 3-апрелдин танында ар кыл багытта иш алып барган бейєкмєт уюмдун єкїлдєрї менен жыйын єткєргєндєн кийин бийлик «абысыўдары» тирилип отурат. УОК жетекчиси Р.Жээнбеков буга чейин пикет-митингдерди єткєрбєй тургандыгын эчен ирет айтканын укканбыз. Анан Н.Бисвалдын сапарын утурлай дароо ал оюнан кайтып, массалык акцияларды баштайбыз дегени кєп нерседен кабар берип турбайбы? «Равшан Бабырбековичтин Американын «суусун ичип, даамын татып» калганын эске алсак, расмий Вашингтон базасын калтырып, Орто Азиядагы таасирин арттыруу їчїн Р.Жээнбеков башында турган оппозицияны єзїнє имерип, курал катары пайдаланганы жатабы?» деген суроо жаралары турган иш… "Айбат пресс"


2

САЙ-САТ

КЕЗЕКТЕГИ ОППОЗИЦИЯ ЖЇРЇШ же болбосо жїзбашы, миўбашылар даярдалып, революцияга камылга башталды Маў заттарына кєзкаранды болуп калган адамдарды дарылоо єтє кыйындыкка турат эмеспи. Канчалык дарылабасын, наркоман адам бир кїнї болбосо бир кїнї баары бир кайрадан эле эски жолоюна тїшїп алат. Ал эми саясый «наркомандарды» айыктыруу андан да кыйын болуп калаарын турмуш єзї тастыктап келет. Революция жасоону єнєкєткє айлантып, ага кудум наркотикага кєзкаранды болгондой муктаж болуп калган агабыз Азимбек Бекназаров деген бар. Улам революция болгон сайын байый берген Бекназаровдун табышмагынын жандырмагы эмнеде экендиги деле анчейин жашыруун эмес. Табышмактын жандырмагы – банк кутучаларында болушу мїмкїн экендигин буга чейин кєп эле жазышты. Анан банк ячейкаларына бир жолу мурдун салып алган адам, кєп убакыт єтпєй эле ал жердин «жытын» сагынып калат окшойт. Болбосо, кайра-кайра революция жасоодон мамлекетибиз гана талкалана тургандыгын Азимбек мырза деле тїшїнгїдєй болду. Андай пикирин азыркы тапта калп эле кара кїчкє эл алдында айтып калмайы бар. Єткєндє УОКтун лидери Равшан Жээнбековдон: «Равшан иним сенден суранам, революция жасаба» деп «жалооруп» жиберген болчу. Кєрсє, мунусу жєн эле элдин алдына тагынып чыккан маскасы экендиги анык болуп отурат.

Мисалы, vesti.kg сайтынын жазышынча, єгїнї оппозиция кезектеги «сходнякка» чогулуптур. Ага Равшан Жээнбеков, Камчыбек Ташиев, Азимбек Бекназаров, Кубанычбек Кадыров жана Талант Мамытовдор барыптыр. Негизи бир казанга эч качан кайнай албай турган бул саясатчылар жолугушууда кандай жол менен болсо дагы революция жасоо тууралуу ортого сєз ташташып, ар кимиси єздєрїнє ылайыктуу варианттарды айтышып, колдорунан келе турган милдеттерин бєлїшкєндєй болуп таркашкан экен. Сєздї адегенде эки революциянын башында туруп, жедеп карт карышкыр болуп калган Азимбек Бекназаров алып, жер-жерлерде їгїт иштерин кїчєтїї керектигин, кайсы жерде кандай гана кичинекей шылтоо табыла турган болсо, аны бакыйган кєйгєй катары кєтєрїп алып чыгып, улуттук жана диний конфликттерди да колдон келсе жаратуу зарылчылыгын билдириптир. Андан аркысы єзї кєнїп калган ыргак менен – бийликти кулатуу, анан убактылуу єкмєттї тїзє коюу, «экстердин» їстїнєн элдин кєзїнє кєргєзїп коюу їчїн сот иштерин жїргїзїп жиберїї иттей оўой жумуш экендигин тартынбай билдиргенине таў берип отурабыз. Мына ушундай уюштуруу иштерин Бекназаров єз колуна ала тургандыгын билдирген. Ал эми Чыўгызхандын «шакир-

тинин» ээрчиме «шакирти» болгон Талант Мамытов болсо, илгеркидей «жїз башы», «миў башчыларды» тїзє коюп, анын кїчї менен бийликти басып алууну сунуштаган экен. Ташиев болсо, алаканын ушалап, муштумун тїйїп-жазып отуруп, революциялык планга тїштїк жергесин кєтєрїї милдетин мага жїктєп койгула деп дєєгїрсїгєнїн кантебиз? Анан дагы Камчыбек мырза Оштун экс-мэр Мелис Мырзакматов дагы революциялык планды ишке ашыруу їчїн 5 миў адам алып чыга тургандыгын айтат. Баарынан да єкїнїчтїїсї «АтаЖурттун» бул лидерине эч нерсе сабак болбой тургандыгында болууда. Ал бийликти басып алуу їчїн курал колдонууга даяр экендигин билдирген. Кызык, Камчыбек Ташиевде биз билбеген кайдагы курал болушу мїмкїн? Эгерде сырттан алып келген болсо, эмдигиче ачыкка чыгат эле. Мындан улам бир гана вариант бар. 2010-жылкы окуяларда кїч структураларынан уурдалып алынган курал-жарактардын бардыгы кайрадан толугу менен кайтарылбаганы белгилїї. Ташиев мырза мына ошол курал-жарактарды кандайдыр бир жолдор менен топтоп алган болушу мїмкїн. Ал эми партиясынын лидеринен башка мїчєсї жок Кубанычбек Кадыров буга чейин бийликке келе турган болсо, учурдагы ИИМ-

дин жетекчиси менен анын орун басарын аны суракка чакырып койгону їчїн тїрмєнїн тєрїнєн орун бере тургандыгын билдирип маек курган эле. Бул максатын ишке ашыруу їчїн ал азыртадан эле «революциядан кийин мен ИИМ министри болбойм, Башкы прокурор болом» деп кїпїлдєп алыптыр. Анын бул кызматты мээлегенинин бир гана максаты бар єзї-єзїнє убада кылгандай ИИМдин министри менен орун басарын тїрмєнїн тєрїнє отургузуу. Бул Кыргызстанды єнїктїрїї багытындагы максат менен шайкеш келеби? Албетте, жок. Эрендер мына ушундай пландарын айтышып алгандан кийин, аны жїзєгє ашыруу їчїн канча каражат кете тургандыгын да эсеп-

теп чыгышкан экен. Албетте, ага миллиондогон акча кетет. Бирок, мына биз сєз кылган оппозициячылдардын бирєєсї дагы єз чєнтєгїнєн бир тыйын чыгаргысы келбей тургандыктары турган иш. Андыктан алардын бир гана їмїтї «чет мамлекеттерде» болуп турат. Айрым бизге жеткен маалыматтар боюнча булардын планын жїзєгє ашырууга Курманбек Бакиевдин Кыргызстанда калган байлыктарынан бєлїшє тургандыгын уулу Максим билдириптир. Ал эми аны бул эрендерге жеткирип берїї милдети Садыр Жапаровго жїктєлгєн дешет. Эмне эле Садыр Жапаров курултайын кайракайра кетенчиктетип калды десе, кептин баары бул жакта жаткан турбайбы?..

Осунбек ЖАМАНСАРИЕВ, «Мекен шейиттери» коомдук бирикмесинин тєрагасы:

“АПРЕЛЬ РЕВОЛЮЦИЯСЫНЫН ЭЎ НЕГИЗГИ МАКСАТТАРЫ ИШКЕ АШЫП КАЛДЫ”

- Осунбек мырза, 2010-жылда болуп єткєн апрель революциясына тєрт жыл толду. Бул революциянын максаттары ишке аштыбы? - Биринчиден, ошол 2010-жылы апрелде элибиз эмне себептен бийликке нааразы болуп чыкты эле? Башкы жагдай социал-

дык-экономикалык жаатта болгон. Анан бийликтин бир колго топтолуп, элибиз эртеўин кєрє албай, эртеўине ишене албай калганы башкы себеп эле. Маселен, электр энергиясынын заматта эле эки эсеге кымб��ттап кеткени, мамлекеттик ири обьектилердин арзан бааларда сатылып атканы, жерибиздин башка мамлекеттерге кетип атканы элибизди тынч отургузган эмес. Апрель революциясынан кийин мына ушул кєйгєйлєр дээрлик чечилди десек болот. Электр энергиясына болгон баа мурдагы калыбына келди. Сатылып кеткен обьектилер кайра кайтарылды. Элибиздин жашоо-шарты эске алынып, айлык акы, пенсиялардын кєлємї кєбєйдї. Анан дагы Баш мыйзам єзгєрдї. Мурда президенттик бийлик болсо, азыр парламенттик-президенттик башкаруу болуп калды. Президент бир гана мєєнєткє шайланат. Демек, мурдагыдай болуп бир адам, же бир эле топ 10-20 жылга чейин мамлекетти башкарбайт. Башкача айтканЖооптуу редактор: Мелис АРТЫКОВ Редакциялык жамаат:

Гезит ээси:

"Айбат Аймак" коомдук фонду Башкы редактор:

Каныбек САПАРОВ

Акинай АЙДАРОВА Рахатбек РЫСАЛИЕВ Тєлєбїбї КАСЫМАЛИЕВА Дамир ЭСЕНГУЛОВ Мирбек АСАНАЛИЕВ (0777 15 99 45 Жумгал) Аида ИШЕНГУЛОВА Рыскїл ТЫНЫБЕК кызы (03943 43679 Ыссык Кєл)

Коммерциялык директор:

Бектур БАЙМОЎОЛОВ (0772) 16 11 00

04-апрель, 2014-жыл

да бийликти узурпациялоого чекит коюлду.

- Бирок, азыр деле узурпация болуп атат деп кыйкыргандар бар да? - Андайлар болуп атат. Бирок, азыр кайдагы узурпация? Бийликти азыр элдин атынан шайланып келген парламенттеги беш фракция бийлеп турат. Мурдагыдай бардыгы бир гана президенттин оозун карабайт. Ар бир чиновниктин иштеген иши ачык сынга алынып, ачык эле айтылып жатат. Узурпация дегенге эч кандай негиз жок. - Демек, анда азыр биз туура багытта баратабыз деп айта алабызбы? - Апрель революциясынын максаттары толугу менен жїзєгє ашып кетти дебейм. Бирок, биз туура жолдо баратабыз. Бардык максаттарды тез арада эле ишке ашырып жиберїїгє мїмкїн эмес. Ал їчїн убакыт

Веб-сайт: www.AIBAT.kg Электрондук каттар їчїн дарегибиз: redactor@aibat.kg Редакцияга келген материалдар жана сїрєттєр кайтарылбайт.

Гезит редакциянын компьютердик басма бєлїмїндє терилип, жасалгаланды.

керек. Азыр бизде экономикалык жактан алдыга жылуулар болуп атат. Чоў-чоў долбоорлор ишке ашууда. «Датка-Кеминди», Кара-Балтадагы нефтини кайра иштетїїчї заводду, ТЭЦти, анан 1 миллиард 200 миллионго келген курал-жарактарды айтсак болот. Дагы башка ири ГЭСтер, ири жолдор, темир жол салынганы турат. Менимче булар жакшы саамалыктар. Болгону эми туруктуулукту камсыз кылып, ынтымакта иштегенибиз туура болот.

- Дагы деле дагы бир революция жасайбыз дегендей аракеттер байкалат? - Дагы бир революция жасаганга негиз жок. Ошону жасайбыз деп аткандар биринчи кезекте кандай максатты кєздєп жаткандарын айтуулары керек. Болбосо, ар ким чыгып алып, революция жасайм дей берсе эмне болот? Анда талкаланууга гана барабыз.

Гезитте жарыяланган материалдар редакциянын кєз карашын чагылдырбайт. Макала жана интервьюлардагы чындыкка дал келбеген маалыматтарга макала жазган жана интервью берген инсандар єздєрї жоопкер. Жарнамалардын мазмунуна жарнама берїїчїлєр жооптуу. Жарнамалык материалдар:

Кыргыз Республикасынын Адилет министрлигинде катталган, Каттоо № 1853 Гезит «ММК колдоо боюнча борбор» фондунун басмаканасында басылды Гезит келишим баада.

Буйрутма №806

Нускасы: 2000


3

ОП-ПА ОППОЗИЦИЯ

Башкы прокуратура: САДЫР ЖАПАРОВДУН КЫРГЫЗСТАНГА КЕЛИШИ МЕНЕН АГА КАРАТА КЫЛМЫШ ИШИ КАЙРАДАН ЖАНДАНАТ

РАВШАН ЖЭЭНБЕКОВДУН «СКРОМНЫЙ» МИТИНГИНЕ КАМЧЫ ТАШИЕВ МИЛЛИОН АДАМ ЧЫГАРГЫСЫ КЕЛГЕНИ КАНДАЙ? «Чї» дегенде эле УОКтун лидери Равшан Жээнбеков эми бул кыймылга жалгыз єзї гана тєрага эмес, аны менен катар эле Камчыбек Ташиев да теўтєрага болгондугун жарыя кылды. «Урматтуу журналисттер, биз бїгїн бул жерге бизди колдогон, бизди колдобогон дагы журналисттерди чакырдык. Єзгєчє мамлекеттик ММКлар бизди ар дайым шылдыўдап келишет. Биз андай шылдыўдарга кєнїп калганбыз» деп сєзїн баштады Равшан мырза. Ырасын айтканда, бул оппозициячылдарды шылдыўдаган деле эч ким жок эле. Болгону єздєрїнїн буга чейинки жасап келген, жасап аткан жосунсуз жоруктарын жазып, кєргєзїп койгон журналисттер аларды шылдыўдап жаткан болуп калса, анда сєз эркиндигин сїйлєгєндєн не пайда? Же Камчыбек Ташиевди мамлекеттик ММКлардын журналисттери Ак їйдїн тосмосунан секиртип, алаасын айрытып, анан кайра шылдыўдап чыгышты беле? Албетте, андай эмес экенин бардыгыбыз билебиз. Андыктан адегенде єзїўїздєр, урматтуу УОКчулар, шылдыўга кабылбай турган кадамдарды жасап жїрсєўєр жакшы болмок. Айтор, бул маалымат жыйынында деле УОКтун мїчєлєрї кыргыз элинин кызыкчылыгы їчїн кандайдыр бир олуттуу сунуштарын айтпастан эле, кєнгєн адаттары менен бийликти шыбап, єлкєбїздєгї бардык бийликти талаадан шыбак терип келип, шыпыргы жасап койгондой, бир адамдын колуна, тактап айтканда президент Алмазбек Атамбаевдин колуна «карматып» коюшту. Ырасында бїгїнкї кїндє бийлик бир адамдын колунда эмес экендигин єздєрї деле жакшы тїшїнїп турушат эмеспи? Андыктан алардын «эски пластинкаларын» кайракайра кайталагандан єздєрї уялбаса дагы, аны угуп аткан кулак деле жадап калганын эскерткибиз келет. Кандай болгон кїндє да биз журналисттер укканыбызды, кєргєнїбїздї коомчулукка жеткирип турууга милдеттїїбїз. Андыктан оппозициячылдардын бул маалымат жыйынындагы «эски-жаўы» пластинкаларынан кыскача їзїндїлєрїн беребиз.

БАРДЫК НЕРСЕНИ ПРЕЗИДЕНТКЕ БАЙЛАЙ БЕРГЕН РАВШАН ЖЭЭНБЕКОВДУН МАКСАТЫ ЭМНЕ? «Бийлик соттордун колу менен Ала-Тоо аянтына, Жогорку Кеўештин алдына жана Єкмєт їйїнїн жанына тынчтык митингдерин єткєрїїгє тыюу салып, єлкєдє адам укугун тебелеп-тепсеген авторитардык башкарууну толук орнотту. Мен мунун артында президент Алмазбек Атамбаев турат деп ачык эле айта алам» дейт Равшан Жээнбеков. Артынан бирєє кууп келаткансып мындай бїтїмдї Равшан мырза эмнеге эртелеп чыгарып алганына таў бересиў. Болбосо,

президент Алмазбек Атамбаев дагы Биринчи Май райондук сотунуну бул чечими менен макул эмес экендигин билдирген болчу. Анан дагы ««Кыргызгазды» «Газпромго» бир долларга сатып жиберди Атамбаев» дейт. Биринчиден, «Кыргызгаз» эч кандай бир долларга сатылбагандыгын, аны алган «Газпром» биринчиден олчойгон карыздарынан куткарып, андан тышкары жїздєгєн миллион инвестиция алып келери тууралуу маалыматтар ачык эле айтылып келет. Анан эле «бир долларга» чап кенедей жабышып алуу менен акыйкаттыкты айтпай жаткан Равшан Жээнбековду кандай тїшїнсєк болот.

зыкчылыгы їчїн бийлик менен сїйлєшїїгє даяр экендигибизди айтып келем. Бирок, бийлик бизди карап да койгон жок. «Булар былжырагандар» деп оппозицияны убагында Акаев да, Бакиев да айткан. Атамбаев да айтып атат, жок дегенде ичинен» деп жооп берди. Мындан улам «Равшан Жээнбеков «мага Кыргызстандын тагдыры бир тыйын, башкысы Америкадан олчойгон акча алып турсам болду» деп айтып жатат ичинен» дей берсек болобу?

РАВШАН ЖЭЭНБЕКОВДОН «СКРОМНЫЙ», КАМЧЫБЕК ТАШИЕВДЕН «ОЛЧОЙГОН» МИТИНГ

10-апрелде боло турган митингдин коменданты катары Мамбетжунус Абылов дайындалыптыр. Ал митингге 10 миўден ашуун адам катыша тургандыгына байланыштуу Бишкек шаарынын ИИБсынын башчысы Мелис Турганбаев менен атайын келишим тїзїп, ага кол коюш керек деп билдирди. Эгер митингде тартип бузгандар болсо, аны милициянын колуна єзї салып бере тургандыгын айтып єттї. Бирок, тынчтык митинги їчїн бийлик жооп берет деп кыйытып єткєнїн байкабаган эч ким калган жок. Мына ушундан улам журналисттер «Чындап эле тынчтык митинги болобу?» деген суроо узатышты. Буга комендант «Эмнеге митинг тынчтык жол менен єтє тургандыгынан кїмєн санап атасыз, же кїмєнїўїз барбы?» деп сурады. Албетте, кїмєн бар экендигин кантип танабыз. Болбосо, 2012-жылдын 3-октябрындагы Садыр Жапаров уюштурган митинг деле тынчтык митинги деп аталган. Бирок, аягында Камчыбек Ташиевдин «шишке» секирїї оюну болуп кеткенин жакшы билебиз да. Анан кантип кїмєн санабай коелу?

Равшан мырза Биринчи Май райондук сотунун Ала-Тоо аянтында, Жогорку Кеўештин жана Єкмєт їйїнїн алдында убактылуу митинг єткєрїїгє тыюу салган чечиминен кийин «принципиалдуу» тїрдє эски аянтта 10-апрель кїнї тынчтык митингин, болгондо да «скромный» митинг єткєрїїгє бел байлагандарын билдирди. Анда алар эч кандай ызы-чуу салбай, башаламандык кылбай, жєн гана талаптарды коюшат экен. Ырас, мунусу жакшы. Бирок, андан кийин эле сїйлєгєн Камчыбек мырза алардын «скромный» митингине бери дегенде 10 миў адам келерин жар салды. «Бул митинг бир эле Бишкек шаарында эмес, ошол кїнї бардык облустардын борборлорунда болот. Мен бїгїнкї бийликке нааразы болгондордун бардыгын митингге чыккыла деп чакырат элем. Керек болсо, башка мамлекеттерде жїргєн мигранттар да митингге чыгышса жакшы болмок. Миллион адам митингге чыкса кандай жакшы?» дейт ал. Кыргызда «Бїкїрдї кєр гана тїздєйт» деген кеп бар. Эске сала кетсек, 2012-жылдын 3-октябрында да Ташиев элди жапырт кєтєрїлїшкє чакырган эле. Бул жолу анчалык деўгээлде чакырбаса дагы, ашынган амбициясын оозуктай албаганы кєрїнїп калды. Ал эми Равшан Жээнбеков анын оюн улай «Эгерде кимге Кыргызстан керек болсо митингге чыксын, кимге кереги жок болсо, їйїндє отуруп, аялы менен маектешип отурсун» дейт. Мына эмесе, тамаша! Демек, булардын тїшїнїгї боюнча митингге чыкандарга гана Кыргызстан керек экен да? Анда бардыгыбыз эле митингге чыгып жїрє берсек, эл��бизди ким багат? Мамлекет їчїн ким иштейт? Равшан Жээнбековду болсо Америка бага бериши мїмкїн. Бирок, калган элди кошо багат деп ким кепилдик бере алат?

РАВШАН ЖЭЭНБЕКОВ АТАМБАЕВДИН ИЧИНЕ КИРИП ЧЫККАНБЫ? Журналисттер тарабынан «Бийлик сиздерди ийри отуруп, тїз кеўешїї їчїн жолугушууга чакырдыбы?» деген суроого Равшан мырза «Мен башынан эле мамлекеттин кы-

10-АПРЕЛДЕ ТЫНЧТЫК МИТИНГИ БОЛОБУ, ЖЕ ТАШИЕВ ДАГЫ ТОСМОДОН СЕКИРИП КЕТЕБИ?

РАВШАН ЖЭЭНБЕКОВДУН ШАШЫЛЫШ МИТИНГ ЄТКЄРЇЇСЇНЇН СЕБЕБИ ЭМНЕДЕ? Буга чейин Равшан мырза лидерлик кылган УОКтун мїчєлєрї эч кандай митингдерди єткєрбєй тургандыгын билдирип келишкен эле. Анан эле капысынан 10-апрелде 10 миўдеген адамдардын катышуусу менен борбор шаарыбызда митинг єткєрєм деп калганы кєп суроолорду жаратат. Буга Равшан мырза єзї Биринчи Май райондук сотунун убактылуу Ак їй менен Кєк їйдїн алдында, Ала-Тоо аянтында тынтчтык митингин єткєрїїгє чектєє киргизгени себеп болуп, «принципиалдуу» тїрдє атайын митинг єткєрєлї деген чечимге келдик дегени менен кептин тєркїнї башка жакта жатканы билинип турат. Эгер, жакшылап баам сала турган болсок, Кыргызстанга кече жакында эле АКШнын мамлекеттик катчысынын Тїштїк жана Борбор Азия боюнча жардамчысы Ниша Бисвал келген. Анан ар дайым Америкадан колдоо алып келген Равшан Жээнбеков анын келиши менен Кыргызстанда кандай «олуттуу» аракеттерди кылып атканын кєрсєтїп калайын деген аракетин жасап жатканын кантип байкабай калалы?

Жогорку Кеўештин мурдагы депутаты Садыр Жапаров Кыргызстандын аймагынан сырткары жїрєт. Ал кайрылып келе турган болсо, ага карата бир убакта козголгон кылмыш иши кайрадан жанданат. Бул кылмыш иши боюнча убагында анын депутаттык кол ийбестигин алып салуу єтїнїчї менен Жогорку Кеўешке кайрылуу жасалган. Бул туурасында Акипресс агенттигине Кыргызстандын Башкы прокуратурасынан маалымдашты. 2014-жылдын 31-мартында Садыр Жапаров уюштуруучу болуп аткан митинг єтмєк. Бирок, ал бул митингди токтотуп, анын себеби катары бийлик уруксат бербей койду деп билдирди. Ошондой эле Жапаров Кыргызстандын аймагында экендигин тастыктады. Башкы кєзємєл органынан эске салынат, 2012-жылдын 17-сентябрында Башкы прокуратура КР Законунун биринчи бєлїгїнїн 28-беренеси боюнча («КР ЖК депутатынын статусу тууралуу») КР ЖК депутаты Жапаров Садыр Нургожоевичке КР Кылмыш кодексинин 30-166- беренелер (кєз боёмоочулукка катыштыгы боюнча) жана 177-берене (кылмыш жолу менен мїлккє ээлик кылуу) боюнча кылмыш ишин козгогон. Сєз 2010-жылы Э. Мадылбеков жана башка адамдар тарабынан жасалган єтє чоў суммадагы кєз боёмоочулук кылмышына катыштыгы боюнча жана Бишкек шаарындагы Киев кєчєсї 7-номурдагы кыймылсыз мїлктї кылмыштуу жол менен алып алган фактылар тууралуу болуп жатат. 2012-жылдын 18-сентябрында Жогорку Кеўешке Садыр Жапаровго байланыштуу анын депутаттык кол тийбестигин алып салуу менен кылмыш жоопкерчилигине тартууга уруксат сураган жолдомо берилген. Жогорку Кеўештин 2012-жылдын 26-декабрындагы №2642-V токтому аркылуу Башкы прокуратурага депутат Садыр Жапаровду кылмыш жоопкерчилигине тартууга уруксат берїї жолдомосу атайын депутаттык комиссиянын жыйынтыгы боюнча четке кагылган. Буга байланыштуу ал кылмыш иши боюнча тергєє токтогон БШКнын 2013-жылдын 20-августундагы токтомуна ылайык КР ЖК депутаты С. Жапаровдун депутаттык мандаты мєєнєтїнєн мурда токтотулган. «Садыр Жапаров 2013-жылдын октябрь айында Кыргыз Республикасынын аймагынан сыртка чыгып кеткен боюнча бїгїнкї кїнгє чейин кайра кайтып келе электигин аныкталган. Садыр Жапаровдун Кыргыз Республикасына келиши менен ага карата козголгон кылмыш иши кайрадан жанданып, керектїї тергєє иштери анын катышуусу менен єткєрїлєт» - деп билдирет Башкы прокуратура. Акинай АЙДАРОВА

04-апрель, 2014-жыл


4

ТЄРТЇНЧЇ БИЙЛИК

БАКИЕВДЕРДИН КУУГУНТУГУНА КАБЫЛГАН ЖУРНАЛИСТТЕР: ПАВЛЮК, АБДЫЛДАЕВ, ЭДИГЕЕВ, ОРОЗОБЕКОВА… лык менен єлтїрїїнї Бакиевдер буюртма кылганы тастыкталды. Калеми менен Бакиевдерди сындаган Павлюк ири медиа-долбоорду жїзєгє ашырууну пландап жїргєн экен. Мындан кооптонгон бийлик аны Алматыдан «жалмаган» тура. Ошону менен кесиптешибиз Геннадий 51 жашында жарыкчылык менен коштошуп кете берди.

АЖАЛЫ ЖОК ЭКЕН…

Курманбек Бакиевдин їй-бїлєлїк кандуу режиминде тєртїнчї бийлик єкїлдєрїнє – журналисттерге кысым кїчєгєнї маалым. Айрымдары бийликтин буюртмасынан улам каза тапса, айрымдары журт которуп кетїїгє аргасыз болушкан. Тємєндє Бакиевдерден запкы жеген журналисттердин окуясын баяндайбыз. 2009-жылдын 22-декабры. «Белый параход» интернет-гезитинин негиздєєчїсї, «Аргументы и факты», «Комсомольская правда» гезиттеринин Кыргызстандагы єкїлчїлїгїнїн жетекчиси Геннадий Павлюк бул кїнї кошуна Казакстандагы Алматы шаарында каза тапкан. Аны бычактап, кєп кабаттуу їйдєн ыргытып жиберген канкорлор ким экени кийинчерээк билинди. Мындай мыкаачы-

Бакиевдердин куугунтугуна кабылып, аз жерден ємїрї менен коштошуп кала жаздаган кесиптешибиз Сыргак Абдылдаевге байланышкан окуя убагында кызуу талкуу жараткан эле. 2009-жылдын 3-мартында белгисиз адамдар С.Абдылдаевге кол салып, 29 жерине бычак менен урганы дїў дей тїшкєн. Ажалы жок экен, ооруканадан чыгары менен Швецияга баш паанек сурап кетти. Учурда Швецияда їй-бїлєсї менен кїн кечирип жаткан кези. Сыргак мырза бул кол салуунун тїбї Медет Садыркулов, Руслан Шаботоевдин єлїмї менен байланыштырарын «Азаттык» 2011-жылдын 19-сентябрында «Азаттыкка» курган маегинде билдирген. Интервьюнун урунттуу жерлерине учкай токтололу: - Руслан Шаботоев дайынсыз жоголгондо мен бул окуянын артынан тїшїп иликтей баштагам. Мени менен бир эле убакта дагы бир полковник (КСДПдан) бул ишти бейрасмий каза баштаган. Русландын єлїмїн иликтей баштап, кайсы бир жерге жеткенде ан-

дан ары казган єтє кооптуу экенин тїшїндїм. Русландын эжеси мага кайрылып, интернет сайт ачып Русланды издейли деп калды. Мен ал кезде Руслан тирїї эмес экенин, анын кєзїн эмне їчїн тазалагандарын да билип калгам. Бирок эжесине кантип айтат элем? Айтчу болсом, мени ошондо эле бийликтегилер жок кылышмак. Ошондуктан эжесине “макул” деп жооп бердим. Сайт даярдалып бїтїп калганда маселе акчага барып такалды. Тааныштарым аркылуу Казакстанда жардам берчї кишилер табылат деп угуп аларга кайрылдым. Сайтты ачууга кєп болсо 15002000 АКШ доллары керек болчу. Казакстанга бараарын бардым, бирок сїйлєшїї майнапсыз болду. Кєўїлїм сууп, болбой калды деп кайтып келдим. Бирок ошондон кєп узабай мага кїтїїсїздєн эле Слепченко телефон чалып, жолугушууну сунуш кылды.

- Анан Садыркулов менен жолугуп сїйлєштїўїз? - Їй-бїлєм, балам бар, эртеў мен бирдеме болсом, аларга ким жардам берет деп сурадым. Слепченко булардын баарын Медет Садыркулов менен жолукканда ачык айтып сїйлєш деди. Садыркулов менен эки эле жолу кездештим. Биринчисинде ал бир жакка шашып бара жаткан экен, шашып-бушуп эле сїйлєштїк. Экинчи жолу кезиккенде мен “баарын ачык, так сїйлєшєлї” деп дароо эле кесе айтып, сїйлє-

шїї катаал мїнєздє єттї. Анткени мен Садыркуловду жакындан таанычу эмесмин. Эмне їчїн ал мени тандады деп кийин ойлосом, убагында Руслан Шаботоев да ага мен жєнїндє айтса керек. Иши кылып биздин жолугушуу февралдын аягында болду, ага Слепченко да катышты. Садыркулов мага оппозициячыл сайт ачалы деп сунуш кылды. Мен їй-бїлєм менен Казакстанга кєчїп кетип, ошол жакта отуруп алып, сайт аркылуу Бакиевдерди “бомбаламай” болдум. Кандай материалдар жарыяланат? – деп сураганда алар мага кєрсєткєн документтер ушундай бир “бомба” экен. Чынын айтсам, ал “бомба” Бакиевдерди саналуу кїндєрдє жок кылмак…

«ДЕ-ФАКТО» ЖАБЫЛДЫ, БИР ЇЙ-БЇЛЄ ЖУРТ КОТОРДУ… Жубайлар Жеўишбек Эдигеев менен Чолпон Орозобекова тїптєгєн «Де-факто» гезити да убагында Курманбек Бакиевди безге сайгандай сындап турган басылмалардын алдыўкы сабында турган. Аргументтештирилген фактыларга, абийирлери айрандай тєгїлгєнїнє чыдабаган Бакиевдер 2008жылы «Де-фактону» жаптырып тынышкан. Жаптырып гана тим калбастан, Ж.Эдигеев менен Ч.Орозобекованын артынан тїшїп, куугунтукка алышканы маалым. Їй-бїлєсїнїн коопсуздугун ойлогон жубайлар Швейцарияга журт которууга аргасыз болушкан. Кандуу режимдин кысымына

кабылып, аргасыздан мекенин таштап, сыртка чыгып кеткен журналисттердин агымы муну менен эле токтоп калган эмес. Мамлекеттик «Кыргыз темир жолу» ишканасынын ошол кездеги гендиректору, КурСалиевичтин «уулу» Нариман Тїлеевдин коррупциялык ишмердїїлїгїн иликтеген кесиптешибиз Кайрат Биримкулов 2007-жылы катуу сабалап, ємїрїнє коркунуч туулганда Швейцарияга кетїїгє аргасыз болгон. Андан соў «Пирамида» телеканалынын экс-редактору Турат Бектенов да куугунтукталып, їй-бїлєсїн сактап калуу максатында Кыргызстандан чыгып кеткени белгилїї. Ушундай эле тагдырга «Лица» гезитинин башкы редактору Бермет Букашева тушуккан. Бермет айым учурда океандын ары жагында жан сактап жїрєт. Биз жогоруда Бакиевдерден запкы жеген журналисттердин айрымдарынын тагдырына гана токтолдук. Коомчулукка чыкпай, тымызын ыдык кєргєн кесиптештерибиз арбын. Єздєрїн Кыргызстандын, кыргыз элинин тїбєлїк «кожоюну» сезип калган Бакиевдер сєз эркиндигин муунтуп, журналисттерди уруп-сабап, ке��ек болсо єлтїртїїдєн да кайра тартпай калганын жашыруун эмес. Мындай зулум бийлик эч качан болбосун дейли. Сєз эркиндиги жашаган єлкєдє гана єнїгїї болору, элдин турмушу жакшырарын эч ким танбайт. Ал эми бїгїнкї бийлик эскинин жолоюнан кайтып, сєз эркиндигин аздектегени кубандырат…

КЫТАЙЛАРГА КАРЫЗ САДЫР ЖАПАРОВДУН «КУМТЄР» ДЕП КЫЙКЫРГАНДЫГЫНЫН ЧЫНЫГЫ СЕБЕБИ ЭМНЕДЕ? Бакиевдердин доорунда коррупцияга каршы комиссар болуп турган Садыр Жапаров Кыргызстанда «Кумтєр» деген ишкана бар экендигин, ал боюнча 2009-жылкы тїзїлгєн келишим єлкєбїз їчїн кыянатчылык келишим болуп калганын эч этибарына албай жїрїп эле, ишенген «кожолору» Минскиге кире качкандан тарта «Кумтєр» деп ырдай баштаган болчу. «Кумтєрдї» лозунг кылып кєтєрїнїп алып, Ак їйгє досу Камчыбек Ташиевди да тукуруп кєрдї. Жети-Єгїз районунун жаштарын атайылап кєкїтїп, айрымдарына аз эмес суммадагы акчалардан берип, ар кандай мыйзам бузууга барган аракеттерге тїрттї. Єзї болсо, алыстан гана аларга кєз салып коюп, телефону менен тескеп коюп отурду. «Кумтєр» маселесин ага чейин эле тээ 2000-жылдардан бери карай иликтєєгє алып, чыркыраган чындыкты айтып келген башка коомдук ишмерлерден, депутаттардан эч тартынбастан, «Кумтєр» маселесин мен кєтєрбєсєм, аны эч ким кєтєрмєк эмес экен» деп тєшїн кагып алды. Садыр Жапаровдун капысынан эле бул маселеге уйгактай жабышып калганынын сырын анчейин тїшїнє албай калгандар кєп болгон. Ырас, анын башкы максаты эптеп бул маселени курчутуу жолу менен бий-

04-апрель, 2014-жыл

ликти кулатып, єзїнїн эски кожоюндарын кайра алып келїї болгону жашыруун эмес. Анан кайрадан эле кєнїп калган саясаттарын жїргїзїп, мамлекеттин казынасына беш колдорун матырып алган жыргал жашоону самаган. Бул биринчи себеби. Ал эми экинчи эў негизги себеби эми гана билинип отурат. Кєрсє, Садыр Жапаров єзїнїн агасынын атына текейден арзан баада менчиктештирип алган «Жыргалаў» шахтасын жакшылап иштетїї їчїн кытайлардан 7 миллион доллар алган экен. Бирок, єндїрїштїн ишин жакшы билбеген Садыр Жапаров ал акчаны шахтаны иштетїїгє салганы менен кєп убакыт єтпєй ордун сыйпалап таппай калган. Натыйжада, «Жыргалаў» шахтасы банкрот деўгээлине тїшїп, учурда иштей албай жатат. Ал эми анда иштеген жумушчулар жумушсуз калып, Садыр Жапаровго нааразычылыктарын кайдан, кантип айтышаарын билбей жїрїшєт. Ємїр бою ушул шахтада иштеп, денсоолугун берген жумушчулар да бїгїн єтє оор социалдык абалда калышкан. Алардын їй-бїлєлєрї бїгїнкї кїндє мамлекет тарабынан єз убагында тєлєнїп жаткан пенсионерлердин пенсиясынын, мугалимдердин айлык акысынын эсебинен жашашууда. Ал эми ишсиз калган шахтерлор бїгїн арыз-

арманын кимге айтаарын билбей турушат. Єзїнїн шалаакалыгынан, єндїрїштї тїшїнбєгєндїгїнєн улам иштеп аткан шахтаны банкротко учураткан Садыр Жапаров жумушсуз калган жумушчуларынын ал-абалын сурап койгондун ордуна кєндїм адаты менен дагы деле бийликке каршы курултай єткєрєм деп чамынып жїрєт. Эске сала кетсек, буга чейин Жети-Єгїз районунда болуп єткєн митингдерди да Садыр Жапаров каржылагандыгы айтылып келген. Демек, башы менен жер казып шахтада иштеген жумушчуларын айлыксыз калтырып, анын ордуна мыйзамсыз аракеттерди жасатуу їчїн саруулук жаштарды кєчєгє алып чыккан Садыр мырзага кандай тїшїнсєк болот? Экинчиден, жогоруда айтып єткєндєй, Садыр Жапаров єзїнїн алешемдигинен улам кытайлардан алган 7 миллион долларынын ордун таппай калып, эми кытайлардан кантип кутулуунун амалын издеп баштаган экен. Шахта Жыргалаў айылынын тургуну К. Букуеванын айтымында, ал бул карызынан кутулуу їчїн кытайларга «Кумтєрдї» алып берїїнї убада кылыптыр деген кептер жїрїп жатат. Ошондо гана кытайлар анын карызын толугу менен кечебиз деп убада кылыптыр. Мына, кыргыздын байлыгы їчїн кїйїп

жаткандай тїр кєрсєткєн Садыр мырзанын чыныгы жїзї. «Єз кызыкчылыгын кєздєп жатат» деп айтсак, чычалап, эл алдында актанууга аракет жасайт эле. Бирок, єзїнїн жеке мойнундагы 7 миллион карызы їчїн кыргыз элинин байлыгын кыргыз элинин жаш жигиттерин курал катары колдонуп канадалыктардан тартып алып, кытайларга бергиси келгени патриоттуулукпу, же душмандыкпы? Душманды алыстан издебе деген ушул эмеспи? Акинай АЙДАРОВА


5

БИЛИП АЛ Кыргызстан профсоюздар федерациясынын тєрагасы Асылбек ТОКТОГУЛОВ:

“ПРОФСОЮЗДАР КООМДОГУ ЄЗГЄРЇЇЛЄРГЄ БАЙЛАНЫШТУУ ИШМЕРДЇЇЛЇГЇН ЖЇРГЇЗЇП КЕЛЕТ” Гезитибиздин єткєн сандарында Кыргызстан профсоюздар федерациясынын тєрагасы Асылбек Токтогулов менен эмгек жаатындагы, кєйгєйлєрїнїн бири, эмгекчилердин жумуш орундарынын коопсуздугун жогорулатуу жана шарттарын жакшыртуу маселесине кєўїл бурганбыз. Ал эми ушул санда, профсоюздардын жалпы ишмердїїлїгї жана укуктук жактан эмгекчилерге кандай жардам, колдоо кєрсєтїї боюнча маектештик. рандысыз, теў укуктуулук позицияда туруп кызматташабыз.

- Асылбек Токтогулович, профсоюздардын ураандарында жана талаптарда айтылып коюлган кєйгєйлєрдї кандай чечїї жолдору бар, ошол багытта маегибизди баштасак. - Айтылган багытта профсоюздардын эў башкы милдети – эмгек жана социалдык-экономикалык чєйрєдє эмгекчилердин укуктарын жана кызыкчылыктарын ишенимдїї, туруктуу коргоону кєздєйт. Азыркы мезгилде коомдогу экономикалык жана саясий кескин єзгєрїїлєргє байланыштуу профсоюздар ишмердїїлїгїн заманбапташтыруу, жаўылануу жолуна тїшїп, єзїнїн коомдогу орду менен ролун кїчєтїї боюнча бир топ иштерди жїргїзїїдє. - Ал иштердин натыйжалуулугу кандай болду экен? - Ишибиздин натыйжасына баа берїїнїн критерийи катары, баарынан мурда жалданган кызматкерлердин профсоюздарга ишениминин даражасында турат. Алардын кєрсєткїчтєрїнїн бири катары белгилїї бир єлчємдє профсоюзга мїчєлїктїн да абалы саналат. Бїгїнкї кїндєрдє биздин катарыбызда 750 миўдей профсоюз мїчєлєрї бар. Єлкєбїздє мындай тилектештикти бириктирген бир да саясий партия же коомдук уюм жок. - Азыр ар бир экинчи адам саясатты сїйлєп калбадыбы, балким, айрымдары “Кыргызстан профсоюздар уюмдары саясатка аралашпайт, саясый билдирїїлєрдї жасашпайт” дегендей пикирде болсо керек да? - Ооба жашырганда эмине, мурдагы бийликтин тушунда Кыргызстан профсоюздар федерациясын саясатка аралаштырууга аракет болгон. Арийне, мен айтып коюшум керек, профсоюз уюмдары бул саясый уюмдар эмес. Бирок, профсоюздар саясатка катышпайт деп айтуу да туура эмес. Катышуунун єзгєчє профсоюзга тиешелїї жолу бар. Мисалы, социалдык эмгектик мамилелерди жєнгє салуу-саясат эмеспи? Бул багытта мыйзамдарды кабыл алуу, анын аткарылышына кєзємєл жасап, аларды бузууга каршы кїрєшїї саясат эмеспи? Бул багыттагы иш-аракеттерди жасаганда бийлик, иш-берїїчїлєр же саясий партиялар менен кєз ка-

- Сиздердин саясат, бийлик тарабынан колдоо таап жатабы? - Єкмєт да, Жогорку Кеўеш да биз кєтєргєн демилгелерди колдоп келе жатышат. Эў башкысы, баарыбыздын кєздєгєн тїпкї максатыбыз бир эмеспи. Ырас, Кыргызстан укуктук мамлекет, демократиялык коом курабыз деп жатабы, демек, баарыбыз ишмердигибизди ошол максаттарга карата тїздєшїбїз керек. Кыргызстан профсоюздар федерациясынын мыйзамда жазылган єз ыйгарым укуктары бар. Биз ошол мыйзамдын чегинде аракеттенебиз. Мисалы, жалданма кызматкерлердин эмгек акыларын, анын ичинде минималдык акыларынын деўгээлин белгилєє їчїн жамааттык сїйлєшїїлєрдї жїргїзїп, жаўы ыкмаларын колдоно баштадык. Минималдык эмгек акысы тємєн боюнча калса да, Кыргызстан профсоюздар федерациясынын Кыргыз Республикасынын Єкмєтї менен сїйлєшїїсїнїн негизинде, анын єлчємї 2013-2015 жылдарга каралган Генералдык макулдашууларга жашоо минимумунун чегинде белгиленди. - Мурда баары мамлекеттик менчик болсо, азыр жеке менчик мекемелер, ишканалар да кєбєйбєдїбї, менчик ээси, сыпайыраак айтканда, иш берїїчї жалданма жумушчуларга кандай мамиле жасайм десе єз эрки эмеспи? - Менчик формасы єзгєргєн менен, ал обьект деле мамлекеттин тийиштїї мыйзамдарынын чегинде иш алып барыш керек. Адам єз укугун билбеген учурда, анын укугу ал мамлекеттик мекемеде иштесе деле оў-тетирисинен бузулушу мїмкїн. Маселе, адам єз укугун билип, єз укугу їчїн кїрєшє алганында. Адам укугун билсе, менчик ээси жалданма жумушчуларга каалагандай мамиле жасай албайт. Биз менчиктин кандай формасы болбосун адам укугун коргогонго жардам беребиз. Бирок мыйзам бузуулар кєбїн эсе профсоюз уюму тїзїлбєгєн жекече ишканаларда болуп жатканы да талашсыз. Акыркы жылдары бул маселеге байланыштуу жеке кайрылуулардын 90� жакыны жеке менчик иш кананын жумушчулары болууда. Биз, жарандардын миўдеген каттарын жана арыздарын карап чыгып, эмгекчилердин укуктарын бузуусун аныктадык, эмгек мыйзамдарын бузулгандыгын жоюуну талап кылган кєрсєтмєлєрдї берип турабыз, кайрылган адамдарды ишке кайра орноштуруп турабыз. Материалдык жана маралдык зыянды тєлєє боюнча иш берїїчїлєргє миллиондогон сомдук доо коюлуп, анын 80 пайызы белгиленген мєєнєттє тєлєнїп берилди. Биздин кызматкерлер сотторго жиберїї їчїн доо даярдашат, иш берїїчїлєр менен кызматкерлердин ортосундагы талаштардын жїздєгєн иштери сотко єткєрїлїп, биз утуп алабыз. Бир жыл ичинде, эмгектин укуктуулук боюнча республикабыздын жарандарына 7 319 консультация

жана ��їшїндїрмєлєр берилди. Жер-жерлердеги эмгектик талаш-тартыштарды жоюу максатында профсоюз уюмдары миўдеген комиссияларды тїзїшєт.

- Укуктук жактан, сот аркылуу утуп алган иштерди мисал келтирип аласызбы? - Албетте. Бир эле мисалды келтирейин, 2013-жылдын август айында Кыргызстан Профсоюздар Федерациясына Бишкек шаарынын №64-бала бакчасынын башчысы Джугашбаева Д. жумуштан негизсиз бошотулгандыгы тууралуу жардам сурап кайрылган. Биздин укук боюнча инспекторлор тарабынан баардык документтер изилденгенден кийин, Джугашбаева Д. жумуштан негизсиз бошотулган деп табылып, аны жумушка кайрадан алуу жєнїндє Бишкек шаарынын мэриясынын Билим берїї башкармалыгына эскертїї жиберилген. 2013-жылдын сентябрь айынан тарта Джугашбаева Д. єз укуктарын коргоо боюнча Ленин райондук сотуна кайрылган. Сотто анын кызыкчылыгын Кыргызстан профсоюздар федерациясынын укук боюнча инспектору Айнура Ємїрова коргогон. Соттун жїрїшїндє №64-бала бакчасынын башчысы Джугашбаева Д. негизсиз жумуштан бошотулгандыгы тууралуу далилдер жетиштїї берилген. Ленин райондук соту доо арызды канааттандырып, жумуштан бошотуу жєнїндє буйрукту негизсиз деп тапкан. Д. Джугашбаеванын жумушка чыкпай калган кїндєрїнє орточо айлыгын тєлєп берїїнї Бишкек шаарынын мэриясынын Билим берїї башкармалыгына милдеттендирген. Андан тышкары, эмгек мыйзамдарынын бузгандыкка байланыштуу бир топ жетекчилер жоопкерчиликке тартылып, арасында ээлеген кызматынан алынгандар да бар. - Маегибиздин аягында, профсоюздар їчїн бїгїнкї кїндє дагы кайсы маселелер актуалдуу, олуттуу, деги профсоюздардын келечеги кандай? - Жыйынтыктап айтсак, жогорудагы проблемалардын баары бїт бири-бири менен тыгыз байланыштуу жана комплексте ишке ашырылуусу керек. Кыргызстан профсоюздар Федерациясынын Кеўеши профсоюздарды жана алардын ишмердигин модернизациялоо жєнїндє комплекстїї иш-чараларды бекиткен. Модернизациялоо жєнїндєгї чечим профсоюз активдеринин арысында кеўири колдоого алынууда. Ушулардын баардыгы эмгек адамдарынын таламдарын коргоодо жана тармактык профсоюздардын позициясын чыўдоого багытталып, єлкєнї туруктуу єнїктїрїї стратегиясын жїзєгє ашыруу иштерине салым кошуп, элибиздин татыктуу турмушка жетишїїсїнє арналган. Биз оптимистпиз, Кыргызстан профсоюздары єлкєбїздє жана профсоюздардын эл аралык коомчулугунда татыктуу орунду ээлеп, эмгекчилердин ишенимдїї тиреги боло берет. Жыргал БЕРДИБЕКОВ

ЭЛ АЙТСА ДА, САМСААЛЫ ЧЕТИМБАЕВ ЭКЄЄБЇЗ УНЧУКПАЙ ЭЛЕ ТУРАЛЫЧЫ... Революциянын аркасы менен чоў-чоў, эттїї-майлуу балыктарды кармаганга кынык алып алган “бульдозер” Азимбек Бекназаровдун єкїл баласы Самсаалы Четимбаев “Азикесинин” адвокаты болуп, жакын досунун гезитине кайрылуу жазып чыгартыптыр. Эмнеле Азикенин їч кабаттуу їйїн айтып бїтє албай койдуўар деген таризде президентке тийишиптир. Эми-и-и, Самсаалы экєєбїз бул эки адамдын мамилесине кийлигишпей эле коелучу. Бизге эмне жок дейм да. Єз оокатыбызды тынч кыла бербейликпи? Жок, андай болбойт, адвокат болобуз десеўиз, анда биз айыптоочунун ролун аткаралы. Биринчиден, Атамбаев “революциядан кийин їч кабаттуу їй салгандар” деп Азимбек Бекназаров жєнїндє айтып атканын кайдан билесиўер? Азикеўерден башка деле толуп атат андайлар. Бул жагыўар шектїїшекшинет болуп калыптыр. Экинчиден, буга чейин Аксыдагы їйї тууралуу эч жерде сєз болгон эмес. Азимбек Анаркуловичтин їй-мїлкї боюнча ММКларга кєп эле чыкты. Интернеттен издеп, таап алсаўар болот. Булары белгилїїсї гана, белгисизи канча? Їчїнчїдєн, Азикенин кыўыр иштерин бийликтегилер, же журналисттер гана эмес, бїтїн эл билип калды. Убактылуу єкмєттє отурганда революциянын жеўишин аягына чыгарбай, таза иштебестен, банктагы ячейкаларды тоноо, Бакиевдин камактагы “куйруктарын” чыгарып ийїї, ооз кєптїрїп айткан Ак їйдїн їстїндєгї снайперлерди кармоо – кана мунун баарынын аягына чыкканы? Аксы окуясы боюнча кїнєєлїїлєрдї кана жазага тартканы? Азикеўердин билген иши революция, тєўкєрїш, анан Самсаалы менен Краснокуцкий сыяктуу єкїл балдарын айдактап, акча жасоо. Баса, Азикеўер Краснокуцкийди банк ячейкаларын тоноткону аз келгенсип, революциядан кийин Баш прокуратурага киргизип, ал жактан да акча жасатканын калп дейсиўерби? Таў калыштуу, бирок ушундай адам бїгїнкї кїндє мамлекеттик “Айыл банкка” тєраганын коопсуздук боюнча орун басары болуп кирип алыптыр. Бул Анаркуловичтин таасири менен болуп атканын тана албайбыз. Ошондуктан башкасы сїйлєсє да, Бекназаровдун “шестерка” адвокаттары сїйлєбєй эле койсун!

ÊÓËÀÃÛ¡À Ê¯Ì¯Ø ÑÛÐÃÀ Îîðóëóó àäàìäû îïåðàöèÿ æàñîî ¿÷¿í óêòàòóó êåðåê. Àë ýìè ðóõòó äàðûëîî ¿÷¿í àäàìäû îéãîòóó êåðåê. Æàëãàí ñ¿éëºãºíäºð òóóðàñûí àéòêàíäàðãà èøåíèøïåéò. Ýë áèéëèêêå øàéëîîäî ãàíà êåðåê, Àë äà ýøåê ûëàéäàí ºòêºí㺠÷åéèí ýëå. Êèìäèð áèðººí¿í áàøêàëàðãà ñåí òóóðàëóó êàíäàé ñºçäºð àéòààðûí áèëãèí êåëñå, àíäà àíûí äà áàøêàëàð òóóðàëóó êàíäàé ñºç àéòààðûíà 꺢¿ë áóð. Îéëîíáîé àéòûï àëãàí áîëñî¢óç, àíäà îþ¢óçäàãûíû àéòû¢ûç. ...Ýìè, áèç ñûÿêòóó êàðàïàéûì æàðàíäàðãà ºêìºò àëìàøêàíû, àëìàøïàãàíû äåëå ñåçèëáåéò. Áîëãîíó àòû, ôàìèëèÿëàðû ºçãºðºò Канат Абдраманов, (Фейсбук колдонуучу)

04-апрель, 2014-жыл


6

АМБИЦИЯ

ЧЫЎГЫЗХАНДЫН «ШАКИРТИНЕ» ЖООП

Баш мыйзамды окубаган Ташиев єкмєт кантип кураларын, мыйзамды бузгандар жазаланышы керектигин билбейби? «Ата журт» партиясынын тєрагасы Камчыбек Ташиев «Майдан.kg» гезитине жалаяктай болгон маек куруп, адатынча курулай сєздєр менен кїпїлдєптїр. «Омбу-домбу» мїнєздєгї, акылына эмес муштумуна таянган Камчыке ушунча чыгынганга жараша бийликтин кетирип жаткан кемчиликтерин кєзгє сая кєрсєткєн, анын аркасында жамы журтту тїп кєтєрє турган аргументтерди ортого жайса куп жарашмак эле. Бирок, «кара чотур чоў муштумдун» дооматтары суу кечпей, тескерисинче, айткандары бири бирине карама каршы келип жатпайбы. Журналист «чї» дегенде эле: «Камчыбек Кыдыршаевич, “Ата-Журт” фракциясы парламенттин кєпчїлїк коалициясына кирген жок. Жаўы коалицияга кирген фракция лидерлери муну сиздин билдирїїўїз менен байланыштырууда. Сизди єзїўїз жетектеген партиянын депутаттарын коркутуп чыккандыгыўызды айтышты. Чынында эле, сиз “Саясат.kg” сайтына берген маегиўизде коалицияга кирген “атажуртчу” депутаттардын партия катарынан токтоосуз чыгарылаарын билдиргенсиз. Мынчалык катуу позицияны карманышыўызга эмне тїрткї болду?» деп суроо салыптыр. Буга жооп кайтарган Ташиев бийликтин саясатына толук каршы экендиги менен тїшїндїргєн. «Мен ар дайым биздин партиянын туруктуу, єзгєрїлбєс позициясын айтып келе жатам: биз бийликтин алып бара жаткан саясатына толук каршыбыз. Элге каршы саясат жїргїзїп жатса, аны биз кантип колдомок элек?!» деген Камчыбек Кыдыршаевич бийлик акенин элге каршы жїргїзїп жаткан саясатын фактылар менен бекемдеген эмес. Кєрсє, ал єзїнїн Чыўгызханчасынан Ак їйгє «жортуул» жасап, темир тосмодон алаасын тилдирип, мыйзам бузганы їчїн татыктуу жазасын алганын – элге каршы жасалган саясат деп кабылдаптыр. Биз Камчыбек мырзача курулай доомат артпайбыз, анын оозунан агылып чыккан сєздєрдї тизмектейбиз. Анда ал минтет: «Биздин балдарды негизсиз камап жатышат. Мына сизди, Талант Мамытовду, Садыр Жапаровду камады, мандатыўарды тартып алды. Азыр Ахматбек уулубуз камакта олтурат. Ушундай акмакчылыкка барып жатышса, эки жїздїї болуп, эмнеге бийликти колдоп, коалицияга кирип жатасыўар?" – деп, жарга такашты. Логика болбосоў коё кал! К.Ташиев, С.Жапаров менен Т.Мамытовду эч ким «Ак їйгє чабуул жасагыла, бийликти кїч менен басып алгыла» деп зордогон эмес.

04-апрель, 2014-жыл

Кимде ким мыйзамды бузса мыйзам чегинде жазага тартылышы керек. Ал эми Акматбек Келдибековичтин социалдык фонддун жетекчиси, мамлекеттик салык кызматынын башчысы жана ЖК тєрагасы кезинде єлкє казынасына 40 млн. сом зыян келтирген делип айыпталып, тїрмєдє отурганын бешиктеги бала деле жакшы билет. Анын кїнєєсї бар-жогун сот гана аныктайт. Ак їй, Кєк їй сыяктуу стратегиялык объектилерге кол салып, мамлекеттин казынасына суук колун салып, элдин эсебинен байыган адамдар тїрмєгє отуруп, алды жазага тартылганын – элге каршы саясат деп тїшїнїї акылга сыябы?! Єзїн оппозиция лидерлеринин бири санаган адам мындай «кенесин» ичинде катып же достору менен мончого барганда айтса жарашмак. Же «Бїтїн Кыргызстан» партиясынын тєрагасы Адахан Мадумаров таасын баа бергендей, «район деўгээлиндеги лидер» бойдон єспєй калганбы? Сєзїн андан ары улаган Ташиев: «Жеке кызыкчылыктары їчїн оор абалда єлкєнї будуў-чаўга салып, єкмєттї кетирип, “трюк” жасашты» деген ич кїптїїсїн ачыкка чыгарыптыр. Эсибизге жара чыкпаса, УОК лидери Равшан Жээнбеков да ушундай єўїттєгї билдирїїсїн тємєнкїчє жарыялаган эле: «Эгер єкмєттї кетирип, элдин бугун чыгарбай турган болсок, анда абал оорлойт да, Кыргызстанда дестабилдїїлїк болуп кетет деп алдын ала єкмєттї гана кетирип атышат». Кепти кєп созо бербей, «ата мекенчи» Ємїрбек Текебаевдин оозу менен жооп берели. Ал эркин басылмалардын бирине курган маегинде: «Жакында “Азаттыктан” Равшан Жээнбеков жазында єкмєткє нааразы болгон эл єкмєттї кулатмак, ошону билип Текебаев менен Атамбаев сїйлєшїп начар иштеген єкмєттї таратып жиберди деп билдирди. Бїгїнкї системанын артыкчылыгы ошол, эл нааразы болгон бийликти ушундай тынчтык жолу менен кан тєгїїсїз алмаштыруу жолуна єттїк. Анан эл нааразы болсун, бийликти кїч менен алып, Равшан Жээнбековду бийликке алып келсин деп кїтєлїбї? Элдин ишениминен кеткен єкмєттї кармап турбашыбыз керек. Мына ушундай Равшан Жээнбековдун арманынан кийин азыркы системанын иштеп жаткандыгын билсек болот» деп так жооп узаткан. Мына ушуну Камчыбек Кыдыршай уулу да жакшылап окуп койсо дейбиз.

КОАЛИЦИЯ ЖАНА МИТИНГДЕР «Камчыбек Ташиев Баш мыйзамды окуган эмеспи?» деген кїдїк ойго жетеленбей койбойт экенсиў. Себеби ал: «Буларда чындап жакшы ниети болсо, бардык саясий кїчтєрдї диалогго чакырып, эл

ишениминдеги єкмєт тїзїшї керек эле. Анын ордуна кєнгєн адатынча биригип алышып, “бєлїп ал да, бийлей бер”,- принцибин колдонушту» деп «акылдуусунуп» атпайбы. Камчыке бир эмес эки жолу депутаттык мандат тагынган, министрлик креслодо отурган, 2011-жылы президенттик шайлоого катышкан. Ушул аралыкта кичине убакыт бєлїп Конституцияга кєз чаптырып койсо жакшы болмок экен. Эгер кєз чаптырган болсо, Баш мыйзамдын 84-беренесинин 1-пунктундагы: «Депутаттык мандаттардын теўинен кєбїнє ээ болгон фракция же анын катышуусу менен фракциялардын коалициясы жаўы чакырылыштагы Жогорку Кеўештин биринчи жыйналышы єткєн кїндєн тартып 15 жумушчу кїндїн ичинде Премьер-министрдин кызматына талапкерди кєрсєтєт. Премьер-министрдин кызмат ордуна талапкер Єкмєттїн программасын, тїзїмїн жана курамын Жогорку Кеўешке киргизет» деген жазууну окумак. Бїгїнкї кїндє ЖоКедеги їч фракция (КСДП, «Ата мекен», «Ар-намыс») коалициялык єкмєттї курап жатканы белгилїї. Ал эми парламенттеги беш фракция 2010-жылдагы парламенттик шайлоодо элдин элегинен єтїп келгени маалым. К.Ташиевдин логикасын ээрчисек, фракциялар элдин ишенимине татыбаптыр. Андай болсо Ташиевдин «Ата журту» да карапайым калктын ишениминен ажыраган болуп калабы? Бул маекте Биринчи Май райондук соту тарабынан митингдерди чектєєгє байланышкан маселе козголгон. Муну Чыўгызхандын «шакирти» адатынча бийликтен кєрїп, мындайча кїпїлдєптїр: «Митингди чектєє менен бийлик элдин конституциялык укуктарын жана демократиялык баалуулуктарды тебелеп-тепсєєдє. Буга жалпы баарыбыз каршы турушубуз керек». Ушул жерден да кєп окубай тургандыгын ашкерелептир. Президент Алмазбек Атамбаев Биринчи Май райондук сотунун чечимине дароо реакция жасап, Бишкек мэриясы нааразычылык акцияларына чектєє киргизбей, маселени чечїїнїн бєлєк жолун табууну сунуштаганы кабарланган. Президент башы менен минтип каршы чыгып жаткандан кийин, Ташиевдин койгон дооматы негизсиз дегенге толук жїйєє бар.

ПРЕМЬЕР БОЛОМ, БОЛБОЙМ… «Элден айланса да болот, элди алдаса да болот» принцибин Камчыбек мырза мыкты єздєштїрїп алгандай. Ал улуттук оппозициялык кыймылдын ички ынтымагы бекемдигин баса белгилеп, пландарын ачыкка чыгара электигин мактаныч менен айтыптыр. Ал эми УОК тєрагасы Равшан Бабырбекович оппозициянын конкреттїї программасы жоктугун расмий билдиргени эсте. Бул маселенин бир капталы. Экинчиден, Р.Жээнбеков єзї баш болуп, Камчыбек Ташиев, Мелис Мырзакматов тєш болуп єкмєт башчылыкка сунушталарын маалымдаганын бїткїл эл уккан. А Ташиев «Майдандагы» маегинде: «Бизге ким президент же премьер-министр болот, маанилїї эмес. Биздин максат – мыйзамдуу жол менен азыркы авторитардык бийликке каршы туруу. Мына ошонун негизинде ишибиз жїрє берет» деп премьерликке барбасын кыйыткан кербези. Ошондой эле кайдагы авторитардык бийликке каршы туруу экендигин тирїї фактылар менен бекемдеп бере албагандыгына кїйєсїў да! Биз К.Ташиевчесинен «саймедирей» берсек, макалабыз тээ Марска чейин жетчїдєй. Андыктан кепти ушул жерден токтотуп, Камчыбек Кыдыршаевичке Ленин атабыздын «Окуу, окуу жана окуу!» деген осуятын эсине бекем тїйїп алышын сунуштайбыз.

ТАШИЕВ ДАГЫ СЕКИРЕБИ?

«Ата журт» партиясынын тєрагасы Камчыбек Ташиев 3-апрелдеги маалымат жыйынында «секирмей» темасын козгоду. 2012-жылдын 3-октябрында Ак їйдїн кашаасынан элдин кызыкчылыгы їчїн секирип, алаасын тилдиргенин айткан Ташиев эгер керек болсо 10-апрелге мерчемделген митингде дагы да секире берерин билдирди. «Эгер кырдаал талап кылса, мен кїтїїсїз кадамдарга барууга даярмын» деген Камчыбек Кыдыршаевичтин кебинен улам «бїкїрдї кєр гана тїздєйт» макалын эстедик. Экинчиден, УОКчулар канчалык тынч маанайда митинг єтєт деп жанын жешпесин, Камчыкенин секирем дегенине караганда Чыўгызханчасынан «жїрїш» жасамай максатталгандай. Буга тийиштїї органдар кєўїл буруп, алдын алуу иштерин жїргїзїшї керек эмеспи?

КУБАНЫЧБЕК КАДЫРОВДУН БИЗНЕСМЕНДЕРГЕ САЛЫК САЛУУ ЭЎСЄЄСЇ КЇНДЄН-КЇНГЄ КЇЧ АЛУУДА

Мамлекеттик кызмат, болгондо да їлкєн кызмат айрымдар їчїн баўги заттай эле ышкысын козгоп, кєндїрїп, ансыз жашай албай калгандай кылып коёт экен. Кызматтын ушундай “наркомандарынын” эў кєрїнїктїї єкїлдєрїнїн бири - “Чындык” деген партияны тїзїп, а бирок єзї жалаў калпычылык менен кїн кєргєн Кубанычбек Кадыров деген эргул. ИИМдин орун басарлыгынан ыргыган соў Кадыров алгач Атамбаевди мактап-жактап кєўїлїн алам деп ойлогон, а бирок єлкє башчысы жибибей койгондуктан, заматта оппозиционерге айланып, ары-бери чапкылап, кєрїнгєнгє чапташып, ар кайсы бурчтан кыргызга кїйїмїш эткен тїр жаратууда. Ал эми Кадыров эмне себептен кызматынан ыргыды эле? Мунун себеби илгертен бери айтылып келе атат. Жєн отурбай, ишкерлерге салык салып, ай сайын ири суммадагы акча менен “отметка” кылып турасыўар деген кыўыр иштеринен улам ыргыганын. Анысына да кєз жуумп, Отунбаева Чїй ИИБне иште деп сунуштаса, “аўый” деп баш тартып койгону калппы? А эмне їчїн? Анткени ал жактан эшекче иштеш керек. Бизнесмендерге салык салууга убакыт жок калат эмеспи. Акыркы жел арыгы менен келген кептерге ишенсек, Кадыров бийликти кулатып, “адилеттїї” бийликти орнотуп, єзї тїз эле баш прокурорлук креслого эч бир жакка кыйшайбай отуруп калам деген кыялдары бар экен. Эмне дейбиз, мындан ары оппозиция идея жана эл їчїн туу кєтєрбєстєн, єздєрїнїн кыялындагы кызматына келїї їчїн бийликти кулатууга барат экен. Ка-а-п... Дамир ЭСЕНГУЛОВ


ТАМАША ЭМЕ-Е-ЕС!

«АР-НАМЫС» АР-НАМЫСТАН КУРЖАЛАК КАЛГАНБЫ?

«Ар-намыс» фракциясы жармакташкан єкмєттї куроо процессинде табигый жїзїн кєрсєттї. Фракция лидери Феликс Кулов кєчїгїндєгї жылуу креслосун жана єзї «жем жеген акырларды» сактап калыш їчїн партиялаштарынын талабына моюн сунуп, коомчулук тарабынан кескин сынга кабылган адамдарды жооптуу министрликтерге сунуштады. Буга Маданият, маалымат жана туризм министрлигине талапкер Камила Талиева менен кїч структуралары боюнча вице-премьер Абдырахман Маматалиевдин таржымалын айтсак жарашат. «Маданияты жок элдин – келечеги жок» дейт элибизде. Келечегин ойлогон мамлекет ириде маданиятына єзгєчє кєўїл бурары шексиз. Мындай маанилїї тармакты єз ишин мыкты билген профессионал, искусство адамдары менен тил табыша алган киши башкарышы керек. Тилекке каршы, бул министрликке Камила Талиеванын сунушталышы кєпчїлїктї иренжитти. Ал турсун, партиялашы Айнуру Алтыбаева, Талиеваны Маданият министрлигине татыксыз экендигин жар салды. Эл єкїлїнїн айтымында, Камила Абдразаковна маданиятсыздыктын эў жеткен чегин ушу кезге чейин далай даўазалаптыр. «Талиева 20122013-жылы вице-премьер-министр болуп иштегенде кїндїз жумушка келген эмес. Кечинде келип алып кол алдындагы кызматкерлерди да иштєєгє мажбурлаган. Алар жумуштан кечки 9дан кийин гана бошогон. Болбосо, ошол жумуштарды кїндїз деле жасоого мїмкїн эле. Анын ишинде система деген тїшїнїк жок болгондуктан кол алдындагы кызматкерлер бат-бат алмашып турган. 2012-жылдын сентябрынан 2013-жылдын октябрына чейин эле 12 жардамчыны, 15 катчыны иштен кетирип, айдоочуларын бир нече жолу алмаштырган. Ушундай адам кантип Маданият министрлигин жетектесин?» дейт Айнуру айым. Минтип партиялаштары тарабынан колдоо таппаган К.Талиеваны єкїмзордукка салуу менен сїрєєнгє алуу кїдїк ой жаратат. «Ар-намыстын» єкїлї Токон Мамытов кїч структуралары боюнча вице-премьерликти аркалаган кезинде олуттуу иштерди жасады. Бирок, аны эч себепсиз кызматтан кетирип, ордуна Абдырахман Маматалиевди отургузуу аракети жїрїїдє. 57 жаштагы Абдырахман Мадакимовичдун баскан жолуна саресеп салсак, эгерим укук коргоо органдарында эмгектенбептир. Болгону 2000-2004 -жылдары Жогорку Кеўештин Мыйзам чыгаруу жыйынынын аппаратында Коргонуу, коопсуздук жана укук тартиби боюнча бєлїмдїн, мамлекеттик кызмат жана уюштуруу иштери боюнча бєлїмдїн, кадрлар жана атайын иштер бєлїмїнїн башчылыгын аркалаган. Ал эми анын 1999-жылы Баткен районун жетектегени кызык окуя менен коштолгон. Ошол жылы Баткенге «сакалчандар» бастырып кирип, бир нече адамды барымтага алышканы маалым. Алардын арасында Абдырахман Маматалиев да бар. Ошол окуяга кїбє болгондордун айтымында, «сакалчандар» Маматалиевди чєгєлєтїп, мазакташкан экен. Жыйынтыгында ири сумма менен А.Маматалиевди бошотуп алышыптыр. Маданият жаатында тїшїнїгї жок Талиеваны министрлик постко тїртїп, ємїрї кїч тїзїмїндє эмгектенбеген Абдырахман Мадакимовичти жооптуу кызматка кєчїк бастырганы жатышат. Убагында «темир генерал» атыгып, калыў элдин алкоосуна татыган Феликс Шаршенбаевич карылыкка алдырып, жеке кызыкчылыгын гана кєздєп «чала жан» партиялаштарын жооптуу тармактарга дайындатканы жатыр. «Ар-намыс» деп аталганы менен ар-намыстан куру жалак калган бул партияга «бали» дегенден бєлєк аргабыз жок…

7

КЫРГЫЗСТАН «ШРЕКТИН» «КУМТЄРДЄН» «ЭШЕГИ» КЄБЇРЄЄК КИРЕШЕ ТАБУУ ТЄРЄБАЕВГЕ ЭМНЕГЕ МЇМКЇНЧЇЛЇКТЄРЇНЄ ЭЭ БОЛОТ ЖАРМАШТЫ?

«Илгери-и, илгери-и» деп башталган жомоктордой, америкалык «Шрек» мультфильминин башкы каарманы Шректин атын алган мурдагы башкы прокурор Элмурза Сатыбалдиев менен анын «Эшеги», «Азия-Ньюс» гезитинин башкы редактору Асланбек Сартбаев тууралуу баяныбызды дагы улантууга туура келди. Асланбектин КТРКдагы кыз-келиндер менен аттуу-баштуу саясатчы айымдарды кылтагына илип, махабаттын туу чокусуна чыгып, анысын видеого тартып алып, аларды ошол «кино» менен опузалап, айына белгилїї єлчємдє «салык» алып турары, суу жїрєк саясатчыларды шыбап, гезитинин кийинки санында кайра аларды мактап, коркутуп акча талап кыларын кесиптештери жакшы билет. Ошондой эле «Шрек» агасы Э.Сатыбалдиевди болушунча «саап», їй, машине алдырганын айтпай ак коёлу. Албетте бекер эмес, анын акысына Элмурза Сатыбалдиевдин буйругун аткарып, ал ишарат кылган саясатчы, чиновник, депутаттарды жамандаган макалаларды «Азия-Ньюска» байма-бай жарыялатып турат. Табиятынан ар кыл жээкке ойдолоктоп «секирип», «ойномой» жагынан алдына ат салдырбаган «Эшек», ой кокуй, Асланбек Элмурза агасынын акчасын алып, анын заказын аткарганга ыраазы болбой калганбы, эми «Єнїгїї» партиясынын тєрагасы Бакыт Тєрєбаевге чап кенедей жабышкан кербези. Муну «Азия-Ньюстун» акыркы кездеги сандарынан даана байкайсыў. Мисалы, аталган гезиттин кечээги санында «Б.Тєрєбаевди кушчулар кєтєргєнї турат» деген алакандай болгон макала жарык кєрдї. Макалада Тєрєбаевдин тїбї Таластын кушчу уурусунан экендиги, мындан улам, Бакыт

мырза таластыктарга ыктап жаткандыгы жазылган. «Мына ушунун баары Тєрєбаевди тєргє чыгарууга демилге болуп атыптыр» деп жыйынтыкталат макала. Эшикте техникасы єнїккєн XXIкылым єкїм сїрїп жатса, Сартбаевдин ууруууруга бєлїнїїчїлїктї козгогону эмнеси, ыя? Же Бакыт Эргешович регионалдык деўгээлден єйдє кєтєрїлє албай жатабы? «Tushtuk.kg сайтын М.Мырзакматов менен Б.Тєрєбаев каржылайт» деген имиштерди эске алганда, аргасыздан ушундай суроолор жаралат экен. «Пулун болсо кулуўмун» принцибин бекем тутунган Асланбек мындан ары Тєрєбаевдин жетегинде жїрсє, башкы демєєрчїсї Элмурза Ракыевич кандай реакция жасаар экен? «Мына сага!» деп «Шректигин» карматып «Эшегин» кєчїктєн ары теппейби? Кєрє жаталычы… Элмурза Ракыевич дагы, Бакыт Эргешович дагы маалымат каражаттарында курган маегинде элди тынчтыкка їндєп, оппозиция, позиция деп бєлїнбєй, ынтымакта мамлекетти єнїктїрїї керектигин айтып келишет. Ага ишенели десек, алар каржылаган «Азия-Ньюс» гезити минтип элди ууру-ууруга бєлїп, аларга жакпаган саясатчылардын їстїнєн жугунду куюп, бириктирбей эле бїлїндїрмєй саясатын жїргїзїп жатканы кандай? Же эки мырза коомчулук алдында кооз сїйлєп, кєшєгє артында «суу куймай» адатынан кутула албай жатышабы? Деген менен, Э.Сатыбалдиев менен Б.Тєрєбаев келечегин ойлогон фигуралар эмеспи. Єзгєчє "Шрек" мырза иниси «Эшекти» тыйып, теске салар. Бирок, ишениш єтє кыйын. Анткени «Эшекти хан сарайга камасаў да эшек бойдон кала берет» накылы бекеринен айтылбаса керек…

«Кумтєр» долбоору боюнча жетишилген 50-50 пайыздагы биргелешкен ишкана тїзїї тууралуу жаўы келишим Кыргызстан їчїн учурдагы эў ылайыктуу вариант болуп турат. Албетте, мындай жыйынтык бир, же бир нече гана адамдын пикирине таянып айтылбастан, экономиканы жана эл аралык мамилелерди жогорку деўгээлде тїшїнє билген адистердин, эксперттердин жалпы жонунан бирдей чыгып жаткан пикирлеринен улам жасалган жыйынтык болду. Маселен, «Y.Muszkat, Law Offices» аудитордук компаниясынын башкы директору Иорам Мушкат жаўы келишим тууралуу мындай дейт: «Жаўы келишимдин тексти Кыргыз тараптын шарттары байкалаарлык деўгээлде жакшыргандыгын кєрсєтїп турат. Келишимдин єзєктїї учуру жаўы ишкана «Кумтєр Голд Компани» ЖАКсы жана «Кумтєр Оперейтинг Компани» ЖАКсынын базасында тїзїлїп, анан биргелешкен ишкана Кыргыз Республикасынын юридикалык жїзї болуп каларында болуп турат. Ал Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен иш алып барып калат. Андыктан жыйырма жылдын ичинде биринчи жолу Кыргыз тарап реалдуу тїрдє «Кумтєр» долбоорун башкарып калмакчы». Жаўы биргелешкен ишкананы эки тараптан бирдей сандагы єкїлдєрїнєн тїзїлгєн директорлор Кеўеши башкарат. Анын тєрагалыгына Кыргызстан тараптан менеджер дайындалат. Мындай жагдай тоо-кен компаниясынын ишмердїїлїгїн ачык-айкын жана ар дайым жоопкерчиликтїї болуусуна алып келет деп эсептейт єкмєт. Ошондой эле экологиялык коопсуздук боюнча маселелерди да чечет. Айлана-чєйрєгє карата тїзїлгєн коркунучтар «Кумтєрдїн» иштешине каршы тїрдїї акцияларды уюштургандардын бирден-бир шылтоосу болуп бергени белгилїї. Эми болсо єкмєт айлана-чєйрєнї коргоо нормаларын сактоону єзїнїн кєзємєлїнє алууга даярданып жатат. Аткаминерлер бїгїнкї кїндєн тарта эле єндїрїшкє эл аралык стандарттардын талаптарын кєргєзїшїп, экологиялык кєйгєйлєрдї комплекстїї чечїїнї убада кылып атышат. 2016-жылы ишкананын 90 пайыз менеджерлерин республиканын жарандары тїзїшї керек. Бул Кыргызстанда жогорку класстагы адистерди кармап калууга гана мїмкїнчїлїк бербестен, єлкєбїзгє тоо-кен тармагын єнїктїрїїгє, жалпысынан єнєр-жайды єнїктїрїїгє керектїї болгон профессионал кадрларды даярдайт. Жаўы келишимдин артыкчылыктары кєрїнїп турат. Єкмєттїн жана экономисттердин баасы боюнча, тоо-кен компаниясынын активдери єкмєттїн сунуштап жаткан шарттары боюнча теў экиге бєлїнєт. Бардык жабдуулар, жогорку класстагы адистер, долбоорго тартылган миллиарддаган инвестициялар Канада тараптын салымы экендигин эске алганда бул толук акыйкаттуулук. Кыргызстан, єз кезегинде келечектеги биргелешкен ишканадагы жарым активдери менен бирге кен байлыкты иштетїїгє катышуусунан таба турган кирешеси байкалаарлык кєбєйєт. «Кумтєрдєн» бюджетке тїшє турган кирешенин кєлємї эселеп єсєт. Бул албетте, єкмєттїн социалдык программаларды гана каржылоосун кєбєйтїїгє мїмкїндїк бербестен, жергиликтїї экономиканы кєтєрїїгє байланыштуу єнїктїрїї долбоорлорун да каржылоого мїмкїнчїлїк берет. «Кумтєрдї» реструктуризациялоодон улам республиканын казынасына жыл сайын кошумча 1,5 миллиард доллар каражат тїшїп турат. Эгерде алтындын баасы дїйнєлїк аянтчада кєтєрїлїп кете турган болсо, анда бул компаниядан тїшє турган киреше да кєбєйєт. 2014-жылдан 2026-жылга чейин биргелешкен ишкананын жалпы кирешеси (валовый доход) 9 миллиард 558 миллион доллар болушу кїтїлїїдє. Биргелешкен ишканадагы їлїшїбїз 50 пайыз болгону менен ала турган кирешебиз 70 пайызга чейин бара тургандыгын буга чейин эле экономисттер жана экс-премьер-министр Жантєрє Сатыбалдиев билдирген.

04-апрель, 2014-жыл


8

р о т ш о ш к о й о д н о г й о к ТЇСПЄЛДЄШТЄР

Куюп

Кино дїйнєсї табышмактуу болот эмеспи, анда роль ойногон актёрлор да табышмактуу келет. Мисалы Голливуд кино жылдыздарынын ар бири болбосо да кєбї єзїнїн кандайдыр бир єзгєчєлїгї менен айырмаланып турат. Ошону менен катар кээ бирлери бири-бирине окшошуп да кетишет. Бул жакта сєз алардын окшош кийингени же макияжында болгон жок. Кеп алардын келбеттеринин куюп койгондой окшоштугунда болуп жатат. Анан дагы экєє теў таанымал болуп жатат. Мїмкїн бул Голливуддагы стилисттердин же болбосо пластикалык хирургдардын кїнєєсїдїр, а балким жараткандын берген белегидир ким билсин, иши кылып эки таанымал теў бири-бирине куюп койгондой окшош экенин сиз алардын сїрєтїнєн байкай аласыз.

НАТАЛИ ПОРТМАН ЖАНА КИРА НАЙТЛИ

ЭМИ АДАМС ЖАНА АЙЛА ФИШЕР

Портман менен Кира Найтлини да айырмалоого оор. Себеби алар бири-бирине эгиз козудай эле окшош. Айрыкча кєздєрї жана бет тїзїлїшї абдан окшош. Эки актрисанын кийген кийимдеринин стили кээ бирде окшошуп кетет.

Эми менен Айланын чачтарынын єўї гана эмес, тїзїлїшї, кєздєрї абдан окшош. Бирок экєєнїн жолдоштору ар башкача. Эминин жолдошу жоош болсо, Айланын кїйєєсї абдан шайыр.

МЕГАН ФОКС ЖАНА АНЖЕЛИНА ЖОЛИ

КЭТИ ПЕРРИ ЖАНА ЗОУ ДЕШАНЕЛЬ

ХАВЬЕРА БАРДЕМ ЖАНА ДЖЕФФРИ ДИН МОРГАН

Кєптєр Меган Фоксту Анжелина Жоллини туурайт деп ойлошот. Баш тїзїлїшї, сексуалдуулугу, чачынын анчамынча тармалдыгы, кєз караштары куюп койгондой бири-бирине окшош. Бирок, Меган Фокс Анжелина менен иши да жок экенин, аны туурабастыгын билдирип келет. Экєє теў актриса, анан бул эки актрисанын дагы бир окшош жери денелериндеги татуировкалардын кєптїгїндє. Экєє теў татуировка тарттырганды сїйїшєт. Меган Фокс: “Мен Анжелина Жоллиден корком. Ал абдан кїчтїї аял, мени бир эле сугунуп койсо керек. Андан корккондуктан кєп ролдордон баш тартууга туура келет. Анан дагы элдер мени Анжелинаны туурайт деп ойлоп калышат”, - десе, Анжелина: “Мен андай актрисаны тааныбайм. Ал тартылган бир да кинону кєрбєптїрмїн. Эмне ал кыз “Оскарга” кєрсєтїлїп жатабы?” – деп таў калат.

Мїмкїн ��ул ырчы жана актриса экєє кандайдыр бир алысыраак жактан тууган болуп чыгат. Бирок, андай эмес экен. Бул эки таанымал окшош кыздарды тууганчылык жактан эч кандай байланышы жок. Ошого карабастан, чачтарынын тармалдыгы, кєгїш кєздєрї, бет тїзїлїшїнїн бирдейлиги экєєнї бири-биринен айырмалантпайт. Бир кєргєн киши кимиси Кэти, кимиси Зоу экенин айырмалай алышпайт. Кызыгы Кэтини да, Зоини да Мария аттуу энелер тєрєгєн, экєє теў Калифорнияда чоўоюшкан.

РАЙАН ФИЛИПП ЖАНА ЖАСТИН ТИМБЕРЛЕЙК

Эки жигиттин теў кєздєрї кєгїш, чачтары, ээктери жана сырткы келбети, дене тїзїлїшїнєн бери окшош. Бирок, Жастин такай кєз айнек тагынып жїрєт. Болбосо бул эки жигит киного тартылып жаткан учурда биринин ролун башкасы ойноп койсо деле режиссёр билбей калмак.

04-апрель, 2014-жыл

ПЕНЕЛОПА КРУЗ ЖАНА ПАС ВЕГА

Негизинен испан кыздары бири-бирине окшошуп кетет. Бирок, Пенелопа Круз менен Пас Вега бири-бирине куюп койгондой окшош. Экєє эже сиўди эмес. Пенелопа Мадридде чоўойсо, Пас Севильеде єскєн. Бирок, испан жарандыгы экєєнє теў Голливудда єз жолун таап кетїїгє тоскоол болгон жок.

Эгер Хавьер Бардем жїрїм-турумун, кыялын оўдобосо, Пенелопа Круз єзїнїн жубайын оўой эле алмаштырып алат деп ойлойбуз. Чынында Морган азыр Оскар сыйлыгына татый элек, а Бардем болсо “Тез жардам” тасмасынан улам элдин эсинде калган. Экєєнїн куюп койгондой окшош экенин кєргєн жан тууган окшойт деп ойлоору бышык. Бул эки таанымалды да тууганчылык байланыштырбайт. Бардам – Канар аралдарынан болсо, Морган – Сиэтлден болот.

НИКОЛЬ ШЕРЗИНГЕР ЖАНА КИМ КАРДАШЬЯН

Окшош бет, сулуулук жана дене тїзїлїшїнєн сырткары экєєнїн теў фамилиясы айтканга кыйын. Бул эки актрисаны батыш журналисттери бири-бирин туурайт деп кєп сындашат. Николь болсо Кимди эч качан туурабагандыгын, анын кийимдерине окшош кийбегендигин далилдеп келгенден тажабайт. Самара САЛАМАТОВА


9

ДЕМИЛГЕ

Коррупциясыз коом канткенде курулат? рїнїн билимин тартуулап жатышат. Бул тегерек столдун дагы бир максаты мына ушул кєйгєйдї жоюу болуп саналат. Бїгїнкї тегерек столго келип катышкан конокторубуз менен сїйлєшїп, келишим тїзгєнї жатабыз. Биздин он алты баланы экиден бириктирип, сегиз кылып атайын практикага жибердик. Мына балдар билип жатат, келечекте жакшы окуса жумуш даяр экендигин. Студенттерибиз ошол эле улуттук банк, финансы, экономика министрлиги, УКМКда практика єтєшїп, бїткєндєн кийин ошол жерде калып, иштєєгє мїмкїнчїлїктєрї бар. Ал мїмкїнчїлїктї мына биздин институт тїзїп берип жатат. Эми мындай мїмкїнчїлїккє биздин кызыл диплом менен бїтє турган он алты бала ээ болот. Ошол практика менен билимди жакындаталы, практиканын алдыга койгон максаты эмне, алардын талабы кандай, биз ошону окутуп бир кылалы деген ой менен, бириктирели деген максатта окутуп жатпайбызбы. Ушундай иш чаралар жана келишимдер, сєзсїз студенттерге жардамы тийет.

“Аганы кєрїп ини єсєт” дегендей жогорку окуу жайларда окуп жатышкан студенттер кандай тарбия жана билим алып, иш-чараларды єткєрїп жатышканы баарыбызга кызык болуш керек. Мына бул суроолорубузга Жусуп Баласагын атындагы Улуттук университетинин Экономика жана Финансы институту жооп беришти. 2014-жылдын 28-мартында Жусуп Баласагын атындагы Улуттук университеттин Экономика жана Финансы институтунун 60 жылдыгына карата тегерек стол уюштурулду. Тегерек столго мамлекеттик финансылык чалгындоо бєлїмїнїн стат-катчысы, экономикалык кылмыш менен кїрєшїї агентствосу, шаардык ички иштер бєлїмї, улуттук банктын кызматкери жана башка мамлекеттик кызматкерлер келип катышты. Алар студенттер менен ой пикирлери менен бєлїшїп, студенттердин суроолоруна жооп беришти. Алгач жыйынды экономика жана финансы институтунун мїдїрї А. Сарыбаев єз сєзї менен ачып буларга токтолду:

- Бул тегерек стол, азыркы учурда Украинада болуп жаткан кырдаал, Америка менен Орусиянын ортосундагы тирешїї биздин Кыргызстандын экономикасына тий-

гизе турган таасирлери жєнїндє маалымат алуу максатында Кыргызстандын финансы жана экономика тармагында иштеген адамдарды чакырганбыз. Алар менен ушул маселе боюнча пикир алмашуу жана анализ жїргїзїї менен студенттерге кызыктуу маалымат жана келечектеги иштей турган иштерине жакшы сабак болот деген ишенимдемин. Андан соў мамлекеттик Финансы чалгындоо кызматынын статкатчысы Б. Сыдыков єзїнїн док-

лады менен студенттерге финансы чалгындоо кызматынын коррупция менен кандайча кїрєшїп жаткандыгы тууралуу далилдерге токтолду. Аталган мекеменин жана жетекчилигинин мындай демилгеси колдоого алаарлык.

Тегерек столдун уюштуруучусу аталган институтунун "Экономика анализ" кафедрасынын башчысы экономика илиминин доктору, профессор Бейшенбек Ишенов агайга суроо узаттык:

- Бейшенбек агай бїгїнкї тегерек стол студенттерге кандай пайдасын тийгизет?

- Абдан жакшы суроо бердиўиз. Бїгїнкї тегерек столубузга студенттер залга батпай отурушту, арасынан кєп студенттер єздєрїнє кызыктуу болгон суроолорду, келген конокторго берип жатышты. Финансылык чалгындоо бєлїмїнїн алдында окуу бєлїмї бар, алар ошол жерге барып билим алып окуса, андан кийин мамлекетибиздин банктарында, финансы чалгындоо жана башка ушундай кїч структураларында иштеп, финансылык жактан уурдоо, тоноо, мыйзамсыз тапкан кирешелерди ачыкка чыгарып, эли їчїн ак иштеген жана мамлекеттин экономикасына салымын кошо турган студенттер бїгїнкї кїндє элибизге абдан керек. Алар, буларга гранттык негизде Европадан, Россиядан єтїп, билим алышат , студенттер биздин келечегибиз да. Бул тегерек стол негизинен студенттердин келечеги їчїн уюштурулган. Бул студенттер келечекте окууну бїткєндєн кийин жумуш менен камсыз болуш керек. Мына єзїўєр билесиўер, канчалаган студенттер окуусун бїтїп кеткенден кийин жумушу жок чет єлкєдє, башка бирєєлєргє, башка єлкєгє єздє-

- Тегерек столдун эў башкы талкуусу коррупция менен кїрєшїї болду, коррупцияны жоюуга кандай мїмкїнчїлїктєр бар? - Биздин окуу жайды бїтїргєндєр экономист, финансист, бухгалтер кесибине ээ болушат. Булар, эртеў ошол коррупция менен кїрєшє турган финансы, бухгалтер кызматкери, экономист барып иштешет. Биз коррупция менен кїрєшїїнї жаш кадрларды тарбиялап акырындык менен коррупциянын тамырын кичинеден кыркалы деген максатта тегерек стол уюштурдук. Мына биздин президент єзїнїн ордуна келгенден баштап, коррупция менен кїрєшїї милдетин койгон. Мурунку ажолорубуз коррупция бар деп келишкени менен аларды ачыкка чыгара албай келген. А.Атамбаев коррупция бар деп айтып жана аларды ачыкка да чыгарып жатат. Мамлекеттик чоў кызматта иштеген жана парламентте отурган кээ бир депутаттарга иш козголду. Алар азыр їй камагында

жана УКМКнын тїрмєсїндє отурушат. Бир гана саясат таануучулар, массалык маалыматтар гана эмес эл оозунда да айтылып жїрбєйбї А.Атамбаевдин бир жакшы жери, ал киши айткан сєзїн иш жїзїндє далилдеди. Тоок урдайбы же мамлекеттин казынасын уурдайбы баардыгы єз жазасын алыш керек. Арийне, тоок уурдагандар абакта жатышат да ал эми мамлекеттин бюджетине кол салгандар дагы эле уурдоонун їстїндє жїрїшєт. Азыр он чакты киши

ошонун ичинде министри, мэри, депутаты да бар. Президент ошолорго иш козгоп коррупцияны жоюуга ачык кїрєшкєндїгїн билгизди.

- Учурда коррупция барбы? - Коррупция деген бул бїткїл дїйнєдє бар, коррупцияны тїп тамырынан жоготуу бул кыйын. Биздин чыгаан инсаныбыз И.Раззаков айткандай “сен таза болсоў, мен таза болсом анда, коом да таза болот” - деген, принцип ишке ашып кетсе анда коррупция жоюлушу мїмкїн. Эл аралык институтун жыйынтыгы боюнча дїйнєдє коррупцияга берилбеген Норвегия, Жаўы Зеландия жана Дания болуп эсептелинет экен. Эми эл аралык компаниялар, агентстволор маалымат топтоп жыйынтык чыгарып жатышат, алардын жыйынтыгы менен менин пикирим келишпейт. Анткени, алар сырт жакта туруп алышып, силерде мынча пайызга коррупция єстї деп, такталбаган маалымат берип жатат. Силер маалымат каражаттары ушуну, коррупцияны элге так жана ачык берсеўер элдерибиз ошого ишенет да сыртта туруп жыйынтык чыгаргандарга ишенбей. Мен жогоруда айтып кеткендей, биздин єлкєдє мурункуга салыштырмалуу коррупцияга ачык кїрєш башталганы кубантпай койбойт. Єзїўєргє маалым болгондой коррупцияга каршы агентстволор, уюмдар тїзїлдї. Коррупцияны жоюу бир эле президенттин колунан келбейт. Бул їчїн мектептеги окуучулардан баштап, мамлекеттик ишкерлердин аў сезимин ойготуш керек. Президентибиздин саясатын толук колдойм. Азыркы парламенттик башкаруунун бир чети жаман экен, бул беш партия беш жака тизгиндерди тартып, єздєрїнчє ар бир кызматты соодалашуу жолуна тїшїп жатканы келечекке болгон їмїтїбїзгє балта чаап жатат. Ким партиянын куржунун толтурса ал министр, губернатор, аким болуп шайланат. Алардын билимин текшербей эле анын чєнтєгїнє карап калды, эми аны биздин єлкєбїздїн кичинекей тарыхыбыз далилдеп жатат. Эми иштей албагандары жумуштан єз ыктыяры ме-

нен кетип калышса жакшы болоор эле. Азыр биз кечєє тигиндей кылганбыз, бїгїн мындай кылдык дебей "бир жакадан баш, бир жеўден кол чыгарып" эртеў эмне кылабыз деп ынтымакта иштешсе, биздин єлкєбїздїн экономикасында бир кыйла єнїгїї болоору шексиз.

PS: Кийинки саныбызда Бажы биримдиги боюнча маекти жарыяламакчыбыз Рахатбек РЫСАЛИЕВ 04-апрель, 2014-жыл


10

ЫЎКЫЛАП Алга КЫЛЫЧЕВ, 7-апрель революциясынын баатыры:

«7-АПРЕЛЬ РЕВОЛЮЦИЯСЫ КЫРГЫЗСТАНДЫ ДЕМОКРАТИЯЛЫК ЖОЛГО ТЇШЇРДЇ» - Алга мырза, Бакиевдердин їй-бїлєлїк авторитардык башкаруус уна каршы чыккан 7-апрель революциясынын болуп єткєнїнє туура тєрт жыл толуп отурат. Мына ошол учурду эске сала кетсек, элибиз эмне себептен Бакиевдин бийлигине каршы чыкты эле? - Негизи 7-апрель революциясы бул Бакиев башкарып турган беш жылдын ичиндеги туура эмес, кыргыз элинин кызыкчылыгына каршы жасалган саясаттын жыйындысы деп айтсак болот. Себеби, элибиз адегенде 2005-жылы бир їй-бїлєлїк бийликтин диктатурасына каршы чыгып, аны кулатып, эми чыныгы акыйкат, таза бийлик келип, жашоо-шартыбызды оўдоп, мамлекетибиздин кадыр-баркын жана экономикасын кєтєрєєр деген тереў їмїттє эле. Тилекке каршы ал їмїт акталбай, тескерисинче мурдагы їй-бїлєлїк башкаруудан да кїчтїїрєєк, андан да ашынып кеткен їй-бїлєлїк башкарууга кабылган. Эми ал учурдагы бардык акыйкатсыздыкты, элибиздин кызыкчылыгынын тебеленгендерин санап, айта берсек єтє узун сєз болот. Андыктан жєн гана кыскача мисалдатып айта кетейин. Биринчиден, Бакиев єзї убада кылгандай їй-бїлєсїн бийликке аралаштырбай коё алган жок. Жанышы, Максими, Акматы, Мараты, айтор бардыгы теў эле кєрїнєє, да кємїскє да Кыргызстандын хандары болуп алган. Эчендеген элге тєбєсї кєрїнгєн, мыкты эр-азамат агаларыбыз саясый курмандыкка кабылып, бул дїйнє менен кош айтышып кетти. Мисалы, Медет Садыркулов, Баяман Эркинбаев, Санжар Кыдыралиев, Раатбек Санатбаев жана башкалар. Мындай тир укмуш саясый куугунтуктоолордон улам дагы бир топ саясатчыларыбыз дїйнєнїн ар кайсыл бурчуна башпаанек издеп кетишкенин билебиз. Алардын кєбї 7-апрель революциясынан кийин кайтып келишти. Журналисттерге кысымдар жасалды. Буга Геннадий Павлюктун єлїмїн айтсак болот. Сыргак Абдылдаев аттуу журналист 29 жеринен бычак жеп, аргасыздан Швецияга качкан. Айтор, сєз эркиндиги єтє катуу кысмакка алынган. Ал эми кыргыз эли эзелтеден «Баш кесмек бар, тил кесмек жок» деп айтып келишкен эмеспи? Демек, элибиз эч качан сєз эркиндигин кысмакка алууга чыдаган эмес. Дагы бир жагдай Бакиевдин їй-бїлєлїк бийлиги дїйнєлїк кара тизмеде жїргєн шылуундардын бардыгын єзїнїн айланасына топтоп 04-апрель, 2014-жыл

алды. Элинин ал-абалын ичинен билїїнїн ордуна кїндєн-кїнгє жашоо-шартты оорлотуп отурду. Аягында электр энергиясына болгон бааны эки эсеге кєтєрїп жибергени элибиздин сабырын тїгєттї. Эсиўиздерде болсо керек Бакиев «Бийлигимди курал кармап болсо да коргойм» деген. Айтканындай эле болду. Акыйкаттык издеп чыккан єз элине ок чыгарып, тарыхта канкор президент катары калып калды. Мен єзїм ошол окуяга катышкан адам катары айтсам, Бакиевдин бийлиги ошол учурдагы оппозиция лидерлерин атайын жаманатты кылуу аракетин кєргєн экен. Маселен, ошол кїнї «Форумдун» алдына чогулган элге «Альфанын» отряды келип атайын эле їч машинени курал-жарагы менен таштап кеткен. Алардын ою атайын элдин колуна курал карматып, анан «мына оппозиция элди куралдандырган» деген шылтоо менен бардык кїнєєнї ошол учурдагы оппозиция лидерлерине илип кутулгусу келген. Бирок, элибиз сабырдуу, салмактуу экен, Бакиевдердин андай митаам торуна тїшкєн жок. Ала-Тоо аянтында элге каршы ок адегенде Ак їй тараптан чыкты. Буга Ак їйдїн тосмосундагы октун жанып єткєн тактары кїбє. Ошондой эле Ак їйдїн маўдайындагы «Илбирстин» имаратынын дубалдарына тийген октордун тагын айтсак болот. Ал убакта элибизди башкарган эч ким болгон эмес. Себеби оппозиция лидерлерин бардыгы камакта болчу. Эл єзї эле канкор бийликтин катыгын берип, качууга аргасыз кылды. Октун сїрїнєн жалтанып качып кеткен эч ким болгон жок. Тескерисинче башында 3-5 миўдей адам чогулган болсо, Бакиевдер ата баштагандан кийин элдин саны 10 эсе, 20 эсеге кєбєйдї.

- Революция болуп єткєн кїндєн кийинки абал кандай эле? - 7-апрель кїнї элдик кошуундар талап-тоноочуларды токтото алышкан жок. Милиция таптакыр эле иштебей калган. Бирок, 8-марттан тарта элдик кошуундар иштеп баштадык. «Элдик кайрат», «Каркыра», «Элдик сакчы» єўдїї жана башка элдик кошуундар бєлїнїп-бєлїнїп алып маанилїї объектилерди, имараттарды, дїкєндєрдї талап-тоноолордон коргодук. Ошондо да кылмыш чєйрєсїнїн адамдары элди ар кайсыл жерди тоноого чакырып жїрїштї. Балким Бакиевдердин адамдары болсо керек, эптеп улуттар аралык жаўжал чыгарууну да кєздєгєндєр болду. Бирок, элибиз акылмандыгын кєрсєттї. Эч кимдин провокациясына алданган жок.

- Бїгїнкї кїндє 7-апрель революциясы канчалык д е ў г э эл д е м а кс а т ы н а жетти деп ойлойсуз? - Революция жарым-жартылай жемишин берип атат. Албетте, ошондой революциядан кийин, андан кийинки тїштїк коогалаўындагы талкалануудан кийин тез арада эле мамлекетти оўдоп жибериш кыйын. Бирок, ошого карабастан алдыга жылыштар байкалып атат. Маселен, мурдагы бийликтердин тушунда эч бир жетекчи тїздєнтїз мамлекетке пайда алып келген эмес. Биздин тышкы карыздарыбызды эч бир мамлекет кече элек болчу. Бул жолу Россия, Турция мамлекеттери єздєрїнїн ири суммадагы карыздарын кечишти. Энергетика тармагында кадимкидей єзгєрїїлєр болуп атат. ГЭСтер курулууда. Коррупцияга каршы кїрєш жїрїп атат. Бирок, ошону менен катар эле кемчиликтер да бар. Маселен, ошол 7-апрель революциясынан кийин бийликке келген Убактылуу єкмєттїн айрым мїчєлєрї папке талашып, бир топ иштин алдыга жылышына тоскоолдук жаратты. Бакиевдин бийлигин кубалоого салымын кошуп, бирок кайра ошолордун калдыктары менен иштешип жїргєндєрї бар. Мына ушул кейиштїї кєрїнїш болуп турат. Андыктан эми ким менен, кандай бийликке каршы кїрєшкєнїбїздї эч качан эстен чыгарбашыбыз керек. Революциядан каза болгон балдардын жакындарынын кїйїтї али басыла элек. Революцияда 90 бала каза болсо, ошол балдарынын кїйїтїнє чыдабай каза болуп калган ата-энелер болуп атат. Андыктан бул жараат эми кєптє айыгат. Аны айыктырууга бардыгыбыз салым кошушубуз керек. Ал салымыбыз эми бийлик їчїн кїрєшпєй, чыныгы демократиялык багыт їчїн кїрєшїп, ар бирибиз мамлекетибизди єнїктїрїї багытында иштешибиз зарыл.

Эмил КЫШТООБАЕВ, Апрель революциясынын баатыры:

«2010-ЖЫЛЫ 7-АПРЕЛДЕ БИЙЛИКТИ ОППОЗИЦИЯ ЭМЕС, ЭЛ КУУП ЧЫККАН»

- Эмил мырза, 2010-жылдагы 7-апрель революциясына тєрт жыл толуп отурат. Ошол кїнї кыргыз элинин бийликке каршы чыгышына эмне себеп болду эле? - Эгерде Бакиевдин бийлигинин жасаган туура эмес кадамдарын, туура эмес саясатын бирден санап отурсак, єтє эле кєпкє айтыш керек болуп калат. Андыктан мен элдин чыккан себебин кыска гана тїшїндїрїп коёюн. Эў башкы себеп – Бакиевдер Кыргызстандагы болгон-толгон бийликтин бардыгын бир гана єздєрїнїн їй-бїлєсїнє топтоп алган. Эгерде ошол 2010-жылы 7-апрелде алардын бийлигин кулатпаганда тєрт жылдан бери алар биздин ыйык Кыргызстаныбызды тєрт бєлгєндєй эле кесип-кесип башка мамлекеттерге сатып жибермек. Апрель революциясы мына ушундай карєзгєйлїктєн сактап калды. - Сиз ошол 7-апрель окуясында колуўузга автомат алып Ак їйдїн башында жїргєн снайперлердин бирин аткан деген маалымат алдык. Бул чындыкпы? Кандайча автомат колуўузга тийип калды эле? - Ал автоматтын колума тийип калганы мындай болгон. Биз ошол кїнї Бакиевдин бийлигине каршы чыккан элдин алдында болчубуз. Башкы талабыбыз эле «Бакиев элдин алдына чыксын», «Бакиев кетсин» деген ураандар болуп аткан. Анан эле Ак їй тараптан ок атылып, менин кєз алдымда эле бир нече адамга ок тийди. Ошондо Ак їй тараптан 3-4 курман болгон балдардын сєєгїн кєтєрїшїп чыктым. Мына ушул кєрїнїштї кєрїп турган мен єзїмдї єзїм кармана албай, аягына чейин турууга бел байладым. Анан эле Ак їй тараптан милициялар чыгып элди Киев кєчєсїн кєздєй сїрїп жєнєдї. Бирок эл кєптїк кылып жердеги брусчаткалардын сыныгы менен милицияларды уруп кайра аркага качырышты. Ошондо башаламандыктан улам бир автомат жерге

тїшїп калыптыр. Анан ал менин колума тийди. Андан кийин автоматтын эки магазинин таптым. 60 ок бар болчу. Эгерде ошол 60 ок менен милицияларды атсам, бери эле дегенде 50 милицияны атмакмын. Бирок, мен аларга тийбей Ак їйдїн тєбєсїндє элди бирден терип атып аткан снайперлер менен 3 саат атыштым. Анан алардын арасынан бирєєсїнє ок тийип кулаганын кєргєнбїз. Бирок, ал єлгєнбї, же эмне болгон билбейбиз. Ким экенин да билбейм.

- Мына ушул 7-апрель революциясы канчалык деўгээлде максатына жетти деп эсептейсиз? - Ошол кездеги элдин тилегинин 30 пайызы аткарылды деп эсептейм. Биринчиден парламенттик башкарууга єттїк. Азыр бизде эл шайлаган президент, эл шайлаган депутаттар башкарууну жїргїзїп атат. Бирок, тилекке каршы єтє чоў єзгєрїїлєр боло элек. Буга себеп жыйырма жылдан бери карай жедеп тамырлашып кеткен коррупция, адаттарыбыз себеп болуп жатат. Бирок, менин оюмча мындан ары тынчтык болсо, бїгїнкї башталган реформалар, алгылыктуу иштер аягына чыгып, ошондогу элдин тилеги толугу менен ишке ашат деген ойдомун. - Бїгїнкї кїндє айрым саясатчылар «7-апрелде революция болгон эмес» деп айтып жїрїшєт. Сиздин аларга кєз карашыўы з кандай? - Мисалы, кечээ 31-мартта «бийликти басып алабыз» деген ураандар менен интернет тїйїндєрїндє чакырык таштагандар болду. «Азыркылар да бийликти басып алышкан. Биз да басып алабыз» дешет. Менин аларга айта турганым мындай – 2010-жылдын 7-апрелинде бийликти азыркы бийликте отургандар басып алган эмес. Алар анда камакта болчу. Болгону карапайым эл гана Бакиевдик бийликтин режимине катуу нааразы болуп аларды бийликтен кууп чыккан. Жеўишбек ШЕРИПБАЕВ


11

АК ИЙИЛЕТ

АКЫЙКАТ ИЗДЕГЕН СЇЙЇНДЇК СОТТОРДОН АКЫЙКАТ ТАПТЫ Элет жергесинде чечилбеген маселелер, турмуштук кєйгєйлєр толуп жатат. "Касапчыга мал кайгы, кара эчкиге жан кайгы", - дегендей, ар ким єзїнїн кєйгєйї менен алпурушмай заман. Нарын облусунун Нарын районуна караштуу Миў-Булак айылында жайгашкан Бєжєн сарайынын жашоочусу Касымалиев Сїйїндїк мырза биздин редакцияга мындан бир канча жылдан бери уланып келген сарай чырынын акыр аягына чыгып, Соттордун акыйкат чечимине ыраазы болуп турганын айтты. - Сїйїндїк мырза, сарайда жашаганыўызга канча убакыт болду? Чыры качан башталган эле? - Нарын облусунун Нарын районунун Миў-Булак айыл єкмєтїнє караштуу Бєжєн участкасынын Башкы Булак деген жердеги сарайда 2004-жылдан бери жашайм. Бул сарай бизге, тактап айтканда Сопу уруусуна Миў-Булак айыл чарба єндїрїштїк кооперативдер жана дыйкан чарба бирикменин кеўешинин 1992-жылы 12-июндагы №6 токтомунун негизинде жалпы їлїшкє берилген. Сарай Сопу уруусуна берилгенден кийин ал жакта шарты барлар жашап жїрїштї. Мен да єз кезегинде шартым болуп, сарайга жашай турган маалда туугандардан “Сарайга жашап, сарайды карап ошол жакта жашап турайын”, - деп сурагам. Мага чейин Асан Жолдошов ал сарайда жашап кетиптир. А мен барганда чындыгында ал сарайда эч ким жашачу эмес. Мен баргандан кийин бир жылдан соў А. Жолдошов Миў-Булак айыл єкмєтїнїн 2005-жылдагы токтомунун негизинде Мамлекетти каттоо кызматынан 2007-жылы 2/1 токтомунун негизинде азыркы Миў-Булак айыл єкмєтї Ж.Ємїралиев экинчи жолу токтом чыгарып берген. Ошонун негизинде аталган сарайга Жолдошов мырза Мамлекеттик каттоо кызматынан кызыл китеп алган. Биз болсо 2013-жылы гана качан биздин їй-бїлєбїздї аталган сарайдан чыгаруу жєнїндє доо арызы менен райондук сотко кайрылганда гана билип жатпайбызбы. Негизинен ал сарайда 40 тїтїндїн 245 адамдын їлїшї бар. Жолдошов мырза болсо, 6-7 адамдын колун койдуруп алып сарайды єз менчигине чыгарууну кєздєгєн. Єзїнїн мыйзамсыз иштерди жасап, мыйзамсыз документти жасап алгандыгын билип туруп, КРнын КЖКсынын 67-статьясынын кылмыш жаза жоопкерчилигинин эскиргенде ал кишиге карата кылмыш иши козголбой калат деген пунктуна таянып єзїнїн кылмышын жашыруу максатында 2005-жылдан 2007-жылга чейин сарайдын документтерин даярдаган. 2013-жылдын февраль айында сарайдан чыгарып берїї жєнїндє райондук сотко арызы менен кылмышын жашыруунун аракетинде кайрылган. Биз сарайдан чыгып калбайлы деп, документти карап, тактап, жер жєнїндєгї мыйзамдарды толугу менен таанып чыгып, райондор аралык сот отурумунда соттун судьясы Акбердиев М.Т сарайды биз тарапка чечип берген эле. Сот отурумда-

ры биз тарапка чечилгени менен ошол убакыт аралыгы нервди алып коёт экен. Ошондон бери жїрєгїм кармай берип, азыркыга чейин балдарым бушайман болуп жатышат. Албетте, эч ким жашоосунун жакшылыгынан айылдан алыскы жерде жайгашкан сарайга кєчїп келбейт. Азыркы кымбатчылык, турмуштун оордугунан улам балдарыбыздын келечегин тїзїп берели деген максатта ушул сарайга келип кїн кечирип, бирин-эки малыбызды багып жан сактап жатабыз.

- Сарай сиз тарапка чечилгенден кийин деле соттошо бердиўиздерби? - Ооба, А.Жолдошов мырза Райондор аралык соттун чечимине

канааттанбай, облустук сотко доо арызы менен кайрылып, арызында “Мен сарайга бир топ тыйын жумшагам, оўдоп тїзєє иштерин жїргїзгєнгє материалдык чыгымга дуушар болгом”, – деген тариздеги сєздєр жазылган. Албетте ал чыгым болуп, бирок ал єз кезегинде сарайда кїн кечирип, малын єстїрїп келген да. Эгер мен ал кишиден мурунураак барганымда мен да оўдомокмун. 6-7 кишинин колу менен сарайдын бир кичинекей бурчун гана менчиктештиргенге укугу бар болчу. А эгер чындыгында сатып ала турган болсо сарайдын баасын тактап 245 адамга тиешелїї акчасын берип анан сатып алса бир жєн. Ошого абдан жиним келди, себеби бул сарайда менин жана менин їй-бїлємдїн да їлїшї бар. Облустук соттун судьясы Байышов М. да сарайды бизге чечип берип, А.Жолдошовдун доо арызын негизсиз деп тапкан болчу. Бирок Жолдошов мырза дале їмїт менен Жогорку сотко кайрылыптыр. 2014-жылдын 3-февралында сот отуруму болмок. Отурумга документти туура

эмес, мыйзамды бузуу жолу менен даярдаганга жардам берген Миў-Булак айыл єкмєтїнїн єкїлї Ж.Ємїралиевдин келбей калгандыгына байланыштуу сот отуруму 20-февралга жылдырылган. 20-февралдагы отурумда бардык тиешелїї єкїлдєр катышып Жогорку Соттун судьялары тєрагалык кылган Мухаметжанов А.Ж., судьялар Акматов Б.Ж., Арапбаев Н.М. адилет чечип, райондук жана облустук сот чечимдерин кїчїнє калтырып? Жолдошовдун даттануу арызын негизсиз деп табышты. Ак ийилет бирок сынбайт эмеспи. Бардыгын эле акчага сатып алууга болбойт экендигин соттор мыкты далилдей алышты. Адвокат Їмєталиева Зуурабїбї эже да бул иштин башынан аягына чейин катышып, укук мыйзамдарды мыкты билген адис катары сарайды колубузга алууда жакшы жардам кыла алды. Ал эженин иш билгиринин аркасында сарайга тиешелїї делген бардык мыйзамдарды толук биле алдым. Дагы бир кошумчалай кетчї нерсе, мен Кыргыз Республикасынын Єкмєтїнє караштуу Мамлекеттик каттоо кызматынын ошол

кездеги тєрагасы Сапарбаев Эрлан Турдакуновичке Сопу уруусуна тиешелїї делген сарайды сиздердин Нарындагы єкїлїўєр Жолдошов Асандын наамына мыйзамсыз жазып берген. 1992-жылкы №6 токтомду (Ашыралиев Кемелдин учурунда чыккан, токтом азыркы-

Адвокат Їмєталиева Зуурабїбї

га чейин кїчїндє) эстерине алышкан эмес. (Токтомдо Миў- Булак айылына караштуу Бєжєн сарайы Сопу уруусуна бєлїнїп берилген, 245 адамга тиешелїї). Сиздердин єкїлїўєр Акматов Сїйїндїк (Азыр Акматов Сїйїндїктїн кайда эмне иш алып бараары жєнїндє маалыматым жоктугуна байланыштуу, сиздердин ошол учурдагы єкїлїўєрдї таап, єз жазасын беришиўиздерди суранам.) мына ушундай ишине шалаакылык мамиле кылып, єў-кадырлап документ жасап, урууну эки-экиден чабыштырып жатат. Мындай документтер бир эле менде эмес, бир канча жарандарда болушу мїмкїн. Єкїлїўєргє адилеттїї жаза берип, мыйзам алдында жооп берїїсїн суранам. Бул соттун болушу, конфликттин чыгышынын себеби сиздердин кызматкериўердин мыйзамсыз иш алып баргандыгынан улам болуп отурат. Сиз тєрага катары мындай аймактардагы иш чаралардан, документациялардан кабардар болуп турат болушуўуз керек. Буга чейин иш кагаздарга кєзємєл жоктугунан улам ушундай шалаакылык иштер болуп келген. Сизден аймактардагы єкїлчїлїктєрдїн алып барып жаткан иштерин толук

кєзємєлдєп, отчёт алып мындай мыйзамсыз иштердин болуп кетїїсїн алдын алууўузду єтїнєм, деп кайрылсам, алардан деле кєўїл жылытаарлык жооп болгон жок. Меникине окшош маселелер айылда толуп жатат.

P.S. Жогорку соттун отурумуна биздин кабарчыларыбыз да катышып, соттун ишмердїїлїгї менен таанышып кайтты. Албетте Сїйїндїк мырзанын кєйгєйїнє окшошкон кєйгєйлєр айыл жергесинде толуп жатат. Бул бир гана мисал десек болот. Єзїнїн укуктарын билбей канчалаган жарандар кыймылсыз мїлктєрїнєн ажырап калып жатышат. Бул макаланы ошентип алданып, кєйгєйїн кантип чечишти билбей жїргєн КРнын жарандарына алдамчылардын курмандыгы болуп калбашы їчїн кичине болсо да маалымат берип коёлу деген максатта даярдадык. Акмат РААТКАН 04-апрель, 2014-жыл


12

АЙМАКТАР

ЖУМГАЛ РАЙОНУНДА ДЫЙКАНДАР ЖЕЎИЛДЕТИЛГЕН НАСЫЯЛАРДЫ БЕРЇЇ МЄЄНЄТЇ КЕЧИКТИРИЛИП ЖАТКАНЫНА ТЫНЧСЫЗДАНУУДА

Жумгал районуна быйылкы жылга дыйкан-фермерлерге жеўилдетилген насыя тїрїндє 25 млн сом мамлекеттик бюджеттен банк аркылуу каралган. Бул тууралуу РСК банктын Жумгал районундагы Чаек филиалынын жетекчиси Элмира Мамбетова маалымдоодо. Анын айтымында, азыркы учурда райондун жашоочуларына талаачылык иштери їчїн 10�, мал чарбасы їчїн 10 � жана кайра иштетїїгє 9 � жеўилдетилген насыялар берилип жаткан. Учурда кайрылган кардарлардын саны 137ни тїзсє, анын ичинен 57 кардардын иш кагаздары такталып борбордук кеўсеге жиберилген. Азыркы учурда насыя алууга кайрылган дыйкандардын иш кагаздарын алып, борбордук кеўсеге жиберїїдє кєп убакыт каралып калып жатат. Кардарлар «ушунча убакыт кармайсыздарбы, тезирээк берсеўиздер болбойт беле» дегенге чейин барышууда. Бирок тилекке каршы, биз алардын талаптарын аткара албай келебиз, себеби насыя берїї мурдагыдай биз аркылуу эмес, борбордук кеўсе аркылуу жїргїзїлїп калган. Былтыр 15 млн 150 миў сом насыя берилген, бул жылга 25 млн сом каралган, анын 5 млн 375 миў сомун гана таратылды, ал эми 18 млн сомдун иш кагаздары борбордук кеўседе каралууда. «Эгерде мурдагыдай бизге каралса, анда 1-2 кїндє кана иш кагаздарын карап чыгып насыя бере бермекпиз.

ЧЇЙ РАЙОНУНУН ЖЕРГИЛИКТЇЇ ТУРГУНУ 1,5 КГ САЛМАКТАГЫ КАРА КУУРАЙ МЕНЕН КАРМАЛДЫ

Чїй районунда ИИМдин баўги затын мыйзамсыз жїгїртїїгє каршы кїрєшїї башкы башкармалыгынын кызматкерлери менен Чїй райондук бєлїмї тарабынан баўги затын мыйзамсыз сактоого шектїї 42 жаштагы жергиликтїї тургун кармалд��. Чїй ОИИБдин басма сєз кызматы билдиргендей, Чїй айылындагы Зеленая менен Ломоносов кєчєлєрїнїн кесилишинде жїргїзїлгєн ыкчам-иликтєє иш-чарасында К.К. аттуу жарандан ак тїстєгї баштык алынып, анын ичинен кїўїрт-жашыл тїстєгї кара куурай затынын жыты менен болжолдуу салмагы 1 кг 500 гр болгон зат алынган. Алынган зат экспертизанын жыйынтыгы менен «гашиш» заты экендиги такталып, шектїї адам камакка алынды жана иликтєє иштери жїрїп жатат.

ОШ ОБЛУСУНДА ЖЕР ТИТИРЄЄ КАТТАЛДЫ Кыргызстандын аймагында 3-апрель кїнї саат 07:43дє очогунда кїчї 3 баллга жеткен жер титирєє катталды. Бул тууралуу ЄКМ басма сєз кызматы маалымдоодо. КР Улуттук илимдер академиясынын сейсмология институтунун алдын ала берген маалыматы боюнча, жер титирєєнїн очогу Ош облусунун Чоў-Алай районунун Жекенди

04-апрель, 2014-жыл

БАТКЕНДЕ 12 ЖЫЛДАН БЕРИ БЇТПЄЙ ЖАТКАН ЇЙ-БЇЛЄЛЇК ДАРЫГЕРЛЕР БОРБОРУНУН КУРУЛУШУ БАШТАЛДЫ

айылынан 10 чакырым тїндїк-чыгыш тарабында, Жаш-Тилек айылынан 8 чакырым батыш тарабында, Ош шаарынан 130 чакырым тїштїк-батыш тарабында жайгашкан. Жер титирєєнїн кїчї Жаш-Тилек айылында 2,5-3 баллга, Чак, Жекенди айылдарында 2-2,5 баллга, Кара-Мык, Дароот-Коргон айылдарында 2 баллга сезилген. Алдын ала алынган маалыматтар боюнча, кыйроолор жана адам ємїрїнє зыян келген жок.

СУЗАК РАЙОНУНУН БАРПЫ АЙЫЛЫНДА КОРКУНУЧТА ТУРГАН ЖЕР КЄЧКЇНЇН КЄЛЄМЇ 140 МИЎ КУБ МЕТР

Сузак районунун Барпы айыл аймагынын Маркай айылындагы Ак-Жар чегинде 1-апрель кїнї Маркай суусунун оў жээгинде, эски шахтанын таштандылары тєгїлгєн жер (отвал) чєгїп, кєчє баштаган. Жер кєчкїнїн узундугу 400 м, туурасы 50 м, бийиктиги 7 м, кєлємї 140 миў куб метр болгон. ЄКМ басма сєз кызматы маалымдагандай, кечээ, 2-апрелде райондук ЖК комиссиясы менен биргеликте ЄКМдин мониторинг жїргїзїї жана болжолдоо департаментинин адиси, райондук ЄК бєлїмїнїн адиси болуп, жеринде изилдєє иштери жїргїзїлдї. Жер кєчкї акырындык менен жыла баштагандыктан, кооптуу аймакта жайгашкан 3 турак їй (20 адам) айыл аймагы тарабынан коопсуз жерге туугандарыныкына кєчїрїлдї. Мындан сырткары, Ж.Жээнбаевдин жана М.Жунусовдун турак їйлєрї кєзємєлгє коюлду (М.Жунусовдун турак їйїн 19941998 -жылдары жер кєчкї коркунучунан кєчїрїї боюнча корутунду чыгарылып, мамлекет тарабынан ссуда алган). Жер кєчкї коркунучу болгон аймак айыл аймагы тарабынан кєзємєлгє алынды. Басма сєз кызматы кошумчалагандай, республиканын аймагындагы жер кєчкї тїшїї коркунучу бар баардык кооптуу аймактарды изилдєє їчїн, ЄКМдин мониторинг жїргїзїї жана божомолдоо департаментинен жалпы 10 топтон турган адистер жєнєтїлдї.

БИШКЕКТЕ АКЫРКЫ СУТКА ИЧИНДЕ 4 БИОЛОГИЯЛЫК ЄЛЇМ КАТТАЛДЫ

3-апрелде Бишкек шаардык тез жардам станциясынын маалыматына караганда, шаар ичинде акыркы сутка ичинде 4 биологиялык єлїм катталды. Криминалдык кылмыштардын саны 12ге жетип, 4 адам сабалды. Эки адам — аял менен жаш кыз єрт кырсыгынан улам каза болуп, 4 адам ар кандай жаракаттарды алды.

Баткен облусунда 12 жылдан бери бїтпєй жаткан їй-бїлєлїк дарыгерлер борборунун курулушу башталды. Бул туурасында борбордун жетекчиси Сайпидин Тєрєев маалымдоодо. Анын айтымында, 2001-жылдан бери демилге кєтєрїлїп, бирок ишке ашпай келген Баткен облустук їй-бїлєлїк медицина борборунун жаўы имаратынын курулуш иштери башталды. Калктын саны єсїп имаратты бїткєрїї зарылчылыгы келип чыккан. Маалыматка ылайык, 2013-жылы республикалык бюджеттен 12 млн сом акча каралып, курулуш иштери уланууда. Учурда 70 миў кыш, 8 тонна арматура, 20 тонна цемент жана башка керектїї курулуш материалдары алынып келинген. Алардын жалпы баасы 139 млн сомду тїзгєн. Баткен облустук їй-бїлєлїк медицина борборунун жаўы имараты 250 орунга ылайыкташтырылган. Эгерде єз убагында акча бєлїнїп берилсе, 1-бєлїгїн быйылкы жылга бїткєрїлмєкчї. Бул борборго 2014-жылда 10 млн сом каралып, оштук «Капитал курулуш» жоопкерчилиги чектелген коому тарабынан кызуу иш жїрїїдє. Ошондой эле 27 жергиликтїї тургундар жумушка тартылып, жумуш оруну менен камсыз болгон

ЖУМГАЛДЫК ДЫЙКАНДАР ТАЛАСТЫК КЕСИПТЕШТЕРИНЕН ТЄЄ БУУРЧАК ЄСТЇРЇЇНЇН ТАЖРЫЙБАЛАРЫН ЇЙРЄНЇШЇЇДЄ

Талас облусунун Бакай-Ата районундагы Калба айылындагы «Токтоназар» айыл чарба кооперативинде, Ак-Дєбє айылындагы «Бабыр-Ата мєл тїшїм» їрєн чарбаларында тєє буурчакты себїїдєн баштап, тїшїм алууга чейинки маселелер менен жеринде таанышып чыктык, деп билдирди Жумгал районунун акими Адылгазы Исагулов. Анын айтуусунда, быйыл райондун шартында тєє буурчак айдап кєрїї пландалган. Тажрыйба иретинде алгач 2-3 гектар жерге айдоо сунушу менен алар облустун жетекчиси А.Кайыповго кайрылышкан. Ал сунушту дароо кабыл алып, Талас облусунун жетекчиси К.Курманалиева менен макулдашып, тєє буурчак єстїрїї боюнча тажрыйбасынан бєлїшїїнї єтїнгєн. Жумгал районунун айыл єкмєттєрїнїн жана тєє буурчак айдоону максат кылышкан дыйкан-фермерлерден турган нарындыктар Бакай-Ата районунда, ал эми эртеў, 3-апрелде Кара-Буура районунун Кызыл-Адыр жана Чимкент айылдарында болушуп, їрєн чарбасы жана тєє буурчакты кайра иштетїїсї ишканада тажрыйба топтошмокчу.

КАРАКОЛДО АЙРЫМ ЖАШООЧУЛАРГА КИР СУУ БЕРИЛИП ЖАТАТ Каракол шаарынын жашоочулары ичїїчї суунун сапатына нааразы болушууда. Жашоочулар белгилегендей, алар суунун тунушу їчїн аны бир кїн мурда алып коюшууда.

Алардын айтуусунда караганда, суу арыктагы суудан эч нерсеси менен айырмаланбайт. "Суу канал» коммуналдык ишканасынын башкы инженери Таалайбек Орозбеков билдиргендей, ичїїчї сууну колдонуу жогорулагандан улам жана таза ичїїчї суунун жетишсиздигинен улам, суу жарандардын колдонуусу їчїн тазаланбай кетет.

Бул маселелер боюнча телефон чачуулар болууда. Швейцариялык долбоор боюнча сууну тазалоо системасы оўдоп-тїзєєдєн єткєн, бирок ал бир гана 20 миў куб метр сууга ылайыкталган, ал эми иш жїзїндє 55 миў куб метр суу колдонулат. Бул жарандардын їнємдїї пайдаланбагандыгына байланыштуу. Кышында алар сууну єчїрїшпєйт, ал эми жайында огород жана бакчаларын сугарышат. Биз суу эки эсе кєп беребиз, бирок бул да жетпей жатат.

ЫСЫК-АТА РАЙОНУНДА 5 КЇН МУРУН КАНАЛГА ЧЄГЇП КЕТКЕН АДАМДЫН СЄЄГЇ ИЗДЕЛЇЇДЄ

Чїй облусунун Ысык-Ата районунда їстїбїздєгї жылы 28-март кїнї саат 14:30дар чамасында Чоў Чїй каналына чєгїп кеткен, 1973-жылы туулган Бишкек шаарынын тургуну Ниязалиев Жыргалдын денесин издєє иштери уланууда. ЄКМ басма сєз кызматы маалымдагандай, ЄКМдин Ысык-Ата райондук єрткє каршы кызматынан 15 адам, суучулдарды даярдоо борборунан 5 суучул жана туугандарынан 40 адам издєє жїргїзїїдє. Бул иштер улантылат.

БЫЛТЫРКЫ ЖЫЛЫ ЫСЫК-КЄЛ ОБЛУСУ БОЮНЧА ЖАПАЙЫ ЖАНЫБАРЛАРДЫ ЖАНА КАНАТТУУЛАРДЫ АТУУ ЇЧЇН 600гє ЖАКЫН ЛИЦЕНЗИЯ БЕРИЛГЕН

Былтыркы жылы Ысык-Кєл облусунун аймагында жапайы жаныбарларды жана канаттууларды атуу їчїн 579 лицензия берилген. Бул тууралуу Ысык-Кєл облусу боюнча аўчылык департаментинин єкїлчїлїгїнєн билдиришти. Маалыматка ылайык, тоо эчкисин атууга 184 лицензия, эликтерди атууга 30, жапайы чочкону атууга 19, кыргоолдорду атууга 346 лицензия берилген. «Ошондой эле аўчылык инспекциясынын єкїлчїлїгїндє мергенчилер уруксаат берилгенден кєп атпагандыгын текшерип турушат. Ашыкча єлтїрїлгєн жаныбар мыйзамсыз аўчылык болуп эсептелинет», - деп билдиришти ведомстводон.


13

ОКУУ

МЕКТЕП КИТЕПТЕРИН КИМДЕР ЖАЗЫП ЖАТАТ ЫЯ? Профессор И Бекбоевдин сїйлєгєн сєзїнєн Быйылкы 2014-жыл Президент тарабынан мамлекеттїїлїктї бекемдєє жылы деп жарыяланды. Бул бекеринен эмес, эл арасында, єзгєчє, педагогикалык коомчулукта, жер-жерлерде, азыр деги Кыргыз Республикасында мамлекет барбы же жокпу? деген суроо коюлуп жатат. Башка тармакты албаганда да биздин билим берїї тармагыбызда бул суроо эў курч коюлууда. Буга тїшїнсє болот. Чындыгында эле, биздин билим берїї тармагыбызда мамлекеттїїлїктїн бар экендигине эл ишене албай калды. Эмне їчїн? Биз азыркыга дейре республикадагы мектептерди окуу китептери менен толук камсыз кыла албай келебиз. Мунун себептеринин бири-Єкмєт да, Министрлик да жалпы орто билим берїїчї мектептер їчїн жаўы муундагы сапаттуу окуу китептерди жазып даярдай турган єзїбїздїн улуттук окумуштуу педагогдорго, методист-адистерге аяр мамиле кылбастан, алардын потенциалдык мїмкїнчїлїктєрїнєн максималдуу пайдалануунун ордуна тескерисинче алардын Улуттук ар намысын басмырлап иш кылууда. Єкмєткє алардын ишеничи кетти. Манастагы: «Кулаалы таптап куш кылган…» деген идея эске алынган жок. Кулаалы куш эмес болсо да, аны таптап… !? Ал эми биздеги тапталып жетишкен куштарды (окумуштуу педагог-адистерди, авторлорду) биздин министрлик, тескерисинче «кулаалыга айлантып» басмырлады. Же болбосо буга чейин предметтик билим берїїнїн мамлекеттик стандартына ылайык жазылып бир нече жылдан бери сынактан єтїп, мамлекеттик сыйлыкка татыктуу болуп педагогикалык коомчулукка жагып колдонулуп келе жаткан кыргыз авторунун стабилдїї окуу китебин эч себепсиз эле эске албастан анын ордуна кєз боёмоочулук менен басылмалардын арасында єткєрїлгєн тендерди «окуу китептерин даярдап чыгаруунун конкурсу» деп эсептеп, законсуз пайда болгон «куррикулумдун» талабына ылайык жаўы окуу китебин башка авторлорго жаздырабыз дешип, акыркы 2-3 жылдан бери мектептердин III класс окуучуларын к��тепсиз калтырып жаткандыгын кандайча тїшїнїїгє болот. Бул, албетте, республиканын педагогикалык коомчулугун, окуучуларды жана алардын ата-энелерин кыжырлантып жатат. Кыскасы, єзїбїздїн улуттук бай тажрыйбабыздын баркына жетпей, барктабай иш кылуу педагогикалык жалпы коомчулукка белгилїї болду да, алардын мамлекетке болгон ишенимин єтє солгундатты. Эми мен биздин бїгїнкї окумуштуулар кеўешибизде каралып жаткан негизги маселеге токтолоюн. Бїгїн 26-февралда, бизде, Кыргыз билим берїї академиясынын (КББА) план боюнча єткєрїлїп жаткан окумуштуулар кеўешинин кеўейтилген отурумунда министрдин биринчи орун басары баш болгон министрликтин єкїлдєрїнїн катышуусу менен III-класстын сынакка коюлган “Математика” окуу китеби талкууланып жаткандыгына байланыштуу тємєнкїлєрдї айтмакчымын.

Талкууга кол жазманын автору И.П.Никитенко єзї да катышып отурат. Талкуу процессинде И.П.Никитенкого берилген суроолорго анын берген жооптору тємєнкїдєй болгонун баарыбыз уктук:

їч жолу жарыяланган «Инсанга багыттап окутуу технологиясынын теориялык жана практикалык маселелери» деген китебимде кыргыз тилинде кенен кєрсєтїлїп берилген. Далилдїїлїк їчїн менин 1-китебимен їзїндї келтирейин.

ОСНОВНЫЕ ФУНКЦИИ УПРАВЛЕНИЯ

- ìåíèí îêóó êèòåáèì 2011-æûëäàí áåðè ÊÁÁÀíûí àäèñòåðè òàðàáûíàí êºðñºò¿ëãºí êàòàëàðäû î¢äîî áîþí÷à ¿÷ æîëó êàðàëäû; - êèòåï ýìåñ, óøóë óáàêûòêà ÷åéèí ìåí áèð äàãû ìàêàëà æàçûï êºðãºí ýìåñìèí; - ìåíèí îêóó êèòåáèìå ÊÁÁÀíûí àäèñòåðèíèí áåðãåí ñûí ïèêèðëåðè òóóðà áîëãîíäóêòàí, àëàðäû ìîþíãà àëûï, àð áèð æîëó ìåí êîëóìàí êåëèøèí÷å î¢äîï êåëäèì; - îøîãî êàðàáàñòàí, êèòåïòèí àçûðêû àêûðêû âàðèàíòûíäà äà 192 êàòàëûêòàð áàð ýêåíäèãèí àäèñòåð äàëèëä¿¿ êºðñºò¿ï, ìàãà æàðäàì áåðèï æàòêàíäûãû ¿÷¿í ìåí àëàðãà ûðààçûëûê áèëäèðåìèí. Мындан эмнени кєрїїгє болот? Менимче, министрликтин чиновниктери, алардын ичинде, азыр бизде катышып жаткан єкїлдєрї: «окуу китебин жазууга мектепте иштеген тажрыйбалуу практикасы бар мугалимдерди тартуу керек» - дегенге таянып алып, башталгыч класстын мугалими И.П.Никитенкого: «III-класстын окуу китебин єзїўдїн тажрыйбаўдан пайдаланып, эптеп жазып келсеў болду. Аны жарактуу китеп кылып чыгарууга биз жардам беребиз. Ал жагын бизге кой, биздин колубуздан келет, министрликтин астындагы КББАнын адистерин китепти эмне кылсаўар да оўдоп, аны басууга болот - деген корутунду чыгарып бересиўер, эгер китеп чыгарылгандан кийин да анда кемчилдиктер болуп калса, ага автор эмес- силер башыўар менен жооп бересиўер” деген жїйє менен И.П.Никитенкону ынандырышканы кєрїнїп турат. Эки ортодо мугалимдин єтє ыўгайсыз абалга калтырылгандыгы єтє кейиштїї. Башкаруунун мындай стили, албетте, мамлекеттїїлїктї бекемдєєгє каршы келет, анткени мындай стиль аткаруучулардын мамлекетке нааразылыгын гана кїчєтєт. Дагы бир маселе: «Кутбилим» газетасынын быйылкы жылдын 14-февралын-

дагы санында «Мамлекеттин билим берїї тармагындагы милдеттери» жарыяланган. Алардын биринде: «Жалпы билим берїїчї мектептердин окуучуларын окуу китептери жана пособиялары менен камсыз кылууда социалдык туура саясатты жїргїзїї белгиленген». Ушуга байланыштуу, 1-ден окуу, китебинин маани-маўызын, анын статусун эске алуу зарыл экендигин эскертким келет. Баарынан мурда окуу китебиндеги материал балдардын таанып-билїїчїлїк, окуп билим алуучулук муктаждыктарын максималдуу канааттандыргыдай болууга тийиш. Окуу китебине окуучунун «їй мугалими» болуу милдети жїктєлєт. Окуу китебинин ар бир темасын окуучу эмне їчїн окушу керек, аны тїшїнїп кабылдоого баланын таяныч тїшїнїктєрї барбы, жок болсо кандай иштеш керек? ж.б. ушул сыяктуу методикалык маселелер толук камтылууга тийиш. Бирок сынактан келген III-класстын “Математика» окуу китеби мунун бирєєнє да жооп бербейт. Ошого карабастан министрлик биздин адистерди кїчкє салып, зордуктап китепти оўдоп, аны оў чечим чыккандай деўгээлге жеткиресиўер- деп жатат. Бул эмне деген шумдук? Муну биз башкаруунун абсолюттук, монархиялык стили деп кана атагыбыз келет. Менимче, башкаруунун мына ушундай стили «2014-жылды мамлекеттїїлїктї бекемдєє жылы» деп атоо зарыл экендигине негизги себептердин бири болуп калды. Чынында эле, биздеги башкаруучулуктун стили мамлекеттїїлїккє ишенбєєгє тїрткї болууда. Эсиўерде болсо керек, єткєн жылдарда чет єлкєлїк инвесторлор биздин билим берїї системабызды єнїктїрїї багытында мектептердин жылытуу системасын оўдоо, окуу кабинеттерин жабдуу, башкаруу системасын єркїндєтїї ж.б. 5 позиция боюнча гранттык жана кредиттик жардам кєрсєтїїнї кєздєшкєн. Бирок алардын жардамынан бир дагы позиция боюнча кєзгє кєрїнєрлїк иш болгон жок. Єзгєчє билим берїї системасын башкаруу єркїндєтмєк турсун, аны єлтїрїлгєн абалга кабылтты. Чындыгында, башкарууну илимий негизде уюштуруу бизде єткєн кылымдын 80-90 -жылдарында эле эў сонун иштелип чыккандыгы эске алынган эмес. Ал иш менин 2000-жылы жарыяланган «Ориентация на личность» деген китебимдин 38-66 -беттеринде орус тилинде жана 2003-2004-2006 -жылдарда

Полный цикл управленческой деятельности руководителя определяется выполнением четырех функций: А. планирование деятельности коллектива; Б. организация деятельности коллектива; В. регулирование (руководством) деятельности коллектива; Г. учет, контроль, анализ и оценка результатов деятельности коллектива. Что составляет содержание каждой из этих функций подробно раскрыта расписана на 41-60 страницах моей первой книги. Башкаруунун эффективдїї болушу жетекчинин авторитети жана престижине тїздєн-тїз кєз каранды экендигине байланыштуу биз бул китебибизде атайын «Основные условия создания и сохранения авторитета и престижа руководителя» деген подтемада тємєнкїлєрдї кєрсєткєнбїз. Авторитет руководителя есть мера того, насколько сотрудники считаются с его приказами, советами, мнениями...

Престиж - это мера того, насколько члены коллектива признают превосходство, способности, знания, заслуги руководителя и т. п. Авторитет бывает должностной и личный. Должностной авторитет устанавливается административно, а личный является авторитетом, приобретенным вследствие компетентности, тактичности, образованности, деловитости, моральной привлекательности самого руководителя. Подлинный руководитель не должен удовлетворяться должностным авторитетом, он должен обогатить его авторитетом личным. К сожалению, отдельные руководители пытаются создать себе авторитет и подкрепить его злоупотреблением властными полномочиями, бездумным использованием поощрительных мер или, напротив, наказаний, окриками, иногда угрозами. Словом, ведут себя в коллективе как в собственной вотчине. Бул айтылгандар бардык деўгээлдеги жетекчилерге (лаборатория жана кафедра башчыларынан тартып борборлордун директорлоруна, академиянын жетекчилерине, министрлерге жана алардагы бардык чиновниктерге, єкмєт башчысына…) бардыгына бирдей тиешеси бар деп эсептеймин. Акмат РААТКАН 04-апрель, 2014-жыл


14

НАКЫЛ

«АЙКЄЛ АЛА-ТОО» БИРИКМЕСИ ЖАЛПЫ ЭЛДИ – ЖАЛГАН САЯСАТЧЫЛАРГА АЛДАНБООГО ЧАКЫРАТ

Учурда бириккен оппозициялык кыймылда жїргєн бир катар саясатчылар Кыргызстандагы кырдаалды курчутуп, келечек муундун тагдырына балта чаап жатат, деп эсептейт «Айкєл АлаТоо» коомдук бирикмеси. Бул тууралуу «Айкєл АлаТоо» коомдук бирикмесинин єкїлдєрї АКИpress агенттигиндеги маалымат жыйында билдиришти. “Учурда бийлик їчїн кї-

рєшїп, оппозициянын катарында жїргєн саясатчылар мурунку бийлик учурунда мамлекетке кол салуу менен байып алышып, эми ошол каражаттарын чачып жатышат” – деди, аталган коомдун єкїлї Мээрбек Мискенбаев. Алардын маалыматына караганда, алар элди акчага сатып алууга аракет жасоо менен элди маўкурт сымал ойлоп жатышат. Оппозициянын катарында жїргєн

Нурдан анын абалын тїшїнїп эле турат. Тїшїнгєнї менен колунан эмне келет эле. Ажал келсе баарыбыз єлєбїз деп ойлоп алып кайра тобокел кылды. «Мен дагы ушул чалдын жашына жетейинчи». Экєє кыялай кеткен жол менен караганчерди аралап кырга чыгып бара жатышты. Аска арасынан кысылып чыгышты кєздєй аккан дарыянын жаўырыгы тоолор арасынан угулат. Дарыя шоокуму гана угулбаса, айлана аябай жымжырт эле. Барпырап учкан кекилик, анда-санда канаттуунун чыркылдаганы гана бузат. Нурдан кырга жакындаган сайын бетин жапалак арча жыш баскан калдайган тоо кєрїнє баштады. Ал кырга чыгып табият кєркїнє суктангандыгынан дал болуп эле туруп калды. Кїз мезгили экенине карабастан чєбї жашыл бойдон турган тоолор бири-бирине улашып созулуп жатат. Бет маўдайдагы бийик тоонун чокусунан бир аз ылдыйыраактан тоо боорун тешип аккан суу їч бєлїккє бєлїнїп тємєн кєздєй агып, ортосунун ачык калган жерлеринде жашыл тарткан чєп сеўселет. Тємєн тїшкєн жеринде болсо аябаган чоў, їйдєй ташка урунуп андан чыккан чачыранды кайра жогору кєздєй ак боржок болуп атырылып, тим эле ак булутка окшоп уюлгуйт. Суу чачырандысынын мындай болуп уюлгушун кєрбєгєн Нурдан табияттын мындай кереметине таўданып суктана кєз албайт. Ушунчалык аппак, аябай кооз кєрїнєт, сезимиўдеги баардык нерсени унуттуруп, єрєпкїткєн бир башкача ырахат тартуулайт экен. Карап эле тургуў келет. – Укмуш турбайбы, аябай кооз кєрїнєт го. – Єзгулем дарыясынын башталышы ушундай кичине эле. Гунт дарыясы менен кошулушкандагы иримденгенин кєрдїў го. Аркы єйїздєгї арчалар арасында топтошкон каман-дар жїрїшєт - Камандар їйїрї менен го. - Бизде каман деген кєп болот. - Бирди атып берсеў? Этин куурутуп ала кетейин. – Аныўды менден башка эч ким укпасын. Бизде арам дешип этин жемек турсун этин жеген кишини жаман кєрїшєт. Тарп бар окшойт, камандардан арыраак04-апрель, 2014-жыл

Азимбек Бекназаров, Садыр Жапаров, Равшан Жээнбеков єз кємєчтєрїнє кїл тартып, Акаев учурунда эле байып алышкан. Алардан эч качан жакшылык кїтпєшїбїз керек. «Айкєл Ала-Тоо» коомдук бирикмесинин єкїлї Кыргызбек Жумаканов оппозиционер Р.Жээнбековду Кыргызстанды оор абалга алып келгендердин бири, деп эсептейт. Р.Жээнбеков мурунку бийлик учурунда мамлекеттин бир катар менчигине кол салып, арзан баада сатып алган. Ошондой менчиктердин бири Бостериде жайгашкан «Асыл-Таш» пансионатын 12 млн сомго сатып жатыптыр. Ошондой эле, «Айкєл Ала-Тоо» коомдук бирикмесинин єкїлдєрї жалпы элди ар кандай чагымчылдыкка алдырбастан, жалган кїйгєн саясатчыларга алданып калбоого чакырабыз, деп кошумчалашты.

КУЛАГЫЎА КЇМЇШ СЫРГА Ñ¿é¿¿-îþí, æå¢èëåñèí. Æå æå¢åñèí æå àð, Òå¢ ÷ûãûï êàëñࢠ. Áàø êîøîñó¢àð

Êóë êºðñº “êàí÷àãà àëäû¢” äåéò. Áàé êºðñº “êóòòóó áî ëñóí” äåéò. (ýë ñºç¿)

7 æàøû¢äà êàíäàé áîëñî¢ 70 æàøû¢äà äà îøîíäîéñó¢.

íäàðäûí ý÷ Èéãèëèêò¿¿ èíñà í êåë÷¿ íà êèìèñè êàïûñû éò. áå åí áàêûòêà èø

íûãû Êèìäèð áèðººí¿í ÷û ì¿íºç¿, ãà ªç¿ òààíûáàãàí àäàì í íå ñè æàñàãàí ìàìèëå áèëèíåò.

Ý¢ ýëå æàìàíû, ìààëûìàò ñîãóøóíäà ÷ûíäûêòû àéòêàí òàðàï æå¢èëåò. Àíòêåíè, àë ÷ûíäûê ìåíåí ãàíà ÷åêòåëèï, Àë ýìè áåòè æîêòîð Îîçóíà êåëãåíèí îòòîé áåðèøåò.

Ñåíèí òåðåçå¢ êèð áîëãîí ¿÷¿í, Ìåíèí ã¿ëäºð¿ì ûëàé êºð¿í¿ï æàòàò. ÿëä¿í òèêåíè áàð ýêåí äåáå, òèêåíäèí ã¿ë¿ áàð ýêåí äå.

НАРКО ТАШЫГЫЧТАР Íàðêî ñîîäàãà àðàëàøóóíóí ýêè ãàíà æîëó áàð. ªë¿ì æàíà ò¿ðìº. ¯÷¿í÷¿ æîëó æîê. Íàðêîçàòûí êîëäîíãîí äàãû, ñàòêàí äàãû ºç¿ àòàéûëàï æàð êûðûíäà òóðóï àëûï àæàëûíà áîé òàøòàãàí ìåíåí áàðàáàð.

БУРУЛКАН БАКЕЕВА (Сандан санга) та таз жорулар бирдемени чокулап атышат. Кайдандыр эки бїркїт асманда пайда болду. Бїркїттєр кеў канатын жайып каалгый учуп жїрїштї. Кекилик сайрап бырпырап учушат. Тээ алыстан мунарыктап, мєўгїлїї зоокалар аркайып, тїрмєктєлгєн булуттан сороюп чыгып турат. Тоо тїбїндє булут уюлгуп жатат. Нурдан фото аппарат ала чыкпаганына єкїндї. Табияттын мындай кєрїнїшї укмуш тура. Деги єзї эмне болуп жатат. Мурун табиятка кєўїл бурчу эмес. Оюнун баары акча акча гана болчу. Єкутияда жїргєндє деле Тайганын кєркїнє кєўїл бурган эмес. Эми болсо жаратылышка кєзї тойбой жатканы эмнеси. Экєє тузактарга келишти. Чил тїшїп калыптыр. Уларды кармаш їчїн алардын єткєн жолуна ор казып, їстїн жука жаап жем чачып коюшат. Жемге умтулган улар орго тїшїп кетип чыга албай жата берет. Ордо бир улар бар экен. Ордон уларды чыгарып, чилди алышты. Экєє кырдан ылдый тїшїп келе жатышты.

Їйгє келишсе эшик алдында ары-бери басып жїргєн Сухрабды кєрїп чочуп кетишти. Бул жєн эле убара болуп келе бербейт. Дагы эмне болуп кетти. Тажик аялдары їйдє эркек киши болбосо бєтєн эркекти їйгє киргизип чай берїї адаты жок. Эркек єзї дагы кирбейт. Їчєє ал жай сурашкан соў їйгє киришти. Сухраб мужган тилин билчї эмес. Нурданга тїшїнїктїї болсун їчїн орус тилинде сїйлєшїп жатышты. Алардын башка тилде сїйлєшїп жатышы Карамшоонун балдарына кызыктай учурап, кєздєрїн бакырайтыша кызыгып карашат. – Тїн ичинде келип таш їйдє жатып калдым. Баарын даярдап коюпсуўар. Кыйчалыш єтїп кетпесем экен деп силерге шашканымчы. – Зарыл иш болбосо Хорохгдон жєн келбей калаарсыў. Тынччылыкпы деги? – Иш чатак, достор, Оштон ун жїктєп келгендер ай-тышты. Бор-Дєбєдєгї кыргыз чек ара кєзємєлїнє наркозатты жыт-

Àðàêåò êûëãûñû ãèëèêò¿¿ êåëáåãåíäåð èé êºð¿øºò. èíñàíäàðäû æåê

тап таба турган итти алып келишиптир. Бензобактагы, кузовдун жашыруун жериндеги бекитилген героиндерди жыттап таап жатыптыр. Чапандын шырыгынын арасындагыны дагы сууруп чыгышыптыр. Мургабдын базарында байпак сатып отурган кара-суулук кєк кєз келин бар эмес беле. Ошол келин аласына 300 грамды каткан экен, ошо жагынан жыттап билип алыптыр. Муну угуп дал болуп эле отуруп калышты. Иш аябай чатагына айланыптыр, эми кандай айла тапса болот. – Биздин адамдар Россиядан келишип Ошто кїтїп жатышат. Телефон чалышты, – деди Сухраб. Сухраб сенде канча кило бар? Їч килодой, силердин адамдар кайда? – Аны Гїлсара билет, ал кимге єткєзєт сурабайбыз. Берген акчаны алабызда келе беребиз. – Убакыт єтїїдє, афгандар болсо бизди убадалашкан кїнї кїтїшєт. – Айланма жолдор болсо кар жаап бекилип калды. – Мындай кылсакчы. Таш їйдє жатып алып абдан ойлондум. Атаў ооруп жатканда Карамшо сен кете албайсыў. Нурдан сен экєєбїз менин машинам менен Душанбе шаарына жєнєйлїбї. Андан ары Ходжент менен байланыштырган Анзоб ашуусу аркылуу кетсек болот. – Ал жактын жолун сен жакшы билесиўби? Єзбектер менен кагышып калбайбызбы? – Ошол єзбектер менен кагышып калбас їчїн Анзоб ашуусуна салсакпы деп жатам. Жолу аябай жаман болгону менен жанга тынч. Эч ким тоспойт. Жол нары 200 чакырымча кыскарат. – Сухраб сен ал жакта болгонсуўбу? Жолду жакшы эле билесиўби? – Ооба. Анзоб ашуусунан єткєндєн кийин Ура-Тєбєгє тїшєбїз. Ходжентке жетип андан ары Кистакуз кыштагындагы бир тууган карындашымдыкында барабыз. Ал Душанбеде окуп жїрїп ошол жакка турмушка чыккан. – Андан ары жолчу? – Кистакуз кыштагы Кыргызстан менен чектешкен Оочу-Калачы айылына жакын. Нурдан баарын тїшїндї.


СКАНВОРД

15

04-апрель, 2014-жыл


16

МААРАКЕ КУТТУКТОО

КУТТУКТОО

“ЄНЄР ЫЙЫК ЄТКЄНДЄРДЇН МУРАСЫ, ФИЛАРМОНИЯ ТАЛАНТТАРДЫН УЯСЫ” Токтогул Сатылганов атындагы улуттук филармонияда “Єнєр ыйык єткєндєрдїн мурасы, филармония таланттардын уясы” аттуу кыргыздын залкар тєкмє акыны Токтогул Сатылгановдун 150 жылдыгына карата сегизинчи жана тогузунчу апрелде эскерїї концерти болмокчу, биз бул боюнча иш чарага даярдык кєрїп жїргєн режиссёр Алтынбек Максїтовго кайрылып маектештик.

КУБАТОВА САЛТАНАТты жана неберебиз ЭРБОЛду апрель айындагы удаа келген туулган кїндєрї менен куттуктайбыз!

Салтанат, жолдошуўа мээримдїї жар, балдарыўа кїйїмдїї эне болуп жїрє бер! Ден соолугуў чыў болуп, Жараткан бул дїйнєдєгї жакшылыктарын сенден аябасын! Жїзїўдєн кїлкї кетпесин! Ал эми неберебиз Эрбол кыргыз элинин керегине жараган баатыр болсун! Туугандары жана жолдошу

Алтынбек МАКСЇТОВ:

Жумгал районуна караштуу Кєк-Ой айылынын тургуну чоў апабыз

ИСАБЕКОВА ШАРБЇБЇнї 6-апрель туулган кїнї менен куттуктайбыз!

КУТТУКТОО

Апаке, кут болсун туулган кїнїўїз, Суудай тунук, узун болсун ємїрїўїз. Бакытка оролуп ыйык жїзїўїз, Арабызда оорубай аман жїрїўїз -деп, сизди бул дїйнєдє эў ыйык туткан сиздин неберелериўиз Ишенбек, Анарбек, Рахатбек, Нурбек, Чыўгыз, Дастан.

КУТТУКТОО

Жумгал районуна караштуу Кєк-Ой айылынын тургундары

РЫСАЛИЕВ БАКТЫБЕК байкемди жана САЗЫКОВА НУРГЇЛ жеўемди

Бул концерт Токтогул атабыздын 150 жылдыгына карата арналып уюштурулуп жатат, буга биздин жетекчибиз Кыргызбай Осмоновдун эмгеги чоў десек жаўылышпайбыз. Бизге баардык шарттарды тїзїп берип, єкмєттї карабай єзїбїз башка концерттерди уюштуруп, ошолордон тїшкєн каражатка даярдап жатабыз, бул концерттин сценарийин Улан Зайнидин уулу жазды, ал эми башкы ролду Элмирбек Иманалиев аткарып жатат. Ал эми концертин катышуучулары, улуттук филармонияда беш жїз адам иштесе алардын їч жїз элїїсї артист. Бул артисттердин баардыгы теў концертке катышышмакчы, мындан тышкары президентибиз Алмазбек Атамбаев дагы катышмакчы. Кудай буюрса єтє чоў масштабдагы концерт болмокчу.

Эмирбек ИМАНАЛИЕВ

ошо менен бирге САЙРИДИНОВ ИШЕНБЕК байкемди жана АЛЫМКУЛОВА МИРА жеўемди удалаш наристелїї болушуўар менен куттуктайм!

Бешик бооўор бек болуп, ар дайым наристеўердин кїлкїсїнє бєлєнїп,убайын кєрїп аман эсен журуўуздєр деп иниўер Рысалиев Рахатбек 04-апрель, 2014-жыл

Жумгал районуна караштуу Кєк-Ой айылынын тургуну

САЙРИДИНОВ АНАРБЕКти 6-апрель туулган кїнї менен куттуктайбыз!

Кудайым сизди єз кучагына алып, єзїнїн нуруна бєлєсїн жана ден соолугуўузду бекем кылсын, ишиўизге ийгиликтерди берсин деп, байкеўиз Ишенбек, инилериўиз Рахатбек, Чынгыз, Нурбек, Дастан.

Азыр биз їчїнчї жолу даярдык кєрїп жатабыз, ал эми ролду болсо, сценарий жазган Улан Зайнидин уулу жана режиссёр Алтын-

бек Максїтов мага туура кєрїптїр. Кудай буюрса, даярдыктар жакшы. Эми бул ролдун жоопкерчилиги єтє чоў деп эсептейм. Азыр мага эмнегедир мурун спектакилде, сахнада Токтогул атабыздын ролунда ойноп жїргєндїктєн, мага кыйынчылык деле туудурган жок Акмат РААТКАН


Айбат - коомдук-саясий гезити №72