Page 1

www.aibat.kg

ЄЗЇНЇН ЖОМОГУНА ЄЗЇ ИШЕНИП АЛГАН САДЫР ЖАПАРОВГО АЧЫК КАТ!!!

С.ЖАПАРОВ КУРУЛТАЙГА ЭЛ ТАШЫП КЕЛИП, “КВОРУМ” КЫЛАТ ЭКЕН Ìàð ÁÀÉÆÈÅÂ, ÊÐ ýë æàçóó÷óñó: «Ата журт» партиясын чанып, єз алдынча кеткен Садыр Жапаров 31-мартка белгиленген элдик курултайга кызуу даярдык кєрїп жаткан кези. Ал ушу тапта тїштїк чєлкємїнєн кишилерди тымызын ташытып жатканы каўкууланууда. Ишенимдїї булагыбыздын кабарлашынча, Садыр Нургожоевичдин кєздєй адамдары Ош, Жалал-Абад дубандарындагы такси, бусиктерди жалдап, курултайга катышчу кишилерди тымызын ташый башташыптыр. Алды борбор калаага келип, мейманкана, батирлерге жайгаштырылып жатат дешет. Жер-жерлерден шайланып келген делегаттар курултайга катышчу эле, ал эми С. Жапаровдун адамдарды жашыруун жыйнаганы эмнеси, ыя? Же єзї «жыландын башын кылтыйткандай», 31-мартта тоз тополоў салууну кєздєгєндєн сообу деги?

“АКСАКАЛДАРДЫ СЫЙЛАЙ АЛБАГАНДАР ООЗДОРУНА КЕЛГЕНИН ОТТОЙ БЕРИШСИН” - Мар мырза, сиз баштаган маданияттын, адабияттын улуу инсандары Кыргызстандагы кырдаалга тынчсызданып, мамлекет жетекчилерине кайрылуу жасадыўыздар эле. Бул кайрылууўуздарды айрым оппозициялык маанайдагы басылмалар сынга алып жатышат. Сиз эмне деп аларга айтар элеўиз ? - Кыргызда жакшы сєз бар: «Ит їрє берет, кербен жїрє берет» деген. Ал кайрылууну жасаган адамдар – биз жашыбыз 80ге келип калды. Биз башыбыздан бардыгын єткєрдїк. Согушту да кєрдїк. Эмгектендик, бийликте да болдук. Бизге эми бийликтин кереги жок, байлыкты да каалабайбыз. Бизге єзїбїздїн пенсиябыз эле жетет. Биз їчїн азыр баарынан дагы мамлекетибиздин, элибиздин тынчтыгы артык. Ошону ойлонуп, анан кайрылуу жасаганбыз. Илгертен эле кыргыз элинде аттуу-баштуу аксакалдар бийликтегилерге ар кандай акыл-насаатын, кеп-кеўешин берип келген. Манастын жанында дагы Бакай, Кошою болгон. Анан єздєрїнїн жеке кызыкчылыгынан чыга албаган, аксакалдарды сыйлай албагандар ооздоруна келгенин оттой беришсин.

4

Мамлекетибизди талкалап албайбызбы?

redactor@aibat.kg •

13

¹ 69 • 14-ìàðò, 2014

Эл эми алданбайт. Эсиўизде болсун, Азике!

4

“ЭЛИТА KG” телекєрсєтїїсїнїн артында ким турат?

8

ªñêºí ÄÀÍÈÊÅÅÂ, ÊÐ ýë æàçóó÷óñó:

«БИЙЛИК МЕНЕН ОППОЗИЦИЯДА ЖЇРГЄН ЖИГИТТЕРИБИЗ БИР ПИКИРГЕ КЕЛИШИ КЕРЕК» - Єскєн мырза, сиз жана дагы бир нече єлкєбїздїн маданиятына їлкєн кызмат єтєгєн инсандар президент, спикер жана премьер-министрге кайрылуу жасап, Кыргызстандагы кырдаалды кєзємєлгє алуу, Украинадагыдай сценарийдин бизде кайталанып кетїїсїн алдын-алуу керектиги тууралуу билдириптирсиздер. Чын эле бизде азыр Украинадагыдай кырдаал болуп кетиши мїмкїнбї? - Мен єзї негизи саясатка кєп кийлигишпеген адаммын. Бирок, мамлекеттин ар бир жараны ошол мамлекеттин жетекчилиги жїргїзїп аткан саясат менен бирге жашайт эмеспи. Коомдо болуп аткан кєрїнїштєр албетте мага да єз таасирин тийгизбей койбойт. Мамлекетибиздин тагдыры, келечеги ойлондурат. Украинадагыдай абал болуп кетет, же болбойт деп конкреттїї айта албайм. Аны менимче эч ким айталбаса керек. Бирок, ошентсе да сыныктан башканын баары жугуштуу деп айтылат эмеспи? Ал жакта кырдаал бизге да таасирин тийгизип коюушу ыктымал. Мына ошондон сактанып, алдын-алышыбыз керек. Азыр биздин жарандар мурдагыдай эмес. Маданий жактан да, социалдык жактан да єсїп калды. Андыктан Украинадагыдай абалды тїзбєйт деп ишенем. Андан бизге пайда деле болбойт. - Бизге Украинадагыдай абал болбошу їчїн бийлик менен оппозиция єкїлдєрї кандай кадамга баруулары керек? - Элибиз їчїн, мамлекетибиз їчїн иштейм деген мыкты жигиттерибиз бири-бирин сындап, кырчылдаша бербестен, диалогго келїїлєрї керек. Эки жаат болуп алып чабыша бергенден зыян гана болбосо, пайда жок.


2

АЙБАТ ПРЕСС

МЫРЗАКМАТОВ ЄЗ АЛДЫНЧА КЕТЕБИ?

Улуттук оппозициялык кыймылдын ачылыш аземине катышпай, Садыр Жапаров уюштурчу «элдик курултай» тууралуу позициясын так билдирбеген Мелисбек Мырзакматовдун жашыруун планы бар экен. Кєрсє, ал оппозицияга кошулбай, єз алдынча кетїїнї кєздєп жїрїптїр. Бул тууралуу жакынкы аралыкта билдирїї таратышы ыктымал дешет билермандар. «Эки кочкордун башы бир казанда кайнабайт» макалы аргасыздан эске тїшєт. Башында бирге Ак їй, Кєк їйдї «бомбаламакчы» болгон лидер чыкмалар ичинен ыдырай баштады. Мындай темпинен жазбаса, булар жакынкы кїндєрї ич ара «согушуп», маалымат каражаттары аркылуу биринин їстїндє бири жугунду куюп, абийирлери айрандай тєгїлбєйбї?

Р. ЖЭЭНБЕКОВ ОБСЕ ЄКЇЛЇНЄ НЕГЕ ЖОЛУКТУ?

билгиле, єзїнїн «Алиби» гезити аркылуу єзїн саясый куугунтукка кабылган киши катары кєрсєтїп, кара чечекей уулу Равшан Жээнбековду жамандаткандан кайра тартпады, ов! Ал эми Равшан мырза «атам їчїн жооп бербейм» деп тескери карап туру. Мындайда саясат таануучу Табылды Акеров айткандай, атасы Бабырбек кызматтан кетиши керек же уулу Равшан оппозициялык позициясынан кайтып, єкмєткє жардам бериши керек. Кыскасы, ата-баланын эки жээкте талтайып турганы этикага сыйбасын Акеров баса белгиледи. «Алибидеги» маалыматка ишенсек, Б.Жээнбеков «ооруп» жатып калган имиш. Ошол эле маалда ал тууралуу кызык аўыз тарады. Бабырбек мырза жылуу ордунан жылмышарын туйгандан бери «бєдєнєнїн сїтїнєн» ашепке шимиргенинин кесепетинен «жин-шайтандар менен сїйлєшїп», «ооруп» калганы чынбы? Їн катып коёрсуз, «господин» Жээнбеков?!

АРТЫЎДА КАЛБЫРЫ БАРЛАР, САЯСЫЙ БАНКРОТКО ЧАЛДЫККАНДАРДЫН «ОТРЯДЫ» ТЇЗЇЛЄБЇ? Убагында Аскар Акаев, Курманбек Бакиевдин колтугунда жїрїп, баштан ашкан байлык жыйнагандар бїгїн оппозиция терисин жамынып чыга келишти. Ал турсун, «Кумтєр» алтын кени боюнча тїзїлгєн кыяматтуу келишимге тїздєн тїз катыштыгы бар фигуралар бїгїн жїзїн сыйрып, «Кумтєргє» кїйїмїш эткенин кєргєндє кїйбєгєн жериў кїл болот. Муну эркин депутат Равшан Жээнбековдун акыркы кездеги жїрїштєрї далилдєєдє. Ал «Кумтєр» боюнча 2003-2004 -жылкы келишимге байланыштуу сот алдында жооп берерин билгенден бери бийликти жарашса-жарашпаса деле сындап, шыбамайга єттї. Каралап эле тим калбастан Азимбек Бекназаров, Кубанычбек Кадыров, Оштун экс -«кожоюну» Мелис Мырзакматов, Ємїрбек Суваналиев єўдїї саясаттан жыдыгандардын башын кошуп, президентти отставкага кетирїї, парламентти мєєнєтїнєн мурда таркатуунун їстїндє аракетин баштады. Бирок, анын мындай аракетин коомчулук тїгїл кесиптештери колдогон жок. Мисалы, «ар-намысчы» Кожобек Рыспаев президент єз милдетин так аткарып жатканын, ал эми парламент мєєнєтїнїн аягына чейин иштеши керектигин билдирип, керек болсо Р. Жээнбековдун єзїн каматуу зарылдыгын баса белгиледи. Баштала элек жатып минтип кесиптештери тарабынан сынга алынган Равшан Бабырбекович эми шїк отуруп калабы же «бет тырмоочулугун» улантып, бийликке сїйкєнє береби?

Марат КАЗАКПАЕВ, саясат таануучу:

«ОППОЗИЦИЯЧЫЛ САЯСАТЧЫЛАР БИРИГЕ АЛБАЙ АТЫШАТ» - Марат мырза, оппозиция 17-мартка белгилеген курултайын 31-мартка жылдырды. Мунун сыры эмнеде болушу мїмкїн? - Менимче мунун бир эле себеби бар. Оппозициячыл саясатчылар бириге албай жатышат. Бири-бири менен пикирлери келишпей, кайчылаш ойдо болгондор болуп атат окшойт. Мына ошондуктан бардык оппозициялык лидерлер келишсин деп курултайдын мєєнєтїн жылдырып койду деп ойлойм. Менин жеке пикиримде кандай болгон кїндє дагы биригїїлєр болушу керек. Болбосо бизде 170 саясый партия бар экен. Анча кєп партиянын эмне кереги бар? Андыктан оппозициялык багытта болобу, же башка багытта болобу партиялардын бириккени туура болот. Чоў партиялар гана чоў кїчкє ээ боло алат. - Оппозицияда туруп алып Равшан Жээнбеков менен Садыр Жапаров бири-бирине сын пикир билдирїїдє. Маселен, Садыр Жапаров «УОКтун конкреттїї программасы жок, андыктан аларга кошулбайм» десе, Равшан мырза Садыр Жапаров уюштуруп жаткан курултайга барбай тургандыгын «Азаттыкка» билдирди. Булардын талашып жаткан бир нерсеси барбы? - Азыр биригїї процесси болуп атпайбы? Андыктан ошол учурда лидерлердин арасында конфликттер болуп атат. Балким бириге албай калуулары да мїмкїн. Бул чоў суроо. Бириккен кїндє дагы алар кєпкє чейин иштей алышабы? Бул дагы суроо бойдон калат. Элдин ишенимине ээ боло алышабы? Буга да азыр жооп жок. Садыр Жапаров менимче туура айтат. Конкреттїї программа болушу керек. Ал болбосо, жєн эле митинг єткєрє бергенден пайда жок. Конкреттїї, альтернативалуу программа тїзїп алып, анан бийликке талап коюп чыгышса туура болот.

CАРУУЛУК С. ЖАПАРОВДУН ЧЫНЫГЫ ЖЇЗЇН КЄРЇП, ЖАКАЛАРЫН КАРМАНЫП ОТУРУШАТ

Алгачкы ыйгарылган аты БОК (бириккен оппозициялык кыймыл), кийинчерээк УОК (улуттук оппозициялык кыймыл) болуп єзгєрїлгєн жаўы кыймылдын лидери Равшан Жээнбековду Батыштын «долбоору», АКШ «агенти» деп жазбаган гезит калган жок. Мында чындыктын їлїшї арбындыгына бир кєрїнїш ырастайт. Мисалы, 7-мартта борбор калаадагы кафелердин биринде ОБСЕнин єкїлї менен Равшан Бабырбековичтин жайбаракат сїйлєшїп отурганын кєргєн адам жогорудагыдай кеп-сєздїн бекеринен жаралбаганына ынанат. Равшан мырза ОБСЕ єкїлї менен кайсы маселени талкуулаганын айтып берер бекен же унчукпай кутулабы?

БАБЫРБЕК ЖЭЭНБЕКОВ «ООРУП» КАЛЫПТЫР

Кызмат дарты соо адамды «оору» кыларын антимонополдук комитеттин тєрагасы Бабырбек Жээнбеков турмуш жїзїндє далилдеди. Анын креслого жабышканын ушундан

Кыргызстан деген ыйык Мекенибиздин тагдыры менен ойноп, анын талкаланып калышына жол ачып жаткандар бїгїнкї кїндє эки топко бєлїнїп турат. Биринчи тобу – муну билип жасагандар, экинчиси – билбестиктен, ишенчээктиктен жана ар кимдин тукурууларына бат эле кєнїп кеткендер болууда. Мамлекетибиздин бїтїндїгїнє, пайдубалына билип туруп доо кетирип жаткандар булар саясатта тиш кагып, мурда-кийин жогорку кызматтарда иштеп, анан бийлиги жок калганда ага болгон кусаматы артып, элинин тынчтыгы бузулса дагы эптеп бийликке жетїїнї кєксєп турушат. Мына ушулар карапайым элдин башын айлантып, єз кызыкчылыктары їчїн элди курал катары колдонуп келишкенин жашыруу кыйын. Мына ушундай мамлекетибизди бєлїп-жарып, андагы кырдаалды атайын курчутуу багытында аракет жасап жаткандардын анабашында экс-«атажуртчу» Садыр Жапаров турат. Ал Бакиевдердин доорунда деги эле башын оорутпаган «Кумтєр» маселесин тїштєн кийин кєтєрїп чыгып, аны бїгїнкї бийликти аласалдыруу багытында колдонуп жатканын тїшїнбєгєн адам калган жок. Єзї Ысык-Кєл аймагында болуп єткєн митингдерге басып барбаганы менен ал жактагы жаштарды атайын козутуп, бийликке каршы коюп, ар кандай чагымчыл аракеттерди жасаганы белгилїї. Бул їчїн кимдир бирєєлєрдєн алган каражаттарынын теў жарымын дагы бєлїшїп турду. Жол тосуп жаткандарга казан-казан эт кайнатып, боз їй тигип берип, отун-суусунан єйдє жеткизгенге жакшы эле салымын кошту. Андан экономикабыз бир топ запкы жеди. Тосулган жолдон єтє албай карапайым эл кыйналды. Мындай абал Садыр Жапаровго майдай жагып турду. Ал ансайын саруулук жаштарды кїїлєп, «Силердин байлыкты бийликтегилер сатып атат» деп арттарынан тїрткїлєп, ар кандай олуттуу мыйзам бузууларга жеткирди. Жыйынтыгында эмне болду? Жогоруда айтканда єлкє экономикасы жабыркады. Инвестициялык климатыбыз начарлады. Эл аралык деўгээлде кадыр-баркыбызга доо кетти. Садыр мырзанын тукуруусу менен экономиканы, же

Жооптуу редактор: Мелис АРТЫКОВ Редакциялык жамаат:

Гезит ээси:

"Айбат Аймак" коомдук фонду Башкы редактор:

Каныбек САПАРОВ 14-март, 2014-жыл

Акинай АЙДАРОВА Тєлєбїбї КАСЫМАЛИЕВА Дамир ЭСЕНГУЛОВ Мирбек АСАНАЛИЕВ (0777 15 99 45 Жумгал) Аида ИШЕНГУЛОВА Рыскїл ТЫНЫБЕК кызы (03943 43679 Ыссык Кєл)

Коммерциялык директор:

Бектур БАЙМОЎОЛОВ (0772) 16 11 00

Веб-сайт: www.AIBAT.kg Электрондук каттар їчїн дарегибиз: redactor@aibat.kg Редакцияга келген материалдар жана сїрєттєр кайтарылбайт.

Гезит редакциянын компьютердик басма бєлїмїндє терилип, жасалгаланды.

тоо-кен єндїрїшїн таптакыр тїшїнбєгєн жаштар жасаган мыйзамсыз кадамдары їчїн сот жообуна тартыла баштады. Ал эми анын баарын уюштурган, жаштарды атайылап кїїлєгєн, тукурган Садыр мырза бїгїнкї кїндє бир тууган инисинин ден-соолугун шылтоолоп чет єлкєлєрдїн биринде чартаўбай тээп жїрєт. Албетте, чет єлкєдє ушунча убакыт жашаш ї-чїн дагы оўой-олтоў акча кетпейт. Андыктан анын бекеринен Минск шаарын тандап албаганын да тїшїнсєк болот. Ал жакта єзїнїн єлкєсїнєн безе качкан саясаттагы «атасы» Курманбек Бакиев бар. Анын камкордугу менен ханзаададай жашай алат. Ошол эле убакта ал жакта туруп алып, акчасынын кїчї менен Кыргызстандагы абалды улам курчутуп турууга жакшы шарты бар. Бирок, эмнегедир Садыр Жапаров єзї атайылап тукурган Саруу айылынын жаштарынан деги эле кабар алгысы келбейт. Алардын алды сот жообуна тартыла баштады. Садырдан алган азыноолак тыйындары эчак тїгєнгєн. Эми єз укуктарын коргоо їчїн адвокаттарына да акча таба албай жїрїшєт. Аны Садыр мырза ойлонуп да койгон жок. Камакка алынган жаштарга калп эле кїйїмїш болгону менен, иш жїзїндє аларга бир тыйын да жардам берген жок. Себеби, эми алардын Жапаровго эч кандай кереги жок. Андан кєрє эркиндикте жїргєн жумушсуз башка жаштардан таап, аларга тыйын берип, мурдагыдай эле кырдаалды курчутуу аракетин уланта берїїнї эп кєрєт. Мына ушуну жакшы тїшїнгєн саруулук туугандар эми Садыр Жапаровдун чыныгы жїзїн кєрїп, жакаларын карманып отурушат. «Кєрсє буга биздин балдар курал їчїн эле керек болгон турбайбы?» деген атаэнелер кєз жаштарын кєлдєтїп турат. Эгерде Садыр мырза чындап эле ошол жаштардын, элдин кызыкчылыгы їчїн кїйгєн болсо, анда камакка алынган жаштардын ар бирине бирден адвокат жалдап, акчасын да тєлєп бергени туура болот. Болбосо, ал чет єлкєдєн келсе, биринчи кезекте эле Саруу айылынын эли аны кокодон кармап, балдарыбызды тукурганыўды мойнуўа ал дегени турушат.

Гезитте жарыяланган материалдар редакциянын кєз карашын чагылдырбайт. Макала жана интервьюлардагы чындыкка дал келбеген маалыматтарга макала жазган жана интервью берген инсандар єздєрї жоопкер. Жарнамалардын мазмунуна жарнама берїїчїлєр жооптуу. Жарнамалык материалдар:

Кыргыз Республикасынын Адилет министрлигинде катталган, Каттоо № 1853 Гезит «ММК колдоо боюнча борбор» фондунун басмаканасында басылды Гезит келишим баада.

Буйрутма №592

Нускасы: 2500


3

ШУМДУГУЎ КУР

«UTI GLOBAL» КОМПАНИЯСЫНАН 137 МИЎ ДОЛЛАРДЫ «АЛА КАЧКАН» МАВЛЯН АСКАРБЕКОВ Равшан Жээнбековдун трафаретиндей болгон, єзїн таза жана жаш саясатчы деп эсептеген «Эркин эл» саясый партиясынын лидери Мавлян Аскарбеков деген бар. Жаштыгында кеп жок, бирок анын тазалыгында мандем бар экендиги коомчулукта кєптєн бери эле айтылып келет. Алардын бардыгын айта бербестен, укук коргоочу Турсунбек Акундун Мавлян мырза тууралуу айтканын гана мисал кыла кетели. Анын айтымы боюнча Мавлян Аскарбеков «аферист» экен. Анысын «UTI Global» компаниясынан 137 миў доллар єлчємїндє акча каражатын алып єзїмдїк кылып алганы менен мисалдаган. «Бул жаш жигит эл аралык компаниянын акчасын єзїнє алып, анан кайра компаниянын жетекчилигин «Муновчулар» деп айыптап чыккан» дейт Турсунбек Акун K-News интернет сайтына берген маегинде. Эгер эске салсак, чындыгында эле Мавлян Аскарбеков бир убактарда аталган компаниянын «Муна» сектасынын єкїлдєрї атап, алар ошол

дин ишенимин таркатып жатат деп катуу кїпїлдєп чыккан. Кєпчїлїк муну чындап эле жаш жигиттин кашкєйлїгї, єз элинин, жеринин тынчтыгы їчїн чыгып жаткан патриоттук сезими деп баалашкан эле. Кєрсє, андай «патриоттуулуктун» артында 137 миў доллар кымтыйып жатканын эч ким билбептир да. Аталган компаниядан ири суммадагы акчаны алдап кетишкендиги тууралуу маалыматты анын директорунун кеўешчиси Данай Ишемкулов дагы ырастаган. Бирок, бул сумма Мавлян Аскарбековдун дарегине жеткенге чейин 300 миў доллар болгон экен. Тактап айтканда Кыргызстанга бизнес ачканы келген чет элдик жаран єлкєбїзгє келери менен Бакай Мамбеталиев аттуу кыргызстандыкка жолугат. Анан Бакай Мамбеталиев анын ичи-койнуна кирип, ишенимине ээ болуп алгандан кийин 300 миў долларын алат дагы куйругун тїйєт. Иш сотко єтєт. Соттон болгону 137 миў доллары аныкталат. Бакай Мамбеталиевге беш жылга эркинен ажыратуу чечими

чыгат. Анан анын энеси адегенде компаниянын жетекчилигин Муна ишенимин таркатып жїрїшєт деп айыптап чыгат. Анысынан майнап чыкпаган соў, компаниянын жетекчисинен кечирим сурап, «акчаўызды кайтарып беребиз, арызыўызды алыўыз» деп суранат. Ага ишенген директор арызын алат. Бирок, эркиндикке чыккан Бакай Мамбеталиев акчаны бербестен, Россияны кєздєй зырп коёт. Айрым маалыматтар боюнча ал алдап алган акчасынан Жогорку Кеўештин кызматкери болгон Арсен аттуу жигит менен бєлїшєт. Ал жигит Мавлян Аскарбековдун досу болуп чыгат. Анан ушул жерден тарта Мавлян Аскарбековдун «муновчулар» «ыры» башталат. Кайра-кайра маалымат жыйынын єткєзїп, колунан келишинче «UTI Global» компаниясынын жетекчилигин шыбап, аларды экинчи 300 миў доллар тууралуу ооз ачпай тургандай кылышат. Ошентип, «муновчулар» «ыр-чырына» чейин маршрутка менен эле каттап жїргєн Мавлян Аскарбеков

заматта кымбат баалуу автоунаа минип калат. Кызык бекен? Азыр минип жїргєнї андан да кымбат баалуу автоунаа, тактап айтканда «Мерседес» їлгїсїндєгї ЖИП автоунаасы. Демек, эч жерде расмий иштебеген, ар дайым саясатты гана сїйлєп жїргєн Мавлян мырза кайдан акча таап жатат деген су-

роонун туулушу мыйзам ченемдїї кєрїнїш. Мындан улам ал тууралуу айтыла калып жаткан кийинки «акча сындыруу» операциялары да чындыкка жакын болуп кетиши мїмкїн. Азырынча ал маалыматтар такталып атат. Бир аз убакыттан кийин аларды да ачыктап бергенге аракет кылабыз…

САДЫР ЖАПАРОВДУ ЭЭРЧИСЕЎ АТА-МЕКЕНДИК ЄНЄР-ЖАЙЫБЫЗ ЖАРДАН АЛЫС КУЛАЙСЫЎ ЄСЇЇНЇН ЇСТЇНДЄ

«Баскан жеринде чєп чыкпаган», ар дайым чырдын їстїндє жїргєн Садыр Жапаров санаалаштарын, єзгєчє жаштарды кол жоолуктай пайдаланып туруп, «кумары» канган соў таштап кетмей єнєрї бар. Алыс кетпейли, ага байланышкан акыркы эки жылдагы окуяларга абай салалы. 2012-жылдын 3-октябрында «Кумтєр» алтын кенин улутташтырууга арналган митинг єткєнїн билебиз. Акциянын башкы уюштуруучусу болгон Садыр Нургожоевич ал кездеги партиялашы Камчыбек Ташиевди: «Сенин Чынгызхандан эмнеў кем? Ак їйгє чабуул жаса, биз сенин артынан барып калабыз» деп кїїлєп коюп, єзї Ак їйдїн чыгыш тарабынан кабинетине кирип, эч нерсени билбеген, кєрбєгєн киши болуп отуруп калганы маалым. Жыйынтыгында Камчыбек Ташиев, Талант Мамытов єўдїї депутаттар саясый банкротко учурап, темир тордун даамын татып чыгышты. Кїндєрдїн єтїшї менен Камчыбек Кыдыршаевич баштаган «ак жолчуларды» «кидайт» этип, учурда єзїнїн саясатын жїргїзїїдє. Бул биринчиси деп туруўуз. Былтыр 7-октябрда Караколдо коюлган «концерттин», облус жетекчиси Эмилбек Каптагаевди барымтага алуу «операциясынын» кємїскєдєгї автору С.Жапаров экени ашкереленди. Ал эми Садыр мырзанын куулугун караўыз: «кылгылыкты кылып, кыл жип менен бууп», 5-октябрда Казакстанга, андан ары Минскидеги эски кожоюну Курманбек Бакиевдин жанынан барып

жай алды. Тапкан шылтоосу бул: «Инимдин бєйрєгїн алмаштырыш їчїн Минскиге келдим». С.Жапаров КурСалиевичтин жылуу колтугунда жаткан кезинде 7-октябрдагы баш-аламандыктын катышуучуларынын алды эркинен ажыратылып, арты айып пул тєлєп чыгышты. Баягы эле С.Жапаров «суудан кургак чыгып», жазага тартылган жок. Андан бери беш айдын жїзї толуптур. Садыр Жапаровдун инисинин бєйрєгїн алмаштырган-алмаштырбаганын ит билсинби, жадыраган жазда пайда болуп, 31-мартта «элдик курултай» єткєрмєкчїмїн деп чамынууда. Курултай болсо жакшы эле го, кашайып мунусу да єткєн жылдын 7-октябрындагыдай «концерт» менен коштолбойбу деген кооптонуу кїч. Себеби ал єзїнє караштуу сайттардын бирине курган маегинде: «Курултайда тополоў чыгып кетпейт деп кепилдик бере албайм. Буга бийлик жоопкер болот» дегендей азыртадан жоопкерчиликтен кача баштады. Кандай гана пикет-митинг болбосун, аны уюштургандар жоопкер болорун С.Жапаров билбейби? Ой да сонун билет, ошол тїшїнгєнї їчїн алдын ала кєчїгїн тазалап жатпайбы. Эгер кокусунан 31-мартта дагы тоз-тополоў чыгып кетсе Садыр Жапаров кєнгєн адатынча безип кетпейби? Анда мыйзам алдында баягы эле ага ишенген карапайым жарандар жооп берип калышпайбы? «Элдик курултайга» катышам дегендерге алгач ушундай жагдайларды «жети єлчєп, бир кесип», анан чечим кабыл алышса деген кеўеш айтабыз.

Єлкє экономикасын єнїктїрїї їчїн биринчи кезекте ички єнєр жайды, єндїрїштї єнїктїрїї керек экендиги белгилїї. Мына ушул багытта єткєн 2013-жылы бир топ алгылыктуу иштер жасалды. Анын негизинде єлкєбїздїн ички дїў продукциясынын єсїї темпи боюнча КМШ мамлекеттери арасында биринчи орунга чыкканыбыз белгилїї болду. Эгерде эгемендїї Кыргызстандын тарыхына кайрыла турган болсок, мындай ийгилик мурда болуп кєргєн эмес эле. Мындай ийгиликтин сыры эмнеде болушу мїмкїн? Биринчи кезекте, єкмєттїн сєздєн ишке єткєн аракетинде болуп турат. Эске сала кетсек, Жантєрє Сатыбалдиев башында турган єкмєт адеп кызматка келген кїндїн эртесинен тарта эле айрым мансапты гана ойлогон саясатчылар, депутаттар, саясый кїчтєр тарабынан тїрдїї сын-пикирлерге кабылып, бир ай болбой жатып, «єкмєт кетсин!» дегендер болгон. Мындай адат кандай башталса, бїгїнкї кїндє деле унутта кала элек. Кїнї куру эмес єкмєттїн ишин сынга алып, эптеп аласалдыруу аракетин кєргєндєр бар. Бирок, ар кандай тоскоолдуктарга карабастан, моралдык согуу урууларга да кєздї жуумп коюп иштеген єкмєт єткєн жылы экономикалык єсїї жагынан єтє чоў ийгилик жараткандыгы билинди. Єкмєттїн унчукпай иштеп, олуттуу ийгилик жараткандыгын кєргєн айрым эл єкїлдєрї мурда єкмєттї отставкага кетирїї їчїн койгон колдорун да кайра чакыртып алгандарына кїбє болдук. Бул жолу биз єкмєттїн єлкєбїздїн єнєр-жайында жасаган ийгилиги тууралуу кыскача токтоло кетїїнї эп кєрдїк. 2013-жылы єндїрїштїн кєлємїн єстїрїїнїн эсебинен 23 419,1 миў чарчы метр айнек чыгарылган. Эске салсак, мурдагы жылы болгону 13159,2 миў чарчы метр гана айнек чыгарылган эле. Демек, єткєн жылы бул жааттагы єндїрїш 1,8 пайызга єскєн деп айтсак болот. Тазалап, иштеп чыгуу єнєр жайынын єсїї темпи боюнча – жыгачтан жасалган буюмдарды єндїрїї - 24,5 пайызга, целлюлоз-кагаз єндїрїшї жана басма ишмердїїлїгї боюнча – 12 пайызга, химиялык єндїрїш 29 пайызга, желим буюмдарынын єндїрїшї 21 пайызга, транспорттук каражаттар жана жабдуулар

єндїрїшї 22,5 пайызга, тери жана териден жасалган буюмдарды єндїрїї, бут кийим єндїрїшї 43,1 пайызга, электр жабдуулар, электрондук жана оптикалык жабдуулар 3,4 пайызга єскєн. Жылдын жыйынтыгы боюнча химиялык єндїрїш тармагындагы продукциянын кєлємї 876,1 миллион сомго жетип, 29 пайызга єскєндїгї байкалган. Кємїр казуу тармагы боюнча єнєр жай продукциясынын кєлємї 1740,1 миллион сомго жетип, 21 пайызга кєтєрїлгєн. Тактап айтканда бул жылы 1,4 миллион тонна кємїр казылып алынган. Нефтегаз єндїрїї тармагы боюнча продукциянын кєлємї 1940,1 миллион сомго жетип, реалдуу єсїш 101,4 пайызга чыккан. Курулуш комплексинде негизги капиталга жасалган инвестициянын кєлємї бардык финансы булактарынын эсебинен 78,2 миллиард сомду тїзгєн. Демек, мурдагы жылга салыштырмалуу 2,3 пайызга єсїш болгон. Курулуш боюнча жалпы дїў продукциянын кєлємї 70,7 миллиард сом болгон. Єсїш 12,4 пайызды кєрсєткєн. Негизги капиталга жасалган инвестициянын кєлємї сырткы булактардын эсебинен 10,7 пайызга єскєн. Мунун ичинен тїз чет элдик инвестиция дээрлик эки эсеге жогорулаган. Чет элдик кредиттер 0,1 пайызга єскєн. Мына ушундай кєрсєткїчтєр менен Кыргыз єкмєтї сєздєн ишке єткєнїн далилдеп отурат. Курулай убада бергенче, алдыга коюлган милдеттерди так аткарып, анан элдин алдында жїзї жарык болуп отчёт берген єкмєткє ыраазычылык гана билдирїїгє болот. Акинай АЙДАРОВА

14-март, 2014-жыл


4

ДТ

ЭЛ ЭМИ АЛДАНБАЙТ. ЭСИЎИЗДЕ БОЛСУН, АЗИКЕ! Аксы окуясынан бери быйыл 12 жылдын жїзї болуптур. ЇзєўгїКууштун кытайларга берилишине каршылыктан улам жаралган чырдын тїбї эч кїнєєсїз карапайым калктын курман болушуна алып келген эле. Бїгїн ошол окуялардын кїнєєкєрлєрї Акаев, Бакиев, Бекназаров тайралаўдап, кайгы-капасыз кїн кечирип жїрїшєт. Баягы эле шордуу эл азабын чегип, эч кїнєєсїз кырчындай жигиттер ушундай саясатчылардын курмандыгы болуп отурат. Аксыдагы окуялардан улам ошол кезде премьер-министр болгон Курманбек Бакиев отставкага кетип, Акаевдин бийлигине ишеним биротоло жоголгон. Ал эми ушул окуяларга себепкер болгон адам Азимбек Бекназаровдун ким экендигин баарыбыз жакшы билебиз. Бул адам ошол аксылыктардын гана эмес, 2010-жылдагы революцияда курман болгондордун ишенимин актай албады. Апрелден кийин Бакиевдердин коё берилишине, Тюлеевдин дароо камалбай депутатка чейин кєтєрїлїшїнє, айрым “ата журтчулардын, экс- “ак жолчулардын” орду тїрмєдє болсо да, тайраўдап Жогорку Кеўештин трибунасына чейин апрель окуяларында тєгїлгєн кандын ыйыктыгын тепселеп кирип келишине бирден-бир себепкер болгонун кантип танабыз? Азимбек Бекназаров ошол 2002-жылдары Аксы районунан чыккан, анча белгилїї эмес депутат болчу. Андан 5 жыл мурда Токтогул районунда катардагы тергєєчї болуп турганда адам єлтїрїї фактысын жокко чыгарып, кылмышкерди актап, тергєє жїргїзгєнї їчїн ага карата иш козголгон эле. Аны дароо СИЗОго алып барып камап салганы - бийлик-

тин катачылыгы болгон. Ошондон улам аксылыктар тїп кєтєрїлїп, ызы-чуулуу окуялар башталган. Бекназаровдун чынында кандай адам экенин, акчаны ушунчалык жакшы кєргєнїнєн улам єтє оор кылмышка шектїїлєрдї актап, камактан чыгарып жїргєн “опутун” байкуш карапайым эл кайдан билиптир. 2010-жылдагы революциядан кийин чыныгы жїзїнїн бет пардасы сыйрылып отурбайбы... Айтылып деле, жазылып деле жїрєт – 90-жылдары райондук судья, 2005-жылдары Баш прокурор, Убактылуу єкмєттїн убагында укук коргоо органдарынын куратору болуп турганда, Бекназаров эл аралык издєєгє салынган кооптуу кылмышкерлерди, криминалдык авторитеттерди, коррупционерлерди актап, соттон кутултууга жигердїї салымын кошуп, кєнгєн “бизнесин” ийгиликтїї єнїктїргєн. Парламенттин депутаттыгына чейин жетип, Бекназаров элдешкис оппозиционердин маскасын кийип алып, єз жердештерин бийликке каршы бурап турган. Адаттагыдай, “биздин уулду куугунтуктап атышат” деген эл Бекназаровго болушуп, акыр-аягы айрымдары атылып жок болушту. Элдин каны менен саясатка келген Бекназаров Башкы прокурордун кызматына келгенде эмне себептен Аксы окуясын тїп-тамырынан бери иликтеп, кїнєєлїїлєрдї жазалап, бул ишке чекит койгон эмес? Анткени анын капчыктуу кылмышкер, бандит жана коррупционерлерди актап чыгаруудан колу бошобой жаткан. Бїгїн биз кєптєгєн суроолорго жооп издейбиз? Ким їчїн Аксыдагы кїнєєсїз жарандар, 2010-жылдагы жїздєгєн адамдар каза тапты? Бекназаровдун миллиондорду

сол чєнтєгїнє солошу їчїнбї? Кїнєєлїїлєрдїн акчасын кагып, алардын эч бир жазасыз эркиндикке чыгаруусу їчїнбї? Бекназаров жана ага окшогондор кантип бети чыдап биздин арабызда басып жїрєт? Анан дагы їчїнчї революция жасайм деп кайсы бети менен коркутуп атат? Жок, биз мындай кєптєгєн кайгылуу окуяларды Бекназаровдор тайраўдасын деп башыбыздан єткєргєн жокпуз. Кырчындай жигиттерибиз Кыргызстандын келечеги, элибиздин бакубаттуулугу їчїн ємїрїн беришти. Мындан ары эл Бекназаров жана башкалардын оюнчугу болбойт! Эл эми алданбайт. Эсиўизде болсун, Азике!

ЭКИ ДЄЄНЇН ОРТОСУНА ЧЫМЫН БОЛУП КЫПЧЫЛБАЙ, ЄЗ КЫРГЫЗСТАНЫБЫЗДЫ ОЙЛОЙЛУ!

Украинадагы кооптуу кырдаалдан улам, ири державалардын чабышы ачыкка чыгып, акырындап апогейине жетип баратат. Бул чабышуунун апогейи кандай жыйынтыкка алып келет – чоў согуш чыгып кетеби, же акыл менен сабырдуулук жеўеби – аны убакыт кєрсєтєт. Ушундай глобалдуу маселелерден улам, биздин кичинекей Кыргызстаныбыздын активдїї калк катмары да билинбей батышчыл жана орусчул болуп экиге бєлїнїп, ар бир топ єзїнїн чындыгын таўуулап жатат. Азырынча интернет желелеринде чырылдап бирибири менен урушуп-талашмай, чабышмай кїч алууда. Бул сыяктуу масштабдуу, бїткїл жер калкынын келечегине кєўїл коюлган маселеде кыргызстандыктардын орду, ою, келечек максаттары албетте, Кыргызстандын жеке кызыкчылыктарынын айланасында болушу керек. Эмнегедир, “кыргыз” деп ураан чакырган, кыргыздын келечегин ойлогондор аз болууда. АКШ, же Россия, же Европа деп ураан чакырып атышканы кызык болууда. Єлкєбїздїн мамлекеттїїлїгї жана бїтїндїгїнє доо кетирип, батышчыл-чыгышчыл жана “башкачыл” саясатчылардын кєзїнєн бир гана бийликтин креслосу учуп, кыргыз элинин тагдырын тобокелге салып жатышканын же єздєрї тїшїнбєйбї, же чындап єз элинин душманыбы – жакшылап ички дїйнєсїн талдап, “таракандарын” ордуордуна коюп алышса болмок. Бїгїнкї кїндє биз, кыргыздар дїйнєлїк саясый акыбалды эске алып, бизге ылайыктуу, элибизге, жерибизге пайдалуу гана кадамдарды жасашыбыз керек. Акылсыз, радикалдуу, чагымчыл чакырыктарга азгырылбай, бекем мамлекетти тїптєєгє бачым киришели. Албетте, ири державалардын тиреши, глобалдык каатчылык сыяктуу кєрїнїштєр биздикиндей кичинекей мамлекетке таасирин тийгизбей койбойт. Сомдун курсу тємєндєп, баалардын акырындап єсїшїн кєрїп атабыз. Бирок учурда эў башкысы – мамлекетке тынчтык, тынчтык жана дагы бир жолу тынчтык єтє керек болуп турат. Дїйнєлїк деўгээлде чоў-чоў мамлекеттер титиреп жатканда, кылымдардан берки бизди эл катары сактап келе жаткан биримдигибизди мындан ары да бекемдеп, урпактарыбыздын келечеги їчїн оюбуз, максатыбыз бир болушу керек. Ал эми элибиздин тынчтыгына доо кетиргиси келген “ичтен чыккан ийри жыландарга” туруштук берип, керек болсо єлкєдєн ары алыс кууп жиберїї зарыл!

Єзїнїн жомогуна єзї ишенип алган Садыр Жапаровго ачык

КАТ!!! Сынчынын сыўар єтїгї майрык же болбосо уяттан кийин тєрєлгєн деген сєз бекеринен айтылбаса керек. Айтылуу Каркыраны кєтєрїп чыккандарды Кєлдє жумуртка менен урдуруп кубалаткан, банк тартып алгыч, атасы Бакиевдин бутуна суу куйгуч, коррупция агенттигинин ошол кездеги комиссар сєрєйї дал ушул Садыр мырза эмес беле. Канчалаган саясий буйрутма менен адам єлтїрїїлєр, чыныгы чындыктан башканы жазбаган кесип кєй журналисттердин канын тєгїп турган маалда, азыр бетине кармаган “Кумтєр” тургай карапайым элдин алоо дегени їчїн эле 60 тыйын тєлєп турганда, свет 2 эсеге єсїп, элди кєз кєрїнєє тоноп турган маалда ооз ачкан эмес. Жаштарды арам оюн ишке ашыруу їчїн пайдаланган, мекенчил жаштарды туура эмес багытка бурмалап, сиздин айыўыздан, тїшїнбєстїктєн кылмыш жолуна барып алданган балдардын убалы кимге? Дагы качанкыга чейин карапайым элди курал кылып колдонмокчусуз? Сизге “белгилїї себептерден улам ку-

14-март, 2014-жыл

рултай 31-март кїнїнє жылдырууга туура келди. Себеби, Курултай кїнї бийлик тараптан атайын уюштурулуп жаткан провокациялык топ тїзїлгєндїгї бизге белгилїї болду. Мындан сырткары їчїнчї кїчтєр да пайдаланып кетпеш їчїн бир аз убакытка жылдырып, мекенчил жигиттерден турган элдик кошуун тїзїп, Курултайды ызы чууга, провокацияга алдырбастан жогорку деўгээлде єткєзїп алуу максатын колдойбуз» деп карандай калпты тєктїўїз. Андан кєрє эл чогулта албай, арам оюм ишке ашпай, берген пулдарым эч нерсеге жарабай мыш болоорумду билип, эмитеден эле мышык майга жетпей жатып сасык деген сымал єнєктєштєрїм менен апендичесинен жетпеген бийликти бєлїшє албагандыктан, экинчиден Кыргызстанга баруудан мыйзам чегинде жооп берїїдєн корктум деп эле жигитче айтсаўыз болмок, орусча айтканда “Кишка тонка”. Дагы уялбастан «мекенчил жигиттерден турган элдик кошуун тїзїп, Курултайды ызы чууга айландырбастан, провокацияга

алдырбастан жогорку деўгээлде єткєзїп алуу максатын колдойбуз» дедиўиз, деги ушул айтканга моралдык укугуўуз барбы? Албетте жок! Себеп - талап тоноо, жер басып алуу, ар кандай улуттар аралык кагылышуу маалында, кїч тїзїмдєрї такыр иштебей турган маалда Сиз жана сиздин жан жєкєрлєрїўїз чыныгы карапайым мекенчил жигиттер кошуун тїзїп баш аламандыкты токтотуп, мыйзамды орнотууга салым кошкон жигиттердин арасында болгон эмессиз. Мїмкїн тескеринче ошол качкын Бакиевдин чагымчыл кїчтєрї менен бирге аракет кылып жїргєнсїз? Чыныгы кошуундун жигиттери мындан ары сїйїктїї Кыргызстаныбызды ар кандай талап тоноого, баш аламандыктарга жол бербей кєздєрїнїн карегиндей сактоого аракет кылып, тынчтыкты, мыйзамдуулукту, тартипти сактаарын билип коюўуз! Интернет булактардан ар кандай жалган аттарды, логиндерди коюп, ар кандай сїрєттєрдї чаптап алып жасалма сєлєкєттєрдї коюп алып ар кандай ушактарды таратып,

коомчулуктун пикирин бузганга аракет кылып бешинчи класстагы баланын аракетин кылганыўызды качан токтотосуз? Деги эле Эл бузаардын, Коррупциянын, айтылуу Манас эпосундагы Абыке, Кєбєштїн СИМВОЛУНДАЙ болбой, Элдин убалынан коркуп качан иш кыласыз? Же такыр эле уяттан кийин тєрєлгєндєрдєнсїзбї? Садыр мырза сизге чыныгы жигитче ачык кат жєнєткєн, сизден чын эле мырза болсоўуз чыныгы мырзача жооп кїткєн” Элдик-Сакчы” кошуунунун жетекчиси Кылычов Алга Зарипович. Дамир ЭСЕНГУЛОВ


5

"КЄГЇШТЄРГЄ" КАРШЫ

Є. АБДЫРАХМАНОВ ГЕЙЛЕРДИ КОЛДОП ИНТЕРВЬЮ БЕРИПТИР - Акцияны уюштурганыныздардын негизги максаттары эмне болду? - Акыркы кїндєрї Батыш єлкєлєрїнїн колдоосу жана каржылоосу менен Кыргызстандагы бейєкмєт уюмдар жана фонддор аркылуу кумсалар (гей) жана гомосексуалдарды пропагандалоо кїч алды. Кыргыздын каада-салтына, маданиятына, їй-бїлєє кїтїї баалулуктарына, ишенген ди-

чыгып, кабыл алынышын талап кылуу жана єлкєдєгї бейєкмєт уюмдардын кїн санап кєбєйїп баратканы, алардын бюджеттери райондордун бир жылдык бюджеттеринен кєп болуп, эч бир отчету жок, эмне максатта жана кандай багытта колдонулуп жатканы белгисиз болгондуктан, НПОнун ишмердїїлїгїн текшерїїгє алуу жєнїндє тийиштїї Мыйзам кабыл алып, мамлекетте ишмердїїлї-

нине жана бийик туткан дилине каршы саясат жїргїзїшїп, элге жагымсыз нерсени таўулоо менен мамлекетибиздин ички саясатына кийлигишїїдє деп, алгач 27-февраль 2014-жылы Кыргызстандагы АКШ элчилиги алдында нааразычылык акция єткєргєнбїз. Акцияда “Батыш Кыргызстандан колуўду тарт, мамлекетибиздин ички саясатына кийлигишпе”, “Эгемендїї жана демократиялуу мамлекет болгон соў, єз тагдырыбызды єзїбїз чечебиз”, “НПОлорду каржылаганды токтоткула” деген ураандар менен чыкканбыз. 12-март кїнї акциянын уландысы Ак уйдун алдында єттї. Акциянын максаты Кыргызстанда гомосексуализмди жайылтпоо жана пропаганадалоого тыюу салуу жєнїндє Мыйзамдын иштелип

гїн жїргїзгєн бардык НПОнун ачыктыгын талап кылуу болгон. Салыштырмалуу айтып коюш абзел, Нарын облусунун Нарын районунун 32миў калкы менен бир жылдык бюджети болгону 16млн сомду тїзєт, ал эми бир эле НПОнун счетуна 20-30 млн. чет жактан келип жатат. Демек, биз жаран катары кызыктар болушубуз керек, 30-40миў эли менен бир район бир жыл эптеп жанын бакса, бир эле НПО 3-4 кызматкери менен млиондорду мыкчып турушат. Баса белгилеп кетким келет, Украинадагы Майдан бир кїндє болуп кеткен жок, ага чейин батыш мамлекеттер НПОлор аркылуу млиондорду которушуп, радикалдарды дайындашып, акыры єлкєнї экиге бєлїп коюшту. Эгерде бїгїнтєн биздеги НПОлорду текшерїїгє албасак, эртеў эмне болуп кетээрин батыштын єлкєлєрї гана билет.

- Акциянын єтїшїндє депутаттарды чыксын деп талап койдуўар эле, аягы эмне менен бутту? - Акция учурунда ЖК торага-

їчїн єз кїчїбїз менен уюштурган акциябызды Россия каржылаган, ошондуктан Америка элчилиги алдында єтїп жатат, чыккан жаштар куурчактар, ак шакалдар деп, єзїнєн-єзї элигип, Майдан гезитине интервью бергени анын анык жїзїн кєргєзїп койду. Єткєн акцияда болгону батыш єлкєлєрїнє, гейлерди колдогондорго жана аларды їгїттєгєн НПОлорго карата сєздєр айтылган.

ганда кылууга тыюу салчу Мыйзам кароого киргизилет. Ошондо жалпыбыз билебиз ким каршы ким макул деп добуш берерин. Кимде-ким каршы добуш берсе, демек гомосексуализмди колдойт жана НПОлорду коргойт деп таанышыбыз керек.

Абдрахманов тууралуу бирда сєз айтылган эмес. Абдрахманов Америкада жашап келгенин, батыштын баалулуктарын ыйык тутунганын баарыбыз билебиз, мїмкїн Америка элчилиги алдында єткєн акциядан кийин океандын арыжагындагы кожоюндары Жеўишти тизгинде деп тапшырма берсе керек, ал анысын так аткарды окшойт. Анысы аз болду кєрїнєт, “Вести.kg” сайтына гейлерди колдоп интервью бериптир. Ошол себептїї сыртка чыгып, айткандарыўды далилде, аныктай албасаў кечирим сура дедик. Бирок, айтор чыкпады. Бир четинен чыкпаганы жакшы болду, анткени жаман сєз угуп, шылдыў болуп, анан єлкєнїн жаштарын сотко бермек окшойт. Анысынан да коркпойбуз.

- Акция учурунда ЖК депутаты Ємїрбек Абдрахмановго нааразычылык билдирип, анын сыртка чыгып, кечирим суроосун талап кылдыўар, буга эмне себеп болду? - 27-февраль кїнї АКШ элчилиги алдында єткєн акциябызды Абдрахманов шылдыўга алып, намысыбыз, элдин кызыкчылыгы жана мамлекеттин келечеги

«ООСУРГАН УЙДАЙ БОЛБОЙ»…

Уйдун бадасында бир уй оосуруп койсо, бададагы баардык уйлар жабыла мєєрєшїп, оосурган уйду сїзгїлєшїп, бададан четтетип таштаарын элетте чоўоюп-єскєн кыргыз баласы жакшы билишсе керек. Ошол сыўарындай Жогорку Кеўештин «Ата-Мекен» фракциясынан чыгарылып, жалгыздап басып, же ар кимге жабышып калган

сы А.Жээнбеков биз менен жолугушууга ЖК депуттары Кутушев менен Никитенкого тапшырган экен, эмнегедир чыгышпады. Бирок, акциянын бїтїшї менен ЖК тєрагасынын орун басары Зулпукаров Тєрєбай кабыл алып, кєтєргєн демилгебизди колдоого алышты. Кудайым буюрса жакынкы аралыкта НПОлорду текшерїїгє шарт тузуучу Мыйзам жана єлкєдє гомосексуализмди пропа-

Ємїрбєк Абдырахманов деген депутат бар эмеспи. Єткєн аптада кайсы бир кыргыз тилдїї газетага Украинадагы окуяларга байланыштуу: Москвада єткєн митингде Крымды колдогондорго тийбей, Украинаны колдоп чыккандарды милиция кууп таркатып таштаптыр. «Мына Россия бийлигинин эки жїздїїлїгї!» -деп айтыптыр. Є. Абдрахманов айтканда Россия эки жїздїї болсо, бул депутат жакшы кєргєн, урматтаган, сыйлаган, туу туткан Америка бийлигинин деги эле жїзї жок экендигин жер планетасындагы адамдар жакшы эле билип калды. Америка бийлигинин жїзї болсо да анын жїзї негрдикиндей кара. Є. Абдрахманов «Ала-Тоо ата конушум» дегендин ордуна ушинтип Америка! -дей берсе, («Ата-Мекен» партиясынан, парламенттеги фракциясынан эмес) кыргыз эли дагы куйругун астынан сасык жыт чыгарган уй сыяктуу, четтетип таштабаса болду. Минтип, оосурган уйду мисал кылып, жатканыбыз, бул адамдын картайганда элине суук тумшук кєрїнбєй жєн жїрсє деген эле тилек.

АМЕРИКАЧЫЛ РАВШАН ЖЭЭНБЕКОВ КУМСАЛАРДЫ КОЛДОЙБУ? Жаш активисттер кумсаларга (гейлер) каршы нааразычылык акцияларын єткєрїшїїдє. Мындан эки кїн мурда Жогорку Кеўештин жанында єткєн митингде жаштар кумсаларга каршы мыйзам кабыл алуу талабын депутаттарга коюшту. Ошол эле учурда айрым депутаттар кумсаларды коргоп чыгышты. Алардын арасында эркин депутат Равшан Жээнбеков бар. Равшан мырза жергиликтїї телеканалдардын бирине курган маегинде кумсалык – оору экенин, бул табияттан берилген кемчилик экенин билдирди. «Биз гомосексуалисттерге кысым кєрсєтпєстєн, тескерисинче, аларды айыктыруу їчїн кємєк кєрсєтїшїбїз керек» дегендей оюн айткан Р.Жээнбековго коомчулук тїшїнбєй калды. Р.Жээнбеков саясатта гана Батышчыл болбостон, эми коомчулукка дагы Батыштын «илдети» саналган кумсалыкты жайылтканы жатабы?

14-март, 2014-жыл


6

ИЛИЧ ШАМЫ

ЭНЕРГЕТИКАЛЫК КЄЗ КАРАНДЫСЫЗДЫККА КАРАЙ КАДАМ Єзїбїздєн чыккан электр энергиясын коўшулаш жайгашкан Єзбекстан, Казакстан аркылуу єтїп, анан кийин гана бизге келгени єлкєбїздї энергетикалык жактан кєз карандуулукка алып келгенин жашырууга болбойт. Мындай бирибирине кєз каранды кылуу ыкмасы СССРдин атайын жасаган тактикасы болгону бештен белгилїї. Себеби, 15 республикадан турган улуу державанын чачырап кетїїсїнєн сактоо їчїн ушундай тактиканы колдонушкан. Маселен, ширеўкенин сырты бир шаарда жасалса, ичиндеги талдары башка шаарда жасалганы эле 15 республиканы бири-бирине бекем чырмап коюуга жасалган аракет болгондугун кєрсєтєт. Бирок, бул улуу держава жоюлуп, анын курамындагы республикалар єз алдынча эгемендїї мамлекет болуп жарыялангандан кийин ачык эле бири-бирине кєз каранды болууга тїрткєн жагдайлар пайда болду. Алардын бири дал ушул энергетика тармагы. Акыркы 20 жылдан ашуун убакыттан бери бул тармакта жаўылануу таптакыр жокко эсе болуп, натыйжада ири ГЭСтердин жабдуулары эскирип, электр зымдары да єзїнїн сапатын жоготуп, кыштын кыраан чилдесинде калкыбыздын жарыксыз калган учурлары кєп эле катталып келди. Мына ошондуктан учурдагы єкмєттїн алдына коюлган бирденбир милдет жана максаты Кыргызстанды энергетикалык жактан кєз карандысыздыкка жеткирїї болгон. Бул багытта жїргїзїлгєн ишчаралар 2013-жылы єзїнїн алгачкы жемиштерин берди десек болот. Биринчиден, электр энергиясынын коммерциялык жоготууларын, дебитордук карыздарды азайтуу жана коё берилген электр энергиясынын акча каражаттарын чогултууну жакшыртуу багытында АСКУЭ деп аталган жаўы технологияны колдонуу башталып жана карта аркылуу алдын-ала акчасын тєлєєгє ылайыкташкан эсептегичтерди этапэтап менен киргизїї аракеттери жасала баштады. Бишкек жана Ош шаарларындагы электр байланыштарын Модернизациялоого багытталган 3 жылдык Программа аяктады. Анын негизинде ар дайым болуп келген авариялык єчїрїїлєр азайганы билинди. «Датка» 500 Кв жана ЛЭП 220 Кв кичи станцияларынын курулуш иштери аяктады. Мунун негизинде єлкєбїздїн тїштїк аймагы энергетикалык жактан толугу менен кєз карандысыздыкка жетишти. «Газпром» менен келишимге келїї аркылуу газ тїтїкчєлєрїн жаўыртуу, нефтини кайра иштетїїчї заводдун курулушу энергоресурстардын дїйнєлїк интеграциялык системасына кирїїгє мїмкїнчїлїк ачат. Мындан сырткары Жогорку Нарын каскадындагы ГЭС курула баштады. Анын жалпы кубаттуулугу 237,7 МВт болуп эсептелет. Єлкєбїздєгї эў ири ГЭСтердин бири болуп кала турган «Камбар-Ата-1» ГЭСинин техникалык-экономикалык негиздемесинин долбоору жыйынтыктоо боюнча иштер жїрїп атат. Муну менен биз суу-энергетикалык ресурсубузду эффективдїї пайдаланууга жана энергетикалык коопсуздукту камсыздоого жетишебиз. Кыргызстанды энергетикалык кєз карандысыздыктан толугу менен чыгарууга багытталган ЛЭП 500Кв «Датка-Кемин» жана 500 Кв «Ке-

14-март, 2014-жыл

мин» кичи станцияларын куруу иштери жїрїїдє. Экспорттук коридор ачуу максатында Тажикстандагы «Датка-Ходжент» станциясында иш жїрїїдє. Электр энергиясын берїїчї жана бєлїштїрїїчї гидро электр станцияларын реабилитациялоо жана реконструкциялоо боюнча долбоорлор кредитке келген каражаттардын жана энергетикалык компаниялардын жеке эсептеринен ишке ашырылууда. Єткєн жылы кичи гидро энергетика жаатында тєрт чакан ГЭСтин курулушунун техникалык-экономикалык негиздемеси иштелип чыгып, жакын арада аларды куруу боюнча курулуш компаниялары арасында тендер єткєрїлмєкчї. Айтор, 2013жыл Кыргызстанда энергетика тармагы їчїн єтє чоў ийгиликтерге багыт алган жана жетишкен жыл болду. Башталган долбоорлордун бардыгы жїзєгє ашкандан кийин мамлекетибизде энергетикалык каатчылык деген унутта калып, кєз карандысыздыкка жетишип жана башка мамлекеттерге экспорттоого да мїмкїнчїлїктєр тїзїлєт.

Îîð êûðäààëãà êàðàáàé 2013-æûë ºëêºá¿ç ¿÷¿í æåìèøò¿¿ æûë áîëäó Эске сала кетсек, Жантєрє Сатыбалдиев башында турган єкмєт 2012-жылдын акыркы айларында, тактап айтканда кыштын кыраан мезгили босогого жакындап калган мезгилде келген эле. Жаўыдан келген єкмєттї алдыда биринчиден кыш мезгилине карата чукул даярдык кєрїї тозуп турса, экинчиден, иштеп баштай элек єкмєттї «кетсин» деген ураан менен тозуп алган саясый конкуренцияны жеўип чыгуу милдети турган. Бїтїндєй єлкєнїн кышка карата даярдыгын кєрїї їчїн албетте жай мезгилдеринен баштоо керек болот. Ал эми сентябрь айынын аяк ченинде келген бул єкмєт єз курамын бекитип, єз милдеттери менен таанышып чыкканча эле кыш айлары кирип келип, кєпчїлїк оппоненттеринин кєўїлїнє майдай жаккан абалды тїзїп берди. Бирок, бул оор сыноодон жаўыдан тїзїлгєн єкмєт кїжїрмєн эмгеги менен чыгып кете алды. Андан ары деле курулай сынпикирин жаадырган эл єкїлдєрї болду. Єкмєттїн иштєєсїнє мїмкїнчїлїк бербей, їстєккє-босток чабуулдарын жасашып, ар кандай тактикаларды колдонушту. Єкмєт мїчєлєрї Жогорку Кеўештин депутаттарынын алдында мектеп окуучуларындай тизилип отуруп, кїн алыс тїрдїї суроолоруна жооп берип жатышты. Бул бир жагынан єкмєттїн иштєєсїнє жардамдай туюлганы менен, экинчи жагынан убакыттын кєпчїлїк бєлїгїн депутаттар «уурдап» алып жаткандай абал тїзїлдї. Бул єкмєттїн иштєєсїнє каршы согулуп турган эпкиндин биринчи жагы. Экинчи жагынан бул єкмєт жаўыдан кызматка киришкенде бюджетибиздин дефицити єтє чоў кєлємдє болчу. Мурунку єкмєт тарабынан убада катары берилип, бирок аткарылбай калган милдеттер бар эле. Ички карыздардын кєлємїнє коркунуч туудура турган тєлєнє элек, убактысы єтїп кеткен тєлємдєр бар болчу. Айтор, саясый жана экономикалык жактан єтє оор кырдаалда келген Сатыбалдиев башында турган єкмєт бардыгын жеўди. Мына ошол натыйжалуу жетишкендиктердин

айрымдарын мисалга тарталы.

2013-æûëû ÈÄÏíûí ºñ¿ø¿ áîþí÷à Êûðãûçñòàí ÊÌØ ìàìëåêåòòåðèíèí àëäû¢êûñû áîëäó Бардык тоскоолдуктарга, каатчылыктарга карабастан єткєн жылы Кыргызстан ички дїў продукциянын єсїшї боюнча КМШ мамлекеттери арасынан биринчи орунга чыкты. Эгерде эгемендїї Кыргызстандын тарыхына кайрыла турган болсок, мындай натыйжа биринчи жолу болуп жатат. Бир жылдын ичинде Кыргызстан тємєнкї позициялар боюнча єз рейтингин жакшырта алды: «Бизнести алып баруунун жеўилдиги» 2 пунктка, «Тєлємдєрдї тєлєєгє мїмкїнчїлїгї жокторго уруксат берїї» - 23 пунктка, «Экономикалык эркиндик Индекси» - 4 пунктка, «Басма сєз эркиндиги Индекси» - 9 пунктка, «Коррупцияга чара кєрїї индекси» - 4 пунктка, «Глобалдуу атаандаштыкка турукташ берїї индекси» - 6 пунктка, «Єнїгїї индекси» - 9 пунктка жакшырды. Жыйынтыгында негизги капиталдын инвестициясынын кєлємї бардык булактардан каржылоонун эсебинен 2,3 пайызга єстї. Мына ушул кєрсєткїчтєрдїн бардыгы єлкєбїздєгї инвестициялык климаттын жакшыруусуна, экономикабыздын мындан ары дагы єнїгїшїнє, бизнестин гїлдєшїнє жана элибиздин бакубат жашоосуна жол ачып берди.

Ê¿í¿íº ¿÷òºí ìèòèíã áîëóï òóðãàí øàðòòà äàãû ºí¿ã¿¿ãº áîëîðóí äàëèëäåãåí ºêìºò Ырасында адатка, дагы тереўирээк айтсак, «жугуштуу ооруга» айланып калгандай болгон митинг, пикеттер кандай гана жумуш болбосун ага терс кедергисин тийгизбей койбойт. 2013-жылы дагы ушул адат калбаганын кєрдїк. Эгерде єткєн жылда болуп єткєн бардык митингдерди кошуп, кайра аны жыл ичиндеги кїндєргє бєлїп жиберсек, кїнїнє орточо эсеп менен їчтєн митинг єтїптїр. Мындай митингдердин талабын угуу, аларга кєўїл буруу дагы єкмєттїн милдети экендигин эске алганда буга дагы бир топ убакыт уурдала тургандыгын билсек болот. Бирок, ошого карабастан, жакшы натыйжа їчїн тынымсыз иштеген єкмєттїн ишинде жыл бою экономикада оў тенденция байкалгандыгын баса белгилеп айта кетїї керек. 2013-жылы Кыргызстандын экономикалык єнїгїїсї 107,8 пайызга жеткен. Мындай кєрсєткїчкє жетїїгє єнєр-жай єндїрїшїнїн жогорку кєрсєткїчкє жеткени чоў салым кошуп отурат. Маселен, єткєн жылы єнєр-жай єндїрїшї 134,5 пайыз, курулуш продукциясы 112,4 пайыз, айыл-чарба продукциясы 102,9 пайыз жана кызмат кєрсєтїї жагы 105,1 пайызга жеткен. «Кумтєр» ишканасын биз Кыргызстандын экономикасынын флагманы деп атап келгенбиз. Ал эми 2013жылы ички дїў продукциясынын кєлємї «Кумтєрдї» кошпой эсептегенде реалдуу тїрдє 105,8 пайызга жеткен. Ал эми бул ишкананын республиканын жалпы ИДПсындагы салымы 7,8 пайыз болсо, єнєр жай продукциясындагы салымы 48,6 пайыз болгон.

Êûðãûçñòàíäûí ÈÄÏñûíûí ºñ¿ø¿í êî¢øóëàø ºëêºëºð ìåíåí ñàëûøòûðãàíäà Жогоруда биз 2013-жылдагы Кыргызстандын экономикасындагы жетишкендиктерге кыскача токтолдук. Єзгєчє єнєр-жай єндїрїшїндєгї кєрсєткїч КМШ мамлекеттери арасында эў алдыўкы орунга чыккандыгын да маалымдадык. Сєзїбїз кургак болбошу їчїн башка єлкєлєрдїн кєрсєткїчтєрїн да мисал кыла кетели. Маселен, Россия – 100,3 пайыз, Казакстан – 102,3 пайыз, Беларуссия – 95,2 пайыз. Ал эми Кыргызстандын экономикалык єнїгїїсї - 107, 8 пайыз болгондугун айтып єттїк. 2013-жылдын январь айынан декабрдан чейинки ИДПны акчага айлантканда 350 миллиард сом болгондугун КР Улуттук статистикалык комитети билдирди. Мындай кєрсєткїч менен 2012-жылдагы 0,1 пайызга тємєн тїшїп кеткен ИДП 10,5 пайызга єскєндїгїн айтышат. Жогорудагы сумманы мамлекетибиздеги ар бир жанга бєлїп келгенде 64,1 миў сомду тїзїп, 2012-жылга салыштырмалуу 8,3 пайызга єскєндїгїн кєрсєтєт. Кыргыз єкмєтїнїн 2013-жылдагы ийгилиги тууралуу їстїртєн айтканда мына ушундай. Ал эми аны дагы тереўдеп энергетика тармагын єзїнчє, бизнести єнїктїрїї, инвестициялык климатты жакшыртуу, єнєр-жайды єнїктїрїї жана башка тармактарындагы ийгиликтерге єз алдынча токтолсок, узун сабак сєз болот. Андыктан кыскача сєз менен айтканда Кыргызстандын 2013-2017 -жылдарга карай туруктуу єнїгїшї їчїн тїзїлгєн Стратегиялык пландын биринчи баскычын єкмєт єтє жогорку натыйжа менен ишке ашырды десек болот. Эми мындан ары дагы ушул темпти жоготпой єнїгє берсек, анда Стратегиялык программада кєрсєтїлгєн милдеттемелер, максаттар толугу менен ишке ашат деп айтсак болот.

×àêàí æàíà îðòî áèçíåñòè ºí¿êò¿ð¿¿ - ýêîíîìèêàíûí ëîêîìîòèâè æàíà æóìóøñóçäóêòó æîþóãà æàñàëãàí êàäàì Союз кулагандан кийин анын курамында болуп келген бардык эле республикаларда жумушсуздук маселеси жаралган. Мындай кєйгєйдєн Кыргызстан да кутула албай келе атканы жашыруун эмес. Андыктан мына ушул кєйгєй менен кїрєшїп келе аткандай тїр кєрсєткєн алгачкы эки бийлик, эч кандай натыйжа бере алган эмес. Бардыгы сєз жїзїндє айтылганы менен

иш жїзїндє жїзєгє ашпай келгени єкїндїрбєй койбойт. Мына ушул кєйгєй менен реалдуу кїрєш жїргїзїї бїгїнкї кїндєгї єкмєттїн шыбагасына туш келгендиктен, єткєн 2013-жылы бул багытта бир топ алгылыктуу жумуштар жасалганы маалым болду. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча 2013-жылдын январь айынан сентябрь айына чейин єлкєбїздє 11 969 кичи жана жана орто ишканалар ишке киргизилген. Бул кєрсєткїч 2012-жылдын ушул эле убагына салыштырмалуу 390 даанага кєбїрєєк кєрсєткїч. Жеке ишкерлик менен иш жїргїзїїнї 323,9 миў адам жїзєгє ашырган. Бул жагынан алганда 2012-жылга салыштырмалуу 31,7 миў адамга кєбїрєєк. Жалпы жонунан єлкє боюнча дыйканчылык жана фермерчилик иш менен алек болгондордон сырткары ишкерлик тармагында 406,7 миў адам алек болору белгилїї болгон. Демек, орто жана чакан ишканалардын пайда болушу, жеке ишкерлик менен алектенгендердин санын кєбєйїшї биринчи кезекте жумушсуздук кєйгєйїн азайтса, экинчи жагынан єлкє экономикасы їчїн дагы олуттуу салымын кошот. Маселен, єткєн жылда єлкєбїздїн ИДПсынын жалпы кєлємїнїн 41,2 пайызын чакан жана орто ишканалар тїзгєн. Аны сомго айлантканда 97 889,7 миллион сом болот. Ал эми 2012-жылы бул кєрсєткїч – 40,8 пайыз болгон. Мындан сырткары 2013-жылдын аяк ченинде 22 ишкананын иши жанданган. Маселен, «Карасуу-Дан-Азык» ишканасы, мамлекеттик «Асель» ательеси, «Кара-Арча», «Mecoplastik», «Мир окон», «Швын-Фа», «Sigma-plast» ЖЧКлары, Кеминдеги курулуш материалдар заводу «Асфальтобетон» ААКсы, жана башкалар. Мына ушулардын бардыгы бїгїнкї єкмєттїн натыйжаны сєз менен эмес, иш менен кєрсєтїп жаткандагы аракети. Болбосо, толгон-токой убадаларды берип, бирок анын жарымысын да аткара албаган єкмєттєрдї кєрдїк эле. Ал эми учурдагы єкмєт толтура убадаларды бербегени менен, бардыгын бир четинен жїзєгє ашырып келет. Биз айткандар бул єкмєттїн єткєн жылдагы ишмердїїлїгїнїн бир гана тамчысы. Негизи жалпы экономикалык єсїш боюнча, ИДПнын кєлємї боюнча Кыргызстан КМШ мамлекеттери арасында єткєн жылы биринчи орунга чыкканы дагы єкмєттїн ишинин натыйжалуулугун кєрсєтїп турат. Акмат РААТКАН


7

ГЕОСАЯСАТ

В. ПУТИН ДЇЙНЄЛЇК ЇСТЄМДЇКТЇ ЄЗГЄРТТЇ бийлигинин мындай позициясы “Манжурия, Цинь-Циянь Уйгур автономиялуу областы, Тибет аймагы сеператтык маанайды жаратышы мїмкїн” -деген чочулоосун жаратпай койбойт. Не болсо да В. Путин “дїйнє кєп полярдуу” экендигин дїйнєлїк масштабда далилдеп таштады.

УКРАИНАДА ТЫШКЫ КЇЧТЄРДЇН МАКСАТЫ ЭМНЕДЕ?

Ушул тапта дїйнєлїк коомчулук дем тартпай, Украинадагы калпыз саясаттан келип чыккан Крым жарым аралына жана чыгыш Украинага бурушууда. Крым автономдуу республикасында жашаган калктын “Россияга кошулабызбы! же Киевдин бийлигине чєгєлєп кала беребизби?”-деген чоў саясий маселеге жооп бериш їчїн 16 - мартта жалпы элдик шайлоо (референдум) болуп єтєт. Эскерте кетсек Крым жарым аралы 1918жылдан тарта РСФСРдин курамында болгон. 1954 жылы КПССтин башкы катчысы, туулган жери Украина болгон Н. Хрушев эч ким менен кеўешпей Крымды жердештерине кармата салган. Киевде 2014-жылдын 22-февралында ультра улутчулдар жана саткындар, чет элдик дрижерлордун таякчасы менен, куралдуу бийлик тєўкєрїшїнєн кийин Крымдын эли жаўы саясий кадамдарга барышып, Украинанын курамынан чыгууну алдыларына максат кылып алышты. Крым аралынын эли, бийлиги Киевдеги єздєрїн-єздєрї “жеўїїчїлєрдїн єкмєтї” -деп атап алышкан топторго баш ийип беришкен жок.

В. ПУТИНДИН ТАРЫХЫЙ КАДАМЫ ЭМНЕДЕ? Їстїбїздєгї жылдын 22 – февралында батыш мамлекеттери 5 млрд АКШ доллары менен Киевде мамлекеттик бийликти басып алышкан топтордун кандуу окуяларынан кийин Крым аралынын бийлиги, Украинанын тїштїк чыгыш аймагында жашашкан орус улутундагы калктын ультра улутчулдардын кандуу бийлигинен сактап калуусун єтїнїшїп Россия президенти В. Путинге тынымсыз кайрылуу жасап жатышты. В. Путин Россиянын Федерация кеўешинен “Украинага Россиянын Куралдуу кїчтєрїн колдонууга” макулдук алды. В. Путиндин мындай кадамынан соў АКШ президенти Б. Обама, Германия канцлери А. Меркель, Улуу Британиянын премьер министри Д. Кэмерон чыйпылыктай башташты. Бул їч

державанын лидерлери аргалары кеткенде Украина маселеси боюнча єздєрї В. Путинге телефон чалышып бир канча жолу сїйлєштї. Бул Англо-АКШ альянсынын лидерлерине В. Путиндин айткан жообу мындай болуп жатты. “Украинада конституцияга каршы куралдуу бийлик тєўкєрїш болуп єттї. Россия “бийлик аталган бул топту” тааныбайт. Ал эми Украинада жашашкан Россиялык жарандардын жана орус тилдїї калктын коопсуздугун коргойбуз”. В. Путиндин Англо-Европалык альянстын лидерлерине мындай позициясы кїчїнєн жана элек. Айтор, В. Путин АКШ жана Европаны “пошли вы..”-дегендей эле кылды. СССР деген улуу держава урагандан кийин Америка єзїнїн НАТО боюнча єнєктєштєрї менен дїйнє жїзїн бир полярдуу кылып ташташкан. Дїйнєлїк процесстер Америка кандай айтса дал ошондой болуп келген. Бириккен Улуттар Уюму-деген жєн гана айрым учурда жыйын куруучу топ болуп калган. Баардык мамлекеттерге тиешелїї Эл аралык ченемдер (норма) кагаз жїзїндє гана калып калган. АКШ башында турган НАТО БУУнун Коопсуздук Кеўешинин санкциясы жок Иракка, Югославияга, Ооганстанга, Ливияга кандуу агрессия жасашканын кечеки тарых далилдейт. Россия президенти В. Путиндин Украинанын тїштїк-чыгыш региондоруна болгон кайтпас позициясы “дїйнє бир полярдуу эмес бир канча полярдуу болуш керек!” -деген тїшїнїктї калыбына келтирди. Ошондой эле В. Путин Евро-Англо альянсына бїлїк салды. Себеби, эгер бїрсїгїнї Крым Автономдуу Республикасында жалпы элдик шайлоонун жыйынтыгы менен бул Крым, Россиянын курамына кошула турган болсо, анда Улуу Британиядан сентябрда єтїїчї жалпы элдик шайлоодо Шотландия бєлїнїп чыгышы мїмкїн. Испанияда Каталония, Баскилер єзїнчє мамлекеттїїлїктї, АКШнын Техас сыяктуу тїштїк штаттары, АКШнын Миссисипи,, Лузиана, Джорджия, Тїштїк Королина штаттарында жыш жашашкан Афроамерикалыктар мындай маселени кайрадан кєтєрїп чыгышы ажеп эмес. Кечээ жакында АКШ президенти Б. Обама Кытай бийлиги менен болгон сїйлєшїїлєрдє Кытайлар Украинанын бїтїндїгїн каалаганын билдирди. Кытай

Жер жїзїндє ач кєздїгї ашынган АКШ, Еробиримдик Россиянын алсыратуу їчїн мындай иштерди ишке ашырууну кєздєп келген. 1. Украинанын тїштїк -чыгыш областынын шаарлары индустриалдуу болуп єлкєнїн экономикасынын 60� тїзїп келген. Украинанын машина, трактор заводдору, атомдук жана гидро-электр станциялары, деўиз порттору, кеме куруу, космостук тармактар ушул аймакта жайгашкан. Англо-Европа “Эгер, Украина Россия-Беларусь, Казакстан мамлекеттери тїзгєн бажы биримдигине кирсе, анда бул мамлекеттер єнїгїп кетет” -деп чочулашкан. 2. АКШ, Евро биримдигин Чыгыш Украинадагы индустриалдуу жайларына “инвестиция долбоору” -деген шылтоо менен єнєр жай объектилерин жеке менчикке чыгарып жиберип, экономиканы баш-аламанга салууну кєздєшкєн. 3. Россияга жана “Жамааттык Келишими Коопсуздук Уюмуна” (ОДКБ) каршы батыш Украинага “ракетага каршы коргонуу” (ПРО) системасын жайгаштырууну кєздєшкєн.

Крымга карата бир ок чыгара албайт. Жєн эле дїйнєлїк коомчулуктун кєзїнє сєйрєктємїш болуп жатышат. Крым аралынын армиясында азыр “С-300” зениттик ракетасы, “Бук” зениттик ракета комплексти, деўиз флотунда дагы кєптєгєн кубаттуу куралдар бар. В. Путин Россиянын президенти болуп шайланган кїндєн баштап эле НАТО мамлекеттери менен болгон пикир келишпестиги башталган. 1999-жылы (ал кезде президент Б.Ельцин болчу. авт.) НАТО Югославияны бомбалап кїч менен бєлїп-жарып таштаган. 2008-жылдын 17-февралында Сербиянын бир бєлїгї “Косово республикасы” болуп жарыяланган. Ошондо В. Путиндин минтип айтканы бар: «Прецедент Косово — это страшный прецедент. Те, кто делает это, они не просчитывают результатов того, что они делают. В конечном итоге это палка о двух концах, и вторая палка треснет их по башке когда-нибудь»-деп. Чынында, кийин В. Путин айткандай болду. Ушул эле 2008-жылы 7-августунда АКШнын кїчїгї

М.Саакашвили Тїштїк Осетияга куралдуу кол салды. Ал кезде В. Путин Россия єкмєтїнїн башчысы болсо да Кытайда єтїп жаткан олимпиаданы таштап, Москвага шашылыш учуп келди. Россия президенти ал кезде Д. Медведев болсо да В. Путин чечкиндїїлїк кылды. Россия армиясы АКШнын акыркы куралдары менен куралданган Грузия армиясын ийнине киргизди да Тїштїк Осетияны эгемендїї мамлекет катары таанып таштады. Бул Россиянын Косовопа боюнча НАТО мамлекеттерине карата жообу болчу. Англо-Евро альянсы «Украина багытында реванш алабыз»-деп ойлошкон. Бирок алардын ою минтип таш капты. Мына ушул келтирилген аргументтерди, Сирияга карата НАТО мамлекеттеринин агрессиясын токтотуп койгонун эске алганда, В. Путин азыр дїйнєлїк лидер! Ошентсе да, В. Путинди идолго айландырбашыбыз керек. Саясий аналитик, журналист Болот КОЖОГЕЛДИЕВ

Казат АКМАТОВ, КР эл жазуучусу: “БИЗДИ “АКШАКАЛ” ДЕП ЖАЗГАНДАР КОЖОЮНДАРЫНА КЄШЄКЄРЛЄНЇП ЖАГЫНУУНУН АРАКЕТИН КЄРЇЇДЄ”

ЭМИ УКРАИНА БАГЫТЫНДА НАТОНУН ДЇРМЄТЇ КУР ДЇРМЄТ БОЛУП КАЛДЫ Крым аралынын Верховный Радасы кечээ Эгемендїїлїктїн декларациясын кабыл алды. Бул, жарым жартылай Россия-деген кеп. АКШ, Евро биримдик жана МФВ Украинага ири кєлємдєгї 15 млрд. доллар берїїгє убада кылышууда. Бирок алар мындай шартты коюшууда. “Пенсия чыгуу мєєнєтїн жогорулатасыўар, айлык маяналарды, пенсия, пособияларды азайтасыўар, коммуналдык тєлємдєрдї кєбєйтєсїўєр” -деген талаптар. Киевдин “бийлиги” мындай шартка макул болушууда. Сєзсїз мындай шартта элде наразылык кїчєйт. єўїттє турган Россия дагы чечкиндїї кадамга бараары шексиз. Мындан ары Кырым, Украинага таасир этиш їчїн саясийидеологиялык эў сонун плацдарм болуп берет. “Аргалары алты кеткен" Англо-Европа єткєн аптада Россияга карата санкция колдонобуз!” -дешип бир ээлигишти. Єткєн аптада Брюсселде Европа Россияга карата эч кандай кадамга бара алышкан жок. АКШ, Европа мамлекеттери Россиянын айрым жарандарына же бир компанияларына санкция колдонушу мїмкїн бирок, дїйнєлїк экономиканын 5/1 тїзгєн Россияга карата чара колдонуу бул жомок! Ушул тапта АКШнын согуштук сомолеттору Румыния, Польша абасында пайда болду. Бирок, алар

- Сиз жана Сїйїнбай Эралиев, Сооронбай Жусуев, Улукмырза Полотов єўдїї кыргыз маданиятына жана адабиятына зор салым кошкон инсандар Кыргызстандагы кырдаалга тынчсызданып президент, спикер жана премьер-министрдин атына кайрылуу жасаган экенсиздер. Муну оппозициялык маанайдагы айрым басылмалар «Атамбаевдин "акшакалдары" оппозицияны каралай баштады» деп жаза башташты. Буларга эмне дейт элеўиз? - Биз ошол кайрылууда айта турган сєзїбїздї айттык. Калганын эми жетекчилер чечиши керек. Муну менен биз кимдир-бирєєгє жагынып алалы деген ойдо болгон жокпуз. Бизге мамлекеттин, элдин тынчтыгы, бїтїндїгї керек. Анан эми бизди "акшакалдар" деп аткандарга эмне дейт элек? Саясатта эки жаат болуп атканда мындай бет тырмоочулуктар боло берет. Басма сєздїн практикасында мындай кєрїнїштєр болуп келген. Улууну урматтабоо, аксакалдарды сыйлабоо єўдїї терс мїнєздєрї менен алар єздєрїнїн акча берип аткан кожоюндарына кєшєкєрлєнїп жагынуунун аракетин кєрїп жатышат. Бул адатка да айланды. Алар элдин, мамлекеттин кызыкчылыгын эске алган жерлери жок. Єздєрїнїн кара курсагы їчїн кєшєкєрлєнгєндєрдї терс аяк деп гана коёт. - Мамлекетибиздин кызыкчылыгы їчїн бийлик менен оппозицияда жїргєн саясатчыларга кандай пикир айтат элеўиз? - Чындыгын айтканда мен єкмєттїн ишине деле анчалык ыраазы эмесмин. Кемчиликтер бар. Ал эми оппозицияда жїргєндєр – булар шайтан кєпєлєктєр. Їйдє жарык жок болсо, кычыктарга кирип кетип жок болуп калышат. Жарык кїйсє эле пайда боло калышат. Жазуучу катары аларды мындан башкача сыпаттай албайм. Ошол оппозицияда жїргєндєрдїн бирєє дагы мамлекетибиз їчїн омоктуу тїркїк болуп бере албайт. 14-март, 2014-жыл


8

ШОУ МАЕК

“ЭЛИТА KG” телекєрсєтїїсїнїн артында ким турат? Чыгармачылыкта эриш-аркак иштеген таланттуу адамдардын катары кєбєйїп бара жаткандыгы кубандырат. Жакында дагы бир чыгармачыл тандем тїзїлїп, жакшы саамалыктар башталганы турат.

Ñàõèáà ÊÀÄÛÐÎÂÀ, “Ýëèòà KG” êºðñºò¿¿ñ¿í¿í àëûï áàðóó÷óñó: “ЭЛИТА ДЕГЕНДЕ АТАЙЫН КАЙСЫ БИР ТАНДАЛМА ИНСАНДАРДЫ ЧАКЫРУУ МАКСАТ ЭМЕС”

- Сахиба айым, жаўы кєрсєтїїнїн идеясы качан, кандайча пайда болду эле? - Негизи Комуз ТВ каналынын продюсери Ариза Рыскулбекова ушул кєрсєтїї тууралуу идеяны мага сунуштаганда мага жаккан. Себеби, бул кєрсєтїї аркылуу Кыргызстандагы таанымал адамдардын, мейли саясатчы болсун, мейли ишкер, депутат,ректор, доктор,

ырчы, элчи айтор бардык тармактагы адамдардын эл билген, билбеген жактарын чагылдырууга толук мїмкїнчїлїк болот экен. Эў ириде адамдар менен баарлашуу анын ичинде эл тааныган инсандарды кєрїїчїлєргє башка тарабын ачып берїїнї пландаганбыз. Буюрса бул кєрсєтїї менен кєптєгєн кызыктуу маектештерге кїбє болосуздар.

- Эмне їчїн “Элита KG” деп атадыўар, бир гана тандалган чєйрє эфирге чыгат дегендикпи? - Биринчиден, мындай аталыштагы кєрсєтїї Кыргызстандагы телеканалдарда жок. Элита дегенде атайын кайсы бир тандалма инсандарды чакыруу максат эмес. Тескерисинче, коомубузду элитага айлантып алуу єз колубузда дегенди айткыбыз келди. Анан да кєрсєтїїгє чакырылган кайсы гана конок болбосун, коомчулукка позитив тартуулаган портретин кєрсєтїїнї максат кылганбыз. Керек болсо ырдатабыз, гимнастика жасатабыз, сууда сїздїрєбїз, топ ойнотобуз дегендей кызыктуу жактары бар.

туруучу, тасма директору болуп аралашып калгам. Мен ойлойм, чыгармачыл адамга чек жок болуш керек. Єзїмдї чыгармачылыктын тїмєн тїйшїгї їстїндє кєргїм келет. Ошондуктан таланттуу, жаўы багытта иштей билген кыргыздын мыкты кыздарынын бири Ариза Рыскулбекова экєєбїз чыгармачыл тандем тїздїк. Кудай буюрса кино жаатында эле эмес бир топ маданий багытта жакшы эмгектерди жаратуу оюбузда бар. Ал кїндєр алыс эмес чыгаар. Азырынча “Элита KG” кєрсєтїїсї аркылуу конокторду электен єткєрїп жатабыз. Башталышы жакшы ийгиликтер менен башталды.

Àðèçà ÐÛÑÊÓËÁÅÊÎÂÀ, Êîìóç ÒÂ òåëåêàíàëûíûí ïðîäþñåðè: “АЗЫРКЫ КЕЗДЕ ТОЛУГУ МЕНЕН ПРОДЮСЕРЛИККЕ ЄТТЇМ”

- Кайсы кїндєрї кєрїїгє болот? - Комуз ТВ каналынан аптанын ар бир жекшемби кїнї кечки саат 19:00дє эфирге чыгат. Кийинчерээк кєрсєтїїнї орус тилинде да чыгарууну пландап атабыз. - Сиз буга чейин кино тармагына да аралашып жїрдїўїз эле, жакпай калдыбы? - Кино дїйнєсї канчалык тїйшїктїї, оор эмгек болбосун мен їчїн иштєє аябай кызык болгон. Буга чейин айрым тасмаларда уюш-

- Ариза, жакында Комуз ТВ телеканалынын юбилейи тууралуу угуп калдым эле? - Ооба. Май айында 5 жылдык мааракени

белгилеп, чоў программадагы концерт єткєрєбїз. Жакында Комуз ТВ Акнет байланыш тїйїнїнє да єттї. Себеби биз бардык региондорду да камтышыбыз керек.

- Канал жалаў музыкалык багытта эмес беле, жаўы берїїлєр ачылдыбы? - Жаўы бир топ телеберїїлєр толуктайт. Жакында эле чыгармачыл журналист Сахиба Кадырова экєєбїз “Элита KG” деген теле берїїнї алып чыктык. Бул телеберїїдє кыргыз элибиздин кєзгє кєрїнїктїї инсандарын чакырып сонун эксклюзивдїї маектерди куруп беребиз. Аягында биздин музыкалык канал їчїн ырдап же бийлеп берет. - Чыгармачылыкта кандай пландарыў бар? - Сахиба экєєбїз тандем тїзїп, чоў-чоў иш-чараларды пландап атабыз. Мен буга чейин жалгыз иштеп келгем. Сахиба экєєбїз иштеп баштагандан бери бир топ жеўилдеп калдым. Ишин так билген, абдан жоопкерчиликтїї айым экен. Буюрса алдыда Кыргызстанда мыкты эмгектерди алып чыгабыз деген максатыбыз бар. - Сенин кинодо аткарган ролуўду кєрїп калдык эле, азыр алыстап кеттиўби? - 4 жыл мурун бир топ тасмаларга тартылгам. Азыркы кезде толугу менен продюсерликке єттїм. Киного тартылууну токтоттум. Жакында жаш таланттарга жардам кылуу максатында, ырчы Беки кызы Айчолпон менен эки жылга келишим тїздїк.

“АЛТЫН ЇНДЇН” КЇНГЄЙ-ТЕСКЕЙИ Єткєн сандарыбыздын биринде продюссер Мирлан Муратов “Алтын їн 2013” фестивалын єткєрїїдє катышуучулардын паспортун алып, 50дєн билет сатмайынча бербейм деп жатат, - деген катышуучулардын биздин гезитке арыз каты менен кайрылганын жарыялаган элек. Ар бир нерсенин кїнгєй-тескейи болот эмеспи, ошол макала чыккандан кийин биздин редакцияга арыз кат жазгандардын бири Айбек Жакошов деген бала бизге берген маалыматын тєгїнгє чыгара тургандыгын, ал маалыматты Темирбек деген баланын байкеси жаздырганын айтып, сєзїн артка алаарын билдирди. Анда сєз башынан болсун.

- Айбек. Биздин гезитке андай маалыматты берїїгє ким тїрткї болду? - Жатаканада жатсам Сейитмуратов Темирбек телефон чалып: “Эшикке чыга калчы?”- деп калды. Чыксам Акыл деген байкеси менен туруптур. Байкеси їчєєбїз машинеге тїшїп алып бир жерге бардык, ал жактан гамбургер алып беришти. Аны жеп бїткєндєн кийин сиздердин гезиттин редакцияўыздарга алып барышты. Темирбек, Зарима деген кыз їчєєбїз арыздануу катын жазганбыз. Аны Акыл байке жаздырган. - Сени редакцияга алып келгенде кимди жамандап жазып атканыўды билгенсиў да? - Ооба билгем. Мирлан Муратов биздин паспортту алып бербей жатат, 50 билетти кыйнап саттырды деген сєздєр болчу. - Мирлан чын эле ошончо билетти саткыла деп паспортуўарды алды беле? 14-март, 2014-жыл

- Биз кастингге барганда ал жактан анкета берген. Анкетада чындыгында 50 билет сатасыў деген пункту да бар болчу. Биз сатабыз деп кол коюп бергенбиз.

- Сен канча билет саттыў эле? - 40 билет саткам. - Эми биздин редакцияга барып берген маалыматыўды тєгїнгє чыгарып жатканыўды кандай тїшїнсєк болот? - Биз берген маалыматта калп жери да бар. Анткени, биз барганда єзїмдїн башымды иштетип деле жазган эмесмин. Жанымдагылар эмнени айтса ошону жаза берген болчумун. - Эмнеге антип жаза бердиў? Калп болуп калып эртеў Мирландын бетин кантип карайм деген ой болгон жокпу? - Андай ой башыма келген деле жок. Темирландын Акыл деген байкеси: “Паспортуўду алып берем, жаза бер”

– деп койгон.

- Сени коркутушту беле же єз эркин менен эле жазгансыўбы? - Коркуткан деле эмес. Акыл байкенин айтканы менен жанымдагылар жазышты, мен да ошондой жаза бердим. - Мирлан Муратов паспортуўарды бердиби анан? - Башкасын билбейм, бирок менин паспортумду 2-3 кїндє берем деди. - Биздин гезит аркылуу “Алтын їн 2013” долбоору тууралуу эмне сєз айткын келип жатат? - Чындыгында долбоор жакшы єттї. Таланты бар, таанышы жоктор їчїн чоў сахнага чыгууга мыкты мїмкїнчїлїк тїзїп берди. Мындай долбоорлор дагы да болушун каалайм. P.S. Албетте ар кимдин єзїнїн чындыгы бар. Чындыкты канча катканыбыз менен чыркырап чыга келет эмеспи. Бул жакта ким чын маалымат берди, кимдики туура же кимдики калп экенин убакыт єзї таразалайт деген жакшы сєз бар эмеспи. Анын сыўарындай убакыт баарына тараза.

 Тєлєбїбї КАСЫМАЛИЕВА


9

СУУ-КУЙДУ

«АРСТАН», «ЖОЛБОРС», «ТЇШКЄН ХАНДЫ» КОРГОГОН МААЛЫМАТ КАРАЖАТТАРЫ «Досуўду кєрсєтчї, сенин ким экениўди айтайын» дейт элибизди. Бул макалды «жаандан кийинки козу карындай жайнап чыккан» маалымат каражаттарына арнасак жарашчудай. Себеби бїгїн саясатчы аттуулардын кєпчїлїгї гезит, сайт, алды телеканал ачып, єздєрїн «байдын эрке кызындай мактатып», атаандаштарынын їстїнєн жугунду куйдуруп калышты. Алардын кїч башында Оштун экс-мэри Мелисбек Мырзакматов турат. Экинчи борбордогулар Мелис Жоошбаевичти «баскынчы» катары таанышат. Муну «Ош-ТВ» телеканалын кантип «адалдаштырып» алганы тастыктайт. Каргашалуу июнь окуясынан кийин єкїмзордук менен басып алган «Ош-ТВнын» убайын алигиче кєрїп жатат. Мэр кезинде єзїн айга, кїнгє теўетип мактатып, ошол эле маалда борбордук бийликти бир жактуу каралаган берїїлєрдї байма-бай чагылдырчу. Аны менен эле чектелбестен, тїндїк-тїштїк ажырымын кеўейтїїчї смс-билдирїїлєрдї таратып, элдин ынтымагын бузуу аракетин кєргєнї белгилїї. Мындай адатын экс-мэр статусуна ээ болгону деле таштай алган жок. Бїгїнкї кїндє да аталган канал Мырзакматовдун камчысын чаап жаткан кези. «Тїшпєс хандын», ой, «тїшкєн хандын» ашынган улутчул, регионалист экенин ага караштуу «Тїштїк.кейжи» сайтынын жарык кєрїшї далилдейт. Биринчиден, сайттын аталышы эле элди бєлїп-жарууга ба-

гытталганын ашкерелесе, экинчиден, анда М.Мырзакматовго ылайыктуу жаўылыктар жарыяланып турат. Мурдагы басма-сєз катчысы Сюита Соурбаеванын кєўїлїн алып, ага «Тайан.кейжи» сайтын ачып бергенин билебиз. Ошол эле учурда «Фактор.кейжи» сайты Мырзакматовдун акырынан жем жээри маалым. Ал эми єкїл баласы Дайырбек Орунбековдун «Маалымат.кейжи» сайты менен «Мекенинфо» гезити Мырзакматовдун «арзыматына» айланганына кєп болду. «Туулганына» эки ай баскан «Искра» гезити да «тїшкєн хандын» жеке єзїнє тиешелїї экенин гезитте жарык кєргєн макалалар тастыктайт. «Искранын» башкы редактору Адилет Айтикеев Ак їй, Кєк їйдї жєнсїз шыбап гана кычуусу канбастан, улуттар, региондор аралык чагым салуучу маанайдагы макалалардын автору катары таанымал. Экс-«республикачы», «Бир бол» партиясынын лидери Алтынбек Сулайманов Мырзакматов дегенде «итатайы» тутулчу эле. Саясат дегениў ушул белем, бїгїн ал каржылаган «Кыргызстанбїгїн.кейжи» сайты Мырзакматовго келиндей жїгїнє кызмат кылып калыптыр. А.Сулайманов Мырзакматовдун алдында «сынган» же Мырзакматов їкасынын оозун «долларбайлар» менен майлаган. Биз М.Мырзакматовго караштуу делген маалымат каражаттарынын четин гана мисал келтирдик. Эгер зарылчылык туулса, тизмени дагы улантабыз…

МЫРЗАКМАТОВ МЕНЕН ГАИПКУЛОВ ЖАПАРОВГО ЖОЛУККАНЫ КЕТИШТИБИ?

МАКСАТ КУНАКУНОВДУН КАРКЫРА ЖАЙЛООСУН САТУУГА «МАКУЛ» ДЕП ДОБУШ БЕРГЕНИ ЧЫН «Жаштар єкмєтї» кыймылынын єкїлї Максат Кунакунов «Искра» гезитине курган маегинде эки маселенин башын ачыптыр. Ал Равшан Жээнбеков баш, Мелис Мырзакматов тєш болгон Улуттук оппозициялык кыймылдын лидерлерин Кыргызстанда баш-аламандык уюштурганы жатат деп айыптап, аларга каршы чыгарын расмий жарыялаган. «Улуттук оппозициялык кыймылдын мїчєлєрїнїн бардыгы мурдагы саясатчылар, мурунку бийликтегилер. Биздин жаўы єкмєттїн тїзїлгєнїнїн максаты да ушул. Бийликтегилер улам орун алмашпай жаўылансын деп жатабыз. Бизди булар тажатты. Керек болсо «Майдан» кылабыз дегендери кыжырды келтирет. Жаштар єкмєтї ага жол бербейбиз. Же болбосо дагы бир тєўкєрїштєрдї кыла турган болсо да жол жок. Анткени бул Кыргызстан їчїн кыйынчылык алып келип калат» деген Максат мырза УОКко кирбей, «Ата журттан» чыгып, єз алдынча саясат жїргїзїп жаткан Садыр Жапаровдун камчысын катыра чабарын

билдирип койгон. Сєзїн андан ары улаган Кунакунов Каркыра жайлоосун бєтєн мамлекетке єткєрїп берїїгє макулдугун бергенин жашырган эмес. Каркыра боюнча макулдук бергеним бул чын. Аны танбайм…» деген Кунакунов бул кадамы їчїн єкїнбєй тургандыгын баса белгилеген. Эмне демекчибиз? Но коммент…

Баа - балакай

“ЖАШТАР ЄКМЄТЇ” ТЕЛЕДЕН УЯТ БОЛДУ Кечээ “Азаттык+” телеберїїсїнє айтылуу “Жаштар єкмєтїн” тїзїп алып, таскагы катуу чыккан, а бирок дїбїртї угулбай жаткан мїчєлєрї экс -“акжолчу” Максат Кунакунов жана журналист-Дайыр Орунбеков келип катышты. Ушул берїїдєн аталган бирикменин бир да программасы жок экени, жєн гана биригип алып эле жаштарды дїрбєтїї максаттары болгону ачык-айкын билинди. Буга студияда отургандар да, экрандын ары жагындагы миллиондогон калайык-калк дагы кїбє болуп, ынанды. Анан дагы экєє отуруп алып, карандай калпты айтып жатышат. Кунакунов Бакиевдерге эч тиешеси жоктугун, Орунбеков Оштун экс-мэри Мырзакматов єкїл атасы болсо да, артыларында ал турбаганын айтып, жанды жешти. Айласыздан Иса пайгамбарды сатып кеткен Иуданы эстейсиў. Ал дагы

бетинен єбїмїш болуп, Исаны душмандардын колуна салып берген. Булар дагы каратып туруп Бакиев атасы менен Мырзакматов єкїл атасын сатып атышат. Буларга оппонент болуп чыккан жаштар “биз мындай иштерди жасап жатабыз, биз тигиндей идеяларды ишке ашыруудабыз” деп колунан келген мамлекетке жардамы жєнїндє айтып берип атышса, Дайырбек Орунбеков “мен журналистмин, менин сайтым бар, менин гезитим бар” деп мактангандан башка татыктуу жооп айта албады. “Ушул сайт аркылуу капчыктууларды мактайм, калганын поктойм, башка пайдалуу иш колуман келбейт” деп да кошуп койсо сонун болмок. Ошентип, кєрїїчїлєр экстердин кол жоолугу болгон, шаша-буша жаз алдында бийликке акарат келтирїї максатында гана тїзїлє калган “Жаштар єкмєтїнє” кол шилтеп, басып кетишти.

Р.Жээнбеков: «Жаштар єкмєтї» кыймылынын єкїлї Максат Кунакунов «Искра» гезитине курган маегинде эки маселенин башын ачыптыр. Ал Равшан Жээнбеков баш, Мелис Мырзакматов тєш болгон Улуттук оппозициялык кыймылдын лидерлерин Кыргызстанда баш-аламандык уюштурганы жатат деп айыптап, аларга каршы чыгарын расмий жарыялаган. «Улуттук оппозициялык кыймылдын мїчєлєрїнїн бардыгы мурдагы саясатчылар, мурунку бийликтегилер. Биздин жаўы єкмєттїн тїзїлгєнїнїн максаты да ушул. Бийликтегилер улам орун алмашпай жаўылансын деп жатабыз. Бизди булар тажатты. Керек болсо «Майдан» кылабыз дегендери кыжырды келтирет. Жаштар єк-

мєтї ага жол бербейбиз. Же болбосо дагы бир тєўкєрїштєрдї кыла турган болсо да жол жок. Анткени бул Кыргызстан їчїн кыйынчылык алып келип калат» деген Максат мырза УОКко кирбей, «Ата журттан» чыгып, єз алдынча саясат жїргїзїп жаткан Садыр Жапаровдун камчысын катыра чабарын билдирип койгон. Сєзїн андан ары улаган Кунакунов Каркыра жайлоосун бєтєн мамлекетке єткєрїп берїїгє макулдугун бергенин жашырган эмес. Каркыра боюнча макулдук бергеним бул чын. Аны танбайм…» деген Кунакунов бул кадамы їчїн єкїнбєй тургандыгын баса белгилеген. Эмне демекчибиз? Но коммент…

КУНАКУНОВ «ЖАШТАР ЄКМЄТЇНЇН» ТЄРАГАЛЫГЫНАН ЫРГЫЙБЫ? Конкреттїї программасы жок, алигиче Юстиция министрлигинен каттоодон єтє элек «Жаштар єкмєтї» кыймылы жакынкы аралыкта жыйын єткєрмєкчї. Ишенимдїї булагыбыздын кабарлашынча, жыйында Максат Кунакуновду тєрагалыктан шыпырып тїшїп, ордуна жаўы жетекчини шай-

лоо маселеси каралат. М.Кунакуновдун «ак жолчу» депутат, Жаныш Бакиевдин «кол баласы», Каркыра жайлоосунун сатылышына кол кабыш кылганы коомчулук тарабынан кескин сынга тушуккан соў, «Жаштар єкмєтїнїн» кєшєгє артындагы кожоюндары ушундай чечимге келгендей…

“САДЫР ЖАПАРОВДУ ЭЧ КИМ КОЛДОБОЙ КОЙДУ, АЛ ЖАЛГЫЗ КАЛДЫ” Садыр Жапаровдун митинги башка оппозиционерлерден колдоо таппаганы їчїн башка кїнгє которулганын УОКтун башчысы Рашван Жээнбеков интернет-басылмаларга билдирген. Анын айтымында, Жапаров 17-мартта Ак їйдїн алдында митинг болот деп башка оппозиция лидерлери менен макулдашпай эле жарыялап жиберген, андан соў гана УОКту чакырган. «Лидерлер баш тартышты. Ал жалгыз калды, бир гана Нурлан Мотуев аймактардан колдоп жїрєт. Миўдеген митингди жалгыздап уюштуруу татаал, ошондуктан аны 31-мартка которду. Бийликтин провокациясынан кооптонуу деген жєн гана шылтоо», — дейт депутат. Эскерте кетсек, Жапаров єзї болсо бийлик чагымчылдар тобун даярдап жаткандыктан курултайды башка кїнгє жылдырганын айткан. Акинай АЙДАРОВА

14-март, 2014-жыл


10 Êûðãûç Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè À.Ø.Àòàìáàåâãå, Êûðãûç Ðåñïóáëèêàñûíûí Æîãîðêó Êå¢åøèíèí òºðàãàñûÀ.Ø.Æýýíáåêîâãî, Êûðãûç Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåìüåð-ìèíèñòðè Æ.Æ.Ñàòûáàëäèåâãå

КАЙРЫЛУУ

Урматтуу Алмазбек Шаршенович, Урматтуу Асилбек Шарипович, Урматтуу Жантєрє Жолдошевич, Украинада азыркы учурда болуп жаткан окуялар бїткїл кыргызстандыктарды чочулатууда. Єзїнїн анча узак эмес учурдагы тарыхында кыргызстандыктар революциянын бардык татаалдыктарын эки жолу башынан єткєргєн – бул мамлекеттїїлїктїн негизинин бузулушу, бийликте тургандардын жєнєкєй калктын ачуусун келтирген акыйкатсыз жана эки жїздїїлїк аракеттери, бизнеске болгон рейдерлик кол салуулар жана капиталды єлкєдєн алып чыгып кетїї, калктын кєўїлї калып єз єлкєсїнїн келечегине ишеничи калбай, башка єлкєлєргє массалык миграцияланышы, ошондой эле эў коркунучтуусу – бийлик менен каршы турууда жана улуттар аралык жаўжалдын жыйынтыгында курман болуулар! Мына ушундай каргашалуу кїндєрдї башыбыздан єткєргєнбїз жана мындай кайгыны Украинанын калкына каалабайбыз. Бул єлкє менен биздин жалпы тарыхыбыз бар, ошон-

дой эле ачык келечек болот деген їмїттєбїз. Протесттик акциянын жыйынтыгында єз жакындарын жана туугандарын жоготкон Украина жарандарына кєўїл айтабыз жана кайгысын теў бєлїшєбїз. Биз МУКК жана ИИМ ардагерлери єлкєнїн жетекчилигине 2005–2010-жылдары болуп єткєн каргашалуу окуялардын кайталанышына ЖОЛ БЕРБЄЄ талабыбыз менен кайрылабыз! Украинада болуп єткєн окуялар Кыргызстандын саясатчыларынын чєйрєсїндє «революциялык» маанайды туудуруп, кайрадан протесттик толкундарга чакырыктар жаўырууда. Оппозициялык кїчтєр биригишип, миўдеген адамдардын кырсыгына гана эмес, мамлекеттїїлїгїбїздї жоготуп алуубузга алып келїїчї натыйжаларды ойлонбой, єлкєдє бийликти алмаштырууга умтулушууда. «Жаўы оппозициянын лидери» деп аталуучу Равшан Жээнбеков Киевдеги «Евромайдан-

дын» тажрыйбасын изилдеп, украиналык оппозициянын лидерлери жана алардын чет єлкєлїк демєєрчїлєрї менен жолугушуп жїргєндїгїн жашырбай айтып келїїдє. Баарыбызга белгилїї болгондой биздин Кыргызстаныбыздагы тынчтык жана стабилдїїлїк кыл учунда тургандыгын эске алып, бардык саясатчыларды токтоого, чоў эмгек менен орнотулган тартипти бузбоого жана калктын эртеўки кїнгє болгон їмїтїн їзбєєгє чакырабыз!. Биз, азыр тынч эмес абал єкїм сїргєн мезгилде, єлкєдє тынчтыкты жана стабилдїїлїктї сактап калуу максатында, Кыргызстандын Президентин, Жогорку Кеўешти жана Єкмєттї тємєнкї иш-аракеттерге чакырабыз: 1. КР Жогорку Кеўеши Р.Жээнбеков жана анын компаниясы сыяктуу айрым парламентарийлердин аракеттерине саясий баа берїїгє;

2. 2014-жылы кандай болбосун протесттик акцияларды єткєрїїгє мораторийди мыйзам чегинде жарыялоого; 3. Єлкєдєгї абалга таасирин тийгизїїчї саясий популизмден, ар кандай жарыялоолордон, акциялардан баш тартууга; 4. Бийликтин ишмердїїлїгїнїн ачык-айкындыгы їчїн, аткарылган иштер тууралуу бийликтин бардык бутактарынын мезгилмезгили менен отчет тапшыруу практикасын киргизїїгє; 5. Кыргызстанда коомдук-саясий кырдаалдын стабилизацияланышына чейин бийликтин мыйзам чыгаруу жана аткаруу бутактары їчїн жайкы каникулду жоюуга.

КР МУКК Ардагерлер кеўешинин тєрагасы Чолпонбаев З.Ж. КР ИИМ Ардагерлер кеўешинин тєрагасы Жоошбаев С.Ж.

ЭЛЕКТР ЭНЕРГИЯСЫН ЇНЄМДЄЄЧЇ ЯПОНИЯЛЫК ЖЫЛУУЛУК НАСОС ЭМИ КЫРГЫЗСТАНДА 11- март кїнї “ Кой-Таш” эс алуу борборунда “дордой” Ассоциациясынын президенти Аскар Салымбековдун демилгеси менен “Niton ltomik Co.Ltd” аттуу япониялык компаниянын ишкерлери

Ачылышты Аскар САЛЫМБЕКОВ єз сєзї менен баштады. - Сиздер кїбє болуп аткандай жылуулукту їнємдєєчї аэротермалдык насос Японияда 2001жылы ойлоп табылып, ошондон бери Японияда колдонулуп келет

жеке ишмерлерге кайрылат элем, урматтуу журналисттер силерде айтсаўыздар бул электр энергиясын їнємдєє- келечеги кеў тема. Єзїн издеген, єз жолун издеген жеке ишмерлерге ушул жылуулукту їнємдєєчї насос менен алектенсе эч єкїнїшпєйт деп айта алам.

- Ушул “Кой-Ташка” орнотулган аэротермалдык насостун базар наркы канча болот? - “Кой-Ташка” окшогон чоў объектилерге орнотуу 15 миў доллардын айланасында болот. - Карапайым адамдар єздєрїнїн їйлєрїнє койдуруу кымбатка тїшпєйбї? - Жеке адамдарга 5 миў доллар-

ойлоп тапкан аэротермалдык жылуулукту їнємдєєчї “Eco Cute” насосунун ачылышы болуп єттї. Ачылышынын урматына кызыл лента кесилип, буга Кыргызстандын ишкер бизнесмендер, басма сєз кызматкерлери жана Кой-Таштын тургундары келип катышышты. Ачылыш аземи жылуулук аэротермалдык “Eco Cute” насосу орнотулган, дарылоочу борбордун астында єттї. 14-март, 2014-жыл

экен. Аэротермалдык насос адам баласынын жашоосуна абдан керектїї жана пайдалуу, экологиялык жактан зыяны жок, жылуулукту кїндїн нурунан, абадан алып, аны менен сууну жылытып їйдїн ичине колдонууга берилет. Элестетсеўиз, їйдє жылытыш їчїн канча деген кємїр, отун керектелет андан чыккан экологияга зыянын тийгизїїчї тїтїн, кємїрдїн калдыктары мунун баары зыян болуп жатпайбы. Эў негизгиси кышында жарыкты їнємдєйт жана ызгаардуу суукта подстанцияларга кїч келбейт. Мен мїмкїнчїлїгї бар

га чыгат. Кымбатыраак, бирок келечеги жакшы болуп атпайбы. Ар бир обьектинин кєлємїнє жара-

ша болот. Баасы да ар башка болушу мїмкїн. Мындан соў Япониянын Кыргызстандагы элчиси Такаюке Коике сїйлєп, ал єз сєзїндє “Niton ltomik Co.Ltd” аттуу компаниянын єкїлдєрїнє жана Кыргызстанда иш жїзїнє ашырып жаткан “Дордой” Ассоциациясынын президенти Аскар Салымбековго тереў ыраазычылыгын билдирип єттї. Бул сєздєрдєн кийин аэротермалдык насосун кызыл лента менен ачып, дїркїрєгєн кол чабуулар менен коштолду. Жылуулук берїїчї аэротермалдык насосту Кыргызстанга алып келип биздин элге тартуулап жаткан Аскар Салымбеков байкебизге ыраазычылыгымды билдирем. Аскар байкебиздей, Кыргызстандын келечегин ойлогон атка минерлер кєбєйсє, кыргыз элине жакшы турмуш кїтєєрїнєн шек санабайт элем. Рахатбек РЫСАЛИЕВ


ПАРЛАМЕНТТЕ ЭМНЕ КЕП?

11

ДАШМАН КОРГООГО МУКТАЖБЫ..?

Дашман єрєєнїнє 2007-жылы мамлекеттик корук макамы берилип, тиешелїї коргоо чаралары башталган. Бирок, бул аймакты байырлап келген Жалал-Абад облусунун Базар-Коргон районунун Арстанбап, Кызыл-Їнкїр, Могол жана Талдуу-Булак айыл тургундарына мындай макам берїї бир кыйла ыўгайсыздыктарды жаратып келет.

Мындай эки жактуу маселе Жогорку Кеўештин Агрардык саясат, суу ресурстары, экология жана региондук єнїгїї боюнча комитетинин кароосуна коюлуп, єйдє тартсаў араба сынат, ылдый тарсаў єгїз єлєт абалына кептелди. Комитеттин кароосунда жергиликтїї тургундар бул жердеги эл макам- сакамы жок эле тээ илгертеден бери Дашманды аздектеп,

ТЫНЧТЫКТЫН БААСЫ

Жаз босогодо баш багып, кыштын кары багалегин, жеўин тїрїнїп, жылаўбаш мекендин адыр- тоо, аўыз, белин кезип жїрєт. Алдыда Нооруз. «Жаздын бир кїнї, бир жылга тете». 27 жашыма чейин мен анчалык маани бербеген жана маани берсем да баасын, баркын тїшїнбєгєн «Тынчтыктын баасы» деген сєздї кєп эстейм. Бир жолу Атамекендик согуш жєнїндє Эл акыны Сїйїнбай Эралиев менен маек куруп калдым. Согуш менен тынчтык жєнїндє узак сїйлєдї... «Айланайын балдарым, тынчтыктан кудай айырбасын, бешикте бала чочубасын, желеде кулун їркпєсїн...»,- деген таризде батасын берди аягында. Кызыгы мен ошондо деле ал киши саймедирелеп аткан «тынчтыктын баасына» тїшїнбєгєн экенмин. А бирок мен «Тынчтыктын баасын» кийин тїшїндїм. Ал кїн 2010- жылдын 7-апрель кїнї болчу. Адаттагыдай журналисттик ишим менен алек элем. Адатта оперативдїїлїк жагынан алдына киши салбаган «Азаттыкчылар» улам бир тири укмуштуудай сїрєттєрдї, єлгєн кыргыздарды, атылган адамдарды, чачылган шаарды, шаштысы кеткен элди тартып келип жатышты. Борбор калаа кызыл- жаян кан, боздогон їн, буулуккан букка толуп кала берди. Кудум согуш кїн-

дєрї сыяктанган шаар жашоосунун ошол кездеги каарманы катары милиция агалардын баркын тїшїндїк. МАИчи кєрїнє калса сїйїнєсїў. Ээн калган шаар... Ээн баштык єкїм сїргєн кїндєр. Ал арада тартип... тынчтык... бул эки жєнєкєй сєздїн адам баласынын жашоосундагы орду опол тоодой экенин мага окшогондордун кєбї тїшїндї. Элеттик ак сакал айтчу тынчтык, Эл акыны Эралиев айткан тынчтык менин кєз алдыман чубап єтїп турду. Ошол їчїн мен тынчтыктын баркын жаз келгенде дайым эстегенге аргасызмын. Бир досум кєп айткан анекдотту кыстарайын... Бир карыя эл арасында сїйлєп жатып улам эле, «Дїйнєдє тынчтык болсун! Дїйнєдє тынчтык болсун!»,- дей берет экен. Анда жанында олтурган кемпири этегинен тартып, «Айланайын абышка, дїйнєдєгї тынчтыкты коюп, їйдєгї эле тынчтыкты айтчы»,- деп абышкасын жекирип алган экен. Анын сыўары жаз келе атат десе эле коркосуў. Дагы эмне болот деп? Чынында эле Тынчтыктын баасына байланышы бар тарыхый окуялар, жаз менен кошо башталган башаламандыктар билгенге «Сынган кылычтагы» Шералинин маўдайына илинген чокою сыяктуу эле. Дїйнєнї коюп, єз єлкєбїздєгї тынчтыкты эле айткыбыз келгени да ошондон. Жазгїл ЖАМАНГУЛОВА, Бишкектик журналист

ага сый мамиле келишкендигин, мындан ары дагы мындай азайып жерди урпактарга татыктуу жеткирїїгє бар аракетин жумшай тургандарын комитет жыйынында дагы айтып чыгышты. Айылдык кеўеш депутаты Медетбек Нуркуловдун айтымында, бул аймактардын жашоочулары эрте жаздан баштап, кеч кїзгє чеийн Дашмандын жаўгагынан тарта, алма, єрїк, чие, козу карын, ит муруну менен тиричилик єткєрїп келишет. Корук макамы токтом аркылуу бекемделгенден кийин жергиликтїї тургундарга чектєєлєр киргизилген. Ал эми расмий бийлик же Айлана-чєйрєнї коргоо жана токой чарбасы агенттиги болсо мындай уникалдуу аймакка корук макамын берип, атайын мыйзам менен кайтарууга алуунун зарылдыгын єз жїйєєлєрї менен коргоп чыгышты. Карама-каршылык аталган аймак корукка айлангандан кийин жергиликтїї калк чектєєлєргє макул болбогондон жаралып отурат. С.Атажанов маселе жаралганда ал

жерге барып, маселенин маўызы менен таанышып кайткан. Тиешелїї жыйынтык менен коруктун жалпы аянтынын чарбалык аймагы (карапайым элдин кирип, чєп чаап, мємє жыйууга уруксаат берилген бєлїгї) 90�ды, ал эми ядролук аймак (биотїрдїїлїктїн кеўири болгон бєлїгї, бул аймакка элдин кирип-чыгуусуна тыюу салынган) 10� болуп жергиликтїї элдин кызыкчылыгына єзгєргєн. Ошентип, бир кєзїў бир кєзїўє жоо болуп, адам адамга ишенбей калган учурда дал ушундай “сеники да чын, меники да чын” деген маселе жаралып жатканы кєп эле учурда кезигип келет. Ажайып токой менен жан сактап келген элге токойго муктаж болбогондой кылып шарт тїзїп берип, элдин социалдык абалын оўдой албагандан кийин, корук кылып коруунун максаты ишке ашаары толугу менен кїмєн. Ошол эле маалда арканды узун таштап, бизден кийин да бала-бакыра, урпак, эл деген бар экенин эстеп, токой массивин коргоо теориялык жактан туптуура жол.

Ал гана эмес экология жаатындагы эл аралык конвенцияларга да мындай уникалдуу жерлерди коргоо милдеттендирилген. Ошентип, эки жактуу мындай маселе боюнча парламент комитети Дашман аймагына тагылган макамдын зарылдыгын, ошол эле маалда токойлордун кыйылып кетпєєсїнє жол бербєє боюнча чечим кабыл алышты. Жыйынтыгында жергиликтїї тургундардын отун-суу, жылуулук маселесин дагы чечип берїї жагы, айыл тургундарынын суроо-талаптарын эске алуу менен экотутумду сактап калуу жагын караштыруу Єкмєткє тапшырылды. Ушул жылдын июнь айында бул маселеге комитет кайрадан кайрылат. Белгилей кетсек, бул маселе аталган корук жайгашкан “Жалал-Абад областынын Базар-Коргон районунун Арстанбап, Кызыл-Їнкїр, Могол жана Талдуу-Булак айыл аймактарынын тургундарынын кайрылуусу себеп болуп, аны кароо комитет тєрагасы Сайдулла Нышанов тарабынан демилгеленген.

БЇТКЇЛ ДЇЙНЄЛЇК ЖАШТАР АССАМБЛЕЯСЫ БАЛДАРДЫ КУБАНЫЧКА БЄЛЄДЇ Єткєн сандарыбыздын биринде бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясынын айыл аймактарын таза cуу менен камсыз кылганын жазып єткєнїбїз эсиўиздерде болуш керек. Бир гана таза cуу менен чектелбестен 8-март кїнї Бишкек шаарынын «Ыйман» комплексинде жетим калган жаш балдарга 2 айда бир єтїлїп туруучу акциясы болуп єттї. Бул акцияны Нематуло ажы єзїнїн таалим сабагы менен ачып андан кийин жалпы каза болгон аталардын арбагына багыштап жаш балдар єздєрї куран окуду. Бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясынын орто азия боюнча атасыз балдар менен иштєє бєлї-

2-топтун ата-энелер комитетинин тєрайымы Атыр Сандалбекова: Мен эки небереме 2011-жылдан бери «бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясынан» жєлєк пул алып келе жатам. Бул уюм кїзїндє кїзгї кийим жана кышында кышкы кийим берип турат, кийим кече берилбей калган кезде кийимдин акчасын берип турушат. Андан тышкары окуу жылы башталганда балдарыбызды окуу куралда-

мїнїн башчысы Недали Кїндил комиссияны жетектеп Чуй областынын жарымы жана Бишкек шаарындагы бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясынын карамагындагы 300дєн ашык балага 2400 сомдон жєлєк пул жана белектерин тапшырды. Жаш балдардын кєздєрїнє кубаныч оту кїйїп ыраазычылыктын жїздєрїн кийип «бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясына» рахматтарын айтып жатышты.

ры менен камсыз кылып турушат. Орозо айт, Курман айттарда тамак ашга азык тїлїктєрїн алып беришет. Бул уюм мектепти жакшы баа менен бїткєн балдарды жогорку окуу жайларда бекер окутушат. Бїгїн энелердин майрамына карата жакшы каалоо тилектерин айтышты, ошондой эле балдарга 2400 сомдон жєлєк пул жана таттуу белектерин таратышты. Бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясынан чоў жардамдар кєрсєтїлїп турат, бул уюмга чооў ыраазычылыгымды билдирем. “Бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясы” бир гана жетим балдарга жєлєк пул берїї менен чектелбестен ар кандай комплекстерди , мечиттерди, ар кандай кырсыктардан жабыркагандарга їй салып беришет, жогоруда айтылгандай айыл жерлерин таза cуу менен камсыз кылып, элдин камын ойлоп турушат . Ооба, биз мындай уюмга «бїткїл дїйнєлїк жаштар ассамблеясына» кудайым єзї ыраазы болуп мындан аркы иштерине ийгилик деп кол жаап алкыш сєзїбїздєн башка эч нерсе деп айта албайбыз. Рысалиев РАХАТБЕК

14-март, 2014-жыл


12

ЮРИСТ КЕЎЕШ

АКЖОЛТОЙ БАЗАРОВ КЕЎЕШ БЕРЕТ Укук жана бизнести єнїктїрїї фондунун жана Борбор Азиядагы Евразия Фонду тарабынан «Жергиликтїї ачыктуулук жана кызматташуунун демилгеси» долбооруy USAIDдин каржылоосу аркылуу иш жїзїнє ашып жатат. Бул долбоор республикабыздын Нарын жана Жалал-Абад облустарында ишке ашырылып жатат. Долбоордун алкагында жергиликтїї элге муниципалдык жана мамлекеттик кызматтар, алардын сапаты, муниципалдык жана мамлекеттик кызматтарды алууда чыккан тїшїнбєстїктєргє байланыштуу кєйгєйлєр боюнча ооз эки, кат тїрїндєгї юридикалык консультацияларды, соттон тышкаркы кызыкчылыктарды коргоо кызматтарын, топтук кеўештерди жана семинар-тренигдерди кєрсєтїлїп келїїдє. Долбоордун алкагында муниципалдык жана мамлекеттик кызматтарды алууда чыккан суроолорго жооптор: Суроо:

- «Муниципалдык кызматчы болуп кимдер саналат? Жооп: - Кыргыз Республикасынын 18 жашка чыккан, ушул Мыйзамда жана башка Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларында белгиленген тартипте муниципалдык кызмат орунунун квалификациялык талаптарына жооп берген жараны муниципалдык кызматчы болуп саналат. Суроо:

- Айылдык Кеўештин депутаттарынын ыйгарым укуктары кандай? Жооп: - Шаардык жана айылдык кеўештер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталган ыйгарым укуктарынын чегинде алар боюнча маселелерди кароого жана чечим кабыл алууга укуктуу. Шаардык, айылдык, райондук кеўештин сессиясында тємєнкїдєй маселелер чечилет: 1) жергиликтїї маанидеги маселелерди башкаруунун тартибин белгилєє; 2) жергиликтїї бюджетти жана анын аткарылышы жєнїндє отчётту бекитїї, ошондой эле бюджеттин аткарылышынын жїрїшї жана бюджеттен тышкаркы фонддордун пайдаланылышы жєнїндє маалыматты угуу; 3) аймакты социалдык-экономикалык жактан єнїктїрїїнїн жана калкты социалдык жактан коргоонун программаларын бекитїї жана алардын аткарылышын контролдоо; 4) жергиликтїї салыктарды, жыйындарды жана жеўилдиктерди киргизїї, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган учурларда алар боюнча ставкаларды аныктоо; 5) жергиликтїї жамааттын муниципалдык менчигин пайдалануунун жана ага ээлик кылуунун тартибин аныктоо, анын ичинде муниципалдык менчиктин объектилерин менчиктештирїї программаларын бекитїї жолу менен аныктоо, муниципалдык менчиктин пайдаланышына контролду ишке ашыруу; 14-март, 2014-жыл

6) жергиликтїї єз алдынча башкаруунун тиешелїї аткаруу органынын иши жєнїндє отчётту угуу; 7) мыйзамдарда белгиленген учурларда депутаттардын ыйгарым укуктарын мєєнєтїнєн мурда токтотуу; 8) жергиликтїї жамааттын уставын бекитїї; 9) тиешелїї мамлекеттик бийлик органдарына киргизїї максатында администрациялык-аймактык тїзїлїш боюнча сунуштарды иштеп чыгуу; 10) кеўештин тєрагасын, анын орун басарын шайлоо, аларды кызмат орундарынан бошотуу, кеўештин тєрагасынын Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына карамакаршы келїїчї чечимдерин жокко чыгаруу; 11) кеўештин регламентин кабыл алуу; 12) єз чечимдери аткарылышына контролдук кылуу; 13) Єкмєт тарабынан аныкталуучу типтїї ченемдердин негизинде жергиликтїї єз алдынча башкаруунун аткаруу органынын штаттык сан-эсебин жана тїзїмїн бекитїї; 14) муздак сууну, канализацияны, жылуулук менен камсыз кылууну пайдалангандык, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык катуу тиричилик таштандыларын жыйнагандык, ташып чыгаргандык жана жок кылгандык їчїн тарифтерди бекитїї; 15) алкоголдук ичимдиктерди жана тамеки буюмдарын сатуунун, ырым-жырымдарды єткєрїїгє тыюу салганга чейинки чектєєлєрїн аныктоо; 16) ирригациялык тармактарды, їйдєгї жана їй жанындагы участкаларды кїтїїнїн тартибин аныктоо; 17) жергиликтїї жамааттын уставына жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык башка маселелерди чечїї. 3. Шаарлардын кеўештеринин сессия-

ларында тємєндєгїдєй маселелер кошумча чечилет: 1) шаардын мэрин шайлоо; 2) ушул Мыйзамда белгиленген тартипте шаардын мэрине ишенбестик билдирїї; 3) мыйзамдарда бекитилген шаар жерлерине салыктын базалык ставкалардын чегинде шаар жерлерине салыктын жиктелген ставкаларды белгилєє; 4) мэриянын аппаратын кошпогондо, шаардын вице-мэрлерин, шаардын турмуштиричилигин камсыз кылуучу бєлїмдєрдїн жана кызматтардын жетекчилерин дайындоого макулдук берїї; 5) шаардын турмуш-тиричилигин камсыз кылуучу бєлїмдєрдїн жана кызматтардын жетекчилерине ишенбестик кєрсєтїї жєнїндє депутаттардын жалпы санынын їчтєн экиси менен чечимдерди кабыл алуу, бул аларды ээлеген кызмат орундарынан четтетїїгє алып келет. 4. Айылдык кеўештердин сессияларында кошумча иретинде тємєндєгїдєй маселелер чечилет: 1) айыл єкмєтїнїн башчысын шайлоо; 2) ушул Мыйзамда белгиленген тартипте айыл єкмєтїнїн башчысына ишенбестик билдирїї; 3) тиешелїї район їчїн мыйзамдарда базалык ставканын базасында эсептелген айыл аймагы їчїн белгиленген жер салыгынын жалпы суммасынын чегинде топурактын бонитетинин баллдарын эсепке алуу менен айыл чарбасына жарактуу жерлерди пайдалангандык їчїн салыктын жиктелген ставкаларын аныктоо; 4) Айыл чарбасына жарактуу жерлердин Мамлекеттик фондунун ижарага берїїнїн тартибин аныктоо; 5) талап кылынбаган жана пайдаланылбаган жайыттарды пайдалануу.

Суроо:

- Менин агам дыйкан чарбанын башчысы болуп 10-жылдан ашык убакыт иштеп келди. Азыр биздин айыл єкмєттїн башчысына шайлоо болгону жатат. Агам катышайын десе, дыйкан чарба иштеген стажысы жарабайт деп кээ бирлери айтып жатышат. Тїшїндїрїп берсеўиз деги кандай болот? Жооп: - Кыргыз Республикасынын «Жергиликтїї єз алдынча башкаруу жєнїндє» мыйзамынын 48-беренесинде айыл єкмєтїнїн башчысына коюлуучу талаптар камтылган. Ага ылайык жогорку билими жана мамлекеттик же болбосо муниципалдык кызматта 2 жылдан кем эмес иш стажы, же болбосо билим берїїнїн, саламаттык сактоонун мамлекеттик мекемелеринде же уюмдардын, мекемелердин жана жеке менчик чарбакер субъекттердин жетекчилик кызматтарында 3 жылдан кем эмес иш стажы бар аракетке жєндємдїї Кыргыз Республикасынын жараны айыл єкмєтїнїн башчысы боло алат деп так белгиленген. Демек, Сиздин агаўыздын дыйкан чарбанын башчысы болуп иштегендиги айыл єкмєтїнє коюлуучу талаптарга жооп берет. Ошону менен бирге кылмыш жасагандыгы їчїн соттуулугу бар, соттуулугу жоюлганына же алып салынганына карабастан Кыргыз Республикасынын жараны айыл єкмєтїнє башчы болушу мїмкїн эмес. Акжолтой БАЗАРОВ, Укук жана бизнести єнїктїрїї фондунун Жергиликтїї ачыктуулук жана кызматташуунун демилгеси» долбоорунун консультанты


13

ДОБУШ

МАМЛЕКЕТИБИЗДИ ТАЛКАЛАП АЛБАЙБЫЗБЫ?

Бїгїн борбор шаарыбыздагы маалымат агенттиктеринин биринде коррупцияга шектелип камакка алынган Акматбек Келдибековдун талапташтары чогулуп маалымат жыйынын єткєрїштї. Анда алар кечээ кїнї Башкы прокуратуранын имаратынын алдында митинг єткєрїшїп, аягында Баш прокурор Аида Салянова

менен жолугушканын айтышты. Алардын негизги болуп турган Келдибековду їй камагына чыгаруу талабын баш прокурор «муну сот чечет» деп билдиргенин бир ооздон кайталашты. Мына ушул маалымат жыйынына катышкан Келдибековдун тарапташы Сарбашев Керим Келдибековдун эч кандай кїнєєсї жок

экендигин билдирип, «Алайлык болсо эле болду, бардыгын Келдибековго чаптап жатышат» деген сєзїн айтты. Кызыгы, кайсыл алайлык мекендешибиздин ишин Келдибековго чаптап жатканы тїшїнїксїз бойдон калды. Маалымат жыйынына катышкан Чынара аттуу айым «Келдибековду операция жасабай эле койсо болмок дешет. Кайсыл башына таш тийген адам жєн эле операция жасатат? Анда неге Атамбаев операция жасатат?» деп чамынып алды. Анан дагы «Эми ал жакшынакай болуп баса алабы?» деген суроосун койду. Эгерде ушул суроонун жообун билбей жаткан болсо, президент Атамбаев Москвадан операция болгондон кийин эле эч кандай ооруканада жатпай, басып кеткенин айтып койгонубуз оў болор. Ошондой эле операция жасаткан Келдибеков їч жумадан ашык убакыт ооруканадан чыкпай жатканын кайда катабыз? «Эгерде операциядан кийин Келдибековдун ден соолугу начарлап, єєрчїшїп кете турган болсо ага саламаттыкты сактоо министри, КТРКнын

башкы директору Кубат Оторбаев жана башкалардын бардыгы керт башы менен жооп берет. Мен муну бир туугандарынын атынан, элдин атынан эскертип койгум келет. Эл азыр деле барып ооруканасын єрттєйбїз деп турушат. Биз тыйып атабыз», -дейт Чынара айым. Мындай сєздєрї менен ал элди атайын козутуп, «Эмне карап турасыўар, барып оорукананы єрттєбєйсїўєрбї?» деп кєкїтїп жаткандай туюлат. Анан дагы «Эл їчїн иштеген адамды камашат. Бардык эле адам спикер болуп атыптырбы?» деген оюн кошумчалайт. Туура, ар бир эле адамдын бактысына спикер болуу жазыла бербейт. Бирок, ар бир эле спикер элдин байлыгына кол салып, єзїнє чириген байлыкты топтогонго абийири жол бербесе керек. Бул маалымат жыйынына катышкан Келдибековдун тарапташтары аны їй камагына чыгаруу їчїн бийликке 10 кїн убакыт беришкенин билдиришет. «Эгерде 10 кїндїн ичинде Келдибековду їй камагына чыгарышпаса, анда Алай эли єзїнїн билгенин кылат. Алай эли таза кандуу эл. 10 миў

адамды алып чыгабыз. Жер-жерлерде элди кєтєрєбїз. Ар бирине бирден тюльпан белек кылабыз» дейт Келдибековдун тарапташы Сарбашев Керим. Демек, мындан улам алардын мыйзамга баш ийбестен, жалгыз Келдибеков їчїн жалпы Кыргызстанга башаламандык салабыз деген оюн кыйытып жатканын тїшїнїїгє болот. Баарынан дагы кечээ кїнї митингге келген 200 адамдын санын 10 эсеге кєбєйтїп, 1500-2000 адам келди деп каратып туруп калп айтып жаткандарына журналист журтчулугу таў калып отурду. Эске сала кетсек, буга чейин дагы Келдибековду коргоп чыккан Иосиф аттуу аксакал адам Кыргызстанга согуш ачабыз деп кїпїлдєгєнїн билебиз. Эми Керим аттуу жаран «Алайлыктар єз билгенин кылат» деп кїпїлдєп отурат. Ар ким єз билгенин кыла берсе, анда мамлекетибизди талкалап албайбызбы? Ар ким єзїнїн жердешин, тууганын элдин байлыгын жепичкенине карабай коргой берсе, анда кайдагы элдин жыргалчылыгы, кызыкчылыгы корголот?

Элет

ЖАЛАЛ-АБАДДЫН ЖАРАНЫ ИРИ КЄЛЄМДЄГЇ БАЎГИЗАТ МЕНЕН КАРМАЛДЫ

11-март кїнї болжол менен саат 16:30дар чамасында Жалал-Абад ОИИБнын жана Токтогул РИИБнин баўгиликке каршы кїрєшїї бєлїмїнїн кызматкерлери тарабынан ак тїстєгї капка салынган салмагы болжол менен 50 кг болгон марихуана баўгизаты жана 20 даана тегерек шайба тїрїндє жасалып катырылган салмагы болжол менен 245 гр гашиш баўгизаты табылып алынды. Жалал-Абад ОИИБнын басма сєз кызматы билдиргендей, бул заттар бир канча кїн жїргїзгєн оперативдик-иликтєє иштеринин натыйжасында Токтогул районунун КараЖыгач айылынын тургуну, 1983-жылы туулган А.К. їйїнїн ичинен табылган. Маалыматка ылайык, кармалган жаран Токтогул РИИБнин убактылуу кармоочу жайына киргизилип, ага карата Кылмыш жаза кодексинин 246-беренесинин 3-бєлїгї боюнча кылмыш иши козголду. Учурда бул факт боюнча алдын ала тергєє иштери жїргїзїлїїдє.

ЖУМГАЛ АКТИВИСТТЕРИ 17-МАРТТА Н.МОТУЕВДИН АРАКЕТТЕРИН ТАЛКУУЛАГАН ЖЫЙЫН ЄТКЄРЄТ Нарын облусунун Жумгал районунун кулуну, коомдук ишмер Нурлан Мотуевдин акыркы аракеттери боюнча Жумгал районунун активисттери, аксакалдары, аялдар кеўеши жана жаштары атайын жыйын єткєрїшєт. Бул тууралуу райондун жаш активисттери кабарлашты, деп билдирди «Бара-

келденин» аймактык кабарчысы. Маалыматка карасак, 17-март кїнї алар Жумгал жаштар борборунда Н.Мотуевдин Жумгал жергесине келип, саясий оюнду баштап жаткан иштерин талкууга алышат. «Жумгал жергесинде акыркы кїндєрї болуп жаткан окуядан улам алсызданып турган элди пайдаланып, кандайдыр бир саясий оюнду баштагысы келген Н.Мотуевдин ишмердїїлїгїн коомго салабыз. Митинг, пикеттерди уюштуруп С.Жапаровдун Бишкекте боло турган курултайына элди їндєп делегацияларды чогултууну максат кылган коомдук ишмердин тизгинин буушубуз ке-

рек. Элдин атына жамынып ар кыл багыттагы кур бекер убадалары менен элдин башын айлантып аткан Н.Мотуев єзї ким? Биз бул бойдон калбашыбыз керек», - дешет район активисттери.

ЖУМГАЛДА НООРУЗ МАЙРАМЫНДА 100 АШЫК ЖАШТАР «КАРА-ЖОРГО» БИЙИН БИЙЛЕШЕТ

Нарын облусунун Жумгал районунун борбору Чаек айылында район жаштары Нооруз майрамына карата райондун 100-ашык жаштары 21-март кїнї «Кара-жорго» бийин бийлешет. Бул тууралуу Жумгал жаштар борборунун єкїлї, уюштуруучу Камчыбек Жаманкулов билдирди деп кабарлады аймактан кабарчы. Маалыматка карасак, Жумгалда бул жылы Нооруз майрамы райондун 80 жылдык мааракеси менен утурлай улуттук кийимдерди даўазалоо багытында «Улуу-Кєч» жєрєлгєсї камтылаары болгон. Бул кїнї район жаштары борбордук аянтта «Кара-жорго» бийин аткарышаарын маалымдашкан. «Учурда Нооруз майрамына карата иш чаралардын пландары бекилип жергиликтїї бийлик кызуу даярдыктарды кєрїп жатышат. Нооруз майрамын утурлай райондо улуттук ат оюндар мелдеши жана спорттук оюндар менен театрлаштырылган концерттик программалар камтылат» — дейт К.Жаманкулов.

«ШАМБЕСАЙ» КЕНИНИН КАЗЫЛЫШЫНА КАРШЫ МИТИНГДИН УЮШТУРУУЧУЛАРЫ МАЙДАНДА ЇЙ-БЇЛЄЛЇК ДАРЫГЕРЛЕР ТОБУНУН БАШЧЫСЫН КОРКУТУШТУ Кадамжай районунун Майдан айыл аймагынын Кара-Жыгач айылында жайгашкан їй-бїлєлїк дарыгерлер борборунун башчысын аталган айылдын тургуну Гїлї Нурматова жетектеген бир топ аялдар келип коркутушкан. Бул тууралуу дарыгерлер борборунун жетекчиси РИИБдин Їч-Коргон бєлїмїнє арыз менен кайрылуусунда билдирген. Аймактык кабарчы маалымдагандай, Майдан айыл аймагында жайгашкан «Шамбесай» алтын кенинин казылышына каршы єткєрїлгєн митингдин уюштуруучулары Кара-Жыгач айылындагы їй-бїлєлїк дарыгерлер борборунун башчысын коркутушуп, акааратташкан. Їч-Коргон милиция бєлїмїнїн аймактык тескєєчїсї аталган фактыны жана їй-бїлєлїк дарыгерлер борборунун башкы дарыге-

ринен тїшкєн арызды тастыктады.

ЫСЫК-КЄЛ ЄНЇКТЇРЇЇ ФОНДУНУН БИР ЖЫЛДЫК ОТЧЕТУНА БАЙКООЧУ КЕЎЕШ КАНААТТАНГАН ЖОК Ысык-Кєл єнїктїрїї фонду бїгїн, 12-мартта єткєн жылда аткарган иштеринин отчётун берїїдє. Бирок, бул отчёт эмес эле, маалымат гана болуп калганын Байкоочу кеўештин тєрагасы Улан Маликов айтууда, деп билдирет аймактык кабарчы. У. Маликовдун айтымында, отчётто эмне себептен райондор акчаларын албай калгандыгы айтылбай калган. Бир район кєп каражат, бир район аз акча алып калган. Анын себеби эмнеде экендиги камтылган эмес. «Андан тышкары, мен єзїм Каракол шаарынан болгондуктан, элдер менден сурайт да отчётту угуптурсуўар эмне себептен шаар фонддон 28 млн сомун алган эмес деп. Аны тактагыла, албай калганга ким кїнєєлїї, мэрби же башка органдарбы - бул тууралуу да маалымат берилиш керек. Каракол алыс болбогондон кийин чакырып, бирге иш алып барса болмок да. Анан башка райондор да эмнеге кээ бири акчаларын албай калгандыгы айтылган жок. Эгер отчёт єз орду менен толук жазылганда бизде мынча кєп суроо туулбайт болчу», - дейт тєрага «Мунун негизги себеби - былтыркы жылы дарыгерлер борборунун жетекчисинин суранычы боюнча "Z-Explorer" компаниясы тарабынан їй-бїлєлїк дарыгерлер борборунун жылытуу системасын ишке киргизгенге кєрсєтїлгєн жардамы болду», - дейт Г.Нурматова. Айылдын тургундарынын айтымында, "Z-Explorer" компаниясынан кандайдыр бир жардам алгандардын барына жогоруда аталган аялдардын тобу ушундай мамиле кылып жатышат. Алар жергиликтїї тургундарды каршылык акцияга чыгаруу максатында айылдардагы їйлєрдї кыдырышкан. Тургундар каршылык акцияларга катышуудан баш тартышса жана компанияга колдоолорун билдиришсе, алардын їйлєрїн єрттєп, єзїлєрїн айылдан кєчїрїп, дене боюна зыян келтиребиз деп коркутушкан. ???

14-март, 2014-жыл


14 ТАМЕКИДЕ ИШТЕГЕН БАЛДАР МАСЕЛЕСИ ТАЛКУУЛАНДЫ

Кыргызстанда єткєн жылы 4 миўге жакын єспїрїм тамеки талааларында иштєєдєн бошотулду. Бул тууралуу Бишкекте єтїп жаткан Улуттук консультациялык кеўештин жыйынында Кесиптик кошуундар федерациясынын тєрагасы Асылбек Токтогулов билдирди. Анын башкы максаты - їй-бїлєлєрдїн социалдык абалын жакшыртуу менен катар балдардын тамеки талааларында иштєєсїн токтотуу. Аны ишке ашырууга эл аралык уюмдар кємєктєшїїдє. Кыргызстандын тїштїк аймагындагы облустарында айрым жеке дыйкан чарбалар тамеки айдап, аны терїїгє балдар тартылат.

КАБАРЛАР алып турушат. Бирок, алардын айрымдары ушул кезге чейин тиешелїї тєш белгилерин алышкан эмес,- деп билдирди депутат Урмат Аманбаева «Парламент» радиосуна курган маегинде. Бул тууралуу ЖКнын басма сєз кызматы билдирди. Депутаттын айтымында, «Баатыр эне» тєш белгисин даярдоого келгенде эч кандай тендерлер дагы єткєрїлгєн эмес. Анын негизинде медалдын сынакка коюла турган їлгїлєрї дагы жок. «Бирок, кандай негиздер менен эсептелип чыкты, ким билсин?! Баатыр энелерге бериле турган бир медалды даярдоого эле 7 миў сом сарпталат деген маалыматтар бар. Бул жагын тыкыр тактап чыгууга туура келет»,- деди эл єкїлї. «Азыркы тапта «Баатыр эне» наамын алуу їчїн тиешелїї документтерин топтоп кезекте тургандардын кєрсєткїчї 17 миў 600гє жеткендиги дагы айкын»,- деп кошумчалады У.Аманбаева.

КОЧКОР-АТА ШААРЫНДА ЭРТЕЎ НЕФТИЧИЛЕРДИН АКЦИЯСЫ ЄТКЄРЇЛЄТ

БИР БАЛАНЫН КАМАЛЫШЫ “БААТЫР ЭНЕ” ОРДЕНИН АЛУУГА ТОСКООЛ БОЛБОЙТ Калкыбыздын саны жылдан жылга єсїїдє. Стат маалыматка караганда, учурда калкыбыз 5 млн. 800 миўге жеткен. Тилекке каршы калктын кєбєйїшї жагынан коўшу Таджикистанга теўеле албай келебиз. Мындан беш, алты жыл мурда Тажикстандын калкы биз менен теў чамалаш болсо, учурда 7 млн. го жетип калган. Кечээ ЖКнын жыйынында “Баатыр эне” орденине кєрсєтїї боюнча мыйзам долбоору экинчи окууда кабыл алынды. Мыйзам долбоору боюнча бир баланын камалышы “баатыр эне” орденин алууга тоскоол болбойт. Кыргызстандагы Баатыр энелердин эсеби 24 миў 900дї тїзєт. Алардын ар бири «Баатыр энелердин» макамына ылайык, 1000 сомдук кошумча каражаттык колдоолорду

Тиричилиги курусун, ошо куураган жашоодо эмне деген опурталдуу ишке аралашып калышты. Экєє кєп эле жолу болду жетишет, бул акыркысы болсун, эми мындан ары героинди ташыбайбыз, жакшы эле акча таап алдык дешет. Бирок колго тїшпєй, чєнтєктє акча кампайганда ошо коркунуч унутулуп, кайрадан эле азгырылышат. Оо-уу кєр дїйнє! Мынча ширинсиў, мынча азгырасыў. Каниет этип, ушунчалык жетет дейби пенде. Кайдан. Антїїнїн ордуна дагы ушунча болсун деп жулунат тура пенде. Эки жигит куу кекиртектин айынан аргасыздан, тобокел дешип ушул балекетке аралашышты эле. Ырыскыларын ушудан айтканбы колго тїшпєй, карыздарынан кутулушуп, акчалары кєбєйгєн сайын башкача болуп єзгєрїштї. Кєрсє акчанын кубаты менен пенде заты єзгєрєт тура. Экєєнїн акчага азгырылбас кїнї болобу? Ким билет. Экєє колго тїшпєй, чєнтєктє акча кампайган сайын, аркаўдан аўдыгандар болбосо, тилиўди тишиўе катсаў, бириўе бириў ишенип алдабасаў эле боло берет турбайбы дешип баш тарта албай келишет. Башкалар эки жылда таппаган акчаны экєє героин ташып жїрїп бир айга жетпей эле таап коюшкандыктан, ансайын азгырылышты. Єтє опурталдуу, ємїрїў бычак мизинде болгону менен «товарыў» эч нерсеге аралашпаган таза болсо, сатып кетпесеў болот турбайбы дешип шер байлап калышты. Эки жигит каухардын єзїнє тарткан кереметине суктана карап тамшана беришти, чырактан тїшкєн жарыкка мизденген учтуу кырларынан нур шоолаларын чыгарып жалтылдайт. Нурдан Гїлсаранын айтканын эстеди. Ал мындай деген: «Сейрек кездешкен асыл таштын єзїнє тарткан касиети єзгєчє болот. Улам суктандырат. Кїнгє салып карасаў нуру кєзгє урат. Караган сайын єзїўє билинбеген кїч-кубат келгенсип, тынч ала албай арбалып каласыў. Жарыкка салып карасаў нур чачкан кереметин айта албайсыў. Асыл таштын керемети ушунда. Муну башынан єткєр14-март, 2014-жыл

Эртеў, 14-мартта Кочкор-Ата шаарында «Кыргыз нефтегаз» мамлекеттик ишканасынын профсоюздук комитети жана эмгек жамаатын коргоо боюнча «Элдик комитет» коомдук бирикмесинин демилгеси менен элдик жыйын єткєрїлєт. Бул тууралуу Ноокен райондук «Элдик комитет» коомдук бирикмесинин тєрагасы Муктар Артыкбаев аймактык кабарчыга билдирди. М.Артыкбаевдин айтымында, элдик жыйындын кїн тартибинде КР єкмєтїнє караштуу Мамлекеттик мїлктї башкаруу

фондунун тєрагасы Айбек Осмоналиевдин мыйзамсыз иш-аракети аркылуу КР єкмєтїнє караштуу Экономикалык кылмыштар менен кїрєшїї кызматы тарабынан туура эмес кылмыш иши козголушу талкууланат. Жыйын айкындуу чындык болуш їчїн А.Осмоналиев менен Б.Ашировдор чакырылган. Эмгек жамааты Экономикалык кылмыштар менен кїрєшїї кызматы тарабынан козголгон кылмыш иши атайылап уюштурулган жана кимдир бирєєлєрдїн кызыкчылыгын кєздєйт, деп эсептейт. Ошондуктан чакырылган жетекчилерден келип ачык далилдеп берїїсїн талап кылышат.

«АРЧА-БЕШИК» КОНУШУНДА МЫЙЗАМСЫЗ КУРУЛГАН КОРОО БУЗУЛДУ Бишкек шаарынын мэриясынын Жеке турак жай куруу департаменти тарабынан, «Арча-Бешик» конушунун Чатыр-Кєл кєчєсї, 49 дареги боюнча курулган короонун мыйзамсыздыгы аныкталып, ээсине административдик эскертїї берилген, деп билдирет Бишкек мэриясынын басма сєз кызматы. Департамент тарабынан берилген эскертїїдєгї талаптар аткарылбагандыгына байланыштуу протокол тїзїлїп, Бишкек шаарынын Ленин райондук сотуна жиберилген. Ленин райондук сотунун чечими менен курулуш ээсине 10 миў сом єлчємїндє айып чегерилип, короону єз ыктыяры менен бузуу милдеттендирилген. Ленин райондук сотунун токтому жана Департаменттин талабы менен 11-март кїнї мыйзамсыз курулган короо бузулду.

БИШКЕКТЕ УНАА ТОКТООЧУ ЖАЙЛАР ЇЧЇН АКЫ ТЄЛЄЄ КАЙРАДАН КИРГИЗИЛЕТ Бишкек шаардык кеўештин кезектеги сессиясында КСДП фракциясынын депутаты Бурулуш Усупова, шаардын 2014-жылга бюджетин толук иштеп чыгууга кайтарууну сунуштады. Ал мындай сунушун, унаа токтоочу жайлардын кызматтары 20 млн сом кирешени карай турганы менен байланыштырды. Ал ортодо, Унаа токтоочу жайлар департаменти

НАРКО ТАШЫГЫЧТАР Íàðêî ñîîäàãà àðàëàøóóíóí ýêè ãàíà æîëó áàð. ªë¿ì æàíà ò¿ðìº. ¯÷¿í÷¿ æîëó æîê. Íàðêîçàòûí êîëäîíãîí äàãû, ñàòêàí äàãû ºç¿ àòàéûëàï æàð êûðûíäà òóðóï àëûï àæàëûíà áîé òàøòàãàí ìåíåí áàðàáàð.

БУРУЛКАН БАКЕЕВА (Сандан санга) гєн, аны кармаганда билесиў» деген. Нурдан азыр ошондой абалда турду. Улам чырак жарыгына нары-бери сала нурларына суктанат. Аял киши болсо да Гулсаранын таамай байкаганына баа берди. – Балээсиў го, яа. Кайдан, кантип таптыў? – Сен Ошуўдан келгиче мен Токтомуш айылынан дагы алыс турган бир кыштактагы бирєєдєн алдым. Канчага сатып алдыў? Тєрт кап ун берем десем, сїйїнїп эле кармата салды. Бечара баркын билбеген же зарыкканда сатты да. Бекер эле алдым десем болот. – Ал муну кайдан таап алды болду экен? – Союз убагында ошол айылдан он ал-

ты чакырымдай жерде жашыруун жай деп орустар гана иштешчї, эмне иш кылаарын деле билчї эмеспиз. Эч кимди єткєзїшпєйт эле. Союз єлкєсї таркады, ал жерде иштеген орустар кетишип ээн, кароосуз калды. Мал издеп жїрїп ошол жактан таап алдым деп койду. – Балким казып алгандыр. – Ким билет. Азыр ал жерди солдаттар кайтарат. Эч кимди єткєрїшпєйт. Кєрсє Союз кезинде каухарды ошол жерден казып алышчу экен. Кийин билдик. Эки жигит бул каухарды чек ара кєзємєлїнєн кант-кенде билгизбей алып єтїшїп Ошко Гїлсаранын колуна беришет. Бирин бири карап калышты. Гїлсара азыр болгондо каерине катып, кантип алып єтїштїн жолун таба коймок.

кайрадан тїзїлїп, унаа токтотуучу жайлардан акча чогултуу алынып салган.

Буга биринчи вице-мэр Мурат Исмаилов, 1-2 айдын ичинде бул кєйгєй чечилерин айтып жооп кайтарды. «Мыйзамдуу жол менен унаа токтоочу жайларга белгилїї бир тєлєм бекитилет. Ошондуктан ал жактардан тїшкєн белгилїї каражат шаардын бюджетине тїшєт», - деди ал.

БИШКЕКТЕ 5 КЇНДЄ БЕНЗИНДИН ЖАНА ДИЗЕЛДИК ОТУНДУН БААСЫ 1,8-2,5 СОМГО ЖОГОРУЛАДЫ

Ушул жылдын 8-12 -мартында Бишкекте бензиндин жана дизелдик отундун баасы 1,8-2,5 сомго жогорулады. Бензиндин популярдуу Аи-92 маркасына 8-март кїнї 35,7 сом деп белгиленди. Ал эми 12-мартта бир литр бензиндин баасы 1,8 сомго жогорулап, 37,5 сомду тїздї. Баалардын жогорулоосу бардык кїйїїчїмайлоочу материалдарга таасир берди, Аи80 майынын баасы 5 кїндє 2,5 сомго жогорулап, литрине 34,1 сомду тїздї. Айбат пресс

Давлет экєє эми бул жакка келбейбиз дешкен. Гїлсара жалгыз башына жетишээрлик дїнїйєнї топтоп алды. Памирден героин алып баргандарга ортомчулук кылып эле акча таап жатат. Гїлсара болуш кыйын. Ал сен экєєбїзгє окшогон эркектин ону болсо дагы биринин кєзїн чукуп бирине салат. Давлет эмне кылып жїрєт. Давлет болсо араккор кїйєєсї менен ажырашып бул жактан тапкан акчасына кичине болсо дагы їй сатып алдым. Мектепте пол жуугуч болуп иштеп жатамын, балдарымдын жанында болоюн. Памирди желкемдин чукуру кєрсїн. Куураган жашоонун айынан героин ташып жїргєндє колго тїшпєгєнїмє тобо деген. Эки жигит теў Гїлсараны ойлоп жатышты. Акчасы бар адамдарга ал аркылуу гана чыгышат. Гїлсара болсо Турар деген жигит менен байланышта болучу. Турар деген Памирден келген асыл таштар, героин менен соодалашкан бай болчу. Ал жигит сыртынан ушунчалык жєнєкєй кєрїнгєндїктєн анын эмне иш менен алектенип акча табаарын эч ким билчї эмес. Ош шаарынын їч четинде їч їйї, анын ар биринде їч аялы жашачу. Базарда контейнерлери бар. Їч аялы иштебей балдарды карап, ичем дегенин ичип, кийем дегенин кийип акчадан кыйналбай жыргап жашачу. Бирин бири таанышчу эмес. Турар аларды атайлап тааныштырбайт. Антип жинди болуптурбу. Єзїнїн акчасын кызганган немелер бирин бири тытып жебейби. Кїндєш деген кїндєш. Турар жеткен акылдуу да болчу. Сулуу аялдан кыя єтпєй жїрєгїнє тєп келсе арам жолго жїргєндєн кєрє деп никелеп алчу. Азыр эмне кєп эрге тие албаган, бир курсагын бага албаган келин-кыз кєп. Мына їй, мына акча, бала тєрєп їйдє отур, акча табам деп кєчєдє кыйналбай тапканымды жеп жыргап жаша. Бирок бир шарт менен башка аялыма барганда кызганып жаўжалдашпа эч нерседен кемитпейм десе ушул жашоодо кайсы жинди аял баш тартсын.


СКАНВОРД

15

14-март, 2014-жыл


16

АЛЛО

ЖИНДИ НУРЛАНГА ИШЕНГЕН САДЫР ЄЗЇ ДА ЖИНДИ ГО?

ТУРДУКУЛОВ ЯПОНИЯДАГЫ ЦУНАМИДЕ ШЫМЫН БУЛГАП АЛГАНБЫ?

Жумгал районунда 11-март кїнї саат болжолдуу 11:00 чукул Чаек айылынын борборунда єткєн митингте чогулган 20 чукул элдин арасында жїргєн Нурлан Мотуев жергиликтїї кабарчы Мирбек Асаналиевти унаасына чакырып алып 50 адам чогулса 100 адам деп, 100 адам чогулса 200 адам деп жазасыў деп акча сунуштаган. Ал сунуштан баш тартып, болгонун болгондой жазам деген кабарчыга, кайра-кайра чалып, маалыматты бурмалап жазышын талап кылган. Кабарчы райондун маалымат сайтына так маалыматтагы макаланы чыгаргандан кийин, макул болбогон кабарчыга коркутуу смстерин жаза баштаган:

Антпесе акыркы убакта ашкере активдїї болуп кеткен Жапондогу кыргыз элчилигинин мурдагы экинчи катчысы Адил Турдукуловдун кадамдарын кандай тїшїнєбїз? Жаш болсо да 80деги чалдай акыл айтып отурган Турдукулов бїгїн бардык маселелер боюнча “эксперт” болуп чыга калды. Бїгїн ал саясатчылардын кыўыр иштерин ачыкка чыгарууда, мына электр тармагындагы олуттуу пикирин билдирїїдє, карасаў эле ишкерлерге акыл їйрєтїп отурган болот. Турдукуловдун билдирїїлєрїнє кєпкє чейин эч ким деле кєўїл бурбай келген, ошондо єзїн ар тараптуу дипломат эсептеген господин Адил башкача ыкмаларды кєрїїгє єттї, бирок бийликти сындагандардын “хоруна” кошулуудан башка оўураак эч нерсе ойлоп таба албады. Турдукулов 2011-жылы Жапондогу Кыргызстандын элчилигинен жумуштан кетирип ийишкенде, ал сотко берип, ошол иштери

Н.Мотуев: Хорошо. Сен жазбасаў да, башкалар достаточно нормально жазышты. Фейске да видеомду илдим. Супер.кгда да нормал чыкты. М.Асаналиев: Нурлан байке кечирип коюўуз мен сиздин талабыўызды аткара албайм, себеби: мен элдик журналистмин, элдин тынчтыгын жана амандыгын тилейм. Урматым менен М.Асаналиев. Н.М: Братишка! Жана 5-й каналга интервью берип атып, алаксып калдым. Жумгал бийлигинин айласы кеткенде бир шизик катынды мага кыйкыртып койгону менен башка бир да Жумгалдык мага каршы, Эй !-дей алган жок. Жалпы колдошту. М.А: М.м.м. сары гезиттердин кагазын калем менен чийгилеген апыртма сайттар менен тактайын мык менен каккан жетекчи сєрєйлєр жаза беришет да. Н.М: С.Жапаровсуз эле мен Жумгалга лидер болчумун. Бул жолу да мени лидер шайлашты. А сени дужур жазмакер дейт. М.А: Жумгалдыктарды уят, шерменде кылып бїтїрмєй болдуўуз, кайдагы Садыр Жапаров айланайын агай, адам эле болуўузчу. Н.М: Жаза бер. К*т экенингди далилдейсиў да. Это обычная практика, подкуп журналистов. Жаза берсек сєз кєп айтылды, кийинки смстерден кыскача їзїндї берели: Н.М: Бала байкап жїр, азыр менттерди єрттєп аткан заманда, сен бери эле дегенде таяк жеп калып жїрбє... Сен эле эмес шизик катынга кїнї тїшкєн Жумгал бийли-

14-март, 2014-жыл

ги да жиндилер! Єзїў шылдыў болдуў идиот! Эл азыр бийликке, анан сендей жугундукор жазмакерлерге ишенбейт. Эл бизге оппозицияга ишенет. Митинг болуп жаткан жерге жакын жайгашкан нан чыгаруучу жеке ишмер айым Алма Абакирова чыгып: "ай эл журт, митингти коюп жазгы айдап себїї иштери башталды, иштейли элге тынчтык бергиле" - деп Н.Мотуевке кайрылганда, ал: "мындай ажылдаган аялдарды, "шлюханы" укпагыла" - деп адам оозго алгыз сєздєр менен сєккєндє, ыза кєргєн аялдар Н.Мотуев тїшїп жїргєн автоунааны талкалап сала жаздашты. Натыйжада Н.Мотуев ал жерден автоунаага тїшїп качып Жумгал районунун КызылЖылдыз айылында жашаган туугандарынын їйїнє барды. Ыза кєргєн аялдар арыз даттануу жазып Жумгал райондук ички иштер бєлїмїнє Н.Мотуевге мыйзам чегинде чара кєрїп берїї жагын суранып кайрылышты». Маалымат їчїн айта кетсек, Садыр Жапаров Ата-Журт партиясынан чыгып оппозиция болом деп Нурлан Мотуев менен байланышкан. Жумгалда майрамдык мааракелерге эзели миўдеп чогулбаган эл, ушул жиндинин митингине миў киши чогулду деп супер.кг дагы маалымат бергени чыгарыптыр. Ошол эле макаланын кошумча берилген видеосунда митингге чогулган адамдардын саны даана кєрїнїп турат (15-20 киши). Бектур БАЙМОЎОЛОВ

менен алек эле. Соттон утулган Турдукулов дароо активдешип, кезектеги кызматты соодалап алуу максатында бийликтин кєўїлїн єзїнє бурууга аракет жасоодо. Айрым маалыматтарга караганда, Турдукулов 2011-жылдагы Жапониядагы оор жоготууларга алып келген катуу жер титирєєдєн кийин эч кимге айтпастан куйругун тїйє Кыргызстанды кєздєй качып кеткен. Адил мырзанын аркасын карабай качканын студенттер жакшы билишет. Студенттер биздин коопсуздугубузду деле ойлоп койсо болмок дешет. Анан ушундай суу жїрєк азаматтан кайсы саясатчы чыксын. Ошонун айынан жана кызматына дал келбестиктен да жумушунан айдалган. Ал эми Турдукулов їчїн элчилик ижарага алып берген батирди бошоткондон кийин кызматкерлердин кызарбаган бети кызарды. Кєрсє, батирдин тамдарынын баарына сїрєт тартып, чиймелеп салыптыр. Элчилик бир канча миўдеген АКШ долларына чапчыган бюджеттик акчага аны оўдоп-тїзєєгє аргасыз болгон. Муну эми кандай тїшїнсє болот? Эмне, Турдукулов кїндїз элчиликтин дипломат кызматкери болуп сыр билгизбей, тїндєсї болсо їйїнє келип алып, шизофрениктердей болуп там чиймелеп отурганбы? Албетте, Турдукуловду шизофреник деген жокпуз, бирок ким билсин, чынбы? Турдукуловду деле тїшїнсє болот – Жапониядан кенен-кесири жыргап жашап жїргєн немени. Бирок мамлекеттик кызмат, кресло тїбєлїк эместигин тїшїнїшїбїз керек. Интернет-булактарынан алынды

БИШКЕКТЕ “СЇЙЇЇ ЖАЗЫ” ЛИРИКАЛЫК КОМЕДИЯСЫНЫН БЕТ АЧАРЫ ЄТТЇ

13-мартта Бишкектеги “Манас” кинотеатрында куудул Кїмєндєр Абылов жана иниси Бакыт Мукулдун “Сїйїї жазы” лирикалык комедиясынын бет ачары єттї. Бул тасманы тартууда фильмдин жаратуучулары казак туугандар менен иштеш-

кени кїн мурунтан маалым болгон. Уюштуруучулардын айтымында, бет ачарга казакстандык єкїлдєр да келишти. Учурда Кїмєндєр Абылов келген конокторду тосуп алуу менен алек.

«ГОРОД 312» ТОБУ КЫРГЫЗ ТАСМАСЫНЫН САУНДТРЕГИН АТКАРАТ

Орусиянын «Город 312» тобу «Большие люди. ЖолInclusive» аталышындагы

кыргыз кинокомедиясынын саундтрегин аткарды. Бул тууралуу тасманын режиссёру Камила Абдил 11-мартта болгон маалымат жыйынында билдирди. Режиссёрдун айтымында, топтун аткарган чыгармасы «Я живу по средствам» деп аталат жана тасмадагы жалгыз саундтрек болуп са-

налат. Калган композициялар обончу, аражировкачы Азамат Такырбашевге жана шоумен Эльдияр Кененсаровго таандык. Белгилей кетсек, аталган тасма 20-марттан тарта бардык кинотеатрларда кєрсєтїлє баштайт. Самара САЛАМАТОВА

Айбат - коомдук-саясий гезити №69  

Айбат, Кыргызстан, Бишкек, газета, аймак, саясат, коом, экономика, маданият, шоубизнес, маек, bekturb

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you