Issuu on Google+

Аркадий ДУБНОВ:

КЕЛДИБЕКОВДУН КАРМАЛЫШЫ КЫРДААЛДЫ КУРЧУТА АЛБАЙТ

5

Жаратканым жар болсун!

Коомдук–саясий гезит •

aybatkg@mail.ru •

¹ 55 • 29-íîÿáðü, 2013

Акжолтой БАЗАРОВ:

Сотторду эл шайлап, аны президент бекитсе болмок 6

АКЫЙКАТТЫКТАН ТАЙГАН АМАНБАЕВ ЭСКИ КАЗЫГЫН ТАБАБЫ? 4

КАНЫКЕЙ КУУРЧАКТАРГА ЫР ЧЫГАРДЫ

БАЙПАККА МАСХ ТАРТУУ 9

12

УРМАТТУУ ОКУРМАН! "АЙБАТ" гезитине жазылуу башталды! Жазылуу почта кызматын кошкондо:

- 1 айга – 49 сом 50 тыйын - 3 айга – 148 сом 50 тыйын - 6 айга – 297 сом 00 тыйын Жазылуу республиканын, бардык почта бєлїмдєрїндє чектєєсїз жїргїзїлєт.

СЇЙЇКТЇЇ ГЕЗИТИЎИЗГЕ ЖАЗЫЛЫЎЫЗ!

Жазылуу индекси: 68546

ЛЕГЕНДАРЛУУ БРЮС ЛИНИН БУЮМДАРЫ САТЫККА КОЮЛАТ 8


2

АЙБАТ ПРЕСС

«КУМТЄР» УНААНЫН ТАРТЫП АЛЫНЫШЫ ЖЄНЇНДЄ АЙТЫП БЕРДИ

Саруулуктар «Кумтєр» кенине тиешелїї унааны тартып алып тим болбостон кенге бара жаткан автобусту да артка кайтарган. Кечээ 28-ноябрда саат 12:30дар чамасында кенге бара жаткан 17 жумушчу отурган унаа белгисиз адамдар тарабынан кармалган. Бул тууралуу «Кумтєр» компаниясынын маалымат кызматы билдирди. Анда маалымдалгандай, жеўил унаадагы куралчан адамдар кенге караштуу кызматтык унааны Саруу айылынан Чычкан айылына чейин аўдып келип токтоткон. КамАЗда бара жаткан айдоочу менен жїргїнчїнї тїшїрїп, аны белгисиз тарапка айдап кеткен. «Бирок, азыркы учурда аталган унаа компанияга кайтарылды» дейт кендин єкїлдєрї. «Бїгїн ушул сыяктуу дагы бир учур катталды. Анда кенге тиешелїї автобус Караколдон чыгып Дархан айылында токтотулган. Аталган унаада жумушчулар ишке бара жаткан. Аны митингчилер жарым сааттай кармап, айдоочусун Каракол шаарына кайтууга мажбурлаган. Бирок, унаа кєп єтпєй коё берилген» деп айтылат компания тараткан билдирїїдє.

«ТУНГУЧ» КИЧИРАЙОНУНДАГЫ ЇЙЛЄР МЫЙЗАМСЫЗ КУРУЛГАН

Жогорку Кеўештин «Ата Мекен» фракциясынан депутат Райкан Тєлєгєнов бїгїн, 28-ноябрда ЖКнын жыйынында Аламїдїн районунда мыйзамсыз курулган їйлєрдїн маселесин чечїї керектигин суранды. Анын айтымында, 2009-жылы «Тунгуч» кичирайонунун тїндїк-чыгыш бєлїгїндє жер тилкелер сатылган. «Ал жерлерди сатып алгандар їйлєрїн салышты. Бїгїнкї кїндє 300дєй тїтїн - 1000дей адам жашайт. Алар єз кїчтєрї менен жол, суу сындуу маселелерин чечип алышкан. Бирок їй салууга жерлерди трасформациялоо мыйзамсыз болгон», - деп билдирди депутат. Мындай маалыматты ортого салган Р.Тєлєгєнов же бул їйлєрдї сїрдїрїї керек же болбосо Аламїдїн акимчилиги бул конушка электр линиялары менен камсыздоону чечип бериши керек деген пикирин кошумчалады.

АЙРЫМ МЕКТЕПТЕРДЕ КОРООЛОРДУН ТИЛКЕЛЕРИ САТЫЛЫП КЕТКЕН ЖАГДАЙЛАР БАР, - ДЕПУТАТ А.САСЫКБАЕВА

Республикада айрым мектептердин короолорунун айрым тилкелери сатылып кеткен жагдайлар бар, деп билдирди депутат Асия Сасыкбаева бїгїн, 28-ноябрда Жогорку Кеўештин жалпы жыйынында. Анын айтымында, алар сатылмак турсун, мектептен 50 метрге чейин эч нерсе салынбашы шартталган мыйзам аткарылбай жатат. Депутат бул маселени єкмєткє багыттап, мындай терс кєрїнїштєрдї текшерїїнї тапшырды. Мындан сырткары, ал Ош шаарындагы ооруканадагы хирургия бєлїмїндє орун жетишпей бейтаптар коридордо жатышкандыгын айтып, мїмкїнчїлїктєрдї караштыруу керек, деди.

ныштыруучу альтернативдик жолду куруу жєнїндє макулдашуу талкууланып жаткан учурда КСДП фракциясынан депутат Жусупали Исаев Кыргызстанда биринчи жолу 2-категориядагы жолду куруу пландалып жаткандыгын айтып, бул макулдашууну колдоо зарылдыгын баса белгиледи. Анын айтымында, бул жолдун курулушу менен Нарын жана ЫсыкКєл облустарын єнїктїрїїгє шарт тїзїлєт. "Альтернативдик жол аркылуу Кыргызстандын келечеги ачылат. Єлкєдє буга чейин 2-категориядагы жол болгон эмес. Андыктан бул макулдашууну колдоо керек",- деди депутат.

9 ЖАШТАГЫ БАЛАНЫ ЗОРДУКТАГАН МЕДРЕСЕ КЫЗМАТКЕРИНИН ПСИХИКАЛЫК САЛАМАТТЫГЫ ТЕКШЕРИЛЕТ

ДЕПУТАТ МАЛЧЫЛАРГА ЖЕЎИЛДЕТИЛГЕН ЖОЛ МЕНЕН КУРАЛ БЕРЇЇНЇ СУНУШТАДЫ

Саламаттык сактоо министрлиги 9 жашар баланы зордуктаган медресе кызматкеринин психикалык саламаттыгын текшерїї боюнча атайын комиссия тїзїї чечимин кабыл алды. Бул тууралуу бїгїн, 28-ноябрда Жогорку Кеўештин жыйынында єкмєттїн парламенттеги єкїлї Ашырбек Темирбаев билдирди. Белгилей кетїїчї жагдай, мурда бул тууралуу депутат Ирина Карамушкина айткан болчу. «Кызыл-Жар ооруканасы 9 жашар Нурсултанды зордуктаган медресе кызматкеринин психикалык жактан акыл-эси ордунда эместигин аныктады. Медресенин жетекчилиги мындай адамдын балдар менен иштєєсїнє кандайча жол берди? Азыр жабыркаган бала ушунчалык катуу корккондуктан жана психикалык сокку алгандыктан, буту иштебей калды. Андыктан медреселер менен менчик бала бакчалардын иштешин текшерїї боюнча атайын комиссия тїзєлї. Комиссиянын курамына Саламаттык сактоо министрлигинин, Башкы прокуратуранын кызматкерлери, балдар психиатрлары, бардык тиешелїї кызматтардын єкїлдєрї киришсин», - деген депутат.

ПАРЛАМЕНТ БАЧАБАЗДАРДЫ БЫЧУУ БОЮНЧА ПРЕЗИДЕНТТИН КАРШЫ ПИКИРИН КОЛДОДУ

Парламент бачабаздарды химиялык жол менен бычуу жєнїндє мыйзамдын долбооруна карата президенттин каршы пикирин колдоду. Мындай чечимди эл єкїлдєрї 28-ноябрда парламенттин жалпы жыйынында кабыл алышты. Президенттин каршы пикиринде бачабаздарды химиялык жол менен бычуу Англияда тажрыйба жїзїндє колдонулуп, бирок эч кандай натыйжа бербегендиги айтылган. Бачабаздарды химиялык жол менен бычуу балдарга жыныстык зомбулук кєрсєткєндєрдїн санын тємєндєтпєй тургандыгын эске алуу менен президент аларга карата ємїр бою эркинен ажыратуу жазасын киргизїїнї сунуштаган.

ДЕПУТАТ ТЇНДЇК-ТЇШТЇК АЛЬТЕРНАТИВДИК ЖОЛУНУН МААНИЛЇЇЛЇГЇН АЙТТЫ

28-ноябрда парламенттин жалпы жыйынында тїндїк менен тїштїктї байлаЖооптуу редактор: Мелис АРТЫКОВ

Гезит ээси:

"Айбат Аймак" коомдук фонду Башкы редактор:

Каныбек САПАРОВ

Редактордун орун басары: Улукбек КУТМАНБАЕВ тел: 0707 56 94 88

29-ноябрь, 2013-жыл

Редакциялык жамаат: Акинай АЙДАРОВА Тєлєбїбї КАСЫМАЛИЕВА Мирбек АСАНАЛИЕВ (0777 15 99 45 Жумгал) Самара САЛАМАТОВА Рыскїл ТЫНЫБЕК кызы (03943 43679 Ыссык Кєл)

Менеджер: Чолпон АСАНОВА Тел: 0772 75 45 49

28-ноябрда парламенттин жалпы жыйынында "Ар-Намыс" фракциясынан депутат. Талантбек Узакбаев малчыларга жеўилдетилген жол менен курал берїїнї сунуштады. Эл єкїлї учурда жер-жерлерде карышкырлардын кєбєйїп жаткандыгы малчылар їчїн кооптонууну жаратып жаткандыгын айтты. "Карышкырлар адамдарга чейин кол салып жатат. Аўчылар барып 1-2 кїн жїрїп кетип калып жатышат. Бирок андан абал єзгєргєн жок. Андыктан малчыларга жеўилдетилген жол менен курал берїї керек",- деди депутат.

ДЕПУТАТ РОССИЯДАГЫ МИГРАНТТАР ЄКМЄТКЄ НААРАЗЫ БОЛУП ЖАТКАНДЫГЫН АЙТТЫ

28-ноябрда парламенттин жалпы жыйынында "Ар-Намыс" фракциясынан депутат Турсунбай Бакир уулу Россиядагы мигранттар єкмєткє нааразы болуп жаткандыгын айтты. "Алар министрлер келип бирди айтса, орун басарлары келип башка нерсени айтып жатат деген нааразы пикирлерин билдирип жатышат. Ошондой эле алар иш сапарына келген депутаттар жана єкмєт мїчєлєрї биринчи мигранттар менен жолугуп, алардын кєйгєйлєрїн толук угуп, андан соў ал мамлекет менен сїйлєшїї жїргїзїшсє натыйжалуу боло тургандыгын айтышууда",- деди ал. Ошондой эл эл єкїлї мигранттар Саламаттык сактоо министрлигине нааразы болуп жаткандыгын маалымдады. "Алар Россиядагы Кыргызстандын мигранттары їчїн медициналык пункт ачып беребиз деп убада кылып, бирок иш аткарылбаптыр",- деди ал

"ДОРДОЙ" БАЗАРЫН ТЕКШЕРЇЇГЄ АЛУУ ЗАРЫЛ

28-ноябрда парламенттин жалпы жыйынында "Єнїгїї" депутаттык тобунан

Веб-сайт: www.AIBAT.kg Веб-редактор: Бектур БАЙМОЎОЛОВ Электрондук каттар їчїн дарегибиз: aybatkg@mail.ru Редакцияга келген материалдар жана сїрєттєр кайтарылбайт.

Гезит редакциянын компьютердик басма бєлїмїндє терилип, жасалгаланды.

депутат Мирлан Бакиров "Дордой" базарындагы контейнерлерди кєзємєлгє алууну сунуштады. Депутаттын айтымында, базарда учурда 14 миўге жакын контейнер бар. Бирок алардын 4 миўден ашыгына эч кандай салык тєлєбєйт. "Тиешелїї органдар атайын рейд жїргїзїп, бул маселени тактоосу керек. Эгерде "Дордой" базарындагы бардык контейнерлерден салык алынса бюджетке чоў тїрткї болмок",- деди депутат.

ВИЦЕ-ПРЕМЬЕР-МИНИСТР Т.САРПАШЕВ БИЗНЕСИН ТЕКШЕРЇЇ БОЮНЧА ТЇЗЇЛГЄН ДЕПУТАТТЫК КОМИССИЯ МЕНЕН КЫЗМАТТАШУУГА ДАЯР

«Мен єзїмдїн бизнесимди текшерїї боюнча тїзїлгєн депутаттык комиссия менен кызматташууга даярмын жана анын жыйынтыгында бул жагдайдагы бардык суроолор аныкталаарына ишенем»,- деп билдирди КР вице-премьер-министри Т.Сарпашев. Бул тууралуу Єкмєттїн аппаратынын маалымат менен камсыздоо бєлїмї билдирди. «Вице-премьер-министр кызматын ээлєє менен мен учурдагы мыйзамдын нормаларына ылайык иш жїргїзїп, «Градиент» компаниясынын тїзїїчїлєр курамынан чыкканмын жана учурда ага эч кандай жетекчилик кылуу жана ыкчам башкарууга ээ эмесмин. Мен кечээ бизнес жасоого тиешем боюнча тїзїлгєн депутаттык комиссия менен кызматташууга даярмын. Комиссиянын ишинин жыйынтыгында менин бизнеске тиешем тууралуу имиштер жана каўырыш кептер биротоло токтойт деп ишенем»деп билдирди ал.

МОСКВАДА ТАЎКЫ БЕШТЕГИ БАЗАРДАГЫ ТЕКШЕРЇЇДЄ ПОЛИЦИЯ 150 ЖАРАНДЫ АЛЫП КЕТТИ

Кечээ 28-ноябрь кїнї таўкы саат 5те борбор шаардын полициясы Москванын тїндїк-чыгышындагы жайгашкан жашылча саткан базарга капыстан кирип келишип, текшерїї жасашты. Таўда ата электе бир нече автобус дїў базардын жанына токтоп, андан тїшкєн полиция кызматкерлери базардагы соода кылган чет элдик жарандардын документтерин текшерип башташты деп жазды Интерфакс. Ал эми ИТАР-ТАСС бул текшерїїнїн жыйынтыгында полиция 150г жакын сатуучуну полиция бєлїмдєрїнє алып кеткендигин, алар негизинен Борбор азия республикаларынан келгендер экендигин маалымдады. "Комплекстїї ыкчам-профилактикалык "Заслон-2" деп аталган операциянын алкагында Москва полициясынын кызматкерлери тарабынан Северный аймагындагы базарда жїргїзїлгєн иш-чарада Москванын ТїндїкЧыгыш округундагы полиция бєлїмдєрїнє 150 жаран жеткирилди", -деп билдирген ИИМдин шаардык башкармалыктын коомдук тартипти сактоо боюнча 6-бєлїмїнїн жетекчисинин орун басары Юрий Нагорный.

Гезитте жарыяланган материалдар редакциянын кєз карашын чагылдырбайт. Макала жана интервьюлардагы чындыкка дал келбеген маалыматтарга макала жазган жана интервью берген инсандар єздєрї жоопкер. Жарнамалардын мазмунуна жарнама берїїчїлєр жооптуу. Жарнамалык материалдар:

Кыргыз Республикасынын Адилет министрлигинде катталган, Каттоо № 1853 Гезит «ММК колдоо боюнча борбор» фондунун басмаканасында басылды Гезит келишим баада.

Буйрутма №2905

Нускасы: 2500


3

УУ-ДУУ

КОРРУПЦИЯГА КАРШЫ КЇРЄШТЇН ЭКИНЧИ ЭТАБЫ:

“ЄЗ БАЛДАРЫН” КОРГОО АМАЛЫ... Президент Алмазбек Атамбаевдин демилгеси астында жети баштуу ажыдаарга айланып, бардык тармактарда тамырын жайып алган коррупцияны ооздуктоо жараянынын экинчи барагы ачылды. Туўгуч президенттин убагында Социалдык фонддун жетекчиси, КурСалиевичтин доорунда Салык кызматынын башчысы, 2010-жылдагы парламенттик шайлоодон кийин спикерликке шайланган Акматбек Келдибековдун мамказынага миллиондогон сом зыян келтирип, кызмат абалынан кыянаттык менен пайдаланды делип шектелип, камакка алынышы – “жемейдин кусмайы бар” заман орногонунан кабар берет. Ал эми анын тууган-туушкандары, айылдаштары, дос-тамырлары Бишкекте жана Ошто митинг єткєрїп, Ош-Эркечтам жолун бууп, А.Келдибековду боштондукка чыгаруу талабын коюшу жемсєєлїктї тыптыйпыл кылуу процесси оўойго турбастыгын, айыгышкан кїрєштєр алдыда кїтїп жатканын айгинеледи.

Акматбек мырзаны колдогон акциялардын єзї бийликти мыйзамсыз кадамдарды жасоого тїрткєнїн айта кетели. Мисалы, “Акматбек Келдибекович биздин уулубуз, аны бошоткула!” дешет. Коё бербесе радикалдык кадамдарды жасоодон да кайра тартпастыгын эскертишти. Ал эми мыйзам боюнча атуулдардын кїнєєсї-бар жогун сот гана аныктайт: кїнєєсї болсо жазасын алат, болбосо акталып чыгат. А сотторго кысым кєрсєтїїгє эч кимдин укугу жок. Ошондой эле кан жолду бууп, карапайым калктын каттамын чектеши мыйзамга караманча каршы келерин билимдїї адамдар жакшы билишет. Акматбек Келдибекович жана анын жубайы Аида Токтоматовага катталган “хансарайлар”, элиталык квартиралар, 100 миўдеген долларды чапчыган машинелер, 100-300 миў долларлык коттедждер, деги койчу сан жеткис мїлктєрдїн мамлекеттик каттоо кызматы тарабынан тастыкталганы “ата журтчунун”

єлкє казынасын єз капчыгындай пайдаланганын далилдейт. Себеп дегенде, Келдибековдун єзї, Аида айым ємїр бою мамлекеттик кызматты аркалашкан. Расмий бизнес булактары жок. “Ємїр бою айлыктан айлык кїтїп жашаган адам мынча байлыкты кантип жыйнады?” деген суроонун жаралганынын себеби ушунда жатат. Эл єкїлїнїн жакындары, жердештери деле ага коюлган айыптарда негиз бардыгын сезип турушат. Бирок, баягы эле “єз балабызды коргоп калышыбыз керек” деген чолок тїшїнїктєн єйдє кєтєрїлє албай, кысым кєрсєтїї аркылуу “кулунун” бошотуп алууга жан далбас кылышууда. Мына ушул жерден: “Президент коррупцияга каршы кїрєшїї їчїн эрктїїлїгїн кєрсєттї. Аны колдоого коомчулук даярбы?” деген суроо жаралат. Эгер єнїгїїнї, тазаланууну кааласак, анда єлкє башчысынын саясатын колдоп, керек болсо ага кємєктєшїп, “жеўилин жерден, оорун

колдон алышыбыз” абзел. Болбой эле айылдашыбызды, жакындарыбызды жактап, жол тосо берсек, бир адамдын колунан коррупциянын тамырын кыркуу келеби? Албетте, жок. А.Келдибековдун жактоочуларынын логикасын караўыз: “Жалгыз эле Келдибеков ууру бекен? Эмнеге башкасын камабайсыўар?”. Кызык, эгер Келдибековдун “жегичтиги” далилденип турса, эмнеге аны кылтакка илбеши керек? Же А.Келдибеков башкалардан єзгєчєлєнїп “жегенби”? Мындай позицияны “ата мекенчи” Ємїрбек Текебаев дагы тутунат. Ал “Азаттык” радиосуна курган маегинде, кїрєштї коомчулук колдошу керектигин баса белгилеген. «Чоўдордун бардыгы эле айлыкка жашабайт. Жебеген жердин алдында. Бирок эмне їчїн биздин баладан баштайсыў? Башкалардан баштабайсыўбы?» деген пикирлер негизги аргумент болуп отурат. Эртеби-кечпи коррупцияга каршы кїрєш кимдир-бирєєдєн башталышы керек. Коррупционерлер бирибири менен кїрєшє турган деўгээлге жетишибиз керек. Негизи азыркы учурда кєп эле чиновниктерди камаса болот. Бирок, алардын кїнєєлєрїн далилдеш кыйын. 1930-жылдары Америкада да Аль Капоне деген мафиянын башчысы болгон. Анын мафиянын башчысы экендигин элдин баары эле билген, бирок эч кармай алышкан эмес. Анан аргалары кеткенде салык тєлєбєй койду деген шылтоо менен кармашкан. Ошол эле сыяктуу биз-

ОППОЗИЦИЯ БИР КОРРУПЦИОНЕР КЕЛДИБЕКОВДУ КОРГОП КАЛЫШ ЇЧЇН КЫРГЫЗСТАНГА СОГУШ АЧУУГА ДАЯР

Алай районунун тургундары кечээ маалымат жыйын єткєрїшїп, премьер-министр Жантєрє Сатыбалдиев менен жолугушканын билдиришти. Алардын айтымында, Келдибековду їй камагына чыгарышпаса, тєўкєрїш жасашып, согуш башташат экен. “Алгач Ош менен Жалал-Абаддын обладминистрацияларын кїч менен басып алып, тїштїктєгї їч областты башкарууга алып, андан соў Бишкекке келип, бийликти басып алабыз. Биздин талаптарды укпасаўар, мамлекетти кєўтєрєбїз!” деп коркуткандарын бїт Кыргызстан укту. Айланайын калайык журт!

Мамлекеттин, кемпир-чалдар, багар-кєрєрї жок балдардын акчасын жеген жалгыз бир коррупционерди коргоп, Кыргызстанга от жаккысы келген булардыкы туурабы? Келдибековдун камалышын Алайдан башка аймактар оў маанайда кабыл алышып, коррупцияга каршы кїрєштї колдоп атышпайбы? Анда эмне, бир Алай бїткїл єлкєгє каршы турабы? Же булардын артында айдактаган оппозиция имиштер тїндїктїштїк кылып бир элди бири-бирине каршы коюп согуштурганы жатабы? Кеч боло электе “тормозду” басып, бул сыяктуу билдирїїлєрдї

жасаардан мурда кичине ойлонуп туруп иш кылалы, мекендештер. Келдибековдун туугандары согуш ачабыз десе башка эл андан коркуп калбайт, биринчиден. Экинчиден, жалгыз бир Келдибеков їчїн бїткїл Кыргызстанды курмандыкка чалабыз дегениўер таптакыр терс, туура эмес иш. Келдибеков саясый туткун эмес, коррупционер болгону їчїн камалганын дагы бир жолу эскертип коелу. Же Келдибековдун жубайы Аида Токтоматова чемодан акчасын Ошко жеткирип, дежурларды сїйлєтїп, мунусу менен бїт Кыргызстанды чєгєлєтєм деген убадасын аткарууга белсендиби? Мындан тышкары, аталган маалымат жыйындын катышуучулары Саруудагы митингдерди колдой тургандыктарын жана алардын талаптары туура экенин айтышты. Демек, бул эки аймакты байланыштырып тургандар Садыр Жапаров, Камчыбек Ташиев жана Акматбек Келдибеков экени тїшїнїктїї болду. Анткени буга чейин маалымат каражаттары саруулуктарды айдактагандар деп Садыр менен Акматты жазып чыгышкан. Бакыт БЕКТУРОВ

де коррупционерлердин кїнєєсїн далилдей албайсыў” деген Текебаев президент эрктїїлїгїн далилдегенин, эми аны єкмєт, парламент колдошу керектигин кошумчалаган. Жакынкы аралыкта парламенттеги айрым депутаттар, жоон топ аткаминерлерге карата кылмыш иши козголушу ыктымалдыгы эл арасында кызуу талкуу жаратты. Эгер алар дагы абакка отургузулса, алардын дагы туугандары, айылдаштары: “Биздин уулубузду бошот. Бол-

босо жер-жерлерде элдик бийлик орнотобуз!” деп талап койсо эмне кылабыз? Мындай мыйзамсыздыкка, єзїм билемдикке акыры чекит коюлушу абзел. Дагы бир жолу кайталайлы, эгер єлкєнї дїркїрєтїп єстїрїп, элибиздин турмушун оўдоп, жемсєєлїктї тыялы десек, президенттин демилгесин колдоп, ага кємєктєшїшїбїз керек. Бизде андан бєлєк жол да жок, албетте, Кыргызстаныбыздын келечегин ойлосок...

Эсеп палатасы:

ИБРАИМОВА КЕЛДИБЕКОВДУН КАМАЛЫШЫНА КОММЕНТАРИЙ БЕРГЕН ЭМЕС

Маалымат каражаттардын биринде “Келдибековдун эч кїнєєсї жок” деген материалында Эсеп палатасынын тєрайымы Элмира Ибраимованын маегинин айрым жерлери колдонулган. Эсеп палатасынын маалымат кызматы билдиргендей, аталган маек 2011-жылдын 1-июлдан 31-декабрга чейинки мєєнєттє

Жогорку Кеўеш жана анын структуралык бєлїмдєрїнїн бюджеттик жана атайын каражаттарды колдонулушун текшерїї натыйжасы боюнча болгон. Буга байланыштуу маалымат кызматы маек 2013-жылдын 10-апрелинде уюштурулганын жана Келдибековдун камалышына эч тиешеси жоктугун белгилейт. 29-ноябрь, 2013-жыл


4

КЇНБЇГЇН

АКЫЙКАТТЫКТАН ТАЙГАН АМАНБАЕВ ЭСКИ КАЗЫГЫН ТАБАБЫ? «Жєжєнї сойсо да касапчы сойсун» деп акылман элибиз бекеринен айтпаган экен. Бул макалдын жєн жерден жаралбаганын кокусунан Акыйкатчылык креслого отуруп калган Бактыбек Аманбаев реалдуу жашоодо тастыктап келе жатат. Ал кайсы бир кїчтєрдїн тапшырмасын гана аткарып, єзїнїн тїздєн тїз милдети болгон адам укугун коргоо жаатында жарытып иш алып бара албай тургандыгын кєрсєттї. Мындан улам, коомчулукта: «Мындай саясатташкан, чала сабат акыйкатчынын кереги барбы? Парламент ага карата чара колдонбойбу?» деген суроолор жаралууда.

Бактыбек Абдилашим уулунун бул тармакта тажрыйбасы ныпым жоктугун анын басып єткєн жолу ырастайт. Мисалы, ал эмгек жолун 1999-жылы котормочулуктан баштаган. 2000-2004-жылдары «Азаттык» радиосунда журналист, 2005-2007-жылдар аралыгында КТРКнын рекламалык-коммерциялык бєлїмїнїн директору, андан кийин эки жыл улуттук окуу жайда мугалимдикти аркалаган. Апрель окуясынан кийин аз убакытка Ош шаарынын вице-мэрлигинде отурса, кийинчерээк «Саясат-пресс» гезитинин башкы редактору, ЖКнын басмасєз кызматын жетектеген. Акыйкатчылыкка шайланганга чейин «Айыл деми» гезитинин башкы редактору болуптур. Ємїрїнїн кєпчїлїк бєлїгїн журналистика чєйрєсїндє єтєгєн Аманбаевдин капилеттен єлкєнїн башкы акыйкатчылыгына талапкерлигин коюп, парламент элегинен эч тоскоолдуксуз єтїп кеткенине кєпчїлїк тїшїнбєй калды. Буга байланыштуу маалымат каражаттары тїрдїї версияларды жазышты. Алардын биринде Б.Аманбаев эжеси Урмат Аманбаеванын жардамы менен ЖКдагы 60дан ашуун депутатты «сатып» алып, ар бирине 1500-3000 доллардан пул бергени кабарланган эле. Ишенбейли десек, «ата мекенчи» Ємїрбек Текебаев «Азаттык» аркылуу Акыйкатчыны шайлоодо айрым талапкерлер депутаттарга ири каражат таратканын, укук коргоо органдары муну тыкыр иликтеп, кїнєєлїїлєрдї жазага тартышы керектигин билдирди. Мунусуна караганда, жакынкы аралыкта Акыйкатчыга да кылмыш иши козголбойбу? Бул суроонун жандырмагы убагы келгенде чечилер. Кичине чыдап кїтє турушубуз керек. Айрым гезиттер жазгандай, самандай сапырылган акчанын кїчї менен келген Бактыбек мырза ишин саясый интригадан баштады. Эки кїн Саруу айылында командировкалап, жергиликтїї калктын кєйгєйїн укканын шылтоолоп маалымат жыйынын єт29-ноябрь, 2013-жыл

кєргєн Акыйкатчы саруулуктар жарым аскердик абалда кїн кечирип, анын бардыгына облус жетекчиси Эмилбек Каптагаевди кїнєєлєп, анын отставкага кетишин талап кылып чыкты. Ал турсун, Эмилбек Саламатовичти коррупционер деп айыптап, аны адам ємїрїнє кол салды дегенге чейин барды. Соттун чечимисиз айып тагуу болбостугун Бактыбек Абдилашимович билбегендей. Эгер Каптагаев сотко кайрылса, сєз жок жеўип чыкканга толук мїмкїнчїлїгї бар болчу. Бирок «битке теўелип кєйнєгїмдї єрткє таштайымбы» дегендегисиби, коюлган дооматтарды четке кагуу менен гана чектелди. Б.Аманбаевдин жолдо калгыр жоругуна коомчулук тескери баасын беришти. Кєзкарандысыз эксперттер Акыйкатчынын саясый иштерге аралашуусун кескин сындап, аны єз милдетин аткарууга чакырышты. Эксакыйкатчы Турсунбек Акун бул окуяда Аманбаев сабатсыздыгын далилдегенин, анын саясатка кийлигишїїгє укугу жоктугун баса белгиледи. Ал эми кээ бир басылмалар Акыйкатчы эркин депутат Равшанбек Жээнбеков жана «Республика» партиясынын айрым тєбєлдєрїнїн буйругун аткарып жатканын жар салышты. Мындай маалымат чын єўдєнєт. Анткени, Сарууга боору ачымыш этип, Э.Каптагаевди ээрден оодарып тїшкїсї

келген Бактыбек мырза абактагы Акматбек Келдибековдун жактоочулары Ош-Эркечтам жолун тороп, жїздєгєн унаалардын каттамына тоскоолдук жаратып, карапайым калктын укугу корголуп жатканга адилет кебин айтканга жарабады. 26-ноябрда Саруунун айрым тургундары Бишкек-Каракол унаа жолун бууганда дагы талкан сугунуп алгансып унчукпай койду. «Урматтуу туугандар, бул кан жол. Жолду бууган мыйзамга каршы келет. Элди ойлогула, мыйзам алдында жооп берип каласыўар» деп калыс кебин айтканга жарабады. Мына ушул эки окуяда теў жалпы элибиздин укугу тебеленип-тепселгенин билдирип чыкканда накта Акыйкатчылыгын кєрсєтбєйт беле. Же тыйын берсе сїйлєп, тыйын бербесе унчукпас позицияны тутунгандын кыныгын алганбы? Акыйкатчы деген бир ууч топтун же кайсы бир саясатчынын буйругун аткарбашы керек. Ал жалпы кыргызстандыктардын укугун коргоого милдетти. Ал эми Бактыбек Аманбаевге окшогон «эт менен челдин ортосунда» жїрїп, саясый интрига менен алектенип, стратегиялык маанидеги кан жолдор буулуп, элибиздин укугу кордолуп жатканда калыс пикирин билдирбеген Акыйкатчынын барынан жогу артык эмеспи… Акинай АЙДАРОВА

ПРОФЕССОР КАЦЕВДЕН СОНУН СУНУШ... Берекеси жок, кандайдыр бир болбогон "жок" сєзїн колдонсоў анын жашыруун мааниси тымызын жаралат. Мындай кєрїнїш кайталанган КМШдагы мамлекеттердин парламентинде айрым нерселер оўунан чыкпай калды. Бирде Орусиянын Думасы, бирде Кыргызстандын Жогорку Кеўеши, бирде Украинанын Радасы дегендей. Кайсы тарабыўды караба, билимсиздер їчїн кєптєгєн аналогиялык тїзїлєт. Ал эми “жок” деген сєзї менен баардык маселе чечилчїдєй. Кандайдыр бир жарнама же жєн эле тактада “бул жерде мыйзам жок” деген маалымдама болсо, арызданууга мїмкїн эмес. Кєркєм адабиятта баарын кездештирсе болот. Буга мисал катары “Алиса в зазеркалье” жомогун алсак болот. Аталган жомокту карасаў, биздин коомдогу ордубуз ачык эле кєрїнїп турат. Парламенттин бир “баатырынын” зынданга тїшїшїн кєпчїлїк “элдин кызыкчылыгы їчїн жабыркап атат” деп тїшїнїп алды. Ушундайлардын бирин отургузсаў кєпчїлїк эл кєтєрїлїп, ар кандай басымдарды жасоодо. Нааразычылыкка чыккандарды деле тїшїнсє болот. Анткени, алар тууганын коргоп, анын камалышын саясатташтырууга аракет кылат. Эл єкїлдєрї, буга чейин айрым органдар менен касташууга, алар менен кыл чайнашууга болбостугун айтып келсе, эми єздєрї “кїрєшкє” аттанып отурат. Айрымдары кесиптештерин жоопкерчиликтен сактап калуу їчїн бар кїчїн жумшап жатат. Алардын мындай пикирде болушуна эмне мажбурлоодо? Балким, “кийинкиси мен болуп калбайын” деген чочулоо тїйшєлтїп жаткандыр. Анда эл єкїлї їчїн кан-

ча партиялаштарынан абактын даамын татканын кылдаттык менен эсептеп чыгууга туура келет. Кылмыш кодексине саясий беренени кандай гана убакыт болбосун киргизип коюуга болот. Анда уурулар диссидентке айланып, єз саламаттыгын келечек муунга шылтап коюшу мїмкїн. Биз бир катар пункттан турган сунуш менен президентке кайрылабыз: а) Эл єкїлдєрїнїн айлык маяналарын кыскартып, аларга карата жеўилдиктерди азайтуу керек. Ошондо гана парламентке мамлекеттин кызыкчылыгы їчїн кїйгєн адамдар келет. «Ууру миллионерлер” бийликке келсе, сєзсїз коррупция болот. Ошондуктан, депутат болуп байлык топтоо мїмкїнчїлїктєрїн кыскартуу керек. б) Президенттин мєєнєтїн чектегендей эле конкреттїї адамдардын же партиялардын парламенттик шайлоолорго катышуу мїмкїнчїлїктєрїн чектєє керек. Мисалы, Жогорку Кеўештин эки жолку чакырылышына шайланган партия їчїн жетишет. Андан кийинки шайлоолорго катышпай эле койсо болот. Андан сырткары, алардын пенсияларын да врач, мугалимдердики сыяктуу эле чектеп койгон оў. в) Алар мамлекеттик кызматта иштеп турганда бир туугандарын жана жубайын жетекчилик кызматтарга кєтєрбєш керек. Балдары деле жергиликтїї окуу жайларда билим алуусу зарыл. Ошондо гана “журналисттерди чєгєлєтєм” деген сєздєр азаят. Мандат тагынган “азаматтар” артын ойлоп, элди курал катары каалагандай колдонуудан чочулап, тереў ойлонуп калат. Александр КАЦЕВ, профессор


5

«ХАПУГАЧА» АКТАНМАЙ…

ЄЗ АЯЛЫН ЖАШЫРГАН, БИР ЖЫЛДА «МИЛЛИОНЕР» БОЛГОН, МАМЛЕКЕТТИН КАЗЫНАСЫН «КАКШЫТКАН»

«Кыўыр иш кырк жылда билинет» дейт кыргызда. Анын сыўарындай, убагында мартабалуу кызматына таянып, Кыргызстаныбызды сїлїк курттай соруп, эсепсиз байлык жыйнаган «эр-азаматтар» «жегендерин» аш кыла албай, «кусмайга» єтїштї. Президент Алмазбек Атамбаев эрктїїлїгїн кєрсєтпєгєндє олигарх-аткаминерлер тымпыйып жїрє беришмек, «кусмак» тїгїл кїчтєнїшїп, арааны ачылмак. Демек, коррупцияга каршы кїрєшїїдє президенттин салымы зор. Тилекке каршы, «уурулугу» билинип, темир торго тыгылган эргулдарыбыз туугандарын, айылдаш, куда-сєєктєрїн кєчєгє жетелеп чыгып, єздєрїн актоого жандалбас урушууда. «Коомчулук «каргадай болгон балабызга тийбе» позициясында тура берсе, жемсєєлїктї ооздуктоо жалгыз президенттин колунан келеби?» деп ойлонгон жоктой. Баарынан дагы криминалдык элементтерди пайдалангандарына эмне дейсиў? Мунусу жетишпей жаткансып, абакта отуруп алып парламенттеги кесиптештерине, элге кайрылуу жасап, єздєрїнє тагылган айыптарды четке кагып, «ууру тойгончо жеп, єлєрчє карганат» болгондоручу. Мындай кєрїнїшкє Акматбек Келдибековдун окуясынан улам туш келдик.

Башкы прокуратура тарабынан коррупцияга шектелип, єлкє казынасына он миллиондогон сом зыян келтирди делип абакка отургузулган Келдибеков маалымат каражаттары аркылуу таркаткан кайрылуусунда саясый ишмердїїлїгїнєн улам ушинтип ак жеринен кїйїп, тїрмєдє кїн

кечирип жатканын айтып кєз жашы кылыптыр. Ал кєзємєлдєєчї орган койгон їч айыптоого жооп кайтарып, бирєєсїн дагы мойнуна алмак эмес. «Менин уурулугум ашкереленгенине єкїнїп турам» деп катачылыгын моюндаганга духу жетпеси турган иш. Бирок, актанганга жараша конк-

Аркадий ДУБНОВ:

«КЕЛДИБЕКОВДУН КАРМАЛЫШЫ КЫРДААЛДЫ КУРЧУТА АЛБАЙТ»

в о к е б и Келд

реттїї контраргументтерди келтирсе куп жарашмак. Мисалы, ал ЖК тєрагалыгын аркалаган мезгилде парламенттин Москвадагы єкїлчїлїгїн ачканын мыйзамдуу деп эсептейт экен. Бирок, єкїлчїлїктї ачуу їчїн алгач тийиштїї комитеттерден уруксат алуу керектигин Келдибеков билбейт беле? Муну ал жакшы билген. Ал турсун, Коопсуздук жана коргоо комитетинин тєрагасы Алмазбек Баатырбеков убагында мындай чечим туура болбой калганын, єзїнїн комитетинен єтпєгєнїн айтканын жарыялады. Ошондой эле депутаттар добуш берген токтом иш жїзїндє єзгєрїлїп, єкїлчїлїктїн штаты эселеп жогорулаганын Башкы прокуратура далилдеген. Мындан сырткары, єкїлчїлїктє эмгектенгендердин айлык акысы 100 миў сомдон єйдє болуп (єкїлчїлїктє иштегендер коомдук башталышта иштеп, сокур тыйын албашы керек), анын кесепетинен мамбюджет 20 млн. сом зыянга учураган. Мына ушуну Акматбек Келдибекович кантип танат? А.Келдибеков Курманбек Бакиевдин доорунда мамлекеттик салык комитетин жетектегени белгилїї. Ошондо «БизнесПартнер» компаниясын жалдап, «Дордой плаза» соода борбору, Аламїдїн базарынан салык чогулттуруп турган. Кайрадан мыйзам тилинде сїйлєйлї: мамлекеттик салык кызматынын жеке менчик компанияга салык чогултуу милдетин жїктєгєнгє укугу жок. Бул мыйзам бузууга жатат. Анын їстїнє, «БизнесПартнердун» «ишмердїїлїгї» єлкє казынасына 2 млн. 316 миў сомдук «пайда» алып келген.

- Оппозициялык «Ата-Журт» фракциянын мїчєсї Акматбек Келдибековдун кармалышы Кыргызстандагы кырдаалга кандай таасир этет деп ойлойсуз? - Мен Келдибеков оппозициялык фракцияда болгонуна карабастан єзїн оппозиционермин деп атаганга укуктуу деп ишене албайм. Ал парламенттин мурдагы спикери, жогорку баскычтагы чиновник, Россияда мындайларды «А» категориясындагы чиновник деп айтышат. Эгерде аны коррупция боюнча єтє олуттуу айыптоолор менен кармашса, анда ал оппозициянын сары изине чєп салуу эмес, коррупциядагы єтє ашынган учурларга чабуул жасоо, бул сферада тартипке салуу аракети болуп эсептелет. Ал эми кырдаалдын коопсуздугу жана єлкєдє кырдаал боюнча эмне айта алабыз? «Кумтєрдїн» айланасында болуп єткєн окуяларга салыштырмалуу бул єтє деле кырдаалды курчутуучу себеп эмес. Алай районунда жолду тоскону жатышат деген маалыматтар бул жердештеринин кадимкисиндей эле жердешчилик реакциясы. Мен бул кыймылдар узакка созулат деп ойлобойм. Бїгїн мен депутаттардын бирєєсїнїн билдирїїсїн кєрдїм. Ал толук кандуу акыл-эстїїлїк менен жасалган билдирїї. Ал «єзїн-єзї атпоого» - єздєрїнє єздєрї жолтоо болбоого, жолду тосуп социалдык климатты тємєндєтпєєгє, товарлар менен камсыз болууда кєйгєй тїзбєєгє чакырган. Менин оюмча ушундай акыл-эстїї чакырыктар элита арасында да, карапайым эл арасында да жакшы тїшїнїк жаратат. Алар

Мыйзамсыз иш жасаганы аз келгенсип, мамбюджетти саан уйдай сааган Келдибеков эми карганып, «Бизнес-Партнер» укмуш иштеген дегени дени-карды соо адамдын айтар кебиби? Акматбек мырзанын «жемей» єнєрї Акаев заманында эле башталганын Башкы прокуратура конкреттїї фактылар менен бекемдеди. Ал 2002-2005-жылдары Социалдык фонддун тєрагасы кезинде жалпысынан 21 млн. сомдон ашуун каражатты сол чєнтєккє сологонун кєзємєлдєєчї органдын маалыматынан табасын. 21 млн. сомду «сиўирїїгє» «Ротак-Бишкек» компаниясы тикелей аралашкан. Тєрага катары тендер єткєргєндїн ордуна, жеке тандоосу менен «Ротак-Бишкекке» бланкаларды даярдоого заказ берген. Себеби эмнеде? Себеби аталган фирманын 37,5% їлїшї ємїрлїк жайы Аида Токтоматовага таандык экенинде. Мына сага, їй-бїлєлїк бизнестин классикалык формасы! А.Келдибеков «Ротак-Бишкек» жубайына таандык экенин, ошон їчїн аны канатына калкалаганын кайрылуусунда айтпайт. Болгону: «Социалдык фонд менен «Ротак-Бишкек» ортосунда тїзїлгєн келишимге ошол учурдагы Єкмєткє караштуу Мамлекеттик сатып алуулар боюнча мамлекеттик комиссиянын 2005-жылдын 4-январындагы чечими менен уруксат берилген. Бирок, 2008-жылы ушул келишимдин негизинде ашыкча сарптоолор боюнча Эсептєє палатасынын акты тїзїлїп (2009-ж.15майында), Финансы полициясы иш козгоп, фирма тарабынан

ашыкча сарпталган 2 млн. сомдой каражат тєлєнгєндєн кийин кылмыш иши толугу менен жабылган» деп элдин башын маў кылуу менен чектелген. Абактагы депутаттын каратып туруп таўмайды мыкты єздєштїргєнїн бир факты аркылуу далилдейли. Кайрылууда 1990-1994-жылы эч жерде иштебей, 2007-2008-жылдары жеке бизнес менен алектенгенин баяндап: «Мына ушул аралыкта кабат-кабат «хансарайларды», элиталык квартираларды, брондолгон машинелерди, Ысык-Кєлдїн жээгинен пансионат, 13 коттедж, квартираларды, жер тилкелерин, борбор калаадан сауналарды сатып алганбыз» дегендей ойдун башын чыгарыптыр. Бизнес менен шуулданган кїндє деле бир жылдын ичинде мынча байлык топтоо мїмкїн эмес. Анын їстїнє, А.Келдибеков бизнестин кайсы тїрї менен шуулданганын, компаниясынын атын жана єлкє бюджетине канча салык тєлєгєнїн так айта албайт. Демек, анын расмий бизнеси жок. Анда Башкы прокуратуранын дооматтары негиздїїбї? Албетте бул суроого сот гана жооп бере алат. Акматбек Келдибековичке айтар сунушубуз бар. Эгер єзїўїздїн актыгыўызга ишенсеўиз, эмнеге минтип актанасыз? Жактоочуларыўызды, чоў эне, чоў аталарды карыганда кыйнап, сууктун кїнїндє кєчєгє сїйрєп, жол буудурбай, укугуўузду мыйзам чегинде коргобойсузбу? Же жалгыз сиздин айыўыздан элибиз жабыр тартышы керекпи? Акинай АЙДАРОВА

мындай жолдор менен акыйкаттуулукка жете албастыктарын тїшїнїшєт. Соттук иликтєєлєрдїн жыйынтыктарын кїтїш керек. Менин оюмча Кыргызстандагы эў башкы кєйгєй ишти соттук єкїм менен чыга турган соттук иликтєєлєргє жеткирїї мїмкїнчїлїгї. Менин билишимче Кыргызстанда бїгїнкї кїнгє чейин 2010-жылдын апрель окуялары боюнча сот иштери жїрїп жатат. Менин оюмча Келдибековдун иши эртерээк бїткєнгє бардык жагдайлары бар. - Сиздин оюўузча «Ата-Журт» партиясынын кезектеги мїчєсїнїн кармалышы жаз айларындагы єлкє кырдаалына саясый сезонго таасирин тийгизбейби? Анткени азыркы тапта оппозиция «Бийлик тандаптандап камап жатат, жалаў гана оппозициялык партиялардын мїчєлєрїн» деп жатышат. - Аягынан баштайлы. Кыргызстан бул ар бир жаз жана кїз айларында ар кандай толкундоолор болуп тура турган єлкє. Кимдирбирєєнїн камалышы, же даг кайсы бир нерселер кезектеги толкундоолорго себеп болуп турат. Эгерде «Ата-Журт» партиясынын мїчєлєрї єтє кату, резонанстуу жана ызычуулуу билдирїї, окуялардын баатырлары болуп жатса эмне кылыш керек? Ошол эле Ташиев жумушуна тосмо аркылуу секирип барды, артынан жоон топ адамдарды ээрчитип алып. Ал єтє ачык эмес соттук аракеттердин ишине жараша гана эркиндикте калды. Менин оюмча бул боюнча Ташиев нааразычылык айтпаса да болот. «КСДП»,

же «Ар-Намыс» партияларынан ушундай кылмыштарга айыпталып жана Келдибековго кєрїлїп жаткан чаралар колдонулбай жаткандарды атап кєрєлїчї. Мїмкїн мен билбейттирмин, бирок мен андайлардын атын атай албайм. - Бирок, камалган эл єкїлїнїн тарапташтары «Келдибековду камоого анын «Кыргызгазды» «Газпромго» сатууга каршы чыккан позициясы себеп болду» деп айтышууда?.. - Бул ойго келбеген, ишендире албай турган пикир. Анткени кайсы бир фракциянын депутаты, макул таасирдїїсї болсо дагы, кайсы бир маселе боюнча расмий позицияга каршы пикирин билдиргени їчїн камап коюу бул олуттуулук болбой калат. Булак: «Азаттык» радиосу 29-ноябрь, 2013-жыл


6

САЙ-САТ

МЕНЧИКТЕШТИРЇЇНЇН «АТАСЫ» ЖЭЭНБЕКОВ ШЫЙРАГЫБЫЗДЫ ЖАГЫЗЫП, КЕЛДИБЕКОВДУН ТАЗ КЕЙПИН КИЕБИ?

Барган жеринен чуу чыгармайынча жєн жїрбєгєн, сакадай бою сары алтын Равшан Жээнбеков аттуу депутат бар. Єзїн эркин депутат эсептегендиктен кєбїнчє популизмге жетеленип, оозуна келгенин «оттоп», элге жакшы кєрїнгїсї келе берет. Мындай адатын 27-ноябрда парламент жыйынында да карматып, «Кыргызгаздын» россиялык «Газпром» ишканасына сатылышына каршы пикирин билдирип, ишкананы сатсак эле Россияга кєзкаранды болуп калабыз деп «кєз жашын кєлдєттї» тїгєнгїрдїкї. «Кыргызгазды» сатпай эле газ кєйгєйїн минтип чечсек болот» деп конкреттїї сунушун айткандын ордуна, бул їчїн азыркы єкмєткє, парламентке «позор» деди. «Бїгїнкї бийлик бардыгын Акаев менен Бакиевге шылтай берет. Минте берсек орустарга чєгєлєп калабыз» дегендей «позорлоп» «боздосо», жанына адам чыдап тура алчудай эмес. Бирок, эл єкїлдєрї Жээнбековдун бал тилине азгырылган жок, элибиз кышында кєгїлтїр отунсуз калбай, шыйрагын жакпай, жылуу жумшак тамагын ичиши їчїн макулдашууну биринчи окууда колдоп беришти. Депутаттар Жээнбековдой болуп курулай популизмге алдырып, элдин башын айландырган жок. Анда Равшан Бабырбекович-

тин «ботодой боздогонунун» себеби эмне? Чечмелеп кєрєлї. АКШнын демократиясына сугарылып, Американы оозунан тїшїрбєй, Батыштан келген «заказдарды» аткарып кєнгєн Жээнбеков Акаевдин убагында мамлекеттик мїлк фондун жетектегенин билебиз. Ошондо бала бакчаларды, Кєл жээгиндеги пансионаттарды ит бекер пулдап, єзїнїн да, апчеси Майрам Акаеванын да капчыгын толтурганын тар чєйрєдє шыпшынып айтып жїрїшєт. Менчиктештирїїнїн «атасын» таанытып, мамлекеттин байлыгын уурдап-тоногондор четинен кармалып, сурак бере башташты. Єзї дагы жакынкы аралыкта сот жообуна тартылып калганын жїрєгї сезип калганбы, айтор, Акматбек Келдибековчосунан «Кыргызгазга» чап кенедей жабышып, саясый упай топтой баштады. «Мен «Кыргызгаздын» сатылышына каршы чыксам, мага кылмыш ишин козгоп салышты» деп актанганга жакшы эмеспи. «Жемейдин кусмайы, алмайдын бермейи бар» дейт элибизде. Анын сыўарындай, Равшан мырза кєп эле чебелектеп, єзїн акташ їчїн «беш єрдєгїн учуруп», коомчулукту дїрбєлєўгє сала бербей, мыйзам алкагында кїрєш жїргїзгєнї оў болор…

Акжолтой БАЗАРОВ:

“СОТТОРДУ ЭЛ ШАЙЛАП, АНЫ ПРЕЗИДЕНТ БЕКИТСЕ БОЛМОК” Окурмандарга ар дайым укуктук кєйгєйлєр боюнча укуктук кеўештерин берип келе жаткан юрист Акжолтой Базаровду мамлекетибиздеги социалдык жана башка кєйгєйлєр тууралу жана ошондой эле жалпы эле жашоо жєнїндє жеке ой пикирин билїї їчїн бул ирет жєн гана жаран катары маек курдук.

- Акжолтой мырза, алгач маектешїїнї єзїўїздєн баштасак? - Мен 1980-жылы Кочкор районунун Кочкор айылында туулгам. Атам мугалим болчу. Апам болсо дарыгер болуп эмгектенет. Алгачкы жана орто билимди Кочкор айылындан алып бїтїргєм. Жогорку билимди Бишкек шаарынан алгам. Їй бїлєлїїмїн. Азыркы тапта юрист болуп эмгектенем. - Юрист болууўузга эмне тїрткї болду? Айтайын дегеним юристтер абдан кєп жана жумуш таба албай жїрїшпєйбї? - Биринчи жогорку билимим чет тилдер жана адабияты. Экинчи жогорку билимим болсо жогорку юридикалык билим. Чет тилдер факультетинде окуп жїргєндє эле окутуучулардын, кафедра башчыларынын студенттерге кылган адилетсиздик мамилелерин терс кабыл алчумун. Башкача айтканда, студенттердин стипендияларын єз убагында бербей койгон, китептерди кыйнап акчага сатуу жана башка ушул сыяктуу терс кєрїнїштєгї нерселер жасалчу. Бирок єзїў дагы студент болгондон кийин эч нерсе кыла албай калчумун жана ошол эле учурда алардын укуктарын коргогум келчї. Ошондон улам юрист кесиптигин дагы аркалап калдым.

РАВШАН ЖЭЭНБЕКОВ ЄТКЄНЇ ЇЧЇН ЖООП БЕРГИСИ КЕЛБЕЙБИ? “Азаттык” радиосунун 25-ноябрындагы “Ыўгайсыз суроолор” телеберїїсїндє коррупция менен кїрєштїн тегерегинде талкуу жїрдї. Эркин депутат Равшан Жээнбеков жемсєєлїктї ооздуктоо жараяны – бийликтин атаандаштарын сындыруу аракети деп баалады. Анын жоромол-дєдємєлїнє караганда, єткєн былык иштерин їчїн жооп бербей, коррупцияны жоюу бїгїнтєн, жаўы барактан башталышы зарылдыгын билдирди. Равшан Бабырбековичтин айтымында, азыркы бийлик атаандаштарын темир торго тыгып жаткан имиш. Ал Нариман Тїлеевди мисал келтирди. “Нариман Тїлеев Курманбек Бакиевдин, Аскар Акаевдин убагында эмгектенген. Ал эми экєє теў бїгїнкї бийликтин оппоненти. Акматбек Келдибеков дагы єткєн эки президенттин тушунда эмгектенген. Бїгїнкї бийлик аларды жазалоо аркылуу єткєн режимден єч алып жатышат” деген Жээнбековдун жоромолу дегеле акыл-эске сыйбайт. Ошондой эле коррупция менен 29-ноябрь, 2013-жыл

кїрєштї єткєндєн эмес, жаўы барактан баштоо керек дегени эмнеси? Акаев, Бакиевдин заманында элдин жонунан кайыш тилип, баштан ашкан байлык чогулткандар кечирилип, эмки “жегичтер” гана жегенин кусушу керек” дегени Равшан мырзанын єзїн єзї актоо аракети катары бааласак жаўылышпайбыз. Себеби, эркин депутат Акаевдин убагында мамлекеттик мїлк фондун жетектеген кезинде олигархка айланып, пансионаттарды менчиктештирип алып, бала бакчаларды текейден арзан саттырганы гезит беттеринде жазыла берип ашмалтайы чыгып бїткєнсїдї. Эртеўки кїнї мыйзамсыз саткандары їчїн жооп берерин туюп, ушинтип єзїнїн кара башын арачалап калгысы келгендей. Бирок, “кыўыр иш кырк жылда билинет” демекчи, кандай гана былык иштер жасалбасын, бардыгы акыр бир кїн айгине болот. Мына ошондо сот алдында жооп берчї мезгил келерин учурда акылдуусунуп, элге “дарс” окуп жїргєн Жээнбеков эсинен чыгарбаганы оў...

- Кочкордогу кєйгєйлєр жана укук-

Улуу Британиянын юстиция министринин орун басары укук системасы боюнча тажрыйба алмашуу окуусун ийгиликтїї аяктагандык боюнча диплом берїї аземинде.

Шотландиянын Жогорку Сотунун тєрагасы лорд Джон Макласки менен тук мыйзамдар туурасында бир топ маселелерди козгоп жїрєсїз. Кочкор районунда дагы кандай маанилїї кєйгєйлєр бар? - Кочкор районунда чечїїнї талап кылган маанилїї кєйгєйлєр кєп. Менин пикирим боюнча биринчи кезекте Кочкор районунун башка коўшу райондор менен болгон жайыттардын чек араларын тактап чечип алуусу абзел. Ал эми, элдерди жашоо шартын жогорулатуу їчїн ортодогу кайра бєлїштїрїї фондунун айыл чарба жерлерин ижарага берїїдє адилеттик менен берїї зарыл. Ошол эле учурда социалдык жактан корголбогон, кембагалдарга дагы жерлерди тїз бериш керек. Мындан сырткары, Кочкор районунун борбору болгон Кочкор айылындагы кєрїстєн їчїн жер аянттын жана таштандыларды тєгїї їчїн жер аянты аныкталып чечилсе кєп эле пайдалуу болмок. - Сот реформасы жїрїп жатат. Президентибиз Алмазбек Атамбаев 18 соттун талапкерлигин жактырбай кайтарып салды. Андан сырткары сотторду тандоо кеўешин дагы таркатып салды. Сиз юрист катары айтсаўыз сотторду кандай кылып дайындоо керек? - Сотторду эл шайлап, аны Президент бекитсе жакшы болмок. Себеби эл сотторду шайлаганда адилеттїї, чынчыл, таза адамдарды шайлашмак. Азыркы сотторду тандап жаткан комиссияда болгону ашып кетсе 18 адам турат. 18 эмес 30 адам болсун бирок 30 адам шайланып жаткан талапкерлерге туура баа беришине ким кепилдик берет? Ошондуктан эл шайласа жакшы болмок. Мисалы, АКШнын кээ бир штаттарында сотторду эл шайлайт. Шайланган соттордун иштєє мєєнєтї бїткєндєн соў кайрадан шайлоо болот. Мындай практика Союз учурунда деле болчу. Маектешкен Жыргал Бердибеков


7

УЧУР МАЕК

«Кылым шамы» укук борбору:

КЕЛДИБЕКОВДУН ТАРАПТАШТАРЫНЫН БИЛДИРЇЇЛЄРЇ – БУЛ АНТИКОНСТИТУЦИЯЛЫК ЧАКЫРЫК Бийлик Акматбек Келдибековдун митингге чыгып жаткан тарапташтары менен сїйлєшїїгє барышы керек, деп “Кылым шамы” укуктук борборунун башчысы Азиза Абдирасулова билдирди. Анын айтымында, єткєнкї эки президенттин митингчилерге чыкпай койгондору алардын кетирген катачылыгы болгон. «Кыргыз эли єзїнїн мїнєзїнє жараша дайым сїйлєшїї жолу менен бир пикирге келген. Келдибековдун жактоочулары бїгїн айтып жаткандары – бул антиконституциялык чакырык. Алар

мындай кадамдарга барбайт деген їмїттємїн, анткени Кыргызстан укуктук бийликке кайтып келе атат, - деди ал. Ошондой эле укук коргоочу учурдагы абалда кєп нерсе Келдибековдун єзїнєн кєз каранды экенин айтты. “Ал єзїнїн тарапташтарын мыйзамды бузбоого чакырышы керек. Ал эми бийлик болсо сїйлєшїїлєргє барышы керек. Анткени парламентте жана коомчулукта ошол эле Алай районунан чыккандар биртоп – Исмаил Исаков, Бєдєш Мамырова, Абдыганы Эркебаев, Марат Султанов ж.б.”, - дейт Абдирасулова.

Азизбек ТУРСУНБАЕВ, коомдук ишмер:

ЭМОЦИЯГА ЖЕТЕЛЕНИП, «СОГУШ АЧАБЫЗ» ДЕГЕНИ ТУУРА ЭМЕС - Акматбек Келдибековдун жердештери эгер бийлик талапты аткарбай, Келдибековду боштондукка чыгарбаса, согуш ачып, тєўкєрїш жасарын маалымат жыйынында билдиришти. Мындай чакырык єлкє бїтїндїгїнє доо кетирбейби? - А.Келдибековдун жактоочулары балким ичи ачышканынан ушундай пикирин билдирип жаткандыр. Бирок, канчалык жандары ачышса дагы баарынан мыйзамдуулукту жогору коюшу керек. Алдыда сот процесстери болот. Ошондо Келдибековдун актыгын сот алдында далилдеши зарыл. Жеке менин пикиримде, ачууга алдырбай, сабырдуулук менен иш кылып, мамлекеттин бїтїндїгїн баарынан жогору коюшубуз абзел. Биз бир элбиз, бир журтбуз, баарыбыздын мамлекетибиз

бирєє гана. Ошону ар бир жаран жїрєгї менен туя билгени оў. Анан эмоцияга жетеленип, «согуш ачабыз» дегени туура эмес. - «Бийлик Келдибековду бошотсун» деп жатышпайбы? - А.Келдибеков эмес, дегеле кайсы бир маселеге айыпталып жаткан адамдарды эч ким боштондукка чыгара албайт. Буга бир гана соттун чечими керек. Кыргыз эли – акылман элбиз. Эчендеген кылымдан бери жоголбой жашап келгенбиз. Ошол карт тарыхыбызды сактап, єнїккєн мамлекетибизди келечек муунга єткєрїп берїїнї эстен чыгарбайлы. Мамлекетибизди талкалап алсак, бизге бирєє мамлекетин бербейт. Муну келечек муун дагы кечирбейт.

Рита КАРАСАРТОВА, кєзкарандысыз эксперт:

МЫНА УШУНДАЙ ТУУГАНЧЫЛЫК, ЖЕРДЕШЧИЛИК ДЕП ЖЇРЇП ЄНЇГЄ АЛБАЙ ЖАТАБЫЗ

- Коррупцияга шектелип кармалган эл єкїлї Акматбек Келд и б е ко в д у н тарапташтар: «Келдибековду ї й ка ма г ы на чыгарбасаўар, согуш баштап, тєўкєрїш жасайбыз» деп билдиришїїдє. Мындай билдирїїгє кандай пикирдесиз? - Мен мындай билдирїїлєргє каршы пикирдемин. Мамлекет їчїн кооптуу жагдайлар бир кишинин айынан тїзїлбєшї зарыл. Бирок, дагы бир жагдайы бар. Бийлик коррупция менен системалуу кїрєштїбаштагандан кийин эми коалициялк кєпчїлїккє кирген фракциялардан дагы мамлекеттин эсебинен жеп-ичип байыгандарды дал ушул Келдибековго таккан айыптар менен

айыптап камашы керек. Болбосо бир фракциядан камалып жаткандардын саны кєп болгондуктан муну саясый куугунтук деп атап жатышат. Эгерде бийлик коалициядагы депутаттарды да камай баштаса, эл дагы: «Булар єздєрїнїн адамдарын да камай баштады» деп кєтєрїлбєй калат. Болбосо, азыр камалып жаткандарды «баатыр» кыла беребиз. - Сиз айткандай эле Башкы прокуратура да коалициялык кєпчїлїккєкирген фракциялардан да айрым депутаттарга кылмыш иши ачыла тургандыгын билдирген. Эгерде аларга да кылмыш иши ачылса, алардын да туугандары кєтєрїлїп чыкса эмне болот? - «Менин тууганым эле, неге камап койдуўар?» дегенди токтотуу керек. «Менин тууганым эле, кошунам эле, жердешим эле» дебей турган учур келди. Тууганы болсо дагы кылмыш кыл-

Сыймык БЕЙШЕКЕЕВ, КР эмгек сиўирген артисти:

ган болсо, айыбын мыйзам алдында тартсын деш керек. Мына ушундай тууганчылык, жердешчилик деп жїрїп єнїгє албай жатканыбызды бардыгы эле билишет. Андыктан Башкы прокуратура чындап эле коалициядагы депутаттарга да кылмыш ишин ача турган болсо, тездетиши керек.

- Алар: «Биз эч кимден коркпойбуз, адегенде Ош менен ЖалалАбаддын администрацияларын басып алып, анан борбордук бийликти кулатабыз» дешет. Буга бийлик кандай чара кєрїш керек? - Алдын-ала чара кєрсє болот. Мындай маселелерде мамлекетєзїнїн принципиалдуулугун кєрсєтїш керек. Ар бир кармалган адамды туугандарынын талабы менен чыгара берсе, жакында адамєлтїргєндєрдї да туугандары чыгарып кете баштайт. Бетти даярдаган Жыргал БЕРДИБЕКОВ

«СОГУШКА ЭМЕС, ЭЛДИ САБЫРДУУЛУККА ЧАКЫРАЛЫ» - Сыймык мырза, коррупцияга шектелип кармалган эл єкїлї Акматбек Келдибековдун тарапташтары «Келдибековду їй камагына чыгарбасаўар, согуш баштап, тєўкєрїш жасайбыз» деп билдиришїїдє. Маданият кызматкери катары мындай кырдаалда элге кандай ой айтат элеўиз? - Турмушта кызуу кандуулукка алдырган адамдар болот. Менимче, бул кеп ошондой адамдар тарабынан айтылган окшойт. Жакыны, же тууганы камалып жатса, ага боору ачып ар кандай сєздєрдї айтып алуулары мїмкїн. Бирок, кандай болгон кїндє дагы мынчалык катуу кетпестен, мыйзамдын чегинде колдоолорду, коргоолорду жасагандары туура болот. Себеби, єлкєбїздєгї бїгїнкї абал ар кандай тынчтыкты буза турган аракеттерге туруштук бере албайт. Дагы бир революцияны да кєтєрє албайт. Андыктан Кыргызстан деген мамлекетибизди сактап калгыбыз келсе, анда бактылуу турмушта жашагыбыз келсе, эч кандай революциянын, ага чакырык жасоонун да кереги жок. Тарыхыбызды карасак деле ар кандай улуу инсандар убагында айыпталып, бирок чындыгында эч кандай кїнєєсї болбогон болсо, ар дайым акталып келген. Андыктан сабырдуулук керек. Оў колдун ачуусун сол колубуз менен басып, ар ишке єтє аяр, єтє этият, мыйзамдын чегинде гана мамиле жасайлы. - Коррупцияга шектелген, же дагы башка кылмыштар менен айыпталып кармалган чиновниктерди жердештери «бошоткула» деп чыга берсе, єлкєбїздїн абалы кандай болот? - Жогоруда айтып єткєнїмдєй эле бизге сабырдуулук, акыл калчап иш кылуу аба менен суудай эле зарыл болуп турат. Илгертеден эле атабабаларыбыз сабырдуулукту улуу касиет катары эсептеп келишкен. Кыргыз эли мындан да кыйын кырдаалдарда сабырдуулугу, акылкєйлїгї менен улут катары жоголуп кетпей, бийик баалуулуктарыбызды сактап келишкен. Ар бир чиновникти, саясатчыны єзїнїн жердештери коргоп, «бошоткула» деп чыга берсе, анда мамлекетибиздин келечеги кєрїнбєйт. Эгерде камалган адамдын туугандары революция жасап, анан башкаларды камашса, алардын туугандары кєтєрїлїп чыкпайт деп эч ким кепилдик бере албайт. Андан кєрє єлкєбїздїн єнїгїшї їчїн баарыбыз бир жеўден кол, бир жакадан баш чыгарып, конкреттїї пландар менен иштеп, изги максаттарды алдыга коюп жашашыбыз зарыл. Мындай саясаттагы терс кєрїнїштєрдї акыркы 20 жылда саясатта жїргєн агаларыбыз єздєрї «чалып» ботко кылып коюшту. Мындай адаттан арылалы. Болбосо, эртеў катуу єкїнїп калышыбыз мїмкїн. Элди жєнї жок їгїттєбєйлї. Коррупция боюнча дагы кармала тургандар бар деп атышат. Алар камалса, анан алардын да туугандары 10-15 аймактан кєтєрїлїп чыга берсе, мамлекетибизди талкалап, келечегибизди тумандатып алабыз. 29-ноябрь, 2013-жыл


8

ДЇЙНЄДЄ БРИТАНИЯДА ЭЎ БИЙИК СКУЛЬПТУРА АЧЫЛДЫ

каналдардын бириндеги маегинде айтты. "Эгерде президенттик шайлоого келе турган болсок, алдыма койгон беш жылдык программаларды аткаргандан кийин эл алдында отчёт берем. Ага чейин кїчїмдї, убактымды иштегенге жумшайм да, анан калктын кєз карашын сурайм. Жасалган иштердин жыйынтыгы туурасында элдин пикирин угуп, билгенден кийин, анан чечим кабыл алам. Менин дагы бир жылым бар ",-деди В.Янукович. Маалыматты ИТАР-ТАСС билдирди.

БЕРЛУСКОНИ ДЕПУТАТТЫК КОЛ ТИЙБЕСТИКТЕН АЖЫРАДЫ

Шотландияда “Келпи” деп аталган эў чоў скульптуранын курулушу аяктады. Эбегейсиз чоў эки аттын башынан турган скульптура Фолкирк аймагында тургузулду. 30 метрлик скульптуралар жалпы баасы 43 миллион фунт стерлинг деп бааланган “Геликс” долбоорунун бир бєлїгї болуп саналат. Бул долбоор Шотландиянын аймагын єнїктїрїїнї жана єлкєгє туристтерди тартууну кєздєйт. Бул эмгектин дизайны глазголук сїрєтчї Энди Скотко таандык. Аттардын башын жасап чыгуу їчїн 10 миўдей атайын конструкция жана 600 тонна металл керектелди. “Келпи” скульптурасынын курулушу июнь айында башталган. Британиядагы эў бийик скульптура кийинки жылы толугу менен ишке кирет.

АФГАНИСТАНДА ФРАНЦИЯЛЫК БЕЙЄКМЄТ УЮМДУН 7 КЫЗМАТКЕРИН ЄЛТЇРЇП КЕТИШТИ

Алдын ала алынган маалыматтарга караганда кылмышты талиптер жасаган. Техникалык кызматташуу жана єнїгїї боюнча эл аралык француз агенттигинин (АКТЕД) кызматкерлери Афганистанда курман болду. Кандуу окуя Афганистандын тїндїгїндє жайгашкан Фарьяб провинциясында болгон. Ички иштер министрлигинин жергиликтїї єкїлї, єлтїрїлгєндєрдїн бардыгы теў Афганистандын жарандары болгондугун билдирди. Тартип сактоо кызматкерлеринин алдын ала божомолдору боюнча, бул кандуу окуяда талиптердин изи турат. Маалыматты ИТАР-ТАСС таратты.

ЯНУКОВИЧ КЕЛЕРКИ ПРЕЗИДЕНТТИК ТАКТЫ ... ЭЛ МЕНЕН КЕЎЕШЕТ ЭКЕН

Украинанын учурдагы президенти Виктор Янукович келерки президенттик мєєнєткє, 2015-жылдагы шайлоого барарбарбасын ачык айта элек. Ага чейин эл менен кеўешип кєрєрїн жергиликтїї теле29-ноябрь, 2013-жыл

Шаршемби кїнї Италиянын Сенаты добуш берип, палатадан экс-премьер Сильвио Берлусконинин чыгарылышын колдоду. Сенаторлордун чечими менен Берлускони парламенттин депутаты катары кол тийбестигин жоготту, мындан ары ал башка кылмыш иштери боюнча камакка алынышы мїмкїн болуп калды. Мыйзам чыгаруучулар добуш бергенге чейин Берлускони єз талапкерлеринин алдында Римде сїйлєп жатып, мындай чечим кабыл алынат, ал Италиядагы демократияга аза кїтїї кїнї болоорун айткан. 20 жыл бою Италиянын саясатына активдїї катышкан Берлускони бир жылдан ашыгыраак убакыт мурун салыктарды жашырганы їчїн кїнєєлїї деп табылган. Берлускони 4 жылга кесилип, бирок кийин амнистия берилип, жаза єтєє мєєнєтї бир жылды тїзгєн. 77 жаштагы Сильвио Берлускони “Италия, алдыга!” партиясын башкарууну улантууда. Ал саясаттан кетпейм деп кайталап келет.

Чинаваттын єкмєтїн анын бийликтен кеткен агасы Таксин Чиноват башкарып жатат деп айыпташууда. Премьер-министр коопсуздук кїчтєрїнє коменданттык саат киргизїї, жолдорду жабуу жана оппозициялык лидерлерди камакка алууга атайын укуктарды берген. Бирок, азырынча демонстрациялар тынч маанайда єтїїдє. БУУнун баш катчысы Пан Ги Мун тараптарды сабырдуулук жана мыйзамдуулукту сактоого чакырды.

сында ар кандай кептер айтылып жїрєт. . Расмий маалыматтарда аллергиядан улам мээсин шишик каптап кеткен деп айтылат.

АЧУУСУ ЧУКУЛ АДАМДАР ЭКИНЧИ ИНФАРКТКА КЄП КАБЫЛБАШЫ МЇМКЇН

ЛАТВИЯДА ДЇКЄН КЫРСЫГЫ ЄКМЄТТЇ КЫЗМАТТАН КЕТИРДИ

Латвиянын премьер-министри Валдис Домбровскис ондогон адамдын ємїрїн алган соода борборундагы кырсыктан кийин кызматтан кетээрин жана єкмєттїн да иши токтоорун билдирди. Ал мындай билдирїїсїн президент Андрис Берзинс менен жолуккандан кийин жарыялады. “Бул трагедия жана ага байланыштуу жагдайлар эске алынды... Парламенттин толук колдоосуна ээ болгон жаўы єкмєт керек”, -деди єкмєт башчы. Єткєн аптада “Максима” дїкєнїнїн чатыры урап, 54 адам каза тапкан. Президент Берзинс бул окуяны “канкордук” деп сыпаттап, эл аралык эксперттерди кырсыкты иликтєєгє чакырган. Премьер-министрдин басма сєз єкїлї “єкмєт бул трагедияга саясий жоопкерчиликти” алганын билдирди. Кызматтан кеткен єкмєт мындан тєрт жыл мурда ишке киришкен. Эми президент жаўы єкмєттї дайындаганы жатат. Соода борборундагы кырсык 1991-жылы эгемендик алган мурдагы советтик єлкєдєгї эў кайгылуу окуя болуп калды.

Ачуусу чукул адамдар ичинен ойлонуп, кейигендерге караганда жїрєк-кан тамыр ооруларын жеўилирээк кабыл алат. Мындай жыйынтыкка келгендигин Япониядагы Ниппон университетинин башында профессор Кёити Мидзуно башында турган окумуштуулары айтып беришти. Иликтєєгє инфаркт жана башка кан-тамыр ооруларынан жапа чегип ооруканага жаткан адамдар алыныптыр деп билдирди ИТАР-ТАСС. Чыгардын алдында алар окумуштуулар тїзгєн бир нече суроолорго жооп берип, ачуусун эмнелер келтирерин жана андай учурда эмне кылышарын айтышкан. Андан кийин кєзємєлдє турган бул топту кїнїмдїк жашоосу менен кошо 30 кїн бою байкоого алышкан. Жыйынтыгында окумуштуулар ачуусу тез келгендер, анысын билдирип алгандар, тез жинденип кеткендер беркилерге караганда, ооруга чалдыгуу тобокелдиги 50%га аз экендигин аныктап чыгышкан.

ЭКВАТОРИЯЛЫК ГВИНЕЯНЫН ПРЕЗИДЕНТИНИН ЖАРДАМЧЫСЫ КЫЗЫН ЕКАТЕРИНБУРГ ДЕП АТАДЫ

ЛЕГЕНДАРЛУУ БРЮС ЛИНИН БУЮМДАРЫ САТЫККА КОЮЛАТ

ТАЙЛАНДДЫН ПРЕМЬЕР-МИНИСТРИНЕ ИМПИЧМЕНТ КАБЫЛ АЛЫНГАН ЖОК

Тай��анд парламентиндеги оппозициялык депутаттар премьер-министр Йинглак Чинаватка импичмент жарыялоо їчїн жетиштїї колдоо ала алган жок. Чинаватты кызматтан кетирїїгє 134, каршы 297 добуш берилген. Импичмент жарыялоо сунушун оппозициялык Демократиялык партия парламенттин талкуусун алып чыккан. 26-ноябрда премьер-министр дагы бир жолу ага каршы айтылган сын-пикирлерге жооп кайтарып, коррупциялык схема тїзїп алган деген айыптарды четке каккан. Ал ортодо Тайландда єкмєткє каршы нааразылык акциялар беш кїндєн бери басылбай жатат. Демонстранттар єкмєттїк имараттарга жїрїш жасашып, бир катар министрликтер эвакуацияланган. Тайландда єкмєткє каршы нааразылык акциялар беш кїндєн бери басылбай жатат. Оппозициялык лидерлер Йинглак

Мындан 40 жыл мурда кєз жумган легендарлуу Брюса Линин кээ бир жеке буюмдары Гонконгдо 5-декабрда сатыкка коюлат. Башкы оокат – капталына кара тилке салынган сары тїстєгї спорттук кїрмєсї. Бул кийимди "Єлїм оюну" деп аталган анын кино тасмасын кєргєндєргє жакшы тааныш. Аны актер єзї ойлоп, анан тиктирген деп айтышат. Сатыкка коюлган дагы бир буюм анын – нунчактары, б.а. "кун-фу паашасынын" мыкты ойногон жана жакшы кєргєн куралы. Анын баштапкы баасы 26 миў доллар деп коюлду. Брюс Линин кїйєрмандары менен коллекциячылары нефриттен жасалган моюнга тагынгычына, сїрєттєрїнє жана дагы башка бир нече буюмдарына ээ боло алышат. Жалпысынан алганда 14 лот такталды. Spink аукцион їйї азырынча булардын баасын 193 миў доллар деп бычты. Кармаш єнєрїнїн мыкты чебери 1973-жылы Гонконгдо "Єлїм оюну" тасмасын бїткєнгє їлгїрбєй кєз жумган. Картина дублёрдун жардамы менен тартылып бїтїп, элге 5 жылдан кийин кєрсєтїлгєн. Брюс Линин єлїмї туурасында эл ара-

Экваториялык Гвинеянын президентинин жардамчысы Бенинт Коови жарык дїйнєгє келген кызына Екатеринбург деген ысым ыйгарган. Бул туурасында Урал мамлекеттик экономикалык Университетинин ректору Михаил Федоров аталган єлкєгє жакында болуучу сапарынын алдында ИТАР-ТАССка билдирген. Анын айтымында, наристе 18-ноябрда тєрєлгєн, толук аты Екатеринбург Енукунми болот экен. Атасы Екатеринбург калаасын єзгєчє жакшы кєрєт жана аны "таптакыр башкача шаар" деп эсептейт экен. Ректор Экваториялык Гвинеяга декабрда жасала турган расмий сапарынан сырткары, наристени да кєрїп, белек ала барат экен. Екатеринбургдун негизделген датасы 1723-жылдын 18-ноябры деп эсептелип келет. Бул кїнї Петр Iдин буйругу менен темир заводунда балкалардын биринчи їнї угулуп, шаардын мындан аркы жашоосуна кадам ташталган. Калаа императрица Екатерина Iдин урматына Екатеринбург деп аталган. Советтик доордо Свердловск деген ысым берилип, 1991-жылы кайра тарыхый аталышын алган. www


9

ШОУ ЖАЎЫЛЫКТАР

АКТАН ИСАБАЕВ ЯПОН ЫРЧЫСЫ МИ ТА РЕ МЕНЕН ДУЭТ ЫРДАЙТ

Алтын їндїї Актан Исабаев Япониядагы сапарынын жыйынтыгы менен бєлїштї. Ал Япониянын Ми Та Рё аттуу ырчысынын чакыруусу боюнча барган болчу. Жакынкы убакытта Эл аралык бир топ иш чара болоорун айтты. Андан сырткары Япон тарап Ми Та Ре менен Исабаевдин бирге иштєєсїнє єбєлгє тїзїп беришти. Эми алар бирге ыр жаздырып ал ырына чогуу клип тартышат.

АТАЙ ОКУУЧУЛАРЫ МЕНЕН ЧЕХИЯГА КЕТТИ

Атай Ємїрзаков тїптєгєн анын окуучулары «ТУМАР КР» бий тобу Атай менен биргеликте Чехияда єткєн «Чехия менен Словакия таланттарды издейт» аттуу сынакта єз єнєрлєрїн тартуулаганга сапар алышты.аталган сынактын жарым чиналы 1-декабрь, ал эми финалы 8-декабрда болмокчу.

«КЄК САЛКЫН 2» КОМЕДИЯСЫ ТАРТЫЛЫП БЇТТЇ

Бишкекте “Кєк Салкын 2” комедиясынын тартуу иштери аягына чыкты. К. Жумабековдун айтымында азыр кинонун їстїнєн мыкты монтажерлор иштєєдє. Буюрса эмки жылдын январь айынын ортолорунда кино сїйїїчїлєрї аталган комедияны кинотеатрлардан кєрїп калышат, - дейт ал. Андан сырткары Кыргызстандын белгилїї ырчылары аткарган киного саундректин бетачары жакында болот. белгилей кетсек, аталган тасма 2 ай тартылып анда башкы каармандарды Мээрим Атантаева, Айкєл Аликжанова, Назира Айтбекова, Айжан Жусупова, Азамат Калдыбаев, Талант Калдыбаев, Тилек Чериков, Камчыбек Жумабековдор аткарышкан. Жетекчилиги билдиргендей, бул тасма биринчи бєлїктєн бир топ айырмаланат экен жана андан да жогорку деўгээлдеги техника менен тартылыптыр.

СЬЕЗДБЕК ИСКЕНАЛИЕВ ЧЇРПЄЛЇЇ БОЛДУ

Кыргыз шоу-бизнесинде єзгєчє орду жана їн бар Сьездбек Искеналиев 27-ноябрда кыздуу болуп кубанычы койнуна батпай кудуўдап жїргєн кези. Сьездбектин келинчеги Жаркынай буга чейин ага бир уул бир кыз тєрєп берген. Бул жолу да ага кыз тєрєп берди.

“КЫШКЫ КУБОКТУ” КАЗАКСТАНДЫК КОМАНДА ЖЕЎИП АЛДЫ

24-ноябрда Кожомкул атындагы Спорт сарайында Кыргызстандын КВНинин “Кышкы кубогуна ”Кыргызстан жана Казакстандан биригип жалпы жонунан 15 команда ат салышкан эле. Казакстандан “Курама кыздар тобу", "PR", "ТЕХНАРполитех" жана "Номады” командалары катышты. Балдар кєрїїчїлєрдїн да калыстар тобунун да сїймєнчїгїнє ээ болуп биринчини илип кетишти. 2-орун “Политех” командасына тийсе, 3-орунга “IUK" командасы ээ болду.

КАНЫКЕЙ КУУРЧАКТАРГА ЫР ЧЫГАРДЫ

Америкада Леди Гага кєрїїчїлєрдї таў калтырыш їчїн ар кандай стилди ойлоп таап келген болсо, бизде Каныкей кийими менен да ырлары менен да таў калтырып келет. Бул жолу ал куурчактар жєнїндє ыр дап чыкты. Ырдын тереў маанисин тїшїнгєн адам таптакыр башка ойго келет. Самара САЛАМАТОВА 29-ноябрь, 2013-жыл


10 МУРДАГЫ ПРЕЗИДЕНТТИН ИНИСИ Ж.БАКИЕВ СУЗАК РАЙОНДУК СОТУ ТАРАБЫНАН ЄМЇР БОЮ ЭРКИНЕН АЖЫРАТЫЛДЫ

Мурдагы президент Курманбек Бакиевдин иниси Жаныбек Бакиев Сузак райондук соту тарабынан ємїр бою эркинен ажыратылды. Бул тууралуу КР Башкы прокуратурасы билдирди. Маалыматка таянсак, 2010-жылдын октябрь айында Башкы прокуратуранын тергєє тобу тарабынан иликтєє иши аяктап, Бакиев Жаныбек Салиевичке карата кылмыш ишин кароо їчїн сотко єткєрїлгєн. Ага, 2005-жылдын 24-мартында КР Улуттук банктын Жалал-Абад облустук башкармалыгынан 22 млн сомду тоноо жана уурдоону уюштургандыгы, куралдуу топторду тїзїї, массалык башаламандыктарды уюштуруу жана 2010-жылдын апрелинде бийликте кызматтык орунду єзїм билемдик менен ээлеп алгандыгы їчїн айыптар тагылган. Соттук териштирїїнїн жыйынтыгында, Ж.Бакиев ага тагылган бардык кинелер боюнча айыптуу деп табылып, ушул жылдын 18-ноябрында Сузак райондук сотунун чечими менен 18 жылга эркинен ажыратуу жазасы кабыл алынды. Ошондой эле, Бишкек гарнизонунун Аскердик сотунун мурда чыгарылган єкїмїн эске алуу менен чечимдердин жыйындысы боюнча, Ж.Бакиев ємїр бою эркинен ажыратылды.

КАРАКОЛ МЭРИЯСЫНЫН ЖЕТЕКЧИЛИГИНЕ КЫЛМЫШ ИШИ КОЗГОЛДУ

ИЗКУБАР

соў Каракол-Ак-Суу мамлекеттик каттоо кызматы тарабынан жалпы аянты 1544 метр квадратты тїзгєн жер участогуна жеке менчик ээси катары мамлекеттик акт берилген. Каракол шаардык шаар курулуш жана архитектура башкармалыгынын 2013-жылдын 25-ноябрындагы чечими менен май куючу жайга тиешелїї 344 метр квадратты тїзгєн А.У. га жашылдандыруу їчїн берилген жер участогу жалпы колдонуудагы аянт болуп саналат. Андыктан Каракол мэриясынын жетекчилиги, мэриянын жер комиссиясынын, архитектуранын жана Каракол-Ак-Суу мамлекеттик каттоо кызматынын мїчєлєрї кызмат абалынан кыянаттык менен пайдаланып, аталган жер участогун мыйзамсыз сатышкан. Бул кылмыш ишин Ысык-Кєл облустук прокуратурасынын тергєє бєлїмї иликтєєдє.

ТОКМОКТОГУ ПСИХОНЕВРОЛОГИЯЛЫК ИНТЕРНАТТЫН ДИРЕКТОРУ КАМАККА АЛЫНДЫ

23-ноябрда Чїй облустук прокуратурасынын тергєє бєлїмї тарабынан Токмоктогу №2 психоневрологиялык їйинтернатынын директору К.Ж.га карата козголгон кылмыш ишин иликтєєнїн жїрїшїндє ал кылмыш жасоого шектелип, шаардык ИИБнин убактылуу кармоо бєлїмїнє камакка алынды. Бул тууралуу Башкы прокуратуранын маалымат кызматы билдирди. 25-ноябрда аталган мекеменин директоруна карата ККнын 124 (адам сатуу) жана 315 (кызматтык алдамчылык) беренелери боюнча айып тагылып, сот тарабынан баш коргоо чарасын камакка алуу чечими чыгарылды. Ошол эле кїнї Токмок шаардык сотунун токтому менен К.Ж. Бишкектеги №1 убактылуу кармоо изоляторуна камакка алынды.

экєєсї уюшкан кылмыштуу топтун мїчєлєрї болуп саналышат.

«ХИЗБУТ-ТАХРИР» ДИНИЙ-ЭКСТРЕМИСТТИК УЮМУНУН АКТИВДЇЇ МЇЧЄСЇ

КАРМАЛДЫ

13-ноябрда МУККнын жана ИИМдин кызматкерлери тарабынан биргелешип жїргїзїлгєн иш-чаранын натыйжасында 1956-жылы туулган, мурда ККнын 297 жана 299-беренелери боюнча сот жообуна тартылган «Хизбут-Тахрир» динийэкстремисттик уюмунун А.К.Ш. аттуу активдїї мїчєсї кармалды. Бул тууралуу МУККнын коомчулук жана ММКлар менен байланыш бєлїмї билдирди. Текшерїї учурунда А.К.Ш. аттуу жаран «Хизбут-Тахрир» диний-экстремисттик уюмунун катарына Бишкектин конуштарынын жашоочуларын кирїїгє їгїттєп жїргєндїгї белгилїї болду. Кармалган адам жашаган їйдї текшерїїдє динийэкстремисттик багыттагы чоў єлчємдєгї адабияттар жана электрондук маалыматтар табылган. Бул факты боюнча МУККнын Тергєє башкармалыгы тарабынан ККнын 299-беренесине ылайык кылмыш иши козголду. Кармалган адам МУККнын убактылуу кармоо изоляторуна камакка алынды.

ТОКМОКТУН 2 ЖАШООЧУСУ БИШКЕКТЕ 24 ЖАШТАГЫ ЖЕРДЕШИН ЗОРДУКТООГО АРАКЕТ КЫЛЫШКАН

БИШКЕКТЕ 35 ЖАШТАГЫ АЯЛ 1 ЖАРЫМ ЖАШТАГЫ ЖЭЭНИН КАТУУ САБАГАН

БИШКЕКТЕ УКТ МЇЧЄЛЄРЇ КУРАЛ ЖАНА МАЎЗАТ МЕНЕН КАРМАЛДЫ

Ысык-Кєл облустук прокуратурасы тарабынан жер участогун мыйзамсыз берїї фактысы боюнча Каракол шаардык мэриясынын тиешелїї жетекчилерине ККнын 304 жана 305-беренелерине ылайык кылмыш иши козголду. Бул тууралуу Башкы прокуратуранын маалымат кызматы билдирди. Маалыматка ылайык, 1999-жылы 8-январда Ак-Суу райондук администрациясынын башчысынын токтому менен «ИКС» биргелешкен ишканасына Каракол шаарынын Торгоев жана Токтогул кєчєлєрїнїн кесилишинен жалпы аянты 0,12 гектар аянтты тїзгєн жер участогу май куючу жай їчїн бєлїнїп берилген. Мындан тышкары 2010-жылы 30-мартта А.У. аттуу жаранга май куючу жайга кошумча кєрктєндїрїї їчїн жалпы аянты 344 метр квадратты тїзгєн жер участогу жеке менчикке берилген. Текшерїї учурунда 2010-жылы 30-мартта аталган токтомдун негизинде Каракол шаардык Муниципалдык менчикти башкаруу департаменти менен А.У. аттуу жарандын ортосунда сатуу-алуу келишими тїзїлїп, 344 метр квадрат жер участогу 25 800 сомго сатылгандыгы аныкталды. Андан 29-ноябрь, 2013-жыл

Бишкекте уюшкан кылмыштуу топтун мїчєлєрї курал жана маўзат менен кармалды. Бул тууралуу ИИМ маалымат кызматы билдирди. Ведомствонун маалыматына ылайык, 26-ноябрда ИИМдин Уюшкан кылмыштуулукка каршы кїрєшїї башкармалыгынын кызматкерлери Бишкектин Тыныстанов жана Толстой кєчєлєрїнїн кесилишинде рулунда Чїй облусунун жашоочусу, ал эми салонунда – эки жїргїнчї болгон «Фольксваген Гольф-3» автомашинасын токтотушкан. Маалыматка ылайык, милиционерлер автомашинанын салонун текшерїї учурунда айдоочунун отургучунун астынан магазини жана 5,6 миллиметр калибриндеги октору менен Марголина тапанчасын, ошондой эле бїкмє бычак табышкан. Жети-Єгїз районунун Оргочор айылынын жашоочусу болуп саналган жїргїнчїлєрдїн биринин чєнтєгїнєн маўзат табылган. Алдын ала маалымат боюнча, мыйзамсыз курал сактоо боюнча кармалган алардын

маалымат кызматы билдирди. Маалыматка ылайык, 2012-жылы 15-июнда «Манас хендлинг групп» ЖЧКнын жалгыз тїзїїчїсї болуп саналган «МАМ» ААКнын башкармалыгынын тєрагасы Э.Ш.нын чечими менен 2007-2009-жылдары заводдон чыккан 20 «Тойота-Камри» же «ТойотаАвалон» маркасындагы автомашиналарды сатып алууга уруксат берилген. Анын негизинде «Манас хендлинг групп» ЖЧКнын директору М.Т. КРнын «Мамлекеттик сатып алуулар тууралуу» мыйзамын бузуп, тендер єткєрбєстєн туруп жеке адамдар менен 2007-2009-жылдары заводдон чыккан жалпы баасы 357 950 доллар турган 20 «Тойота - Камри» маркасындагы автомашиналарды сатып алуу боюнча келишим тїзгєн. Алардын ичинде 2006-жылы заводдон чыккан автомашиналар 18 150 доллардан, 2007-жылкылары 18 200 доллардан 18 800 долларга чейин айланган. КР Соода-єнєр жай палатасынын экспертизасына жана «Автогид» гезитинин маалыматына ылайык, сатып алуу учурунда 2006-жылкы «Тойота-Камри» автомашинасынын рыноктогу баасы 15 600 доллар, 2007-жылкылары 16 000 доллардан болгон, демек «Манас хендлинг групп» ЖЧК тарабынан бул автомашиналардын баасы атайылап жогорулатылып кєрсєтїлгєн. Натыйжада «МАМ» ААК жана «Манас хендлинг групп» ЖЧКнын жетекчилиги тарабынан кызмат абалынан пайдалануу менен «МАМ» ААКнын кызыкчылыгына каршы келген иштер жасалып, негизги ээси мамлекет болуп саналган аталган ААКга 18 650 доллар зыян келтирилген. Учурда кылмыш иши КР Єкмєтїнє караштуу Экономикалык кылмыштуулукка каршы кїрєшїї кызматы тарабынан иликтенїїдє.

Бишкек ШИИББнин маалымат кызматынын билдирїїсїндє, 24 жаштагы Т. Айгїл аттуу Токмок шаарынын жашоочусу милицияга арыз менен кайрылган. Анткени белгисиз бирєєлєр Бишкектин Октябрь районунун аймагында кїч колдонуу менен аны зордуктоого аракет кылышкан. Аталган райондун милиция кызматкерлери тарабынан кєрїлгєн ыкчам-иликтєє иш-чарасынын натыйжасында бул кылмышка шектїї катары Токмок шаарынын 22 жаштагы Б.Исламбек жана 21 жаштагы Б. Уран аттуу жашоочулары кармалган. Учурда аларга карата тергєє амалдары жїрїїдє.

КЫРГЫЗ ТРАНСПОРТ ПРОКУРАТУРАСЫ «МАНАС ХЕНДЛИНГ ГРУПП» ЖЧКнын АВТОТРАНСПОРТ КАРАЖАТТАРЫНЫН САТЫЛЫП АЛЫШЫ БОЮНЧА КЫЛМЫШ ИШИН КОЗГОДУ

Кыргыз транспорт прокуратурасы «Манас хендлинг групп» ЖЧК тарабынан автотранспорт каражаттарынын сатылып алынышы боюнча ККнын 173 жана 221-беренелерине ылайык кылмыш ишин козгоду. Бул тууралуу Башкы прокуратуранын

Бишкекте бир жарым жаштагы жээнин катуу сабап койгон аял камакка алынды. Бул тууралуу ШИИББнин маалымат кызматы билдирди. Ведомствонун маалыматына ылайык, учурда жабыркаган бала №3 балдар ооруканасынын реанимациялык бєлїмїндє эс-учун билбей жатат. Жабырланган кыздын жабык баш-мээ травмасы, баш сєєгїнїн сынгандыгы жана кєптєгєн жаракаттар аныкталган. Алдын ала маалымат боюнча, бул кылмышка кїнєєлїї катары жабырланган кыздын таэжеси – 35 жаштагы Жалал-Абад облусунун Д. Гїлмира аттуу жашоочусу кармалган. Ал жээнин карап, кєп уруп-сабап жїргєндїгї да белгилїї болду. Акыркы ирет жээнин сабоонун себеби - кыздын ата-энеси карагандыгы їчїн 2 миў сом тєлєбєй коюшкандыгы себеп болгон. Кармалган аял Бишкек ШИИББнин убактылуу кармоо изоляторуна камакка алынды. Ал кїнєєсїн моюнга алып, кылмыш иши козголду. Тергєє амалдары жїрїїдє. Жаўиш ШЕРИПБАЕВ


11

БАТКЕНДЕН САЛАМ

БАЛА БАКЧАДАН «ЄРГЇЇГЄ» Баткен облусунун Лейлек району бала бакча менен 16%га камсыздалган. Алыскы айылдардын тургундары жергиликтїї бийликке бала бакча менен камсыздоо талабын айтып эле келет. Райондун аткаминерлери бул кєйгєйдї Эл аралык уюмдун кємєгї менен чечип жатышканын белгилейт. Адистер балдарды бакчадан єргїїгє чыгаруу жолу менен бакчадагы тыгынды аз да болсо жеўилдетїїгє болорун сунуштайт.

АР КИМ АР КАНДАЙ АЙЛА ТААП ЖАТАТ

Исфана шаарында базарда соода жїргїзгєн Кымызай Х А Л И Л О ВА б ал а бакча тартыштыгынан улам балдарына атайын бакмачы (няня) жалдоого аргасыз экендигин айтат. Айтымында, ушинтип гана кєпчїлїк аялдар жумушка чыгууга жана каражат табууга мїмкїнчїлїк тїзїшїїдє. «Бала бакчада орун жетиштїї болсо саар алып барып, кечинде баланы иштен кайтканча алып кетмекпиз да. Бакчаларда орун 2016-жылга чейин толуп калган дешти. Кезек кєп экен. Аргасыздан айына 4-5 миў сомдон тєлєп, бакмачы жалдап жатабыз»,- дейт Кымызай. Ал эми Ак-Булак айылынын тургуну Сабира ЖОРОЕВА кайда барса балдарын ээрчите жїрєт. Айылдыктар буга кєнїп да бїтїшкєнїн айтат. «Айлыбызда бала бакча жок болгондуктан, балдарымын бирин жетелеп, бирин кєтєрїп алып барчу жагыма барам. Бакча болгондо ишенип таштамакмын да. Эми бул Исфана шаарына бакчага берип, алып келип, алып кеткенге да мїмкїн эмес. Район, айыл єкмєт борборлорунда бакчалар болгону менен, кыштактарда жок болуп жатпайбы»,- дейт Сабира. Лейлек райондук билим берїї башкармасынын башчысынын милдетин аткаруучу Гапарбек САЮНОВ айыл жашоочуларынан бакча ачып берїї боюнча суроо-талаптар болуп жатканын белгилейт. «Катраў, Лейлек, Маргун, Бешкент айыл ємєттєрїндє бала бакчага муктаждыктар болуп жатат. Айыл єкмєт жайгашкан жерлерде бар, ал эми айылдарда жок. Биз кээ бир мектептердин базасында смендїї тайпаларды ачып бергенбиз, алар 3 сааттык. Жок дегенде балдардын дїйнєгє болгон кєз караштарын калыптандырып алсак, мектепке барганда жазганды, отурганды, мугалим ким экенин, башка балдар менен пикир алышканды їйрєнїшєт»,- дейт Г.Саюнов.

БАКЧАЛАРДА БАЛДАРДЫН САНЫ 2 ЭСЕГЕ КЄП

Анткен менен, район борборунун да бакчага болгон муктаждыгы толук чечи-

ле элек. Жок дегенде дагы 2 типтїї бакча курулушу же уюштурулушу зарылдыгын айтат адистер. Исфана шаарындагы «Барчын» балдар бакчасын жетекчиси Роза МАМАЖАНОВА бакчада балдардын саны белгиленгенден 2 эсеге кєп экендигин айтат. «Ушул кїнгє 600 бала бакчага кабыл алууга кезекте турат. Ар жылы 50дєн гана бала кабыл алынат. Кабыл алынганы – бул артыкчылык. Биздин бакча 140 балага ылайыкталганы менен, учурда 278 бала тарбияланууда»,- дейт Роза айым. 35 жылдан бери бул тармакта иштеп келаткан Роза Мамажанова бакчанын артыкчылыгын санап берди: «Бакчага барган бала менен барбаган баланын айырмасы – режимде. Эртеў менен зарядка жасашат. Тамактанууда да айырма болот. Ботко жешет. Андан соў єз убактысы боюнча даярданышат. Балдардын жаш курагына жараша атайын программа менен окууга даярдык кєрїшєт. Їйдє тарбияланган бала єзїмчїлїрєєк мїнєз болот. Бакчадагы бала жамааттык мамилени билет»,- дейт бакча Р.Мамажанова.

БАЛА БАКЧА МЕНЕН 16%ГА ГАНА КАМСЫЗДАЛГАН

Район акиминин айтымында, 10 жыл мурда турмуш-шарттын оордугунан эл пенсия, жєлєк пул боюнча жардам сураса, учурдагы суроо-талабы — бала бакча менен камсыз кылуу. Лейлек районунда 23 бала бакча болсо, бул 16% гана камсыздоону тїзєт. Учурда ушул маселени чечїї аракети кєрїлїп жатканын айтты аким. «Быйылкы жылы кошумча 15 бала бакчасын ачып жатабыз. ЮНИСЕФ уюмунун кємєгї менен. Эл аралык уюм жергиликтїї бийлик менен тїзмє-тїз иштеп жатат. Мурда мамлекеттик эмес уюмдар аркылуу бала бакчаларды ачкан. Биз аларга далилдеп жатабыз, мамлекеттик ишканалар да таза, так иштей алат деп. Ушул аракеттердин негизинде биз дагы 10% баланы бакчага тартканга мїмкїнчїлїк тїзїлдї. Бул дагы деле аз. Келечекте дагы аракет кєрїї керек»,- деди Тилеберди АРИПОВ.

МЕНЧИГИ ЖАНА ФОРМАСЫ ЄЗГЄРГЄН БАКЧА ИМАРАТТАРЫНЫН ТАГДЫРЫ

Лейлек районунда да Совет мезгилиндеги бир катар бала бакча имараттары жеке мен��икке сатылып, айрымдары башка мекемелерге єтїп кеткен. Учурда мамлекеттин балансында болуп, кароосуз тургандары оўдоп-тїзєлїп жатканын, мыйзамсыз менчикке єткєндєрї иликтенип жатканын айтты аким. «Менчиктештирилген жана формасын єзгєртїп жиберген имараттар боюнча райондук прокуратура иш козгоп, органдар

тактап чече турган маселелер гана калган»,- деди Т.Арипов. Райондук билим берїї башкармасынын башчысынын милдетин аткаруучу Гапарбек Саюнов белгилегендей, жеке менчик бакчалар да билим берїї министрлигинин программасы менен иш алып барат. «Тогуз-Булак айыл єкмєтїнє караштуу Кара-Булак айылында чоў, типтїї эле балдар бакчасы болгон имарат кароосуз калып кетип, бирєє аны менчиктештирип алган. Бїгїнкї кїндє ошол бала бакча жеке менчик бакча катары иштетилип келе атат. Жеке менчик болсо дагы биздин карамагыбызда, биздин система менен иш алып барып жатат»,- деди Г.Саюнов.

ЭКСПЕРТ ЭМНЕ СУНУШТАЙТ?

Айыл жергесинде бала бакчалардын тартыштыгын чечїї жолдорун Лейлек райондук билим берїї башкармасынын бакчалар менен иштєє боюнча адиси Райханай Жалилова айтып берди. — Жалпы балдардын санына карата Лейлек району 16%га гана бала бакча менен камсыздалыптыр. Дагы 10% камсыздалышы кїтїлїп жатыптыр. Бул кантип ишке ашырылат? - Акыркы 5 жылдын ичинде жергиликтїї бийлик жана эл каралбай калган бала бакча имараттарын оўдоп-тїзєп жатат. Ал эми бала бакчага керектелчї ички эмеректерди, керектїї жабдууларды жана оюнчуктарды ЮНИСЕФ уюму камсыздап берїїдє. Кээ бир айылдарда толук эмескезметтїї (смена) ыўгайлаштырылган жамааттык бакчалар иштеп баштады. Мисалы, бирєєсї ФАПтын, бирєєсї мурдагы интернаттын имаратына уюштурулуп. Лейлекте 23 бала бакчадан сырткары дагы 13 жамааттык бакча ачылганы турат. Анткен менен, жамааттык балдар бакчасына бюджеттен каржы каралган эмес. Ата-энелердин каражатынан тарбиячыларга эмгек акы тєлєнєт. — Жергиликтїїлєр толук смендїї бакчага муктаждык кєп деп айтып жатышпайбы? - Учурда жаматтык бала бакчалар айыл єкмєттєргє карайт. Балдар бакчасын жергиликтїї бийликтер алсын деген токтом чыккан. Толук смендїї бакчага айлантуу жагы да иштелип жатат. Ошондой эле бакчаларда ылайыкталгандан эки эсе кєп бала тарбияланууда. Биз муну балдарды 1 айлык єргїїгє чыгаруу менен тыгынды жеўилдетип жатабыз. Ата-энеси отпуск алса, же энеси декретке чыгып кеткенде, баласына 1 айга отпуск берилет. Бирєєсї кеткенде, бирєєсї ордуна келип, бал-

дардын кєптїгї билинбей калат. Балдарга отпуск 1 жылда бир эле жолу берилет. Ошенткенде балдар жылышып, кроваттар тартыш болбойт. Лейлек району боюнча 23 бала бакча бар. Алардын ону жамааттык, бирєє жеке менчик. 88 тарбиячы 2331 баланы тарбиялайт. Бала бакчанын тєлєм акысы менчигине карабастан 500 сомдун тегерегинде.

Áàëà áàê÷àãà áîëãîí ìóêòàæäûêòû æå¢èëäåò¿¿ ÷àðàëàðûí ñóðîî-ñîïêóòêà òàðòûëãàíäàð äà ñóíóøòàøòû. Султан БАКИРОВ, Баткен шаарынын тургуну: - Биз 2 жылдан бери бакчага кезекте турабыз. Жеке менчикке берели десек, алган айлык маянабыз бир эле тєлємїнє жетчїдєй. Кантсе да мамлекеттик бакчадан кезек жетип калар деп жїрєбїз. Чоў кызыбыз илешпесе, кийинкилерибизге орун болуп калар. Мурдагы эски бала бакчаларды кайра кайтарып алуу керек. Кєбї эле арзыбаган баага сатылып кеткен. Менимче, бул мыйзамсыз. Айнура КУЛАБАЕВА, Алай районунун тургуну: - Жеке менчик бала бакчаларды ача берїї керек. Канчалык конкуренция болсо, тєлємї да да улам арзандайт. Чындыгында мамлекеттикке караганда менчик бакчанын шарты, тамак-ашы жакшыраак. Єкмєттїк бакчаларда балдардын саны да кєп. Байкуштар эки бала бир кроватка жатышат экен. Маўыбай АКМАТОВ, Ноокат районунун тургуну: - Биз го бала бакча эмне экенин билбей эле чоўойдук. Бирок, азыр ата-энеси иштебесе деле баланы бакчага берген жакшы. Жазганды, эсептегенди, тамганы їйрєнєт. Айылдарда демилге кєтєрїп, кароосуз турган имараттарды бакчага айлантса болот. Аны їчїн жергиликтїї калк да каралашканы жакшы. Ашар жолу менен деле жасаса болот. Тамара ЧЫНЫБАЙ кызы, Ош шаарынын тургуну: - Имараттары башка мекемелерге єтїп кеткен бала бакчаларды кайра кайтаруу зарыл. Эгер мїмкїн болсо жергиликтїї бийлик жаўы имарат курса болот. Марафон жолу менен деле каражат топтосо болот да. Айрыкча кайсы бир ири мекемеишканалар ошол ишкананын базасында бала бакча ачса, ата-энелери башка жакка убарагерчилик тартпай, жумушу бїткєндє баласын алып їйїнє кетет. Муну єнїккєн єлкєлєр тажрыйбалап жатышат. Гїлзат Газиева 29-ноябрь, 2013-жыл


12

ИСЛАМ

у у т р а т х с а м а к к а айп

Б

Шариатыбызда шарий єкїмдєрдї алуучу негизги булак болуп Кураан эсептелет. Ошондуктан Кураанда ачык айкын айтылган єкїм кандай айтылган болсо ошондой тїрдє гана аткарылуусу керек. Эгер Кураанда ачык-айкын айтылган єкїмгє кайсы бир хадистин мааниси каршы келип калган болсо жана аларды бириктирїїгє мїмкїн болбосо, анда Кураан аятына жараша амал кылынат. Ал эми бириктирїїгє мїмкїн болсо, анда ал экєєнє теў амал кылынат. Кураан менен бекемделген єкїм парз ал эми хадис менен бекемделген єкїм сїннєт болуп эсептелет. Бул эрежеге бир гана мутаватир хадис кирбейт. Кураанда айтылган єкїмгє мутаватир хадистин негизинде кошумча толуктоо киргизилїїсї мїмкїн. Ушул эреженин негизинде ушул бул аятка токтолуп кетсек. Аллах Таала Кураанда мынтип айтат: Аяттын маанисинин котормосу: “Эй, момундар! Намазга турган кезде жїзїўєрдїжана колуўардычыканактарыначейинжуугула. Башыўарды (сууменен) сылагыла. Бутуўардытомуктарыначейинжуугула”(Маида сїрєсї 6-аят). Бул аят даарат алууда сєзсїз тїрдє буттарды жууш парз экендигин кєргєзїп жатат. Ал эми маасыга масх тартууга уруксат берген хадистер мутаватир даражасына жеткендиктен маасычан адамга маасысына масх тартууга уруксат берилет. Бул маселеде аалымдар арасында эч кандай талаш жок. Ал эми Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) байпака да масх тарткан деген хадистерге келе турган болсок, бул туурасында беш хадис айтылат. Тємєндє ал хадистердин кээ бирлерине токтолуп єтєбїз. Иса бин Синан, Дихак бин Абдурахмандан ал Абу Мусадан (радыя Аллаху анху) риваят кылат: “Пайгамбарыбызга (саллаллаху алейхи ва саллам) даарат алуусу їчїн суу алып келдим. Ал даарат алып байпагына жана бут кийимине масх тартты” (Сунан Ибн Маажа, Табараний). Хадис аалымдары бул хадисти даиф хадистердин катарына кошушат. Мунун себеби бул хадисти риваят кылуучулардын арасында Иса бин Синан деген риваятчынын бар экендиги. Аны имам Насаи, имам Ахмад бин Ханбал, имам Яхья бин Маъин, имам Абу Хатим, имам Абу Дауд, имам Байхакий ж.б. аалымдар даиф деп айтышкан. Суфян Саври, Абу Кайс ал-Авдиден ал Хузайл бин Шурахбилден ал Мугира бин Шуубандан риваят кылат: “Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) даарат алып байпагына жана бут кийимине масх тартты” (Жаамиут-Тирмизий, СунанулКубра Насаи, ж.б.). Бул хадис кєпчїлїк хадис китептеринде келгенине карабастан, бул хадисти кєпчїлїк хадис аалымдары сынга алышкан. Алардын бир мисалы катары имам Муслимди айтсак болот. Ал бул хадис тууралуу мынтип айтат: “биз Абу Кайс жана Хузайлдын даиф риваяттарына таянып Кураандын кєрсєтмєсїнєн баш тартуу ниетибиз жок. Андан сырткары ал экєє башкариваятчылардын (Абу Кайс жана Хузайл айткандай байпака эмес) маасыга деп риваят кылган хадисине каршыриваят кылышкан. Ошондуктан бул хадис даиф болуп эсептелет” (Ас-Сунанул Кубра Байхакий 1-том, 284-бет). Ошондой эле Абу Кайстын хадисинин даиф экендигин эў мыкты хадис аалымдары айтып єтїшкєн. Мисалы: Яхья бин 29-ноябрь, 2013-жыл

ка Мужахид, Аузаи, Амр бин Динар, Хасан бин Муслим ж.б. айтышкан. Ибн Мунзир байпака масх тарткан тогуз сахабанын, ал эми Жамалуддин Касими он алты сахабанын атын айтып єткєн. Биз бул сахабалардын байпака масх тарткандыгын четке какпайбыз. Бирок алар имам Ахмад айткандай байпактары маасыга окшош болуп, анын шарттарына жооп бергендиги їчїн гана байпактарына масх тартышкан. Ал эми биз бїгїнкї кїндє колдонуп жаткан пахтадан жана нейлондон жасалган байпактар жогорудагы шарттарга жооп бербегендиктен аларга масх тартууга болбойт жана мындай байпактарга масх тарткан адамдардын даараты жараксыз деп саналат. Валлаху аъалам! Аллах Таала баарыбызды дин єкїмдєрїн туура тїшїнїп, аларды туура тартипте аткарууну насип кылсын! СУРОО:

ТИШТИ ДААРАТ БАР УЧУРДА ГАНА САЛДЫРУУ КЕРЕКПИ? Маъин, Али бин Мадини, Суфян Саври, Абдурахман бин Махди, имам Ахмад бин Ханбал, имам Укайли, имам Насаи, имам Абу Дауд ж.б. Бардык хадис аалымдарынын кєз карашында хадис сахих болуусу їчїн анын риваятчылары ишеничтїї болуусунун єзї жетишсиз болот. Риваятчылардын ишеничтїї болуусу менен биргеликте ал хадис Кураан аятына жана башка кєпчїлїк риваятчылар риваят кылган хадиске каршы келбєєсї керек. Жогорудагы хадис биринчиден Кураанда айтылган бутту жууш тууралуу аятка каршы келсе, экинчиден башка риваятчылардын баары Мугира бин Шуубадан Пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи ва саллам) маасыга масх тарткандыгын риваят кылышкан. Ал эми Абу Кайс жана Хузайл,Мугира бин Шуубадан байпака масх тарткан деп аларга каршы риваят кылышкан. Бул убакта кєпчїлїк риваятчылардын хадиси алынып, ал экєєнїн хадиси ташталынат. Байпака масх тартуу тууралуу айтылган жогорудагы эки хадистен башка хадистер да кєпчїлїк хадис аалымдарынын кєз карашында сахих эмес. Ошондуктан биз аларга токтолбодук. Эгер бул хадистердин баары сахих болгон учурда да алар мутаватир болбогондуктан жана Кураан жана мутаватир хадисте айтылган кабарга каршы келгендиги їчїн ал риваяттар кабыл кылынбайт. Тєрт мазхаб аалымдары кээ бир байпактар маасынын єкїмїн алгандыгы їчїн аларга масх тартууга уруксат берет.

ХАНАФИЙ МАЗХАБЫ

Имам Абу Ханифа жана анын шакирттери Абу Юусуф жана имам Мухаммадтын кєз карашында териден жасалбаган байпак эгер сахын (калыў) болгон болсо ага масх тартканга болот. Сахын байпак тємєндєгї шарттарга жооп берїїсї керек: 1. Аны менен їч милден ашык жолду басып єтїїгє болот жана ал бул жолду баскандан жыртылып кетпейт. 2. Андан суу єтпєшї керек. 3. Бутта эч бир жип же резинка менен байланбастан єз алдынча туруусу керек[6].

ШАФИЙ МАЗХАБЫ

Имам Шафийдин кєз карашында териден болбогон байпака масх тартуу їчїн ал калыў (сахын) жана асты териден болуусу (мунаъал) болуусу керек.

МАЛИКИЙ МАЗХАБЫ

Улуу имам ибн Абдул Бар єзїнїн “АлИзтизкар” деген китебинде мынтип айтат: “Абу Ханифа, Шаафийдин кєз карашында байпактар тери менен капталган болсо гана аларга масх тартууга болот. Бул имам Маликтен риваят кылынган эки риваяттын бирине дал келет. Ал эми андан жетип келген экинчириваят боюнча тери менен капталган байпака да масх тартса болбойт[8]”.

ХАНБАЛИЙ МАЗХАБЫ

Бир жолу имам Ахмадтан жука материалдан тигилген байпака масх тартса болобу деп сурашты. Ал бул суроого жооп катары: “Маасы сыяктуу бутта эч бир нерсенин жардамысыз тура турган калыў байпактардан башка байпактарга масх тартса болбойт. Сахабалардын (радыя Аллаху анхум) байпактары маасыга окшоп аны менен жол жїрїїгє болгондугу їчїн гана ага масх тартышкан. Ал эми жука материалдан тигилген байпактарга масх тартууга болбойт”. Жєнєкєй байпака масх тартууга болбостугун тєрт мазхаб имамдарынан баш-

ЖООП: Тиш салдырганда даараты бар болуусу шарт эмес. Себеби биздин мазхабта даарат алганда оозду чайкоо важип эмес. Ал эми гусул алганда “оозун чайкоо”парз. “Чайкоо”- дегенибиз бул “Оозго сууну алып, аралаштырып чайкоо” дегенди тїшїндїрєт. Ар бир тиштин арасын жуу дегенди тїшїндїрбєйт. Ошондутан тиштин араларын жуу, же ар бир тишке сууну жеткизїї шарт эмес. Даарат бар учурда тиш салдыруу шарт деп айтуу бул динди татаалдаштыруу болуп эсептелинет. Бул жєнїндє Алла Тааланын Курани Каримде айткан аяттарына кєўїл буруўуз: “Силерге динде кыйынчылык жараткан жок”. (Хаж-78) “Аллах ар бир жанга мїмкїнчїлїгї жеткен гана милдетти жїктєйт. (Бакара-286) “Аллах силерге жеўилдикти каалайт, кыйынчылыкты каалабайт”. (Бакара-185) СУРОО:

ТИШ САЛДЫРГАН АДАМДЫН ИМАМЧЫЛЫГЫ ДУРУСПУ ЖАНА ОКУГАН НАМАЗДАРЫ, ЖЕГЕН ТАМАГЫ КАНДАЙ БОЛОТ? ЖООП: Салдырган тиш катардагы тиштер менен катуу орноштурулуп, ошол тиштер мененкатар дененин ажырагыс бєлїгї болупкалса, андаошол дененин мїчєсї катары эсептелет. Ал эми салынган тиш алып-салма болсо, мисалы: протез тиштери сыяктуу. Анда ар бир гусул даарат алган алып жууп туруш зарыл болот. Демек тиш катуу орнотулуп, алып-салма болбосо, ал катардагы тиштердей эле. Ооз кєўдєйдї дааратта, гусулда чайкаганда таза деп эсептелет. Ал адам намаз окуса жана башка диний єкїмдєрдї аткарса болот. Жыйынтыгында, даарат бар учурда гана тиш салдыруу керек, дааратсыз тиш салдырсаў дааратыўда гусулуўда жїрбєйт-деген сєздєр негизсиз экенин белгилеп, жалпы мусулман бир туугандарыбызды шариятта жок, эч кандай негизсиз єкїмдєрдї чыгарып жеўил болгон ислам динибизди татаалдаштырып албоого чакырабыз.


13 корей кинолорун кєрїп, Кореяга кїйєєлєп кеткендери канча. Кезинде китепке кызыккандар кєп кезиксе, кийинчерээк, китепканалар кыйрап, кумар кана, кечки клуб, кафе, компьютердик клубдар козу карындай кєбєйдї.

АШ-ТОЙДОГУ ПАРАДОКС

Элибиз эзелтен аш-тойго бай. Той дегенде єзїўдє жок болсо да, кайдан болбосун таап барууга даярбыз. Студент болгондон бери аш-той єўдїї кєп салттардан кабарсыз калыпмын. Бир кїнї уктап жатсам, таў атпай жеўелерим чалып калды. Эртелеп эле эмне болуп кетти деп, чочуп телефонду алсам: - Кандайсыў? -Жакшы рахмат, єзїўїздєр жакшыбы? - Ой жакшы, жакшы. - Деги тынчылыкпы? - Тынчылык эле... Биз Бишкекке тойго келдик, тез келип кал, байкеўдин їйїндєбїз - деп даректерин айтып, шаша-буша телефонду єчїрдї. Кєрсє атамдын иниси кыз узатып жатыптыр. Бар тапканын кєтєрїп Оштон туугандар келиптир. Кыргызчылык, жакын туугандар келиптир, барбасам болбойт деп, барып калдым.

кан тыюу салган “арам сууларды” кармап алып, кайра “Аллах экєєўєргє бак берсин”, -деп тилек айткандарына тїшїнбєйм. Балким бул нерселер кєпчїлїк адамдарга демейдеги кєрїнїш болушу мїмкїн, бирок мага чын эле жаккан жок.

ДАГЫ БИР КЫЗЫК

Келин менин сиўдим болот. 17 жашка эми толду. Ал эми жигит 18 жашта экен. Ала качып келиптир. Кїйєє баланын апасы айтып коёт: “Экєє ээрчинишип иш кылып жїрсє, кичинекей балдар оюнчук ойноп жїргєндєй эле сезилет. Кыздарымды турмушка берип, їй жумуштарына каралашкан эч ким жок. Анан балам мени аяды окшойт, їйлєнєм деп калды”. Келиндин атасы агам болот. Он жылдай болуп калды окшойт, аялы оор оруудан каза болуп, 5 баласы менен калган. Кєп жолу їйлєнїп балдарына єз энесиндей мээримдїї бирєєнї тапканга аракет кылды. Бирєєнїн 5 баласы эмес, бир баласын асыроо оўой эмес.

Єткєндє эле бир жеўем: “Этаждан жаўы їй сатып алып, карызга батып калдык. Акча жок, балдарды окутуш керек”, -деп муўканып отурду эле. Барсам, ошол жеўем жадырап, жаўы кийим, кымбат баалуу шуру-мончокторун тагынып тойдо жїрєт. Ичимен Оштон Бишкекке тойго келгенге кантип акча тапты экен деп ойлоп калдым..

КЫЗЫКТЫН БААРЫ ЭМИ БАШТАЛДЫ...

Бантик байланган машиналар менен Бишкектин кєчєлєрїн жаўыртып, шаар айландык. Эки жаштан єтїп туугандар, достор кубанат. Ошол кїнї эле “Єчпєс оттон” ондон ашык той ээлерин кєрдїм. Кооздолгон, кымбат баалуу машиналар тизилип турат. Мындай кымбат баалуу машиналардын бир кїндїк эмес, бир сааттык баасы канча экенин сиздер жакшы билесиздер.

Демек, кыргыздар кедей эмес, акчасы кєп турбайбы. Кашыктап тапканын чємїчтєп да эмес, чакасы боюнча чачып атышат. Арам сууларды колго алып, “Главный эки жаш бактылуу болсун ээ. Эми не демекчибиз, майда тапичкелер кєбєйє берсин”, -деп, шилекейлерин чачыратып, єздєрїнє батпай каткырышат. Дїўгїрєтїп той берип, тєгїп-чачып, анан эртеси эки жаш карызды тєлєє їчїн Орусияга барып, иштеп жїргєндєр деле аз болбосо керек. Бала кезимде деле той кєрдїм эле. Бирок кєп нерсеге тїшїнбєй эле эл менен кошо дарбып жїрє берген экенмин. Жарат-

“Єгєй” деген сєздїн єзї жакпайт. Турмушка чыгып жаткан їчїнчї кызы. Байкуш кыз бармактайынан турмуштун ар кайсы сыноолорун кєрїп, єгєй эненин тилине чыдап, эне мээримине тойбой, окууга да жакшы жетише албай, акча табам деп бала багуучу болуп иштеп жїргєнїн уктум эле. Акыры єзї сїйлєшїп, турмуш курууга макулдашыптыр. Эки жаштын жашы жетпегени їчїн кїбєлїк (ЗАГС) да берилбейт экен. Эски замандагыдай турмуштан эч нерсеге тїшїнбєй, мектепти бїтїп, бїтпєй турмушка чыккандарды кєп угуп баштадым. Же аларды турмуш єзї тарбиялап алабы? Айтор, балапандай болгон эки жашка бакыт гана тиледим... Жумагїл Садирова, Бишкек

КЕРЕМЕТ КЫРГЫЗСТАНДЫ КУРУУГА КЄМЄКТЄШЄЛЇ

Кыргызстан жер жїзїндє укмуштуудай кооз географиялык аймакта жайгашып, єлкєдє кен байлыктар мол экени баарыбызга белгилїї. Бирок ошол кен байлыктар Кыргызстандын кызыкчылыгына иштетилип жатабы, ал башка маселе. Коомдогу кєйгєйлєрдї кєз жаздымда калтырбай, жалаў «К» ариби менен башталган ой толгоомду сунуштайм.

Кыргыз калкы кїчтїї калктардын катарына кирээрине кєпчїлїк кїбє. Курманжандай кїч кубаттуу каармандарды калгандардан кезиктирбейсиў. Кан Курманбектей каардуу кандарды коўшулардын кєбїнєн кєрбєйсїў. Калмактардын Коўурбайын кыргыздын кыраандары Какшаалга кубалаганын кубаныч катары кабылдашыбыз керек. Кийинки кездерде Кєбєновдой (Данияр), Канатбектей (Бегалиев) кїчтїї кыраандар кыргыздын кадырын кєтєрїп, Кытайда каршылаштарын капталынан кєўтєрїп, кыргыздын кєксєєсїн канды-

рышты. Кыйын кырдаалга кєчмєн кыргыз калкы кирпик кашын какпай кыйынчылыктарга каршы кїрєшїп келген. Кыргыздын канжыгасына кирип, куруп кетишине кызыкдар кїчтєр кєп. Кєчмєн кыргызга каршылык кєрсєтїп келгендерге кашык каны калганча каршы кїрєшїп, кыжырданган каапырлардын катыгын кєрсєтїп кубалап коюшканы калетсиз. Кийинки кездерде “крышабыз” кыйшайдыбы, кыздарыбызды кєрїнгєндєр кудалап кетишсе, керсеўдеген Кемчонтойлор

Келечекти курчу курбалдаштар китеп карагычакты кечки клубда каалашынча кыйшаўдап, кыска кийинген кыздарга кєўїлї кєтєрїлїшєт. Коньякты колуна кєтєргєндєрдї кєрїп, кабырга кайышып кетет. Кийинчерээк кєчєлєрдє кишинин келечегин картаны колуна кармап кєрсєтчїлєр кєбєйдї. Карта кумар катары каралганына карабай, кєпчїлїк келечегин кєргїсї келгени катачылык кетирип коюшкандарын кабылдаса. Кєрєгєчтєрдї кєчєдєн кєрчїбїз, кийинчерээк коомдук каналдан кєрїп, каўырыгыбыз кайышып кетти. Качан кыргыз калкы Каркыраны казактарга карматып, Кумтєрдїн кенин канадалыктарга каалашынча карматканын кєр-

бєптїрбїз. Кєкїрєгїбїзгє кєп кєйгєйдї кєбїнесе капчыгы калыў кандыкты каалаган ��ара мїртєздєр кыйытып келээрин кєўїлїбїздї койсок. Кумтєрдїн кенин камаздап каалашынча кетиргендер, кїнєєлїїлєр камалышы керектигинен кеп козгоп, кылтыйып кабинеттеринде кєрїнгєндї критикалаганын коюшпады. Катыгїн Кумтєрдєй кенибизди “Камеко” компаниясына кызга калыў карматкансып, каалашынча каздырсак келечекте кен калбай калбайбы? “Кыраандар” кийинки кїздє Казармандагы кенди казып, калдыгын калтырып кетээрин кєз кырында калтырбашыбыз керек. Кыргыздар Красноярскийде, Караганда компаниялардын каалгасын кайтарууну, кароолчулукту койсо, казынаны калбыр кылган “кагандар” кутулсак, кыргызга кыргыз кємєк кєрсєтсє, кєзї кымындай корейлерден, кытайлардан кантип кем калабыз. Келгиле кембагалдыктан кутулуп, керемет Кыргызстанды курууга кємєк кєрсєтєлї. Сапар Акунбеков, Бишкек

29-ноябрь, 2013-жыл


14 Ошол кезде Тажик єлкєсїнїн Тоолуу Бадахшан аймагындагы жашаган элге керектїїлєрдї, Дїйшємбї шаарынан Єзбекстан аркылуу темир жол менен ташып келишип, Ош шаарындагы тажик базасы деп аталган аябай чоў кампаларда сакталып ал жерден Тоолуу Бадахшанга жїктєп кетишчї. Союз єлкєсї кыйрады. База дагы жок болду. Машиналар дагы мурдагыдай каттабай калды. Батыш Памирдегилерге болсо абдан узак Дїйшємбї–Хорог жолу менен бийиктен бийик таш тоолорду аралаган опурталдуу татаал жол менен керектїїнї ташып калышты. Чыгыш Памир тарабындагы жалаў кыргыздар жашаган Мургап аймагындагыларга болсо Оштон, кєбїнчє мен гана кыйынмын деген аялдар азык тїлїк алып барып акча жогунан малга, топозго алмашып келишет. Дїйнєнїн чокусу аталаган Памирге баруу оўой эмес. Баарынын колунан келе бербейт. Жол азабына, аба суюктугунан тїтєккє чыдоо жеўил эмес. Бирок кєр тиричилик кыргыз аялдарын жол таптырып Памирге чейин жетишкен. Жол боюнда сербейип кала берген Мурат абышканын уулу Нурдан Ош шаарына келип Чыгыш Памирге азык тїлїк алып бара жаткан аялдардын машинасына тїшїп жєнєп кетти. Ал деле Памирге ун алып барып, топозго алмашып, Оштогу мал базарда ойдогудай баага сатып эле жїрєт. Бул барышында болсо сата турган уну жок, єзї эле бара жатат. Айланта турган, їйїнїн їстїн жабаар акчасы башкага иштетилип кетпедиби. Акча чоў атанын ашы менен кошо тїгєндї. Тїгєнгєн акча табылат. Атасы милдетимен кутулдум, – деп сїйїнїп, дардайып калды. Мактоо сєзгє єзї деле кєўїл кош калбады. «Колунда жок» деп бир кезде буларды теўсинбегендер, эми жалпаўдашат. Акча деген балээ ушундай турбайбы. Нурдан Памирге барып акча таап келїїнїн жан адамга айтпаган жолу бар эле. Ошол купуя сыры аз-аздан ишке ашып эле жїрєт. Аябай опуртал иш болгону менен акчасы мол. Ал кєп акчасы барында башкача жїрчї. Негедир тїгєнєєрї менен єзїндєгї

Чын эле катуу уктап калыптырмын. Акманайдын качан келгенин билбейм. Стол їстїнє баарын жайнатып, ойгоноорумду кїтїп отуруптур. Тїн кирип, терезеден бет маўдайдагы кабат їйлєрдєн жарыктар кїйєт. Уктаар алдындагы санааркап кєўїлїм чєккєнїнєн дайын жок, шайдоот тартып калыптырмын. Бул балакет аял мен ичкен ширеге уктап эс алдыра, тынчтандыра турган бирдемени кошуп салбады бекен... Деги эле сергекмин го. Бул анын колунан келет. Мен дегенде баарына даяр. Сїйїї деген ушундай кереметпи? Ал мага карап жылмайды. Жылмайганы дагы жарашыктуу болуп, жїрєгїмє жакын. Кызды албай калганына капаланабы десем, кебетеси бейгам. Бишкекке жеткиче “кыздуу болом, жалгыз калбайм” деп сїйїнгєнї калп беле, - алдамчы – деп кєўїлїм кирдегенсиди. Ичип-жегенче кобурашып отурабыз. - Баары мен ойлогондой болуп чыкты. Мен эч нерсени тїшїнгєн жокмун. - Сен эмнени ойлодуў эле? - Сен жалгыз шалпыйып келгениўде эле Салима кызды бербей койгонун сездим. Анан оюма кетти, кызды алсаў апасынын їйїн кошо алат эмессиўби. Оозум ачылды. Кызды гана ойлоп, їй жєнїндє кийин сїйлєшєбїз деп чечкен боюнча сєз деле болгон эмес. - Салиманын єзїнїн їйї бар да. - Сен Гїлжандын эч кимиси жок деп аттыў беле? - Ооба. - Єзїм дагы тїшїнбєйм, бул оюма кайдан келе калды. Банкка коюп акча алып жїрбєсїн деп ойлогонума єзїм таўмын. Ошондуктан шашып чыгып кеттим. Дарегин жазып алып, Интернетке барып, Бишкектеги банктардын сайтын карап чыктым. Кїрєєгє коюп, 7 миў доллар акча алыптыр. Акманай болбосоў коё кал! Мен жанагы арам оюма уялып кеттим. Салима ошондуктан бербей жатыптыр да. - Эми эмне кылабыз? Ал мен сєз баштай 15-ноябрь, 2013-жыл

СЕРИАЛ

гєн їчїн андан ары дагы канча жол жїрєєрїн билбейт. Карамшонун айтуусу боюнча алардын Гармчашма айылы менен афган жерин Пандж дарыясынын бир куймасы болгон Гунт суусу гана бєлїп турат экен. Ош шаарынан алтымыш беш чакырым турган анча деле бийик эмес Чыйырчык – Памир колундагы биринчи ашуу. Деўиз деўгээлинен 2402 метр гана бийиктикте жайланышкан. Гїлчє кыштагынан СопуКоргонго чейинки жол суу бойлоп арчам зарлуу жапыс адырлар, бирде бийик таш тоолорду аралап, тїштїк чыгышты кєздєй улам сїўгїп кире берет. Жолдун эки тарабы асман мелжиген зоокалар, этегинде болсо жапалак арча, чекенди жыш єсїп, кээ бир жеринде таш жарып єскєн арчалар сороёт. Жол улам арылаган сайын табият кєрїнїшї алмашат. Тїркїн майда бадалдар жапжашыл болуп тоо боорунда жай-

найт. Машинанын айнегинен жаратылышка кєз чаптырып келе жаткан Нурдан бул жолдон далай эле єтїп жїргєн. Эстеп кєрсє дал азыркысындай болуп табият кєркїнє суктанбаптыр. Оюнун баары мынчадан сатсам канча пайда калаар экен менен эле. Азыр болсо табият дагы жашоого болгон кумарга эргїї берээрин туйду. Жаратылыш кєркї улам алмашкан сайын суктанат. Машина болсо улам алга зымырайт. Сопу-Коргон кыштагынан єткєндєн кийин эми жол аябагандай алп бирєє зор кылыч менен атайылап тегиздеп жара кескен сымал кызыл чаптуу тик жарлар жолду бойлоп эки тарабынан теў узакка созулат. Алыстан болсо ак мєўгїлїї їч тоо кєктї тирей заўкайып кєрїнєт. Жол эми бара-бара кєк шиберлїї, боорунда арчалар єскєн жапыс тоолор менен алмашып, бийик ашуунун тїбїнє келип бурум-бурум жолдор менен жїрїп, шофёр машинасын биринчи ылдамдыкка салып оор жїгїнєн улам кыбырап араў эле чыгып бара жатты. Мотор їнї кулак-мээни жеп озондойт. Бул Талдык ашуусу єтє эле бийик, нары чукул бурулуштар менен айдоо єтє кыйын. Нурдан бурумдарды атайылап эсептеп кєрдї. Кыялап ашуунун туу белине чейинки жолдо он тєрт бурулуш бар экен. Бул жолдо дайыма каттаган шофёрлор кєнїп бїтїшкєн. Бул татаал жол Кытайга, Афганистанга, Дїйшємбїгє алып барат. Оор жїгї бар машина араўдап кыбырап жїрїп бийиктиги 3690 метр келген Талдык ашуусунун туу чокусуна чыгып токтоду. Нурдан кабинадан сыртка чыкты. Кїн чакчая тийип турганы менен муздак шамал ичиркентет. Ашууда 1930-жылдары жол салып жїрїп, башкаларга жол ачып жатып каза тапкан Ю.Ф.Глушковдун жупуну эстелиги бар. Нурдан эстеликти айлана басып аны тоскон жоон темир чынжырдын жоктугун кєрдї. Муну дагы жєн коюшпаптыр, єткєндє эле бар эле. Жєн коюшпай темир казыгы менен кошо жулуп кетишиптир. Жанагы темир тапшырып жан баккандардын иши бул.

жеринен эки контейнер алып, ижарага берем деген акча бар, бирге санаганбыз. Контейнер тура турат. Бул баарын пландаштырып, ойлонуп иш кылган аял эмеспи. - Сен жана мага ширеге кошуп бир нерсе берген эмес белеў? - Эмнеге сурап калдыў? - Уктап ойгонсом, жанагы санаамдан дайын жок, шайдоот, сергек ойгонгонумдан улам айтам. Акманай кїлдї. - Байкаптырсыў ээ. Мен аны Индияга барганда ала келгем. Индиянын чытырман токоюнда гана єсїїчї чєптєрдїн аралашмасынан ушундай дарыны жасашат экен. Эки эле тамчысынын таасирин

сезиптирсиў го. - Сенин таппаган балээў жок ээ, сулуум. Мен аны берилип кучактап атканда эрксизден Нурбегим эсиме тїшїп, шуу їшкїрїп, жїрєгїм сыздап кетти. Бул їшкїрїгїмдї аял башкага жоруду. - Капа боло бербесеў, кызды алабыз дебедимби. Муну менен байланышкан себеп башка болсо дагы, эми мамилебиз єтє тереўдеп кетти. Жашоо ушундай татаал беле. Ошол бєжєктєй кыз менин каным. Таштап коюууга акым жок. Ата-эне мээримин кєрбєй чоўоёору аз келгенсип, бир боорумдун єлїмїнє себеп болгондордун аялынын колуна ишенип тапшырып атам. Биз экєєбїз Салимага кандай баруунун, кызды кандай алуунун жолун кобурашып жатып, кучакташкан бойдон уйкуга кеттик. Мен їчїн бул аялдын кучагы укмуш жагымдуу эле. Ошондуктан дагы кол їзє албай жел тапандыгыма баргандырмын. Деги аялдар тез тил табышат эмеспи. Салима менен Акманайдын жылдызы келишип калдыбы, биринчи жолу кєрїшїп жатышса дагы, эзелтен тааныштардай сїйлєшїп кетишти. Салима аял катары Акманайды орундуу сїйлєгєнїнє, жарашыктуу кийине алганына, єтє эле сулуулугуна баа берди окшойт. Дасторконун жайнатып, кымбат коньякты ачып, їчєєбїз теў кызып алдык. - Салима, сен артисттин єзї турбайсыўбы. Сен ошондо ажылдаганда оозума сєз кирбей, баягы ак кєўїл, жаркылдаган Салимабы деп таў калганымчы. Салима шаўкылдап кїлдї. - Абыке, ойлосоў анан. Эмне кылышым керек эле? Антип атайылап бети жоктукка барбасам, сен кызды алып кеткени атпайсыўбы. - Туурасын айтсаў тїшїнєт элем го. Эч нерсе дебей эле, сєз баштаарым менен ажылдап кирбедиўби. - Сенин кєпкє чейин дайыныў чыкпай, жоголгонуўдан улам, эми биротоло келбейт дегем.

НАРКО ТАШЫГЫЧТАР Íàðêî ñîîäàãà àðàëàøóóíóí ýêè ãàíà æîëó áàð. ªë¿ì æàíà ò¿ðìº. ¯÷¿í÷¿ æîëó æîê. Íàðêîçàòûí êîëäîíãîí äàãû, ñàòêàí äàãû ºç¿ àòàéûëàï æàð êûðûíäà òóðóï àëûï àæàëûíà áîé òàøòàãàí ìåíåí ��àðàáàð.

БУРУЛКАН БАКЕЕВА (Сандан санга) шалдыроону сезди. Демек акчанын кубаты башка болот турбайбы. Машинанын айнегинен саргайган адырларды карап бара жатып Нурдан ушинтип ойлоду. Хорогко чейин сегиз жїз чакырым жол жатат. Сапар эми гана башталды. Хорогдо Карамшо кїтїп турмак. Телефондо сїйлєшїшкєн. Ал айткан тезинен кел, баары жайында сени эле кїтїп жатам деген. Нурдан ушул кыска сєздєн эле баарын тїшїнїп, ыраазы боло мулуўдап алган. Демек жайында болсо жакшы экен. Акча чєнтєктє дей бер. Кышка чейин їйїн жаап, бїтїрїп кирип алып єзїн кєрє албагандардын кєзїн кїйгїзбєсєбї. Колунда жок деп бир кезде тоготпой мамиле жасагандар ого бетер жарылып кетишсин. Хорогдо Карамшого кезигип андан ары экєє афган жери менен чектешкен анын айылына кетишмек. Нурдан Хорохгдон ары єтпє-

н а г л ы т Ка ы р ы с н и д н и о р е г БУРУЛ БАЯН

(Сандан санга)

электе эле ажылдап кирди, сєз уга турган тїрї жок, єзгєрїп калганына таў калгам. - Сен єтє эле капалана бербе. Акчаны беребиз. Ал банктан кутулат. Кїмїшай чоўойгуча апасынын їйїнє квартирант киргизип коюп, акчасын ала бер дейбиз. Ошол менен иш бїтєт. Кыз меники болот. Азыр жанында Кїмїшай ойноп отургандай жадырап кїлдї. - Сен айткандай оўой болсо кана. Ошого Салима кєнєєр бекен. - Акчаны кєргєндє аял єз пайдасын ойлойт. Мында акча жокпу. Бирєє кечээрге суу таппаса, бирєє ичээрге суу издейт деген ушул. “Дордой” базарынын эл кєп єткєн


СКАНВОРД

15

15-ноябрь, 2013-жыл


16

АСТРОТЄЛГЄ

е н и с и г л е б Жылдыз з ы ў а д н а т карап жар

келбейт. Жаачылар ансыз деле эмне кылуу керек экендигин жакшы билишет. Аларга жєнєкєйлїк абдан керек. Жаачыга сизге багыт гана бербестен, сизди башкарууга да мїмкїнчїлїк бериўиз. Ар кандай жагдайда аны менен сєзсїз кеўешиўиз. Ушул эле учурда жакшы чач жасалга, маникюр кылууну да унутпаўыз. Ошондо сиз бактылуу болооруўузга ишенсеўиз болот.

Эркектердин жылдыз белгисине карап анын мїнєзїн билип алсаўыз болот. Аялдан амал качып кутулбайт дегендей, амалдуу болуп бул маалыматты окуп єзїўїзгє ылайык келген жар тандап алыўыз.

КОЙ

Кой жылдызынын алдында тєрєлгєн эркектерге єзїн єзгєчє ишенимдїї алып жїргєн, энергиялуу, жайдары аялдар жагат. Ар кандай тез багынуучулук, бут алдына жыгылып берїї койлорду тїртєт, алардын сизден тез кєўїл суушуна алып келет. Сактанууну жана кїмєнсїїнї алыс кууп, ар кандай жагдайга кєкїрєк тозуп алга умтулуўуз. Койлор єзїн караган, сулуу, эркектердин кєўїл борборунда жїргєн аялдарга ачууланса да аларга тартылып турушат.

ТЕКЕЧЕР

Єздєрї тандаган аял баарынан жакшы болуусун каалашат. Сиздин сулуулугуўуз, тиричиликке жєндємдїїлїгїўїз, айланаўыздагылардын сизге болгон сыйы Текечер эркекти кайдыгер калтырбайт. Айрыкча бийик социалдык абал Текечерди азгырууда зарыл. Сиз карьера жана жумуш менен алек болууда єзїўїзгє ишенимдїї болуўуз. Эч качан бул белгидеги эркекке алсыздыгыўызды, кєз карандылыгыўызды билдирбеўиз. Бул нерсе менен аны жоготуп алуу толук мїмкїн.

БУКАЧАР

Букачар белгисиндегилер болсо акылдуу, баарына даанышмандык менен караган аялдарды баалашат. Жеўил ойлуу, акылсыз аялдардан букачарлар жаа бою качышат, тез арада кутулууга аракеттенишет. Кайраттуулук жана энергиялуулук сизге букачарды багындырууга жардам берет, анткени, букачарга ушундай акыл, энергия булагы зарыл. Сиз єзїўїздї татыктуу кожойке кєрсєтїўїз. Чечкиндїї чечимдерди кабыл алып, кызыктуу идеяларды кєтєрїўїз. Кыскасы, сизге таянууга болооруна ишендириўиз.

ЭГИЗДЕР

Эгиздер єздєрїн кандайдыр бир белгилїї аралыкта кармаган, єтє жакындап, ачылып кетпеген аялдарга тиешелїї. Аларга чын дилден сыр айтуу, ачык сїйлєшїї кызыксыз. Сиздин ачык, таза жан-

дайын болсо, сиз анын єзїўїзгє болгон кызыгуусун ошончолук жоготосуз. Аны дайыма "а балким ал мени сїйбєйт? Анын кимдир бирєєсї бар чыгаар?" деген ойлор кыйнап, сиз болсо шектендирип турсаўыз эч качан сїйїктїїўїз сизден кетпейт.

БЄЙЄН

Єзїнїн бардык кєйгєйлєрїн, жок дегенде тиричилик жаатындагы кєйгєйїн чечкенге жардам берген аялдарды жактырат. Интеллектуалдуу, билимдїї аял бул Бєйєндїн идеалы. Бєйєндєр абдан кыялкеч келишет. Сизге анын жан-дїйнєсїнє маани берїїгє жана ички байлыгыўызды кеўейтїїгє туура келет. Жєн гана сулуу аял Бєйєнгє таптакыр дал келбейт.

АРСТАН

Топтон бєлїнїп турган, єзгєчє, жаркын мїнєздїї аялдардын кулу. Анын кєўїлїн буруу їчїн єзїўїздїн эў жакшы касиеттериўизди кєрсєтїїўїз керек. Сиздин сулуулугуўуз анчалык зарыл эмес, аны тартуулай билїї зарыл.

БИЙКЕЧ

дїйнєўїз аны тереў таасирлентпейт, андай мїнєзїўїз ага сиздин башкалардан айырмаўыз жоктой таасир калтырат. Эгиздер - табышмактуулукту, сырдуулукту сїйгєн эркектер, эгер сиздин сырыўыз канчалык

29-ноябрь, 2013-жыл

Карьеристтерди абдан жакшы кєрїшєт. Сиздин ишмердїїлїк жєндємдїїлїгїўїз, тиричиликке тыўдыгыўыз, биринчи болууга умтулууўуз жана жогорку орундагы кызмат Бийкечтин сизге болгон кызыгуусун, сыйын арттырат. Аялдык алсыздыкты мїмкїн болушунча кєрсєтпєй, башка учурга калтырыўыз. Бийкечтин сезимине эрктїї, эч качан басынбаган аялдар гана ээ боло алышат.

ТАРАЗА

Сиздин сулуулугуўузду, тил табышууга жєндємдїїлїгїўїздї баалайт. Досторуўуз, тааныштарыўыз, кесиптештериўиз арасында сиздин кадыр-баркыўыз бар болсо, алар сизди сыйлап, сїйїп турушса, анда сизди Тараза белгисиндеги сїйїктїїўїз сїйєєрїнє ишениўиз. Ал бирєєлєрдїн сиз жєнїндєгї пикири менен эсептешет, Таразалар єзї тандаган тїгєйїн айланасындагылар да баалап турушун жактырышат.

ЧАЯН

Алсыз аялдарды жактырышпайт, бул бир тарабы, экинчи жагы алар буйрук берип башкарганды да сїйє беришпейт. Ошондуктан кїчтїї, бирок, андан кийинки орунда болууўуз талапка ылайык. Сиздин жагымдуу жїзїўїз, єзїўїздї ак сєєктєрдєй тутууўуз аны чыгалгыс кылып байлайт. Орой сєздєр, єтє эле ачык-айрым кылык-жоруктар менен Чаяндар эч качан келише албайт. Эў зарылы Чаяндарга чын дилден мамиле кылуу керек, алар жасалмалуулукту дароо сезишет жана кечире алышпайт. Акылдуу болуўуз, бирок, акылыўыз менен аны тажатпаўыз, ар кандай чечкиндїї кадамдарды кєрсєтїўїз, бирок, бардык курмандыкка бара бербеўиз.

ЖААЧЫ

Интеллектти бийик аялдарга чыдай албайт. Алар жаачыны кыжырланткандан башка эч нерсе алып

СУУКУЙДУ

Баарынан жан-дїйнє жакындыгын баалашат. Кєз караштардын дал келїїсї сиздердин мамилеўиздерге абдан зарыл. Ал убактысынын кєпчїлїк бєлїгїн достору менен єткєрєт. Ошондуктан ага сиз єзїўїздїн толук жан-дїйнє жакындыгын кєрсєтїїўїз зарыл. Жумшактык, ар кандай жагымсыз абалдан жол таап чыгып кете билїї мындай эркекти абдан багындырат.

БАЛЫКТАР

Кыялкеч айымдарды жактырышат. Кылыктуу, жумшак, ишенчээк аялдар Балыктардын сезимдерин козгоп, байлап алат. Єзїўїздї жакшы кожойке кєрсєтїї, їйдї тута билїї, даамдуу тамак даярдоо менен Балык эркекти толук багынтсаўыз болот. Досторуўузду да анын табитине жараша тандоону унутпаўыз, жок дегенде тиричилик жаатындагы кєйгєйїн чечкенге жардам берген аялдарды жактырат. Интеллектуалдуу, билимдїї аял бул - Бєйєндїн идеалы. Бєйєндєр абдан кыялкеч келишет. Сизге анын жан-дїйнєсїнє маани берїїгє жана ички байлыгыўызды кеўейтїїгє туура келет. Жєн гана сулуу аял Бєйєнгє таптакыр дал келбейт. Самара САЛАМАТОВА


Айбат - коомдук-саясий гезити №55