Issuu on Google+

Марат СУЛТАНов:

Жетекчиси журналистке «КУМТЄР» БОЮНЧА МАКУЛДАШУУЛАРДЫ ДЕНОНСАЦИЯ кыйкырып, 6 жакалаган КЫЛУУНУН ПАЙДАСЫ ЖОК 10

Жаратканым жар болсун!

Коомдук–саясий гезит •

aybatkg@mail.ru •

¹ 48 • 04-îêòÿáðü, 2013

Сапар Исаковду “каралоонун” артында Жекшенкулов турабы?

4

ТАЛИЕвА жАрДАМЧЫЛАрЫНЫН жАНЫН “АЛАбЫ?”

ТЕКЕБАЕВ КИМДИ ТАНДАЙТ? н а г н а л й а а г н Чы тамаша ГУЛЬЗИНАТ СУРАНЧИЕВА КИМГЕ ЭРКЕЛЕЙТ? 12

3

13

БИЗ ЄНЇГЇЇ ЖОЛУНДАБЫЗ 8-9

Саясатта жылдызы кокусунан жанып, Куловго кутум уюштура коюп вицеликке жеткен Камила Талиева деген айым бар. Вице-премьер министр болгондон кийин кандай маанилїї иштерди кылганын эч ким деле билбейт. Бирок, коомчулукка жана саясий чєйрєгє жини чукул, жанына киши жолотпогон “ажаандыгы” менен єтє популярдуу. Сєзїбїз кургак болбош їчїн, жетиштїї далилдер, кыйкырган їнї, тегерегиндегилерди оозго алгыс сєздєр менен ашатканын жаздырып алгандар бизге угузду. Ошол себептїї кабылдамага отурган катчы кыздар айына 7-8 жолу алмашса, жанына жардамчы тїтпєйт экен. Єзїнїн сабатсыздыгын жардамчыларынан чыгарып кан кууруп, кулак мээсин тынч койбой, айрым жардамчы болуп иштегендер ооруканага тїшїп калганга чейин жетип атыптыр. Талиевадан заарканган жардамчылары жумушун таштап, кол шилтеп кетип жатканын Кєкїйдєгїлєр їшкїрїнїп эскерип, дегеле киши тїтпєс болду деп кейип жїрїшєт. Ал эми жакында кєп жылдан бери жанында жїрїп, Талиеваны саясатчылардын катарына кошуп, сїйлєгєн сєзїнєн бери даярдаган Токтогул аттуу жардамчысы да кабинетин таштаганын эшиттик. Учурда жанына жан жолотпогон Камила айым, мурдагы депутат Турдукан Жумабекованы жардамчы кылып, экинчи жардамчынын орду аўгырап бош, киши издетип жатыптыр. Ал эми кызматка чакырылганда Камила айымдын чоо жайын укканда эле тескери басып, “асыл жанды ошого кор кылбайлы”, -деп кїлїп жїрїшєт дейт. Ошентип Камила айым кабинетинде соксоюп жалгыз калат єўдєнєт. Сарбагыш уруусунан камчы сап мырзалары калбай калгансып Камила айымды Ормон Хандын 220 жылдыгын єткєрїї мааракесинин башына коюшуптур.


2

айбат пресс

СУвАНАЛИЕв МЕНЕН жАпАров ЧАгЫМЧЫЛ жоЛДор МЕНЕН ТЄўКЄрїш ДАярДАп жАТАбЫ? Депутаттык мандатынан ажыраган Садыр Жапаров бир аз убакытка тыным алып алгандан кийин кайрадан билегин тїрїнє Каракол шаарында митинг єткєрїїгє кам уруп жаткандыгы кабарланууда. Анын айлана-тегерегинде кол кабыш кылуучулар баягы эле дагы бир партиялашы Талант Мамытов, «Юпи-гейт» пландары аркылуу коомчулукка чыныгы жїздєрїн кєрсєткєн экс-тышкы иштер министри Аликбек Жекшенкулов жана Кубанычбек Кадыровдор экендигин дагы ишенимдїї булактардан маалымдашты. Бул митингге Кєл кылаасынын тургундарын кєбїрєєк тартуу максатында «Кумтєрдїн» єкїлїнєн 3 миллион доллар талап кылгандары ашкере болгон Эрмек Жунушбаев менен Бахтияр Курмановдун туугандарынын дагы баштарын айлантып, колдорунан келишинче бийликке каршы кєкїтїп, анан алдыларына салып алууну кєздєп жатышыптыр. Садыр мырза Караколдо митинг єткєрєм деп чуркап жїрсє, «Каршылык Кєрсєтїї Кыймылынын» башкы кєзїрї Ємїрбек Суваналиев учурда Талас жергесинде кантип, кандай масштабдагы митинг єткєрсєм деген маселе менен башын оорутуп туру дейт. Азыркы оппозициянын колунан келген жападан жалгыз эле жумушу митинг, пикет єткєрїї болуп калганы эч кимге жашыруун эмес. Ал эми алардан мамлекеттин єнїгїїсї їчїн кандайдыр бир олуттуу сунуш-пикирлерин кїткєн элдин їмїтї

таш каап келет. Элдин алдына чыгышса эле эски пластинкаларын кайталашып, бир гана бийликти жамандоо менен алек болушат. Бул жолу деле Жапаров менен Суваналиевдин митингдери мурдагыларынан эч кандай айырмасы болбостугун кїтє бергенибиз оў. Садыр мырза адатынча «Кумтєр» «ырын» бир аз «аранжировкалап» алып созолонтот. Карапайым, тоо-кен тармагынан таптакыр тїшїнїгї жок элдин башын оўоюраак айлантуу їчїн «Кумтєр» бул силердин байлыгыўар, аны канадалыктар ташып кетип жатат» деп кєкїтєт. «Экологиябызды талкалап жатышат, мєўгїлєрїбїздї эритип жатышат» деп кыйкырат. Мына ушундайча атайын элдин кыжырын келтирип, чыўалуусун кїчєтєт дагы, аягында «Биз бардыгын мыйзамдуу жол менен чечебиз» деп акырын айтып коёт. Мунусун ал эртеўки кїнї кандайдыр бир башаламандык болуп кетсе «Мен элди мыйзамдуулукка чакырган болчумун, кайсы бир провокаторлор атайын провокация уюштурушту» деп актануусу їчїн атайын кошуп коет эмеспи. Ал эми Талас жергесинде митинг єткєрїїгє шымаланып жїргєн Суваналиев дал ошол 10-октябрь кїнї атайын провокация уюштуруп, облустук мамлекеттик администрациясынын имаратын басып алууну пландап жатышканын алардын арасында жїргєндєр эле шыбырашып жатышат. Жадакалса «элдик губернатор» ким болорун алдын ала бычышып, бата бере турган ак-

сакал энелерди да таап коюшуптур. Карапайым мекендештерибиз таў эртеден кечке чейин кара жандарын карч уруп иштеп жїрїшїп дагы, їй-бїлєсїн бакканга араў жете турган тыйын таап келишсе, бул эч жерде иштебей эле байбачадай жашашкан Суваналиев менен Жапаров улам-улам митинг єткєрїїгє каражатты кайдан таап жатышат болду экен деп элдин ичи уу-дуу болуп туру. Анын їстїнє бири Минскиден, бири океандын ары жагынан баш кєтєрїп жаткан Бакиевдер бул жактагы кыйышпас адамдары менен байланышып, кырдаалды курчутуу їчїн Кыргызстандан ала качышкан миллиондорунан жєнєтїп турууну убадалагандарын эшиттик. Эгерде булардын Бакиевдердин акчасына митинг єткєрїп, ошолордун кызыкчылыгына иштеп жаткандарын таластык жана кєлдїк мекендештерибиз билип калса эмне болор экен? Таласка атырылып барып Бакиевдин бийлигин коргойм деген дагы бир генералдын 7-апрелдеги абалын кєрдїк эле. Эми болсо 7-апрелде революция болгон эмес, куралдуу тєўкєрїш болгон деп безеленип жаткан Суваналиев Таластан аман келгей эле. Баса, 10-октябрда Жети-Єгїздєгї жаш активисттер дагы нааразычылык акцияларын уюштурарын кулагыбыз чалды. Ошол эле кїнї С.Жапаров борбордо митингин улантары каўкууланууда. Жакшылап баам салсаўыз, Жети-Єгїздєгї жаш активисттер, Садыр Жапаров жана анын

“юпичилери”, Ємїрбек Суваналиевдин “Каршылык Кєрсєтїї Кыймылы” 10-октябрда – бир маалда акция єткєрїшї атайын тїзїлгєн сценарийдин негизинде жїрєрїнєн кабар берет. Суваналиев Таластагы облимаратты басып алууга ниеттенген соў, С.Жапаровдон деле “басып” алмайды кїтє берсе болот. Муну тийиштїї органдар алдын алып, катаал чара колдонбосо, Кыргызстанды аўга тїртїїнї кєздєгєн ички-тышкы кїчтєр отко май тамызгандай, кырдаалды курчутуп жиберишпейби? Качкын президент Курманбек Бакиевдин “2010-жылдын 7-апрелинде революция эмес, куралдуу тєўкєрїш болгон” деген сєзїн їтїр-чекитине чейин кайталаган Суваналиев генерал башы менен тєўкєрїшсє барса, калган оппозиционерлерден кайсы жакшылыкты кїтїїгє болот?

“ЄзїМ дегенде ЄгїздЄЙ Кїчї БАр”, ууЛунун, туугАндАрынын КАМын ОЙЛОгОн ЖеКшенКуЛОВгО ОппОзициОнер БОЛгОнду КиМ КОюптур? Ак їй менен Кєк їйдї сындап, элге кїйгєндєй тїр жараткан оппозиционерлердин табигый бет кабын сыйрысаў таптакыр бєлєк адамдын образы жаралат. Алардын кєпчїлїгї жеке таарынычтар, эўсеген кызматына жетпей калганынын эсесин кантип чыгарышты билбей, бийликтин оппоненти болуп чыга келишет. Мындайды кыргызда “жармач оппозиционерлер” деп тергеп коёт. Мына ушундай “жармач патриоттордун” алдыўкы сабынан Аликбек Жекшенкуловду кездештиресиў. Бул киши соўку їч жылдан бери єзїнїн жасаган кадамдары аркылуу чыныгы жїзїн кєрсєттї.

Апрель окуясынан кийин эки жылча “чээнге кирген аюудай” унчукпай жїрїп, жыл башында уйкудан “ойгонуп”, бийликти сындай баштады. “Де-факто” гезитине курган маегинде байлыктын, бийликтин, кара курсактын кулу болбогондугун, эгер креслонун кулу болгондо убактылуу єкмєт учурунда эле тышкы иштер министрлиги сунушталганда макул болмоктугун мактаныч менен айтканы эсте. Бирок, жарыктык киши тышкы иштер министрлигин ким сунуштаганын

жаап жашырыптыр. Жакын досу Ємїрбек Текебаевби дейин десек, анын ал убакта Конституция жазгандан колу бошогон эмес. Ал турсун, туалетке чейин коштоп жїргєндєрдїн арасында Жекшенкулов болгонун, бирок, ал сураган кызматты берїїгє чама чаркы чак келбегенин тар чєйрєдє айтканын эшиткенбиз. Мына ушундан эле Жекшенкуловдун тышкы иштер министрлигин сунуштады дегени кыялынан жаралган сєз экенин байкайсыў. Апрель окуясы дегенде “Мегаком-гейт” операциясы кєз алдыбызга тартылат. “Мегаком” компаниясынын ошо кездеги жетекчилери Аликбек Жекшенкуловдун “бандасы” уюлдук компанияны басып алганын, ал їчїн, 100 миўдеген долларды “шыпырып” алганын жарыялашкан. Натыйжада Жекшенкуловдун жардамчысы темир торго отуруп чыкты. Дагы бактысына досу Текебаев ортого тїшїп, ишти пас-пас кылгансыды, антпесе, єзї

дагы эркиндиги менен кош айтышып калат беле...

“УУЛУМДАН, жээНДЕрИМДЕН КЫзМАТ АЙЛАНСЫН!” “Аликбек Жекшенкуловичтин жашоодогу урааны ушундайбы” деп кетесиў. Себеби Австрияда элчиликти аркалап турганда кара чечекей карындашы Айжан Иманкулованы бухгалтерлик кызматка дайындаганы белгилїї. Ал эми жээни Нурайым Тыныбекованы БУУнун 2-катчылыгына отургузууга жетишкенин бул чєйрєдєгїлєр жакшы билишет. Эч кандай тажрыйбасы жок Тыныбекова таякесинин арты менен 2006-2010-жылдар аралыгында “ээрден” тїшкєн жок. Мы��дан сырткары, жакын тууганы Бактыгїл Дакенова тышкы иштер министрлигинде, Стамбулдун башкы консулдугунда эмгектенди. Бул 2006-2009-жылдарга туура келет. Учурда Кыргызстандын Кытайдагы элчилигинде иштеп жаткан уулу Бекназар тууралуу айта берсек сєз кєп. Анткени, анын тышкы иштер министрлигинин борбордук аппаратында эмгектенбегенине карабастан, элчиликте иштеши “Мамлекеттик кызмат”, “Дипломатиялык кызмат” тууралуу мыйзамдарды одоно бузулганын айгинелейт. Буга

Жооптуу редактор: Мелис АрТЫКов

Гезит ээси:

"Айбат Аймак" коомдук фонду Башкы редактор:

Каныбек САпАров Редактордун орун басары: Улукбек КУТМАНбАЕв тел: 0707 56 94 88

04-октябрь, 2013-жыл

Редакциялык жамаат: Акинай АЙДАровА Тєлєбїбї КАСЫМАЛИЕвА Мирбек АСАНАЛИЕв (0777 15 99 45 Жумгал) Самара САЛАМАТовА рыскїл ТЫНЫбЕК кызы (03943 43679 Ыссык Кєл)

Менеджер: Чолпон АСАНовА Тел: 0772 75 45 49

Веб-сайт: www.aibat.kg Веб-редактор: Бектур БАЙМОЎОЛОВ Электрондук каттар їчїн дарегибиз: aybatkg@mail.ru Редакцияга келген материалдар жана сїрєттєр кайтарылбайт.

Гезит редакциянын компьютердик басма бєлїмїндє терилип, жасалгаланды.

сєз жок Жекшенкуловдун салымы зор. Єзї мыйзамды бузуп, тууган-туушкандарынын камын ойлогон адам кантип оппозиционер болмокчу?

ЄТКЄНДЄН бИр эЛЕС... Кечээги аткаминер, бїгїнкї оппозиционердин басып єткєн жолу чуулгандуу окуялар менен коштолгону белгилїї. 2005-жылы мартта Акаев режимин жата калып коргоп, Акаевдин тапшырмасынын негизинде Вашингтонго барып, оппозицияны поктоп келгениўизди алигиче айтып жїрїшєт. Кайсы бийлик келбесин эбин тапкан Жекшенкулов Бакиевдин тушунда тышкы иштер министрлигин жетектеди. Ошондо ага карата кылмыш алгачкы кылмыш иши козголгон болчу. Тийиштїї органдар министрликтин имаратын оўдоптїзєєдє 690 миў сом сол чєнтєккє “солонгону” таап, Аликбек мырзага олуттуу кине таккан. Айлакерлигине дабаа жок экен, мында да “суудан кургак чыкты”. Сыйлыкка алган тапанчасына байланыштуу кылмыш иши ачылып, акыры тїрмєгє отурду. Ошол тапанчадан єлтїрїлдї делген тїрк ишкерине байланышкан окуяда уулу Беккулдун да катыштыгы бардыгы каўкууланганы эстен чыга элек. Эгер апрель окуясы жїзєгє ашпаганда, Гезитте жарыяланган материалдар редакциянын кєз карашын чагылдырбайт. Макала жана интервьюлардагы чындыкка дал келбеген маалыматтарга макала жазган жана интервью берген инсандар єздєрї жоопкер. Жарнамалардын мазмунуна жарнама берїїчїлєр жооптуу. Жарнамалык материалдар:

экс-министр ємїрїнїн кєпчїлїк бєлїгїн абакта єткєрєт беле, ким билет... Ошон їчїн, Аликбек мырза апрель окуясын жїзєгє ашырып, Бакиевдик режимди кулаткан карапайым кишилерге, шейит кеткен жигиттерге ыраазычылык билдириши абзел. Адам баласынын табияты ушундай экен, кыйынчылыкты дароо унутабыз. Анын сыўарындай, Жекшенкулов дагы єткєнїн эстен чыгарып, апрель окуясынан кийин “Акыйкат” аталыштагы партия тїптєй салып, парламенттик шайлоого аттанды. Жыйынтыгында “Акыйкаты” партиялардын артында калып, маарага жетпей жыдыды. Кийинчерээк Европа єлкєлєрїндєгї элчиликтердин бири сунушталса “аный” деп вице-премьерликтен бєлєккє муюбастыгын билдирди. Анын дараметин билгендер баш тартышса, дароо оппозиция жээгине єтє качып, бїгїнкї кїндє бийликти сындап жїргєн кези. Оппозиционер болсун, ага эч кусаматыбыз жок. Бирок, бийликтин оппоненти болгонго жараша єзїнїн алды артын карап, дараметин сынаса жакшы болмок. Антпесе анын соўку кадамдары “єз башындагы тєєнї кєрбєй бирєєнїн башындагы чєптї кєргєн”, “айдаганын беш эчки, ышкырыгын таш жарат” макалдарын гана эске салат... Кыргыз республикасынын Адилет министрлигинде катталган, Каттоо № 1853 Гезит «ММК колдоо боюнча борбор» фондунун басмаканасында басылды Гезит келишим баада.

Буйрутма №2421

Нускасы: 2000


сай-сат

ТЕКЕбАЕв жоЛДошЕвАгА НЕгЕ жАгАЛДАНДЫ? Кечээ кїнї эле укук коргоочу токтайым їмєталиева борбор шаарыбызда маалымат жыйынын єткєзїп, «Ата-Мекен» лидери Ємїрбек текебаевдин качкын президент Максим Бакиев менен башынан эле ымаласы бар экендигин, ал мамилелери бїгїнкї кїндє деле уланып жаткандыгын билдирген болчу. Сыртынан караганда Бакиевдик бийликке катуу каршы турган саясатчыдай кєрїнгєн Текебаевдин Максим Бакиев менен биргеликте Кыргызстанды ар тїрдїї фонддордун мекенине айлантууну кєздєп, Кыргызстандын кызыкчылыгы їчїн эмес, бир гана алтындын аркасынан кубалап жїрїшкєнїн айткан. Айтканда дагы толтура фактылар менен, документтер менен бекемдеген. Ал маалымат али ысыгынан кайта электе эле, парламент отурумунда Ємїрбек Текебаев парламенттеги элдешкис кас душманы болуп келген «атажуртчу» Жылдыз Жолдошевага жагалданып туру. Тактап айтканда, Жылдыз Жолдошева кече жакында эле автокырсыкка кабылып, ооруканада жаткан. Ал єзїнїн айтуусунда ооруп атканына карабастан Омбудсменди шайлоого добуш берїї їчїн парламент отурумуна келген экен. Жолдошева ушинтип айтаары менен эле Текебаев сєз алып «Сиз ооруп атсаўыз дагы атайылап шайлоого келипсиз, тарых сиздин эрдигиўизди унутпайт» деп жагалданып кесиптештерин эле эмес, анда катышып отурган журналисттердин да оозун ачырды. Жылкы теппей, жылан чакпай эле элдешкис душманы болуп келген Жолдошевага Текебаев неге жагалданып калды экен деген суроо эмитеден эле журналисттердин арасын аралай чуркады. Себеби эў эле жєнєкєй экендигин дагы айтышууда. Анткени буга чейин Бакиевдин убагында «Матрешка-гейт» окуясын Максим Бакиевдин жардамы менен жабууга жетишсе,

эми калп менен чындыкты аралаштыра согуп, эч нерседен тайманбагандай кєрїнгєн, анча-мынча эркектерге караганда бетке чабар айым Жолдошеванын да жардамына муктаж болуп тургансыйт. Аны ушул кезге чейин арты жабылбай, тїмєн тїйшїккє салып жїргєн мародерчулук темасы чїнчїтїп бїткєндєй. Фракциялаштары Туратбек Мадылбеков менен Райкан Тєлєгєновдордун мародерчулукка катыштыгы бар экендиги ачык эле кєрїнїп калды. Андыктан Чиркеш аксакалдын уулу же эки партиялашын ачыкка чыгып коргой албай, же чындыкты моюнуўарга алгыла деп аларга айта албай, кыл кєпїрєнїн їстїндє тургансыйт. «Чындыкты моюнуўарга алгыла» деп айтайын десе, анда берки экєє «Сен менен деле бєлїшпєдїк беле?» деп айтуулары мїмкїн. Айтор жарга кептелген кербези. Андыктан азыркы тапта Текебаевге душманы болсо да, колдоо керек болуп турат. Мародерчулук темасы акыры моюндарына сыйыртмак саларын алдын-ала тїшїнїп турган Туратбек Мадылбеков болсо бїгїнкї парламент отурумунда чыйпыйы чыгып, Омбудсменди шайлоо темасы бїтє электе эле кайрадан Батукаев темасын карайлы деп кыйкырып чыкты. Айтор, «атамекенчилер» парламенттин отурумунда єтє активдїї болушууда. Кыязы «мародерчулук деген аркандын учуна май тєгїлїп, єрт коюлду, ал єрт куйкалап кете элегинде башка темалар менен суу сепкендей єчїрїп алалы» деп жатышат окшойт. Бирок, Текебаев єзї айткандай «Мародерчулук темасын эми тарых эч ка-

ТЕКЕбАЕв КИМДИ ТАНДАЙТ? “Ата Мекен” анабашчысы Ємїрбек текебаев акыркы кезде эки жээкте ойноп, ыплас саясатты жашыруун жїргїзїп жатканы айтылууда. Ємїкенин “эки бети” пайда болгонун укук коргоочу токтайым їмєталиева маалымат жыйынында шардана кылды. Т.Їмєталиеванын айтымында, бийликтен устукансыз калгандардын Каршылык кєрсєтїї кыймылы Текебаевдин офисинде иш жїргїзїп жатыптыр. “Мен аталган кыймылга кошулсамбы деп ойлогом. Бирок, алар мурдагы «Ата-Мекендин» офисинде жайгашкандыктарын кєрїп, кайра баш тарттым. Анын їстїнє жакында Ємїрбек Чиркешович дагы кошуларын билип калдым”,- дейт ал. Т.Їмєталиеванын мындай сєзїнє ишен-

бей коё албайсыў. Ємїрбек Чиркешовичти кандай кара теке сїзгєнї белгисиз. Анткени, єткєн кїздє морадёрлук маселеси парламентте каралып жатканда «Ата-Мекендин» тарапташтарын аянтка чогултуп башкача сїйлєбєдї беле. “Бакиевчилер революцияны жокко чыгарууну кєздєп жатат. Элдик ыўкылапты сактап калалы” деп ким жалдыраган. Эми болсо єзї айткан Бакиевчилер менен бириккенине тїшїнбєй турубуз. Же єзї айткандай Текебаев кимди тандайт деп суроо берип кєрсєкпї.

CУвАНАЛИЕвДИН эўСЕгЕНИ прЕзИДЕНТТИК КрЕСЛо, ТїшТїКТїН ТЫўЧЫКМАЛАрЫ КоЛДобоЙбУз ДЕшїїДЄ “Каршылык Кєрсєтїї Кыймылынын” лидери Ємїрбек Суваналиев “жыгылган кїрєшкє тойбогон”, “айдаганы беш эчки, ышкырыгы таш жарган” саясатчынын образын жаратат. Анткени 2010-жылдагы парламенттик шайлоодо, андан кийинки президенттик жарышта, 2012-жылы Бишкек шаардык кеўешинде жыдып, мэрликке жетпей, эл арасындагы кадыр-баркы нєл экенин сезсе дагы кєўїлї калбай, кийинки президенттик шайлоого камдана баштаптыр. Дал ушу “алына карабай ышкырганы” Камчыбек Ташиев, Бектур Асанов, Їсєн Сыдыков сыяктуу тїштїктїн тыў чыкмаларынын кыжырын кайнаткан чагы. Ал турсун, Їсєн аке: “Ємїрбек тизгинин тартсын. Эмки президент тїштїктєн болушу керек” дегендей Суваналиевге салам дуба

жолдогону айтылууда. Аброю Kyrgyztoday.kg сайтынан бери кєтєрїлє албаган Суваналиевди карапайым калк колдобосу азыртадан билингенден кийин, акылына келер эми...

3

ош шААрЫНЫН бюДжЕТИ КоррУпцИягА КАршЫ АЕоСУз КїрЄшїїНїН НАТЫЙжАСЫНДА їЧ эСЕгЕ КЄТЄрїЛДї Кыргызстандын экинчи борбору болгон Ош шаары ырасында эле акыркы жылдары єнїгїїнїн їстїндє келет. Ага кабат-кабат жаўы турак-жайлардын, жаўы жолдордун, социалдык имараттардын курулушу мисал бо��о алат. Бирок, мына ушул жетишкендиктердин бардыгын бир эле адамдын энчисине байлап, республикалык деўгээлде Ош шаарына кам кєрїп жаткан жетекчилердин эмгегин кєўїл сыртында калтырууга далалат жасаган массалык маалымат каражаттары да болууда.

Эске сала кетсек, 2010-жылы апрель революциясынан кийин эле тїштїк жергебизде кыргыз-єзбек бир тууган элдеринин ортосуна Кадыржан Батыров єўдїї эл бузарлар от жагып, натыйжада улут аралык жаўжал чыгып кеткен. Анын кесепетинен жїздєгєн бейкїнєє жарандарыбыз каза таап, кереметтїї Ош шаары талкаланып, тїтїнгє чулганып калган эле. Мына ошол оор кезеўде Убактылуу Єкмєт саясый стабилдїїлїктїн жоктугуна, казынанын какшып турганына карабай Ош менен ЖалалАбад шаарларын калыбына келтирїїгє болгон аракетин жумшаган. Натыйжада, Ош шаары кайрадан мурунку кєркїнє келип, жадагалса мурункусунан дагы бир топ кєрктїї шаарга айланды. Коогалаўда турак-жайсыз калган жарандарыбызга турак-жай салып берип, бейкїнєє туугандарынан, балдарынан, ата-энесинен ажырап, мїўкїрєп турган мекендештерибиздин аза кайгысын теў бєлїшїп, моралдык да, материалдык да жардамдарын кєргєздї. Єкмєттїн эсебинен аксыз батирлер берилди. Албетте, канча байлыкты башына їйїп койсо дагы, ал каза болгон бир тууганын, же ата-энесин кайра тирилтип бергендей болбойт. Бирок, ошондой кыйын кезеўде башынан жєлєп, жылуу сєзїн айтып, материалдык колдоо кєрсєтїїсї менен жаўы келген бийликтин єз элине жасаган камкордугу, гумандуулугу байкалган. Бирок, эмнегедир жогоруда айтып єткєндєй айрым басылмалар Ош шаарын єзїнчє мамлекет катары кєрсєткєнсїп, анын башында турган мэр Мелис Мырзакматовду гана кєкєлєтїп мактоо менен алек болушууда. Албетте, Мелис мырзанын да Ош шаарынын єнїгїшї їчїн эмгеги бар. Анын кече жакында эле «Азаттыкка» курган маегиндеги маалымат боюнча бїгїнкї кїндє Ош шаарынын бюджети бир миллиард 300 миллион сомду тїзєт. Апрель революциясынан кийинки кыйын кырдаалга карабай шаар бюджетин їч эсеге кєтєрїї дагы мактоого арзыйт. Мындай жетишкендикти Мелис Мырзакматов тємєнкїчє сїрєттєйт: «Ичпейжебей, эч кимди «крышовать» этпей бардык салыкты мыйзамдын негизинде казынага тєктїргєнбїз». Демек, мына ушул жерде дагы президент Алмазбек Атамбаевдин коррупцияга каршы аоесуз кїрєшїїнїн натыйжасы кєрїнїп турат. Аны жїзєгє ашырууга тикесинен тик туруп аракет кылган Мелис мырзанын да салымы бар. Бирок, эмнегедир Мырзакматов «Биз бїгїн дїйнєнїн бир да мамлекетинде жок башкаруу формасын тандап алдык. Азыркыдай башкаруу менен єнїгє албайбыз» деген пикирин билдириптир. Кыязы Ош шаарынын бюджетинин акыркы їч жылда їч эсе кєтєрїлгєнї, быйылкы жылы дагы 100 миллион сомго єскєндїгї, жергиликтїї бюджеттин эсебинен эле 1 миллиард 100 миллион сомго 615 ар кандай социалдык, маданий, инфраструктуралык долбоорлор турмушка ашкандыгы кайсыл башкаруу системасында болуп жаткандыгын бир аз эсинен чыгарып койгондой. Анан дагы жергиликтїї бюджеттин єсїшїнє «шаардыктардын колдоосу менен ишке ашырып жатабыз» дегени албетте туура. Бирок, эмне себептен 16-статьяга таянып, «жергиликтїї бюджет бекигенден кийин жергиликтїї бийликтин кїнєєсї жок кандайдыр бир кырсык болуп жоготуулар болсо, аны компенсация кылынсын» деп жазылып турат деп айтканын тїшїнїї бир аз кыйын болду. Албетте, мындай мыйзамдын беренеси бар. Аны єкмєт єз убагында, жогорку деўгээлдеги жоопкерчилик менен аткар-

ды. Ал эми ушул эле бийликтин бир бутагында отурган Мелис мырза «алар милдеттїї» дегендей кепти кыйытып отурганы акылга сыйчу сєзбї? Андай болсо, Ош шаарындагы бїгїнкї жетишкендиктерди айтып мактануунун деле кереги жоктур. Шаар мэри катары салыктардын єз убагында жыйналышын, алардын максаттуу пайдаланышын Мелис мырза кєзємєлгє алганга милдеттїї эмеспи? Ал ошол эмгеги їчїн мамлекеттин казынасынан айлык акы алат. Албетте, муну менен биз Мелис мырзаны каралагыбыз келбейт. Болгону Ош шаарындагы бїгїнкї жетишкендиктерге республикалык бюджеттин таптакыр салымы жок катары кєрсєтїп жатканы, аны «шаардыктардын колдоосу менен» деген сєзгє жамынып, єзїнїн гана атын чыгарууну максат кылып жатканы бир аз єкїнїчтїї. Бул биринчи жагдайы. Макаланын буга чейинки бєлїгїндє биз жалаў Мелис Мырзакматовдун айтып берген маалыматтар боюнча талкууладык. Эми жер тепкилеп турган чындыкка да бир аз кайрыла кетели. Финансы министрлигинин маалыматы боюнча Ош шаарынын бюджети Мелис мырза айткандай їч эсеге эмес, эки эсеге кєбєйгєн. Тактап айтканда, 2009-жылдан бери 681,3 миллиондон 1528 миллион сомго чейин єскєн. Шаардык бюджеттин тез аранын ичинде мынчалык деўгээлде єсїїсї 228,7 миллион сомго жеткен тїрдїї жалпы мамлекеттик салыктардын, 265,5 миллион сомго тете категориялык гранттардын жана республикалык бюджеттен берилген 414,2 миллион сом каражаттардын эсебинен болгон. Жалпы жонунан Ош шаарынын казынасына 2009-жылдан 2012-жылга чейин республикалык бюджеттен 1180,2 миллион сом келип тїшкєн. Бул сумма категориялык жана социалдык тармактарда иштеген кызматкерлердин айлык акыларын кєтєрїїгє кеткен чыгымдарынан сырткары сумма. Ошол эле учурда 2012-жылы Ош шаарынын мэри Мелис Мырзакматов «биздин шаардын бюджети 54,2 миллион сом профицит менен чыкты» деп тєш кагып чыкканын билебиз. Бул жетишкендик борбордук бийликтин тынымсыз аракетинен жаралган ийгилик экендигин унутуп, аны жеке єзїнїн ийгилигине айланткысы келген Мелис мырзага эмне дээрибизди да билбей калганбыз. Жогоруда белгиленгендей, албетте Мелис мырза деле жаман иштеген жок, бирок бардык ийгиликти жеке єзїнє ыйгара бербей, борбордук бийликтин дагы єзгєчє салымына басым жасап койсо, ал єзїнїн чыныгы мыкты жетекчи, эл уулу экендигин кєрсєтєт эле… Акинай АЙДАРОВА 04-октябрь, 2013-жыл


4

айбат пресс КККнын “бАшТЫгЫ” бАЙбоЛовбУ?

«КАршЫЛЫК КЄрСЄТїї КЫЙМЫЛЫ» МАМЛЕКЕТИбИзДИ АўгА ТїрТїїгЄ КЫЙМЫЛДАп жАТАбЫ?

“Каршылык Кєрс єт ї ї К ы й м ы л ы ” (ККК) менен саясатка аттанган Ємїрбек Суваналиевди кєшєгєартынан эксбашкы прокурор Кубатбек Байболов каржылары ачыкка чыкты. Ошол эле учурда ал єз алдынча кыймыл тїзєрїн жарыялаганын укканбыз. Демек, Кубатбек Калбекович эки жээкте ойногону кєрїнїп турат. “Ойносо ойносун”, бирок, “эки тоонун чєбїн эўсеген эчки арам єлєрїн” унутпаганы оў. Эки ооз сєздї кошуп сїйлєй албаган, бийликти сындаганга жараша ынанымдуу фактыларды келтирбей, ажаан эжекелерче ажылдаган Суваналиев “ар-намысчы” Феликс Куловго кошулуу сунушун киргизген экен, “кыздын сыры тєркїнїнє маалым” демекчи, ар кайсы партияга “тийип” чыккан, эл арасында кадыр-баркы жоктугун тїшїнгєн “темир генерал” “аный” дегендей баш чайкаптыр.

Кїркїрєгєн кїздїн келиши менен саясат майданында кайрадан эле бийлик їчїн айыгышкан кїрєш башталды. Бул жолу «Каршылык Кєрсєтїї Кыймылы» аттуу кыймыл пайда болуп, анын башында Бакиевчил бийликтин «баш бакандары» болгон Ємїрбек Суваналиев менен Бегалы Наргозуев пайда болду. Кимге каршылык кєрсєтїшєт, эмне максатта каршылык кєрсєтїшєєрї азырынча анык эмес. Анык болгону эптеп эле учурдагы бийликтин белин мертинтип, кызматка жетпей ызаалуу болуп турган экс-чиновниктердин «ур-раалап» бийликке келишин кєздєп тургандары. Алар мындай амбициялуу максаттарын жїзєгє ашыруу їчїн белгилїї коомдук ишмер Чолпон Жакупова, парламенттеги «Ата-Мекен» фракциясынын лидери Ємїрбек Текебаевдер менен сїйлєшїїлєрдї жїргїзїп жаткандары маалым болду. Єздєрїнїн катарына Ємїрбек Чиркешовичти кошуп алууну эмне себептен кєздєп жаткандары жалпы коомчулукка деле айдан ачык тїшїнїктїї болуп турат. Анткени Текебаевдин парламенттеги кадыр-баркы, жасаган кадамдары кырдаалды кандайдыр бир деўгээлде каалаган жагына буруп кетїї мїмкїнчїлїгїнє ээ. Балким алар єкмєт менен парламентти таратуу ниетинде Текебаевди пайдалануулары мїмкїн. «Каршылык Кєрсєтїї Кыймылынын» «кыймылчылары» кез келген эле массалык маалымат каражаттарына эбин таап кыйкырып чыгуу менен алек болушууда. «Атамбаев бийликти узурпациялап алды» дегендери менен аны тастыктаган эч кандай фактыларды айта алышкан жок. Анткени андай фактыны азыр лупа менен издешсе деле табышпайт. Кечээ жакында эле Суваналиев менен Наргозуев Нарын жергесине барып, чогулган элден кагуу жеп келишти. «Биз канкор бийликке каршы кїрєшїп, канга чулганып жатканда силер кайда элеўер?» деп жергиликтїї тургундар суроолорду кабыргасынан коюшту. Буга жооп таба албаган «кыймылчылар» «Бийлик атайын провокация кылып атат» деп этек-жеўин кїїп кайтып келишти. Бирок, ал жерден бийликтин бир да єкїлїн кєрє алган жокпуз. «Кыймылчылар» негизги тєрт талапты коюушууда. Биринчиден, «учурдагы коалициялык єкмєттї таратып, элдик ишенимдеги єкмєттї куроо» керек дешет. Ырасында учурдагы єкмєттї да эл шайлаган депутаттар кураганын билип турушса да, билгилери келбейт окшойт. Экинчиден, президентти сырткы саясатка кийлигиштрбєє талабын коюшууда. Їчїнчїдєн, президенттин карамагынан Улуттук статистикалык комитетти, мамлекеттик кызмат ведомствосун, дин иштери боюнча жана мамлекеттик тил комиссияларын єкмєттїн карамагына єткєрїп берїї, тєртїнчїдєн, сот системасын жана укук коргоо органдарын саясаттан алыстатып, коомдук кєзємєлгє єткєрїп берїї талаптары. Демек, алардын ою боюнч�� укук коргоо органдары дагы мамлекеттик бийликти коргобой, кєчєгє элдер кыйкырып чыга калса эле, аларга кошулуп кетиши керек экен. Деги эле мына ушул талаптардын бардыгы мамлекетибизде башаламандыктын жаралышына тїрткї бере турган талаптар болууда. Алардын ою боюнча мамлекет башчысы сырткы саясатка да, ички саясатка да кийлигишпей кєргєзмєгє коюлган сыўары кабинетинде койкоюп отура бериши керек. Андай болгон кїндє деле ушул эле «кыймылчылар» «Президент неге таптакыр иштебейт?» деп кыйкырып чыгышмак. Айтор, «ККК» кыймылынын лидери Суваналиев жана анын айланасындагылар мамлекетибиздин туўгуюкка гана кептелишине кызыкдар болуп жаткандыктарын ачык эле билгизип коюшту.

ТїЛЕЕв бАрДЫгЫН САТЫп АЛСА боЛоТ ДЕЙбИ? “Жемейдин кусмайы бар” макалын эстебегенби, айтор, Н а р и м а н Т їл е е в Бишкек мэри кезинде “атакеси” КурСалиевичтин колтугунан жай алып, мамказынаны каалагандай майкандаган экен, Ленин райондук соту аны 11 жылга эркинен ажыраткан єкїмїн окуду. “Ууру тоёрчо жеп, єлєрчє карганат” демекчи, кайран Нариманчик чечимге моюн сунбай, Бишкек шаардык сотуна доо арыз жазды. Ал ортодо, ар кандай нааразычылык акциясын уюштуруп кєрдї, бирок, карапайым калктан колдоо тапкан жок. Мындан улам, ал атакеси Ташполот аксакалдын акылы менен ишти караган шаардык соттун коллегиясын сатып алууга ниеттенип жатыптыр, ал турсун, “соодалашууну” кызуу баштады дешет. Чыўгызхандын їч “шакирти” дагы убагында Бишкек шаардык сотун дїўїнєн сатып алып, убактылуу эркиндикке чыкканы менен, Жогорку Сот аларды кесип салганы белгилїї. Андыктан Нариман Ташполот уулу бардыгын сатып алуу мїмкїн эместигин эсинен чыгарбаганы оў. “Уурунун орду тїрмє” экендигин акыры тїшїнїшї керек...

боЛоТбЕКов бАКИЕвДЕрДИН “пУЛУН” АЛЫп АТАбЫ? Бейшенбек Болотбеков деген Бакиевдин убагында Таласта губернатор болуп жїргєн эргул 7-апрелден кийин качып-тозуп, карааны кєрїнбєй кеткен. Кийин “Улуттар Биримдиги” партиясынын катарынан “жылт” этип кєрїнє калып, кайра дагы дымы чыкпай калган. Кечээ жакында Мелис Мырзакматов менен Нарынга їзєўгїлєш барып, карааны кєрїнїп, эми “Каршылык кєрсєтїї кыймылынын” арасына култуўдап кирип алыптыр. Угушубузга караганда Бакиевдер менен тыгыз байланышып, алардын буйрутмасы менен бул жакта “ишмердїїлїгїн” жїргїзїп аткандыгы каўкуулана баштады. Каргага теўелем деп, канатын кайрып албас бекен, же єзї туулуп єскєн Кочкор районунун же айылынын кєчєсїн оўдой албаган Кыргызстанды оўдомок эле...

«жУУКУДАН» ЧЫККАН ЧЫр Жеўиш Жаркынбаев аттуу Жети-Єгїз районунда адам бар. Нарис Калчаев менен чогуу “Кумтєргє” каршы митингдерди уюштуруп жїрєт. Анын “Кумтєрдїн” “душманына” айланышынын себеби мындай: єзїнїн “Жууку” эс алуу борборун єнїктїрїї максатында канадалык инвесторлорго жардам сурап кайрылса, алар: “Биз мындай долбоорлорду каржылабайбыз” дегендей баш тартышыптыр. Ошондон бери “Кумтєргє” каршы “оюнун” токтотпой келет. Канадалыктардан 3 млн. доллар доолаган Эрмек Жунушбаев менен Бактияр Курмановду дагы Жаркынбаев кєкїткєн деген кеп бар. Ошол айыбын сезиппи, айтор, абактагы эки “баатырды” бошотуу талабын койгон акцияларды уюштура баштады. Кызык, акча бербей койсо эле “Кумтєрдї” улутташтырыш керек, канадалыктар кетсин!” деп чыр сала бергидей алтын кени Жеўиштин жеке менчиги беле?

ТАЛАСТЫКТАр бИЙЛИККЕ ЫрААзЫ

Талас облусунун жашоочулары негизинен тєє буурчак єстїрїп жан багары маалым. Туўгуч президент Аскар Акаевдин уулу Айдар, андан кийинки ханзаада Максим Бакиев тєє буурчакка дагы “доляга” отуруп, тєє буурчактын килограммы 30 сомдон ашкан эмес. Акыркы эки жылдан бери тєє буурчак менен шуулданган бизнесмендерге кысым кєрсєтїлбєй, “салык” тєлєєдєн кутулганы жергиликтїї дыйкандар тєє буурчактын килограммын 80 сомго пулдап, капчыктарын кампайтып атыр. “Айдар менен Максим кактабай каныбызды соруп, эмгегибиз талаага кетчї эле. Алмазбек Атамбаев президент болгону андай терс кєрїнїш жоюлду. Биз президентке ыраазыбыз” деген Таластын эли бїгїнкї бийликке ыраазычылыгын айтып бїтє албай жаткан кези. Эмне демекчибиз, тїшїм берекелїї болсун!

САпАр иСАКОВду “КАрАЛООнун” АртындА ЖеКшенКуЛОВ турАБы? Атактуу ырчы Асанкалый Керимбаевдин аткаруусундагы “Оў бетин єпсєм, сол бетин калат” деген ыр саптарын укканда эле кєз алдыбызга “Акыйкат” партиясынын тєрагасы Аликбек Жекшенкуловдун карааны тартылчу болду. Курманбек Бакиевдин доорунда “Джек Потрошитель” атка конгон Жекшенкулов камалганда чыны аны аяганбыз, ак жеринен кїйїп жатат дегендей боор тартканбыз. Жаўылыптырбыз. Бекер эле аяп жатыптырбыз. Анын бийликке жетсем дегенде єз элин ууландыруудан да кайра тартпастыгын Эрланбек Ємїралиев “Кувакы”, “Юпи” сыяктуу пландарды ачыкка чыгаргандан кийин билдик. Ошол эле учурда кайсы бир адамга єчєшсє, аны жалган жалаа, курулай дооматтар менен каралагандан да кайра тартпастыгын кєрдїк. Буга президент 04-октябрь, 2013-жыл

аппаратынын тышкы саясат бєлїмїнїн жетекчиси, президенттин аппарат жетекчисинин орунбасары Сапар Исаковго карата жїргїзїлгєн маалымат чабуулун айтсак болот. Сентябрдын башынан бери “Азия Ньюс” гезитинин ар бир санында Сапар Исаковду бир жактуу каралаган, “имишбайлардан” куралган макалалар жарыяланып келет. Мунун “заказчиги” Аликбек Жекшенкулович экени айтпасак деле тїшїнїктїї. Себеби, “Азия Ньюстун” башкы редактору Асланбек Сартбаев “Джек Потрошителдин” жакын санаалашы экени маалым, убагында анын Тїштїк магистралдын жээгиндеги квартирасында “Учурдун” редакциясы жайгашканын билебиз. “А.Жекшенкулов заказ менен макала жаздырып, жамандат-

кыдай Исаков эмне кылыптыр?” деген суроо туулат. Мунун сыры тереўде жатат. Сапар Исаков эркин гезиттердин бирине курган маегинде Аликбек Жекшенкуловго бир катар элчиликтер сунушталганын, бирок, ал бєлєк кызматтарды сураганын, андай кызматтар коалициялык єкмєттє чечилерин айткан болчу. Ошондон кийин “кутулгус куяга” калып жатпайбы! Сураган кызматын бербей койгон соў бийликке, анын ичинде Сапар Исаковго карата “кара пиарын” баштап, анысын алигиче улантып келет. “Эки їйдї эриктирбей, бир айылды бириктирбеген” мїўєз ушакчы жеўекелерге, эжекелерге таандык сапат эле, “господин” Жекшенкулов мындай “ушакчылык єнєрдї” кимден єздєштїргєнї белгисиз. Бирок, єзїн бир

партиянын лидери санаган, вице-премьерлик, тышкы иштер министрлигин жетектейм деген адамдын мындай пастыкка тїшїп, баласындай болгон Сапар Исаковду ушакчы жеўелерче гезиттерден жамандатканы абийир алып келбейт. Бул “Джектин” аброюн гана кетирет. Минтип кыпындай фактысы жок, жалган маалыматтарга жык толгон макалаларды заказ кылып жаздырып, акчасын короткондун ордуна ошол каражатка адвокат жалдап, Исаковдун айткандарын сот аркылуу жокко чыгарбайбы? Анте албагандан кийин, демек, Исаковдун айткандары чын. Такыр айласы куруган соў ушак таратып, “Азия Ньюс” аркылуу “бомбалатканынын” себеби ошондон го... Акинай АЙДАРОВА


5 Марат СУЛТАНов:

«КумТєр» боюнча маКулдашуулардЫ денонсация КЫлуунун пайдасЫ ЖоК

ЖК депутаты, “Кумтєр” боюнча парламенттик комиссиянын мїчєсї Марат Султанов єкмєттїн жаўы Меморандуму боюнча єз ою менен бєлїштї.

- Жогорку Кеўеште “Кумтєр” боюнча жаўы Меморандумду угуу єттї. Анда айрым эл єкїлдєрї тарабынан 2009-жылдагы келишимди денонсациялоо сунушу айтылды. Сиз мындай сунушка кандай позициядасыз? - Менин оюмча бул сунуш туура эмес. Мындай кадам менен єлкє экономикасына эч кандай пайда алып келе албайбыз. Учурда канткенде “Кумтєр” кени аркылуу Кыргызстандын экономикасын кєтєрє алабыз деген суроо негизги болушу керек. Бїгїнкї кїндє кендин айланасында эки саясий топ бар. Биринчиси, канткенде “Кумтєрдї” башкаруу мїмкїнчїлїктєрдєн арттырабыз десе, экинчи топ алтын казып алууда єлкєнїн улуттук кызыкчылыктарын камсыз кылууну самайт. Ошол эле кезде инвесторлор да

пайда табууну кєздєп жатат. “Кумтєрдїн” биринчи инвестору “Камеко” компаниясы боюнча жакшы пикир айтуу кыйын. Бул инвесторлор кыргыз тараптын баардык кєрсєткїчтєрїн тємєндєтїп, єздєрїнїкїн ашыра кєрсєткєн. Ошондуктан 2003-жылдагы келишимде элдин кызыкчылыгы эске алынбай “Камеко” проекттен чыгып кеткен. Аталган ишкананын жетекчилиги да алардын ишмердїїлїгїндє кєптєгєн суроолор пайда болорун жакшы билген. Кыргыз тарап “Кумтєрдїн” азыркы инвесторлору менен єзїбїздїн єнєктєштєрїбїз сыяктуу иш жїргїзїшї керек. Анткени, келишимди денонсациялоо єлкєнї тобокел соттошууга алып барат. Эл аралык аренада соттошуу ири каражаттарды талап кылат. Ошондуктан эл єкїлдєрї “Кумтєр” маселесинде баардык маселелерди тереў анализдеп, чечим чыгарса дейт элем. - Кээ бир депутаттар эки тарап тїзгєн ишкананын 67 пайызы Кыргызстандыкы болушу керек деп жатат. Сиз мындай сунушка

кандай пикирдесиз? - Кандай гана компания болбосун анын їлїшї эмес ишкананын ийгиликтїї иштеп кеткени биринчи орунда болушу зарыл. Биргелешкен ишкана кандай шартта тїзїлдї, анын башкаруу жагы кандай жолдор менен жїргєнї маанилїї. Менеджерлерди тандоо кандай критерийлердин негизинде болот? Эгер биргелешкен ишкананын менеджменти кїчтїї кадрлардан тїзїлгєн болсо, кен казып алуу ийгиликтїї жїрєт. Ал эм�� компанияга тааныш аркылуу компетентсиз адамдар келип калса, иштин єлгєнї ошол. Бул жагынан алып караганда, Кыргызстандын їлїшїнїн канча болгону маанилїї эмес. Бїгїнкї кїндє “Кумтєрдїн” башчыларын кызматка коюу ачык болушу їчїн атайын мыйзам керек. Мына ушул мыйзамдын негизинде жаўыдан тїзїлє турган ишканага таза, профессионал кадрларды тартыш зарыл. Бул маселеге партиялык тїшїнїктї аралаштырбашыбыз керек. Анткени, акыркы жылдары єлкєнїн баардык тармактарында партиялык кармашуу жїрїп жатат. Фракциялар министрликтен тарта бизнес структураларына чейин бєлїштїрїп алды. Мунун айынан Кыргызстандын экономикалык кєрсєткїчтєрї тємєндєп жатат. Ошондуктан партиялык кїрєштє улуттук кызыкчылык унутулуп каларын эске алуу керек. Келечектеги биргелешкен ишкана партиялык функциялар менен жїрїп олтурса андан жыйынтык чыкпайт. Бирок, фракция єкїлдєрї єз адамдарын ошол жакка илештирїї їчїн єкмєт башчысы Жантєрє Сатыбалдиевди кыйнайт. Ж.Сатыбалдиев да азыртадан мындай кєрїнїшкє каршы экенин айта баштады. Бул боюнча єкмєт тиешелїї чечим чыгарып, биргелешкен ишкананы партиялык курчоодон сактап калышы керек.

осунбек жАМАНСАрИЕв, “Мекен шейиттери” кыймылынын лидери:

“єлгєндєр арасЫнда бомЖдар бар дегендер ойлонбой сїйлєп ЖаТаТ” - 7-апрелде аянтта єлгєндєрдїн кєпчїлїгї автоматтын огунан каза болгону айтылып жатат. Айрым оппозициялык сайттар каза болгондордун санын арттыруу їчїн оппозиция тараптан да ок атылган сыяктуу божомолдорун айтууда. Мындай сєздєргє негиз барбы? - Бул Мадумаров айткан сандырак кептердин бири. Учурда апрель окуялары боюнча сот жїрїп жатат. Анда 7-апрель окуясында 87 адам каза болгону аныкталган. Анын 77и аянтта окко жаўылган болсо, 10 киши шаардын ар кайсыл аймактарында каза

болгон. Ал эми алардын арасында бомждар бар дегендер ойлонбой сїйлєп жатат. Бул сєздї айтып жаткандар Апрель революциясын уккусу келбеген адамдар. Анткени, алар ыўкылапка чейин жеп-ичип, каалагандай тайраўдап жїргєн. Кеп канча адам єлдї, же анын санында эмес. Алардын санын арттыруудан майнап деле чыкпайт болчу. Башында айткандай эле бул 7-апрелдин атын уккусу келбеген адамдардын кеби. Бийликте туруп, каалаганын жасап, элдин мїлкїн жеп жїргєндєр кайрадан бийликке келип мурдагы жоругун кайталагысы ке-

лип жїрсє керек. Бирок, Бакиевчилердин кайра келишине жол бербейбиз.

«МЄЛ бУЛАКТАН» ТАМгАН «ТАМЧЫЛАр» Олуттуу саясатчыларды гана эмес, саясаттан анча-мынча тїшїнїгї бар жарандарды да мыйыгынан жылмайтып Ємїрбек Суваналиев тїптєгєн «Каршылык Кєрсєтїї Кыймылы» «чї» деген эле жерден «Бийликти бир партия узурпациялап алды» деп чуу салгысы келип чыкты. Албетте, Суваналиев менен Бегалы Наргозуев экєєлєп канчалык кєшєрїп «узурпация» тууралуу сїйлєшпєсїн, єкмєттї їч фракция тїзїп иштеп жатканын, парламентте беш фракция иш алып барып жатканын, жергиликтїї кеўештерде жаўы чыккан партиялар, Жогорку Кеўешке келбей калган партиялар утуп чыгып, иш алып барып жаткандарын кєрїп турган коомчулук бул эки эрендин апыртмасына анчалык ишене алышкан жок. Бирок, єлкє ичиндеги саясый айдыўга жан кирди. Бийликтин бортунан алыс ыргытылгандар ысык токочтору Ак їйдїн ичинде кала бергенсип, єлкє ичинде болуп жаткан ийгиликтердин бардыгын жокко чыгарып, жалаў гана жакырчылыкты, чечилбеген кєйгєйлєрдї кєрїп, єздєрїнє саясый упай топтоо менен алек болушууда. Єзгєчє оппозиция жээгиндеги саясатчылардын «Юпи-гейт» єўдїї радикалдуу пландары алдын-ала ашкере болгондон бери тїн уйкуларынан калышты. Эч жерде иштебеген, кызматсыз бош жїргєн саясатчылар бат эле «кыймылга» келишип, республикабыздын аймактарын кыдырып чапкылай башташты. Кызыгы, мындай аракеттерге кайсы булактардан каражат алып жатышат деген суроо болууда. Болбосо, Суваналиев мырза президенттик ат салышка чыкканда кайсы бир єзїнє жакын басылмалар менен сїйлєшїп, мыйзам боюнча жарнама акысын тєлєп, анан кайра андан мамлекет салыгын алып калгандан кийин, калганын кайтарып алып жїргєнїн билет элек. Башкача айтканда чєнтєгї жука талапкерлердин бири болчу. Андан кийин деле эч жерде иштеген жок. Же алгылыктуу бизнесин деле айтпайт. Анан азыркы тапта акчаны кайдан таап жатат болду экен? Абдан кызык суроо. Мына ушул суроого биз жооп издеп кєрєлї. Бийлик їчїн єзїнїн элине ок чыгарып, жїзгє чукулун бейажал єлїмгє кириптер кылып, миўдегенин жарадар кылып качып кеткен Бакиевдер буга чейин деле єлкєбїздєгї стабилдїїлїктї жоготуп, кырдаалды курчутууга далалат жасап келишкен. Мына ошондой аракеттерин эми дагы улантып жатышкандары маалым болду. Биздин ишенимдїї булактардан алган маалыматыбыз боюнча Курманбек Бакиевдин иниси Марат Бакиев єзїнїн курсташы, Сот департаментинин экс-директору Ыйман Кєчєрбаев менен телефон аркылуу сїйлєшїп, алдыдагы парламенттик шайлоодо кайсы бир партияны колдоого ала тургандыгын билдирген. Андан сырткары ал курсташына Бакиевдерди колдоо їчїн айрым саясатчылар менен сїйлєшїїлєрдї жїргїзїїнї, анын ичинде Мелис Мырзакматовго басым жасаганы билинген. Ош шаарынын мэрине басым жасап

жатканы да албетте тїшїнїктїї. Анткени Мырзакматов убагында Жаныш Бакиевдин айтканын эки кылбай аткарып келген, анын ыраазычылыгы катары Ош шаарына мэр болуп дайындалганын тар чєйрєдєгїлєр билишет. Ошол эле учурда Марат Бакиев агасы Жаныш Бакиевдин курсташы, Ош ИИБнын мурдагы жетекчиси, учурда «Мєл-Булак» микрокредиттик компаниясынын ээси Кудрат Каримов менен да телефон аркылуу байланышканы каўкууланууда. Аны менен дагы алдыда боло турган парламенттик шайлоо тууралуу пландарын сїйлєшїп, ага жардам берїїгє Каримовдун макулдугун алганы жалганбы? Мына ушул телефондогу сїйлєшїїлєрдєн кийин эле оппозициялык маанайдагы саясатчыларга жан кирип, биринин артынан бири баш кєтєрє баштаганы кызык. «Ак жол» партиясына кирип, артын булгап алган Бегалы Молдогозуевич дагы чээнден чыга калды. Суваналиевде дымак пайда болду. «Атамбаев менин душманым» деп жалпы кыргыз эли шайлаган президентке асыла баштады. Мунусу менен ал жалпы кыргыз элине душманмын деп айтып жаткандай эле болду. Демек, сырдын тїйїнї кайда жатканы эми тїшїнїктїї болуп жатабы? Адегенде чет єлкєлєп качып жїргєн Бакиевдер козголуп, анан алардын артынан эле «Каршылык Кєрсєтїї Кыймылы» єўдїї кыймылдар тїзїлє калып жатпайбы? Демек, чєнтєгї жука Суваналиевдин кыймылын Жаныш Бакиевдин курсташы Кудрат Каримовдун «Мєл-Булак» микрокредиттик компаниясы каржылап жаткан болуп жїрбєсїн? Мына ушул жагын тереў иликтєєгє алыш керек. Єзїн кыргыз элинин патриоту катары эсептеген Суваналиев Бакиевдердин акчасы менен бїгїнкї бийликке ор казып, Бакиевдердин арыгына суу жеткизїї менен алек болуп жатса, анда ага ишенгендер алдыалдыўардан тал кармай бергиле дейлиби? Муну божомолдобосок деле, Суваналиев менен Наргозуевдердин сїйлєгєн сєздєрїнєн деле ачык эле кєрїнїп турбайбы? Маселен экєє бирдей жарышып «2010-жылы 7-апрелде куралуу тєўкєрїш болгон» деп жатышат. Наргозуев болсо Бакиевдердин убагында доорду мактап тїгєтє албай келїїдє. Бирок, кыргыз эли акылман, кєрєгєч эл экендигин унутпаўыздар. Бир кїнї Бакиевдерден келген акчаўарга билет сатып алып Минскини кєздєй качып калбаўыздар? Себеби, 7-апрелди куралдуу тєўкєрїшкє айланткыўар келгенине элдик революциянын чыныгы баатырлары тиштерин кайрап туру… Бакыт БЕКТУРОВ 04-октябрь, 2013-жыл


6

оппозиция жана аликбек

Ж

еКшенКуЛОВдун еЛ ООздугу

Акыркы мезгилде бїгїнкї оппозициянын тыў чыкмаларынын бири Аликбек Жекшенкулов Казакстандын гезиттеринин бирине маек куруп, Кыргызстандын бийлиги жана єздєрїнїн жаўы ойлоп табуусу «Юпи-гейт» тууралуу ого эле бир топ кеп козгогон. Ал бул окуяны «Ата Мекен» партиясынын лидери Є.Текебаевдин «Матрешка-гейти» менен салыштырат. Муну менен Жекшенкулов єзїн Текебаевге теў саясатчы катары баалайт. А чындыгында саясатта Аликбек Текебаевдин бучкагына теў келбесин жакшы билет. «Юпи-гейт» баянын бийлик эмес так ошол оппозициядагы туугандар ойлоп тапкан. Кылаарын кылып, кыл жип менен бууп коюп теўирден тескери маалымат берип жатканы Аликбектин абийирсиздигинин бир белгиси. Кыргыздар буга окшогондорду «тойгончо жеп, єлгєнчє карганат» деп туура эле айтыптыр. Андан дагы цианид агын сууда касиетин жоготуп коет. Барскоондо камаз аўтарылганда деле эч нерсе болгон эмес деген сєздєрї нени каўкуулайт? Демек, Аликбек «химик», Нарын дарыясына камаздап цианид тєгє берсек болот экен да? Логикаўа баракелде? Мындан «жел жїрбєсє буудай башы ыргалбайт «дегендей «Юпигейт» жалган жерден чыкпаптыр да? Ушундай тїшїнсєк болобу, Жекшенкуловдун кебинин маанисин?

эМИ Соў-КЄЛДЄ боЛгоН КУрУЛТАЙ жЄНїНДЄ Курултай кыргыздар їчїн жаўылык деле эмес. Аны биздин эл жыйырма эки кылымдан бери єткєрїп келїїдє. Соў-Кєлдєгї курултайга 400 адам катышыптыр. Ал адамдардын тизмесин караган кишиге канча жана кимдер келгени айкын болот. Мурунку экс-жетекчилер, башкача айтканда азыркы бийликтен кызмат албай калган адамдар жана жеке амбициялары башынан ашкан инсандар. Бийликке кєзї кызаргандар Соў-Кєл эмес Жеўиш чокусуна деле чыгып барышат эмеспи. Анын їстїнє бир кезде Жекшенкулов мырза бул жайлоодо кой кайтарып жїргєн имиш. «Чындык їчїн кїрєшкєн» адамдын мындай к��рултайдан куру калганы уят. Акырындап жаштарды колго алуунун амалын кєздєгєн саяк саясатчыга мындай окуя табылгыс нерсе эмеспи. Жекшенкулов бийлик ооматынан сырткары 04-октябрь, 2013-жыл

калышы тїн уйкусун качырганы ачуу чындык. Ошондуктан дараметине жараша бийликти сындап жаткан кербези… Парламенттик шайлоодо ал жетектеген партиянын салмагы даана байкалганын кєпчїлїк жакшы билет. Андан дагы Жекшенкуловдун: «2007-жылы Тышкы иштер министринин кызматын тапшыргандан кийин Бакиевдин бийлиги менден коркуп мага кылмыш ишин козгогон» дегени кызык. Министрдик ээрден кантип шыпырылганын ТИМдегилер жакшы билишет Апыртып айтуунун кажети жок. А бирок 2010-жылдын 16- мартындагы Бишкек шаарынын Биринчи Май райондук сотунун чечимин кайда катабыз, Аликбек мырза? Анда А.Жекшенкулов Тышкы иштер министрлигинин имаратын оўдоого берилген грантты бєлїштїрїїдє кызмат абалынан кыянаттык менен пайдаланган кїнєєсї далилденгендиги їчїн беш жылга эркинен ажыратылып, сыноо ирээтинде шарттуу тїрдє їч жылга кесилген. Соттун чечиминен кийин А. Жекшенкулов їч жылга чейин мамлекеттик кызматтарда иштей албастыгын кайсы кара теке сїзїп унутуп калды экен? «Биздин бийлик бардык жактан тємєн тїшїп кетти. Єлкє башкарылбай калды» дейт да Баткен, Жалал-Абад, Ысык-Кєл, Талас, Єзгєндє болгон окуяларды санап чыгат. Баткендеги чек арадагы болгон окуя. Мындай окуялар бїгїн гана чыга калдыбы? Акаев менен Бакиев заманында деле булар болгон. Чек ара маселеси жыйырма эки жылдан берки бийликтин мээ катырмасы экенин тышкы иштердин экс-министри жакшы билет да баарын азыркы бийликке ыйгарып коет. Жалал-Абад менен Кєлдє болгон окуялар. Аларды єздєрї уюштурбадыбы? Кантип коомчулукту алдайсыўар? Бизде Конституция иштебейт. Бардык бийлик президенттин аппаратына топтолгон дейт Аликеў. Конституция иштегендиги їчїн парламенттик республика болуп жатабызбы? Парламент бардык бийлик бутактарын чакырып алып кантип такалап жатканын Жекшенкулов Соў-Кєлдє жїрїп кєрбєй калганбы? Саясий илимдеринин доктору ар кандай сїйлєсє боло берет турбайбы. Ошол эле парламенттеги оппозиция болуп саналган «Ата Журт» саясий партиясына кайсы комитеттер берилген? Алардын колун ким бай-

лады, иштей беришпейби Муну Аликбек жакшы билет, а бирок ооз ачкысы келбейт. «Турмуш жаман. Жаштар жакшы жашоо издеп єлкєдєн кетип жатышат» дегени да жаўылык деле эмес. Жаштар жыйырма эки жылдан бери кетип жатат. Кыргызстандагы жашоо бир жарым жылдан бери гана тємєн тїшїп кеткен жок. Буга мурунку бийлик єкїлдєрї кїнєєлї. Алардын бири так ошол Жекшенкулов мырза. «Де-юре — биз парламенттик, а де-факто — суперпрезиденттик єлкєбїз». Бардык бийликти Атамбаев єз колуна топтоп алды. Єлкєнї охлократия менен анархия каптады. Мындай жагдай бир да президенттин учурунда болгон эмес. Бакиевдин учурунда калк анын кадр саясатына, криминал менен болгон байланышына нааразы болгон. Єлкє мыйзам менен эмес тїшїнїктєр менен жашап калган. Азыр болсо мыйзам да, тїшїнїк да жок…» Жекшенкуловдун маегин угуп алып ыйлагыў келет. Чынында эле ошондойбу? А балким кєп партиялуулукка жол берилип калып президенттин колу байланып жаткандыр. Бийлик бутагында кимдер отурат? Кайсы партиянын єкїлдєрї? «Акыйкат» партиясынын лидери муну байкамаксанга салат. Тескерисинче, жумурткадан кыр издеп жаткандай… Андан дагы Кыргызстанга инвесторлордун аз тартылышынын негизги себебин «жерлердин сатылбай калышынан эмес, єлкєдєгї туруксуз абалдан кєрєт». Таппасаў сыйпалап кал, Кыргызстандын бейкуттугуна бїлїк салган кимдер? Жекшенкуловго окшогон бир ууч саясатчылар. Же калппы? «Бизде инвестицияны коргоого кепилдик жок. Анткени дайыма рейдерлик ээлеп алуучулук болуп турат. Эл да муну сезип, билген иштерин жасап жатат» дейт. Туура, ушундай иштер болуп жатат. Аны эч ким танбайт. Бирок андай рейдерликтен Жекшенкулов єзї да таза эмес экенин унутуп калганбы. Апрель тєўкєрїшїндє жаштар канга чулганып бейкїнєє шейит кетип жатканда Аликбек кайда жїрдї эле? Пайдалуу болуп эсептелген «МегаКом» ишканасына барып акча єндїрїп жїргєнї жалганбы? Бул эмне рейдерчиликке жатпайбы? 15 жыл чоў дипломатияда иштеген адам алгач бирєєнї сындагандан мурун єзїн караш керек. Дагы бир Аликбектин учурмасы:» Назарбаев Атамбаев менен кантип сїйлєшєєрїн билбей калды. Ошондуктан биздин єлкєлєрдїн ортосундагы мамилелерде натыйжалуу жиреп єтїїлєр алигинче болбой жатат» дейт. Казак президенти Аликбекке сырын кайсы кїнї айтканын билбейбиз. Болгону ар качан Атамбаевди колдоп жїргєнїн жалпы эл билет. А балким тыў чыкма саясатчы тымызын алардын сїйлєшкєндєрїн тыўшап жїргєндїр? «Акыйкат» партиясынын лидери Кыргызстанда иш кагаздары кыргыз тилине єтїп жатканына нааразы. Андан дагы кээ бир саясатчылар орус тилинде сїйлєшїїгє тыюу салууда деп дєєрїптїр. Бул эмне жеўил-желпи барк топтоонун бир амалыбы. Же, орус тилдїї шай-

лоочулардын башын оорутууга жасалган аракетиби. Жыйырма жылдан бери иш кагаздарын мамлекеттик тилге єткєрє албай жїрсєк Жекшенкуловдун «бєйрєктєн шыйрак чыгарышы» кимдин да болсо кыжырын келтирет. Бизде тогуз жашар баладан токсондогу карыяга чейин орус тилин жакшы билет. Орусча сїйлєйсїў деп бири-бирин кїнєєлєгєндєрдї кєргєн жокпуз. Їйїнє жатып алып коомдо болуп жаткан иштерден тышкары калыш дипломат адамдын кылаар ишиби? Кєп улуттуу Кыргызстанда тил маселеси жаўы гана жанданды го. Буга ким кїнєєлїї? Албетте эл башкарган эгелер. Алардын катарында орус тилинде эротикалык анекдотторду катыра айткан Аликбек да бар. Жекшенкуловго окшогондор єз тилин жерип жатканда анда кимге нааразы болосуў? Андай кыйын экен дипломатия боюнча кыргыз тилинин єнїгїшїнє салым кошпойбу? Ошондо анын инсандык чыныгы жїзї ачылмак. Албетте, бийликтин талуу жерлерин тандап оппозиция сындай берет. Бул табигый кєрїнїш. Бирок кимдир-бирєєнї кїнєєлєєдєн мурун кандайдыр бир кичине илинчек болушу зарыл. Таптаза адамды болбогон жерден каралоо мїмкїн эмес. Анткени аны коомчулук да, карапайым калк да дароо сезет. «Чындык ийилет, бирок сынбайт». Адам канчалык таза болсо, ага эч кандай жалаа жакындабашын жакшы билебиз. Бул єўїттєн алып караганда Аликбек мырзаны улам-улам єзгєчє оор кылмыштарды жасаган деп айыптап келишти. Болуптур областтык комсомол уюмундагы кыздын єлїмїнє кїнєєлї деген ойдон чыгарылган нерсе болсун. Экинчи факты боюнча айып тоону да четке кагалы. Анткени Жекшенкулов Бакиевдердин чекесине чыккан чыйкан болуп, кекиртектерине сєєк болуп сайылгандыктан «тїрк бизнесмени Жекшенкуловго ыйгарылган сыйлык тапанчадан атылганын жана баллистикалык экспертиза далилдегенин» бийлик атайын жасаганына ишенели. Бийлик мындай иштерге бараарына толук макулбуз. А бирок «МегаКомду» эмне кылабыз Аликбек мырза? Бул да жалганбы? Эгер Сиз сїттєн ак болсоўуз, анда неге Сизди кїнєєлєп жатышат? Акыры бийлик Сизди куугунтуктагандай Сиз эмне ушунчалык эле «ашынган» оппозиционерсизби? Артыўыздан бїтїндєй кыргыз калкын ээрчитип бийликке коркунуч туудура турган улуттук лидермин деп ойлоп жатасызбы? Жок. Сиздин артыўыздан канча адам ээрчирин парламенттик шайлоодо эле кєргєнбїз. Ал бар болгону комсомолдун деўгээлиндеги гана орто баскычтагы функционер жетекчи. Бир нече мамлекеттик кызматтарда иштеп тышкы иштер министри гана болду, азыркы альтернативдїї бийликти башчысы болгону менен саясат айдыўында жаркырап жанган жылдыз боло албады. Жогорку жактагы башчылардын айткандарын так аткарган илбериўки мамчиновник. Кез-кезде оппозицияга єтє качканы болбосо туруктуу принциби

деле жок. Бийликтин туура эмес саясатын сындамыш болуп эл їчїн жакшы иштерди жасоону тилегени менен кыргыз калкынын кайсыл убакта керегине жараганын кєргєн адам жок. Тескерисинче, кызмат їчїн «кєпєлєк» болгондордун арасында. Саясатчы, лидерлик сапаттарын єзї уюштурган « Акыйкат» партиясынын электоратынын санынан эле байкоого болот. Партияны тїптєєдєгї каржы маселеси «МегаКомдон» тїшкєн миллиондогон сєлкїбайларды тымызын «четинен кемирип» пайдаланууга барып такалат. «Каркыра» жайлоосун казактарга сатуудагы Жекшенкуловдун ролун Садыр Жапаров жакшы билет. Анткени С.Жапаров кээде ачуу чындыкты бетке айткан жигиттердин бири. Ага Аликбек терикпесе да болот. Теле берїїлєрдїн бириндеги С. Жапаровдун «Силер мени мына ушул кадамга тїрткєнсїўєр» дегендин артында Жекшенкуловдун Тышкы иштер министри болуп тургандагы ишмердїїлїгї былгып жатат… Садырдын сєзїнє териккен Аликбектин “С.Жапаров эч качан кєрїнїктїї саясий ишмер боло алган эмес..” деген аныктамасын Жекшенкуловдун єзїнє пайдаланганыбыз мезгил талабы… Андан да чет элдин басылмасына єз эли жєнїндє кєчєдєгї адамдай маек курганы студенттерге дарс окуган лектордой эле таасир калтырат. Бул бїгїнкї Жекшенкуловдун болгон дарамети… Болгону ушу гана…

жЕКшЕНКУЛов ТїрМЄДЄН бАКИЕвДЕН КЕЧИрИп СУрАп гАНА КУТУЛгАНбЫ? 2010-жылы 16-мартта Бишкек шаарынын Биринчи май райондук соту экс-министр Аликбек Жекшенкуловду їч жылдык сыноо мєєнєтї менен беш жылга эркинен ажыраткан. Аликбек Жекшенкулов соттук териштирїїдє чет элдик гранттарды бєлїштїрїїдє кызмат абалынан кыянаттык менен пайдаланып, келген каражатты єз билемдик кылып Тышкы иштер ��инистрлигин имаратынын ремонтуна жумшап жиберген. Ошол эле учурда 2007-жылдын декабрь айында болуп єткєн тїрк ишкеринин єлїмїнє катыштыгы болгону да аныкталган. Тактап айтканда ал ишкер экс-министрге белекке берилген курал менен атып єлтїрїлгєн. (16.03.2010 16:19 msk. Фергана.ру) Соттун єкїмїнєн кийин Аликбек Жекшенкулов їч жыл мамлекеттик кызматка бара албайт. Бирок Жекшенкулов оппозициялык партиянын жетекчиси болгондуктан соттун чечимин саясый куугунтук катары жар салган. 2009-жылдын март айында беш жылга кесилген Жекшенкулов алты айдан кийин їй камагына чыгарылган. Анын тїрмєдєн бошонуусун Жекшенкулов Бакиевдерден кечирим сураган деп айтып жїрїшєт. Элдин ырыскысын жеп, адам єлтїргєнгє катышкандар президенттен кечирим сураса эле кїнєєсї акталып калабы? Темир БЕКмУРАТОВ


7

УкМк неге?

ЄЛКЄ КООпСуздугун САКтАгАны їчїн уКМК КїнЄЄЛїїБї? УКМК президентке тїздєн-тїз баш ийгенден кийин мамлекет башчысы гана аларга баа берїїгє милдеттїї. Єлкє башчысы анын кандай иштеп жатканын бизден жакшы билет. Ошондуктан, атайын кызматтын ишине сырттан баа берїї кыйын. Алар жашыруун кызмат болгондуктан кандай иш жїргїзїп жатканын эч ким билбейт. Бирок, жалпысынан алганда тїзїк эле иштеп жаткандай. Азамат АрАпБАеВ, ЖК депутаты, “Ата журт” фракциясы:

«эў НЕгИзгИСИ МАМЛЕКЕТИбИзДЕ ТЫНЧТЫК. бУЛ УКМКНЫН ИЙгИЛИгИ»

Кыргызстаныбыздын бейпилдигин бузуп, нарын дарыясын ууландырууга багытталган «Кувакы», «юпи» пландарын ачыкка чыгарган жаш саясатчы Эрланбек Ємїралиев мындай тирукмуш долбоорлорду Садыр Жапаров, Аликбек Жекшенкулов, Кубанычбек Кадыров, Курманбек Осмонов сыяктуу оппозиционерлер уюштуруп жатканын баса белгилеген эле. Эркин басылмалар жазгандай, Садыр нургожоевич ири «долларбай», борбор калаадан квартира алып берем деп бал тилге салып азгырдыбы, айтор, Эрланбек баштапкы сєзїнєн танып, тескери «сие» баштады. Ага удаа уКМК тєрагасы Бусурманкул табалдиевге «маалымат согушу» кїчєдї. Биринчиден, Э.Ємїралиев атайын кызматка єзї арыз менен кайрылып, єлкєнїн коопсуздугун сактоо максатында оппозициянын планын ашкерелегенин билдирген. Ошондой эле тасманы кєгїлтїр экрандан кєрсєтїїгє расмий уруксатын берген. Андыктан Эрланбек канчалык танса дагы, анын єз колу менен жазган арызы калп айттырбайт. Экинчиден, атайын кызмат мындай маалымат келгенден кийин биринчи кезекте єлкєнїн коопсуздугун, элдин саламаттыгын сактоо їчїн чукул чара колдонушу керек болгон. Анын їстїнє, тасма-

ны жайылтууга Эрланбек єзї макулдугун берген. Айрым оппозиционерлер: «Эмнеге Нарын дарыясына уу тєгїп жаткан кармап алышпайт? Ошого чейин кїтїшсє болбойт беле?» деп элдин башын маў кылышууда. Єзїўєр деле элестетип кєргїлє, качан Нарын дарыясына уу куят деп аўдып турмак беле? Эгер кокусунан тїндє Нарынга уу тєгїлїп кетсе эмне болмок? Кыргызстаныбыз гана эмес, бїткїл Орто Азия ууга чємїлмєк? Демек, УКМКнын тасманы дароо жарыялап, оппозициянын планынын бетин ачканы єз убагында кадам жасады. Буга тїрдїї тармактын єкїлдєрїнїн «Жалпы УКМКнын ишмердїїлїгїнє кандай баа бересиз?» деген сурообузга узаткан жооптору айкын далил. Ашырбек БАКАеВ, генерал-майор:

“УКМК ТїзїК эЛЕ ИшТЕп жАТАТ” - УКМКнын негизги милдети – єлкєнїн коопсуздугун камсыз кылуу болуп саналат. Бїгїнкї кїндє мамлекеттин коопсуздугуна доо кеткен деле кєрїнїштєр байкалган жок. Ошентсе да алар элге жакыныраак болушу зарыл. Ишеним телефондорун кеўири жайылтып, жарандардын атайын маалымат ала турган булактарын ачып коюшу керек.

- Негизинен азыркы тапта мамлекетибизде тынчтык. Мына ушуну Жараткан єзї кут кылсын. Экинчиден, жакында эле ар тїрдїї терракттарды жасоого аракеттенген топторду кармашты. Мына ушунун єзї эле УКМКнын ишмердїїлїгїн кєрсєтєт. Коомчулукта бул кызматка карата жаман пикир жок. Демек, алар єз ишин жакшы эле жїргїзїп жатышат деп ойлойм. токтогул КАКчеКееВ, полковник:

«УКМК Єз КЫзМАТЫН ТАК АТКАрЫп КЕЛЕТ» - Улуттук коопсуздук кызматы єзїнїн ишин так аткарып келатканын кєрїп атабыз. Бирок, Советтер союзунун доорундагы коопсуздук кызматынын деўгээлинде деп айта албайбыз. Ырасын айтканда ал доор бєлєк болчу. Азыр болсо биз демократилык, кол тийгис менчиктин доорунда жашап жатабыз. Демократияны, эркиндикти ээнбаштык деп тїшїндїк. Эркиндикти баш кесер, зордукчул, жыныс жиндилери катары кабылдадык. Мына ушундай шартта коопсуздук кызматы їчїн дагы иштєє кыйын болуп турат. Германияда Конституцияны коргоо кызматы деген бар. Бардык иш-ара-

кеттерибиз Конституцияга байланыштуу болгондон кийин ушул багыттагы комитетти Улуттук коопсуздук кызматына багыттасак алардын курч иштерге барып, тез аранын ичинде кєптєгєн маселелерди таап чыгуусуна єбєлгє болот эле. Жамин АКиМАЛиеВ, коомдук ишмер:

«бУСУрМАНКУЛ ТАбАЛДИЕвДИН КЕЛИшИ МЕНЕН УКМК оўоЛДУ» - Кандай гана иш болбосун, анын ийгиликтїї болушу жетекчиден кєз каранды болот. Бул жагынан алганда Бузурманкул Таабалдиев жетекчи болуп келгенден бери УКМКнын иши оўолду. Себеби, ага чейин коопсуздук кызматы кыйын эле абалда калган. Багытын жоготуп алгандай абалда эле. Союздун убагындагыдай жолго да тїшїп кєрїштї. Ошондуктан бул кызматка татыктуу, профессионал жетекчи керек болуп турган. Мына ушундай жетекчи Таабалдиев болду. Ал профессионал гана жетекчи болбостон, абийиринин алдында да таза экендигин билем. Мисалы, убагында Текебаевге байланышкан куурчак боюнча єзї кїнєєлїї болбосо дагы «менин дагы кїнєєм бар» деп турп кызматын таштап басып кеткен. Андыктан бул адамга ишенсе болот. Эми ал жакшылап команда тїзїп алса, УКМКнын иши дагы-да алдыга жыларына ишенем. Марс САриеВ, саясат таануучу:

«жАКшЫ эЛЕ ИшТЕп АТЫшАТ» - Биринчиден, єлкєбїздє Кудайга шугур тынчтык єкїм сїрїп турат. Ар кандай коркунучтардын алдын-алгандары айтылууда. Демек, єз нугунда жакшы эле иштеп атышат десек болот. Бирок, толук кандуу баа берїїгє али эрте. Анткени УКМКнын жаўы жетекчиси дайындалганына кєп убакыт боло элек. Жок дегенде бир жыл єткєндєн кийин анан толук кандуу баа берсек болот.

«їч мушКеТерду» аКТаган соТТор КанТип мЫйзамдЫ ТебелешКен?

Мурдунун учунан алысты кєрє албаган саясатчылар жана алардын бакма басылмалары «АтаЖурт» фракциясынын їч депутатын актап жиберген сотторго кысым болуп жатат деп чуулдатуу менен алек. Ырастап айтканда, оппозициячыл саясатчылардын кылган кїнєєсїн далилдеп, темир тор артына отургузуу єкїмїн чыгаргандар бийликтин кєзїн караган соттор болот дагы, алардын жасаган кылмышын кєрїп-билип туруп актап жибергендер акыйкат, адилет сот болуп чыга келишет. Мына эмесе, бир беткей гана ой-жїгїртїїнїн формуласы. Болбосо, єткєн жылдын 3-октябрындагы «Чынгызхандын ша-

кирттеринин» Ак їйгє жасаган чабуулун, Ташиев мырзанын бийликти басып алууга жасаган чакырыгын укпаган, кєрбєгєн киши калган эмес. Жадагалса шишке сайылган жеринен бери дапдаана тартылып алынган. Бирок, догурунма адамдарга айла жок экен, мыйзамсыз аракеттерин каратып туруп танып турушту. Жаўыдан там-туў басып жїргєн бала деле шымын толтуруп койсо, «Ким жайлады?» деп сурасаўыз, єзїн эч качан айтпайт. Жанындагы башка бирєєнї кєрсєтєт. Ошондой эле кєрїнїш болду да. «Толтурганын» толтурушту, бирок аны жууп-тазалап, жазасын єтєгєнгє келгенде «олуттуу» тарта калышып, «Биз кыргыз элинин кызыкчылыгы їчїн ушул жерде отурабыз» деп сайрашты. Акчанын кїчї менен аялдардын батальонун жалдашып, сотторго, мамлекеттик айыптоочуларга кысым кєрсєтїштї. Акыры мындай аракеттерин їзїрїн кєрїшїп, Бишкек шаардык сотун 3 млн сомго сатып алуу

жолу менен акталып чыгышкан эле. Андагы їч соттун бирєєсї єзїнїн єзгєчє пикирин билдирип, актоо чечимине каршы экендигине карабай К. Зулушев менен М. Сатыев экєє арыдан бери шашылыш эле актоо чечимин чыгарып жиберишкен. Албетте, мындай актоо чечими «атажуртчу» депутаттардын жактоочуларынын чырагына май тамызып, аттары аталган эки сотту баатыр да кылып жиберишти. Бирок жалпы коомчулук шаардык соттун бул чечимине тїшїнбєй калган. Эгерде бийликти басып алууга чакырык таштап, Ак їйдїн тосмосун ашып тїшїп, Мамлекеттик кїзєт кызматынын аскерлерин тызылдата кубалап жїрсє дагы эч кандай кїнєєсїз деп табылса, анда Ак їйдїн тосмосун кїнїгє эле ашып тїшїп ойной берсе болот турбайбы деген ойго келишкен. Мына ушундай пикирлерден улам Бишкек шаардык сотунун «атажуртчу» їч депутатка карата чыгарган єкїмїн Соттор кеўеши кызматтык иликтєєгє алган.

Иликтєєнїн жыйынтыгы боюнча Кыргыз Республикасынын процессуалдык законунун нормаларын єтє одоно бузган учурлары табылган. Маселен, 2013-жылдын 17-июнунда апелляциялык инстанциянын судьялары бул кылмыш ишин 24-июнга жылдыруу чечимине келишкен. Бирок, сот залындагы адамдардын ишти тез арада кароо жана актоо чечимин чыгаруу єўдїї талаптарды койгон кысымы менен судьялар кылмыш-процессуалдык кодекстин нормаларын бузуу менен тараптардын оюн укпастан эле єздєрїнїн чечимин єзгєртїп, сот отурумун андан ары улантышкан. Анан чечимин чыгарышкан. Мындан сырткары иликтєєнїн натыйжасында судьялар кеўешїїчї бєлмєдє отурушуп, компьютердин жоктугуна байланыштуу чечимди кол менен жазышып, анан аны жарыя кылышкандан кийин беш кїндїн ичинде кошумчалары жана єзгєртїїлєрї менен компьютерде теришкен. Ал эми колго жазылган чечимди

иш материалдарынын арасына киргизишкен эмес. Бул Кыргыз Республикасынын кылмыш процессуалдык кодексин одоно бузуу болуп саналат. Анткени чечимди угузаарга чейин судьялар чечимге кеўешїїчї бєлмєдє гана кол коюлары керек болчу. Мына ушундан улам коомчулукта «їч мушкетёрго» карата шаардык соттун чечими мыйзамдын алкагында болдубу, же кысым кєрсєтїїлєрдїн натыйжасында болдубу деген кїмєндїї суроо жаралды. Мына ушундай мыйзамды одоно бузуулардан улам К. Зулушев менен М. Сатыев кызмат орундарынан мєєнєтїнєн мурда бошотулушту. Андыктан аларды кызматтан бошотуу бир гана їч депутатка карата актаган чечимди чыгарып койгондору їчїн деген тїшїнїк болбошу керек. Алар актаган кїндє дагы кылмышпроцессуалдык кодексти одоно бузууларга барбаганда эч ким эч нерсе демек эмес. Жеўишбек ОРГОЕВ 04-октябрь, 2013-жыл


8

80 жылДык Маа

жолдошбек бЕКТУргАНов, Кыргызстан Авиакомпаниясынын баш

“БИЗ ЄНЇГЇЇ Ж

- Жолдошбек мырза, алгач кепти Кыргызстандын авиация системасындагы тарыхынан баштасак... - 1933-жылдардын башында, биринчи учак Фрунзеге Ташкенттен учкан. Кыргыз Граждандык Авиациясынын башталышы ушундай болот. Андан кийин Ил4, Ил-18 деген учактар аэрофлоттун курамында Москва багытында учуп баштаган. Дагы кийин Ту-134, Ту-154, Як-40, Ан-24 деген учактар дээрлик 2010-жылга чейин учушту. 90-жылдардын башында, Кыргызстан эгемендїїлїктї алгандан кийин аэропорттор бєлїнїп чыкты. Биздин єзїбїздїн Кыргыз Граждандык Авиация агенттиги болуп тїзїлїп, Акаевдин убагынан бери келе атат. Анан Кыргызстан Аба Жолдору улуттук компаниясы болуп тїзїлїп, аэропорттор, авиакомпаниялардын бардыгы ушунун курамына кирген. Эгемендїїлїктїн биринчи кїндєрї аябай кыйналдык. Анткени борборлоштурулган союздук система їзїлїп, тетиктерге єзїбїздїн акчабыз жетпей калып жатты. Анын їстїндє жєнєкєй элдин, жїргїнчїлєрдїн акча тєлємдїїлїгї тємєндєп кетпедиби. Ал эмес нан сатып алганга акчасы жетпей калган кїндєр болбодубу. Ошол убакта учактарга эчким тїшпєй калды. Аэропорттор, аэрофлоттор, авиакомпаниялар токтоп калды жана банкрот болгону да кєп болду. Кээ бир аэропорттор жергиликтїї администрацияга берилип кетти. Мисалы, Чаткал, Токтогул, Балыкчы аэропорттору такыр эле жоюлду жана айдоо жерлерине айланды. Кєп авиакомпаниялардын Ан28, Як-40 деген учактары Африкага кеткен бойдон жиксиз жоголду. Анысы їчїн деле бирєєнї кїнєєлєш керек эмес, заман ошондой болуп калды. Мамлекет жардам бере албаса аэрофлот кантип єнїгїшї керек эле?.. Анан биздин пилоттор аз акчага болсо дагы, їй-бїлєсїн багыш їчїн Африкага барып иштеп, айла кылышты да. - Бул 90-жылдардан, 2005, 2010-жылдарга чейин болду. 2010-жылдардан баштап араў элдердин тєлєє мїмкїнчїлїгї жогорулап, учак каттамдары кєбєйїп калды. Азыркы маалдагы абал кандай? 04-октябрь, 2013-жыл

- Ушуга мисал катары айта кетсем, Россия ж.б. аба каттамдары аркылуу кетип жаткан Ош жергесинде жашаган тургундарынын саны єскєндїктєн айрым маалдарда авиа билеттердин жетишсиз болуп, кезекке тургандардын саны єстї. Ошонун эсебинен авиация мына єнїгїп баштады. Андан сырткары тыш жакта эмгектенип жаткан мигранттарыбыздын чет мамлекеттерде отурукташып, жумуштары оўунан чыгып бара жаткандыгына байланыштуу учак менен учуучулардын саны кескин тїрдє кєбєйдї. Алар 2002-2003 жылдары учушчу эмес. Ош-Баткен ж.б. ички каттамдарда Як-40 менен учат, бирок билеттин баасы жогору болгондуктан учак аркылуу учууга кудуреттери жеткен эмес. Москва, Новосибирск, Екатеринбург жана башка жактарга автобус менен барышчу. Он тєрт киши отурчу унаага, жыйырма киши болуп кетип калышчу. Ошондо мен эсептеп кєрїп, Кудай буюрса 2005-жылы кайра артка акчалуу болуп кайтышат жана эми автобуска тїшїшпєй, учак менен жїрїп калат дегем. Мен айткандай эле ошондой болуп келе жатат. - Автобус менен каттоочулар їчїн чегара кєйгєйлєрї жетиштїї эле эмеспи... Андан кєрє жеўил-желпи учак менен келген жакшы эмеспи?.. - Сиз айткандай, автобус менен чет єлкєгє чыгуу машакаттуу жана коопту. Андыктан автобуска биринчи жолу тїшкєнї менен бирок экинчи жолу тїшпєйт. Анткени, таможня, чек ара, милициялар ар кандай ыкмалар менен опурталдуу жагдайларды тїзїп жаткандыктарын кєргєндєн кийин экинчи тїшкїсї келбей калаары бышык. Андан тышкары жолдо ичип жечї тамакашы менен жол кире бир топко чыгып кеткени маалым. Андай кырдаалда кыйналып-кысталып араў жетишет. Жол кєйгєйїн мындай коёлу, єтє оор жумуштарда иштєєгє мажбур болушат. Кандай гана жумуштар болбосун иштеп жїрїп, чарчап-чаалыккан жарандарыбыз кайра келе атканда учак менен келе башташат. Себеби, автобус менен жїрїїдєгї кыйынчылыктарды башынан єткєзїп койгон. - Алгач Россия авиакомпа-

ниялары Ош-Россия авиа каттамын Россия тарап ачты эле. Азыр кєрїп отурабыз абдан єнїгїп, кирешелїї тармакка айланды дегендей... Бирок, толук кандуу авиа система туризм єнїкмєйїн болбойт. Туристтердин келиши кандай болуп жатат? - Туура, сиз айткандай туризм єнїкмєйїн толугу менен авиа система єнїкпєйт. Буга толугу менен кошулам. Азыркы тапта кыргыз мигранттарын ары-бери ташып туруу менен гана чектелип жатабыз. Андыктан туристтерди тартуу алдыдагы иштердин бири. Туризмди єнїктїрїїнїн бир топ жолу бар. Ушул тапта мамказынадагы каржы

- Ички каттамдарды оўдош їчїн ички туризмди єнїктїрїш керек. Элдердин арасында байланыш кїчєтїїбїз зарыл. Жерде жол салынгандай, асманда да жол салуу зарылчылыгын туудурушубуз абзел. Эки аймакты жакшылап байланыштырып алсак ички туризм єнїгєт. Мисалы, Нарында Ошту кєрє элек, Ошто Нарынды кєрє элек элдер бар. Ошто Сулайман Тоо болсо, Нарында Таш-Рабат бар. Кыргызстанды багып кете турган тармактардын катарында туризм да бар. Туризмди єнїктїрїїдєгї кооз жана сырлуу жерлерибиз арбын. Єлкєнїн кайсы гана бурчунда болбосун касиеттїї керемет жерлерге кездешесиў. Ушул жерлерибизди таанытуу, рекла-

капаатчылыгынын кесепетинин бу тармак обочо болуп єнїгїїнїн жакшы жолуна тїшє албай келет. КРнын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги менен Туризм министрлигин бириктирип койсо болмок. Ал эми Туризм министрлигинин Маданият министрлигине кошуп койгону бир аз туура эмес болуп калган. Кайсы гана турист болбосун транспорт менен жїрєт, азыркы заманбап дїйнєдє жєє жїргєндєр жокко эсе. Автомашина, автобус же учак болобу, бары бир транспорт да.

малоо менен ички жана тышкы туризмди єнїктїрїїгє болот. Мисалы, тєрєй албай жїргєн келиндер, кыргызчылык кылып, Жалал-Абаддагы АпшырАта деген жерге барып сыйынышып, кийин тєрєп алгандар да аз эмес. Ноокат, Папан, Баткенде да ушундай жерлер бар. Баткендеги Айгїл гїлїн кєрбєгєндєр бар. Мен єзїм Баткенге канча барып жїрєм, кєрє элекмин. Ал эми чет єлкєдєн, ушу Айгїлдї кєрєбїз деп, атайын келген туристтер бар. Дагы бир мисал, Пакистандын єтїп кеткен президенти, Бабур хандын урпактарынан экен. Ошол, убагында Оштогу Сулайман Тоого келип, кой союп куран окутуп кеткен. Андан кийинки Мусараф да ошентип келип кеткен. Ушул сыяктуу жерлерибиз менен туристтерди кызыктыруу

- 80-жылдын эў ийгиликтїї жылдары 2010-жылдардан башталды д еп жатасыз, эми ички каттамдарды кантип оўдосо болот?

мезгилдин талабы. Туризмди авиациянын бир канаты катары стратегия кабыл алышы керек. Жол картасына киргизиши керек. Ошол эле Транспорт министрлигинин астында, Граждандык Авиация агенттиги бар, ошону эле Граждандык Авиация жана Туризм агенттиги деп койсо болот болчу. Туризмди чогу єнїктїргїлє деп. Ошонун эсебинен ички каттамдар єнїгїп, тїндїк жана тїштїк аралык байланыш жана катнаш жакшырат, куда тїшїп, кыз беришип, алышып дегендей... - 2014-жылы АКШ авиабазасы чыгып кетсе ХАП тїзїлєт деген маалымат бар. Ошол ХАПтын негизги

багыттары кандай жана пайдасы барбы? - ХАПтын єзїнїн пайдасы бар. Бирок, ал бир-эки жылдык эмес, кєп жылдык план менен тїзїлєт. Анан ал ХАПты тїзїш їчїн жергиликтїї аэропорттун базасын тїзїш керек. Аларга салым жана башка жагынан жеўилдиктерди бериш керек. Авиакомпаниялардын учактары эски деп жатпайбызбы, анан кантип жаўыртабыз дегенде єздєрїнїн мыйзамдары бар. Биздин компания сатып алып, башка авиакомпанияларга ижарага берет. Муну “операционный лизинг” деп коёт. Анан дагы убактылуу кийирїї (временный ввоз) деген бар. Ушунун баарына чоў салык тєлєнєт. Жаўы учак 50 млн. доллар турса, алар кайдан сатып ала алмак эле?.. Банк бербейт,


9

аракени УтУрлай

шкы директору:

ЖОЛУНДАБЫЗ” мамлекетте жок, авиакомпанияларда да жок. Тетиктер алынып келет, ошолорго дагы салыкты азайтыш керек. Убактылууларды Орусиядагыдай кылып, жок кылыш керек. Орусия ошону менен авиациясын єнїктїрїп алды. А биз єнїктїрмєк тїгїл, ача албай жатабыз. Бир баштап алсак, єз жолуна тїшїп алса, кете берет эле. Жаўы учактарды алып келгенде, убактылууларды бошотулат деген нормаларды киргизип койсо да болот. - Сиздин компанияга мамлекет тарабынан кандай жардамдар берилип жатат? - Моралдык жєлєк алабыз, ал

- Мамлекет жетекчилери чет жактагы мекендештерибиздин диаспоралары менен жолугушканда, алар “Жїк 200” алып келїї кээде кыйынчылыкка турат дешкен. Анткени, ар кандай себептер болот, айрымдары оорудан каза болсо, кээ бирлерин атайын єлтїрїп кетишет. Анан єз жерине алып келїїгє шарттары жетишээрлик болбой кыйналышат экен. Айрымдарынын иштеп тапкан акчасы болуп, туугандары алып кетсе, кээ бирлеринин акчасы жок, ошол диаспоралардын карамагында жардам сурап калышат. Диаспоралар акча чогултуп анан алып келишет. Мамлекеттин жардамы болуп, биз ошол “Жїк 200” бекер алып ке-

га да жардам кылып. Арийне, Москвага бекер алып бардык. Андан сырткары Москвада иштей албай, селсаяк болуп калдан мекендештерибизге жардам катары Москвадагы элчилигибизге ай сайын эки билет берип турабыз. Бир дагы башка компания мындайды кылбайт. - Биздин аэропорттон канча мамлекеттин учагы учуп жатат? - Кєбїнчє Россиянын шаарларына учат. Москва, Красноярск, Новосибирск, Екатеринбург, Челябинск жана башкалар. Башка мамлекеттерден Кытайдын Їрїмчї, Ташкент, Душанбе шаарларына учабыз. Индиянын Дели шаа-

КУТТУКТоо 7-октябрь. кыргыз авиакомпаниясына 80 жыл!

Урматтуу кесиптештер! -Айтканга оўой болгону менен 80 жыл бир кылымга чукул убакыт. Бул убакыт аралыгында Кыргызстан Авиакомпаниясы нечендеген кыйынчылыктарды башынан єткєрїп, нечендеген ийгиликтерди багындырды. Авиакомпания єтє татаал жана кооптуу тармак, абада булуттарды аралап 10 миў метр бийиктикте шуулдап аба жиреп, канчалаган жїргїнчїлєрдї жетчї жерине жеткирип келген учкучтарыбызды, жїргїнчїлєрїбїздїн ар кандай мамилесине карабастан сылык мамилеси менен жїргїнчїлєрдї тейлеп келген стюардессаларыбызды жана башка олутту эмгектери менен омоктуу жїктєрдї кєтєргєн кызматкерлерибизди 7-октябрь жалпы Кыргыз авиачылардын кїнї менен куттуктайм! Дайыма кыргыз эли їчїн ак кызмат кылып жїрє бериўиздер! Ийгиликтерди дагы да болсо багынтып, эмгек талаасында арышыўар арбысын! сиздерди урматтоо менен Кыргызстан Авиакомпаниясынын директору Жолдошбек БЕКТУРГАнОВ рына каттам ачсак, эл аз, токтотуп койдук, анткени, алар менен визалык жактан тоскоолдуктар кєп экен. Болливуддун кино компаниялары келип, Кыргызстандын кооз жерлеринен кино тарталы деп жатышты эле, ошол визанын проблемасынан келбей калышты окшойт. 44 мамлекет менен виза тууралуу келишимибиз бар экен, бирок ошолордун арасына Индия кирбей калыптыр. Бизге караганда Тажикстан, Казахстан, Єзбекстанда учуу арзан. Атаандаштыктын айынан ансыз деле билеттин наркы тїшєт. Кышында жана эмки жайда да арзан болот. Биринчи алып

эми акчалай бир дагы тыйын албайбыз. - Кардарларды тейлєєдє силердин компаниянын кандай айырмачылыктары бар? - Биздин компаниянын мамлекеттик компания болуп деле, єтє чоў айырмабыз жок. Мамлекет бардыгына бирдей мамиле жасап жатат. Мамлекет бир гана авиация тармагына эмес, башка тармактарына дагы бирдей мамиле кылганга аракет кылууда. Андыктан биз деле ошол мамилени кєрєбїз. Биз кїйїїчї майды алсак дагы, элдикиндей баа менен алабыз, башкача айтканда бизге жеўилдик жок. - Кимдерге жеўилдик бере аласыўар?

келген учактарыбыз 148 орундуу болчу, эми дагы ойлонуп жатабыз єзїн- єзї актаган да кєп орундуу учактарды алып келебиз. Кєп орундуу болсо, ошого жараша билеттин баасы тїшєт. Бїгїн 148 орундуу менен ташып жатсак, эртеўки кїнї 220 орундуу учак менен ташуу менен билеттин наркынын ак айырмасы 50 пайызга чейин жетет эле. Муну менен єзїбїзгє жакшы болот. Бирок, мамлекет дагы жардам берсе?! Мына биз самолёттордун тетиктерин алып жатабыз. Маселен, ар бир тетиктерге эле миўдеген сомдорубуз жумшалат. маектешкен Бакыт БЕКТУРОВ

лебиз. Алар болгону учакка чейин алып келиштин акысын тєлєшєт. Кээде оорулуулар бизге жардам сурап келишет. Мисалы, бизде дарылай албайт, Москвага барып дарылаш керек болуп атат деп. Билетке эмес, ошол дарылоого араў акча таптык деп. Ошол оорулууга бир орун, ал эми жанындагы атасына же энесине 50 пайыз арзандатып беребиз. Андан сырткары пенсионерлерге, студент жана спортсмендерге арзан тариф менен, ар бир каттамда беш-алты орунду жардам кылабыз. Мисалы, Ошко кєп учушат. Мына ушундай социалдык жеўилдик, жардамдарды кєргєзїп келебиз. Кээде келишим тїзїп спортсмендерди, же маданият єкїлдєрїн колдоп, бекер алып барабыз. Кыргызстандын атын чыгаралы деп кино тарткандар04-октябрь, 2013-жыл


10 жКнын ДЕпУТАТЫ жЫргАЛ САМАТов ЄзгЄНгЄ МЕКТЕп САЛДЫ

айбат пресс мекенчилер Асия Сасыкбаеваны єткєрєт экен”, -деген кептер суу кечпей, Асия айым жеўилїї ызасын тартып, шайлоо жыйынтыгында залды таштап чыгып кетти. Ал ортодо мурдагы Акыйкатчы жаўы шайланган акыйкатчы менен акый айтышам, ким келсе да кабинетти бошотуп бербейм, андан кєрє ушул жерден єлїгїм чыксын деп кєшєрїп отурат. Эми пайгамбар жашына келген Туке, жаўы шайланган жаш Акыйкатчыга ак батасын берип, тєрдї бошотуп, акылмандык кылгыдай эле деп турабыз. Жаштар келсе иштесин да...

НАрЫНДЫН ТУргУНДАрЫНЫН “юпИгЕЙТ” боюНЧА оЙ-пИКИрЛЕрИ

МААЛЫМАТТАН МААЛЫМАТЫўАр бАр бЕЛЕ? Єзгєн районунда эзели єкмєттїн буту басып барбаган, бийликтегилердин кєўїл сыртында калган Зергер деген айыл бар. Кєп жылдан бери ал жердеги окуучулар кєчїп бїткєн мектепте билим алып жаткандыгын жергиликтїї тургундар бир канча жолу какшаса да эч ким кулак салган эмес эле. Дїйшєндїн мектебине окшогон эскилиги жеткен мектепте билим алып жаткан єспїрїмдєргє депутат Жыргал Саматов боору ачыганбы же берешендиги кармап кеткенби, быйыл 260 орунду мектеп куруп, бїгїн ачылыш аземин кылып, їлкєндїн баарын чакырып ойда-а той берип жаткан кербези. Жыргал мырза єкмєттїн бюджетин карап отурбай єзїнїн капчыгын кагып, орто окуу жайын бїтїрїп бергенин уктук. Бали, деп кубанып калдык. Жигит болбосоў коё кал!

ДоСАЛИЕвДИН эКИ жїзДїїЛїгї

Жаштар министрлигинин статс-катчысы Нурлан Досалиев жакында кызматтан кете тургандыгы тууралуу кептер кызуу талкууга алына баштады. Себеби, бул азамат бир бутун бийлик їзєўгїсїнє илип, экинчи буту менен оппозициянын ордосуна тызылдап каттап, “Кумтєрдєгї” чыккан жол тосуунун арасында ар кайсы бурчтан кылак этип кєрїнїп, кєлдїктєрдїн колтугуна суу бїркїп жїргєнї, анын ишмердїїлїгїнє кєлєкє тїшїрїп жатыптыр. Министрликке келип бирди айтып, оппозиция барып “мен силердин араўардамын, агентиўер болуп берейин”,-деп шугулданган экен, аны кулагы узун бирєєлєр эшитип бизге жеткирип келди. Оппозициянын айбаты бир аз кїчєсє дыр коюп аркы жээкке єтє качып, жїзїн алмаштырган азаматтар арабызда кєп экен.

Мээрим иСКАКОВА, нарын облусунун тургуну:

Массалык маалымат каражаттарынын катарын дагы бир “maalymat.KG” деген сайт толуктады. Дабышы бийик чыгып, кабар таратуу жагынан ыкчам иштеп, саясатчылардын сазайын колуна кармата турган єўдїї сайт окшойт, аяк салышы менен айрымдардын келмесин оозуна алдырып, кээ бирин акылына келтирип койгонсуду. Деги бул эмне болгон сайт, кимдин сайты деп иликтесек, кесиптешибиз “Мекен инфо” гезитинин редактору Дайырбек Орунбековдун кулагы кылыйып чыгып атат. Бу жигит жаш эле туруп бир гезитти бутуна тургузуп, эми караандуу маалымат порталын ишке киргизиптир. Азыркы заманда гезит менен сайтты каржылоо кєбїнїн эле колунан келе бербеген иш эле, бу Дакем кайсы кыйынды кармап, же кандай тыйындын кєзїн ачып алган эме деп башыбыз маў. Эмне болгондо дагы калыстыкты карманган, сапары узак сайт болсун дейли. Ийгилик!

жУМгАЛДА МЕКЕМЕ жЕТЕКЧИСИ жУрНАЛИСТКЕ КЫЙКЫрЫп, жАКАЛАгАНгА ЧЕЙИН бАрДЫ

04-октябрь, 2013-жыл

- “Юпи” паланы негизинен адамды ойлонто турган окуя болду. Оппозиция єкїлдєрї бийлик їчїн ушундай жолго баргандыгы чын болсо жоопко тартылышы керек. Бирок, акыркы кездерде бул жєнїндє унутулуп бараткандай. Менин оюмча атайын кызматтын єкїлдєрї окуяны иликтеп, тиешелїї чечим чыгарышы зарыл. Болбосо коомдо ар кандай ойлор пайда боло берет. Канткен кїндє да жалпы Борбор Азия суу ичип жаткан Нарын дарыясын булгоо Кудайга да жакпайт. Ошол эле уюштурган деп жаткан саясатчылардын арасында Нарындын кулуну, биз сыйлаган эксчиновниктеринин болушу иренжитет. Алтынбек иСМАиЛОВ, нарын районунун тургуну:

“эрЛАН ДЕгЕН АКМАК оКшоЙТ” - Бийлик деп єз элин ууландыруудан баш тартпаган оппозициянын єкїлдєрї кыжырды келтирет. Анын кайра актанып койгонучу? Эрлан деген неме да акмак окшойт. Кайра тескери сїйлєп бериптир го. Калп эле актанып жатат, аларда мындай планы болбогондо ошонун баарын оюнан чыгармак беле. Кыскасы, мындай чыккынчыларды аныктап камаш керек. Бийлик да жумшактык кылып жатат окшойт. Эгер мен президент болуп калганымда баарын темир тор артына тытмакмын. дастан АЛдАярОВ, Кочкор районунун тургуну:

АКЫЙКАТЧЫ шАЙЛАНДЫ!

Кечээ, Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысын шайлоо болуп, 2-турга калышкан талапкерлер Асия Сасыкбаева менен Бактыбек Аманбаев ат салышып, шайлоо жыйынтыгында ат чабым алдыга чыккан Б. Аманбаев Турсунбек Акундун тєрїн ээледи. Мурдатан эл арасында “Ата-

“НАрЫН ДАрЫяСЫН бУЛгоо КУДАЙгА ДА жАКпАЙТ”

Нарын облусунун Жумгал районунда 2-октябрь кїнї Жумгал райондук электр тармактар ишканасынын башчысы Борбушалиев Амантур райондун журналисти Мирбек Асаналиевге жулунуп, жакалаганга чейин барган. Бул тууралуу аймактык кабарчы М.Асаналиев єзї кооптонуу менен билдирди. Анын айтымында, мекеме жетекчисинин бул жагдайга баруусунун себеби интернет тармактарына мекеме тууралуу жана электр энергиясынын єчїрїлїшї тууралуу буга чейин жарык кєргєн маалыматтардан улам болгон. Райондун Кызыл-Жылдыз айыл аймагынын 10 тїтїн тургуну аймактык кабарчыга 3 кїндєн бери электр жарыгы жок отурушканда��ын айтып кайрылышкан. Ал эми кабарчы, бул маалыматтарды

“МЫНДАЙ оКУяЛАр жЄН жЕрДЕН ЧЫКпАЙТ” интернет тармактары жана социалдык тїйїндєр аркылуу коомчулукка чагылдырган. Ошол менен бирге 1-2-октябрь кїндєрї Жумгал райондук мамлекеттик администрациясында электр жарыгы єчїп калгандыктан кабарчы жетекчиге телефон аркылуу кайрылып, жарык качан кїйє турганын тактап суранган. Телефон аркылуу байланышканда, «мен сага отчет бермек белем, сен менден антип такап сураба, сен єзїў ордуўду бил», - деген сєздєр менен кыйкырып салган. Бул кїнї бул имараттын бир бурчунда катар жайгашкан нан чыгаруучу ишканасыда да жумуш їзгїлтїкє учурап, нан чыгарууда да бир топ убакыт кїтїп калгандыгы айтыл-

- Азыр эмне дешти деле билбей калдык. Телеканалдардан “Юпи” операциясы жєнїндє укканымда тєбє чачым тик турду. Саясатчылар бийлик їчїн ушундай жолдорго барарын кїткєн эмесмин. Ал эми Эрлан Ємїралиев деген бала кайрадан актанып УКМКнын кысымы менен ушундай кєрсєтмє бергем деп чыкты. Бирок, биринчи тасмада анын коркуп-їрккєнї деле байкалган жок. Менин жеке оюм боюнча мындай окуялар жєн жерден чыкпаса керек. Бирок, убакыт єткєндє баары ачыка чыгат деген ойдомун. Анарбек ЖеКшенОВ, Жумгал районун тургуну:

“оппозИцИя ИТ боЛДУ” - Оппозицияны башатаган А.Жекшенкулов, С.Жапаров, К.Кадыров бул иште актанбай эле койсо болот. Алар бийлик їчїн мындай жолдон да кайтпайт. Кызмат дегениў укмуш нерсе окшойт. Же анын кумары кїчтїїбї? Оппозициямын дегендердин баары мурдагы чиновниктер. Кыйын болсо, иштеп турганда аракет кылбайбы. Кыскасы, нарын суусуна уу тєгєм дегендердин тилеги таш каап, ит болду. Бул боюнча жалпы нарындыктар атайын кызматка рахмат айтыш керек. Бул карапайым нарындыктардын пикири болду. Эскерте кетсек, Эрлан Ємїралиев єз ыктыяры менен УКМКга келип, оппозиция аталган А.Джекшенкулов, С.Жапаров, К.Кадыров ж.б. оппозиция єкїлдєрїнїн Нарын дарыясына химиялык заттарды кошуу, ошону менен элдин нааразычылыгын жаратуу пландарын ачыктаган. Бул пландарды ишке ашыруучу деп аталган “Хизбут-тахрир” уюмунун мїчєсї Бактыбек Жуматаев да аларды тастыктап берген.

ган. Ошондой эле кабарчы кїн мурунтан эскертїї берип койсоўуздар болмок экен деген оюн билдирген. Ага болбой мекеменин жетекчиси аймактык кабарчынын кеўсесине кирип жакалап, коркутуп "бас чык эшикке" дегенге чейин барган. «Негизинен мени коркутуп кандайдыр бир коркутуу ойлорун айтышкан жетекчилер кєп эле. Мен болгон ишти тартынбастан жаап-жашырып жазбагандыгымдан ушундай нерселер жашоодо кєп эле болуп жатат. Телефон аркылуу жашыруун номерлер менен чалып, колу-башыўды кыйып кетебиз. Тизгиниўди тарта жїрсєў деген сєздєр кєп эле болуп келет», - дейт аймактык кабарчы М.Асаналиев.


11

"жУМгалыстан"

ЖуМгАЛдА МЄЄнЄтСїз Кїзгї Митинг БАштАЛды

лер менен активисттер "бул жерде акимиаттын алдында, боз їй тигип митинг уюштургандары негизинен туура эмес. Эми сот бардык ишти мыйзам чегинде чечет эле да. Бир кїн кїтїп коюшса эмне болушмак эле, сот процесси болоордо акимиаттын алдына боз їй тигип митингге чыккандары бул жаман иш — деген ойлорун айтышты. Ал эми буга чейин Жумгал райондук прокуратурасы тарабынан Кєк-Ой айыл єкмєтїнїн башчысы Ынтымак Ємїровго жаз айынан бери эле кылмышжаза кодексинин 305-беренесинин 2-бєлїмїнїн 3-пункту, 112-беренеси боюнча жана жазык процессуалдык кодексинин 115 жана 118-беренелери жана бир канча статьялары менен иш козголуп келген. Бардык ишти тергєє органдары кылдаттык ме-

бєлмєсїнєн їстєл менен башка чаап, жабырлануучунун денсоолугуна залака тийгизген деген айып менен райондук прокуратурасында иши каралып келген. Буга утурлаш эле элди туура эмес багытта їндєп, митинг - пикеттерди уюштурган деген айыптар жана жумушунан кыянаттык менен пайдаланып їлїш жерлерди таркатып берген деген айыптар коюлган. Ал эми «Кыргызгипрозем» мамлекеттик ишканасынын жетекчиси Ажыбек Касымалиев єкмєттїн кайра бєлїштїрїї фондунун жерлерин кайрадан тактап чыгуу боюнча талаптарына биздин тиешебиз жок деген билдирїї таркатты. Ажыбек мырзанын айткандарына таянсак, Жумгал районундагы кайра бєлїштїрїї фондунун жерлерин жеке менчик фирма «Кемоникс-Кыргызстан» тендерден утуп алып, ишти алып барууга »Атлас+» ЖЧКна берген алар 2007-жылы жерлерди мамкатоо менен бирдикте инвентаризация кылган. «Ошол кезде аталган жеке менчик фирмалар, ишти туура эмес жазап коюшкан. Элдин кєтєрїлїп жатканын себеби ошондо. Эми жерди гипрозем тактап берсин деп талап коюп жатышат, биз эми кайрадан бекер кылып бере албайбыз да, ошол кезде бюджеттен жакшы каражат каралып убагында чечилмек иш болчу. План єзї туура тїзїлїп калган» — деди А.Касымалиев. Ал кошумчалагандай, єз мезгилинде айыл єкмєттєр менен мамкаттоо жер иштерин тактап иштеп, ченеп бєлгєн. Биздин учурда бул жагдайга тиешебиз жок. мен єзїм Нарында 3 жыл аким, жарым жыл губернатор болуп кызмат кылгам. Мен жер боюнча бардык ишти так билем, азыр аталган жагдайды туура тїшїндїрїї їчїн башкы инженерим Адал Таштемировду Жумгалга жибердим деген билдирїїсїн телефон аркылуу кабарлады.

нен карап жаз айынан бери иш оў жагына чыкпай, бир чечимге келбегендиктен акыркы соттук отурум 3-октябрга саат 11:00 белгиленген. Эми соттук отурум кайрадан 16-октябрга жылдырылып калды. Чындыгында Кєк-Ой айыл єкмєтїнїн жаўы дайындалган айыл єкмєт башчысы Ынтымак Ємїров айыл тургунун сабап, єз

Эгер бул жагдайга келе турган болсок кандай кїндє деле, бул жер маселеси кандай багытта чечилет аны келечек билдирет эмеспи. Кандай кїн болгондо деле, Жумгалда тынчтык болуп, жери жоктор жерге жетип, малы жоктор мал кїтїп, суусу кенен, абасы таза Жумгал жергеси дайым эле тынчтыкта, ынтымакта жашап кїн кечире беришсинчи.

"Жер-жер жана жер керек" деп єткєн жылдын аягы бул жылдын башы менен башталган нарын облусунун Жумгал районунун Кєк-Ой айылындагы жер маселеси боюнча чырдын аягы алиги кїнгє чейин їзїлбєй келет. илгертен ата-бабабыз ар бир жерге чек коюп калайык калыў журттун жер маселесин тактап чечип бардыгына жетчїдєй кылып берер эле. Атыў єчкїр атам замандан бери, їй-бїлєє кїтїп бала бакыралуу болуп ємїр сїрїп кїндєн кїнгє кыргызымдын урпактары чоўоюп келе атканыбыз менен отурар жерибиз, турар аймагыбыз тарып ортодогу алдым-жуттум менен кысылып келе жатканыбызды айтпасак да белгилїї эмеспи. Ошту омкоруп, теўир-тоону томкоруп жиберген биздин бийликтеги жеп жутаарларыбыз убагында Кудайды карабай ичип-жеп каалашынча чартаўбай тебишкен экен.

Аныў сыўары азыркы заманыбызды бир карасаў "Ит менен араба тартсаў" бир карасаў "Кїлчєтай" болуп турган кез. 2-октябрдан бери ыр-чыры тїгєнбєгєн Нарын облусунун Жумгал районунда кїзгї митинг башталып ага Кєк-Ой айыл аймагынын тургундары акимиаттын алдына боздотуп ыр коюп боз їй тигип митингге чыгып отургандары. Эки кїндєн бери ээрчип єткєн эки адам, бери єткєн бир адамга бул жерде боз їй тигилип турса ойлойт окшойт эт жеп атышкансып. Митингге чыккандар бир канча талаптарды коюп аткарылмайын бул жерден кетишпей тургандыктарын билдиришип їй жайды унутуп жер їчїн, акыйкат їчїн отурушса, жерин бергиси келбеген берки тарап мыйыгынан кїлїп їйдє чалкалап отургандары отурган. Жергиликтїї бийликке ишеним жок, сот кетсин, прокурор кетсин, РИИБнин башчысы кетсин, мурдагы жер жеп, тоногон Шекин Токтоналиев кетсин, «Кыргызгипрозем» мамлекеттик ишканасы кайрадан єкмєттїн кайра бєлїштїрїї фондунун жерлерин тактап беришсин, жери жок жана жер ала албай жатышкан тургундарга жер бєлїп беришсин деген талаптары менен отургандары отурган. "Дїнїйєў тїўїлїп бїтсє деле" - бул митингге жогорку талаптан адамдар келип элге жолугуп бул жагдайды, жер маселесин чечип беришпесе митингге чыккандардын кете турган тїрї жок. КєкОйлуктар талаптарыбыз аткарылбаса кїндєн кїнгє айыл тургундары кошулуп жатат, учурда 50 чукул тургун келсе дагы кїн санап кошула беребиз дейт алар. Митингге чыккандардын талаптарын буга чейин Жумгал райондук мамлекеттик администрациясы тиешелїї тармактарга кайрылуу менен бир катар талаптарын чечип берген. Ал эми жергиликтїї серепчи-

почта. эртеў. бїгїн...

9-октябрь бїткїл дїйнєлїк почта кїнїнє карата Кыргыз почтасы мамлекеттик ишканасынын Жумгал райондук филиалынын жетекчиси нургїл исмаилова менен баарлаштык

Почта Биздин почта филиалында 41 адам эмгектенет. Айылдарда 16 байланыш бєлїмдєрїбїз бар анын ичинен Кызарт, Сары-Булуў, Жумгал, Байзак айылдарында 4 почточу 0,5 ставка менен иштешет. Учурдан пайдаланып ыраазычылык айта кетсем болот жакында єзїбїздїн генералдык директорубуз Таалайбек Мамырбаевич иш сапары менен келгенде Єрнєктєн, Сары-Камышка почточу 25 километрге ат менен барып келип таратат десек почточудан эмгек акысын 1 ставкага кєтєрїп берди. Почта тармагы кєптєгєн кызматтарды аткарабыз кат алып жєнєтїї, мезгилдїї басма сєзгє жазылуу, калктын электр энергиясына болгон тєлємдєрїн алуу, акча которуу берїї, айып МАИ, ММК, пенсия, пособия, жєнєтмє жана башка ушул сыяктуу кєптєгєн кызматтарды аткарабыз. Бир жылдык планыбыз 5044,8. Азырынча тогуз айдын жыйынтыгы чыга элек алты ай менен айта кетсем 105 аткарганбыз. Ар бир байланыш бєлїмдєрї єзїлєрїнє берилген пландарын ай сайын 100дан ашык аткарышат. Район боюнча пенсия 4918 ��дам 23 миллион, пособия 2564 адам 5 миллион, компенсация 400 адам 800,0 сом буларга (Авган, ЧАЭС, ВОВ, ИОВ) кирет. Кєбїнчє айылдагы пенсионерлер банкка єтїп атышат менимче ар бир айылдагы почтадан алса жакшы болмок деп ойлойм. Келгени кеткени 200 сом. айылдан таксилер эртеў менен келип кечинде элдин жумушу бїткєндє кайра алып кетет кечке ачка жїрє бермек беле тїштє тамак ичет 100 сом ошентип 300 сом кетет. Ар бир банкта 1 ден банкомат бар кечке кезек кїтїшєт, биздин почта кызматкерлери їйлєрїнє жеткизип беришет. Андан сырткары "жерге берїїнї"

биз кїттїрбєй беребиз. Биз жогору жакты карабай байланыш бєлїмдєрї менен бирдикте байланыш бєлїмдєрїн колубуздун келишинче ремонт кылып, баардык кєрсєткїчтєрїбїздї баннер менен жаўыртып алдык. Айылдык кенештин депутаттарына кат менен кайрылып, кєпчїлїк депутаттардын добушу менен 56000 миў сом бєлїнїп филиалдын алдына скамейка жасатып алдык депутаттарга чоў ыраазычылыгыбызды билдиребиз. Филиалга єрт єчїргїч шит жасаттык, кабелдерди алмаштырдык айтсак кєптєгєн майда иштер жасадык. Ар бир мекемеде кєптєгєн кєйгєйлїї маселелер бар болуш керек. Ошондой эле биздин мекемеде дагы чоў кєйгєйлїї маселе бар. Былтыр сиздер келгенде дагы айттык эле транспорт жагынан аябай кыйналып келебиз. Биз байланыш тармагы болгондуктан кат кабар жеткизїї, пенсия, пособия ушулардын баарына жалаў жалданма такси жалдап канча жылдан бери кыйналып келебиз. Кыргыз почтасы мамлекеттик ишканасынын Жумгал райондук филиалынын кызматкерлерин 9-октябрь бїткїл дїйнєлїк почта кїнї менен єз атымдан кызуу куттуктайм. Єзїўєргє белгилїї болгондой ишиўиздердеги эл менен байланыш тїзїїдєгї жана маданияттуу тейлєєдєгї єтє жоопкерчиликтїї, єтє кооптуу майда ишиўиздерге районубуздун аймагындагы баардык байланыш кызматын єз деўгээлинде жїргїзїп тынымсыз иш жїргїзїп келесиздер. Сиздерге ишиўиздерге албан албан ийгиликтерди, бекем ден-соолукту ошондой эле ынтымак ырыскы каалап кетет элем. мирбек АсАнАлиЕВ 04-октябрь, 2013-жыл


12

шоУ жаЎылыктар

ЫрЧЫЛАр КАрЫЛАргА 35 388 СоМ ЧогУЛТУп бЕрИшТИ 28-сентябрь RED CENTRE Соода Борборунун маўдайындагы аянт чоў жарманкеге айланды! Бул кїнї шарыбыздын тургундары ырчылардын єз колунан плакат, ар кандай буюм, диск жана кооздуктарды сатып алууга мыкты мїмкїнчїлїк ала алышты. Каныкей кїйєрмандарына жїгєрї сунуштаса, Иса Ємїркулов - "Пир" чипсыларын сатты, ал эми Арсен кытырак жана курут, NON STOP дуэтинин солисти Максат "Шоро" компаниясынын даамдуу суусундуктары менен кубандырып жатты. Бул кызуу соода менен катар сахнада майрамдык концерт єтїп жатты. Ырчылар репертуарындагы мыкты ырларды аткарып, жарманкеде чогулткан акчаларын карылар їйїнє тапшырылчу ящикке салып жатышты. Белгилїї болгондой, бул кїнї эў мыкты соода ырчы айым Кундузда болгон экен жарманкеде ал 5550 сом чогултса, NON STOP дуэти 6846 сом чогултушту! Жалпы аракеттер менен 35 388 сом чогулду! Бул чогулган каражат Нижне-Серафимовка карылар интернат їйїнє которулмакчы.

САНжАр МЫКЫЕв ЄзїНїН АвТорДУК ДоЛбоорУН эЛгЕ ТАрТУУЛАЙТ Талыкпаган эмгеги менен юмористтердин ичинен айырмаланып турган тамашоучу Санжар Мыкыев, чындыгында абдан эмгекчил жигит. Кайда жїрбєсїн куйкум сєздєрї менен элдин кєўїлїн кєтєрїп, буга кошумча єзїнїн жумушун да калтырбай так аткарып келет. Мына ушул сапаттарынын жардамы менен да кєптєгєн ийгиликтерге жетишип, жыл єткєн сайын бир тепкич єйдє жылышып келе жатканы да байкалат. Бирде карасаў тамада, теле алпаруучу, тамашоучу боло калган куудул жигит дагы да болсо изденїїнїн їстїндє. «Эл адамы болгон соў, кызмат кылуудан эч качпайбыз. Баары карапайым элдин кєўїлїн алып, маанайын кєтєрїї їчїн. Бул їчїн дагы да болсо кєптєгєн идеялары ойлонуштуруп, жыйынтыгында продюссер Канат Култаев жетектеген KULTAEV Production студиясы менен биргеликте тартуулаган чоў масштабдагы «Экстрим Караоке» аталган долбоордун їстїндє иштеп жаткан убагыбыз. Элдин арасынан таланттуу 27 катышуучуну тандап алдык. Алдыда эми бир гана съемка менен алек болобуз», дейт Санжар мырза. Эскерте кетїїчї нерсе, бул долбоор этаптын негизинде болот. Ар бир берїїсїндє бир жеўїїчї аныкталып, 2 адам сынактан четтетилет. А калганы сыр экенин долбоордун жетекчилери эскертет. А эў башкысы жеўїїчї Дубайга жолдомо утуп алат! Аталган долбоор теле экрандарда дал ушул жылы пайда болот.

гУЛЬзИНАТ СУрАНЧИЕвА КИМгЕ эрКЕЛЕЙТ? Ырчы Гїльзинат Суранчиева кїз айы орун алаар замат, чыгармачылыгына катуу киришкен єўдєнєт. Дегенибиз жаўы образда, репертуарын жаўы клиптер менен толуктап жаткан экен. Ырдын аталышы "Эркелейм" Ал эми клипин жаратуучулары KULTAEV Production болду.

ЫСЫК-КЄЛДЄ «бИр ДїЙНЄ КЫргЫзСТАН» ФЕСТИвАЛЫН ЄТКЄрїїгЄ ТЫюУ САЛЫНУУДА Ысык-Кєл облусунун Чолпон-Ата шаарынын мэриясы, шаардык аксакалдар кеўеши, жаш активисттери «Бир дуйнє - Кыргызстан» даректїї тасмалардын фестивалын єткєрїїгє тыюу салышты. Шаар аксакалдары жана жаштар активисттеринин айтымында, фестивалдын уюштуруучулары Бишкекте нааразылык акциясына алып келген Азимжан Аскаров жєнїндєгї фильмди кєрсєтїїгє аракеттенишїїдє. «Ал эми бул тасмалардын айрым учурлары калктын кыжырына тийип нааразычылыкты кїчєтєт», - дейт алар. Фестивалды єткєрїї ушул жылдын ноябрына чейин калтырылды. Акыркы чечим жергиликтїї бийлик фестивалдын тасмаларын кєрїп, изилдеп чыккандан кийин чыгарылат.

2-оКТябрДА бИшКЕКТЕ КорЕя КИНоЛорУНУН ФЕСТИвАЛЫ бАшТАЛДЫ 2-октябрда, Бишкектеги Чыўгыз Айтматов атындагы Кино їйїндє Корея жана Борбор Азия кинолорунун фестивалы башталды. Бул тууралуу Маданият, маалымат жана туризм министрлиги билдирди. Анда Тїштїк Корея менен Борбор Азия єлкєлєрїнїн маданий байланышын бекемдєє максатын кєздєгєн фестивалда кыргызстандык жана кореялык жаш режиссёрлордун тасмалары кєрсєтїлєт. Ошондой эле эки єлкєнїн кино єнєрїнїн єзгєчєлїктєрї тууралуу талкуу, мастер-класстар да єтєт. Фестиваль “Борбор Азия жана Корея” деп аталган форумдун алкагында уюштурулууда.

ЧЫўгЫз АЙТМАТовДУН 85 жЫЛДЫгЫНА АрНАЛгАН «АК КЕМЕ» КЄрКЄМ СїрЄТ КоНКУрСУ бАшТАЛДЫ Бишкекте 1-октябрдан 15-ноябрга чейин Чыўгыз Айтматовдун 85 жылдыгына карата «Ак кеме» аттуу кєркєм сїрєт конкурсу башталды. Иш-чаранын максаты – жаштарды жана студенттерди улуу жазуучунун чыгармачылыгы менен кєркєм адабиятка жакындатып, аларды мекенди сїйїїгє їндєє. Студенттердин арасынан таланттуу сїрєтчїлєрдї тандоо, чыгармачылык ишмердїїлїккє їндєє. Конкурска катышуу їчїн Семен Чуйков атындагы кєркєм окуу жайынын жана Тїгєлбай Сыдыкбеков атындагы кєркєм академиянын студенттери катышат. Аткарылган иштер конкурстун тематикасына Ч.Айтматовдун «Ак кеме» чыгармасынын сюжетине жооп бериши керек. Жеўїїчїлєрдї сыйлоо жана кєргєзмє 2013-жылдын 29-ноябрь кїнї Гапар Айтиев атындагы кєркєм музейде єтєт. Иш-чаранын уюштуруучулары «Мээрим» Эл аралык кайрымдуулук фонду жана Г.Айтиев атындагы Кыргыз улуттук кєркєм музейи. самара сАлАмАТОВА

04-октябрь, 2013-жыл


тУрМУш

а ш а м а т н а г н а л й а Чынга

13

Айылдан келген агам экєєбїз ээрчишип Ош базарына бардык. “Беш-Сары” соода борборунан болгон акчабызга чактап уюлдук телефон алып, жайдын ысык аптабында батыраак їйгє кеткенче шаштык. Їйгє келип телефонду чукулап карап, жолдошумдун номерин тердим. Буга чейин жолдош келиндерибиз кїйєєлєрїн “тамаша торго” салып жїргєндєрїн эшитип калгам. Жєн отурбай аны бир тамашага салайын деген ой менен, їнїмдї кооздоп сїйлєгєнгє даярдана, жооп беришин кїтїп калдым. Телефондун чакырыгы бир топко созулду. Бирок жолдошум Асан телефонун кєтєрє бербеди..

Їйгє кирдим. Ал сыр алдырбай тамак ичти. Жумушу тууралуу кеп кылып, аябай шашып жатты. Даярдап койгон кийимдеримди кийип болуп, жасанып театрга барчудай кийинип алган мени кєрїп анчейин тїшїнбєй калды.

Бир маалда тамак жасап атсам, арыта терезеде турган байкемдин жаўы телефону шыўгырады. Карасам Асандын номери, колумдагы сїлгї менен оозумду тумчулай, їнїмдї кубултуп наздана їн каттым.

Ичимден ойлоп койдум. “А, байкуш мени да єзїўдєй ойлоп атасыўбы?”

- Алло - Алло, ким болду экен?

- Сен каякка? “Єзїў кайда?” деп баратып араўдан зорго кармандым. - Баятан сени кїтїп атпадымбы. Эми сен жумушуўа бар, мен аянтка балдарга барайын. - Мени жумушка кетирип коюп, деги бирєє жарым менен жолукпайсыўбы?

макул экенин билген жаным карбаластап абдаарый тїштїм.

- Тааныган жоксузбу?

- Макул, кечинде саат сегизде “40 х 40” караоке клубунун астында кїтєм.

- Баятан мага эки ирээт чалыптырсыўар..

- Анда эмесе, жолугушканча, Жамалка

- Ушинтип анан, унутуп калмай жайыў бар. Эркектер ушусуўар да. Таарынгандай мурчуйдум. - Унутпай эле, балким иштер боюнчабы деп... Асан баятан кыйкырган їнїн басаўдата кебин улады. - Табышмактатпай айтыўыз, мїмкїн зарыл иштериўиз бар чыгаар - Жок, убактыўыз болсо жолугушсакпы дегем.. Маселенин ток этээр жерин айттым окшойт. Асан бир азга унчукпай, ортодо тунжуроо єкїм сїрдї. - Сен Жамал окшойсуў ээ? - Ойлонуп атып мени араў тааныдыўыз го? Эч нерседен сыр алдырбай, кепти уланттым.

- И, эмне болду? Кєўїлсїз кїўк эттим.

- Эшикти дагы ачык тыштапсыў..

- Гїлзат!

Жайдары маанай менен Асан эшиктен кирип келип, жїзїмєн сїйдї.

Телефонду кармаган тейде дубалга сїйєнє кєпкє ойлонуп туруп калдым. Окуянын кандай єўїттє уланаарын элестетип отурдум. Жолдошуман мени кайдагы бир чала тааныш кыздарга алмаштыраарына кєзїм жетти. Буга чейинки кылган мамилелеринин баары, демек жасалма турбайбы. Ушунчалык ичим ачышып, жаныма келген кызымды байкабай калыпмын. - Апа, атам чалып атат... Їйдїн телефонун чубуртуп арыдан сїйрєп келип колума берди.

Асан маанилїї бир нерсе айтчудай олуттуу кайрылды. Оюмда бир аз мурда Жамал болуп сїйлєшкєн мен экенимди билип, ушул тамашаў кантип болсун деп мени уяткарабы деген ой менен: - Сен...

- Сїйлєўїз, иштериўиз кандай?

- Бїгїн башкы доктурубуз Марат Камилович мени тїнкї сменге иштеп бер деп катуу суранып атат. Иштери чыгып калыптыр. Улуу киши суранып атса, жок деп моюн толгоо болбойт го дейм. Ал эми кайнаганы єзїў балдар менен аянтка алып чыгып эс алдырып келе берсеў кандай болот?

Демек, Асандын бул таанышы Бишкектен сырт жашайт окшобойбу. - Жамалка келгениў ырас болбодубу, сени сагынганымды сєз менен жеткирип бере албайм. Жолдошумдун кайдагы бир кызга жалынып жалбара сїйлєгєнї менин нервдеримди козгоп жиберди. Турган жеримде уккан кулагыма ишене бербей, оозума бир сєз келбей, араўдан зорго єзїмдї карманып турдум. - Анда жолукпайлыбы? Оозуман кандайча бул сунуш чыгып кеткенин аўдабай калдым. - Мейли, жолуксак шаарыбыздын “престижный” жеринен жолугалы. Кечинде агам менен шаар аралап келебиз деген планыбызды унутта калтыра Асан Жамал менен жолугууга

- Кєп мээмди чакпай, даярда дегенде даярдап койсоў, болбосо єзїм деле барганда таап кием. Асан телефонду коеру менен баштаган тамагымды арыдан бери кыла тез арада даяр кылдым. Агама тамак берип, балдар менен чогуу сиўдимди кечки Бишкекти кєрїп келгиле деп кеч кире электе эле їйдєн чыгарганга ашыктым. Уурдатасыз деген шылтоо менен агамдын телефонун їйгє алып калуунун амалын кылдым эле, байкем тыштаганга макул болду. Асан келсе, бир чоў уруш баштаганга катуу даярдана баштадым. Толук бир саат тынбай конок їйдє каршы-терши басып, акыры сабырдуулук керек экенин тїшїнїп, эч нерсе болбогондой жолдошумду тозуп алууну чечтим. Калганын кєрє жатаарбыз деген ой менен єзїмдї-єзїм сооротконго єттїм.

- Кечирип коюўуз. Андан бери бир топ убакыт єттї. Анын їстїнє сизди кокустан башка телефондон чалат деп їч уктасам дагы тїшїмє кирген эмес. - Жакшы, баса шаарга качан келдиў?

рєсїў да..

Сен билип калдыўбы деп сурайын деген суроомдун акырына чыкпай калдым.

Мен жиним келип унчукпадым. Анткорлонуп сыр алдырбадым

- Байкем кана? -Балдарды, байкеўди балдызыўа кошуп аянтка жибердим. Жасалма жылмайып ашкана жакка бастым. Колуна сїлгї кєтєрїп ал жуунучу бєлмєгє кирип кетти. Бир аздан соў халатымдын чєнтєгїндєгї телефон шыўгырады. Жуунучу бєлмєдєн жашырынып чалды. Телефондун їнїн єчїрїп, жуунучу бєлмєнїн эшигин тыкылдаттым эле, чакырыгы токтоп калды. - Мен эшикке чыгып муздак суу алып келе калайынчы. Эшикке чыгаарым менен кайра телефон шыўгырады. - Угуп жатам.

- Тамак жасап, сени кїтїп атканбыз...

Чоёктой, наздана жооп кайтардым.

- Азыр бир аздан соў їйгє барам. Жумушта суу токтоп калганга душ жок. Ысыкта сууга бир чайынып келип, жакшылап башкы доктурду уят кылбай бир тїн иштеп берейин. Анын їстїнє бїгїн биздин оорукана шаар боюнча кызмат кылат. Болуптур, баса мага кийим даярдап койчу, ээ?

- Жамалка жетиде эле жолуга берсек кантет?

- Эртеў менен алмаштырбадыў беле? - Тердегенге тер жыттана тїштїм. - Жумушта башка кийим кийип жї-

- Болуптур, сиздин бир кебиўиз го, агатай - Жолугушканча! Дїкєндєн алган муздак суу менен бетимди жууп, чын эле мен сїйгєн адам башка бирєє менен жолугуп жїрєбї деген суроо жїрєгїмдїн толтосуна толуп, мени мыжыгылап жатты.

Аялдамага чогуу чыктык. Ал жолугушчу жер - караоке клубга бара турган маршруткага тїшпєстєн, жумушуна-ооруканага бара турган маршруткага тїштї дагы зуу койду. Мен тїз эле жолугушчу жерге бара жаттым. Асан Жамалына телефон чалбады. Караоке клубдун жанындагы скамейкага кєчїк басып, “мїмкїн, Асан чын эле жумушта тїнкї смендедир, убара болуп бул жакка келбей эле койсом болмок экен. Жолдошуўа ишенип жашаш керек да, мен эмне кїйєємєн кїмєн санап атам. Їнїмдї таанып, мени маш кылайын десе керек” деп ар тїркїн ой чабыттарымда термелгичекти телефондун шыўгырашы мени селт эттирди. Чочуп ордуман тура калып, жанымда отурган кыз-жигиттен уяла арыраак бастым. - Алло - Алло, Жам..а..л... Тааныш кєздєр тиктешкен тейде токтоп калды. Экєєбїз бетме-бет келип, мен абдаарып эмне дээримди билбей, катыдым да калдым. Асандын єўї купкуу боло тїштї. Эки ооз сєз сїйлєгєнгє дарманым келбей, жашка муунуп, кєзїмдєн ылдый аккан жаш жїзїмдї аймалады. Тиктешип турганда эмне пайда, шарт бурулуп бет алды эч нерсе кєзїмє кєрїнбєй кетип бара жаттым. - Гїлзат, токтосоў, токтосоў дейм. Асан чуркап келип жолумду тороду. - Иттик менден кетти..., кечир, суранам кечир мени..!!! - Кантип...? кандайча...? Кєєдєнїм ыйга толуп, болгону эки сєз кекечтенип араў сїйлєдїм. Ал мени ийнимен кучактай эрди-эрдине тийбей сїйлєп бара жатты. Кулагыма эч нерсе кирбеди. Сыягы, актанып бара жатты окшойт. Тез арада, чагылган чартылдап жамгыр жаап кирди. Ошол шаардын тиги башынан їйгє дейре жамгырда жєє басып келдик. Алгач дал ушундай жамгырлуу кечте таанышканыбызды, Асандын жакшы сапаттарын, кичинемден акыл кошкон апакемдин алын кептерин эстеп, сабырдуу болгонго аракет кылдым. Шалбыраган жамгыр, ага кошул-ташыл Асандын адам кейирлик абалы бир аз мурун жїрєгїмє тїшкєн такты жууп салгандай болду. Ал эми Асан, бул окуядан бери кєп мезгил єтсє да, азыркыга чейин єзїн кїнєєлїї сезип, карегим менен теў айланып, кечирим суроодон тажай элек...

Гїлзат 04-октябрь, 2013-жыл


14 Єзїў кылган иш, єз башыўа муш. Жыргалын кєргєнсїў, эми кууралын дагы кєр. Дагы бирєє чыга калып, сенин балаў деп жетип келбесе болду. Эми кимге алып барам бул кызды? Таштап коюууга дитим чыдабайт. Эмне айла табамын? Акманайга алып барсам багат бекен? - Аби, бул дїйнєнї таштап кетип баратам. Жїрєгїмдєгї сырды айтып калганыма сїйїнєм. Ушул кезге чейин сени эстеп жїрдїм. Айкан менен кетип баратканыўда, сенин кандай бактылуу экениўди сезип, жаныўа баралбадым. Сени эстеп кусаланганымда, алыстан болсо дагы бир кєрїп калганым мага кубат болчу. Аны сен билген эмессиў. Сезимди мажбурлап, баш ийдире албайсыў. Гїлжандын айткандары жїрєгїмдє аянычты гана ойготту, башка эч нерсе жок. Бул биздин акыркы кездешїїбїз экенин сезип, аны аяганымдан эмне айла табышымды билбедим. Айыгышынын дагы айласы жок. Кєўїлїн жубаткандан башка колумдан эмне келет. Анын арык, муздаган колдорун кармалап, єлєєрїн сезїї мага оор эле. Ошону менен катар жанында Кїмїшай экєєбїздїн болушубуз аз болсо да ага бакыт эле. Їстїн жаап кымтуулап, башын кєтєрїп єз колум менен сїт ичиргениме жетине албады. Бул кургурдун кєўїлїн кєтєрїїнї парзым деп билдим. Бєйтєйгєн кызда эмне кїнєє? Жакында апасыз калат. Мен болсо жанында болбоймун. Наристенин їмїтїн кыйып кетїї кандай акмакчылыкка жатат. Мен кызды боорума бекем басып єпкїлєдїм. Гїлжанды чекесинен сїйдїм. Ал їйдєн чыгып бара жаткан мени кєз жашын кылгырта караган боюнча кала берди. ********** Акманайдын акчасын аламбы же жокпу, бир чечимге келе элекмин. Кийинчерээк жообун айтам деген боюнча кєптєн бери жолукпадым. Мурун Нурбектин єлїмїнїн сырын билейин деп бараар элем. Сырын ачам деп, єзїнє, акчасына азгырылгандан кийин баары башкача болуп кетти. Эми баарын билгенимден кийин алдымда эки жол турат. Ошол эки жолдун кайсынысын тандаарымды билбей, чайналып, убакыт єтїп жатат. Акчаны албай койсом, ушул акчага менин эртеўки кєр тиричилигим байланышкан. Балдарыма шарт тїзїп, аларды багуу, чоўойгондо їй салып, аял алып берїї аталык милдетим. Апам єзї жалгыз эки баласы їчїн кандай аракеттенгенин унутпайм. Аз келгенсип, мастыгым менен ала элек машинаны да “жууп” салдым. Эгерде акчаны алсам, кєр тиричиликтин кыйынчылыгынан кутулуп, баарына жетемин. Бирок эки жакын адамымдын єлїмїнє себеп болгон акча. Эгерде аны албасам, анда булардын кылмышын ачып, милицияга сїйрєп барышым керек. Ошого кудуретим жетеби. Акчаны алсам дагы, албасам дагы экєє эми тирилбейт. Балким єзїмдїн арам жолго тїшкєнїмдїн кесепети эки жакын адамыма кєрїнгєндїр.

н а г л ы т а К ы р ы с н и героинд сериал

БУРУЛ БАЯН (Сандан санга)

Балким ырыскым ушул акчага байланып тургандыр. Нурбектин ємїрїн алган акча, апамдын ажалына себеп болгон акча ушундай жол менен єзїмє насип болуп буйруп тургандыр. Себеби жок нерсе болбойт. Бирок кандайы болсо дагы жїрєгїмдїн тїпкїрїндє Акманай сулуунун єзїнє тарткан жылуу демин кєргїм келээрин сездим. Мунун дагы бир себеби Кїмїшайдын тагдыры эле. Ал эмне болду? Єзїм кабарлашам деп Салимага дарегимди айткан эмесмин. Анын їстїнє Шарипанын ай-кїнї жетип, їйдєн кєп чыга албаймын. Бир жумадан кийин Кудай тилегимди берип, Шарипа Шириниме шерик тєрєдї. Кїнї-тїнї уктай берген кызыл эт бєбєктї баарыбыз жїрєгїбїз эзилип, жакшы кєрєбїз. Єзгєчє Шириним колунан тїшїрбєйт. Ижарага алып айдап жїргєн машинам бузулуп, оўдотууга акча жок. Эптеп эле жашап калдык. - Ала элек машинаны “жууп”, элге сєз болуп, - деп Шарипа сїйлєнєт. Ал менин жїрєгїмдї эмне ойлор кыйнап жїргєнїн кайдан билсин. Жаўы тєрєлгєн кызымды карап отуруп, бєйтєйгєн Кїмїшай эсимен чыкпас болду. Ага аталык мээримди бере албадым. Ал кїнєєсїз нарист��ни бир кубанттым дагы жок болдум. Наристе жїрєгї дагы жоголуп кетти, качан келет деп кїтїп жїргєндїр. Апасы эмдигиче... Ушул ойду ойлоп алып, жаман болуп кеттим. Кєз алдыман апасын издеп куса болгон, бєжєктєй кыз кетпес болду. Ичимдеги улуп жаткан бороонду басыш їчїн, ымыркайды боорума бекем басып жыттай берип, кєзїмє жаш толо калды. Ошол королу чымчыктай болгон кыз ата-

лык мээримди билбей чоўойот. Анысы аз келгенсип апасы... - Кантет, бооруўа бекем басып алганыў эмнеў, акырынчы, - деген аялымдын їнї селт чочутту. - Карасаў, Шарипа, кызыма жїрєгїмдїн эзилип жатканын. Алтын кызым, ай кызым, кїмїш кызым, - деп жалынам да Кїмїшайдын мени кїтїп томсоргонун эстейм. Акыбалы эмне болду? Салима аны таштабасына ишенем дечи. Кєр тиричиликке акчаны кантип жетиштиремин. Билинбегени менен Акманайдан алган акчалар бар їчїн кеўири кармачу белем. Мына, ага барбай койдум эле, кыйнала баштадым. Шарипа акча жетишпеген сайын баягы элїї долларды айта берип, кулак-мээни жейт. Айылдагылар, кошо арак ичишкендер мени качан машина алат экен дешип аўдып атышпайбы. Мен болсо короодогу койду сатып тиричиликке жумшап калдым. Акманайдын дареги чыкпаган сайын, кеп-сєздєн алысыраак бололу деп, орустар жашаган кварталдагы бир бєлмє їйгє баргым, Шарипанын кєр жемесинен качкым келет. Єзїмдєгї ачкыч менен бєлмєнї ачып, ичкери кирдим. Залга кирээрим менен оозум ачылды. Мына сага! Залдын жарымын ээлеген эскирээк стол коюптур. Сыягы, атайылап жасаткан го. Столдун їстїнєн жогору кєздєй кеткен жасалма тоону жасатыптыр. Ток аркылуу айланат окшойт. Чокусунан ылдый кєздєй ийри-буйру болуп шылдырап суу агып жатат. Суунун шылдырашы кулакка жагымдуу угулат. Тємєн аккан суу аквариумга куюлуп, анда кымындай болгон кызгылт, сары, кара балыктар

жай гана каалгып сїзїп, суу єсїмдїктєрї акырын толкуйт. Суу артындагы тїтїк менен жогору кєздєй агып, кайра тємєн кєздєй шылдырайт. Тоонун кыры чыгарылып, карды элестеткен ак, анан кїрєў, ылдыйында чєптї элестеткен жашыл тїстє. Арча, карагай, ак чечек дарагын табигый тїрїндєгїдєй кылып окшоштуруп макетин жасаптыр. Ал эле эмес, эмнеден жасап окшоштурганы белгисиз- аркар, бугу, жолборс, илбирстин чубалган куйругунан бери макетин жасаптыр. Аквариумдун жанында болсо ар кыл тїстєгї минерал таштарынан сувенир даракчаны жасап, ар бир бутакчасы аметист, янтар, гепатит, гранат, хрустал єндїї минералдын майдаларынан жасалган. Анда жасалма кооз чымчык конгон. Капталында кнопка бар экен. Басып жиберсем чымчык кыймылга келип секирип, анысы аз келгенсип сайрап ийсе болобу. Кайра бассам токтоп калды. Батарея менен иштейт окшойт. Аквариумдагы суу астындагы бир їзїм жашоо, кымындай балыктардын жай каалгып сїзїшї, балырга окшогон суу єсїмдїгїнїн толкушу, суунун булакка окшоп шылдырашы, ага кошулуп, чымчыктын секирип сайрашы маанайымды тынчытып, ырахатка батып, кєўїлїм сергиди. Жерде болсо чоў, кымбат килем тєшєлїптїр. Бурчта болсо кийиктин баласынын кеби эми-эми чуркап кетчїдєй болуп, кєзї дал тирїїсїндєй жайнап турат. Мен столдун каршысындагы диванга жата кеттим. Акылдуу, анан келишкен сулуу аялдын мындан башка эмне ырахаты болсун. Айылыбыздагы кїнїгє райборборго келип картошка, пияз саткан баягы эки аял менен Акманайдын жашоосун салыштырдым. Корсулдаган кїйєєсї, їйїн топураткан баласы болбогон аялдын турмушу турмуш эмес. Бул аял бай болгону менен баласы жоктугу їчїн шордуу, айылдаш эки аял акчасы болбогону менен Акманайга караганда балдары бардыгы менен бактылуу. Базардан чарчап келгенде, апабыз келди деп чуркурашып, алдынан тозо чыгып жармашканы, алар їчїн канча кубат. Бул аял болсо ушунун баарын мен їчїн жасады ээ. Мен їчїн убара болуп, менин тынч эс алып ырахаттанышым їчїн жан талашты ээ. Акылдуу аялды дагы багынтып, арам жолго тїрткєн эркектин кудуретинин сыры эмнеде? Ал мага багынса, ага кїйєєсї багынып, ушул акчаларды чачпадыбы. Ал жаш токолунун ырахаты їчїн бычак мизинде жїрєт. Бирєєлєргє байлыкты, бирєєлєргє ажалды алып келген жол менен бул акчалар табылды. Дагы деле башымдан эки арсар ой кетпейт. Милицияга барып сырды ачсамбы, же болоору болгондон кийин, акчанын убайын кєрїп, бай болуп, кыйналбай жашап, аялдын балын соруп жашай берсемби. Кокусунан эле жаздыктын астын карай койсом болобу. Мени келип калса алат дегенби, акча ошол бойдон турат. Эмне кылсам?

КарЫлар ар дайЫм КаТарда...

Эзелтеден эле улуу адамдарга єзгєчє сый-урмат тиешелїї болуп келген. Мындай улуу салтыбыз кылымдан кылымга сакталып, єз маани-маўызын жоготпой бїгїнкї кїнгє чейин жашап келди. 1-октябрь улгайгандардын кїнї болуп белгиленгенден бери эгемен єлкєбїз коомчулук менен бирдикте бул кїндї "Улгайган адамдардын кїнї" катары белгилеп келе жатабыз. "Карысы бардын ырысы бар" демекчи, ырысыбызга шерик болгон кутман карыларыбызды куттуктоо максатында 1-октябрда Ысык-Кєл районунда Чоў-СарыОй айыл єкмєтї, айыл депутаттары, Аялдар ден-соолук комитеттери (АДК) менен 04-октябрь, 2013-жыл

бирдикте Сары-Ой айылындагы "Барчын" эс алуу жайында улгайган адамдарга арналган атайын майрамдык иш-чара єткєрїштї. Мындай майрамдык иш-чарага 5 айылдан 60 улгайган адамдар чакырылды. Ошондой эле 5 айылдын АДКдан 20, ал эми айыл депутаттарынан 20 адам катышты. Айыл єкмєт башчысы Максат Канатович жїрєктєн чыккан жылуу сєздєрї менен улгайган адамдарды куттуктап, майрамдык иш-чараны ачып берди. "Алтын балалык" ден-соолукту чыўдоо комплексинин директору Тилек Борончиевна да алтындай болгон убактысын бєлїп, майрамдык иш-чарага катышып, ата-апаларыбызды куттуктады. 89 жашты чамалап калган Єрнєк айылынын тургуну Асангазиев Їсєнбай ата жана ар бир айылдын аксакалдары 1-октябрь "Улгайган адамдардын кїнї" менен баардык карыларды куттуктап, ошону менен бирге ушундай сый-тамак уюштуруп, майрамдык маанай тартуулаган уюштуруучуларга тереў ыраазычылыгын билдирип кетишти.

5 айылдын Аялдар коомдук комитетинин айымдары оюн-зоок уюштурушуп, театрлаштырылган номерлерин тартуулашты. Айрыкча, турмушта реалдуу кєрїнїштї чагылдырган "Классташтар" аттуу номеринде мектепте жалаў "2" деген баага окуп бїткєн окуучу, кийин аким болгондугун, ал эми "5" деген баага татыктуу окуучу, эч кандай кесипке ээ болбогон, кїнїмдїк турмушун эптеп єткєрїп аткан жєнєкєй жашаган адам болуп калгандыгын

кудум эле театрдагы актёрлордой аткарышты. Ошондой эле АДКнын айымдары созолонгон жагымдуу їндєрї менен отургандардын кєўїлїн ого бетер кєтєрїштї. Ата-апаларыбыздын жїздєрїнєн нур тєгїлїп, кєўїлдєрї ачык болуп, жылмайып отургандарын кєрїп, єзїнчє бир кубанычка, ырахатка бєлєнєт экенсиў. Биз карылардын басып єткєн байсалдуу жолун, элибиздин келечеги їчїн жасаган эмгектерин эч качан унутпайбыз. Учурдан пайдаланып Кыргызстандын бардык атаапаларыбызды бїгїнкї майрамы менен куттуктап, тємєнкї тєрт сап ырды тартуулап кетээр элем. Тєрїбїздє ден-соолукта жїргїлє, Бейпилчилик дєєлєт доорун сїргїлє. Карылыкта кєрїп бакыт жыргалды, Балдарыўардын урмат-сыйын кєргїлє. Бар болуўуздар аталар, апалар! Тыныбек кызы Рыскїл Чолпон-Атадан атайын кабарчы Рыскїл ТЫнЫБЕК кызы


сканВорД

15

АКЫЛДУУ МЕНЕН АрбАшбА, АЛДУУ МЕНЕН КАрМАшбА

04-октябрь, 2013-жыл


16

жылДыз тУрМУшУ

элиза орозовА, ырчы:

“13 жашыман тарта иштеп баштагам” ырчылардын арасында єзїнїн єзгєчє їнї менен кєпчїлїктїн сїймєнчїгїнє арзыган Элиза менен маек.

- Элиза, ыр дїйнєсїнє канча жашыўан баштап аралаша баштагансыў? - Мен єзїм бала кїнїмдєн ырдап келем. Ал эми профессионалдуу ырды 18 жашымда студиядан жаздырып, ошол кїндєн баштап ыр дїйнєсїнє сїўгїп кирип, аралашып жїрєм. - Кїнїмдїк тїйшїктєн тажаганда эмне иш кылганды жакшы кєрєсїў? - Андай учурларда бирєєнїкїнє конокко барганды, кызыктуу кино кєргєндї же болбосо бир жакка барып эс алганды жакшы кєрєм. - Кыздар стресстен жаўы кийим сатып алып чыгышат, сен кантип чыгасыў ал абалдан? - Мен деле жаўы кийим алып, дїкєндєрдї кыдырып калам. Мурда болсо стресстен чачымдын єўїн башка тїскє боёп чыкчумун, азыр чачыма кєп тийишпей калдым. (кїлїп) - Музыкалык билимиўди єркїндєткїў келеби? - Албетте музыкалык билимимди єркїндєткїм келет. Бул менин келечек планымда бар. Азыр шартка байланыштуу музыкалык жактан билим алууга убакытым тар болуп жатат. Ойлогон ойду кыстаган турмуш жеўип кетип, музыкалык билимге басым жасай албай жатам. Буюрса али жашмын, окуп алам деген ойдомун. - Чыгармачылыктагы устатыў ким? - Кыргыз ырчыларынын атасы болгон Улукмырза Полотов агай да менин устатым. Ошол киши менин їнїмдї койгон. - Эмнеге сенин продюссериў жок? - Башка ырчылардай болуп мен деле продюссер менен иштешким келет. Азыр продюссер издештирип атам. Жакшы продюссер болсо иштешмекмин. - Мыкты ырчы болуш їчїн їн гана керекпи же акча биринчи орундабы? - Албетте биринчи кезекте їн болуш керек. Їнїў болбосо канча акчаў болсо да ырчы болушуў кыйын, болсоў да 04-октябрь, 2013-жыл

бир кїнї єчїп каласыў. Анан албетте акчасыз да болбойт. Азыр акчасыз эч бир маселе оўунан чечилбей калбадыбы. - Эмнеге єкїнєсїў? - Чынын айтсам эч нерсеге єкїнбєйм. Жашоодо кандай катачылыктарды кетирген болсом, анын баары мага сабак болду. Ал кемчиликтерди - кайталагыс болдум. - Кайсы кылыгыўды эстегенде кїлїп аласыў? - Кылыктарым абдан кєп. Бирок досторум “Єткєндє сен мынтпед��ў беле, билесиўби?” – дегенде гана эстеп кїлїп калам. - Кимдин ырларын кыўылдап ырдайсыў? - Радиодон же башка жерлерден угуп калган ырлардын баарын кыўылдап ырдап жїрє бермей адатым бар. - Акчага зыкымсыўбы же мартсыўбы? - Кыз болгондон кийин сарамжалдуу болуш керек деп апам кєп айтат. Ошентсе да акчаны такыр сарамжалдуу пайдалана албайм, колум ачык. - Алгач єзїўдїн маўдай териў менен канча акча тапкансыў? - Канча акча тапканым эсимде жок, бирок 13 жашыман баштап акча таап, иштей баштаганым эсимде. - Кийимге айына канча акча коротосуў? - Алыбай алына жараша дегендей, мен да єзїмдїн алыма жараша коротом. Бирок, чегинен чыгып кетпейм. - Ырымчылсыўбы? Кандай ырымдарды жашоодо кєп колдоносуў? - Ырымчыл деле эмесмин. Бирок, бейшемби, жума кїндєрї їйдї ысырыктап, жети токоч жасап, куран окутуп турабыз. - Курбуларыў менен канча убакытта бир ушакташасыўар? - Ар кандай, бош убакта телефон чалышып жаўылыктардан сурашып калабыз. - Маегиўизге чоў рахмат. Тєлєбїбї КАсЫмАлиЕВА


Айбат - коомдук-саясий гезити №48