Page 1

ТАШИЕВ УЯТ ЭЛЕ БОЛДУ

4

17 жаштагы жигит аял менен 5 жашар небересин єлтїрїп...

10

ЭЛ ЇЧЇН

Коомдук–саясий гезит •

aybatkg@mail.ru •

¹ 30 • 24-ìàé, 2013

туратбек МАДыЛБЕКов:

Бийликке «согуш» ачкан Мырзаев

"ДинозаврларДын" орДу МузейДе

3-4

Бек БорБИЕв:

5

Айпери СыДыКовА:

алгач сахнага ырдап эмес, бийлеп чыккам...

8

урМаТТуу окурМан! "айБаТ" гезитине жазылуу башталды!

ЭркеликТи БилБей чоЎойДуМ

Жазылуу почта кызматын кошкондо:

9

- 1 айга – 49 сом 50 тыйын - 3 айга – 148 сом 50 тыйын - 6 айга – 297 сом 00 тыйын

"Бишкек Парк"

жазылуу республиканын, бардык почта бєлїмдєрїндє чектєєсїз жїргїзїлєт.

МыйзаМсыз курулганБы?

СїЙїКтїї гЕзИтИўИзгЕ жАзыЛыўыз!

6

жазылуу индекси: 68546


2

айбат пресс Парламенттин 75 жылдык маарекесине канча каражат кетет?

«Чымындан пил жасагандарга»

Єкмєт башчысы єзї айтты Їстїбїздєгї жылдын 2-майында Давыдов мєўгїсїнїн тємєн жагы ээрип, акырындык менен тємєн кєздєй жылып жаткандыгы тууралуу маалыматтар таратылган эле. Аны айрым эл єкїлдєрї Давыдов мєўгїсїнїн єзї ээрип, жарылып жылууда деп кєбїртїп жиберишкен болчу. Буга байланыштуу єкмєттїн буйругу менен атайын комиссия тїзїлїп, иликтєє иштерин баштаган. Комиссиянын курамына министрликтердин жана ведомстволордун єкїлдєрї, кєзкарандысыз эксперттер, жарандык сектор жана Жогорку Кеўештин депутаты кирген. Комиссия бїгїнкї кїндє єз ишин аягына чыга элек. Бирок, алдын ала маалыматтар боюнча мєўгїнїн тємєн жагындагы жылуулардан «Кумтєр» кен казуучу жайындагы калдыктарды сактоочу жайдын бузулуп кетїї коркунучу жок. Бул кабарды 20-майда єкмєт башчысы Жантєрє Сатыбалдиев парламенттеги комитет жыйынында жар салды. Анын айтымында, мєўгїнїн тємєн жагынын ээриши «Кумтєргє» кедергисин тийгизбейт. «Коркунучту алдын алуу їчїн бир катар иштерди жасаш керек. Биз мониторинг жїргїзїп жатабыз. Мага азырынча комиссия коркунучтар тууралуу кабарлай элек» дейт премьер. Андыктан, «Самаркандан саман учуптур десе, Баланчанын їйїн шамал учуруп кетиптир» дегендей ашыкча кєбїртмєлєрдї чыгарган эл єкїлдєрїнє жол болсун! Дегеле «Кумтєрдїн» экологияга тийгизген кесепети дээрлик жоктугун эгемен эксперттер билдиришїїдє. Мисалы, экология боюнча дасыккан адис Эмил Шїкїров менен маектешкенибизде, ал буларга токтолду. - «Кумтєр» ишканасы деўиз деўгээлинен болжол менен 4000 метр бийиктикте жайгашкан. Ал жерде жапайы табият жок, тоонун арасында жайгашкан. Тактап айтканда, ал аймакта экосистема жакшы єнїккєн эмес. Андыктан экологияга зыяндуулугу азыраак болот. Анын їстїнє аталган ишкананын казуу иштерин жїргїзїїдєгї технологиясы заманбап їлгїдє. Ага байланыштуу алардын экологияга тийгизген зыяндуулугу эл аралык нормадан ашпайт. Тактап айтканда башка кен казуучу жайларга караганда «Кумтєрдїн» зыяндуулугу аз. - Демек, «Кумтєр» экологиябызды талкаламай болду, баланча миллиард зыян келтирди деген дооматтарга негиз жок турбайбы? - Дагы бир жолу кайталайын, «Кумтєр» экологиябызга олуттуу зыянын тийгизбейт. Мен ушуну гана айта алам.

Ж о г о р к у Ке ў е ш т е "Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеўешинин 75 жылдыгына арналган мааракелик иш-чараларды уюштуруу жана єткєрїї жєнїндє" Жогорку Кеўештин токтому кабыл алынды. Маареке Кыргызстанга шериктеш єлкєлєрдїн парламент єкїлдєрїнїн катышуусу менен єткєрїлмєй болду. Ошондой эле, токтом аркылуу кыргыз парламентинин 75 жылдыгына арналган салтанаттуу иш-чараларга даярдык кєрїї жана єткєрїї иштерин уюштуруу максатында, Жогорку Кеўештин тєрагасы Асылбек Жээнбеков башында турган уюштуруу комитети тїзїлїп, анын курамына фракция башчылары, бир катар тармактык комитеттердин тєрагалары, єкмєт мїчєлєрї жана башка кызмат адамдары кирди. Андан сырткары, уюштуруу комитетине мааракелик иш- чараларды уюштуруу жана єткєрїї планын жана программасын иштеп чыгуу тапшырмасы берилди. Токтомдун аткарылышын кєзємєлдєє Жогорку Кеўештин эл аралык иштер боюнча комитетине жїктєлдї. Ушундай тойлордон канча каражат кетээр экен?

Кыргызстанда єндїрїлгєн продукциянын 60 пайызы органикалык жол менен алынган Бул туурасында «24.kg» агенттигине BIO-KG Органикалык кыймыл федерациясынын жетекчиси Султан Сарыгулов билдирди. Айтымында, Кыргызстанда экологиялык жактан таза агропродуктуну єстїрїп, дїйнєлїк экономикада татыктуу орунга ээ болууга бардык шарттар бар. Базардагы сатылып жаткан жер-жемиштердин кєбї Кытай, Пакистан Тїркия мамлекеттеринен келїїдє. Алардын кєбї ГМО, аны текшерїїдєн єткєрїїгє бир да лаборатория жок, андай лаборатория ар бир бажыда, чегарада болушу керек. Кыргызстанга эў келечектїї туура багыт – бул жашыл экономикага єтїї. Мында экология, генефонд сакталат. «Биздин ассоциация жер-жерлерге барып, фермерлер менен семинарларды, жарманкелерди єткєрїп, акырындап бардык аймакты органикалык аймакка айландырууга аракеттерди жасап атабыз», - дейт Султан Сарыгулов.

Кыргызстан менен Азия єнїктїрїї банкы 1,5 миллион долларлык грант боюнча келишимге кол койду Келишимге кол кою аземи «КР инфраструктурасы менен тейлєє кызматындагы мамлекет-жеке єнєктєштїк: саясаттан долбоорлорго» форумунун алкагында єттї. Жапониянын жакырчылыкты кыскартуу фондунан бєлїнгєн каражат Кыргызстандагы аялдардын ишкерлигин єнїктїрїїгє жумшалат. 2001-жылдан бери КР инклюзивдик єсїїнї колдоо їчїн 8,5 миллион доллар алган. Республикада 600дєн ашуун активдїї кичи каржы уюмдары бар. Ал эми зайымчылардын 70 пайызы – аялдар. Бирок каржылоо туруктуу кичи бизнесин ачууга толук мїмкїнчїлїк бербейт.

Келдибеков катуу кетти... “Достордун” жетегине кирип кетип, забордон секирген Камчыбек Ташиев камалгандан бери Ахматбек Келдибековдун жылдызы жанып туру. Ташиев эле тоскоол болуп атканбы, буга чейин Камчыкенин кєлєкєсїнєн чыга албай жїргєн Келдибеков деги кыйын болду “мамлекеттик саясатчыга” айланып... Бир кызыктуу кеп уктук. Келдибековдун “Учур”, “Алиби”, “Эл сєзї” сыяктуу гезиттердин башкы редакторлору менен жолугушуп, бийликке каршы материалдарды бергендери їчїн ыраазычылык билдиргени чынбы? Алардын кылган эмгектери їчїн жайында Ысык-Кєлгє эс алдыра турганын убадалаптыр. Главреддер кєлгє барып, жайкалып, ары-бери шапар тебишсе, Келдибековдун “белеги” деп биле берели. Ошол эле жолугушууда бийликти мындан ары “шыбай” бермей, оппозиция лидерлеринин маектерин кєбїрєєк бермейлерге да келишишиптир. Келдибековдун жумушу кєп, тынч отурбайт. Анын айрым ишкерлер менен жолугушуп, эл арасында иш жїргїзїї їчїн каражат сураганы, жер-жерлерде координациялык кеўештерди тїзїп, элди бийликке каршы їгїттєє їчїн єз кишилери региондорго жєнєп кеткени боюнча да имиштер тарады. Жооптуу редактор: Улукбек КУТМАНБАЕВ Тел: 0770 56 94 88

Гезит ээси:

"Айбат Аймак" коомдук фонду Башкы редактор:

Каныбек Сапаров Редактордун орун басары: Тєлєбїбї КАСЫМАЛИВА

24-май, 2013-жыл

Редакциялык жамаат: Акинай АЙДАРОВА Мелис Артыков Мирбек АСАНАЛИЕВ Самара Саламатова Менеджер: Чолпон АСАНОВА Тел: 0772 75 45 49

Электрондук каттар їчїн дарегибиз: aybatkg@mail.ru Редакцияга келген материалдар жана сїрєттєр кайтарылбайт.

Гезит редакциянын компьютердик басма бєлїмїндє терилип, жасалгаланды. Жарнама бєлїмї: 0555 71 96 78, 0772 14 79 42

Сокулуктук Остап Бендер…. Заман єзгєргєн сайын адамдар да амалдуу боло башташты. Бул эми каатчылыктын айынан улам болсо керек десеў, айрымдар аны кесипке айлантып алган сыяктанат. Мындайлар хамелеон єўдїї. Бирде тїлкї болуп жойпуланса, бирде чєєдєй улуйт, бирде мышыкча мыйолосо, бирде итче улушат. Кыскасы булардан амал качып кутулбайт. Ар тїркїн ыкмага салып байлардын чєнтєгїн аўдыйт… Ошондой шумпайлардын бири Сокулуктан чыккан Данияр Жаныкулов деген жигит… Ал азыр «Ата-Журт» партиясынын тєрагасынын орун басары, А.Бекназаров баштаган оппозициялык кыймыл аталган «Эл їнїнїн» мїчєсї. Тар чєйрєгє таанымал адам. Бир кезде «Ата-Журт» партиясынын катардагы мїчєсї эле. Карапайым. Чєптєн жапыс, суудан тынч, єтє эле їлбїрєгєн жан болчу. Партиянын лидери К.Ташиев камалганы кєптєрдїн бактысы ачылды. Алардын бири Жаныкулов мырза. Ташиевдин туугандары алгач Даниярды пресс-катчылыкка, андан кийин партиянын тєрагасынын орун басарылыгына кєтєрїштї. Бийлик колго тийбей жїргєнбї же оўтоюн кїтїп жатканбы Д.Жаныкулов жанданып ити чєп жей баштады. Демилгени колдон чыгарбай оппозициянын катарында жїрїп бизнес жасоого єттї. Ар кандай нааразычылык акцияларын, Жалал-Абаддагы курултайды, єткєндєгї «АлаТоо» аянтындагы митингдерди уюштурууда К.Ташиевдин туугандары менен депутат А. Келдибековдон ири суммадагы акчаларды алып чєнтєгїн кампайтты… Андан да кызыгы Данияр бир кездеги К.Бакиевдин экскеўешчиси, экс-маданият министр, «ЭЛТР» телевидениесинин экс- жетекчиси «чала журналист, чала сабат чиновник» Нурлан Шакиевдин кєздєй адамы. Анын колдоосу менен А.Мадумаровдун колтугуна кирип К.Ташиевдин кеўешчиси болду. Н.Шакиев «ЭЛТР» телеканалын башкарып турганда Данияр акеў жаўылыктар блогунун жєнєкєй гана редактору болуп иштептир. «Устатынан шакирти єтєт» дегендей устатын аралай чаап К.Ташиевге кеўешчи болгонуна кєптєр тан беришет. К.Бакиевге Шакиев кандай кеўеш берип жїрїп аягы эмне болгонун коомчулук жакшы билет. Ал эми Даниярдын кеўешин Ташиев кандай кабыл алды экен? Же Камчыбекти абака тїрткєн Даниярбы? Аны эч ким билбейт. Болгону Камчыбек камалганы Даниярдын арааны ачылганы айдан ачык. Расмий тїрдє Данияр эч жерде иштебейт. Аялы чиедей балдарын карап їйдє. Бир їйдєн бир киши иштебесе бала–чака кантип багылат? Колоктоп кєчє митингдерде жїргєн Даниярдын кымбат баалуу машине тээп, эки кїндїн биринде Сокулук-Бишкек каттамы менен зыркыратып жїргєнї табышмак. Андан кызыгы Бишкектен їй карап жатканы айрымдарды таў калтырууда. Данияр мынча акчаны кантип тапкан? Саан уйдай саалып жаткан Ташиев менен Келдибековдун байлыгы Даниярдын бактысын ачканына таў калып деле кереги жок. Болгону Сокулуктан чыккан кыргыз Бендеринин амалкєйлїгїнє гана тан бересиў. Даниярды акыркы кездерде ИИМдин 10 бєлїмїнїн кызматкерлери менен кєргєндєр кєп. А балким оппозицияны финансылык жактан бєлїп жаруу їчїн бийлик тарабынан жиберилген Остап Бендер болуп жїрбєсїн? Ким билет? Д.Жаныкуловдун жаўы кадамдары жакынкы кїндєрї жаралат окшобойбу? Кїтє туралы. Сокулуктук Данияр-Остап астап болсо да оппозициядагыларга алдыра койбос…. http://mekendeshter.kg/index.php?kg=news2&id=1910

Депутат М.Абдылдаев єкмєттїн аймактагы єкїлдєрї иштебей, Бишкекте 3-4 кїндєп жїрїшєт деп нааразы болду Премьер-министр Жантєрє Сатыбалдиевде энтузиазм жоктой сезилип жатат, деп билдирди «Ата Журт» фракциясынын лидери Мыктыбек Абдылдаев 23-майда парламент жыйынында. Депутат єкмєт башчыдан «ден соолугуўуз жок болуп жатабы же чарчадыўызбы?», - деп сурады ал. Эл єкїлї белгилегендей, тирїї жанга оокат керек, кандай болгон кїндє да мамлекеттин кїчтїїлїгїн ойлош керек. Єкмєт, президент жана анын тегерегиндеги аппараттар элдин келечеги їчїн ойлонуп бирге иш алып баруулары зарыл. М.Абдылдаевдин айтымында, премьерминистр анын облустардагы єкїлдєрїнє, министрлерге баа берген жок. «Аймактагы жетекчилер 3-4 кїн Бишкекке келип жїрїшєт, иште болгону бир кїн болушат. «Биз мурда бир саат жумуштан кечиксек сєгїш алчубуз. Премьер-министр жетекчилердин жоопкерчиги боюнча чара кєрїп, эскертїї берип койсо жакшы болмок деп ойлойм», - деди депутат. Гезитте жарыяланган материалдар редакциянын кєз карашын чагылдырбайт. Макала жана интервьюлардагы чындыкка дал келбеген маалыматтарга макала жазган жана интервью берген инсандар єздєрї жоопкер. Жарнамалардын мазмунуна жарнама берїїчїлєр жооптуу. Жарнамалык материалдар:

Кыргыз Республикасынын Адилет министрлигинде катталган, Каттоо № 1853 Гезит «ММК колдоо боюнча борбор» фондунун басмаканасында басылды Гезит келишим баада.

Буйрутма №1343

Нускасы: 5000


3

мезозой эрасынан сїйлєйбїз

Мадумаровдон уламыштар жана мифтер

Кече жакында эле кыргыз саясатындагы дагы бир динозавр Адахан Мадумаров уйкудан ойгонуп, єзїнїн бар экендиги тууралуу билдирди. Аны Акаевдин башкаруусундагы мезозой эрасындагы гиганттарга алып барып койсо болот. Ал учурда Кыргызстандагы саясатчыларды колдун манжалары менен саноого мїмкїн эле. Кыргыз саясатынын биринчи "динозаврлары" демократиялаштырууну Батыштын колу менен жасап жана алардын идеясы менен азыктанып келишкен. Алар єздєрїнїн кийинки муундарынан демагогдугу жана тїрдїї сын-пикирлерге карата бекем нервтери менен айырмаланып келген. Бакиевдин бийлиги учурунда мына ушундай «єзгєчєлєр» бийликке келип, гїлдєштї. Алар оппозицияны ийгиликтїї «басышып», башкы "тироназврдын" їй-бїлєлїк бийлигин цементтеп, бекемдегенге аракет кылышты. Алар саясатчылардын, журналисттердин жана коомдук ишмерлердин єлїмїнє, стратегиялык обьектилердин сатылышына жана ачык эле мамлекеттин элине каршы саясатка кєздєрїн чылк жумуп турушту. Бїгїнкї кїндє Кыргызстанда алгачкы "динозаврлар" єзгєрїїлєрдї, анын ичинде саясый єзгєрїїлєрдї кабыл ала алышпай, бир четинен «тирилип» чыгышууда. Кыргыз саясатынын мына ушундай тїрї бїгїнкї кїндї кандай кабыл алып жатышкандыгы тууралуу кечээ жакында эле Адахан Мадумаров маалымат жыйынында билдирди.

Макиавеллинин жолун улоочу Бул маалымат жыйынындагы Мадумаровдун билдирїїлєрїнїн тєркїнїн тїшїнїї їчїн, анын єзїнїн саясый карьерасында Италия ойчулу Никколо Макиавеллинин философиясынын негизинде єзїн алып жїргєнїн эске сала кетїї керек. Убагында муну Аскар Акаев дагы толугу менен окуп чыккан. «Макиавелизм» термини политологиялык контексте єтє катуу, борборлоштурулган бийлик идеялары менен сугарылган. Моралдык-этикалык нормалар боюнча тїшїнїк жок. «Максатка жетїї їчїн бардык каражаттар жакшы» дейт Макиавелли. Макиавелизмдин феноменине тєрт фактор кирет: алдамчылык, жасакерлик, моралга ишенбєє жана адамдар башынан эле алдамчы жана туўгуюк, кара менен акты ажырата албайт. Мадумаров «Бїтїн Кыргызстан» партиясынын лидери катары кайра баштан бийлик їчїн кїрєшїїнї чечти. Ошол эле учурда коомдук тїшїнїктї манипуляциялоодон биздин тарыхтагы баарыбызга белгилїї фактыларды бурмалоо аркылуу «чуркоого» даяр. Бїгїнкї кїндє бийликти бир гана жалкоолор сындаган жок. Мамлекетибизде бардыгы начар абалда, астын-їстїн болуп жатат деп айтыш їчїн саясат таануучу, же єтє кїчтїї адам болуштун кереги жок. Бул жол Мадумаров їчїн мурда да басып єткєн жол

болуп эсептелет. «Мамлекетте хаос болуп турат. Кыргызстан талкалануунун, жок болуунун чегинде турат. Кыргыз Республикасында туруктуу тємєндєє жїрїп жатат, азыр тик учуп бомба таштоочу самолеттун хроникасы болуп жатат» деген єўдїї эпитеттер менен Адахам Кимсанбаевич учурдагы кырдаалды сїрєттєйт. Мына кызык! Дал эле ушундай эпитеттер менен ал 2004-жылдагы саясый кырдаалды дагы сїрєттєп, Акаевдин бийлигин сындаган болчу. Мен муну єз кулагым менен уккам. Єлкєбїздї мына ушундай абалга ким алып келди? «Коллективдїї жоопкерчилик персоналдык жоопкерчиликсиздикти жаратууда. Эгерде мамлекет башчысы эки жылдан кийин Россияга жардам бере баштайбыз деп айтып жатса, мени мамлекетибиздин келечеги аябай тїйшєлтєт. Ден соолугу чыў адам, акыл-эси жайында адам, соо адам, нормалдуу адам мындай сєздєрдї сїйлєбєйт», - дейт Адахам мырза ошол эле маалымат жыйынында. Мунусу менен ал кайрадан коомдук тїшїнїктї манипуляция кылуучу эски ыкмасына салып жатат. Биринчи революция болордун алдында Акаевдин ичимдикке жакын экендиги тууралуу имиштердин кандай тараганы эсиўиздерден чыга элек болсо керек. Мындай учурда анын бул айткандары сєз арасында эле кетип калган кеп эмес, учурдагы президентке кєлєкє тїшїрїї максатында атайын жасалган пиар-жїрїш. Макиавелли карапайым эркин элди жаман кєрчї. Мадумаров єзї дагы карапайым элден єтє эле алыс. Анын дене-боюна идеалдуу жарашып турган жаўы модадагы Италиянын костюмуна кєўїл бурсак эле, анын канчалык элден алыс экендигин тїшїнєбїз. Кымбат буюмдарды єтє жакшы кєрєт жана аларды тартынбастан демонстрация кыла алат. Ал эми кайсы акчага алардын партиясы жашап жатканын, їй-бїлєсїн кантип багып атканын сурасак, Мадумаровдун жообу бул болду: «Адамдардын жардамы аркылуу жашап жатам. Менде жумушсуз деген статус бар». Кыргызстандагы бардык жумушсуздар ушундай жашаса кана! Мадумаров дагы бардык эле саясатчылар сыяктуу элдин колдоосу болбосо, эч ким болбой калаарын жакшы тїшїнєт. Ошондон улам тємєндєгї фразаны келтирип жатат: «Бїгїнкї кїндєгї оппозиция элдин єзї. Элибизде саясый маданияттуулук єтє жогорку деўгээлде. Андыктан митингдерге чуркашпайт. Себеби мамлекетибизде кандайдыр бир деўгээлде вакханалия болушун каалашпайт».

«Бизди социалдык кыйроо кїтїп турат...» Макиавелли єзїнїн учкул сєздєрїнїн биринде « адамдардын жан дїйнєсї єтє жєнєкєй жана эў керектїї нерселерге абдан азгырылгандыктан, алдагысы келген адам алдана турган адамды ар дайым таба алат», - деген. Ал эми анын жолун жолдогон

Мадумаров 1 жарым жылдан кийин єлкєбїздє социалдык кыйроо болот деп кєзї ачыктык кылып жатат. «Келечегибиз абдан тынчсыздандырат. Россия Федерациясы 2015-жылдын 1-январынан тарта Россияга келген, убактылуу жашаган же иштєє їчїн келген жарандар эл аралык стандарттагы паспорттору болсо гана ал жерде жїрє алаары тууралуу чечимин чыгарды. Биздин жарым миллиондон ашык адамдар ал жакта id карталар менен иштеп жїрєт. Бул деген бизди алдыда социалдык кыйроо кїтїп турат дегенди билгизет. Элестетип кєргїлє, жарым миллион адам бир мезгилде паспортторун алмаштырууну талап кылып жатса?”. Кечириўиз мырза Мадумаров, бирок алдыда али бир жарым жыл бар. Ошондой эле белгиленген убакытка чейин биздин жарандар паспортторун алмаштырбай жїрє берет деп айтыш, єз элине болгон сый-урматтын жоктугун шардана кылуу жана аларды акылы тайкы акмак катары саноо . Бул сєзї менен Мадумаров жєнєкєй жарандарга текеберчилик менен карап, алсыз жана кєз каранды адамдардай мамиле кылды. Адамдардын бир бєлїгї мамлекеттик машина качан ойгонот деп кїтїп отурбастан эле аталган маселени чечїїгє алдын ала аракет кылаарын тїшїнїїгє анын акылы жеткен жок … Мадумаровдон дагы бир коркутуп-їркїтїї . «ЮНИСЕФтин

маалыматтарына ылайык Кыргызстанда 70-80 миў мектеп жашындагы балдар мектепке барышпайт. Ал эми биздин маалыматыбыз боюнча 120 миў. Эгерде мурда бир эле окуучу мектепке барбай калса, бул райондук деўгээлдеги чатакка айланчу. Эми элестетип кєргїлє, ушул 100 миў кароосуз калган балдардын бештен бир бєлїгї тескери жакка басты дейли, бул 20 миў бала. Бул Кыргыз Армиясынан эки эсе кєптїк кылат. Алар Конституцияўа, мыйзамга тїкїрїп да коюшпайт. Эми элестетип кєргїлє, 10 жылдан кийин Кыргызстанды эмне кїтїп турганын. Биз кандай муунду даярдап жатабыз?» Чынында эле чоочулоо негиздїї. Анткени эгемендиктин 20 жылдыгында тийиштїї тарбия жана билим албаган балдардын мууну єсїп чыкты. Анткени колунда бийлиги барлар болгон аракетин кырдаалды жєндєшкє эмес, бийлик їчїн болгон кїрєшкє жумшашты. Тагыраак айтканда, ресурстарды ээлеп алууга жан їрєштї. Ошондой эле кызмат орундарына адистик жєндємдїгїнє карап эмес, президентке ыўгайлуулугуна карап дайындашты. Мындай кєрїнїш азыр да бар. Азыр Мадумаровдун тынчын алып жаткан нерсе анын да бийликте турган мезгилиндеги ишмердигинин жемиши. Ал эми анын бардык сєздєрї - нукура таза суудай популизм.

Бир стакан сїт жана булочка Мадумаровдун коомго каршы

туруусунун тєркїнї, ал азыркы кырдаалга єзїнїн єлкєдєгї башаламандыкка жана талап-тоноолорго, Кыргызстандын єнїгїїсїнїн траекториясын пикеттер менен ар жерди бомбалап жаткандыгына эч кандай тиешеси жок деп эсептегендигинде жатат. Єзїнїн 2005-жылдын жазынан 2009-жылдын октябрына чейин бийликте турган мезгилиндеги негизги жетишкендиги катары Мадумаров экономикалык кыйынчылыктарга карабастан 1-4 кластын окуучуларына 1 стакан сїт жана булочка бергенин айтып келет. Ошондой эле бардык балдар тєрєлгєндєн тарта 5 жашка чыкканга чейин эмдєєлєрдї мамлекеттин эсебинен алып келгенин кошумчалайт. Бир стакан сїт менен булочкага эч кандай каршылыгым жок. Єсїп келе жаткан организмге кальций менен углеводдор керек. Бирок, Кыргызстандын балдарына жана алардын ата-энелерине бактылуу ємїр сїрїїсї їчїн коопсуздук да керек. Бакиевдердин башкаруу мезгилиндеги кандуу кыргынга жана ондогон саясатчылардын єлїмїнє Мадумаровдун пикирлеши Жаныш Бакиевдин катыштыгы бар экендигин эске салган айныгыс фактылар «Бїтїн Кыргызстандын» лидерине анча жага бербейт. «Саясатчыларды жана депутаттарды єлтїрїп жатканда сиз неге коўгуроо каккан жоксуз?» деген суроого Мадумаров «Ар бир адам кылган иши їчїн жооп бериш керек, мен ошон їчїн жеке жоопкерчилик тууралуу айтып жатам жана менимче ошол жылдары бийликтин жїзї бир гана Мадумаров менен чектелген эмес, мен социалдык гана маселелерге ар дайым жооп бергем”, -деп ар нерсенин башын бир айтып кутулат. А эгерде Мадумаровго тєрт жыл бою Спикердин, Мамлекеттик катчынын жана Коопсуздук кеўешинин катчылыгы кызматтарын ээлеп отурганын айтсаў, анда ал : «Биз сиз менен бирдей жоопкерчилик тартышыбыз керек. Ар бир Кыргызстандын жараны жоопкерчилик тартыш керек, бирєєлєрї азыраак, кийинкилери кєбїрєєк», - деп ишендирет. Жоок мырза Мадумаров єз жоопкерчилигиўизди єзїўїз кєтєрїїўїз, керек болсо элдик соттун алдында.

« Мен бул жерде тиешем жок ! Такыр эле тиешем жок !» Аргасыздан Буратино филминдеги Дуремардын сєздєрї эсиўе келет. Мадумаров болсо биздин баарыбызды эстерине жара чыгып калган деп ойлойт окшойт жана тарыхты ал кандай айтып берсе, ошондой кабыл алабыз деп єзїнє-єзї бекем ишенип алган. Эл арасында жаўгак уюлу боюнча чыр чатактан улам парламенттин спикери кызматынан кол жууганын Мадумаров бїгїнкї кїнї президенттин электр энергияга болгон тарифтерге вето койгонуна макул эместигинен улам болгон деп айтып жїрєт. (Уландысы4-бетте) 24-май, 2013-жыл


4

саясат десе эле...

Ташиев уят эле болду Алга КЫЛЫЧЕВ, «Элдик сакчы» коомдук бирикмесинин командиринин орунбасары:

«Тїштїк коогалаўын басууда он миўдеген адамдардын салымы бар»

Сузак районундагы Барпы айыл єкмєтї абакта жаткан Камчыбек Ташиевге «Кыргыз эл баатыры» наамын ыйгаруу сунушун президент менен ЖК тєрагасына жолдогону маалым болду. Ташиев мындай мартабалуу наамга татыктуубу?

Меўди МАМАЗАИРОВА, Кыргыз эл акыны:

«Ташиевге эл баатырлыгын берїї эрте» - Акыркы мезгилдерде жогорку наамд ардын б аасы єтє т є м є н т ї ш ї п ке т ти. Мындай жогорку деўгээлдеги наамдарды алуу їчїн ал адам єтє тереў эмгек сиўириши керек. Туура, Ташиев да-

гы «кыргызым» деп келаткан жигиттердин бири. Бирок, азырынча бул жогорку наамды берїї эртелик кылат. 1990-жылы дагы Ошто коогалаў болгон. Ошондо 12 кыргыз баланы кїнєєсї жок эле єлїм жазасына тартышкан болчу. Мына ошолордун укугун коргоп, тїрмєлєрдї кыдырып жїрїп Жаркын Темирбаева єлїм жазасынан куткарып калган. Мына ушул кїнєєсїз жерден эле єлїм жазасына тартылган балдардын ємїрїн сактап калган Жаркын Темирбаеванын эмгеги эрдик. Анын 12 баланы єлїм жазасынан куткаргандан кийин телевидениеге тартып, чыгарган болчум. Азыр анын денсоолугу начарлап, кыйыныраак абалда турат. Мына ушундай эмгектерди баалашыбыз керек. Улуу Ата-Мекендик согушта душмандардын канчалаган танктарын жардырып, дзотко жїрєгїн тоскондон кийин СССРдин баатыры деген наамды беришкен. Андыктан наамдардын баркын тїшїрбєйлї.

- Тїштїктєгї коогалаўда мекенинин тагдыры їчїн кайдыгер карабаган эр жїрєк жигиттердин бардыгы эле салым ы н к о ш у ш т у. А л жерде Курсан Асанов дагы жїрдї, Мелис Турганбаев барды. Канчалаган элдик кошуундар барып, эки элди ынтымакка чакырды. Ташиевге караганда алда канча татыктуу салымын кошкон он миўдеген адамдар бар. Бул деген ар бир кыргыз жигитинин Мекенинин алдында жасай турган милдети. «Мен ушинтип эмгек кылдым эле, баатырдыкты бергиле» деш туура эмес. Анда ошол коогалаўды токтотууга салымын кошкон адамдардын бардыгына «Кыргыз эл Баатыры» деген наамды бериш керек болуп калат. Элиўди, Мекениўди кандайдыр бир наам їчїн коргобосо керек. Биздин коомдук бирикменин дагы балдары барган. Гуманитардык жардамдарды жер-жерлерге таратып жїрїштї. «Элдик сакчы» коомдук бирикмеси апрель революциясынан кийин канчалаган дїкєндєрдїн таланып кетїїсїнєн сактаган. Оштогу коогалаўды да токтотууга барган. Анысы їчїн эч кимден эч кандай наам сураган жок. Мекени їчїн чыныгы эмгек кылган адам, мындай

кылбайт. Ошол тїштїктєгї коогалаўда эки элди жараштырам деп єзбектердин айылына барган куралы жок милиционер каза болуп калбадыбы? Мына ошолорго мындай наамды берсе болот. Ал эми Ташиев аман эле болсун. Балким, мындан кийин оўолуу жолуна тїшїп, эли їчїна к эмгегин єтєп калаттыр. Назгїл МАМЫТОВА, «Ачык саясат» гезитинин башкы редактору: - Аябай кїлкїлїї маалымат экен. Єткєндє эстелик тургузулат деди эле, эми «Эл баатырын» бергиле дегени эмнеси? Ушул Ташиев тууралуу маалымат уксам эле кїлкїм келет. Кээде шумдуктуудай идеялары менен коомчулукту дїрбєтїп коет. Эмне Ташиев Ак їйдїн тосмосунан секиргени їчїн эл баатырын берелиби же ЄКМны жетектеп турганда 18 миллионду жегени «эрдиги» їчїнбї? Тїшїнє албай турам. Наам берїїнїн да єзїнїн негиздери, жол жоболору болушу керек. Ачыгын айтканда, Кыргызстанда кимдин колунда бийлик болсо же кимдин таанышы бийликте болсо орден, медалдардын баарысын ошолор алат эмеспи. Ошол себептїї Ташиев да эл алган наамдан мен куру калмак белем деп, айылдаштарын їгїттєп жатса керек. Кыргызстандын азыркы абалын эске алганда эл алган наамдардан Ташиев деле куру калбай ала берсин... Акинай АЙДАРОВА

Мадумаровдон уламыштар жана мифтер (Башталышы 3-бетте) Єзїнїн бул кызматты аркалап тургандагы аткарган ишин Мадумаров тємєнкїчє пафос менен эскерет: «Азыркы Жогорку Кеўеш менин долбоорум боюнча оўдоодон єткєн жагымдуу имаратта отурат, аны деген Мадумаров жасаган. Мен жарым жыл ичинде мамлекеттин казынасы їчїн 38 миллион сом їнємдєдїм. Биздин парламенттин бюджети азыркыга салыштырмалуу їч эссе аз болчу. Менин кызматтан кеткенимдин себеби Ысык-Кєлгє 10 депутат семинарга барса, 10 машинага бензин куюусуна тыюу салгам. Мен аларга кызматтык иш сапарларга акча бєлгєн эмесмин. Мен Камбар-Атанын курулушуна бир жумалык айлык акыларды которуш керек деп демилгелегем. Ушундан улам мени жактырышчу эмес. Мен уюлдук телефондорду Жогорку Кеўештин жыйындар залына алып кирїїгє тыюу салгам. Мен жыйындар залына ылайыксыз кийимдер менен кирїїгє тыюу салганмын. Мунун баары кимге жакмак эле? Мындай тартип эч кимге жакпайт».

Чын эле, анда эмнеге бул адам убара тартты экен? Мадумаров єзїнїн эў негизги жетишкендиги катары 2005-жылдагы биринчи ынкы24-май, 2013-жыл

лапка да, 2010-жылдагы экинчисине да катышпаганын айтып келет. Кандай айтсак… Мадумаровдук ишмердїїлїктєн коомчулуктун кыжырын кайнаткан мисалдарды издеп табыш керек анда.

Ким демократияны абдан сїйгєн президент? «Азыркы парламент бул Атамбаевдин колундагы марионеткалар, учурда бийликти узурпациялоо жїрїп жатат», - деп эсептейт Мадумаров. «Мисал катары Бакиевдин учурунда башка партиянын єкїлї Кулов премьерминистр болгон. Андан кийин Атамбаев да болгон. Ошол мезгилдеги кайсыл узурпация жєнїндє сєз болуп жатат? Демек, бир президент калгандарына караганда демократиялуу болгон. Же бул факт эмеспи?» дейт Адахам мырза. «Сиз демократияны абдан сїйгєн президент Бакиев болгон деп айткыўыз келип жатабы?» - деп Мадумаровдун оюн тактагыбыз келет. «Мен антип айткан жокмун, бирок иш жїзїндє ошондой болуп жатат дейт. Мен болгону тарыхый окуяларды салыштырып жатам”, - деп шыр жооп берет Мадумаров єзїнїн кєндїм ыргагына салып. Жалпылап айтканда, бул Мадумаровго тийиштїї ыкма би-

ринчи бир нерсени айтат, бирок андан кийин журналисттер сєзїмдї бурмалап салыптыр деп элдин баарын ишендиргиси келет. Же болбосо тїз жооп берїїдєн качып же теманы башка саясатчыга буруп жиберет. Эў негизгиси фактыларды «бышырып», кырдаалды єзїнє ыўгайлуу нукка буруу гана оюнда. «Биздин партиянын расмий позициясы америкалык база токтоосуз тїрдє Кыргызстандан чыгып кетиши керек. 40 километр радиуста эки авиабаза турганы бул деген акылга сыйбаган нерсе. Кайсыл мамлекетте мындай болушу мїмкїн? Ушунун єзї Кыргызстандын тышкы саясатынын

жарамсыздыгы», - деп жыйынтыктайт Мадумаров. Анда эмне їчїн башта бул жєнїндє їн каткан эмессиў?! Бакиевдер ооз ачканга уруксат берген эмеспи? «Эч ким Атамбаевден 2014-жылы базаны чыгарабыз деген билдирїї жаса деп талап кылган эмес. Мунун єзї анын тышкы саясатты жїргїзїїгє даярдыгы жок экенинен кабар берет. Мындай иштерге єтє аяр жана акыл калчап мамиле жасаш керек», деп Мадумаров акыл їйрєтєт. Демек, єз кезегинде ал Коопсуздук кеўештин катчысы болуп турганда Бакиевди база боюнча маселеге абдан туура даярдаганбы? Эсиўиздерде болсо, Курманбек Салиевич Кремлдин басымынан улам 2009-жылы Москвада АКШнын авиабазасы Кыргызстандын аймагынан чыгарылат деп басма сєз жыйынында билдирїї жасаган. Андан кийин бул чечимди да ойноктотуп июлда базанын атын Транзиттик жїк ташуу борбору кылып єзгєртїп койгон. Ушундан улам Россиянын жетекчилиги мындай алдамчылыкка эстери эки болуп таў калган. Кийинчерээк, Бакиевдин мындай чечим чыгарышына баласы Максимдин таасир эткени белгилїї болгон. Эми болсо Мадумаров «Кыргызстан бїгїнкї кїнї марионетка болду» деп кыйкырып жїрєт.

"Динозаврлардын" орду музейде Динозавр саясатчылардын амбициясы аттын башындай, бирок билдирїїлєрїндє рационалдуу тїшїмдєр аз. Алар маселелерге єтє їстїртєн карашат. Учурдагы бийликти єтє так жана курч себептер менен сындаганга болот. Бирок, ал їчїн кєйгєйлєрдї ичинен билїї керек. Ал эми Мадумаровго кандайдыр бир їстїртєн гана алынган себептер жетиштїї болгон. Мадумаров єўдїї саясатчыларга мїнєздїї дагы бир кєрїнїш, алардын тїзїлгєн кыйын кырдаалдан чыгып кетїїнїн кандайдыр бир конструктивдїї жолун таба билбегендери. «Биздин элдин аў-сезими жана саясый маданияттуулугу єсїшї керек. Кыргызстандын эли єздєрїнїн жоопкерчилигин сезиши керек», - болду, Мадумаровдун болгон-толгон кеўеши ушул. Андыктан Мадумаровдун єзїнє Макиавеллинин сєзїнєн цитата келтирип кеўеш бергиў келет: «Бєлєк адамдардын соот-шаймандары кеў болот, же тар келет, же таптакыр эле эпсиз». Эгерде Мекенди коргоочу болуу колдон келбей жатса, мїмкїн кесипти алмаштырыш керектир? Деги эле партиялаштардын эсебинен канча убакытка чейин жашаганга болот?! «Дело№…» гезитинен которулду


5

Казакстан менен Албиондон соккон жел

Бийликке «согуш» ачкан Мырзаев же «Элдин фронттун» кємїскєдєгї кожоюну Їсєновбу?

Элге аты-жыты белгисиз Абдумалик Мырзаевдин «Элдик фронт» кыймылынын тегерегинде тїрдїї кептер айтыла баштады. Айрымдары аталган кыймылдын артында таасирдїї саясатчылар турат дешсе, эми анын жаўы кожоюндары тууралуу жаўы версиялар жаралды. Ал турсун, «Элдик фронт» ушул жумада борбордук аянтта ири митинг єткєрїп, Ак їйгє чабуул жасоону мерчемдегени, бирок, кандайдыр бир себептерден улам планы жїзєгє ашпай калганы каўкууланууда.

Абдумалик мырза негедир акыркы убакта Россия, Казакс-

танга бат баттан чабагандап калды. Мунун олуттуу себеби бар

дешет билермандар. Жеке булагыбыздан алынган маалыматка ишенсек, ал бийликти кїч менен басып алууга ниеттенип, «барбарос» планын тїзгєнї кабарланды. Бул максатта Россияга барып, ал жактагы достору менен сїйлєшїп, 19-майда кайтып келиптир. Келери менен К.Шайымбетов деген адамга 30 миў доллар карматып, жоон билек жигиттерден турган топ куроо тапшырмасын бергенин эшиттик. Шайымбетовдун да алкымы кенен белем, 30 миў доллардын жарымынан кєбїн жеке иштерине жумшап салганы экен. Мындан улам, экєєнїн ортосунда уруш чыгып, аз жерден бири биринин мурдун кандап кое жаздаганы эмнеси? Деген менен, экєєсї эртеси эле элдешип алышыптыр. 20-майда экєєсї Динара Назаркулова, Дєєлєт Жапаров (Садыр Жапаровдун тууганы) жана «Эр таймаш» федерациясынын 150гє чукул «желдеттери» менен «Манас айылында» жолугушуу єткєрїп, ушул жумага пландалган акцияга байланыштуу даярдыкты талкуулашыптыр. Ошол эле кїнї кечинде Байтик баатырдын кїмбєзїндє кезигишип, кайрадан келечек пландарын талкуулап,

“Ата-Мекенчилердин” мародерлукка тиешеси боюнча чуунун басылчу тїрї жок “Ата Мекен” фракциясынын їч депутаты – Эркин Алымбеков, Асия Сасыкбаева, Бактыбек Калмаматов кечээ Жогорку Кеўештен маалымат жыйын єткєрїштї.

Шаршемби кїндєгї парламент жыйынында Болот Шердин “мага кылмыш ишин козгошту, мародерлук боюнча, бул эмне деген жорук, мен Батукаев боюнча комиссиянын жетекчисимин, бул кысым”, деп бапылдаганы анын кесиптештеринин журналисттер алдына чыгуусуна тїрткї болуптур. “Атамекенчилердин” айтканына караганда, Жаза аткаруу башкармалыгынын жетекчиси Зарылбек Рысалиев Азиз Бату-

каевдин эркиндикке чыгуусуна чоў салым кошкон, ошондуктан, єзїнїн артын качыруу їчїн “Ата Мекендин” депутаттарына чабуул баштады. Далил катары депутаттар Зарылбек Рысалиевдин президентке жазган рапортун журналисттерге таратышты. Ага баам салсак, Рысалиевдин ИИМ министри болуп турган убагында иликтєє жїргїзїлїп, “Ата Мекен” партиясынын айрым депутаттарынын 2010-жылдын 7-апрелиндеги мародерлук фактыларына тиешеси бардыгы аныкталган. Мындан тышкары, ошол кїндєрї Т.Мадылбеков жана Р.Тєлєгєнов Жаныш Бакиевдин токолу Жылдыз аттуу айымды кармап алышып, анын бошотулушуна 300 миў сом талап кылышып, ал акчаны Райкан мырзанын уулу Муса барып алып келгенден кийин кое беришиптир. Ошондой эле 7-апрелде 1987-жылы туулган Чыўгыз Актанов деген адам октон каза болуп, “Ата-Бейитке” коюлган экен. Рысалиевдин иликтєєсїнє ылайык, ал мародерлордун колунан каза тапкан жана аны моргко Тєлєгєновдун уулу Муса жеткирген. Мындан тышкары, кєптєгєн талап-тоноо фактылары, мародерлордун телефон аркылуу Тєлєгєнов, Мадылбеков, Шер Болот, Текебаев менен байланышып тургандары аталган рапортто жазылган. Кыскасы, бул рапорт боюнча 7-апрелде Бакиевдердин болгон-бїткєн оокаттарын “атамекенчилер” тоношуптур. Биз болсо мындай маалыматтарга эмне дээрибизди билбей турабыз... Эгерде ушунун баары чын чыгып, аталган фактылар аныкталса, анда эле “Ата Мекендин” ит болгону. Ишенгем кожом сен болсоў... деп эле кала берчїдєйбїз. Кандай болгон кїндє да, чындык баарынан жогору туруш керек. Бул фракциянын депутаттары ушуга аралашкан болсо, мыйзам боюнча сот алдында жооп беришсин. Керек болсо, камалышсын.

«бирге болобуз, аягына чейин чогуу турабыз» деп антташып таркашканы тар чєйрєдє кызуу талкууланууда. Ал эми 21-майда Казакстанга сапар алып, ал жактан шаабайы суз кайтканы таў калычтуу. Кайтып келери менен санаалаштарын чогултуп, Казакстандан келчї каражат убактылуу токтогонун, ошон їчїн, «тєўкєрїш» жасоо операциясы белгисиз мєєнєткє жылдырылганын ачык айтканы жалганбы? Макаланын башында маалымдагандай, Абдумалик мырзанын кєшєгє артындагы «дирижерлору» тууралуу жаўы версиялар жаралды. Ишенимдїї булагыбыздан алынган маалыматка таянсак, А.Мырзаев кезинде экс-єкмєт башчысы Данияр Їсєнов менен достук мамиледе болгон экен. Ал эми Мырзаевдин байма-бай Астанага катташын, дал ошол Їсєновго байланыштырышууда. Укканыбызга караганда, Їсєнов Мырзаевге ири каражат берип, бийликти кїч менен алмаштырууга їндєп жаткан имиш. Данияр мырзаны туура тїшїнсє болот, їч жылдан бери бєтєн жерде жїрїп, чїнчїп бїткєндїр. Мекенине кайтып келейин десе, темир

тордон коркот. Такыр айласы кеткенде Мырзаевди пайдаланып, азыркы бийликти алмаштырайын дегени го? Бирок, кыргыз эли пикет-митинг, тєўкєрїш дегендерден жедеп тажап бїткєнїн буга чейинки нааразычылык акциялары тастыктабадыбы? Андыктан, Їсєнов Мырзаев аркылуу «тєўкєрїш» жасайм десе жаўылышат. «Элдик фронтко» байланыштуу дагы бир кызык нерсе. Тумандуу Албиондо бєгїп жаткан экс-ханзаада Максим Бакиевдин да аталган кыймылга катыштыгы бар деген кепти угуп келмебиз оозубуздан тїштї. Анын їстїнє, Максим жакында эле Їсєновго жолугуп, Кыргызстанда «кипиш» кылуу планын сунуштаганы тууралуу кеп желдей тарады. Эгер бул маалымат чын болсо, анда Мырзаев «шайтан оюнчулардын» торуна тїшїп калды десек жарашат. Макалабызды ушул жерден токтото туралы. Гезитибиздин кийинки санында Мырзаевдин ємїр таржымалы жана анын жашыруун пландарын ачыкка чыгарабыз… Акинай АЙДАРОВА

Єкмєт Исхак Масалиевге сєгїш жарыялады Єткєн жылдын эсебинен кызмат абалынан пайдалануу боюнча 180 кылмыш иши ачылып, анын 122си айыл єкмєтїнїн башчылары болгонун премьер-министр Ж. Сатыбалдиев парламенттин жыйынында билдирди. “Текшерилген айыл єкмєттєрїндє ушунча факт катталды, текшерилбеген айыл єкмєттєрїндє канча мыйзам бузуулар болуп атканы азырынча белгисиз”, - деген премьер-министр, айыл єкмєтїнє тїз каржы берїї чыгымды кєбєйткєнї менен, кєйгєйдї азайтпаганын белгиледи. Бюджетти кайра карап чыгуу сунушун киргизди. Ошондой эле єкмєт башчы бир жыл ичинде кызматтан алынган жетекчилер тууралуу да маалымат берди. “Єткєн жылы Салык инспекциясынын жетекчиси кызматтык милдеттерин так аткара албаганы їчїн кызматынан бошотулуп, анын ордуна Исхак Масалиев дайындалган. Тєрт айдын ичинде салык чогултуу планын жетиштїї аткара албаганы їчїн Исхак Масалиевге сєгїш жарыяладык”, - деди Ж. Сатыбалдиев.

Ворух анклавын айланып єткєн жолду куруу токтотулду "Тажикстандын Ворух анклавын айланып єткєн жолду куруу токтотулду". Бул тууралуу бїгїн, 23-майда журналисттер менен болгон жолугушуу учурунда Чек ара кызматынын тєрагасы Токон Мамытов айтты. Ал апрелдин соўунда Баткен облусунун аймагында жергиликтїї тургундар менен Тажикстандын жарандарынын ортосунда Ворух анклавын айланып єткєн жолду курууга байланыштуу чыр-чатак келип чыккандыгын эске салып єттї. "Бул окуядан кийин жолдун курулушу токтоп калды. Учурда жоопкерчиликтїї жактар Тажиксатндын бийлиги менен сїйлєшїїлєрдї жїргїзїп жатат. Бул убактылуу гана, жакын арада курулуш кайра башталат", - деди Мамытов.

Чиновниктерди кыскартуу менен єкмєт 500 млн сомду їнємдєдї Чиновниктерди кыскартуу менен єкмєт 500 млн сомду їнємдєдї. Бул тууралуу бїгїн, 23-майда Жогорку Кеўеш єкмєттїн 2012-жылга карата отчёту менен таанышып жаткан учурда премьер-министр Жантєрє Сатыбалдиев билдирди. Анын айтымында, єткєн жылы єкмєт мїчєлєрї 1 900 адамга кыскарган. "Аларга компенсация катарында 40 млн сом берилди, бирок 500 млн сомду їнємдєп калдык", деди башбакан. Айбат пресс 24-май, 2013-жыл


6

эл їнї

Бакыт Абдыкапаров, Башкы прокурор А.Салянованын ємїрлїк жолдошу:

жабыр тарткан жарандарыбыздын кєйгєйлєрї тезинен чечилиши керек 20-май тїнї саат 23:00 чамасында Бишкекке Жогорку Кеўештин фракция жыйынына чакырылган жарандарыбызды жыйынга келбєєгє Баткен райондук Билим берїї башкармалыгынын бєлїм башчысы Абылгазы Заитов їндєп, эгер жыйынга бара турган болсоўор, иштеп турган жумушуўардан айрыласыўар же болбосо административдик чараларды кєрєбїз деп коркутканын жаш саясатчы Жеўиш Молдокматов єзїнїн басма сєз кызматына кабарлады. Жеўиш Молдокматовдун маалыматына ылайык, 27-апрель кїнї Баткен облусундагы Ворух анклавындагы Кыргызстан жана Тажикстан жарандарынын ортосундагы жаўжалдан соў бийлик тарап жабыр тарткандардын ушул убакытка чейин бир да маселесин чечкенге жараган жок. Ошол себептен аргасыздан Жогорку Кеўештеги 5 фракцияга Баткендеги чек ара маселесин пленардык жыйынга кароо боюнча кайрылуу кат жєнєткєнбїз. Кайрылуубузга жооп берген КСДП фракциясы 2013-жылдын 24-май кї-

нї фракция жыйынына талкууга алып чыгып, Баткен облусунун Ак-Татыр айылына караштуу Орто-Боз, Їч-Дєбє жана Ак-Сай айылынын тургундары да чакырылып, алардын маселеси талкууланмак. Андыктан жума кїнї фракция жыйынына пропуск алыш їчїн келе тургандардын аты-жєнїн тактап тизмеге киргизїїгє адамдарды даярдай баштаганыбызды уккан жергиликтїї бийлик єкїлдєрї тарабынан кысымдар башталып, жыйынга келтирбєєнїн амалдары менен ар кандай ыкмаларды колдонууга єтїштї. 20-май кїнї тїнкї саат 23:00 чамасында жыйынына чакырылган адамдарды Баткен райондук Билим берїї башкармалыгынын бєлїм башчысы Абылгазы Заитов жогоруудан келдим деп келтирбєє максатында їндєп, эгер жыйынга бара турган болсоўор, иштеп турган жумушуўардан айрыласыўар же болбосо административдик чараларды кєрєбїз деп коркутууга єткєн. Жыйынга келе тургандардан бир мугалим да бар болчу. (Анын коопсуздугу їчїн аты-жєнї айтылбайт, жу-

манын этегинде єзї менен жолуктурабыз). Ал мугалимге мектептин директору дагы келип, 10 кїндїн ичинде акча беребиз, эмнеге жыйынга барганы жатасыў деп опузалаган. Мындай опузалоолорго карабастан Баткенден келген жабыр тарткан жарандар борбор калаага тээ алыстыктан бери келишти. Фракция жыйыны кандай чечимдерди кабыл алып, жабыр тарткан жарандардын кєйгєйлєрїн чечет, аны убакыт чечмекчи... Ошондуктан кандай гана фракция болбосун, жабыр тарткан жарандарыбыздын кєйгєйлєрї тезинен чечилиши керек. Баткен облусунун жергиликтїї жетекчилери тарабынан болуп жаткан кысымдарга эл туруштук бере албайт. Андыктан бардык Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеўешинин депутаттары, фракция лидерлери бул маселени кєўїлгє алып, кайрылуубузду четке какпастан карап чыгуулары керек. Ал эми бизди коркутууга єтїшсє, биз коркуудан єткєнбїз, туруштук бере алабыз дейт Ж.Молдокматов.

Бишкектеги айрым курулуп жаткан жер тилкелеринин мыйзамдуу жана мыйзамсыз жактары Шаар ичинде кєптєгєн мыйзамсыз курулуштар бар. Мисалы, Байтик баатыр жана Сїйєркулов кєчєлєрїндєгї психикалык оорукананын территориясында курулуш иштери башталыптыр. Ага жакын жерде наркодиспансер, психикалык ооруканалар бар. Ал жер тилкесин ким кимге канча сомго, качан сатканы жана ким тарабынан курулуш иштери жїрїп жатканы боюнча эч маалымат жок. Курулуш иштери башталганына эки ай болду. Биз бул маалыматтарды жакында тактайбыз. Биздин оюбузча, ал жерге соода борбору куруларын угуп калганын жаш саясатчы атайын басма сєз жыйында Мавлян Аскарбеков айтты.

25 жыл ичинде жергиликтїї эл басып албаган жерди эми бийликтегилер басып алганы жатышат, деп аталган конуштун тургуну Кадыркул Болгонбаев айтып чыкты. Анын айтымында, бала бакча, поликлиника, балдар аянтчасы курула турган 4 гектардан ашык жерди бийликтегилер тартып алып, менчик жайларды курууга сатып жатышат. «Ансыз деле 2005-жылга чейин 8 бала бакчанын орду сатылып кеткен. Энелер ысык-суукта баласын кєтєрїп алып кєрїнгєн райондогу поликлинакаларга кайрылып жїрїшєт. Бийлик єз элинин социалдык абалына кайдыгерлик менен кароодо. 8-майда мэр Иса Ємїркуловго кирдик. Андан мурдакы мэрлердин баары эле «макул, анын баары териштирилет, каралат, чечилет» деп убадасын берет да, эч жыйынтык жок», деди ал. Биз кимге, эмне деген сєзїнє ишенерибизди билбей калдык, деп кошумчалады конуш тургундары. Ал эми бул кєйгєйлєрдї бардыгын кєтєрїп чыккан Мавлян Аскарбеков мыйзамсыз сатылып жаткан жер тилкелери боюнча бир катар маалымат жыйындарын єткєргєн. Бирок, бул маселелер боюнча бийлик тараптан 24-май, 2013-жыл

эч кандай чаралар кєрїлбєй, кїтїлгєн жыйынтыктар чыкпай келет. «Социалдык объектилерди куруу їчїн арналган жерлер мыйзамсыз сатылууда. Азыркы Байтик баатыр кєчєсї менен Донецкий кєчєсїндєгї психикалык жана наркодиспансердин аянтына белгисиз курулуш жїрїп жатат. Анын буйрутмачысы ким, кєтєрмєчїсї ким, эмне курулат белгисиз. Жакында эле ачылышы болгон «Бишкек парк» имараты да мыйзамсыз курулган, бул боюнча конкреттїї фактылар бар жана келечекте мындай мыйзамсыз курулуштарды болтурбоо аракеттери жасалмакчы. 30-майда Бишкек шаарында Мамлекеттик курулуш, архитектура башчыларынын, шаар мэри Иса Ємїркулов жана вице-мэрдин сєлєкєттєрїн єрттєє акциясын шаар тургундары менен биргеликте єткєрїшєт. Акция Ленин акимиятынын алдынан башталып, мэриянын имаратына чейин жєє жїрїш менен коштолот. Бул акция бийлик эл тагдырына кайдыгер карап, Кыргызстандын келечегине кєўїл коштук менен мамиле жасалып, жемкорлук кїчєгєнїнє байланыштуу» уюштуруларын билдирди Мавлян Аскарбеков.

Ал эми Бишек шаарынын башкы архитектура тємєндєгїдєй жоопторду берди: Бишкек шаарындагы Байтик Баатыр (3/11 ) Сїйєркулов кєчєсїнїн кесилишиндеги жер тилкесиндеги курулуп жаткан обьект «Компания Кыргыз Фарма Лтд» ЖЧКсына 0,8 га жер тилкелери Бишкек шаарынын 1998-жылдын 8-сентябрда №522 токтому менен бекиген. Андан кийин талаш тартыштар болуп отуруп, 27.07.2003 жылдагы токтомдун негизинде Бишкек шаардык райондор аралык соту «GEO-M» («ГЕО-М») ЖЧКсына чечип берген. Ошондой эле Бишкек мээриясынын 09.04.2004-жылдагы № 167 тескемесине ылайык бул ЖЧКга медико-диагностикалык жана соода борборун курууга уруксаат берилген. Бишкек шаарынын 2025-жылга чейин каралган башкы планы боюнча да жогоруда сєз болуп жаткан аймакка “Борбордук медициналык комплекс” куруу жагы каралууда. Бишкек шаарынын башкы архитектурасы эч кандай мыйзамсыз уруксаат бере албастыгын билдирет. Бул факт боюнча куруу иштери боюнча Єкмєттїн астындагы Мамэкотехнинспекцияга (№АК12/1533 от 26.03.2013г.) мыйзамдуу иш аракеттерди кылуу туурасында кат жєнєтїлгєн.

"Бишкек парк" соода тїйїнї эксперменталдык негизде курулган Жаўыдан ишке киришип жат-

кан “Бишкек парк” соода тїйїнї 1986-жылы «Фрунзегорпроект» аталышындагы институт болуп 18 кабат имарат курулуусу каралган. Ал эми Бишкек шаарынын 2025-жылга чейинки башкы планы боюнча бул жерге шаардык коомдук борбор жана кєп кабаттуу эл жашай турган турак-жай салынуусу каралган. Єкмєттїн 28.08.2012-жылдагы №590 токтомуна ылайык эксперменттик долбоор катары соода жана кєўїл ачуучу жай катары салынууга уруксаат берилип калган.

Проспект Мира кєчєсїндєгї номур 59 їй Проспект Мира кєчєсїндєгї номур 59 їй А.Х. Абдукаримовдун менчигине єткєн. Мамлекеттик Актыны жеке менчик катары алган. Ошентип, архитектуралык план боюнча “майда-чїйдє сат-

кан соода тїйїн” курууга мыйзамдуу тїрдє №61 їйдїн тургундарынан уруксаат алышкан. Азыркы маалда соода тїйїнї толугу менен мыйзамдуу негизде курулуп жатат. Элебаев жана Кулатов кєчєлєрїнїн кесилишиндеги кєп кабаттуу їйдї план боюнча кєп кабатуу їй курууга резерв катары кабыл алынган. Мамлекеттик Акт боюнча жер тилкеси жеке менчик болуп саналат. Азыркы кезде буйрутма берїїчїгє тиешелїї органдар мыйзамдуу документтерин беришкен. 10 кичи районундагы “Солнышка” аталышындагы кичи базардын курулушу боюнча 10.03.2005-жылдын № 252 Бишкек мэриясынын токтому чыккан. Ага ылайык, О.Ю Токарчук убактылуу иштетип туруу їчїн тагыраагы 5 жылга, 2015-жылга чейин ижарага алган. Аймира Абдиева


Биздин замандын адамдары

7

Адылгазы Исагулов, Жумгал райондук мамлекеттик администрациясынын акими:

«Тїзїїчїлїк, жаратман эмгекке басым жасашыбыз керек» Жумгал району Нарын облусунун тїндїк-батышында деўиз деўгээлинен 13004000 метр бийиктикте жайгашып, бийик тоолуу райондордон болуп эсептелет. Ушунун єзї эле тастыктап тургандай район айыл чарбасына, анын ичинен басымдуу мерчемде мал чарбасына ылайыкташкан. Бїгїнкї кїндє Жумгал райондук мамлекеттик администрациясын райондун белдїї жигиттеринин бири Исагулов Адылгазы Имангазиевич жетектейт. Эл оозунда А. Исагулов иштин кєзїн билген, адамгерчиликтїї, иштерман жетекчи катары айтылып жїрєт. Ал бир жылдан ашуун убакыттан бери районду жетектєє менен жылдап аткарылбаган бир катар иштерди жасаганга жетишти. Мындан улам тємєндє Жумгал райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы-аким А. Исагулов менен болгон кабарчыбыздын маегин сунуш кылабыз.

– Адылгазы Имангазиевич, акимчилик институту Кыргызстан кєз карандысыздыкка жетишкен 90-жылдардын башынан бери жашап, иш алып барат. Алгач акимчиликтин райондогу ролуна токтолуп єтсєўїз. – Биринчи кезекте коомдук тїзїлїшкє аныктама берип алсак. Классикалык тїшїнїктєн алып караганда тигил же бул коомдо мамлекет, жеке сектор же бизнес чєйрєсї жана їчїнчї сектор, башкача айтканда єкмєттїк эмес уюмдар деп бєлїнєт эмеспи. Ушул їч структура жалпы коомдун тутумун аныктайт. Бирок, баса белгилей кетїїчї нерсе мамлекет єзгєчє ыйгарым укукка ээ. Андай болбогондо тышкы саясат, аскердик иштер, ички тартипти кєзємєлдєє, каржы маселелери, социалдык саясат жана башка маанилїї чєйрєлєрдє акыбал кандай болмок. Ошондуктан акимчилик институту райондордо аткаруу бийлигин жїзєгє ашырып келет. Ошого жараша район жектекчилерине тагылган жоопкерчилик да абдан чоў. Мунун баардыгы аракеттеги мыйзамдардын негизинде ишке ашырыларын айтпасак да тїшїнїктїї. Акимчилик институту єткєн жыйырма жылдан ашуун убакыт ичинде бай тажрыйба топтоду деп айтсам жаўылышпайм. – Ошол тажрыйбалардан бєлїшє кетсеўиз. – Эсиўизде болсо керек республика боюнча биздин Жумгал районунда дыйкан чарбалары 1991-жылы уюштурула баштаган. Ошол учурдагы колхоз, совхоздордун карамагындагы тєрт тїлїк мал, айыл чарба жерлери, жайыттар їлїш катарында элге таркатылып берилип ар бир тїтїн єз алдынча чарба жїргїзїїгє єткєн. Ошол эле маалда рынок экономикасы жєнїндє али тїшїнїгї жок элге оор эле болду. Єзгєчє 92-94-жылдары буудай сырттан кирбей, ички айыл чарба єндїрїшї алсызданып ун тартыш болгондуктан улпак жеп калган їй-бїлєлєр да болгон. Дагы бир катачылык баягы элге таркатылып берилген мал асмандан тїшє калгансып кой баласын 3-5 шише аракка саткандар да четтен чыкты. Натыйжада чычкак улагы жок калган їйбїлєлєр да болбой койгон жок. Ошол эле маалда жаўыдан уюшулган акимчилик институтуна аткаруу бийлигин жеринде жаўы замандын нугунда жїргїзїїгє туура келди. Мурдагы советтердин доорундагыдай командалык-административдик иш усулу пландык экономикадан рынок экономикасына єткєн єлкєдє таптакыр жараксыз болчу. Коомдук-саясый тїзїлїш да єзгєрїп демократияга багыт алган кєз карандысыз жаш республика їчїн «демократия» тїшїнїгї да чоў сыноолордон болбодубу. Башка жерлердегидей эле биздин райондо да єкмєттїк эмес уюмдар тїзїлє баштады, сєз эркиндиги кїчїнє кирди, шайлоолор єзїнчє бир тїскє ээ болду. Жеке сектор капитал топтоого киришти, айтор, ушунун баардыгынын жоопкерчилигин мойнуна алып али жаш акимчилик институту талапка жараша иш алып барышы керек болду. Мына ушундай татаал жолдорду басып єткєн акимчилик институту

бїгїнкї кїндє толук калыптанды десем аша чапкандык болбостур. Ушул жерден баса белгилей кетїїчї нерсе рынок экономикасынын шартында эл єз киндигин єзї кесип, баягы советтердин мезгилиндегидей «мени єкмєт багат» деп канга сиўип калган тїшїнїктєн арыла алды. Кыргыз элинен айланса болот, кандай гана кыйынчылык болбосун туруктуулук менен жеўе алды жана жеўип келатат. Демекчи, акимчилик институтунун эл алдындагы милдеттери, жоопкерчилиги єтє чоў. Эў негизгиси ошол элдин єсїп-єнїгїшїнє шарт тїзїп берїї, элге сапаттуу кызмат кєрсєтїї – негизги басым мына ушуга жасалат. Эл їчїн кызмат кылып эл алдында жоопкерчилик тартуу акимдин мойнундагы зор милдет. Маселе районду тергеп-тескеп башкарууда эмес, маселе ошол эле райондогу чарба жїргїзїїчї субъектилер менен шериктеш катары иш алып барууда турат. Ал їчїн инвестицияларды тартуу, кеўеш берїї, багыттоо сыяктуу иштерди аткаруу зарыл. Ал эми райондогу коомдук тартиптин сакталышы, социалдык маселелер, фискалдык органдардын ишмердїїлїгї, билим берїї, саламаттыкты сактоо, маданият сыяктуу жана башка маселелерде да акимчилик институтунун жоопкерчилиги чоў. Демек, эл їчїн кызмат кылуу курулай сєз болбой иш менен бекемделеши зарыл. – Райондун экономикасын кєтєрїїдє кандай аракеттер болууда? – Бир мезгилдерде райондо єндїрїш жакшы жолго коюлган эле. Алсак райондун борбору Чаек кыштагында эт комбинаты, май заводу, кыш чыгаруучу завод, турмуш-тиричилик комбинаты, мунай базасы, коммуналдык чарба, Миў-Куш шаарчасында оргтехника заводу жана Агулак кємїр ишканасы, коомдук тамак-аш жайлары, коомдук мончолор, мейманкана комплекстери кїжїлдєп иштеп турчу. Кичи-Арал жана Тїгєл-Сай айылдарындагы сїт комплекстери абдан чоў чарбалардан эле.Тилекке каршы союз ыдыраган мезгилде бул ишканаларды биз сактай алган жокпуз. Себеби, ошол союз ыдырап єлкєбїз рынок экономикасына карай багыт алгандагы менчиктештирїї саясаты буга себеп болду. Объектилер менчиктештирилип кетти, бирок єнїктїрїлбєдї, талоонго учурады. Мындай кєрїнїш бир эле Жумгалда эмес бїткїл єлкєдє болуп єтпєдїбї. Анын їстїнє али рынок экономикасынан толук тїшїнїгї жок эл їчїн рынок шартында бир нерсени алдыга улап алып кетїї бир топ эле кыйынчылыктарды туудурду. Ошондой болсо да жеке менчик мамилесинин бир жакшы жери эл рынок талап калган продукцияларды єндїрїїгє аракет жасап алгач айылдарда жеке менчик тегирмендер пайда боло баштады. Бїгїнкї кїндє мындай тегирмендер район боюнча ондоп саналат. Акырындап ишкердикти алып кеткен жарандарыбыз кєбєйдї. Коомдук тамактануу жайлары, дїкєндєр, чач тарачтар, дарыканалар, такси кызматы айтор элдин турмуш-тиричилигине керектїї бардык нерселер райондо иштейт. Экинчиден, бїгїнкї кїндє райондо 13 айыл єкмєтї, 28 айыл бар. Айылдарда эл малга олуттуу кєўїл бєлїп, мал кєпчїлїк айылдыктардын капиталына ай-

ланган. Кудайга шїгїр, мындан 15-20 жыл мурда колунда чычкак улагы жок їй-бїлєлєр болгон болсо бїгїн андай їй-бїлєлєр дээрлик жокко эсе. Жок дегенде он чакты жандык, бир саан уйу бар. Мунун єзї элдин акырындап болсо да рынок экономикасын єздєштїрїп жаратман эмгекке умтулуп жаткандыктарынан кабар берет. – Айтмакчы, мындай учурда акимчиликтин жардамы элге кандай болууда? – Эгерде жылда єткєрїлїп туруучу мал санактын жыйынтыгына таяна турган болсок азыр район элинин колунда 22 миўден ашуун ири мїйїздїї мал, 164 миўге жакын кой-эчки, 18 миўден ашуун жылкы баласы бар. Канатуулар 44 миўдин тегерин тїзєт. Мындай кєрсєткїч райондогу калктын санына сїрїштїрїп ала турган болсок азбы же кєппї деген суроо туулат. Бїгїнкї кїндє район калкынын саны 2009-жылдагы эл каттоонунун жыйынтыгы менен 40 миў 911 адамды же 10 миўден ашуун тїтїндї тїзєт. Азбы, кєппї, єзїўїз эсептеп кєрїўїз, менин оюмча албетте аз. Дагы бир башка єўїттєн карай турган болсок малдын санын гана єстїрбєстєн анын сапатына да олуттуу кєўїл буруу зарыл. Белгилїї бир убакыт єткєндєн кийин Кудай берекесин берсе мал башынын саны мындан да ары эселеп єсєрїндє шек жок. Экинчи жагынан алып караганда мынча сандагы мал башына тоют камдоо, суу, жайыт маселелери – мунун баардыгы єзїнчє тїмєн тїйшїк иш. Кєйгєйлїї маселердин бири баягы союз мезгилинен калган сугат тутуму болуп калууда. Бїгїнкї кїндє Жумгал суу чарба башкармалыгынын карамагындагы каналдарды туруктуу абалда кармоого кїч жумшап жатабыз. Бул каналдарды четинен капиталдык оўдоодон єткєрїїдєбїз. 2012-жылдын октябрь айында БУУнун азык-тїлїк программасын колдонуп элдин кїчї менен каналдар тазаланды. Ал эми суусуз жашоо болушу мїмкїн эмес экендиги бештен белгилїї да. Демек, биринчи кезекте райондо сугат тутумун жакшы жолго коюга бир катар аракеттер кєрїлїїдє. Ал эми азыркы учурда жазгы айдап себїї єнєктїгїнє карата айыл єкмєттєрї єз карамагындагы 240 чакырым ички чарбалык арык, каналдарды тазалашып суу салуу иштери башталды. Мындан тышкары, Жумгал райондук суу чарба башкармалыгы єз карамагындагы 138 чакырым аралыктагы каналдарды, 2 насостук станцияны, гидропосттордун, гидротехникалык курулуштардын ремонтун єз мєєнєтїндє сапаттуу ремонттон єткєрїїгє жетишишти. – Жогоруда БУУнун азык-тїлїк программасы жєнїндє кеп кылып кетпедиўизби. Дагы башка эл аралык уюмдар менен карым-катнаш тїзїлїп жатабы? – Єткєн жылда БУУнун программаларынан тышкары кєбїн эсе айылды єнїктїрїї программаларынан болгон АРИС менен иштештик. Ушуну менен эле катар «Сорос-Кыргызстан», ЮНИСЕФ, «Хьюмен ЭППИЭЛ Интернейшл» сыяктуу эл аралык уюмдарды, министрликтер, ишканалар, жеке ишкерлерди донор, демєєрчї катарында тарта алдык, жєлєк гранттар менен да иш алып бардык. Аткарылган иштер жєнїндє кеп кылсак узун сабак болуп кетер. Баса белгилей кетїїчї нерсе Нарын облусунун губернатору Канат Муратбеков жеке єзїнїн эсебинен 3 миллион 780 миў сомдук жардам кєрсєтїп Чаек айылында кичи футбол аянтчасы курулду, Тїгєл-Сай айылында клуб толук оўдоодон єткєрїлдї, ошол эле айылдагы орто мектептин от

казаны оўдолду. КР Жогорку Кеўешинин депутаты Дамира Ниязалиева Миў-Куш жана Баш-Кууганды айылдарына жалпы суммасы 120 миў сомдук стоматологиялык жабдууларды алып берди. Айтып отурсак сырткы жардамдардын эсебинен аткарылган иштер узун тизме болот. Андыктан районго салымын кошуп жаткан жеке ишкерлерге ушул мїмкїнчїлїктєн пайдаланып тереў ыраазычылык билдирип кетким келет. Ушуну менен эле катар жеке єзїмдїн демилгем менен 1 миллион 704 миў сомдук социалдык мааниге ээ иштер аткарылды. Бїгїнкї кїндє «Жумгал ишкерлери» уюму тїзїлгєн. Бул уюм єткєн жылдын май айында Бишкекте єткєрїлгєн «Жумгалым менин Мекеним» аттуу бизнес форумда уюштурулган. Учурда чогулган акча каражаты 2 миллион 500 миў сомду тїздї. Жалпысынан 5 миллион 500 миў сом чогултуу пландаштырылып калган сумманы чогултуу аракети кєрїлїп жатат. Чогулган каражаттар районго эў керектїї жабдууларды алууга жумшалмакчы. – Учурда райондо ири єнєр жай ишканаларынан болуп Кара-Кечедеги кємїр єндїрїї ишканалары эсептелип келїїдє. Бир учурларда баш аламандыктар орун алып далай ызы-чуулар болгон. Бїгїнкї кїндє абал кандай? – Бїгїнкї кїндє райондо 12 кємїр ишканасы лицензияга ээ болуп иш алып барат. Туура айтасыз, бир учурларда баш аламандык болуп кеткен. Бїгїнкї кїндє андай баш аламандыктарга бєгєт коюлууда, мыйзам їстємдїк кылат. Бир эле мисалга токтолойун, єткєн 2012-жылы райондо 284 миллион 641 миў сомдук єнєр жай продукциясы єндїрїлгєн же 2011-жылга салыштырганда 105,3 пайызга аткарылган. Мунун ичинен 94,7 пайызы же болбосо 269 млн 794 миў сому кємїр єндїрїїгє таандык. – Эми алдыда негизги басымды эмнеге жасамаксыз? – Биздин президентибиз ишкерликти єнїктїрїїгє єзгєчє басым жасоодо. Бул жерден биздин милдет ишкерликке бел байлаган ар бир адамга аракеттеги мыйзамдардын негизинде жагымдуу шарт тїзїп берїїдє турат. Демек, райондо ишкерликти єнїктїрїїгє болгон мїмкїнчїлїктї, кїчтї жумшоо керек. Мїмкїн болушунча райондун экономикасына инвестиция каражаттарын тарта алсак, албетте, биз анда чоў утушта болмокпуз. Белгилей кетишим керек, єткєн жылы жалпысынан алганда 54 миллион 887 миў сом єлчємїндє инвестиция тартылды, бирок, бул жетишсиз деп ойлойм. Бул багыттагы иштер дагы да болсо аткарылып жатат. Албетте, ар бир тармак боюнча аткара турган иштер арбын, ар бир тармак маанилїї, ошондуктан биз инвестицияны кєбїрєєк тартсак, єндїрїш ишканалары кєп ачылса райондун экономикасына жагымдуу таасирин тийгизери турган иш. Эў негизгиси биз тїзїїчїлїк, жаратман эмгекке басым жасашыбыз керек. Бул жагынан райондо бардык мїмкїнчїлїктєр бар десем жаўылышпайм. Мирбек Асаналиев 24-май, 2013-жыл


8

сыр маеК

Айпери СыДыКовА, ырчы:

а г а н х а с “"Алгач мес, э п а д р ы ” . . . м а к к ы ч п е л бий

здар меу иштешкен кыа, KG Элгу чо ” та ак ур н и - “Кызб , Мери Шакул ланыштамын ияровдор менен жакын здар й ба кы ” ен ак н ур зб ы р Исмад да жаа тараган “К мурат, Дайы Учурда Бишкек шаарын лган атагы алыск ында “апакай аккуу”, ды з. бу оп н ам токт ка достордо тобунун кур агындым” деген ырлар рмачылык да соў, албетте га ы Ч . їн “С ”, їн ам ба ат єз н , ж он да шап “таары її адам болг ка менен їнїнїн менен єзїнє , эми їй-бїлєлдошума кєп кєўїл буруш ок ги ж и ырдап чыгары рл ке оо аар ол та ж , ж з и ги те ен и , ер п ен кт ам й м и да наз кызым нча айтс й алган а ю то бо п то їм ы м єз ы рд їн ан кїйєрманда урда ал топтон бєлїнїп ип туура келет. М бат жазылам, анан айтк ным, н уч те к га ва ек ро ка ко енен ал Сыды рынам, би да бар. Бай ырчылык м аган кєктїгїм о баштайт экенсиў, тп й чыгып, жеке з ырчы кыз менен ка н да ол би алу йын токт болчукелет. Бїгїн к, жашоо-турмуш туур жыл єткєн са дан шайыр, тамашакєй ї жулы ы ач рм аб тї га де їк чы кыз кезим мкор эне, сїй быз. маек курган дє кадимки каенен баламдын артынан й а Ї ж . й ун да м н ка та жїрдошум м гармачылык баймын. Жол їрїп кїн єткєнїн байкабай мын. - Айпери, чы бар? ж ам ап ад у йн н йлы” де- їйдї жы згиси, бактылу ўылыктары абатты барктадениеден гєн убагым. Эў неги ах “М е эл да й ка леви - Жакын н ы ў а ка н д а рттырып, ал те гы “Карегимга а та д п р и ы кл а уў м ген ыры шка да - Ж ол д о ш атат, андан ба зыркы ес, тескєрсєтїлїп ж деген ыр жаздырдым. А п жарайт? ” ма каршы эм к жаы да ги ан яр че аг да ен рд ы ек ы м рд ы ум де - Жолдош п турат. Барды айтат ” деген жаўы учурда “Танго ырындык менен кыргызда тип керисинче колдоп-кубатта лдобосок, їй-бїлє ен там. Айтор, ак раган кыр ашат деген”, ош ктот- гынан бири-бирибизди кої чек ара кызматкеэмеспи, “кыбы о да чыгармачылыкты то нбєй деген атыбыз кайсы? Ал єзе ушул кышта кєчїп кыбырап болс жасап атам. Элге кєп кєрї чо- ри болуп иштейт. Бишкеккоскада окуп жїргєнды ет нт кезинде М сынакпогонго арак себеби, колумдагы кызым да чо- келдик. Курса рдап окуу жайдын кароо- анты, н м ды зы кы , са ру ы калганым , дє реп окуп п жїрчї экен. Ал менин м актан дедим. Буй м ўойтуп алайы басып калган кези. тарында чыгы ган картошка сыяктуу та асап ж ул ўоюп, чуркап ы ур рд ку та , ак ан лагм ? Ушул там ў т. су о рє л кє шуп, бо ы бу ш зы пжак н кы шашы - Кай жерди рок мен Ош рымды мды укса, жумушунан да би , ат ш лу бо й- атканы лайдан т. - Ата тегим А -єстїм. Бала чагымда суу кунї эрте келе бере кї уп н ул ды ту а аз Ж . м ты шаарынд линсиў? рт у бакболуп бой та ка кандай ке нсам ду тентек кыз алма, єрїк, гилас сыякту їрєр айын-журт К мин деп макта инче н ке ж еч ли оп -к ке н ен ы ой лд кт єй ы ре п ш ке - Эми мен м башынан тїш , колдон кели , кєчєдарактардын кирмейинче їйгє кирбей рдай туура эмес болуп калат ко аракет жасайм алы ўїлїн алганга чи меэлем. Караўгы гым тынбай кыйкырып аа да ок- алардын да кє-журт бул -келиндин экин дын ж ў о ты од й ро ба ко ая , а ам дє тугума жараш окуя- бетте. Кайын , миўдеген ад берчїмїн. Шокктигимдин айынан далай бала кени, а кайнене сен сїйїп лып тандап алган , кы те шоймун. Тен м, алардын бирин айтсам п, ал ичинен ємїрлїккє шерик келген апасы, демек ы лд бы ка кка алып шып кети а рг ла менен мушта го жыгылып, жубайыўды жары еке єзїм кайненемден дайы ла ба р би а н Ж . то аў бе бакчад . ап де м н а бир ал сенин да ртїп ийге на угуп келата мени катуу тї гып, уялганымдан бакчаг о сєздєрїн га то ак м а м чы п и оозум шиш гєм. їшїнєсїў? н барбай жїр еп эмнени т д ук л уу далайга чейи ул С бул – адамдеби? мча, сулуулук унун абалы. кканыў эсиў ою ы е ч ек га ж а н хн и са ен уг -М - Алгач соў жана ден соол има Султаносырчылар Фат Муратова, дын ички дїйнєсї ес аял жок демекчи, ко н да м ы й та эм ла у и - Жаш лу ам су Ж т. н а, ы єп алса боло атылганов на таа- А калган ва, Гїлнур С нбаева эжелердин ырлары ктин метика менен оўдоп-тїзд ли го и ыў Гїлнара Той йдум. Кесиптик чеберч аа нд а ш та р иштеп ы л ы к та а т ч а рм га сирленип чоўо тте, “Кызбурак” тобунда птун ы Ч бе ндаш сырларын ал и їйрєндїм. Ал їчїн ал тоенже барбы? К ер рє єлєргє атаа рыпа, зд би ов а ас кт ак лы б ы ы жїргєн ке - Чыгармач себеби атаандаштык ба ар лдиїлшайыр С ад , жетекчиси Г ерге чексиз ыраазылык би Калгум келбейт, а алып келиши мїмкїн о ел ал бо кк б ы Дїйшеева эж рдоону кєбїнчє Айжам ст рл ти та ар ч и о лип л и ал болс ы рем. Кантип рєттї. Гїлнара Калдарова жар- кеи р чы га р м ач ы л ад ам м ей тор єзїнїн кїчїбылова эже їйчейин кеп-кеўешин айтып, эмес, б бу, сїрєтчї же акынбы ай шык-жєндємїнє а, азыркы кїнгє лет. Алгач сахнага ырдап удан лоє, кудай берген талантын ктене ке тынбай эмге лину н , п п да ри ун лы лк кы то н у и ту дамын бе ги ет й ка и . Эсимде, . жараша арак Мындай адамдардын п олбийлеп чыккам титиреп жатып бийлегем к. ра ре ка ке риши м ш кєўїл бе ы ко ар да тт з бу бы ам ры ул бїздї, гине башкала он келген жакшы сєзї колырдап жїрїп ен ен м лд бу че ко о н у си ”т тур б ас тан стан, тескери - “Кызбурак лїнїп, жеке ырдап чыгу бє ыбызды аяба уз кер ек. Азыр ад амн м а да рд ар а л ж а е, эл еген матап турушуб дубу? тте, кы- доп-куб ат лык єзїнїн гана чечилб топтоп, бе кыйын болбо ал да ан кк ча ча р- дар ушун ырдап чы канткенде ак - Алгач жеке лду, бирок жашоодо оўой не , же болбосо т деген ойлор менен ри ле ле се бо . ар м рына насам боло йынчылыкт . Азыр эми кєнїп калды байлык жый акындарына, замандашта ўїл кє ж се жок эмеспи , да ап о лс гана жаш ресиўби же кичинекей бо й сезилет. ине маани бе сєзїн айтып, да ст н ы ек ш ка т ш ак н ж ты ды ра р -Ы утуп ба ун ї н її бизге тилди їр ж ай ? ра уд сєзїнєн бу мимде К н обонунабы и ы ен рд ш нтып ы и ў чє н ре ам, кєбї да Менин те з айтып, куба тс сє їм ай ы єз н ш н ак гы зї ж сє чы е -А бизг Кээде ыкты бири-бири рген. сым жасайм. да обонго ба ар болот. Мындан ары м а че- турушубуз їчїн гана бе уг л ш ур У уч р. ў бар? да ба жазган максаттары иштешїї оюм ”, “Сагындым”, й ен да ен н м р ка да да н нба акы чеги да - Алды имде аккуу”, “Таары саттарымдын н бааак м н го й ко йин “Апакай абатты барктайлы”, “Карег ыр- Алдыга , бирок аларды “Эркем”, “Мах акыт кушу” деген ырларды деп эсептейм ундалат деп ишенем. ек эл ла ою “Б у келгенде ор мекен чеги”, рысы єз учур лАМАТОВА Самара СА дап чыктым. єппї? - Досторуў к 24-май, 2013-жыл

айпери сыдыкова

:

МАхАБАтты БАрКтА

ЙЛы

Жїрєктєгї сїйїї отун муздаттыў, Жїзїў буруп жаркын ыўдан узадыў. Єзгє менен сени кєрї п чыдабай, Ємїрїмдї кара булут каптады. Кайырма: Кел, ардагым бар сїйї їнї барктайлы, аз ємїрдє тирїїлїк тї баалайлы. Кєз жумайын жїргєн їўє адашып, Кел, таалайым маха батка баралы. Сени ойлосом ачык бо ло Кыялданып бактылууд т асманым, ай Кыянаттык кылганыўд карааным. ы эстесем, Кыштын кыраан чилд есинде каламын. Кайырма: Сыйлашалы, сезимим ди Сырдашалы, укмакса чанбачы, нга салбачы. Ирээнжитип шылдыў дайсыў, кыйнайсыў, Издеримди кетсем ка йдан табасыў. Кайырма: Кел, ардагым бар сїйїї нї барктайлы, Аз ємїрдє тирїїлїктї баалайлы. Кєз жумайын жїргєнї ўє адашып, Кел, таалайым махаба тка баралы.


саХна, саХна ємїрлєр

9

Бек БорБИЕв:

“ЭрКелиКти БилБеЙ ЧоЎоЙдуМ” Бек Борбиевдин ырларын укканда мээў сергип, эс алып каласыў. Мына ушул ырчы жакында концертин берип, кїйєрмандарын дагы бир жолу сїйїнттї. Бек мырзанын чыгармачылыгы, їй-бїлєсї жєнїндє тємєнкї маектен окусаўыз болот.

АККорДЕоНДУ 7 жАшыМАН їЙрЄНгЄМ Аккордеонду 7-класстарда їйрєнїп, ошол мектеп курагынан эле єз алдынча обон чыгарып, ыр жаза баштагам. Обон чыгаруума аккордеондун таасири чоў болду. Аккордеонго болгон кызыгуум кїч болбосо обон чыгарат белем, чыгарбайт белем ким билсин. Албетте єзїмдїн ырым дегенден тартынып, башында авторун билбейм деп койчумун. Азыр кудайга шїгїр, мен жазган обондор, ырлар эмгиче хит болуп, менин кїйєрмандарымды кїн сайын кєбєйтїп, кубантып жаткан кези.

рын ишке ашырууга болот экен. Ошондуктан, жаш кезден жакшы тилектерди тилесеў, ошонун баарын Аллах кабыл кылат экенин билдим.

НЕБЕрЕ ДЕгЕН шИрИН БоЛот эКЕН Неберелїї болгом. Неберемдин аты Жозефина, азырынча алар Францияда. Буюрса бир жаштан єтїп калды. Небере деген абдан ширин болот экен.

20 жАшыМДА їЙЛЄНгЄМ 20 жашымда їйлєнїп, їй-бїлєлїк жашоого аттангам. Балдарды тарбиялоодо єзгєчє метод бар деп айта албайм. “Эч кимди алдаба, абийирдїї бол, эмгекчил бол”, - деп балдарыма туура багыт берип келем. Ал эми баланы уруп-сабап тарбиялоону жакшы эмес го деп ойлойм. Болоор бала башынан эле билинет, ошондуктан уруп-сокпой, туура багыт берип, туура тїшїндїрсєў жакшы.

БАЛАЛыгыМ ЄтКЄН АЙыЛ СУУ САКтАгыЧтыН АЛДыНДА КАЛДы Їйдє улуусу болгондуктан эркеликти билбей чоўойдум. Балалыгым болсо эски Токтогулда єттї. Ал жер азыр суу сактагыч кєлдїн алдында калды. Элес-булас кєз алдыма келгени токойлуу, тыт єскєн, майда дарыялары кєп керемет жер эле. Айтор, не бир кооз, мындайча айтканда мен їчїн ал жер азыр бейиштей туюлат. Балалыгым ошол керемет жерде єттї.

МАКСАттАрыМ ИшКЕ Ашып КЕЛЕ жАтАт Бойдок кезде кыялданган кыялдарым абдан эле кєп болчу. Эл катары їй-бїлє кїтїп, балалуу, їй-жайлуу болуп, атаэнеме, элиме керегим тийсе экен деп кыялданып, кєп тиленчїмїн. Аллахтын буйругу менен бардык кыялдарым, максаттарым, тилектерим ишке ашып келе жатат. Негизи жаныў аман, ден соолугуў чын болуп турса баа-

ЧыгАрМАЧыЛыКтАН тАпКАНыМ Азыркы жашоомдо эмне болуп жатса, ошонун баарын чыгармачылыктан таптым. Кєбїнесе аброй, атак-даўк, Бек Борбиев деген атты таптым. Албетте, кесирликке жатпас бирок, кээ бир убакта ал атым мага жардам эмес жїк да болуп келет.

жЕКЕ САЙтыМ Єзїмдїн жеке сайтымдын ачылганына бир жылдай убакыт болуп калды. Аны иштетип, жолго салган инилер бар. Колум бошой калганда кирип, эмне жаўылык болуп жатканын карап, кєзємєлдєп турам.

КыргызпАтЕНт БоюНЧА... Кыргызпатентте аны-муну кылдым деп мактанбайм. Бирок авторлор гонорарын быйыл мурдакы кездерден дээрлик кєп

алышты. Бул ошол убакта мени менен иштешкен коллективдин эмгегинин жыйынтыгы деп билем.

МЕНИН ырЛАрыМДы ырДАгАН Кээ БИр ырЧыЛАрДыН КЕМЧИЛИКтЕрИ БАр Негизинен жаш ырчы жигиттердин менин ырларымды ырдагандарынын аткаруу жєндємїнє нааразы деле эмесмин. Бирок, кээ бирлеринин кемчиликтери жок эмес. Учурда кубулжуган їнї бар кыз болсо деп жїрєбїз, бирок таба элекпиз. Тапсак, албетте иштешем.

Спорт МЕНИН жАшооМДо Жумасына їч кїн волейбол ойнойбуз. Андан башка деле чыры жок. Тєлєбїбї КАСЫМАлиеВА 24-май, 2013-жыл


10 Бишкекте 9 жашар кыз хомяктарды уурдап кеткен

Милицияга Бишкектин 8-кичи районундагы "ZOO" дїкєнїнїн 22 жаштагы сатуучусу анын 5 хомягы жоголуп кеткендиган айтып арыз менен кайрылган. Бул тууралуу шаардык ИИБнын басма сєз кызматынан билдиришти. Маалыматка ылайык, хомяктарды уурдаган 9 жаштагы мектеп окуучусу Октябрь райондук ИИБнын кызматкерлери таратынан колго тїшїрїлгєн. Милиция кыздын ата-энесин чакырып алар менен бирдикте профилактикалык маектешїї єткєрїп, кыз Октябрь райондук ИИБнын єспїрїмдєрдїн иши боюнча инспекциясынын каттосуна алынган.

Єзгєндє 17 жаштагы жигит аялды 5 жашар небереси менен бирге єлтїрїп кеткен

Єзгєндє 17 жаштагы жигит аялды 5 жашар небереси менен бирге єлтїрїп кеткен. Бул тууралуу ИИМден билдиришти. Маалыматка ылайык, 52 жаштагы аялдын эки кїндєн бери эшикке чыкпай калганын байкаган кошуналары милиция чакырышкан. Єзгєн райондук ИИБнын ыкчам иликтєє тобу їйдїн ичинен киши колдуу болуп єлтїрїлгєн 1961-жылы туулган аялдын жана анын 5 жашар небересинин жансыз денесин табышкан. Бир нече кїн єткєндєн кийин милиция кылмышка шектїї деп, мурун мал уурдоо фактсысы боюнча соттолгон 17 жашар Єзгєн районунун тургунун колго тїшїрїшкєн. Кол салган адам тїн ичинде аялдын їйїнє терезеден кирип келе жатканда, їй ээси ойгонуп кеткен. Ал эў алгач аялды чаап жиберип, андан соў муунтуп єлтїргєн. Їй ээсинин жанында жаткан кичинекей 5 жашар небересине дагы кол салып, алардын бир жарым миў сомун жана жеке буюмдарын алып качып кеткен. Далил катары шектелип жаткан адамдын жанына аялдын уюлдук телефону табылган. Учурда шектелген адам убактылуу кармоочу жайга жеткирилип, иликтєє иштери жїрїп жатат.

"Кыргыз агроєнєржай корпорациясы" ААКнын мурдагы жетекчиси Д. Мамасалиев камакка алынды "Кыргыз агроєнєржай корпорациясы" ААКнын мурдагы жетекчиси камакка алынганын УКМКнын ММК жана коомчулук менен байланыш кызматы маалымдады. Маалымат боюнча, Башкы прокуратура менен УКМК биргеликте иликтеп жаткан, "Кыргыз агроєнєржай корпора24-май, 2013-жыл

крим айбат циясы" ААКнын ишмердигиндеги коррупциялык кєрїнїштєр боюнча козголгон кылмыш иштеринин алкагында, корпорациянын экс-жетекчиси Д. Мамасалиев кармалды. Башкы прокуратура "коммерциялык уюмдарда ыйгарым укуктарын ашыкча пайдаланып" жана мамлекеттик кредитти мыйзамсыз иштерге жумшап жибергендиги їчїн аталган корпорациянын мурунку жетекчисине 2012-жылы 16-октябрда кылмыш ишин козгогон. Дїйшєналы Мамасалиев корпорация жетекчилигине 2011-жылы келген. Эми ал мамлекет тарабынан 2011-2012-жылдары ун жана пахта сатып алуу їчїн бєлїнїп берилген 32 млн. сомду єз кызыкчылыктарына жумшаган деп айыпталууда. Д. Мамасалиев УКМКнын убактылуу тергєє камагына отургузулду. Тергєє амалдары улантылууда.

65 жаштагы аялды зордуктоого аракет кылган 31 жаштагы жаран кармалды

21-майда саат 21:00 чамасында Панфилов районунун тургуну, 65 жаштагы пенсионер аялды 31 жаштагы Талгат аттуу жаран мас абалында бычак менен коркутуп, уруп, зордуктоого аракет кылган. Бул тууралуу Чїй облустук ички иштер башкармалыгынын маалымат кызматы билдирди. Билдирїї боюнча, кечинде пенсионердин їйїнїн короосун Талгат кирип барып, бычагын алып чыгып коркутуп зордуктоого аракет кылган. Панфилов РИИБнин Кылмыштуулукка каршы кїрєшїї бєлїмїнїн кызматкерлери жїргїзгєн ыкчам-иликтєє иштеринин натыйжасында кылмышкер колго тїшїрїлгєн. Учурда ал кїнєєсїн мойнуна алган кєрсєтмє берип, убактылуу камак жайына отургузулду. Тергєє иштери уланууда.

Экс-министр Р.Сабиров мїлктєрї конфискацияланып, 5 жылга кїчєтїлгєн режимде эркинен ажыратылды

Жогорку сот экс социалдык єнїктїрїї министри Равшан Сабировго карата Бишкек шаардык сотунун чечимин кїчїндє калтырды. Чечим бїгїн, 23-майда угулду. Бишкек шаардык сотунун администрациялык мыйзам бузуулар жана кылмыш иштери боюнча соттук коллегиясы 7-мартта экс-министр Р.Сабировду мїлктєрїн конфискациялоо менен 5 жылга кїчєтїлгєн режимде эркинен ажыраткан. Анын адвокаты Икрамидин Айткуловдун айтымында, бїгїнкї отурумду єткєрїїдє Жогорку соттун соттук коллегиясы процедураны бузду. «Сабиров Жогорку сотко кєзємєл даттанууну жазган, буга байланыштуу мен бул отурумда Сабировго сєз берїїнї

сурагам, бирок сот аны соттук процесске катышуу укугун ажыратып койду», - деди ал. Эми И.Айткулов Жогорку соттун чечимине даттануу арызын БУУнун адам укуктары боюнча комитетине жєнєтмєй болду. Маалыматка ылайык, Р.Сабиров Бишкек шаардык соту тарабынан Кылмыш-жаза кодексинин 310-беренесинин 2-бєлїгїнїн 2.1-пункуту (Паралап сый акы берїї) боюнча соттолгон. Анын жардамчысы Тахир Мирзахметов 30-беренин 6-бєлїгї (Кылмышка шериктеш болуу) жана 310-берененин 2-бєлїгїнїн 2.1-пункуту (Паралап сый акы берїї) менен 3 жылга кїчєтїлгєн режимге эркининен ажыратылган. Алар эл аралык бала асырап алуу боюнча чет єлкєлїк уюмдун єкїлїнєн пара талап кылган деп айыпталып келген. Тергєєнїн материалдарына ылайык, министрдин жардамчысы чет єлкєлїк компаниялардын бирине Кыргызстанда эл аралык бала асырап алуу чєйрєсїндє иштєєгє аккредитация берїї тууралуу маселени чечїї їчїн 20 миў доллар сураган. Тергєєнїн жїрїшїндє белгилїї болгондой, министрдин жардамчысы чет єлкєлїк компаниядан єз жетекчисинин кєрсєтмєсї боюнча эки жолу акча каражаты алган. 2012-жылдын 30-июнунда 5 миў долларын алып, жетекчисине берген, андан кийин 4-июлда 10 миў долларын алып жаткан жеринен кармалган. Бирок Р.Сабировдун туугандары «сот далилдери жок эле, їч жолу кєрсєтмєсїн єзгєрткєн жардамчынын айткандарына таянып туруп адилетсиз чечим чыгарды» дешїїдє. Экс-министрдин коргоочусу Жогорку сотко апелляция берди.

Кєкємерен суусуна тїшїп кеткен унаанын ичинде эки кытайлык жаран болгон

Чїй облусунун Жайыл районундагы Суусамыр єрєєнїндє Кочкор-Чаек унаа жолунун 173-чакырымындагы Кєкємерен суусуна тїшїп кеткен унаада эки кытайлык жаран болгон. Бул тууралуу ЄКМ басма сєз кызматы маалымдады. Эске салсак, 21-май кїнї саат 17:30дар чамасында Кєкємерен суусуна бир унаа тїшїп кеткени маалым болгон. Окуя болгон жерге ЄКМдин Куткаруучуларды даярдоо мамлекеттик борборунан 7 куткаруучу, Кара-Балта шаарындагы куткаруу кызматынан 1 куткаруучу жардам кєрсєткєнї барышып, 22-май кїнї издєє иштерин жїргїзїштї бирок жыйынтык болгон жок. ЄКМдин Жайыл райондук бєлїмїнїн жетектєєчї адисинин билдирїїсї боюнча, Кєкємерен суусуна тїшїп кеткен унаанын (мам.№ В43-37АИ) ичинде эки кытайлык жаран болгон, экєє теў аман-эсен суудан чыгышып, Жумгал районунун борбору Чаек айылына барышып, кран алып келип Джипти чыгарууга аракет жасашууда.

АКШда Кыргызстандын їч жараны кармалды

АКШнын Хаянисе шаарында (Массачусетс штаты) Кыргызстандын їч жараны кармалды. 16-майда, болжол менен 7.00дє миграциялык кызмат райондун шерифи менен бирге рейд жїргїзїшкєн. Жыйынтыгында кыргызстандык 3 жаран кармалган. Колго тїшкєндєр студент болуп чыкты. Алар визасынын мєєнєтї єтїп кеткендиги їчїн кармалышкан. Азыркы тапта кыргыз диаспорасы алар їчїн жактоочу жалдашты. Аталган штаттын мыйзамы боюнча, студенттерди депортация кылуу жазасы кїтїп турат.

Караколдо єз ара чатактан улам аял киши бир жаранга бычак сайды

Ысык-Кєл облустук ИИБнын басма сєз кызматы билдиргендей, Каракол шаарынын кезмет бєлїмїнє бычак саюудан улам жаракат алып, облустук бириккен ооруканасына Каракол шаарынын тургуну Б.Константин келип тїшкєндїгї тууралуу маалымат тїшкєн. Дарыгерлер єз убагында хирургиялык кийлигишїїнїн жардамы менен ал жарандын ємїрїн сактап калышкан. Бул окуя боюнча Каракол шаардык ИИБнын ыкчам-иликтєє бєлїмїнїн кызматкерлери издєє иштерин жїргїзїшкєн. Кїбєлєрдї жана кошуналарга сурамжылоо жїргїзїї учурунда алар жабырлануучунун їйїнє Настя аттуу аял келгенин, кыйкырышып урушкандан кийин їйдєн чуркап чыкканын жана белгисиз тарапка жашырынып кеткенин айтышкан. Издєє иштери 26 жаштагы Анастасия аттуу аялды кармоо менен жыйынтыкталды. Ал бычак менен сайып жибергенин мойнуна алды. Ошондой эле андан далил зат алынды. Учурда тергєє жїрїп жатат

Ленин районунда жашы жете элек єспїрїмдєр тарабынан 111 кылмыш жасалган

Ушул жылдын башынан тартып бїгїнкї кїнгє чейин Ленин районунда жашы жете элек єспїрїмдєр тарабынан 111 кылмыш иши жасалган. Бул тууралуу Бишкек ШИИБнын басма сєз кызматы билдирди. Маалыматка караганда, 39 окуяга карата тергєє органдары тарабынан кылмыш иши козголгон. Ленин району боюнча козголгон кылмыш иштеринин динамикасы тємєндєгїдєй: зордуктоо- 2, каракчылык - 2, талаптоноо - 9, уурдоо - 17, башка кылмыштар9. Ошондой эле акча єндїрїї фактысы- 25. Балдар иштери боюнча комиссияга 82 материал жєнєтїлгєн. Алардын арасынан 77си жашы жете элек єспїрїмдєргє, 5и ата-энелерге тиешелїї. Бир єспїрїм бала їйїнє жєнєтїлдї. Айбат пресс


11

эл їчїн

Арстанбек АЛАЙ, "Эл їчїн" саясий-партиясынын лидери:

Аял жєнїндє Урматтуу кыргыз журтум, окурмандар гезитибиздин мурдакы сандарында сиздерге белгилїї болгондой 1998 жылы Алай тоосунда Адам Ата кєрїнїп єзїнїн урпактары болгон адамзатка жаўы (алтын доордо 21 кылымда) Кудайдан илим тїшкєнїн айтып єттїм эле. Бїгїнкї гезиттин чыгарылышында пендечилик жашоонун тїзїїчїсї болгон Аял-Эркектин оордун, милдетин, кызматын периштелердин пенде затына берген кеўешин сандан-санга мїмкїнчїлїгїбїздїн, каражатыбыздын жетишинче пенде затын тарбиялоо їчїн кеўеш берип кете бермекмин. Кудай Ата периштелер аркылуу илимдин башында Аял-Эркектин ордун, жашоо жол-жобосун тїшїндїрїп жєнєкєйлєштїрїп берсе, азыркы убакытта Аалам, асман, жылдыз (планета), жер, Табият сырларын бере баштады. Пендечилик жашоонун тїзїїчїсї болгон Аял- Эркектин оордун жол-жобосун, милдети менен таанышыўыздар. •Аял – Кудай тааланын ички дїйнєсї •Аял – баласына караганда кїйєсїнє кєбїрєєк кєўїл буруп тарбиялоо керек. •Себеби – ал кїйєсїї экєє гана бир єзєккє, бир бїтїмдїккє биригип, башка бийик, чексиз дїйнєлєргє сапар алгандыгы їчїн. •Аялдын єскєн єзєгї, Ааламды башкарат. •Аял адамзат жашоосунда, єз їй-бїлєсї їчїн єзєк. •Аял адашканда, акыйкаттын чыныгы жїзї карангылашат. •Ар бир аялдын єзєгїнє карай їй-бїлє курамы тїптєлєт. •Аял – кырсыктын алдын алуучу сактагыч. •Аял – адам тегин акыйкатка калыптандыргыч. •Аял – їй-бїлє мїчєлєрїн єзгє дїйнєлєргє єстїргїч. •Аялдын тилеги ар дайым тез аткарылат, анткени Ааламда єзєк болоор оорду бар. •Аял ар нерсеге аракет кылаардан мурун акыйкатты аныктап алыш керек. •Аял-эркек Ааламдын орбитасы. •Аял-эркек аткан таў, чыккан кїн, чалкыган деўиз, мейкиндикти жиреген аба, соккон жел. •Периштелерден аял оордуна кеўештер Аялдар кїйєсїнє сын айтуудан мурун анын сырын толук билїї керек. Кїйєсїнїн сырын билиш їчїн алгач аялдар єздєрїнїн сыпатын Сїкїт менен єздєштїрїї керек. Сыпаттын негизги белгилери кайраттуу, эрктїї, кечиримдїї, назик, жєнєкєйлїк. Эркектер сєз талашканда, башкарып чамынганда эркектин кайратын кетирбей туруп, кайра-кайра коштоп колдоп туруп, качан гана тынч алганда кєўїлї жайланышып, кєўїлдєнїп калган учурда кемчилигин айтып, карс эттирип сындырыш керек. Куулук митаамдыкты билгизбей аткарыш керек. Колдоп-коштогону жїзїнєн кыймылынан, сєзїнєн, билинип байкалып туруу керек. Эркектерди ар дайым ашкере сыйлай бериш керек, жана мактоо, коштоп туруп мас болуп келгенде кетмен-кїрєк алып чуркабастан таттуу тамак, ак шейшеп дайыма тартуулаш керек. Азыр аялдар аялдык сыпатты 10 эле аткарышат, ушул сунуштарды 100 аткарып кєргїлє эгерде аткарылбаса мага келгиле (периштелер). Силер аялдар келжейип эле кек сактай бересиўер. Бул аялдык сыпаттарга даярданыштын кереги жок, Сїкїт салса ой єзї эле келет (Сїкїт салуу – бул жалгыздыкта ойлонуу). Эркек-

тердин бир сыры болот, тийишип сындай берет ошол учурда – кечиримдїї, єтє тамашакєй болгула. Эркектер кєбїнчє корсунтуп, кемсинткенди жакшы кєрїшєт. Калктын кєзїнчє кайратын кєрсєтїп карсылдай беришет, ошол учурда тыржыйба коштоп-колдоп, тымызын митаам болуу керек. Аракет кыла бергиле эч убакта мээнетиўер текке кетпейт. Аялдар силер абийир їчїн кїрєшпєй, аялдык кичипейил сыпатты єздєштїрїп, сезимиўерди єстїргїлє (Сїкїт менен) Эркектердин 80-95ти мактаганды жакшы кєрєт, ушул нерселерди билсеўер эркектердин сырын 50-ке ачкан болосуўар. Силер ушул аялдык сыпаттарды кайра-кайра Сїкїт салып, єздєштїрбєсєўєр, аракетиўер ок болуп бутага тийбей, кайра єзїўєргє тиет. Эскертїї – ким аялдык сапатты аткара албаса – ошол аялга табигый илимдер жукпайт. Эркектердин дагы бир сыры: - Таў кєзїн жыртып, таў аткандан баштап, каш карайып кїн батканга чейин эркектер аялдардын мактоосун, коштоосун, колдоосун кїтє берет. Эскертїї – эркектер эшиктен кирип келгенде эле куруу мактабоо керек, эки ооз сєз айтып туруп, сєзїнєн илип кетїї керек.

Ааламдан тїшкєн аял тууралуу аныктамалар! •Аялдын табигый сыпаты сезимди тїздєн-тїз калыптандырат. •Аял-тарбиячы, коргоочу, коомдун сакчысы. •Аялдын табиятка шайкеш келбеген багыты баш-аламан жашоого алып келет. •Аял- эне, башчы, єзєк бардык багытка себепкер. •Аялдын табияты туруксуз болсо турмушу оўолбойт. •Аял єзї бактылуу болуш їчїн табигый законду так аткарыш керек. •Аялдын балдарынын тарбиясынан, анын билими байкалып турат. •Аял –дээр єстїргїч, дїйнєнїн тїркїгї. •Аялдын амалкєйлїгї ар дайым сезим менен башкарып турат. Акыл башкарса адашат. •Аялда 61 єнєр бар, аны акыйкатка карай колдонуш керек . •Аялга кополдук, кекчилдик , шашмалык , башкаруучулук табиятына тєп келбейт. •Аял-назик, коркок, кечиримдїї, мээримдїї, сылык жє-

нєкєй салмактуу, сезимталдык буйрулган. •Кїйєєнїн кеўешїїсїз эч нерсени чечпеш керек. •Аялдын кїйєєгє мамилеси, кастарлоо, мактоо, ар дайым пир тутуу, бапестєєсїз тутуп жїрїш керек . •Аял заты їй-бїлєнїн жана бул дїйнєнїн гени деп аталат. Ай- аялдардын ааламдагы орду. •Аял- ички єзєк, эркек сырткы кабык. Аял кїйєєсїн коштоп колдоп, мактап, єбєк-жєлєк болуу менен єзїнїн жакшы сєзїн кїйєємдїкї деп єзї бїтїргєн иштерин да кїйєм бїтїргєн, кїйєм айткан, кїйєм чечкен –деп дайыма кїйєсїнєн єзїн бир тепкич пас кылып жїрїї керек.

Энелик мээрим деген эмне? Энелик мээрим – бул чексиз касиет, улуу эмгек, бийлик, чыгармачылык, зор ишмердикти талап кылуучу кызмат. Эне мээрими теўдешсиз, эки дїйнєдє орду чоў. Эне мээрими ачууну жоет, акылды токтотот. Єз ордун билбеген эне эркиндигинен, энергиясынан ( касиетинен) куттуу ордунан ажырайт. •Коомдо, эл арасында кїйєсїнїн жаман сыпаты болсо, кылса, їйдє, жеке отурганда, бала-чака жокто, сыпайы cылык айтып, тїшїндїрїп, дайыма тарбиялоонун їстїндє болуу керек. •Эркектин табигый жїрїмтуруму. •Эркек-єз эркиндиги їчїн кїрєшкєн, копоол, башкарууну пир туткан, ашкере мактоону жактырган cырткы каробка. •Эркек каардуу, сїрдїї, айтканынан кайтпаган, кайып пирлердей касиетке калыптануу керек. •Эркек эл башкарыш їчїн, аялдан баяндама алыш керек, антпей эле єз аракети менен аткара берсе узабай эле отуруп калат. •Эркек сыпайы жол –жобону їйрєнїш їчїн сїкїт керек. •Єздєрїнїн табийгый жїрїмтурумунун тактикасы менен колдонушкерек. Ар дайым эле єзїнїнїн каарын тєгїп башкара бербей, учурунда колдонуш керек. •Эгерде аялдар єздєрїнїўєрдїкїн аткара албаса эркектердин каардуулугу 10 эсе ашып кетет. •Эркектер эзелтеден эле ,мактаса деле маани ,бере албайт. Мактоонун маўызын тїшїнбєйт, ар-дайым талап кылат. •Эркекти мактаганда мазгилерин майлаганга барабар, желкелей берсе желип жоюлат, жок болот. •Эркектерди кичине эле кейитип койсоўор кек сактап кер-

дейе берет. •Жан дїйнєсї жарды эркектерди мактай берсе эле жоокер болот, баарына жетишет. Жашы єткєнгє чейин коргоочу каробкалык кызматын аткарат да, акыретке биригерде эркектин каробкалык кызматы токтоп, аялдын єзєгїнє жуурулушуп кетет. Бул бїтїмдїккє айлануунун соўу болот. •Эркек- коргоочу, сырткы тон. •Эркек- курч, кайтпас, єжєр, тайбас, эрктїї, тїрдїї коркунучтан, ысык-сууктан, ар кандай коопсуздуктан коргоочу, сактоочу каробка милдет аткарат. •Эркектин милдети аял менен теў таймашканы менен аялда амалкєйлїк басымдуулук кылат. •Эркек – аялдан жылуу мамиле, тынымсыз тарбия, мактоо, колдоо, коштоо, камкордук кєрїлгєн болсо – єзгєчє єз орду калыптанат, тїрдїї кыры, сыны, кооздолуп, ар кандай татаал нуктан оўой эле жол таап чыгып кетет. •Эркектин табигый жаралгандыгы сыны, копоол, корс-морс, тез чечимге келїїчї, сезгич, эпчил, тырышчаак, намысчыл, шыктуу, ар кандай оор ишке жєндємдїї, аялды камсыздандыруу тїбєлїктїї мойнунда болот. •Эркек – аялга дайыма жылмакай, жароокер, назик, сїйкїмдїї, сылык, карапайым мамиле кїтїї - эў маанилїї иш багыты, ыўгайлуу, жєндїї ыкма. •Эркектин кєп туура эмес жолун, копоол мїнєзїн, жараксыз жїрїм-турумун, туура эмес ойкыялын багытсыз башкаруусун – аял кылдаттык менен сездирбей, туура нукка тарбиялоо – эзелтен эле милдети болгон жана Кудай буйурган. Аялдын негизги орду-єзїнїн эбегейсиз улуулугун сезе билїї, ааламда да єзєк болоорун сезимде купуя сактоо, бала тарбиялоо, кїйєєнї єстїрїї, єз деўгээлине которуу, ошондой эле єзїнїн сын-сыпатын так сактоо. Нике нагыз илимдин кудурети менен аял эркектин бир бїтїмдїккє айланышы. Аял сулуулугун ашкере кооз-

дугун кудай сыноо їчїн жаратат, рух текшерї їчїн. Ашкере кооз сулуу адамдарды бийик рух менен билїїгє болот жана алар кооз чїмбєт болуп эсептелет.

Ыйман – бир сомдон кураларын тїшїндїргїлє. Ыйман майда нерседен куралып, Улуулукка уланат. Мисалы: сєз сїйлєє, сыпат, мамиле, бала тарбиялоо, дээр иштетїї, сїкїт сыяктуу жолдор. Таза дилин болбосо, намаз окуп, сыйынуу керек эмес (дейт периштелер). Урматтуу кыргыз журтум энелер, жеўелер, карындаштар, эжелер аял Кудайдан кийинки элежердеги пендечилик жашоонун эў башкы оорду, ролу силерсиўер. Аял бузулса, оордун билбесе кесепети эрге тиет, эркек бузулса оордун билбесе кесепети элге (президент, єкмєт) тиет. Эл бузулса, оордун билбесе кесепети жер энеге тиет. Урматтуу энелер эне тилеги менен жеўет, эркек билеги менен жеўет дегендей жашоонун башаты силердин колуўарда. Колуўуздардан келсе, мїмкїнчїлїгїўєр болсо адамзатка жоопкер болгон Адам Атанын жол-жобосун, жашоо эрежесин кыргыз элине жеткирїїгє салымыўыздарды кошуўуздар. Адам кызмат милдетин унутуп аткарбагандыктан Кудай Ата кырсык берип эскертип жатат ( Оору, бала-чакадан, иштен). Єз парз милдетиўерди аткарып, оюўарды оўдоп, сєзїўєрдї тїздєп эл їчїн кызматыўарды кылып, єткєєл ылгоодон сак болгула, кор деп жаныбыз чыгып дене досубуз (сєєк) жерге кємїлїп, жан досубуз ааламга кеткенде Кудайга, Акыретке жан дїйнєбїз гана жарактуу. Ошондуктан илимиўерди алгыла, тїшїнїгїўєрдї кеўейткиле, кєкїрєгїўєрдї єстїргїлє, оордуўарды сактап калгыла. Силерди урматтап эл уулу Абдылдаев Арстан Алай. «Эл їчїн» саясий партиянын лидери, байланыш телефону 0550 – 788 – 188. 24-май, 2013-жыл


12 Акжолтой Базаров, Укук жана бизнести єнїктїрїї фондунун Жергиликтїї ачыктуулук жана кызматташуунун демилгеси» долбоорунун консультанты:

“Їй-бїлєлїк дарыгерлер, жалпы практикадагы дарыгерлер тарабынан кєрсєтїлгєн алгачкы медициналык-санитардык жардам акысыз берилет” Азыркы тапта Укук жана бизнести єнїктїрїї фондунун жана Борбор Азиядагы Евразия Фонду тарабынан «Жергиликтїї ачыктуулук жана кзыматташуунун демилгеси» долбооруy USAIDдин каржылоосу аркылуу иш жїзїнє ашып жатат. Бул долбоор республикабыздын Нарын жана Жалал-Абад облустарында ишке ашырылып жатат. Долбоордун алкагында жергиликтїї элге муниципалдык жана мамлекеттик кызматтар, алардын сапаты, муниципалдык жана мамлекеттик кызматтарды алууда чыккан тїшїнбєстїктєргє байланыштуу кєйгєйлєр боюнча ооз эки, кат тїрїндєгї юридикалык кеп кеўештерди, соттон тышкаркы кызыкчылыктарды коргоо кызматтарын, топтук кещештерди жана семинар-тренигдерди кєрсєтїлїп келїїдє. Бул ирет долбоордун ишмердїїлїгїнїн алкагында жарандардан тїшкєн суроолорго жооп берїї максатында Акжолтой мырза менен маек курдук.

- «Мамлекеттик органдын карамагындагы маалыматты ал мамлекеттик орган єзї бербей койгонго укуктары барбы?» - Кыргыз Республикасынын 2007-жылдын 4-майы N 67 «Жарандардын кайрылууларын кароо тартиби жєнїндє» мыйзамынын 4-статьясынын 1-пунктунда Кыргыз Республикасында ар бир жаран мамлекеттик бийлик органдарына, жергиликтїї єз алдынча башкаруу органдарына жана алардын кызмат адамдарына єзї же єзїнїн єкїлї аркылуу кайрылуу укугуна ээ, алар мыйзамда белгиленген мєєнєттє негизделген жооп берїїгє милдеттїї. Ушул эле мыйзамдын 4-статьясынын 2-пунктунда ушул статьянын 1-бєлїгїндє аталган органдар, алардын кызмат адамдары жарандардын сунуштар, арыздар жана даттануулар менен кайрылуу укугунан ажыратууга же алардын мындай укугун чектєєгє акысы жок. Бирок Кыргыз Республикасынын 2006-жылдын 28-декабры N 213 «Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтїї єзалдынча башкаруу органдарынын карамагында турган маалыматтарга жетїї жєнїндє» мыйзамынын 5-беренесинин 1-пунктунда мамлекеттик жашыруун сырга киргизилген маалыматтар, ошондой эле купуя маалыматтар жетїїгє чектєє коюлган маалыматтар катары таанылат. Маалыматтарды мамлекеттик жашыруун сырларга кошуу Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жашыруун сырлар жєнїндє мыйзамдарына ылайык ишке ашырылат. Мамлекеттик органдардын жана жергиликтїї єзалдынча башкаруу органдарынын кызматтык сырларын камтыган, ошондой эле мамлекеттик органдардын жана жергиликтїї єзалдынча башкаруу органдарынын карамагында турган башка адамдардын мыйзам менен кор24-май, 2013-жыл

голуучу жашыруун сырларын камтыган маалыматтар купуя маалымат катары таанылат. - «Кээ бир учурларда жарандар тез медициналык жардам алуу учун скорыйды чакыртышканда ал медициналык тез жардам учун акы тєлєшєбї же тєлєшпєйбї?» - КРнын Конституциясынын 47-беренесинин 3-пунктуна ылайык акысыз медициналык тейлєє, ошондой эле жеўилдик шарттарындагы медициналык тейлєє мыйзамда каралган мамлекеттик кепилдиктердин чегинде жїзєгє ашырылат. Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жєнїндє» мыйзамынын 21-беренесине ылайык медициналыксанитардык жардамдын тїрлєрї каралган. Ага ылайык Кыргыз Республикасынын жарандарына медициналык-санитардык жардамдардын тємєнкїдєй тїрлєрї кєрсєтїлєт: •алгачкы медициналык-санитардык жардам; •адистештирилген медициналык жардам; •медициналык-социалдык жардам; •медициналык калыбына келтирїї; •медициналык экспертиза. Алгачкы медициналык-санитардык жардам ар бир жаран їчїн мїмкїн болгон негизги медициналык тейлєєнїн тїрї болуп саналат. Алгачкы медициналыксанитардык жардам єзїнє тємєнкїлєрдї камтыйт: •ар бир жарандын, ар бир їйбїлєнїн, коомдоштуктун саламаттыгын сактоо жана чыўдоо, їй-бїлєлїк дарыгердин жеке ишине, болбосо саламаттык сактоо кызматынын башка тїрлєрїнє кошулган жалпы иш жїргїзгєн

врачтын ишине негизденет; •медициналык тез жардам кєрсєтїї; •менчигинин тїрїнє карабастан саламаттык сактоонун ар тїрдїї кызматтарынын бири-бирине байланышын камсыз кылуу, адистешкен медициналык жардам кєрсєткєн адистерге медициналык-социалдык жардам кєрсєтїї жана калыбына келтирїї боюнча кызматтарга пациенттерди жєнєтїї кирет. Кыргыз Республикасынын жарандарына їй-бїлє дарыгерлери, жалпы практикадагы дарыгерлер тарабынан кєрсєтїлгєн алгачкы медициналык-санитардык жардам акысыз берилет. Ал эми Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жєнїндє» мыйзамынын 23-беренесинде медициналык тез жардам - пациенттерге турмуштук кєрсєткїчтєрї боюнча кєрсєтїлгєн медициналык жардамдын тїрї. Медициналык тез жардам пациенттерге тезинен медициналык кийлигишїїнї талап кылган учурларда (кырсыкка учураганда, жаракат алганда, ууланганда жана башка ооруган абалда) медициналык тез жардам кызматы тарабынан токтоосуз жїзєгє ашырылат деп белгиленген. Демек єзїўїздєр кєргєндєй медициналык тез жардам жарандарга акысыз тїрдє кєрсєтїлєт. - «Єткєндє Жалал-Абад облусунда кєптєгєн малдар ооруп, єлгєндєрї єлїп калды. Малдарды ветеринардык жактан тейлєє кызматын ким кєрсєтїшї керек? - Кыргыз Республикасынын

+кмєтїнїн 2012-жылдын 10-февралы N 85 «Аткаруу бийлигинин органдары, алардын тїзїмдїк бєлїмчєлєрї жана ведомстволук мекемелери кєрсєтїїчї мамлекеттик кызмат кєрсєтїїлєрдїн бирдиктїї реестрин (тизмесин) бекитїї жєнїндє» токтомуна ылайык тємєнкїдєй мамлекеттик кызматтар кєрсєтїлєт: 1. Билим берїїчї жана маданий тейлєєлєр 2. Медициналык тейлєєлєр 3. Социалдык тейлєєлєр 4. Каттоо, маалымат кат, кїбєлїк жана башка документтерди, ошондой эле алардын кєчїрмєлєрїн жана дубликаттарын берїї тейлєєлєр 5. Изилдєє, талдоо, баалоо жана экспертиза кызматын кєрсєтїї 6. Маалымат менен камсыздоо тейлєєлєрї 7. Басма, кєчїрмєлєє жана басып чыгаруу кызмат кєрсєтїїлєрї 8. Коопсуздукту жана сактоону камсыздоо 9. Башка кызмат кєрсєтїїлєр. Мунун ичинен изилдєє, талдоо жана экспертиза кызматында ветеринардык-санитардык иш-чаралары єткєрїї кызматы дагы каралган. Бул бирдиктїї реестрге ылайык бул кызмат Айыл чарба Министирлиги тарабынан жїргїзїлєт жана бул кызмат акы тєлєнїїчї кызмат болуп эсептелет. Малдарыўар ооруларга чалдыкбашы їчїн тийиштїї ветеринардык кызматтарды кєрсєтїїсїн Айыл чарба Министирлигинин жергиликтїї єкїлчїлїктєрїнєн жана айыл єкмєтїнїн атайын ветеринар адистеринен талап кылууўар зарыл Самара ЗАМИРБЕК кызы

Жумгал районунун дене-тарбия жана спорт бєлїмї Чаек кыштагы Э. Матыев №127 кєчєсї КР Єкмєтїнїн 2011-жылдын 29-ноябрындагы №741 токтому менен бекитилген «КРнын мамлекеттик кызматындагы мамлекеттик административдик кызматтын бош орунун ээлєє їчїн конкурс єткєрїї жєнїндєгї» убактылуу Жобосун жетекчиликке алып бєлїмдїн жетектєєчї адистик бош административдик мамлекеттик кызмат орундарына конкурс жарыялайт. Конкурс жарыялангандан баштап эки жумадан кийин болот. Жетектєєчї адистик кызмат ордуна коюлуучу квалификациялык талаптар: • Билими – жогорку же атайын орто кесиптик билими бар; • эмгек стажысы талап кылынбайт; • компьютерде иштей билїїсї; • ишмердїїлїгї, топто иштей билїїсї, жоопкерчиликтїїлїгї; • кыргыз жана орус тилдеринде эркин сїйлєй жана жаза билїїсї; • Кыргыз Республикасынын нормативдик укуктук актыларын билиши; Негизги функционалдык милдети: • спорттук иш-чараларды уюштуруу; • спортчулар менен иш алып баруу. Конкурска катышуу їчїн тємєндєгї документтер кабыл алынат: • аттестациялык-конкурстук комиссиянын тєрагасынын атына жазылган жеке арызы, • кадрларды каттоо боюнча жеке баракчасы, 3х4 єлчємїндєгї 2 штук сїрєт; • паспорттун кєчїрмєсї (оригиналы конкурска келген маалында кєрсєтїлєт); • билимин тастыктаган дипломунун кєчїрмєсї (нотариустан же мурунку иштеген жеринен кїбєлєндїрїлїшї керек); • эмгек китепчесинин кєчїрмєсї (нотариустан же мурунку иштеген жеринен кїбєлєндїрїлїшї керек) Талапкерлерден документтер жарыяланган кїндєн тартып Жумгал районунун дене-тарбия жана спорт бєлїмїндє кабылалынат.

Кошумча маалыматтарды алуу їчїн тємєндєгї телефондорго кайрылыўыздар: 0777 244-036, 0552 63-36-90


13

САЯСАТТАН СЫРТКАРЫ

«ХУЛИГАН» ЖАНА “3” МЕНЕН ОКУГАН

Дїйнє жїзїнє жїргїзгєн саясаты менен белгилїї болгон Орусиянын єлкє башчысы Владимир Путиндин жеке жашоосу, балалыгы жана анда болгон урунтту окуялар туурасында маалымат берїїнї туура кєрдїк.

ð è ì è ä à ë Â

í è ò ó Ï экєє Мария аттуу кыздуу болушат. Андан кийин 1986-жылы кичїїсї Катерина тєрєлєт. Эки кызынын аты чоў энеси, таенесинин атынан коюлган.

БАЛАЛЫГЫ ЖЄНЄКЄЙ ЇЙ-БЇЛЄЄ Владимир Путин 1952-жылы 7-октябрда Ленинградда жарык дїйнєгє келген. “Мен жєнєкєй їй-бїлєдє чоўойдум. Жєнєкєй жашоо менен бир топ жыл жашадым. Кадимки эле кишидей жашадым жана ошол байланыш менде азыркыга чейин сакталуу”, - деп эскерет Путин.

“АПАМ АБДАН ЖУМШАК АДАМ ЭЛЕ” Апам Мария Ивановна абдан жумшак адам эле. Апамдын бизди бир да жолу урушканын уккан жокпуз. Абдан жєнєкєй жашаганыбыздан кадимкидей эле блин, борщь жана башка тамактарды жечїбїз. А майрам кїндєрї апам бизге капуста менен пирожки бышырып берчї.

“МЕНИН ДЗЮДО МЕНЕН МАШЫККАНЫМДЫ ЖАКТЫРА БЕРЧЇ ЭМЕС”

КЫЗЫККАНЫ №281 мектепке тапшырдым. Биздин мектеп химиялык уклону менен атайын мектеп болчу. Ал мектепти 1970-жылы аяктадым. Мен такай биринчи сабакка кечигип барчумун. Ошондуктан кышкысын да жакшы кийине алчу эмесмин. Сегиз жылдык мектепте окуганда мен пионер эмес эле хулиган болчумун.

6-КЛАССКА ЧЕЙИН 3 МЕНЕН ОКУГАН ПРЕЗИДЕНТ

Апам менин дзюдо менен машыкканымды єтє жактыра берчї эмес. Мен машыгууга кетип жатканымда, “Дагы мушташыўа кетип атасыўбы?” – деп калаар эле. Апам дагы да болсо каршы болмок болуш керек. Бирок, бир кїнї менин машыктыруучум менин спортто жаратып жаткан ийгиликтерим жєнїндє айткандан кийин гана апамдын дзюдого болгон кєз карашы єзгєрїп, менин машыгуума тоскоол болбой калган.

Анын мугалими Вера Дмитриевна Гуревичтин айтуусунда Путин 5-класска чейин єзїн сабактан жакшы кєрсєтє алган эмес. Ошентсе да мугалим эжеси Путинден бир нерсе чыгаарына кєзї жетип, ага башка окуучулардан єзгєчєлєнтїп кєўїл бура баштаган. Анын тилге болгон жєндємї, эс тутуму башкалардыкынан мыкты болгондуктан, айтканды шап илип алчу. Анын окуусу жакшы болуш їчїн Путиндин атасы менен жоолугуп андан жардам сураганда да натый-

жакта беш жылдай иштейт. Ал жакка кеткенге чейин анын жашоосунда абдан маанилїї окуя болот. Аялы Людмила экєєнї жакын досу тааныштырат. Людмила ал учурда стюардесса болчу, єзїнїн курбусу менен Ленинградга 3 кїнгє келген. Анан эле Путиндин досу Путинди театрга концертке чакырып, билет жана кыздар да бар экенин айтып калат. Макул болгон Путин театрга барат, кыздар менен таанышат. Ошентип 3 кїн удаасы менен концертке барып атып, Людмила экєєнїн жылдызы келишип калат. Экєє 3 жыл сїйлєшїп жїрїп 3 жылдан кийин 1983-жылы баш кошушат. 1985-жылы Германияга кете электе

Президент бир гана дзюдо менен машыкпастан спорттун кєп тїрїнєн єзїн жакшы кєрсєтїп жїрєт. Суу алдындагы кемеде жїрїїдє, самолетто учууда єзїн мыкты кєрсєтє алган. Андан сырткары кїрєш жана тоо лыжасы менен машыгып жїрєт. Самара САЛАМАТОВА

“АТАМ ЖЄНЄКЄЙ КАРОЛЧУ БОЛГОН” Атам Владимир Спиридонович Путин согуш ардагери. 50-жылдарда вагон куруучу заводдо каролчу, кийин ошол эле жерде мастер болуп иштеген. Атам 1911-жылы Санкт-Петербугрда тєрєлїптїр. Биринчи Дїйнєлїк согушта Питерде жашоо абдан оор боло баштаганда ачкачылыктын айынан їй-бїлєсї менен Поминово айылына кетишиптир. Чоў апамдар жашаган ал їй дагы деле турат. Анан ошол Поминово айылынан атам апам менен таанышып калат. Алар болгону 17 жаш курагында баш кошушуптур. Согуштан кийин атамдардын їй-бїлєсї коммуналдык квартирадан бєлмє алып ошол жакта жашап калышыптыр. Мен ошол жакта чоўойдум. Ал жактагы эшик, кудук лифти жок бешинчи кабат дагы да болсо кєз алдымда.

МЕКТЕПТЕГИ КУРАГЫМ 1960-жылдан 1968-жылга чейин Ленинграддагы №193 8 жылдык мектепте билим алдым. Сегизинчи классты бїтїп,

жа берген эмес. Бирок, 6-класстан тарта Владимирдин окууга болгон жєндємї артып, 3 деген бааларды аз ала баштаган, - дейт эжеси. “Мен спорттон жакшы ийгиликтерди жаратып жатып, сабактан да жакшы ийгиликтерди жаратсам эмнеге болбосун”, - деп жакшы окууга тырыша баштадым. 3 деген досторум акырындан жоголо баштады. Окуум да жакшы болуп, їчтєр калбай калганда гана мени пионерликке алышкан. Андан аз єтпєй эле отряд кеўешинин тєрагасы болдум.

1980-ЖЫЛДАР, ЇЙЛЄНЇЇ ЇЛПЄТЇ ЖАНА ГЕРМАНИЯ Институтту бїткєндєн кийин Путинди Германияга даярдап жаткан чакта, 1985-жылы ал ГДРге кетип калып ал 24-май, 2013-жыл


14 Кудайга шїгїр. Абдан чыгым болуп, Нурбекти тїрмє балакетинен сактап калдым. Колдогунун баары: машина, акча, короодогу мал кеткени менен Нурбек камалбай, апам эч нерсени билбей калды. Апама кантип айтам деп аябай тїйшєлдїм. - Апа, Нурбегиўиз банкрот болуп калыптыр. Апам чочуп кетти. - Эмне дейт! Кантип? - Эрке балаўыз бизге айтпай бирєєдєн акча алып, товар алып Казахстанга бараткан экен. Документи жок, контрабанда деп бажыканадан кармап алышыптыр, - дедим жалган айтып. - Баш эсен болсо дїйнє табылат. Эми єзї кайда экен? - Кабатырланбаўызчы, апа. Ошону кайра чыгарам, кєпкє чейин баралбайм деп бирєєдєн айттырып ийиптир. - Процентин биз тєлєп туралычы, апа, деп Шарипа бир жактан чыкты. Мен аны карап койдум. Ал мага ажылдаганы менен їй-бїлєєлїк тїйшїккє келгенде колдоп турчу. - Проценти кєбєйє электе малды сатып, баарын берип таштасак кандай болот, апа? - Экєєўдєн башка кимим бар, балам. Силер эсен болсоўор болду. Акча тапкан силер. Сатып кутулгула, - деп акыл айтты. Урушуп зээнин кейитпеди. Їшкїрїнїп тим болду. Сурай берип тажатпады. - Машинаны дагы саталы, апа, ал жетпейт, - деди Шарипа мага кєз кысып. - Казакстандан документи жок бир машина менен тїшкєн товарды чыгаруу їчїн абдан кєп акча кетет дешет. - Ошондо да товарды берсе десеў. - Эгерде аны бербей коюшса, ал алган акчаны беришибиз керек, Шарипа. Бирибиздин айтканыбызды бирибиз колдоп жатып Шарипа экєєбїз апамды аябай ишендирип салдык. Антпеске айла жок. Тїрмєдє экенин билсе апамдын айласы эмне болот эле. - Болду, балам, кєп ойлонбо. Баарын сат. Мындан кийин дагы Жараткан бе-

н а г л ы т а К ы р ы с н и героинд серИал

рээрин унутпасын. - Апа... - Менин маўдайымда экєєўдїн эсенчилигиўер керек. Далдаўдап ак кєўїлсїў, балам. Кимдин ким экенин башыўа иш тїшкєндє, чєнтєгїўдє акча бар же жок экенинде билесиў. Колуўда акчаў барында жармашып, колуўдан акчаў кеткен соў качып калган достон сактасын сени, балам, - деп апам отуз їчкє чыгып їч балалуу болуп калсам дагы кєкїрєгїнє башымды коюп, чачымды энелик чексиз мээрими менен сылап отурганы мени тынчытып, санаадан арылтты. Байлык кара жерге кирсин. Акчаны, малды таба турган мен го. Эгерде Нурбек камалып кетсе, минтип эне-бала болуп

Колунда бар болсо «Лимузин» менен келишет да. Алыў жетсе сен деле «Лимузин» менен келин кєчїрїп келе бербейсиўби. - Сен эмне ага кошоматтанасыў. - Билип туруп билмексен болосуўар ээ. Ал кимдин колунда болсо ошолор менен мамиле тїзєт. - Койгулачы жаакташпай. - Кїкї туура айтат. Баргандар барып, барбагандар кала берсин да. - Теў теўи менен, тезек кабы менен. - Баса, анын жаўы алган келини аябай эле сулуу дешет го. - Себин дагы укмуш бериптир дешип келин кєргєндєр айтып келишти. - Аябай дїйнєсїн чачканына караганда єз кєўїлїндєгїдєй жерден куда кїткєн го. - Асел келинин кандай гана кылды эле. Алдына бармак турсун ал байкушту эртеси эле малынын кыгын тазалаткан. - Тарсылдаган тыў неме чыкты эле. - Чоў їйдїн тїйшїгїн былкылдатпай алып кеткени менен эч кайын энесине жакпай койду. - Эми мунусу кандай чыгаар экен. Мурунку келинин аябай кордойт деп кошуналары айтып жїрїшкєн. - Ошо кеткен келини кимдин кызы экенин билесиўерби? Булар намыс кылып кєпкє чейин айтпай жїрїшкєн. - Кимдин кызы эле? - Азыр айтсам чалкаўардан кетесиўер. - Эсиўердеби, биз жаш кезде тємєнкї Кызыл-Аскер айылында аябай сонун ырдаган Кубан деген артист киши бар эле го. - Ооба, ооба, райондогу клубда артист эмес беле. Ошонун ырын угабыз деп алда кайдан келчибиз. - Тармал чачы сеўселген, сулуу дагы киши болчу. - Аз келгенсип келин-кыздын аркасынан чуркаган аягы суюк экени, далай жоругу чубалган неме болгону кєбїбїздїн эсибизден чыкпагандыр. Дуулдап жатышкан аялдар Кубандын жаш кездегисин эстеп, бир сыйра шарактап кїлїп алышты. - Кийин ал артисттигин таштап, таксичи болуп кеткен. - Турганбїнїн кетирип жиберген келини ошонун кызы болчу. - Теўсинбегенинче бар экен. Кубан деген азыр алкаш болуп кеткен дешет. - Їч кызын таштап, башка аялга кетип калып кайра келиптир деп жїрїшкєн. - Турганбї эле болсо ошолор менен куда-сєєк болбой калсын. - Ошондуктан баласы менен кетирип ийген да. - Баласын кайра алып келе беришиптир. 24-май, 2013-жыл

отурмак эмеспиз. Апам Нурбегинин кайгысын кєтєрє албай ооруп калмак. Апамды ошол оорудан Кудайым сактасын. Ушуга шїгїрчїлїк. Асылым апам, эсен болуп узак ємїр сїргїн. Аўгыча балдарым топурам кирип келишип, чоў энесин менден талашып кєўїлїм кушбак. Шарипа да балдарды энелик мээрими менен жадырай караганына назар салып, бул байкушту кєп эле азапка сала бербейинчи. Болду, экинчи башка аялга кєз артпайм деп ойлодум. Эх, ошол колумдан келет бекен. Ошентип, баарын сатып Нурбекти тїрмє балакетинен сактап, апам эч нерсени билбей калды. Короодогу малдын жоктугу, аўгыраган

Бурул БаЯн

дїйнє ємїр

(Сандан санга)

ПовесТЬ

- Мунусу кандай келин болуп чыгаар экен. Арадан бир жыл єтїп Жылдызай Талантка аябай окшогон балканактай болгон эркек бала тєрєп бергенден бери ого бетер чалчактаганы кїчєдї. Мен сени жанымдан артык жакшы кєрємїн. Мен сени кандай жакшы кєрсєм, сен дагы мени ошондой жакшы кєргїн. Сага аябай окшогон бала тєрєп бергеним їчїн менден дагы кєбїрєєк жакшы кєргїн деп чоёўдой баштады. Сен кетирген аялыўдын баласын єзїнє бер, болбосо ага алаксып мени эркелетпей атасыў, менин кєзїмчє ал балаўды эркелетпе деп жинденет. Обу жок жармашып, єтє кызганчаактыгы менен єзїнєн алыстатып сїлїк курттай соруп атканын сезбеди. Жылдызай Талантты єтє жакшы кєрчї, бирок анын ошол жакшы кєрїїсї єзїмчїл, єзїнїн оюн гана туура кєргєн, мени менден дагы артык жакшы кєргїн деп обу жок эркелеген доюр тїшїнїгї Талантты айран таў калтырып єзїнєн алыс тїртєт. Жылдызайдын

гараж, акча тїгєнїп, абдан кыйналып жашап калганыбызды кєрїп Нурбек кїнєєлїї болуп салбырап шылкыйат. - Жиндимин да, аке. Мен їчїн баарынан айрылдык. - Болду эми, дїнїйє табылат. - Жеўем єзїбїздїн тууганыбыз їчїн унчукпайт. Жат бирєє болгондо го жаўжалды аябай салмак. - Апабыздын эч нерсени сезбей калганы жакшы болду. Бизге апабыздын ден-соолугу керек. Сенин камалып кеткениўди укса эмне болот эле. - Кудай алдында убада берем. Эми эч качан ичкилик дегенди оозума албайм. Чачылган дїйнєнї табам. Россияга иштегени кетсемби. - Паспортуўдун мєєнєтї беш айда бїтєт. Беш айдын ичинде сен эмнени таап кыйратат элеў. - Машинаўдын жоктугун кєрїп ичим ачышат. Жєє калбадыўбы, аке. - Болду эми, эзилбегин. Єттї – кетти. Эске сала бербе. - Мен жиндини кєрсє сен керкеўдетип жїргєн турбайсыўбы. **** Бирєєнїн “Газель” машинасын ижарага алып Ош-Бишкек жолунда каттап жїрєм. Нурбектен кєўїлїм тынып, Айкандан биротоло кол їздїм. Айке менен кєрїшїп турганым мага кубат болуп, жїрєгїмдїн эўсєєсїн толтуруп, жашоо тїйшїгїн унутуп, анын жылуу деминен ырахат алып жїргєнїм дилиме жєлєк болгонун, андан айрылгандан кийин даана сездим. Кєрсє аялзатынын кєрїнбєс кумары гана жандуу кїч болуп кубат берет экен. Ал Агаевке жалгыздыктан кутулуу їчїн, материалдык жактан кыйналып, аргасыздан жакшы адамга чыкканына ушунчалык убайымга чєктїм. Унута албай кусалана, кылт этип эске тїшє берет деп ойлобоптурмун. Айканды унутуш їчїн эски тааныштарга барам, жаўыларына кєз артам. Ага окшошпойт. Айкан деген оорудан кутула албай, аны аялыма билдирбей коюуу оор эле.

аялы катары жармаша бергени рахат тартуулабастан денеси жыйрылып, аны сездирбей коюу оор эле. Жылдызай кїйєєсїнє болгон жакшы кєрїїсїн жароокерлик, мээримдїїлїк менен чыгара алчу эмес. Єзїнїн эркелегени оюндагыдай болбой кїйєєсїнїн боюн алып качканына булкулдап, сенин бирєєў болбосо, мурункуўду эстебесеў ушундай суз болосуўбу, ошонуўду айт, кимди ойлоп атасыў деп кїйїп быша бергени Таланттын бирде кїлкїсїн келтирип, бирде ємїр бою ушинтип эле жашап єтє беремби деп капалана тїшєт. Мурда эле казан аяк жууганды, їй жыйнаганды жаман кєргєн неме балалуу болгондон бери їй-тиричилигине дегеле кєўїл койбой койду. Шылтоосу даяр. Мен бала багып атпайымбы. Кайсы бирине їлгїрємїн. Кайын эжелери келип калганда дароо тура калып дасторконун жайбай, илеў-салаў кыймылдаган келини эми балалуу болгондон бери баласын колдон тїшїрбєй, козголбой отура берген келинин кєрїп, Турганбї оозун карманды. «Энесин кєрїп кызын ал» деген деле кээде ушундай болуп калат турбайбы. Энесинин тил билги, тїшїнїктїїлїгїнїн бири да кызында жок. Балким бара-бара энесин тартаар деп їмїттєнєт. Ал дагы куулук кылган экен. Кызынын ушул ит кыялын билип туруп, септи єз жанынан дагы кошуп арбын берип кызынан тынышын ойлогон экен. Тынышын ойлобой анан, тїпкїлїгїндє тытышаар абысын, талашаар башка уулу болбогон соў, убагы келгенде кызына калып, кызы ээ болгон атса кайсы жинди аял кызын єзї тїртпєсїн. Ошол кудагыйынын тїшїнїктїїлїгї їчїн келининин чоёўдогон кайсарлыгына, короо толгон малды бир карап койбогондугуна чыдап келет. Жашы єткєн сайын акылына келип балким апасына окшоор деген їмїтїн єчїрбєйт. Бирок келини ошол апасына окшогуча єзїн жинди кылып бїтїрєт го. Баарынан дагы Аселдин таламын талашкан бир кызыныкы єттї, чала болду, ушуну кєрмєксїўєр дейт да турат. Асел кыштын кїнї дагы малдын алдындагы кыгын дубалга жармаштырып койчу. Ал баарына їлгїрчї. Атам экєєўєр ошол дарбазасы бийик келиниўерди мал карматмак турсун эрте тургуза албайсыўар деп табалайт. Єзїўдєн тап деген ушул. Уулу болсо тїнєрїп унчукпайт. Бирдеме десеў боло тигиниўе десе, силер дегиле, силер алып бербедиўер беле деп кутулуп кетет. Аселдин баласы Баэлди єзї алып отурса кызганып, буркан-шаркан тїшєт. Ошондо жанагы кызы Гїлшанга табылбай эле калат. Сиз эмнеге жеўемдин булкулдаганына кєўїл буруп жатасыз, элден ашыкча келген себине карап отура бериўиз да, бай жерден алганыўызга сїйїнїп жїрє бериўиз да. Байкуш Аселди эч нерсеси жок деп кордойт элеўиз, мына - оюўуздагыдай дїйнє-мїлк дегени кїйдїрєт.


15

сканворд

Акылдуу тоону томкорсо, акылсыз элди омкорот.

1

2

3

4

24-май, 2013-жыл


16

ырЧылыКтан режИссурага Карай

лутфиллА кАЙсЫ киШини 200 доллАргА АлдАП кетти? азыр ырчыдан башыў адашат. Бирок, ошентсе да таланты менен єзгєчєлєнгєндєрї да жок эмес. Мына ошондой таланттын ээси лутфилла Бусурманкул уулу да бар. лутфилланы жакын арада ырчылыкты таштап баш оту менне КтрКга кирип режиссураны алып кетип жатканын эишттик эле. Єзїнєн ырчылыкты таштадыўбы деп сураганыбызда тємєнкїлєрдї айтып берди.

Чоў АЛАЙ рАЙоНУНУН “АЛгАЧКы эСтрАДА ырЧыСы жАНА АЛтыН їНї” ДЕгЕН НААМ АЛДыМ Быйыл Бїбїсара Бейшеналиева атындагы Искусство институнун “Режиссёр ТВ” бєлїмїндє 5-курста билим алып атам. Чоў жаўылык катары айтсам болот. Ал бєлїмдє окуп жїрїп Мамбетакунов агай мага кєптєгєн тажрыйбасы менен бєлїшїп, кєп нерсеге їйрєттї. Айнура Салахидинованын “Апакем” аттуу ырына клип тарттым эле, бардык режиссёрлорго мен тарткан клип жагып, азыр кайсы канал болбосун ал клип байма-бай кетип жаткан учуру. Айнуранын бул ырына экинчи ємїр бердик. Андан сырткары, былтыр 2012-жылдын ноябрь айында Чоў Алай районунун “Алгачкы эстрада ырчысы жана алтын їнї” деген эки наам алып келдим.

лап чыгарам деген ниетим болуп атат. Бул продакшн кудай буюрса кыргыз эстрада ырчыларынын арасына дагы да болсо мыкты таланттуу ырчы улан-кыздарды алып чыгат деген їмїттємїн.

“УУЛУМ ДА МАгА оКшоп ЧыгАрМАЧыЛыККА эМИтЕДЕН жАКыН” Уулдуу болгонума 1 жыл эки ай болуп калды. Балам да мени тартып чыгармачыл экени билине баштады. Комузду кєрсє

бир кино тратып кєрєйїн деп атам. Биринчи клипти да коркуп жїрїп тарттым, бирок элге жакты, Оштогу телеканалдардын хит параддарынан биринчи орунду алды. Демек клип элге жагыптыр. Ошондуктан кино тартып кєрїп єзїмдїн режитссёрлук талантымды дагы бир жолу сынап кєрїїнї чечтим. Азыр мага чоў сценарий тїшкєн. Демєєрчїлєрдї издеп, Ак їй, Кєк їйгє барып чуркап жїрєм. Акча каражат жагынан эле токтоп турабыз. Акча табылып калса эле ал кинону тартып баштайм.

“эКИ тооНУН ЧЄБїН эўСЕгЕН эЧКИ”, - ДЕштИ Єткєндє бирєє мага “Сен ырчылыкты танда же режиссёр бол, эки тоонун чєбїн эўсеген эчки жасасам ал мїмкїн элге жагаар. Мага жаккан нерсе элге жакпай калышы мїмкїн.

“Кыз-БУрАК МЕНИН жАшооМДо”

рЕжИССЁрЛУККА КАДАМ тАштАп жАтАМ Азыркы учурда Коомдук Телерадиокомпаниясынын “Ибарат” бєлїмїндє Нуралы Турапов деген режиссёрдун ассистенти болуп эмгектенїїдємїн. “Бейне”, “Мыскыл жана тамаша” єўдїї кєрсєтїїлєрдїн їстїндє иштейбиз. КТРКда кєп нерсени їйрєндїм, ар кандай адамдар менен мамиле кылдым. Кїн тийип турганда кєлєкє сыяктуу пайда болуп, кїн батканда ошол эле кєлєкє сыяктуу жок болуп кеткендер болот экен. Мен кандайдыр бир паузалар менен кээ бир єзїмдїн башка жумуштарым менен жїргєндє єзгєргєн ырчыларды кєрдїм. Адамды эки жїздїїлєр десе анча деле кєўїл бурчу эмес экемин. КТРКга келгенден бери эки эмес тєрт жїздїї адамдарды кєрїп таў калып жїрєм.

“тАЛАНттАрДы тАрБИяЛАЙыН ДЕп жАтАМ” Режиссураны алып кетїїдє мен ырчылыктан кичине алыстай тїштїм. Окуп, КТРКда иштеп, ырчылыкка убактым абдан эле тар болуп калды. Быйыл эмгекчилердин жылы болгондуктан, єзїм тапкан нерсемди єзїмдїн кылган эмгегимди дагы да болсо єркїндєтїїгє арнайын деп катуу киришип жаткан чагым. Андан сырткары “Ленин ПИК” деген группам бар болчу, мага белгилїї бирок кїйєрмандарга белгисиз себептер менен ал топ єзїнїн ишин жакшы алып бара албай жаткан, эми буюрса билек тїрє киришип аталган тобумду кайрадан жандандырып, жаўы ырларды жаздыруунун їстїндємїн. Кастинг жарыяладым. Маданият жана туризм министрлигинин жанында “Лутфилла продакшн” деп студия ачып ал жерде балдарды тарбия24-май, 2013-жыл

бакырып ыйлап алып бер дейт. Колуна карматып койсок комузду черткилеп ойноп, кыўылдап ырдап отурат. Музыкага слуху абдан кїчтїї, жай ырга жай кылмылдап, шаўдуу ырга шаўдуу бийлейт. Менин уулум чыгармачыл адам боло турганы азыртадан эле байкалып, ичим эзилип жаткан учур. Чыгармачыл чєйрє ушунчалык ыплас чєйрє болсо дагы мен ушунчалык кыйынчылыктарды кєрдїм, бирок балама аны каалабайм. А бирок, ырдайм десе бут тоспойм. Талантты да Алла берет, ошону алпештеп калыш керек. Атам бизди єз бешене тери менен баккан. Мен дагы баламды ошентип багам деп ниет кылып жїрєм.

ачка єлєт” – деп калды. Албетте мен андай сєздєргє кошулбайм. Анткени, эки тоонун чокусу бєлєк болгону менен тамыры келип чыгармачылыкка такалып атпайбы. Ошон їчїн мен эки тарапты теў алып кете алам. Мен кыла алам деген нерсени кылам. А эгер ички туюмум ал ишти кылба десе мен ал ишти кылуудан баш тартам. Мен ырдап атканда да ырдабай эле кой дегендер болгон. Бирок, кєгєрїп отуруп ырдадым. Концерттерде болобу, той-топурда болобу менин їнїм-

Гїлшайыр эже Ош шаарындагы таланттарга кєп жардам берет. Ошолордун катарында мен да бармын. Гїлшайыр эженин кээ бир жумуштарын мен бул жактан бїтїрїп коем. Кыз-Бурак тобунун уюштуруучусу, менеджери катарында эмгектенем. Гїлшайыр эженин батасын алып Искусство институтуна тапшыргам.

“БИЛЕМ, БИр ДА хИт ырыМ жоК” Бєдєнєнї сойсо дагы касапчы сойсун деген кыргыздын жакшы сєзї бар эмеспи. Азыр чачын єстїргєнї, микрофон кармагандын баары эле ырчы болуп калды. Мен андай жеўил-желпи ырларга кєўїл бєлбєй, ар бир ырдын мазмунуна, сєзїнє кєўїл бурам. Билем, менин бир да хит болгон ырым жок. А бирок, мен элге жаккан ырларды ырдап жїрєм. Жаранын деле бир кїнї жарылган жери

“тУрМУшУБУзДУ жАштАр СыяКтУУ эЛЕ БАтИрДЕ ЄтКЄрїїДЄБїз” Негизи талантты тапса болбойт, бакса болот деп коет го. Анын сыўарындай, мен єзїмдїн талантымды єзїм багышым керек. Мен їчїн Бишкек эў чоў шаар, менин тамырыма суу куюуучу булак деп билем. Булактан алыс жака кете албайм. Кудайым буюрса, їй алсам шаарда калам. Ага чейин азыр турмушубузду жаштар сыяктуу эле батирлерде єткєрїп жаткан учурубуз. Бирок, тїбєлїктїї Бишкекте калам.

“КИНо тАртАЙыН ДЕСЕМ, АКЧА жоК БоЛУп жАтАт” Режиссёр болуш єтє кыйын экен. Актёру жок режиссёрду режиссёр деп элестетїї кыйын. Мен

дї талантымды абдан жакшы кабыл алышат. Азыр кылган ишиме єкїнбєйм. Бардык нерсени акырындык менен кєрє билем. Режиссёр болууну да туура кєрдїм. Асыл Апасованын бир жакшы сєзї бар, “Сенин жумушуўду эч ким сендей кылып бїтїрє албайт”, деген. Ошондуктан менин клибимди башка режиссерлор мен ойлогондой тарта албашы мїмкїн. А эгер єзїмдїн оюм менен

болот. Жарылган кїндї кїтїп жїрєм. Бардык ырчыны бир ыры кєтєрєт. Ошондой ырым болуп калса, жеке концертимди берем. Жакында Салам Нооруз деген концерт койдук, ошондо менин ырымды эл ушунчалык жакшы кабыл алганда Гїлсина Чотонова эже менен Элмара эже єз тушоо кесїї концертиўди койсоў болот экен, миўдеген ырчыны тандап эл єзї бєлїп алып кол чабат дешти. Бул бир чындыкты

айтышты. Ош шаарына Айбек Карымовдун концерти менен барганыбызда мен кирип кеткичекти кол чаап турушту. Ошондо Айбек байке жеке концертиўди бер, - деди. Жакын адамдарыў тамырыўа суу куюп колдоп турса, сен да аракет кыла баштайт экенсиў.

“БИр жоЛУ” Мен Бишкекте жїрсєм Ошко тойго чакырып калды. Тааныштарым го тамашалап атышат го десем чын эле чакырып атыптыр. Мен ал кишиге он миў сом бересиз, такси менен барам дедим. Мага эки миў сом салдым. Ошко барып мойнумду жууп алып ал айтканы ресторанга баратсам тойдун ээси келе жатасыўбы деп чалып калды. Мен тойдун ээсинин, баланын атасынын атынан деп ырдадым. Баланын атасын чакырып байке менин акчамды сїйлєшкєндєй эле берип коёсузбу десем, тиги киши чалкасынан кетип мен сени чакырган эмесмин дейт. Эмнеге чакырган эмессиз, сиз чакырып мага акча салган їчїн келбедимби деп мен да жиндене баштадым. Телефонумду кєрсєтїп анын номерин айтайын десем телефонум да машинеде калып калыптыр. Бересиз эле бересиз деп туруп алдым. Азыр тамада байкеге мынабу киши мени Бишкектен бери тоюна чакырып алып акчамды бербей атат деп айтам дедим айлам кетип. Ошондо тиги киши мени сєгїп, ары жакка барып бир конвертти ачып туруп 200 долларды колума карматты. Ушунчалык эшек адам экенсиў деп нааразы болуп чыгып кеттим. Эшикке чыгып досумдун машинеси менен кетип баратсак эле “Той клиент Ош” деген номер кайра чалып калды. Таў калып эле – да! – деп кыйкырып алсам, келбейсиўби биз сени кїтїп атабыз деп атпайбы. Эмне болду, мен азыр эле барып ырдабадымбы десем, биз экинчи кабатында отурабыз, сен каяка ырдадыў? – деп тиги киши таў калды. Кєрсє мен ал ресторандын биринчи кабатындагы болуп аткан тойго барып ырдап эле, зордоп акчасын алып баса бериптирмин. Магнат деген ресторандан ушундай комедиялуу окуяга кабылгам. Тєлєбїбї КАСЫМАлиеВА


Айбат - коомдук-саясий гезити  

Айбат, Кыргызстан, Бишкек, газета, аймак, саясат, коом, экономика, маданият, шоубизнес, маек, bekturb

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you