Page 1

Асия САСЫКБАЕВА:

“БАБАНОВДУН УКМУШТУУДАЙ АКЧАЛАРЫ ЭМИ АГА ЖАРДАМ БЕРЕ АЛБАЙТ” 3 Жаратканым жар болсун!

Коомдук–саясий гезит •

aybatkg@mail.ru •

¹7

24-àâãóñò, 2012

УЧКУН ТАШПАЕВ

МАКСИМ БАКИЕВДИН БАШЫНА-БАШ, ТЄШЇНЄ-ТЄШ БОЛУП...

Ìàêñàò ÑÀÁÈÐÎÂ:

«РЕСПУБЛИКА»

ФРАКЦИЯСЫ ПАРЛАМЕНТТИН ТАРКАТУУСУНА ДАЯР»

2

Áàëáàé ÀËÀÃÓØÎÂ:

"САЯКБАЙ КАРАЛАЕВ

МЫКТЫ КОМПОЗИТОР БОЛГОН"

5

8-9 Äàéûðáåê ÎÐÓÍÁÅÊÎÂ:

Íàçèðà ÀÉÒÁÅÊÎÂÀ:

“ТЕКЕБАЕВДИН

“ТЕЛЕЖУРНАЛИСТТЕРДИН Êàì÷ûáåê ÒÀØÈÅÂ: КЄБЇ КЇН ТИЙГЕН "ПАРТИЯНЫН ИДЕЯСЫН КОЛДОБОЙ ИЧ АРА ЖЕРДИН

КОМАНДАСЫНЫН БААРЫ ЭЭРЧИМЕ, ПРИНЦИБИ ЖОК, КЄЗ КАРАНДЫЛАР” 4

БЇЛЇК САЛГАНДАР

КЇКЇГЇ”

7

КАТАРЫБЫЗДАН ЧЫГАРЫЛАТ"

2


2

АЙБАТ ПРЕСС Камчыбек Ташиев:

"ПАРТИЯНЫН ИДЕЯСЫН КОЛДОБОЙ ИЧ АРА БЇЛЇК САЛГАНДАР КАТАРЫБЫЗДАН ЧЫГАРЫЛАТ"

Т.Їмєталиева:

"КЇНЄЄСЇ БАР БОЛСО, МАГА ДЕСЕ ТЕКЕБАЕВДИН БАШЫН ЖУЛУП АЛСЫН, БИРОК БАЛДАРЫНА, ЇЙ-БЇЛЄСЇНЄ ТИЙИШПЕСИН" - Текебаевди єлтїрєбїз деген билдирїїгє кандай карайсыз? - Биз караўгы єлкє эмеспиз, атасынын кылыгы їчїн балдары жооп бербеш керек. Текебаевдин мага десе башын жулуп алсын, бирок, балдарына, їй-бїлєсїнє тийбеш керек. Текебаевдин жасаган кїнєєлєрїн президент єзї кєзємєлгє алып, тактап, камаганы туура. Є.Текебаевдин кїнєєсї абдан чоў, бирок андай кєркоо мародёрго, жїрєгїнєн кан тамчылап турган патриот уулдардын ата-энелери теўелбеши керек. Баш мыйзамды єзгєрткєндєн баштап элдин энчисин жеген, талап-тоногон немени мыйзам чегинде аёосуз жазалоо керек, - деп билдирди укук коргоочу Токтоайым Їмєталиева. Kyrgyztoday

Партиянын идеясын колдобой ич ара бїлїк салгандар катарыбыздан чыгарылат. Бул боюнча «АтаЖурт» партиясынын тєрагасы Камчыбек Ташиев «24. kg» МА билдирди. Партиянын ичинде качан тазалоор жїрєєрїн жана кимдер партбилетинен айрылаарын Камчыбек Ташиев ачыктан жок. Болгону эмки жумада партиянын саясый кеўешинин жыйыны болуп, айрым мїчєлєрїнїн жїрїм-туруму талкуулараарын билдирди. Камчыбек Ташиевдин айтымында, мындан ары «Ата-Журт» мекенчил партиясында тартип, бир багыттуулук, тїркїн кєз караштар жана акыйкаттуулук орнотулат. Белгилей кетсек, «Ата-Журт» партиясы расмий тїрдє оппозициялык ишмердигин токтотту. Бул боюнча «Ата-Журт» мекенчил партиясынын тєрагасы Камчыбек Ташиевдин атайын кайрылуусунда билдирет. Анда,««Биримдик» парламенттик коалициясы ыдырагандан кийин «Ата-Журт» партиясы расмий тїрдє оппозициялык ишмердигин токтотту деп жарыялаймын. Себеби, жаўы тїзїлгєн коалицияда кайсыл парламенттик фракция кайсыл жерден орун алуусу саясий сїйлєшїїлєрдєн жана мыйзамдын негизинде аныкталат» - деп айтылат.

Максат Сабиров:

«РЕСПУБЛИКА» ФРАКЦИЯСЫ ПАРЛАМЕНТТИН ТАРКАТУУСУНА ДАЯР" «Республика» фракциясы парламенттин таркатуусуна даяр» – деп депутат Максат Сабиров журналистерге билдирди. Анын айтымында, «Биримдик» коалициясынан чыгабыз деген «Ар-Намыс» менен «Ата Мекен» фракциялары «беймамлекет чечимин кабыл алышты». «Булар єз чечимин тїрк тилдїї мамлекеттеринин саммити алдында билдирди. Єнєктєш єлкєлєрїнїн лидерлери кызматташуу жєнїндє маселени чечели деп келишсе, бизде коалиция ыдырап атат». Жогорку Кеўешти таркатуу маселеси кєтєрїлсє Сабиров аны колдоорун билдирди. Ошол эле учурда «Республика» фракциясы жаўы альянс тїзїї боюнча сїйлєшїїлєр жїрсє ага да катышууга даяр. «Биз аягына чейин кїрєшєбїз. «Ата Мекен» менен да кеўешебиз» – деди Максат Сабиров.

ОШТО МИТИНГ ЄТЄБЇ? Бу бийлик кумары же эки саясий топтун тиреши байкуш баягыле бейкут тынч жаткан элди тїйшїккє салмай болду. Текебаевдин тескери кадамына каршы, “республикачы” Алтынбек Сулайманов Ошто єкмєттї колдой турган акция єткєрїї їчїн аракет кылып жїрєт. Ємєттїн єўчєй кадамын колдоп, сагынып аткан эч ким жок болсо керек. эми дагы бир амалын таап, колтугуна суу бїркїп, карапайым калкты кайрадан удургутканы калышты.

ТУРКИЯ ПРЕЗИДЕНТИ АБДУЛЛА ГЇЛ КЫРГЫЗСТАНДЫ “КИДАТЬ” ЭТТИБИ? Туркия президенти Абдулла Гїл Кыргызстанга сапарын токтотуп, шашылыш учуп кетерин Туркия президентинин маалымат кызматы билдирди. Анын себебин «Абдулла Гїлдїн денсоолугуна байланыштуу» деп тїшїндїрєт. Аны менен Абдулла Гїлдїн Кыргызстандагы баардык иш-чаралары токтотулат. Туркия журналисттеринин айтымында, Абдулла Гїлдїн кулагы ооруйт. Эскертсек, Туркия лидери кечээ кечинде Бишкеке учуп келген. Бїгїн тїрк тилдїї мамлекеттердин кызматташуу кеўешинин экинчи саммитине катышууда. Эртеў Кыргызстанга расмий сапары башталмак. Андан сырткары, «Манас» кыргы-тїрк университетинде жолугушуусу єтмєк.

КАЗАК ЛИДЕРИ КЫРГЫЗСТАНГА ТЕЗИРЕЕК БАЖЫ БИРИМДИГИНЕ КИРЇЇ КЕЎЕШИН БЕРДИ Казак лидери Кыргызстанга тезиреек Бажы биримдигине кирїї кеўешин берди. Бул боюнча Нурсултан Назарбаев мамлекеттик резиденцияда єткєн мамлекеттер аралык кеўешменин жыйынтыгы боюнча маалымат жыйында билдирди. Нурсултан Назарбаевдин айтымында, Европада экономикалык кырдаал оор. Андыктан аймактык экономикалык байланыштарды кїчєтїї зарыл. Дарек: Бишкек ш., Горький к. 1 / 11 бєл.

Гезит ээси:

"Айбат Аймак" коомдук фонду Башкы редактор:

Каныбек САПАРОВ 24-август, 2012-жыл

Редакциялык жамаат:

Кабылдама:(0312) 53 18 98

Аида ИШЕНГУЛОВА Акинай АЙДАРОВА Мелис АРТЫКОВ Мирбек АСАНАЛИЕВ Самара САЛАМАТОВА

Электрондук каттар їчїн дарегибиз: aybatkg@mail.ru Редакцияга келген материалдар жана сїрєттєр кайтарылбайт.

Гезит редакциянын компьютердик басма бєлїмїндє терилип, жасалгаланды.

Гезитте жарыяланган материалдар редакциянын кєз карашын чагылдырбайт. Макала жана интервьюлардагы чындыкка дал келбеген маалыматтарга макала жазган жана интервью берген инсандар єздєрї жоопкер. Жарнамалардын мазмунуна жарнама берїїчїлєр жооптуу. Жарнамалык материалдар:

Кыргыз Республикасынын Адилет министрлигинин бєлїмїндє катталган, Каттоо № 1853 Гезит «ММК колдоо боюнча борбор» фондунун басмаканасында басылды Гезит келишим баада.

Буйрутма №2130

Нускасы: 1300


3

САРАТАН-САЯСАТ

Асия САСЫКБАЕВА, Жогорку Кеўештин тєрагасынын орун басары:

«БАБАНОВДУН УКМУШТУУДАЙ АКЧАЛАРЫ ЭМИ АГА ЖАРДАМ БЕРЕ АЛБАЙТ» « Бїгїнкї кїнгє чейин Бабанов билгенин кылып жатат. Валерий Хондун телекомпаниясын жана «АКБ» Кыргызстан банкын, канчалаган автомай бекеттерди тартып алган. «Чалкан.kg» сайты Ата- Мекен партиясынан, Жогорку Кеўештин вице-спикери Асия Сасыкбаевага саясат кырдаалы боюнча суроо узаткан.

-Асия Сасыкбаева Премьер-министр Бабановдун отставкага кетїї боюнча пикириўиз жана депутат катары, ишенбестик вотумуўуз кандай? - Биз,” Ата-Мекендин” депутаттары шайлоочуларга” єлкєдєгї болуп жаткан коррупцияга каршы кїрєшєбїз” деп убада бергенбиз. Мындан башка ишенбестик вотумдун себеби жок. Биздин депутаттар Бабановдун коррупциялык схемаларын иликтеп жатып, жєнєкєй адистик милдетин аткарышууда. Биздин максат- аткаруучу бийликтин иш аракетин элдин жашоосун жакшыртууга жумшоо. Элдин ишеничинен чыкпай, чиновниктер єзїнїн милдеттерин ачык жана таза аткарып баштаганда гана єлкє оўолот. Экономиканы єнїктїрїїнїн ордуна, Бабанов аз убактын ичинде коррупцияга малынып алса, биз кантип унчукпайбыз? -Эки ыўкылаптан кийин, кайрадан

экинчи жолу баягы эле тырмоокту басып алдыкбы? - Ошону айтып жатпаймынбы. Биз дайыма революция кыла бербейбиз да. Єлкє кийинкисине чыдабайт. Легитимдїї, конституциялык, парламенттик ыкмалар бар. Бул їчїн Жогорку Кеўеш турат. Анткени, єлкєдє коррупцияга каршы согуш жарыялабадык беле. Премьер-министрдин отставкага кетїїсїн талап кылбасак, туура эмес болуп калат. Азыркы убакытка чейин Бабановдун коррупциялык схемасында анын ишкер єнєктєштєрї турат. Анын жардамы менен ар кайсы тармактарда чиновник болуп, креслолордо отурушат го. Єзїнїн бизнесин сактап калуу їчїн Максим жана анын чєйрєсї менен достошуп алганы эч кимге сыр эмес. Учурда Бабанов актанып, єзїн ала качып жатып колунан келгенин кылып баштады. Бийликтин туу чокусуна отуруп алып, єзїнїн жеке ММК, басма сєз кызматтарын, андан кєз каранды болгон чиновниктерин колдонуп жатат. Ой, ушул эле болсо гана! Эми кылмышкерлер тобу, кайдагы белгисиз агенттер коомдун маанайына таасир берїїдє. Бабановдун мурунку кесиптештери тарабынан 100 адамдын єлїмї, эки революцияны башынан єткєргєн Кыргызстан мамлекетинде бул окуя кайрадан болуп жатат. Жакында пайда болгон кымбат баалуу англиялык кїлїк ат тууралуу айткан жообу єзїнчє эле кызыктуу болду. Ал жана анын пресс-кызматчылары кыргыздардын атка болгон сїйїїсї жоктугунан бул кеп кєтєрїлгєн деп тїшїндїрїштї. Ар бир кыргыз атты жаратылыштын эў бир сонун жаратканы катары баалайт. Бирок биздин мамлекет тарабынан кєп миллиондогон долбоордун айланасында компаниянын пара берип жатканы болуп жатпайбы. Элиталуу кїлїктї 20 миў АКШ долларга сатып алган имиш. Мунун баары калп экенин тїшїнїп жатабыз. Бїгїнкї кїнгє чейин Бабанов билгенин кылып жатат. Валерий Хондун телекомпаниясын, «АКБ» Кыргызстан банкын жана

ПРЕМЬЕРЛИК КЫЗМАТКА ЖУУЧУЛАРДЫН САНЫ АРБЫДЫ Премьер-министрлик кызматка куда тїшїп, жуучу жибергендердин саны єсїп атат. Аталган кызматка єзїнїн экономикалык программасы менен жакында УКМКнын тєрагасы Шамиль Атаханов президентке киргени айтылууда. Ал эми «Ата Журт» фракциясы болочокто тїзїлє турган кєпчїлїк коалицияга «премьерликти бизге бербесеўер, биригїїгє барбайбыз» деген маанайда пикирин айтканы кабарланууда. Ал эми «Республика» фракциясы эки кєз карашты карманып, премьерликти єзїбїзгє калтыргыла, Бабановдон башка талапкерди сырттан алып келебиз, болбосо оппозициялык маанайда экинчи тарапта калабыз деп єз ара макулдашыптыр. Ал эми «Ата Мекен» коалицияны ыдыратканына кубанып, ошого эле маашырланып жїрсє, «Ар-Намыс» фракциясы да эч кандай соодалашууга барбай, тек гана кєпчїлїк коалицияга кошулуп калсак болду дегенсип жїрєт. Ал эми КСДП фракциясы, президент Алмазбек Атамбаевдин айтканынан чыкпаган Єкмєт башчы келишин тиленишїїдє. Ошону менен катар эле Жантєрє Сатыбалдиевдин талапкерлигин ылайык кєрїп атса, дагы бир саясий топ Амангелди Муралиевди премьерликке тїртїп жатышканы маалым болду.

канчалаган автомай бекеттерин тартып алган. Учурда премьер болуп алып, мурунку кылыктарын дагы эле колдонуп жатат. Маселен «Кыргызмунайзат» сыяктуу чоў компаниялардын мамлекеттик їлїшїн талашууда. Болбосо, эмне їчїн эки жыл бою «Кыргызмунайзатка» жетекчилердин кеўеши тарабынан башкаруучуну дайындоодо? Анын мунай зат компаниянын айланасындагы кыймыл чоў кїмєндї жаратып жатат. -Бабанов «Кыргызмунайзатка» Текебаев кєрсєткєн адамды дайындабай койгон їчїн, “атамекенчилер” мындай чууну баштады деген сєздєр айтылып жїрєт? -Бабанов тарабынан уюштурулган кара пиарга чек жок. “Бабановчулар” “атамекенчилерди” мародер катары, ал эми Текебаевди «Кыргызмунайзатка» єзїнїн адамын койгусу келип жатканын кєрсєтїп жатышат. Эгерде Текебаевге жана бизге элдин тынчтыгы эмес, материалдык кызыкчылык негиздїї болгондо, “бабановчуларга” окшоп Бакиевдин їй-бїлєсїнє жакындап алмакпыз. Анда чексиз азапка каршы узак жана коркунучтуу жолду басып єтїїнїн кереги бар беле? Биз їй-бїлєєлєрїбїздїн ємїрїн тобокелге салып кїрєшкєнбїз. «Кыргызмунайзаттын» жумуш оруну тегерегинде айтылган камактагы кишинин кептери калп. Мунун баары логикага туура келбеген иш! - Сиз Хон туралуу эскертип кетиўиз. Ал Бабановду рейдердик иштер жана анын жашоосуна кол салуу боюнча кїнєєлєгєн эле. Эмне їчїн ал азыр унчукпайт? -Биз Валерий Хонду єлкєдєн кетип калды деп ойлогонбуз. Бирок ал бул жерде эле экен. Ал єзїнїн жашоосу їчїн коркуп жатат. Анткени 2011-жылы «Ємїрбек Бабанов-калпычы жана рейдердик жолу менен гана бизнессин тїзгєн» деп ачык айтып чыккан. Ал жєнї жок корккон жок. Анткени, Премьердин иш аракеттери Бакиев учурунда жолун торогон кишилерди физикалык кїч менен жок кылган окуяларга окшоп баратат. Садыркуловдун єлїмїнє кїнєєкєр болгон айдоочунун єлїмїн эске сала кетсек. Бабанов провокатор ката-

ры колдонгон, Юсуповдун жашоосуна да коркунуч жаралды. Максим Бакиев тєўкєрїштєн кийин революционерлерге каршы 500 адамды жалдаганын билебиз. Бабанов дагы бїгїнкї кїндє ушундай ыкманы колдоноору мїмкїн. Анткени, анын єнєктєштєрї бирєєнїн байлыктарын тартып алып, чыныгы жїзїн кєрсєтїштї го. -Азырынча маалыматтык согуш гана жїрїп жатат. Бирок бул деле тамаша эмес. Мунун баары эмнеге алып келет? - Мен премьер-министрдин саясаты єзїнїн элине каршы террордук кїчтєргє айланып жатканын коркпой айта алам. Жеке телеканал жана сатылган журналисттер аркылуу єзїнїн идеологиясын коомдук аў-сезимге таўуулап жатканы кыргызстандыктардын кєўїлїнєн калууда. Анын кыймылы-бул алдын ала пландалган, элге каршы ар кайсы технологиялар колдонулган саясаттык кыйноо . Максаты- єзїнїн таза эмес иштерин катуу. Кыргызстандын жаўы тарыхында эртеликечпи жогорку бийликтин “хаусу” акыры тїбїнє жетет. Бабанов дагы четте калбайт, анын тїрдїї “махинация” жолу менен табылган укмуштуудай акчасы эми ага жардам бербейт. –Президент Атамбаев аталган ызы-чуудан бир аз алыстап койду. Силердин кайрылууўарга кандайдыр бир реакция барбы? -Биз ММК аркылуу президентке кайрылганбыз. Бирок ошол убакытта президент Бишкекте болбой калган. Бирок ал атуул катары жогорку рангадагы чиновник болуп саналган премьер-министр єзїнїн кызыкчылыгы їчїн кылмыштуулук топту колдонбоо керек экендигин тїшїнїш керек. Биздин кайрылуу атайын єлкєнїн Президентине жиберилген. Себеби, кийинки кїнї эле прокуратура жооп кайтарыш керек эле. Бирок андай болгон жок. Учурда президент єлкєдєгї жогорку даражадагылар менен жолугушуудан бошобой жатат. Жакынкы кїндєрї президент тарабынан адекваттуу жооп аларына ишенем. Бермет Букашова fakt.kg

Кыргыз Ата саясий партиясы:

«ЄКМЄТ ДАГЫ, ПАРЛАМЕНТ ДАГЫ ТОКТООСУЗ ТАРАСЫН, БОЛБОСО КЄТЄРЇЛЄБЇЗ» Бїгїн Ош шаарында «Кыргыз Ата» партиясынын Саясый Кеўешинин мїчєлєрї маалымат жыйынын куруп, Єкмєттїн гана эмес ага кошо Жогорку Кеўештин дагы токтоосуз таратылышын талап кылышты. Тєлєгєн КЕЛДИБАЕВ, «Кыргыз Ата» саясый партиясынын тєрагасы: - Азыркы Єкмєттї ушул эле парламент кураган. Убагында байдын кызындай мактаган. Акыркы кездеги жеке тааарынычтардан улам Жогорку Кеўеш «Биримдик» каолициясы Ємїрбек Бабановдун отчетун укпастан, интригага азгырылып, аны мєєнєтїнєн мурда «Кет эле, кет!» деп жатышат. Мунун єзї акылга дагы, мыйзамга дагы таптакыр сыйбайт, эй! Ошон їчїн булар єздєрї эле жакшылыкча тарап кетишкени оў. Анын їстїнє Жогорку Кеўеш жаўы кураган каолиция деле иштеп жарытпайт. Жалаў интрига менен алектенип, дагыле бири-бирин садага чапканга єтєт. Булардын колунан башка нерсе келбейт. Базарбай АЙДАРАЛИЕВ, «Кыргаз Ата» партиясынын Ош облустук тєрагасы: - Парламенттик система бизде єзїн-єзї таптакыр актаган жок! Андан кєрє Кыргызстан токтоосуз тїрдє президенттик-парламенттик аралаш башкарууга єтїшї абзел! Ансыз жоопкерчиликти кимден сурашты билбей башыбыз катып атпайбы. Юруслан ИСТАНОВ, «Кыргыз Ата» партиясынын Ош шаардык лидери: - 120 депутатты кармап, багыштын кажети жок! Анын їстїнє Кыргызстанда

аймактардын кызыкчылыгы биротоло єлдї! Менимче, биздей чакан мамлекетке 120 парламентарийдин кереги жок! Анын ордуна мурдагыдай эле аймактардан 65-70 депутат шайланып келишсин жана ошолор баш кєтєрбєй мыйзам жазсын! Мамашарип ТОКТОБАЕВ, «Кыргыз Ата» партиясынын саясий Кеўешинин мїчєсї: - Мына, мурдубузда кыш турат. Ага таптакыр даярдык жок. Баары курулай саясат менен алек. Алдыбызда азык-тїлїк коопсуздугу кїтїп атат. Анткени, кїздїк жана жаздык дегеле айдалган жок. Эми эмнени жейбиз, ыя? Ошон їчїн мындай шартта ушул Єкмєт дагы, аны алып келген парламент дагы экєє теў тарасын! Анын ордуна жаўы Жогорку Кеўеш жана профессионал Єкмєт куралсын! «Кыргыз Ата» саясий партиясынын жолбашчылары алардын талаптары токтоосуз тїрдє аткарылбаса, чукул арада Кыргызстандын бардык булуў-бурчунда бир эле мезгилде нааразычылык акциясын башташаарын эскертип тарашты. 24-август, 2012-жыл


4

ЭЛ АДАМЫ

ЭЛИНИН КАМЫН ОЙЛОГОН АЙЫЛ БАШЧЫ МАЙРАМБЕК ИСАКОВ Кыргыз бийлигине нааразы болгондордун саны арбып, барган сайын эл бийликте отурган тєбєлдєргє нааразы гана болуп келишкени бїгїнкї кїндє єтє деле чоў жаўылык болбой калбадыбы. Элдин мээсинде ким бийликке келбесин, жейт, коррупцияга малынат, казынаны тонойт деген тїшїнїк жашап келет. Жакшы менен жаман жанаша жїрєт эмеспи, канчалаган башчылар коррупцияга малынганы менен, алардын арасында эл їчїн чындап кїйгєн, эли їчїн кызмат кылган айыл башчыларыбыз да жок эмес. Мына ушундай элге ак дилинен кызмат кылып келе жаткан кыргыздын жигиттеринин бири Жумгал айыл окуругундагы Лама айылынын башчысы Исаков Майрамбек Мусаевич. Майрамбек Мусаевич 1974-жылы Кочкор районунун Кочкор айылында туулган. 1991-жылы Жумгал районундагы Лама айылындагы Лама орто мектебин 11-классын ийгиликтїї аяктаган. Ушул эле Нарын Педагогикалык окуу жайына тапшырып 1994-жылы аталган окуу жайдын дене-тарбия мугалими кесибин алып чыккан. Эмгек жолун мектеп мугалиминен баштап, айылдык кеўештин депутаттыгына жетти 1994-жылы Лама орто мектебине мугалим болуп эмгек жолун баштаган. 1996-жылы Бишкек шаарындагы И.Арабаев атындагы педагогикалык университетинин Биология факультетине тапшырып кошумча география адистигине сырттан тапшырып 2002-жылы биология - география мугалими адистигине да ээ болгон. Аты аталган мектепте жакшы кызмат єтєп, окуучуларга жакшы сабак берип, їлгїлїї мугалим болгондуктан, 1996-жылы мектеп директорунун тарбия иштери боюнча орун

басары болуп дайындалган. 2003-жылга чейин Лама орто мектебинде мугалим, тарбиячы завуч болуп иштеп келди. 2003-жылы Жумгал айыл єкмєтїнє караштуу Лама айыл башчылыгына айыл башчы болуп дайындалып иштеп келе жатат. 2004-жылы Жумгал айылдык кеўешине, айылдык кеўештин депутаты, ошол мезгилде райондук кеўештин депутаты болуп шайланды. Жумгал райондук мамлекеттик администрациясынын 3 жолу ардак грамотасы менен, Нарын облустук мамлекеттик администрациясынын 2 жолу ардак грамотасы менен сыйланган. Їй-бїлєлїї, келинчеги Рысалиева Гїлназ экєє беш балага татыктуу тарбия берип, айылдын їлгїлїї їй-бїлєлєрїнїн катарын толуктап келишет. Жубайы да жолдошунун жолун жолдоп мамлекетке кызмат кылып келет.

ЭМГЕК ЖОЛУНДАГЫ ЖАРАТКАН ИЙГИЛИКТЕРИ: • 2003-жылы Лама айыл башчысы болуп шайланган; • 2005-жылы Лама айылдык Маданият їйїн (клуб) Ашар жолу жана демєєрчїлєрдїн жардамы менен бїтїрїшкєн; • 2006-жылы Маданият їйїнїн ичине тїрткї берилїїчї грантка долбоор жазып ичине инвентарь музыкалык аппаратураларды аспаптар менен камсыз кылды. • 2007-жылы “АРИС” программасы менен Айылга мончо салууга жетишти. • 2008-жылы “АРИС” аркылуу Айылга Тегирмен жана маалымат борборун ачууга жетишти.

• 2009-жылы Лама орто мектебинин бир корпусун жаўыртып курушту; • 2010-жылы АБР аркылуу айылга жаўы ФАП (їй бїлєєлїк дарыгерлер тобу) имаратын тургузган; • 2011-жылы Айылга Мечит салууга жетише алдык. Спонсорлор аркылуу жана ашар жолу менен. Ички арыктарды 20 км ремонттон єткєзїп 4 сооружения курушту; • “АРИС” аркылуу 2012-жылга айылдагы БСРди тазалоо жана кєчєлєрдї капиталдык ремонттон єткєрїї жаўы кєпє-

рє курууну пландаштырууда; • Жылына Доскулу-Лама-Чоў-Дєбє жолун тїрттїрїп ремонттон єткєрїп турат; Ушул аткарылган жумуштун баардыгы айыл башчылыктын демилгеси, аракети ар кайсы уюмдарга долбоор жазып, демєєрчї издеп жана элди уюштуруу менен ошондой эле айыл элинин чоў жардамы менен бїткєрїлїп жатат деп ойлойбуз. Эмне дейбиз, мындай жигиттерге колдоо гана кєрсєтїї керек! Аида Ишенгулова

Дайырбек ОРУНБЕКОВ, журналист:

“ТЕКЕБАЕВДИН КОМАНДАСЫНЫН БААРЫ ЭЭРЧИМЕ, ПРИНЦИБИ ЖОК, КЄЗ КАРАНДЫЛАР”

Белгилїї журналист, «Асман пресс» гезитинин башкы редактору, Дайырбек Орунбеков бїгїн єзїнїн социалдык тармактардын бириндеги баракчасына момундай мазмундагы жаўы пост жазды:

«Мен эс тарткандан баштап Ємїрбек Текебаев єлкєдєгї тынчтыкты бузуп, элдин колтугуна суу бїркїп, стабилдїїлїктї бузуп эле келатат. Андан башка бир жакшылыктуу ишин кєрє алган жокмун. Маселен, айткан сєзї менен кылган иши эч дал келбейт. Кудайым, ага чечендик сапатты эч аяган эмес экен, эл алдында бакылдап сїйлєсє сабыры суздар ыйлап жиберет. Ал эми саясат кєшєгєсїнїн артында баарын был24-август, 2012-жыл

гытып атканын эч ким билбейт. Кетиргенге эле устат. Кетирип жибергенден кийин жыйынтыктуу ишти алып кете албайт. Командасы да ага даяр эмес. Командасынын баары ээрчиме, принциби жок кєз карандылар. Принциби - кетириш. Кетиргенге чейин бїт былыгын чукумуш этип, “каматам, жоготом, тазалайм!” деп жер чапчып, ууру деп атайт. Эгер эртеў Бабанов кызматынан чегинсе, Текебаевдин їнї єчєт, кайра жаўы келгенге алкынат. Кеткенден кийин дымы чыкпай калат. Мисалы тєрага Акмат Келдибековду кетиргенден кийин їнї басылды. Мурдагы тажрыйбалары деле ошол. Эми Бабановду алып тїшєм, кылмышкер деп атат. Эртеў карап тургула кылмышын аныктай албай, акырына чыкпай туруп башка бирєєнї кетирїїгє єтєт. Текебаев мына ушундай. Анын 2 гана максаты бар. Биринчиси “Кетириш”, экинчиси “Чуу салыш”. Башка колунан эч нерсе келбей турганын аныктады. Чачына ак кирип, эгемендїї Кыргызстандын 20 жылдыгында кылган ишин барактасаў болгону элди бузуп, чуу чыгарып, кетирїї амалы менен гана шугулданды... Эў єкїнїчтїїсї, “Ата Мекенде” билимдїї, жаш кадрлардын бейнесине кєє жаап, тарыхын булгап жатканы. Жоомарт Сапарбаев сыяктуу жигиттер Текебаевдин кєлєкєсїндє кєє шыбалып баратат...»- деген макала «kyrgyztoday.kg» маалымат сайтына жарык кєрдї. Белгилїї болгондо кєп убакыттан бери “Ата Мекен” партиясынын лидерине кара-

та сын пикирин айтып келген Дайырбек мырзага собол таштадык: - Дайырбек мырза, эмнеге кєпчїлїк учурда “атамекенчилерди” сынга аласыз же артыўызда кандайдыр бир кїїлєп турган кїчтєр барбы? - Эмнеге мен кєпчїлїк учурда сын айтып жатканымдын себеби бар. Текебаев менен жеке таарынычым же аласа - бересем жок. Болгону єлкєдєгї болуп аткан саясаттын ит оюндарына Текебаевдин таасири болуп жатканында. Чын-чынына келгенде єлкєдєгї туруксуз абалды же элдеги толкундоолордун башталышына ар дайым Текебаев таасир берет. Элди толкутуп, “акыйкаттыкты алып келем” деген куру сєзїнїн аягы ар дайым ийгиликсиз жана єлкєгє терс таасирин тийгизет. Мындай кайталанма, элди алдама жорук бир нече ирээт кайталанса дагы Ємїрбек мырза куйтулук кутумун эч токтотподу. Ал эми партиясынын ичиндеги иштерин карап кєргїлє. Партияны менчигиндей калчап, жалгыз кєз карашын таўуулап келатат. Диктатордук режимди мына ушул Текебаев бийликке келсе орнотмок. Демократиялк баалуулуктар деп сайраганы менен кылган иштери демократиянын караанына жакындабайт. Кыргызстандагы башаламан жашоо, элдин адебинин кетишине “демократиялык баалуулуктары” менен Текебаев чыйыр жол салып берди. Анын жыйынтыгында кыргыз эли бей баш, жапайы элге айланып баратабыз. - Журналист катары айтсаўыз, коалиция

ыдырады. Эмки коалиция кандай тїзїлєт? - Эмки коалициянын тїзїлїшї абдан кызыктай кырдаал, балким парламенттин тарап кетишине алып келе турган жагдай тїзїлїшї мїмкїн. “Ата Мекен” максатына жетип, “майлуу” орундарга жетиш їчїн коалицияга кирет. Ал эми “Республика” фракциясы “морадер, уурулар менен бирикпейбиз” деп оппозицияга кетет. “АтаЖурт” фракциясы дагы койгон талаптары аткарылбаса, оппозицияда калат. Анткени “Ата-журт” премьерликти берсеўер гана кєпчїлїк коалицияга киребиз деген ниетин билдирип атыптыр. Берки 3 фракция “АтаЖуртка” премьерликти даярдап турбаса керек. Анан калса Текебаев “атажуртчуларды” сындаса тили жер шыпырчу эмес беле. Ошол себептїї, калган 3 фракция коалицияны тїзєт. калган эки партия кїчтїї болуп, эгиндерибизден айрылдык. Кышта тамак аш кымбаттайт, кыйын жагдай жаралат. Мына ушундай абалды Текебаевдин акылдуу тактикасы жаратып атат. Кышка кам кєргєндїн ордуна азыркы єкмєт Текебаевден кантип коргонобуз деп айласын таппай, тїнї уктаса Бабановдун оппозицияда калат дагы, азыркы “атамекенчилердин” алтын чырын казып, катуу тирешїї башталат. Ошентип єлкєнї ойлогон єкмєт, тынч бакубат Кыргызстан эмес, эки тарап болуп ыркырашкан бийлик їчїн кїрєшкєн топтордун коому жаралат. Быйыл жаз айы сел каптоо тїшїнє Текебаев кирип аткан учур... Акинай Айдарова


5

ЗАЛКАР ИНСАН

БАСЫП ЖЇРГЄН ЄНЄР ЭНЦИКЛОПЕДИЯСЫ

БАЛБАЙ АЛАГУШОВ Балбай Алагушов кыргыздын тунгуч музыка изилдєєчїсї, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиўирген ишмер, Кыргызстан Ленин комсомол сыйлыгынын лауреаты, Билим берїїнїн отличниги, Ардактуу профессор, Композиторлор, Журналисттер, Улуттук жазуучулар союздарынын мїчєсї. Б.Алагушов кыргыз коомчулугуна окумуштуу, тарыхчы, этнограф, энциклопедист, сынчы, публицист, радио, теле журналист катары белгилїї. Кыргыз музыкасынын тарыхына, этнографиясына, залкар шайырлардын ємїрї, чыгармачылыгына арналган кырктан ашык монографиялардын, очерктердин, окуу китептеринин автору. 1997-жылдын июнь айынан тарта 2011-жылдын мартына чейин «Азаттык» радиосунда эмгектенди. «Талант тагдыры», «Кїїлєр баяны», «Ырдап кой» сыяктуу тїрмєктєрдї, музыкалык уктурууларды алып барды. Былтыр 28-августта КРнын кєз карандысыздыгынын 20 жылдыгынын урматына карата экс-президент Роза Отунбаеванын жарлыгы менен кыргыз элинин руханий музыкалык єнєрїн иликтєєгє, єнїктїрїїгє зор салымы жана кєп жылдык їзїрлїї эмгеги їчїн КРнын маданиятына эмгек сиўирген ишмер, Кыргызстан Ленин комсомолунун сыйлыгынын лауреаты, Эл агартуунун отличниги Балбай Алагушовго КРнын Эл артисти деген наам ыйгарылды. Алтымыш жылдан ашык чыгармачылык менен алектенип келїїдє. Музыка изилдєєчїнїн ушул алтымыш жылдан ашуун эмгектенген чыгармачыл жолундагы жїрєгїн єйїгєн кєйгєй, кыргыз искусство музейинин алигиче жоктугу. Єнєр музейин куралы, музей кыргыз искусствосунун тарыхында, кыргыздын тарыхында калат деп бийлик башында отургандарга байма-бай айта берип тилим да тешилди дейт, Балбай ата.

«ЖЕТИМ ЄСТЇМ» Мен жетим єстїм. Жети жашымда атаман, он тєрт жашымда энемен айрылдым. Онунчу классты бїтїп, шаарга келип окууга єттїм. Экинчи курстан баштап, университеттин комитет комсомолунун бюро мїчєлїгїнє шайлап коюшту. Жаўыдан окууга єткєн студенттер комсомолдук учётко отурушат. Анан ал жакка ар кандай студенттер келет. Бир кїнї жадыраган-жайнаган, жапалдаш бойлуу, кїлїп сїйлєгєн кыз келип калды. Кайсы факультетте окуйсуў десем, экономфакка єттїм деди. Ошол кїндєн ал кыздын артынан тїштїм. Бир жолу жаўы жылдык концертке чакырдым. Концерт бїткєндєн кийин «кайда жашайсыў?» десем, «темир жол вокзалынын жанында» жашайм деди. Жеткирип коёюнбу десем кїлїп койду. Їйїнє жеткирип келип, чоў теректин тїбїндє туруп колунан єптїм. Ошентип, акырындык менен махабат оту жана баштады. Кийинчерээк энеси, эжеси, туугандары менен тааныштырды. Гїлмайрам деген эжеси кїйєєгє чыгып калды. Экєєбїздїн атыбыздан деп гримм кїзгїсїн белек кылдык. Ошентип бешинчи курсту 1959-жылдын 25-июнунда бїткєндє, айылдан жеўелер, эжелер келди. Мурун кїйєєгє чыккан Сакен деген курбусунукунда диплом жууп отурабыз. Бир убакта эле комузчу, мени менен жатаканада бирге жаткан Ємїрсадык: « Эки диплом албайсыўбы?- деп калды.

«КОЛДО БАР АЛТЫНДЫН БАРКЫ ЖОК» Азыркы учурда кандай гана толкундагы їн алгыны укпайлы, кайсыл гана каналдагы кєгїлтїр экранды кєрбєйлї, кєчєлєрдє жїрбєйлї, барларга, ашканаларга, ресторандарга, кафелерге баш бакпайлы кулактын кужурун алган табиттик татымдуулуктары тайкы, маўызы жок батыштын модалуу делген рок, поп ж.б. жаз, эстрадалык музыкаларын угабыз. Ал эми баш калаабыз Бишкектин маданият жайлары

менен театрларынын сахналарынан, филармониянын концерттик залдарынан аткаруучулук чеберчиликтеринен аксаган, ырдаган ырларынын кєркємдїїлїктєрї кєпшєк, обондору угуучулардын жан дїйнєлєрїн жакырланткан супсак батыштын эстрадалык музыкаларынын стилин ыкмаларын, бийлерин, аткаруучулуктарын туурашкан єздєрїн болсо азыркы эле мезгилдин кала берсе «XXI кылымдын жылдыздарыбыз» дешкен ар кандай аттардагы эч жерже катталбаган «жапайы» топтор, аткаруучулар ээлеп алышкан. Кой деген кожонун, ай деген ажонун жоктугунан алар аткарган чыгармалары угуучуларга асылдуулук береби, бербейби, ооздоруна келе, ойлоруна тїшє калган єлєсєлдїї, араўжан ара ырларын аткарышып капчыктарын кампайтышса болду. Ушундан улам эмне їчїн баш калаабыздын эс алуучу жайларында, концерттик залдарында кыргыз деген ат менен кошо жаралып кыбыр эткен бїтїндєй турмушун ырга кошуп, кїїгє салып келген элдик музыкабыздын кооз їлгїлєрї кїндїр, тїндїр таўшып турбайт деген бїтїмгє келесиў. Кыргыз филармониясынын жетекчилеринин уюштургучтугунун чабалдыгынан, демилгелеринин жетишсиздигинен, рекламалардын жоктугунан кийинки жылдарга элдик музыкабыздын берметтерин кєздїн карегиндей сактап, жайылтып келген шайырлардын, орокестирдин концерттери «угуучулар келбейт, эч ким кирбейт» деген кур шылтоо менен шаардыктарга тартууланбай дымырагандан дымыроодо. «Аганы кєрїп ини єсєт» дегендей аксакал аталган жамаатты, топторду туурап, атагы чет єлкєлєргє тараган «Камарканда» угуучулар келбейт деген жеўил тайга чак шылтоо менен концерттерин беришпей келїїдє. Ошондуктан, филармониянын куттуу сахнасын бир кїндїк чыгармачылык ємїрдєгї саны бар, сапаты жок эстрадалык топтор арендага алышып, єздєрїн-єздєрї билишип, єтїктєрїн тєргє илишїїдє.

«ЖАЎЫ КЫЛЫМДА ЄНЄРЇБЇЗ ЖАНАБЫ ЖЕ ЖАЛП ЭТИП ЄЧЄБЇ?» Кезегинде айыл маданияттарынын отторуна айланган клубдар, китепканалар, элдик театрлар, єздїк кєркєм чыгармачылыктардын ийримдери бїгїнкї кїндє каражаттын тартыштыгынан улам каралбай калды. Алар иштейби же орду, тїбї менен ойрондолобу? Репертуарын жаўылашпай калкка єнєрлєрїн тартуулай албай тушалып, аткаруучулук чеберчиликтери жетилбей кетилип да, жешилип да бараткан театрларыбыз, филармонияларыбыз, таптакыр кароосуз калган чыгармачылык союздарыбыз, кєркєм фильмдер, сїрєттєр тартылбай, опера, балет, симфония ж.б. жанрлар жазылбай, жазылган жаўы чыгармалар министрлик тарабынан кабыл алынбай єзїнєн-єзї єрчїп бараткан ар тараптуу, кєп жанрдуу улуттук єнєрїбїз жарыбаган айлыкакы алышкан артисттерибиздин, режиссёрлорубуздун, музыканттарыбыздын кєргєн кїнї не болот? Чыгармачыл жамааттардын жанада турган келечектери барбы, жокпу?

«ТАБИТТИ БУЗГАН ТАНТЫРАГАН ОБОНДОР, ЫРЛАР » Чет єлкєлєрдїн атышкан, чабышкан, бири-бирин єлтїрїшкєн, тїндїктєн тїшкєн уурулар, ата-энеў, бала-бакыраў чыдабаган сойкулук, жойпулук ж.б. ыплас темалардагы фильмдер эртеден-кечке, таўды-таў атканча кєргєзїлїп жатканын кєрїп, жаўы кылымда улуттук кинобуз эмне болот деп, кайгынын капасына батасыў. Эгерде эрте кїндї кеч кылбай даректїї кєркєм фильмдерди тартууну колго албаса бай тарыхы бар улуттук кинобуздан кол жууп калабыз – деп, ойлойм деп каўырыгын тїтєткєн эле Нуртай мырза.

«ТАЛАНТ ТАГДЫРЫ» Эмне їчїн Азаттык радиосунан ар апта сайын «Талант тагдыры» аттуу тїрмєктєрдї берип келгем. Себеби, Кыргызстан эгемендїїлїккє чыккандан баштап, элдик музыкабыздын баштоочулары, негиз салуучулары, профес-

сионалдык музыканын тїптєрїн тїптєшїп, кыштарын коюшкан залкарлар унутула баштады. Жок дегенде аларды угуучулардын эстерине салып, эскерип коюуну, жаштарга болсо тигил же бул шайырдын ємїрї, чыгармачылык тагдыры менен тааныштырып турууну чечкем. Ошондой эле улуу шайырлардын жолдорун жолдошкон маданий коомчулукка тєбєлєрї кєрїнїшкєн жаш таланттарды да берип келдим. Бир сєз менен айтканда кыргыздын улуу, орто, кийинки муундун єкїлдєрїнїн бирин да калтырбай ачык айтып, ак сїйлєп берїїгє аракеттендим. Бир эле мезгилде коомдогу тигил же бул шайырга чыгармачылыгына болгон мамилелерди, єксїктєрдї, чындыктарды бетке айтып берїїгє їлгїрдїм. Берїїлєрїмдїн кєпчїлїгї компьютер билбегендигимен интернетке сала албадым.

САЯКБАЙ ТУУРАСЫНДА Сакем «Манасты» айтып жатканда симфлониялык оркестр сыяктанып, миў кубултуп, миў єзгєртїп, трагедиядан лирикага єтїп, бир заматтын ортосунда бирде ыйлап, бирде кїлїп, бирде їшкїрїп, бирде кайраттанып, бирде кылкылдаган сан колдой дїбїрт єтїп, бирде мемиреген кєлдєй тыптынч тынып, бирде суу, бирде шамал болуп дайрадай ташып турган Саякбай Каралаев акын гана эмес, ал ошону менен бирге артист да, композитор да болгон. Мына ушундай ар тараптуу алп шайырдын ємїрї менен чыгармачылыгын жакшы билген Сакем менен ата-баладай он жылдан ашык бирге жїргєн кара чечекей жээн кїйєє баласы Султангазы Касымов менин бир уктуруумда Сакем жєнїндє буларды айтып єттї: «Сакем бїркїт салганга аябай уста эле. Бостери, Ак-Єлєў, Оттук айылдарында эў мыкты курбулары бар эле. Гастролго чыкканда аты менен бїркїтїн теўтуштарына таштап кетчї экен. Анан келгенде атын минип, колуна бїркїтїн кондуруп Солтон-сары, Балкарт, Кара-Кужур, Арчалуу-Туюк жайлоолоруна барып бїркїт салчу экен. Бир сєз менен айтканда єтє саяпкер болгон. Сакемдин тєРТ кыз, эки уулу болгон. Улусу менин кайын энем эле. Рабихан, Каликан де-

ген кыздары єтїп кетти. Сыргак, Чубак деген эки уулу да кайтыш болду».

«ЖЇРЄГЇМДЇ ЄЙЇГЄН АРМАНЫМ, КЫРГЫЗ ЄНЄР МУЗЕЙИНИН ЖОКТУГУ» Менин эў негизги арманымкыргызда єнєр музейи жок. Мындайча айтканда, кєп тармактуу єнєр музейибиз жок. Мен бул жєнїндє Акаевге, Бакиевге, Н. Тїлеевге, акырында Роза Отунбаевага жаздым. Себеби, бизде тарых музейи да жок. Искусство музейин ачып койсок жакшы болот. Жаштар Болот Миўжылкиев, Муратбек Рыскулов, Сайра Кийизбаева, Бїбїсара Бейшеналиева ким экенинен кабар алып калышмак. Мунун баары єчїп атпайбы. Ошолордун кол жазмалары, алардын ойногон ролдорунун сїрєттєрїнїн баары жаркырап турса, биздин келечек муун їчїн тїгєнбєс байлык болот эле. Опера жана балет театрында музей аттуу бир бєлмє бар. Сїрєттєрїнїн баары тыгылып турат, бир киши айлык алат. Ал эми филармониядагы «Пекин» ресторанын «Эл шайырлары» деген музей кылып койсо эмне болот эле? Филармониянын 5-кабатындагы бир бєлмєгє ар кимден алынган шайырлардын буюмдары тыгылып салган. Аны эч ким басып барып кєрбєйт. Бир жазуучу, бир композитор, бир артисттин оюнда музей уюштуралы деген жок. Канча жолу гезитке жаздым. Мени кїйїтї кїчтїї Кїўєтай кылганы мына Манас, Манас деп бакырып атабыз. А кана Саякбайдын музейи? Манастын музейи кана? Анан эмнеге бакырабыз. Макул эстелигин койду. Чет єлкєлїк меймандар дїйнєдєгї кєлємї жагынан чоў эпос деп айтасыўар, мактанасыўар, эмне їчїн музейи жок деп сурашат. Кїйбєгєн жаныў кїл болот. Мени єрттєгєнї, ушул маселени колго албаганыбызга, музейибиздин жоктугуна кїйєм. Кээде Ак їйдїн алдына барып алып, бир бєтєлкє бензин алып, сєз укпайт экенсиўер деп єрттєнїп єлгїм келет. Їйїмдєгї миўге жакын сїрєт, миўден ашык їндєр кайда калат? Бардыгы ыргытылат да. Акинай Айдарова 24-август, 2012-жыл


6

ТАРАЗА

Бакыт АБДЫКАПАРОВ, Башкы прокурор А.Салянованын ємїрлїк жолдошу:

" АКЧАНЫ МАГА СУНУШТОО БОЛГОН ЭМЕС..." Орозо кармапсыз, орозоўуз кабыл болсун. Орозо учурунда эл їчїн, жалпы коомчулуктун келечеги їчїн, єзїўїздїн їй-бїлєўїз їчїн эмне тилектерди тилеген болсоўуз ошол тилектериўизди кудай ишке ашырсын. Бакыт мырза ушул орозо айында келип сизге бир-эки ооз пикириўизди угалы дегендин да себеби бар. Себеби, орозонун шарты боюнча бул ыйык рамазан кїнї жалган сїйлєєгє, ууру кылууга жана башка адам баласына зыян алып келе турган кадамдарды жасоого болбойт экен. Калпы –чыны билбейбиз бирок, коомчулукта сиз тууралуу жана сиздердин їй-бїлє тууралуу кєп эле кептерди кулагыбыз чалып жїрєт. Ал тургай, массалык маалымат каражаттарынан мындай маалыматтарды кєп эле учуратабыз. Бул эми албетте жубайыўыздын жооптуу жана жогорку кызматта иштегенинен келип чыгып аткан сєздєр десек болот. Элдин оозун тыю эч мїмкїн эмес экен. Ошондуктан, бир топ кептин учугун єз оозуўуздан уксак.

- Бакыт мырза айтсаўыз, «башкы прокуратурада кадр маселеси жана бир топ жумуштар Аида Салянованын жолдошу аркылуу ишке ашат» деген айын-кептердин канчалык деўгээлде чындыгы бар? - Биринчиден Аида Салянова єзїнїн жумушуна тиешелїї маселелерди бирєєгє чечтирип кое турган киши эмес. Айланасындагылардын баары аны билет. Кадр маселеси боюнча эч бир кишинин таасири жок. Ошондуктан козголгон кылмыш иштерден башка жубайымдын кадр маселесинен тапкан душамандары кєп. –Єзїўїз эмне иш кыласыз? - Менин чакан бизнесим бар. Ар бир тыйынды маўдай терим менен табам. Эч кимге кєз каранды эмесмин. Ошон їчїн менин їстїмє канча кєє жапса дагы кылым кыйшайбайт. Негизги максатым мен аркылуу жубайымдын ишине тоскоолдук кылбай анын кадыр - баркына шек келтирбєє.

- Мага кєп кишилер єзїнїн укугу бузулганда, шылуундардын курмандыгына айланганда «їнїбїздї Аида Жеўишбековнага жеткирип коесузбу»– деп, кайрылышат. Кийлигишїї деп ушуну айтсаўар анда мен макулмун. Башка учурларда мен жубайымдын жумушуна тиешем жок. Жубайым болсо менин жумушум менен иши жок. Бул биздин жашоо –турмушубуздун принциби. -Кечээ жакында «НТС» телеканалы аркылуу «2010-жылкы революцияда мородерлук кылды» деген айып менен камакта жаткан Абдулла Юсупов деген адам менен мурда –кийин тааныштыгыўыз болду беле?

-Мен А. Юсуповду жердешим Д. Оморов ооз ачып чакырганда бир эле жолу кєргєм. Ал жолугушууда бирєєнїн маселесин чечип берїї же кандайдыр бир акчаны мага сунуштоо болгон эмес. Ооз ачырганы чакырып алып бирєєнїн їстїнєн жалаа жапкан бул мусулманчылыкта чоў кїнєє. Алардын атйкандарында коошпогон сєздєр кєп. Алардын чын-тєгїнїн тиешелїї органдар аныкташы керек. - Сиздин дарегиўизге ал «пара алды» деген дооматын коюп атпайбы. Чын эле алдыўыз беле..? - Чын эле алдыўыз беле – деген суроонун єзї эле мага катуу тийип жатат. Бирок жагдайга жараша жооп берїїгє туура келип жатат. Параны алып, анын жумушун бїтїрїп бергидей мен сот эмесмин. Жубайым болсо параны укканда итатайы тутулат. Бул чындыкка коошпогон сєз. Азыркы саясий кырдаалга байланыштуу, саясат чєйрєсїндє Абдулла Юсупов жана анын жанында кошо камалып жаткан їч адамдын їстїндє ар тїрдїїчє пайдаланганга аракет кылып жатышат. Ушу багытта сиз эмне айта аласыз? Бул саясат, мен болсо саясатчы эмесмин. Ошол їчїн мени кошпой эле оокаттарын кылышса болмок.

-Мурда сизди орган тармагында иштеген деген маалыматтар чынбы? - Аз эле убакыт иштедим.

- Їй-бїлє ичинде сиздерде кимдин сєзї єтїмдїїрєєк деп ойлойсуз. Башкача айтканда ким кожоюн? - Биздин їй-бїлєбїздїн бактысынын эў негизги себеби, бул жубайымдын жумушта жумуштагыдай, їйдє-їйдєгїдєй єзїн алып жїргєндїгї, эркекти сыйлаганды билгендиги алдымдан кыя єтпєгєндїгї. Ошондон улам биздин їйдє кожоюн деген маселе турбайт.

-Ушул кїнгє чейин Аида Жеўишбековнанын кызматтык маселелерине кийлигишкен учуруўуз болду беле?

-Аида Жеўишбековна менен кантип таанышып, кантип їйлєнїп калгансыздар?

А.Юсупов

- Жубайым менен 22 жыл мурун таанышып, їйлєнгєнбїз. Таанышуубуздун эў негизги себеби Лениндин китеби болгон. Ал жєнїндє айтсам сєз узак болуп кетет. -Элге кызык да, їйдє кєбїнчє эмне маселени талкуулайсыздар? - Їйдє жубайым жумуш жєнїндє сїйлєшкєндї кєп жактыра бербейт. Калган маселелердин баарын эле талкуулайбыз. - Сиз айткан ушактарды массалык маалымат каражаттарынан окуп же кєрїп калганда їй-бїлєдєгї атмосфераны кантип элестетсек болот? - Їй-бїлєєдєгї атмосфераны эч нерсе буза албайт. Кайра ушундай чабуул болгондо биригип, бекемдикте ширелебиз. Бакыт САКЫБАЕВ fakt.kg

К. Исаев:

«КСДП, «АТА МЕКЕН», «АР-НАМЫС» ЇЧ ФРАКЦИЯСЫ КЕЛЭЭРКИ КОАЛИЦИЯНЫН ЄЗЄГЇН ТЇЗЄТ»

Жаўы коалиция кыска мєєнєттє тїзїлєт, президент кайсы фракцияга мандат берсе, ал мїмкїнчїлїктєн пайдаланып, кєпчїлїк коалицияны тїзєт, себеби экономикабыз оор абалда турат, деп билдирет «Биримдик» кєпчїлїк коалициясынын экс-тєрагасы Канатбек Исаев. «Ал эми курамы боюнча КСДП, «Ата Мекен», «Ар-Намыс» їч фракциясы келээрки коалициянын єзєгїн тїзєт», - деди депутат. Ошондой эле ал коалициялык келишим24-август, 2012-жыл

де коалиция ыдырагандан баштап, бардык мамлекеттик кызматкерлер отстакага кетиш керек деп баса белгилейт. «Бул маселеде президенттин кийлигишїїсї зарыл болот. Ар бир министр отставкасы боюнча арыздарын президентке жєнєтєт. Президент кимдин отставкасын кабыл алып же министрдин милдетин министрдин орун басарына, ал эми єкмєт башчысынын милдетин 1 вице-премьер-министрге дайындоо боюнча президент єзї чечет, ал анын укугу», - дейт К.Исаев.

Тєрєхан ЖУНУСБЕКОВ, “Кїч бирдикте” коомдук уюмунун лидери:

«ПРЕМЬЕРЛИККЕ КУЛОВДУ АЛЫП КЕЛЇЇ МАМЛЕКЕТКЕ ПАЙДАСЫН БЕРЕТ» - Жаўы коалицияны тїзїїнї кайсы фракцияга бериш керек жана премьерликке ким ылайыктуу? - Менин пикиримде Президент акыйкат жана баарына калыс кароонун негизинде “Ар-Намыс” фракциясына коалиция тїзїї мандатын тапшырат деп ойлойм, анткени мындай мандатты биринчи “Ата-Мекен” андан кийин “Республика” кайра “СДПК” фракциялары алышкан. Эми “Ар-Намыс” фракциясы алып тез арада Єкмєт курамын бекитет деген ишенич бар. Ал эми, Премьер-Министрге татыктуулар кєп эле, бирок бїгїнкї кїндїн талабына жооп берген талапкер бул Феликс Шаршенбаевич. Анткени ал киши саясий коомубузда такшалып, мурда дагы ал кызматты ийгиликтїї аркалап келгенин жалпыбыз билебиз. Дагы бир белгилей кетчї

жагдай, ал премьер болуп турганда єлкєдє азыркыдай чуулгандуу саясий интригалар болгон эмес. 2010-жылы шайлоодо кыргыз, орус жана єзбек ж.б. майда улуттар “Ар-Намыс” партиясына добуш беришкен. Демек, Феликс Куловго элдин їмїтї зор. Эмне себептен, ал киши элди бєлбєй, улутка ажыратпай теў карайт. Ошол эле убакта Россиянын бийлиги менен кызматташып, алардын колдоосун ала алат. Россия менен жакын алака тїзїї Кыргызстан їчїн оў пайдасын берет. Кошуна боордошторубуз Казакстандагы “НурОтан” партиясы да “Ар-Намыс” партиясы менен достук мамиле келишимин тїзгєн. Кыскача айтканда Кыргызстандан тышкаркы биздин тилектеш єлкєлєрдє Куловдун таасири бар. Самара Саламатова


ЭКРАН ЖЫ ЖЫЛДЫЗЫ

7

Назира АЙТБЕКО АЙТБЕКОВА:

“ТЕЛЕЖУРНАЛИСТТЕРДИН КЄБЇ КЇН ТИЙГЕН ЖЕРДИН КЇКЇГЇ” Теле жаатында єзїнї єзїнїн Назира Айтбекова деген ысмын жасаган оозунан у сєзї ї тєгїлгєн теле алып баруучунун жана жїрєгїн эзген кээ бир кєйгєйлєр чыгармачылыгы жан баарлаштык. боюнча баарлаштык

кєзїн издеш керек. Изденїї, дыктын к изилдєє, туруктуу болуу, сынказуу, и сапат чыныгы журналистке дуу са таандык. Акчага сатылып, же жатаан кынына тартып, болбосо башка кы бирєєнїн оюна ооп кете берсе, би ал журналист аман эле болсун. Ар кыл маалыматка, жаўылаА нууга кызыкдар болуш керек. н Ал дайыма «ачка» болуп туА руусу зарыл! Улам бир жар ўылыкты тытмалап казып, ў ттумшугун тыгып туруу керек. Экстримди, адреналинр ди сїйїп, эч кимдин оюнан, д ттаягынан, муштумунан коркпошу керек! по

- Назира эже Кыргыз журналистикасынын келечегин кандай кєрєсїз? - Кыргыз журналистикасынын келечеги кеў деп ишенем. Кыргыздар акылдуубуз кичине эле жалкоолугубуз болбосо. Бир аз изденїї жана билим алсак, таштан суу, такырдан гїл чыгарабыз деп ойлойм. - Сиздин баамыўызда мыкты журналисттер кимдер? Кыргыз журналисттеринен сиз карап сабак алып, тїзєлє турган журналист? - Амалия Бенлиян, Лейла Саралаева, Махинур Ниязова, Ирина Дудка, Юлия Мазыкина, Игорь Шестаков, Алтынай Жуманазарова, Жанар Акаев, Али Токтакунов, Рахат Кеўешова, Кубат Чериков ж.б санап олтурсак алардын саны кєп. Акылы тунук, ою тереў адамдар. Баарын эстей албай жатам, бирок уучугубуз кур эмес. - Кыргыз журналистикасы эмнеден аксап жатат деп ойлойсуз? - Экономикалык, финансалык сабат жетишпейт деп ойлойм. Кєп журналисттер илимден, жаўы технологиядан алыс. Интерпритация, талдоо берген журналисттер аз. - Теле жаатында эмгектенип келесиз, тележурналистиканын кандай кыйынчылыктары бар? - Атаандаштык, интрига кєп. Тележурналисттердин кєбї кїн тийген жердин кїкїгї. Ким акча берсе, шефтерден кандай буйрук тїшсє ошону аткарууга мажбур. Техника жаатында аксайбыз. Креатив, фантазия жетишпейт. Єкїнїчтїїсї СССРдин калыбынан чыга албай келебиз. Жаўычылык киргизейин десеў, форматка жатпайт деп чыгарбай же кабыл албай коюшат. Ой, кєралбастардын, ичинен тару айланбагандардын саны кєп. Колунан кокон иш келбей эле, даяр ишке сынчы, даяр ашты жечїлєр быжырап чыга келет. Мындай кєрїнїш башка єлкєлєрдїн телевидениесине да таандык. Бул тележурналистиканын тескейи. Кїўгєйї мындан эки эсе кєп. Ошон їчїн тескейин жаап да, жууп да кетет. Теле

Журналистика менен їй-Ж бїлєнї бирге алып кетїї кыбїлє йын эмеспи? - Акылдуу, караўгыда жол таап, капилеттен сєз таба алса, "Менин жашоомду шаўга бєдээринде, зээнинде данеги боллєгєн жолдошум жана уулум! со, убакытты їнємдєгєндї билип, теў салмактуулукту сактаса эле баарына жетишїї мїмкїн. Кєп учурда же їй-бїлєнїн фанаты, же биротоло жумуштун курмандыгы болуп ооп кетебиз. кандай гана кєрїнїшкє бай болбосун, жї- Кєп учурда салмактуулукту сактоо кырєгїм ошол жакта. Ишимдин фанатымын. йын болуп, же їй-бїлє урайт же карьера Жашоомдун кєркї - телевидение! токтоп калат. - Шоу программаларды алып барып жїрєсїз, Кыргызстанга орустардын «Дом 2» долбоорундай долбоор ачылса алып бармак белеўиз? - Уятсыздыкка, бекерчиликке, ушакайыўга жол берген, таалим-тарбиясы жок, интриганын очогу болгон берїїнї мээме мылтык такаса да алпармак эмесмин. Колумда мындай чоў мїмкїнчїлїк, эбегейсиз зор «медиа» деген курал турганда аны текке кетиргим келбейт. Журналистте, алпаруучуда жоопкерчилик чоў. Жок дегенде жаштарга кыргыз тилин їйрєтїїгє салым кошсом жаманбы? - Концерт, гастролдордо сахналаш инилериўиз, досторуўуз менен кучакташып тїшкєн сїрєттєрїўїздї социалдык желелерге жайгаштырганыўызда жезде кызганбайбы? - Жездеў менен ар бир сахналаш дос, инилерим менен алгач тааныштырып чыккам. Алардын жана менин кулк мїнєзїмдї мыкты билет. Кылтыйып кєшєгєнїн артында сасыткы болгучакты баарын ачык кєргєзїп, айтып берип турган оў деп эсептейм. Жїрєгїмє кир сактабайм. Койнумда котур ташым жок. Анын їстїнє кызгангана себеп бербейм. Жолдошум менин аял киши менен достошо албаган жана эркек мїнєз болгонумду мыкты билет. Убагында ал да эркек досторумдун катарын толуктап келген. - Сиздин баамыўызда чыныгы журналист кандай болуш керек? - Чыныгы журналист чырылдаган чын-

- Журналисттердин кєбї илхом келгенде колуна калемсабын ала коюп 4 сап ыр шилтеп коймойлору бар. Сизде андай єнєр барбы? - Жу р н а л и с т т и н кєєнїндє чыгармачылык кєрєўгєсї кайнап туруусу керек. Сєздї

ликалык фестивальда спектакльдерге сєзсїз мени да кошуп коюшаар эле. 10-класста окуп жїргєнїмдє Балыкчы шаардык маданият їйї менен Бексултан Жакиевдин «Алтын аяк» спектаклинде уйун жоготкон кемпирдин ролун ойноп чыккам. Эсимде, 1- орунду алып, кубанычыбыз коюнубузга батпай сїйїнгєнбїз. Анча – мынча чеберчиликти ошол жактан жугуздум. Андан сырткары апам экєєбїз эле жашагандыктан зээригип їйдє олтурганда комуз менен ырдап, же эки абысындын ролун, же ал кызым мен энеси болуп рольдорду бєлїштїрїп алып, анны ийинине жеткире ойноп, керели-кечке тырактап каткыраар элек. Апамдын таланты ооду го дейм. Билим алуунун чеги жок. Билгенден биле элегим кєп! Сабак алам деп Эл артистери менен сїйлєшїп койдум. Актрисалык чеберчилик боюнча сєзсїз таалим алам. - Аткарган кинолордун ичинен кайсы кинодо єзїўїзгє берген ролду жогорку деўгээлде аткара алдым деп ойлойсуз? - Бирєєнї кєргєзїп, сыймыктангандай деле кыйратып роль жарата элекмин. 3 фильмде теў ачык-айрым, эрке кызмын. Ал єзїмдїн эле мїнєзїмдї кєргєзїп койдум. Эгерде Айтбековага таптакыр коошпогон образ жаратсам, элдер каарманымды кєрїп алып, аны жек кєрїп, же тескерисинче ал менен кошо ыйлап, боору ачып, же сїйїп турса, чыныгы Айтбековага эмес, экрандагы каарманга ишенсе анда роль жараттым деп айтсам жарашмак. Мээмде ар кыл образдарды бышып жатам. Бассам - турсам, ар кыл сценарий, тїрдїї каар-

"Бїттї быйыл кїйєєгє тийем" киносунан...

мандардын элеси тїшє берет. Мен ийилчээкмин. Болгону мыкты сценарий, алдыўкы режиссер болсо эле талантымды ачып берет белем? Азырынча купулум эч бир рольго толо элек. Мен эўсеген ролду, образды кїтїп жїрєм.

караўгыда ширенке жагып алып издебей, ал кєкїрєктєн оозго куюлушуп, тїшїп туруусу зарыл. Оозума кээде тєгїлїп келет. Элирип, оозумду ооздуктай албай, кєрїўгєндї сєз менен чымчып ажыкыстана баштайм. Ашыкча сїйлєйсїў деп тилди кєп угам. Ошон їчїн андай учурларда бурчка отуруп алып, ыр саптарына энергиямды бурам. - Сиздин актрисалык чеберчилигиўизге келсек, актриса болуш їчїн атайын курска баргансызбы? - Кичинемден апамды ээрчип артисттер менен кєп жїрдїм. Чоў областтык, респуб-

- Ырчылардын ырынан чыры кєп деп коюшат. Ырчылар менен тыгыз кызматташып келесиз, алардын чырына кабылып кєргєнсїзбї? - Эў башынан эле чыгармачылыктагы адамдар менен сый мамилени сактап, ортодо аралыкты кармаганга аракет кылам. Бир да ырчынын арыз – муўун угуп, болбосо, аларга ымандай сырымды ачып кєргєн жан эмесмин. Интрига, ушак, кєралбастык адам баласынын жан дїйнєсїн чиритет! Кєкїрєгїмє гїл эгип койгом, аны бирєє тебелєєсїн же, пенделикке алдырып, аларды соолутуп, чєлгє айландырып алгым келбейт. Акинай Айдарова 24-август, 2012-жыл


8

СЄЗ ЧЫНЫНАН БУЗУЛБАЙТ

Жеўишбек Молдокматов, "Кыргызстан Жаштар Кеўешинин" тєрагасынын

“ЭЛ ИШЕНГЕН ЄК ЖАШТАР МИНИСТРЛИГИНДЕГИ ОРОЙ МЫЙЗАМ БУЗУУЛАР Жаштар министрлигинин тегерегиндеги окуя жарым жылдан бери уланып келе жатат. Биздин бир эле максатыбыз бар болчу. Каргашалуу 7-апрелден кийин кандын, єлїмдїн їстїндє тїзїлгєн министрликте тазалык болсун деп ошол жакта иштеп жаткан Алымкулов Алиясбек министр мырзанын командасын тазалансын, эл їчїн, жаштар їчїн кызмат кылсын деген максат койгонбуз. Анан ал жерде болуп жаткан коррупциялык схемаларды, кадрлык бузууларды ж.б. чоўчоў маселелерди кєтєрїп, массалык маалымат каражаттарына кайрылдык эле. Тилекке каршы, кєбї шылдыўдагансып, “жаштар бири-бириўер менен согушуп атасыўар”, - деп олуттуу кабыл алышкан эмес. Сиздердин “Айбат” гезити башынан-аягына чейин чагылдырып келе жатасыздар. Учурдан пайдаланып сиздердин редакцияга ыраазычылык билдирем.

Жаштар Министрлигинде кандай мыйзам бузуулар болгон? Бир эле региондун мисалын айтайын. Нарын шаарында курулган, ремонт болгон жаштар їйїнє 7 миллион 700 миў сом ремонтуна жумшалган. Ал эки кабаттуу имарат. Бир эле обьектиге мыйзамды бузуу жолу менен эки жолу тендер єткєргєнї, акчаны которуп ийгени, деп Башкы прокуратура чечимин чыгарып берди. Тендердин ыкмалары бузулган, мыйзамдары бузулган, чара кєрїлсїн деп сунушун берген. Кадрлык мїчїлїштїктєр боюнча, Жалал-Абад, Баткен, Чїй, Нарын дубандарында жарым жылдан бери кызматкерлер бюджеттен акча алып, бирок ишин аткара албай келген учурлар болгон. Мындан жарым жыл мурун, арыздар менен тийиштїї органдарга кайрылышкан, бирок бир да реакция болгон эмес. Анткени, стат-катчы Досалиев Нурлан, Алымкулов Алиясбек мырзанын орун басары єзїнїн адамдарын салганбы, айтор ал иштерди жапкан. Анан бул жерде мамлекеттик кадр кызматынын мїдїрї Нурканбек мырзанын стат-катчысынан атынан кат келди. Биз аларга кайрылган элек. ЫсыкКєл облусунда Досалиев Нурлан єзїнїн кудасын жетекчи катары бекиткен. Жала-Абадга барып, бардык кызматкерлерди мазактап, шылдыўдап, этиканы, мый24-август, 2012-жыл

замдарды бузган. Єзїнїн жакындарын жумушка орноштурганга аракет кылган. Баткен, Чїй боюнча так эле ушундай маселе болуп келген деп аныкталып чыкты. Ошол эле мезгилде Тышкы Иштер Министрлигинен мисал катары, Жаштар министрлигинин кызматкерлеринин квалификациясын жогорулатуу боюнча окуу келгенде Досалиев жобонун негизинде ал маалыматты кызматкерлерге жеткириш керек эле. Анын ордуна ал єзї каалаган кызматкерлерин окууга жєнєткєн. Андан тышкары, кадрларды дайындоо, штабдык расписасниелерди тїзїї боюнча кєп мїчїлїштїктєр жасалып келген, чара кєрїлєт деп тыянак чыкты. Бирок жарым жылдан бери ушул фактыларды колуна берип, коррупция болуп атат десек дагы Нурканбек мырзанын унчукпай турганы кызык. Менин жеке позициям бар, Кыргызстандын жараны катары єзїмдїн оюмду айткым келет. Алымкулов Алиясбек менен Нуркан мырзанын досчулугу бар. Мїмкїн достугуна салып, єзїнїн орун басарын коргоо ирээтинде ушул иштерди жаап коюп атабы деген ой кетет. Экинчиден, ушул маселени кєтєргєндє Досалиев тарабынан деп ар тїрлїї балдар келип коркутуп, їркїтїїлєр болгон. Бишкек чоў, кєрїнбєй каласыў, табылбай каласыў, їй-бїлєў, кызыў бар экен деп эки жолу мени коркутуп кетишти. Андан кийин телефонго коркутуп чалган чалуулар болду. Бирок, мен аларга: “Мен

бир гана Алладан корком, калганын эл баалайт. Коррупциялык иштер боюнча тийиштїї укук коргоо органдары менен фискалдык органдар териштирип”, - берет деп айткам. Коркутуу боюнча жакында Аки-пресс агенттигине пресс-конференция бердик. Ошол жерде чоў маселе чыгып кетти. Биз ага чейин Алияс мырзага кирип айттык, “Алияс мырза Нарында єткєн тендерге ремонтко кеткен 1 миллион 200 миў сом боюнча маалыматыўыз барбы?”, - десем бар, - деди. Ал эми тендер єткєрїлдї, 5 жарым миллион сом Нарынга которулуптур уктуўузбу? – десем, жок мен уккан эмесмин. Мен таў калышта айттым. Алияс мырза сиздин бюджетиўиз 2011-жылга болгону 50 миллион сом болчу. Ошонун беш жарым миллион сому кайсы жерге кайсы максатта кетип атканын билбесеўиз, анда сиз эмнени карап отурасыз деп суроо бергем. Ошондо ал киши, Мен тендерге катышпайм, тендер боюнча атайын тийиштїї адамдар бар, ошолор єткєрєт, - деди. Бирок, министр катары ал кайсы тыйын кайсы жерге, кандай максатта кетип атат билиш керек эле. Бул стат-катчысы боюнча маселени мен кєтєрїп чыкканда, мага карата коркутуулар болгондо Алияс мырза менен

эшиктен жоолугуп калдык. Кїбєлєр єздєрїнїн кызматкерлери. Ошондо эмоцияга алдырып жибердиби, айтор кыйкырып: Жигитче стат-катчыны эшикке чыгар да

салиев алигиче кызматта жїрєт. Дагы бир чоў окуя болду эле, министрликтин бир кызматкери боюнча маселе кєтєргєнїбїздє Алиясбек мырза єз сєзїн берген:

Эл єкїлдєрїнїн элдин капчыгынан тамактанган жол тандабастары.

бутун сындыр деп айтты. Мен ага бул министрдин деўгээлиндеги сєз эмес го, мамлекеттик деўгээлде мыйзам бузулуп атабы, министр катары єзїўїздїн орун басарыўызды жумуштан алышыўыз керек да, тийиштїї чарасын кєрїшїўїз керек. Мен бутун сындырганга кудуретим жетет, бирок ага барбайм, анткени мен мыйзамды сыйлайм дедим. Ал эми стат-катчыны министр мырза колдоп атканы тууралуу да менин жеке оюм бар. Эмне їчїн Алияс мырза ушунчалык коргоп атат? Мїмкїн ошол чырмалышкан ишке єзї да малынып алганбы деген ой кетип атат. Анткени, 50 миллион сомдук бюджеттен биз бир гана региондун 7 миллионун кєтєрїп чыгып атабыз да. Кудайым буюрса, бїгїнкї кїнї Мамлекеттик департамент, Маммїлктєн, кадр кызматынан, Президенттин аппара-

“Эгер атаган кызматкердин кемчиликтерин аныктап берсеў, мен аны бир саатка калтырбай жумуштан кетирем”, - деген. Кабинетинде жыйырмадай бала отуруп, аныктап бердик, ал жакта жардамчысы Марат Нуралиев да отурду. Ошол жерде Алияс мырза (єзї беш маал намаз окуп, дин жолунда жїргєн адам) менин колума куран карматып, мен эки жуманын ичинде аталган кызматкерди жумуштан кетирем деди. Бирок, жарым жыл болду а киши жумушта иштеп жїрєт. Буга менин оюм мындай, дин жолундагы адам мага куранды карматып (мен їчїн эў ыйык китеп) туруп алдап кеткен, кудайдан коркпогон адамдар болуш керек деп ойлойм. Мындан сырткары Жаштар министрлигинде алты автоунаа бар. Министрдин єзї орун басарлары, стат-катчы баш болуп

тынан, Башкы Прокуратурадан Досалиев тарабынан кетирилген кемчиликтер, коррупциялык схемалар, мыйзам бузуулар аныкталып чыкты. Анын бардык расмий иш кагаздары бар. Бирок, эмнегедир До-

баары “Жип” їлгїсїндєгї унаалар менен жїрєт. Ар бир машина 35-40 миў долларга чейин бааланат. Ал машиналар кїнїнє 16 литрден 20 литрге чейин кїйїїчї май кетиришет. Башкы бухгалтерине “Нива


9

СЄЗ ЧЫНЫНАН БУЗУЛБАЙТ

н орун басары:

МЄТТЄГЇ КОРРУПЦИЯ” тайга” бєлїнїп берилген. Мыйзам боюнча башкы бухгалтерге машина бєлїнїп берилиши керек деп бир да жерде жазылган эмес. Башкы бухгалтеринин машине-

куруп атат. А бирок, эмнегедир министрликтин деўгээлинде андай балдарды кєрє алышпайт экен, борбордук штабдан беш кызматкерин жєнєтїштї. Єздєрїнїн кє-

нистирлик тїзїлгєндєн кийин алгылыктуу иш жасайт го деп ойлогом. Тилекке каршы, эки жыл болду жаштардын укугун, жаштардын кызыкчылыгын коргогон бир мыйзам чыккан жок.

КЕН БАЙЛЫКТАР БОЮНЧА ЖЕ УЧКУН ТАШПАЕВ КИМ? Учкун Ташпаев Максим Бакиевдин башына-баш, тєшїнє-тєш болуп, Кытайга барып Жетим-Тоо, Сандык, ошондой эле Жалал-Абадда 300 миллион долларга бааланган Терек-Сайды саткан. Мамлекеттик кызыкчылыкты кєздєбєй, єзїнїн чєнтєгїн ойлогон адамдардын бири. Мамлекетибизди кризистен алып чыгып кете турган бирден-бир тармак болгон кен байлыкка башчы болуп келген Ташпаевге таў калам. Анткени таштын курамында Менделеевдин кайсы элементтери бар дегенде билбеген адамды, алтындан чыккан концентраттын геологиялык тїшїндїрмєсїн билбеген адамды кантип алып келгенин билбейм. 270 лицензия мыйзамсыз берилген деген лицензиялар революциядан кийин жокко чыккан. Ал Максимге берилген Бакиевдин жерлери болчу. Бир адамдын 14-15 лицензиялары бар эле. Анын 66 алтыны сексени металл болчу. 28-августта аукцион єтєт. Аукциондо жїздєн ашык кен байлыгыбызды ит бекерге сатканы жатат. сине май бєлїнїп бюджеттин негизинде єзїнїн иштерин аткарып жїрєт. Дагы бир чоў нерсе, былтыр 2011-жылы Кытай мамлекетинен Жаштар министрлигине бир долбоор келген. Атайын жаштарды региондордон чогултуп Кытай мамлекетине окууга жєнєтїшкєн. Ал окууну окуп келгенден кийин, ал жактан алган билимин мамлекеттин єсїп-єнїгїшїнє жумшаш керек эле. Муну мен жаўы жарыкка чыгарып атам. Ал окууга Жаштар министрлигинен башкы бухгалтер барып келген. Анын ал окууга кандай тиешеси бар? Ал башкы бухгалтер да, бухгалтер министрликте болуп жаткан каражаттарды кєзємєлдєп, акчаны эсептеш керек эле Кытайга эс алып гана келди. Ал эми региондордогу билимдїї, ишке дилгир балдар бул боюнча маалыматы жок калып кала берди. Жакында эле ШКУ боюнча Кытайга барып келишти. Ошол Кытайга региондордон жаштардан

ўїлїнє жаккан, айтканын аткарган, єзїнїн туугандары Кытайга барып жыргап келишти. Ушундай фактылар болуп атат. Менин жеке оюмда стат-катчы єткєргєн тендерди Алияс мырза билген. Келгенде “Мына шеф”, - деп тишелїї їлїшїн берген. Мен баарын жайгарып коем деген сєзїн айткан. Анан мен документтерди кєтєрїп чыгып калганда, кечирип коюўуз, мен чала бїтїрїп коюптурмун деди. Беш жарым миллион боюнча єткєрїлгєн тендердин оригинал документтеринин бири бїгїнкї кїнгє чейин табылбай жатат. Бул тендер жасалды деген нерсени билдирет. Алияс мырза мен жумуштан кетирем деген, бир кїндєн кийин кечинде келип, мен муну иштен кетире албайм балдар деди. Мен азыркы болгон 18 министрдин арасынан моралдык жактан эў татыктуу министр деп Алиясбек мырзаны тааныйм. Анткени, єзї эки жолу ок жеп єлїмдї кєрїп келген,

Аны кайсы инвестор келип, канча акчага сатып алат эл билет деп атат. Эл билбейт. Анткени аукцион кандай єтїп атканын биз билебиз. Аукциондо ким канча кєп берсе ошого сатып жиберет. Сатканда жаўы жобо боюнча жаўы келген инвестор эл менен жоолукпайт, элдин оюн билбейт, анын уруксаатынын да кереги жок. Айыл єкмєт жана жергиликтїї кеўештин экиїч депутаты элдин атынан келип сїйлєйт. Биз билебиз, жергиликтїї кеўештин депутаттары айыл єкмєтїнє баш ийет. А айыл єкмєттєрї тийиштїї ведосмтволорго, фракцияларга, партиялардын лидерлерине баш ийет.

ЖАПАРОВДУН ЖОСУНСУЗ ЖОРУКТАРЫ КАЙРАДАН БАШТАЛДЫ Министрлер "Жиптен" башка машине теппейби?

бирден єкїл кетиш керек эле. Региондордо билимдїї балдар єтє кєп да. Айылдын деўгээлинде балдар келип мамлекетти

дык депутаттардын жана єкмєттїн жоопкерчилиги. Бул окуя эмнеден келип чыкты. Єкмєттїн да, Жогорку Кеўештин да реформага бара албагандыгынан, саясий эрктин жоктугунан келип чыкты. Мисалы, шайлоонун алдында депутаттар автоунаалардан їйлєрдєн баш тартабыз деп айтып чыгышты эле. Бїгїнкї кїндє 120 депутаттын алтымышы машина айдап жїрєт. Ал эми калганы гаражында турат. Алар чарбалык иштерди аткарат. Гїл ташып, аялдарын ташып, дїкєндєргє барып ж.б. Ар бир депутаттын унаасына кїнїнє он литрден май берилет. Ал эми єкмєттїкї болсо жакында эле каржы министри Акылбек Жапаров ойго сыйбаган сєз айтты. Пенсияга чыгып иштегендердин айлыгын кесебиз дейт. Бул эмне дегенге алып келет. Бул Жапаровдун оюнун тємєндїгї жана каржы жактан тїшїнїгїнїн жоктугу деп ачык айта алам. Биздин ата-энелерибиз иштеп, ємїр бою маўдай тери менен тапкан акчасынын негизинде мамлекет болуп, мамлекеттин бюджети тїзїлїп, мамлекеттик бюджеттин негизинде бардык социалдык тармактар каржыланып турганда ата-энелерди єз убактысында эс алууга кетиргендин ордуна, аларга тийиштїї шарт тїзїп берип, социалдык пакеттерин берип, дары-дармектерин бекер кылып же арзандатып,

революциянын башында турган адамдардын бири. Бирок, Алияс мырзаны анын кол алдындагы командасы бузуп атат. Ми-

Азыркы болуп аткан саясий кырдаалга токтолсок. Мына коалиция ыдырады, єкмєт кетти. Бул єтє жаман кєрїнїш. Кыш чукулдап калган учурда єкмєттї ыдыратып, коалицияны кетирип ийиш ошол жердеги депутаттардын, Ата-Мекен, АрНамыс же Республиканын эле эмес бар-

же пенсиясын тийиштїї деўгээлде кєтєрїп берсе, алар кыйналып иштебей эле їйїндє жатпайт беле?! Анын ордуна жумуш ордун бербейт, айлыктарын кєтєрбєйт, бюджетте акча жок дегенден коркуп пенсионерлдердин чєнтєгїнє асыла башташты. Акылбек Жапаровго айтат элек, андан кєрє єкмєттїн ЖКнын аппаратын кыскартпайбы. Ага эрки жетпейт. Анткени алар ар бири чырмалган. Ошол эле депутаттардын эл менен жоолуккан каражаттарын карасаўар, ал жакта он депутаттыкын эле 2 миллион жети жїз миў болуп чыкты. Министрлердин сыртка чыккандары миллиондоп эсептелинет. Жыйырма депутат Индонезияга барып келди. 18 миллионду он кїнгє коротушту. Ал жакка жардамчыларын, массажерлорун ала барышты. Эч кандай инвестор алып келишкен жок, болгону эс алып кайтышты. Ошол эле учурда 2012 -жылга Туризм агенттигинин 1 жылдык бюджетине 7 миллион бєлїп берип коюптур. Башка министрликтерге маданият министрлигине 6-7 миллион гана бєлїп коёт экен. Каныбек Сапаров 24-август, 2012-жыл


10

ЫР МАЕК

Айпери КУЛБАЕВА:

«ТАЛАНТЫМДЫ АКЧА МЕНЕН ЧЕКТЕБЕЙМ» Учурда у жеўил-желпи ырлар кєбєйїп жеўил Бирок, алардын арасында кетпедиби. Би ырларды ырдаган жаш салмактуу уу у ырл да бар. Репертуарында кыздарыбыз д салмактуу ырлар єкїм жалаў гана сал сїргєн ырчы rrызыбыз Айпери бизде конокто. Кулбаева бизд

- Айпери, сын сынактарга катышып байгелїї її болуп атканыўды эле угуп калабыз? чыга - Ооба, чыгармачылыктын їстїнєн тырышып иштесеў, їзїрїн кайсы бир ишт убакта сєзсїз кєрєт экенсиў. Мен чыу гармачылыгымдын їзїрїн былтыргармачылыгы тан баштап кєрє баштадым окшойт. к Былтыр 14-15-июнда Ош шаарынын 14-1 мэри патриоттук ырлар боюнча респатрио публикалык конкурс жарыялап, Бурул Стамкулованын «Эгемен элСтамк де салтанат» салтана аттуу ырын аткарып 3-орунга ээ э болуп, 50 000 миў сыйлык уутуп Ошол эле жылдын у алдым. а 8-9-июль кїнї Ош облустук адмик нистрациясы тарабынан уюштурулган Рыспай Абдыкадыровдун 75 жылА дыгына арналган арналг ырларынын конкурсу болду. у «Махабат жєнїндє баллада» деген романсы менен экинчи оорунга ээ болуп, э 20 000 сом сыйлык сыйлы алдым. - Ырлаўыдын кєбї салмактуу эмеск пи, ырдап атып аты їнїў жетпей тамагыў буулуп калбайбы? - Жок, їнїм б бїтїп деле калбайт. Мен ырды тандаганда биринчи учурда ырдын сєзїнїн мааниси менен обонунун шайкешм тигине карайм. Ошондуктан мен їчїн жеО ўил эле. Эски кыр кыргыз жыттанган ырларды жакшы кєрїп, аракет кылып эмгектенип ар ырдайм. Репертуарымдын 90-95 пайызы Реперту салмактуу уу кыргыз ырлары. Азыркы акындар менен иштеш иштешпейм, жаш обончулардан Алишер Тоотаевдин Тоотаевд 2-3 ырын ырдап жїрєм. Репертуарымды негизинен їчкє бєРепертуары лєм эстрада, комуз ком жана аккордеон. Эстрада-фолклордук. рада-фолклордук у 80 ырдын тегерегинде ырым бар. Аккордеондун коштоосундагы Аккор 22 ырым камтылган камтылг жыйнак чыкты. Азыр карап турсак колоритке кєбїрєєк у улут уулуттук у басым жасалып атканы туюлуп жатат. Мурдагы жеўил-желпи ырлар кєп ырдалу жеўил-ж бай, эски ырларды жаўылап жатышат. Бара-бара бардыгы комузга улуттук аспаптарга кайрылышат. Єзїмдїн їнїм элдик кайрылыш їн болгон їчїн эстрадалык-фальклордук э стилди тандаган.

- Їйїмдє ырчы болуп чыкпаган бирок таланттуу адамдар бар. Атам да апам да жакшы ырдашат. Атам Манас айтып чоўоюптур, єзї ыр жазат. Чоў атам да ыр жазып, куйкум сїйлєгєн киши болгон. Атамдын бир тууган иниси Токтобай Кулбаев деген эмгек сиўирген артист. Азыр Ош улуттук драма театрында актер болуп эмгектенет. Єзїм 6 жашыман мектепте манас, дастан айтып жїргєм. Кандай конкурс болбосун катышып жїрдїм. - Мїнєзїў кандай? - Мїнєзїм єтє деле оор эмес. Кандай гана кыйынчылык болбосун, сабырдуу болгонго аракеттенем. - Жакындан тарта сени кєгїлтїр экрандан да кєрє баштадык.. Журналистикага кандайча аралашып калдыў? - Мен журналист болом деген оюм жок болчу. Сєзгє єтє деле чечен эмес элем. Быйыл Ош жергесинде 6-7-8- мартта жеке концертимди бердим. Концертимде Ош жергесиндеги бардык жетекчилерди концерттин сыйлуу коногу катары чакыргам. Ошондо ЭлТР телерадиокомпаниясынын Ош шаарындагы директордун орун басары Султан Абдра хманов концертимди кєрїп, ушул кыздан журналист дагы чыгат дегендей, талантымды кєрїп байкаган окшойт. ЭлТРде “Чак тїш” деген кєрсєтїї бар. Кыргызстанга таанылган программа. “Чак тїштє” чыгармачыл адамдар менен маектешкенге атайын долбоор тїзїп аттык эле, сен чыгармачыл адамдар менен жакшы ымалада эмессиўби ойлонуп кєр, деген сунушун айтты. Журналистика дагы чыгармачылык. Менин максатым чыгармачылыгымды єркїндєтїї. Журналистикага аралашып чыгармачылыгымды ан-

- Андай деле болгон жок. Бул єзїмдїн чєйрєм болгондуктан, мага оор болгон жок. Єзїм да тїз эфирлерге кєп эле чыгып жїргєндїктєн, ыўгайсыз учурларга кабыла элекмин. - Єзїўдїн чыгармачылыгыўда эмне жаўылыктар? - Асанкалый Керимбаевдин “Ак булуттар” ырынын клибин былтыр бїтїрє албай калгам. Ошол клип быйыл бїттї. Бурул Стамкулованын 5 ырына Жалал-Абадга барып Бурул эженин демєєрчїлїгї менен табигатта клип тартык. Эки ыр комуздун коштоосунда болсо, 3 эстрадалык жанрда. Концертимдин дисктерин чыгардым. Баягыдай эле талыкпастан ыр жаздыруунун їстїндємїн. Абидин Темировдун “Кубулжуй менин ырларым” деген ырын сурап, ошол ырдын їстїнєн иштеп жатам. Каныкей Эралиеванын “Кїлїўдєп койчу” деген ырын заманбап стилде жаздырып атам. - Азыр той учуру болгондуктан ырчылар да атайын “ ставка” коюп алышыптыр, сен тойлорго канча акчага ырдайсыў? - Жакшы суроо экен. Мен єзїмдїн чыгармачылыгымды, талантымды акча менен чектебейм. Колубуздан келип турган иш болсо жардам берїї адамдык парзыбыз болуп эсептелет. Ырчы тамадалар жакшылыктарга кїбє болуп, то й л о р г о кызмат кыла турган адамдарбыз. Ченесеў ченелїї талант болот. Акинай Айдарова

- Ушунун баарына кантип жетибаа шем деп атып, жеке жашооў кємїскєдє кємїскє калган жокпу? - Жеке турмушка убактым жок. Карьерамдын Карьерамд їстїндє иштєєдємїн. Дагы бир-эки жыл чыгармачылыуктын їстїнєн иштеп, анан турмуш жєнїндє ойлоном.

24-август, 2012-жы 2012-жыл ыл

- Конокторго уят болуп калган учурларыў болдду беле?

"Комуз менен ырдаганда ырахаттанам"

- Эмне їчїн болгон конї ї Бишкекте Би церттерден кєп к кєрїнбєйсїў? - Мен ОшМУда окутуучу болуп иштейм. Андан сырткары театрда актриса болуп эмгектенем. Тїштїктїн эли ЭлТРди кєп Тїш кєргєндїктєн, мен ме ал каналдан чыгып турам, мени таанышат. Жумушуман да ботааны шой албай калып калы кєп жерге бара албай атам. Азыр аспирантурада да окугандыкаспир тан, єзїмдїн иштерим менен да кєбїрєєк ишт алек болуп у калып атам. Мени чакырышса келмекмин, бирок биро азырынча андай официалдуу чакыруулар чакыруул боло элек.

- Їйїўдє обон созуп, созолонто ырї даган ырчылар барбы?

дан ары да єстїрїп, теледе єзїмдї сынап кєрїїнї чечтим. Журналисттердин иши абдан кыйын экен. Мен театрда роль жаратып, сахнада ырдап жїрїп мындай кыйынчылыкты кєргєн эмес элем. Журналистика чындыгында абдан кыйын экен. Башында мен билген чыгармачыл инсан болсо дагы, камерадан сїрдєп, суроолорду жакшы бере албай, такалып, кыйналып жїрдїм. Башында сурооолорду жазып жїрсєм, азыр маектешип отурганда маектешимдин сєздєрїнєн суроо тїзїп алып кеўири алып барып калдым. Бир жагынан сєз байлыгым да кєбєйдї.

"Саякаттаганды жакшы кєрєм"


11

КЇЛКЇТЄР

Зияш, тамашоучу:

«БРЮС ЛИ БОЛОМ ДЕП ЭКИ БУТУМДУ, МУРДУМДУ СЫНДЫРГАМ» Биздин бїгїнкї мейман «KG 77»тайпасынын «крассавчиги» Зияш.

- Зияш кайсыл жактын кулуну болосуў? - 1991-жылы 1-февралда Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Чеч-Дєбє айылында, тєрєтїйїнїн 2-кабатында, 2-палатада тєрєлгєм. Атам уста, апам наабайчы. Азыр атам да наабайчы болуп кеткен. 2-классыман тартып Араванда таятамдын колунда 2 жыл жїрдїм. Кийин шаарга келдим. Ош базарда тамеки, вафли сатып иштедим. 2-3-классты базарда жїрїп окубай калып 4-класска отурдум. 4-класста окуй албай калып жїрдїм. Анткени, тамга тааныган боюнча артта калып калгам. Ал мектептен да "холодное оружие" колдонду деп чыгарылгам. - Кандайча? - Анда апам базарда курма сатчу, кїндє кечинде апама ордун жыйыштырганы барчумун. Бир кїнї жыйыштырганы барып келсем апамдын кичинекей курма кескен бычагы калып калыптыр. Апам "Апарып кел" десе, сумкаман эртеў алып аласыз деп коюп, мектепке кетип калыптырмын. Мектепке келсем кол эмгек сабагы, карандаш учтаганга эч нерсе жок, баягы бычакты алып чыгып алып карандашты учтап атсам бир бала тїртїп кетти. Ордуман тура калып ал балага асылып калдым. Ошол учурда бир классташ кызым келип калды. Ошондо мен бычак менен тиги баланы коркутуп аткандай болуп калдым. Эжени эрчитип келсе колумда бычак, ошентип "холодное оружие" колдонду деп мектептен чыгып кет-

кем. Кийин Ак-Єргєдєгї №77 мектеп кекиргем. Окууну ошол жактан бїттїм. - Бала кезде шок болсоўкерек? - Бала кезимде Брюс Ли, Жеки Чандын кинолорун кєп кєрєєр элем. Брюс Лидей болом деп грушаны асып алып тепкилеп жїрчїмїн. Єзїмдї Брюс Ли элестетип далай балдардан таяк жегем. Брюс Ли болом деп кєрїнгєн жерден секирип, эки бутумду, мурдумду сындыргам. 9-класска келгени Брюс Ли актер экенин билдим. Ошентип мурун кумир тутуп жїргєн Брюс Ли кумир болбой калды.

байлы деп Мухаммед Зиямидин коюп койгон. Эркелетип Зияш болуп калгам.

- Бир туугандарыў тууралуу айтып берсеў? - Їй бїлєдє 6 бир тууганбыз, 3 бала, 3 кыз. Мен балдардын ортончусу болом. Негизи їйдїн ортончусу болгон жаман экен. Їйдїн улусу болсо улуусу дешет, кичїїсї десе эркелетишет. А ортончусу билинбей калат. Ошондуктан, ортончусу болгондон Кудай сактасын. Эки эжем турмушка чыккан, байкем аскерде кызмат єтєп жїрєт, мен Б.Бейшеналиева атындагы искусство институтунда кинорежиссер бєлїмїндє окуп атам. Иним Россияга иштеп кеткен. Карындашым мектепте окуйт. - Єз атыў башкача экенин уктум эле… - Єз атым Мухаммед Зиямидин. Атымды таятам койгон. Атымды эжемдин айтып бергени боюнча, чоў атам Мухаммед коем дептир, таятам Зиямидин коем дейт. Экєє талашып туруп алган экен, ошондо экєєнї уруштур-

"Тамашоудан" тапандыкка їйрєндїм"

"Алтын апам"

- Сахнадагы образыў жашоодо деле барбы? - Сахнада Брюс Ли, экинчиси орусча билбеген эки образым бар. Жашоодо деле досторум мени Брюс Ли дешет, кээси Зияш Ли дешет. Кєчєдє кетип баратсам Брюс Ли кетип баратат деп калышат. Орусчадан чындыгында кыйналам. Орусча айрым сєздєргє тилим келбейт. Шаарда єскєнїм менен орус тилине басым жасабаптырмын. Азыр кээде отуруп єкїнїп кетем, и-ийушу "киргиздердин" арасында єспєй деп. Бирок, колуман келишинче тантысам да орусча тїшїндїрєм, кээде досторумдан орусча кандай болот деп сурайм. - Студент кезде жатаканада жашап калыптырсыў, кызыктуу учурлардан бєлїшсєў? - Бул жакта їйїбїз болгону менен жатаканада жашап калдым. Ал жакка деле жатакананын жашоосун кєрєйїн деп эле кирип алгам. Элдей болуп ачка деле калган жокмун, тескерисинче студенттерге їйдєн нан ташычумун. Жатаканада жашап жїрїп єз їйїмє кєп деле барчу эмесмин. Бир кїнї їйгє барсам квартирант киргизип коюшуптур. Келип эле муз-

даткычты ачсам жумуртка, сїт, айран баары турат. Ачып туруп "эй, тообо кылдым, биздин їйдє да ушундай турабы" деп жумуртканы кууруп, айран, сїттї ичип отурсам бир эже кирип келди. Сиз кимсиз десем, "мен квартирантмын, менин жумурткаларым болчу" дейт. Апамдар келсе, алып берет деп кетип калгам жатаканага. - Мектепте сен катышпаган маданий иш-чара калбаса керек? - Чындыгында маданий иш-чараларда эле жїрчїмїн сабакка кєўїл бурчу эмесмин. Эў кызыгып окуган сабагым кол эмгек болчу. Сабактан каччумун, алгебра менен химияны абдан жаман кєрчїмїн. Мектепте баарын "3" деген баага окучумун. Класс жетекчим кошунам болчу. Окууну бїтїп атып карасам аттестатым жалаў "4", "5" экен. - Тамашоуга келгени эмне таптыў, эмне жоготтуў? - Тамашоудан биринчи кезекте адам менен мамиле курууну їйрєндїм. Кєп дос кїттїм. Тамашоу тапандыкка, маданиятка їйрєттї. Мындайча айтканда жашоого болгон кєз карашымды єзгєрттї. Ой жїгїртїїм єстї. Кєп пайда алып келди. Медалдын эки жагы бар дегендей терс жактары да болду. Мисалы, башта КГУСТАга тапшыргам, ал жакта "Веселые строители" деген командасы бар болчу. Ошол команданын балдары айтып калышты, "Биз менен ойно, сенин контрагыўдын жарымын арзандатып берет" деп. Командамда бирге окуган, бирге єскєн балдарды таштап кете алган жокмун. Командадан кетпейм деп жїрдїм. Бирок, ошол окуу жайдан контрагымды тєлєй албай чыгып кеттим. Эгерде ал жактын тайпасы менен ойногонумда балким окуудан чыкпас белем. Кийин Манас Университетине тапшырдым. Ал жакта окуп жїргєндє экзамен боло турган кїнї Тамашоу курама командасы Москвага кетип аткан. Экзаменге кирейин десем Москвага баргым келет, Москвага барсам экзамен калат. Акыры Москвага кетип калып Манастан да айда-

лып кеттим. - Сїйїї деген эмне? - Сїйїї деген ыйык сезим, жашоону улантып кете турган нерсе, сїйїї менен жашоо уланат. - Сїйїп кєргєнсїўбї? - Сїйїїгє кезигип, жетпей калып ыйлагам. Кийин ойлоп кєрсєм,тоок сїйїї экен. - Сїйлєшкєн кызыў барбы? - Азыр сїйлєшкєн кызым жок. Кыздарды маршруткадан, автобустан карап издеп коем. Кєбїнчє ЦУМ, Дордой плазадагы экскалатордон издейм. Анткени клиптерде бала чыгып баратып, кыз тїшїп келе жатып, экєє бири-бирин карашып калат го. Мїмкїн мени деле карап калат деп кайра-кайра чыгып тїшє берем, балким клиптегидей болуп сїйїїмдї таап калаармын. - Зияштын табитиндеги кыз кандай? - Менин кєўїлїмдєгї кыз динди жакшы кабылдаган, жєнєкєй, сулуу кыз болуш керек. Динди жакшы тїшїнгєн кыз миў жаман болсоў да жашоону жакшы алып кетет деп ишенем. - KG 77 тайпасынын тарыхын, оюнчуларын айтпасак болбойтго… - Командабыз 2008-жылы тїзїлгєн. Куба менин кошунам. Аябай куу бала, менмин деп турат. Єзїнїкїн такыр бербейт, кєк бет. Бир нерсе айтсаў, болду жаман кєрїпкалат. Рїстємгє баары бир, жаман тамашаны да, жакшы тамашаны да "нормальный экен" дей берет. Ак кєўїл. Аида Кубага жагып калып командага келген. Кийин Кубаны карабай койду окшойт. Бардыгын ачык айтат. Биринчи оюнда жазгы фестивалда "Эў мыкты тамашаны" утуп алдык. Ошентип командага кошулуп калды. Айдар команданын эў жоошу. Айбек команданын ыймандуусу "халал" бала. Бизге апабыздай эле, "андай кылба, мындай кылба" дей берет. Мен болсо балдардын айтуусу боюнча команданын красавчигимин. Аида Ишенгулова 24-август, 2012-жыл


12

ПАЙДАЛУУ КЕЎЕШТЕР

СЕКСЕНДИН КЫРЫН АШСА ДА ПОДИУМДАН ТЇШПЄГЄН

Адам єзї сексенге чыкса дагы, жїрєгї дайым жаш бойдон калат эмеспи. Нью-Йорктун тургуну 80 жаштагы Кармен да карыса дагы, модель бизнесин таштагысы келбей, дагы да болсо подиумдан тїшпєй, кийимдердин кєргєзмєсїндє активдїї катышып келет.

ГИННЕСКЕ КИРГЕН МОДЕЛЬ Гинннестин рекорд китебине дагы бир рекорд кошулду. Ал 80 жашка чыкса да подиумда жїргєн модель Кармен Делль’Орефайс. Азыр анын жашы сексенде. Ошончо жашына карабастан кийимдердин кєргєзмєсїндє подиумдан тїшпєй жїрєт. Нью-Йорктун сулуусу Кармен 1931-жылы жарык дїйнєгє келген. Кармен кедей-кембагалдын їй-бїлєсїнєн болгондуктан, бир учурларда апасы аны интернатка да алып барып жїргєн. Кармен кїтїлбєгєн жерден эле модель болуп калган. Аны бир аялдын кїйєєсї аялына белек кылганы сїрєт тартып жатканда аялы байкап калган. Биринчи фотосессияБилгениў оў

сынан кийин эле, «Сен фотомодель боло албайсыў», - деген кат келген. Бирок, кыздын туугандары бул пикирге каршы болуп, «Vogue» журналынын редакторуна Кармкендин сїрєттєрїн жєнєтїшєт. Андан эки жума єтїп-єтпєй эле Кармен аталган мода журналынын башкы бетине ар кандай сїрєттєрї менен чыга баштаган. Кармендин алган айлыгы кєбєйїп, кембагал нанга жетпеген їй-бїлєсїн жалгыз єзї бага баштаган.

КАРЫГАНДА МОДА ДЇЙНЄСЇНЄ АРАЛАШКАН АЙЫМ Ал эми модель катары Кармен 47 жашында гана акча таба баштаган. Андан

АШЕПКЕ БОЁНГОН КЫЗДАРГА КЄП ИШЕНИШПЕЙТ

КЄГЄРЇП, ЖЕЛЕЛЕП КЕТКЕН ЖАШЫЛЧА РАК ООРУСУН ПАЙДА КЫЛАТ Козу карындардын кээ бир тїрлєрї чогулуп желелеп башкача айтканда паўдап кетет. Аталган козу карындар жашылчалардай эле дем алышат дагы бардык жаманбы жакшыбы абаларды єзїнє сору палат. Бирок, кїндїн нурун сиўирип алуу касиетине ээ эмес. Андан сырткары жыныстык жол мене єз алдынча кєбєйє алышат.

кийин чыгармачылыгын алмаштыруу боюнча ойлоно баштаган. Бирок, ойлогон ойду кыстаган турмуш жеўет болуп ал ойлоп, пландап жїргєн нерсе оўунан чыкпай калат. Бир кїнї чоў кечеде жїрсє, ага белгилїї сїрєтчї Норман Паркинсон келип: «Сиз аябай жагымдуу аял экенсиз, мен сизди сїрєткє тарткым келип атат», - деп фотоаппаратын алып чыгып тартып кирет. Ал убакта Кармендин чачына ак кире баштаган эле. Кармен чачын карарткандын ордуна тескерисинче агартып туруп сїрєткє тїшєт. Мындай кєрїнїш мода єндїрїшїндє чоў жаўылык болгон. 2000-жылы Кармен Christian Diorдун кийимдерин кийип подиумга чыккан. Ошондо канча жылдын подиумдагы можделдик тажрыйбасы менен кєп жылдан бери эмгектенгшен биринчи модель болгон дагы Гиннес китепке кирген. берет. Ал эми кєзї ачык боёлгон кыздар акылдуулуктан кабар берет. Ошентсе да кыздар макияжга убактыўарды аябагыла. Анткени, адам эў биринчи кєргєнї эсинен кетпейт. Эгер жакшы пикир калтыргыўыз келсе, биринчи жолугушууга єтє ашепке эмес, жетишээрлик боёнуп барганыўыз оў.

ФЛЭШ-ТУТУМДАРДЫ САТЫП АЛУУДА ЭМНЕЛЕРДИ БИЛЇЇ КЕРЕК?

КОЗУ КАРЫНДАР БООРДУН РАК ООРУСУН ПАЙДА КЫЛАТ Желе уулуу жана бардык жерде жїрєт. Таза бєлмєдє да ар бир кубометр жерде 500гє жакын желе жїрєт. Мындай абадагы козу карындардын чоўдору адамдардын организмине терс таасирин тийгизип, аллергияны пайда кылса, майдалары бронхит, астма, ринит сыяктуу оорулардын козголушуна алып келет. Кадимки эле биз кїнїмдїк колдонуп келген помидер же нан кєгєрїп, желелеп кетсе, мындай козу карындар организмге чогулуп отуруп, боордун рак оорусун пайда кылат. Мындай желе козу карындар температурасы жогору жерде бат єрчїй алышат. 2004-жылы сасык тумоого караганда аталган козу карындан адамдар кєп каза болушкан.

Туура макияж аялзатын сулуу гана кылбастан, анын кыял-жоругунан да кабар берип турат. Айтсак, аялзатынын боёгунан кандай кыялдын эгедери экенин байкап, баамдап коюууга болот. Британиянын жана Американын окумуштуулары кєп боёнбогон жана ашепке боёнгон кыздардын сїрєттєрїн алышып, жолдо кетип бараткан адамдарга кєрсєтїп, «Кимиси акылдуу, жана адамдын ишеничин актай алат?», - деген суроолоруна кєбї алгач боёнгондорду айтышкан. Алар, дагы бир жолу шашпай карап кєрїїсїн єтїнгєндє гана, боёнгондор сулуулук жана акылдуулук жактан кєбїрєєк добушка ээ болсо, аз боёнгондор адамдын ишенимине кирет деген натыйжаны берген.

КЄП БОЁНГОН КЫЗДАРГА КЄП ИШЕНИШПЕЙТ

Таптакыр эле боёкторго жакын эмес, боёнбогон аялзаты єзїнїн аял, назик экенин унутуп калып, єздєрїн эркек мене теў ата сыяктуу эле сезишет. Эгер аялзатынын ичинде кандайдыр бир айтылбаган сыры жаткан болсо, ал ашепке боёнот. Ал эми оозду боёгонго басым жасагандар, абдан назик жандар экенинен кабар 24-август, 2012-жыл

Акыркы убактарда flash-эс компьютер жана ноутбук сыяктуу эле керектїї буюмдардын катарын толуктап калды. Бирок, кєбї ал эс тутумду тандоодон кыйналып, алган Флэш-эси бир жумадан чыкпай, убара тартып жїрїшкєндєрїн кєп байкап калам. Кєбї флэш-эсти сатып алаарда анын сапатына эмес, анын канча маалыматты батыра алаарына карашат. Эс тутуму кєп болсо, жакшы боло бербейт. Эгер ага кандайдыр бир вирус кирип кеткен болсо, анын эс тутумунун кєп экендигине карабай, ичиндеги маалыматыўыз, же документиўизден алеки заматта кєз жумуп калышыўыз мїмкїн. Эс тутумду сатып алаарда эў биринчи кєўїл бура турган нерсе бул албетте анын эс тутумунун кєлємї. Эгер сиз ал эс тутумду жєн гана документтерге колдоно турган болсоўуз, 1 Гб кєлємгє чейинкилерди алсаўыз болот. А эгер ал эс тутумга музыка же видео сактайм деген болсоўуз 2 Гб кєлємїндєгїсїн алганыўыз дурус. Эс тутумду сатып алып жатканда «hi-speed» же болбосо «ultra fast» деген сєздї кєрсєўїз эч кам санабай эле ала бериўиз. Себеби, аталган жазуулар ал эс тутумдун башка эс тутумдарга караганда маалыматты тез ала алат деген маанинин берет. Эў башкысы маалыматыўызды жоготуп алуудан корксоўуз фирмалык эс тутумдарды гана алууўуз абзел. Самара Саламатова


13

ДЕН СООЛУК

МОЛОЧНИЦА пайыз энеден балага берилет.

БОЙДО БОЛГОН КЕЗДЕ… Бойдо болгон мезгилде гормоналдык фон єзгєрїп, жыныстык мїчєдєгї былжырдагы микрофлораларды да єзгєртєт. Ал эми гормоналдык єзгєрїї єз учурунда аялдын иммунитетин алсыз кылып, лейкоциттерди кєбєйтєт. Болочок эненин жыныстык мїчєсїндє грибокторду кєбєйтїп, инфекцияны жогору жакка тїртєт.

ООРУЛУУ НАРИСТЕ Ошентип, жаўы тєрєлгєн наристе жарык дїйнєгє келгенде эле оорулуу болуп калат. Наристенин тилинде, бїйлєсїндє, таўдайында жана оозунда ак нерселер болот. Оозу ооруган наристе эмчек эме албай кыйналат. Эгер ошол убакта доктурга кайрылбаса, баланын жыныс мїчєлєрїнїн кызарганы кетпей да калышы мїмкїн. «Биринчи байлык – ден соолук» - дегендей, ден соолугу жок, миў бай болсоў да бул дїйнє бир тыйынга татыбайт. Ар бирибиз єзїбїздїн ден соолугубузга кам кєрїшїбїз керек. Оорунун пайда болуу себептерин алдын ала билїї, оорунун болбошунан кабар берет. А биз пайда болмок турсун, оору жетээр чегине жетип калганда гана доктурга бармай адатыбыз бар эмеспи. Бул жолу аялдардын тынчын алып, жанды койбой жан жерин (жыныстык мїчєсїн) кычыштырган «молочница» оорусу тууралуу сєз кылмакчыбыз…

МОЛОЧНИЦА

ООРУНУН БЕЛГИЛЕРИ:

Адамдын организминде «Candida» грибогу болот. Аталган грибок башка бактериялар менен кєбєйїп кетишинин натыйдасында «молочница» оорусу пайда болот. Мындай оору аялдарда эле эмес, эркектерде да кездешет. Бул ооруда жыныстык мїчє чыдатпай кычышып, кызарып кетет.

Молочница оорусуна чалдыккан учурда аялдардан кїрєў же болбосо жашыл, жыты сасык суюктук келет. Жыныстык мїчєсїнїн ичи кычышып, ысып, заара ушатканда же болбосо жыныстык катнашта абдан ооруйт. Эркектердин мындай оорусу «Кандидоздук баланопостит» деп аталат. Бул оору учурунда, эркектердин жыныстык мїчєсїнїн башы кызарып, ак суюктук чыгып, жыныстык катнаш учурунда кыйналат. Бирок, аялдарга салыштырмалуу, эркектер аталган оору менен 10 эсе аз оорушат. Жогоруда биз кеп кылган молочница оорусунун сырты гана болду. Ал эми ичинде эмне болуп жатат десеўиз, анда Candida грибогу аялдардын жыныстык мїчєсїндєгї былжырда тез кєбєйїп, жада калса єзїнє коргой туган чел тїзїп алат. Ошентип медикаменттердин ага каршы жасалган аракетинен жашынып алып, дарылоодо бир катар кыйынчылыктарды туудурат.

ООРУНУН ПАЙДА БОЛУУ СЕБЕПТЕРИ: Молочница жыныстык катнашуу аркылуу жугушу мїмкїн. Бирок, бул оорунун бир гана жолу болуп саналбайт. Молочница жыныстык мїчєдєгї былжырда сїт кычкылдыгынын кєп болуп кетишинен улам да болот. - Иммунитеттин алсыз болушу; - Жугуштуу оорулар; - Жыныстык жол менен берилїїчї оорулар; - бойдо болу; - Кант диабети; - Антибиоктиктерди кєп колдонуу; - гормоналдык дарыларды колдонуу; - Синтетикалык ич кийимдер. ФАКТ: Статистика боюнча, ар бир їчїнчї аял молочница оорусуна бир нече жолу чалдыгат.

ЗАРЫЛ: Молочницаны дарылоодо доктур болочок эненин аллергиясына, боор менен бєйрєгїнє зыян келтирбегендей кылып дарылайт. Жекече дарылануу,энеге да, курсактагы наристеге да абдан зыян.

ЖУГУШТУУ ООРУ Молочница жугуштуу оору. Жыныстык жол менен, тамактан, антибиотиктерди кєп колдонгондо жугат. Эгерде мындай оору менен ооруган эне баласына нан чайнап берсе, тамак аркылуу балага жугуп, оозуна акбашыл болгон жара чыгат да, бала тамак жей албай калат. Доктурдун кєзємєлїндє гана дарыланыш керек. Телевизордогу же болбосо, жакын курбусу айткан ыкманы пайдаланбаган жакшы. Анткени свечалар же болбосо кычышканды баса турган дарылар, ошол убакта эле басканы менен организмдеги инфекцияны толук кетирбейт. Мындай учурда диетага отурган дагы жакшы., таттууну, ачууну, камырды жана сїт азыктарын єтє аз єлчємдє жеш керек. Ич кийимден жугушу толук мїмкнї. Азыр базарларда ич кийимдерли тєгїп алып сатып жатышпайбы. Ачык жерде шамал болот, кээ бирєєлєр кийип да кєрєт. Иммунитети тємєндєр молочницага бат эле чалдыгып калат. Ошондуктан, ич кийимди жа-

Ич кийим десе эле, жарашыгына, кєрїнїшїнє карап тандоо туура эмес. Анын ден соолукка пайдасы-зыяны тууралуу да ойлоно жїрїї туура. Учурда ич кийимдердин ар кандай тїрїн кєрїп, кээ бирин кийгенден да коркосуў. Синтетикалык ич кийим дайыма гинекологиялык ооруларды алып келет. Анткени, синтетика терини кычыштырып, ооруну кїчєтїп жиберет. Ич кийимдердин зыяндуу жактарынан маалымат бермекчибиз.

СТРИНГ (ЖИПЧЕ ИЧ КИЙИМ) ЦИСТИКЕ АЛЫП КЕЛЕТ. Иликтєєлєргє таяна турган болсок, стринг кийгенди жактырган айымдар заара ушатууда кыйналышат. Себеби, жип сыяктуу ичке кездеме айымдардын жыныстык мїчєсїн жабыркатат. Ошондуктан, мындай ич кийимди дайыма кийип жїрїї ден соолукка зыян;

КЫСКА ШЫМ СЫЯКТУУ ИЧ КИЙИМ ВАРИКОЗ ООРУСНА ЗЫЯН Мындай ич кийиймдер жамбашты катуу кармаганы менен, санды кысып салып, тамырлардын кєєп кетишине алып келет.

ДЕНЕНИ КЫСКАН ИЧ КИЙИМ ТУКУМСУЗДУККА АЛЫП КЕЛЕТ. Айымдар їчїн денени кыскан ич кийим абдан зыян. Андай ич кийим денени кысып, уруктуктагы канды кармап, жана жатын ооруларына, акырындык менен тукумсуздукка да алып келет. Ошондуктан, ич кийимди єзїўїздїн денеўизге карап, чагын гана алыўыз. Ич кийимди кийїїдє тємєнкї нерселерге кєўїл бура жїрїї керек: - ич кийимдин кездемесине; - єлчємїнє; - тигилишине. Чоў-чоў фирмалардын ич кийимдерин кийгенге не жетсин. Алар илимдин негизинде гана тигишет. Базарларда їйїлїп жаткан жердеги ич кийимдердин баары, биз жогоруда айтып кеткен ооруларды чакырат.

ООРУГА КАБЫЛГЫЎЫЗ КЕЛБЕСЕ:

ИЧ КИЙИМ ТУУРАЛУУ КЫЗЫКТАР:

è • Ñèíòåòèêàñûç è÷ êèéèìäåðä ï, ãèçè êèð àáà è êåí àíò ç è¢è êèé áàêòåðèÿëàðäûí êºáºé¿ï êåòèøèíå æîë áåðáåéò; • Ñóó áîëãîí è÷ êèéèì ìåíåí êºïêº æ¿ðẢ¿ç. Ìèñàëû êºëäºí «êóïàëüíèê» ãðèáîêòîðäóí êºáºé¿¿ñ¿íº øàðò ò¿çºò; à • Àíòèáèîòèêòåðäè êîëäîíóóä óñ; äóð ç ó¢ó ãîí áîë ò ýòèÿ ò ºòº • Æûíûñòûê ºíºã¿¢¿ç ìåíåí êàòûøóóäà ñàêòàíû¢ûç; • Ê¿í ñàéûí êóðàìûíäà áèôèäëîêóëüòóðàñû áàð éîãóðòòàí áèð ñòàêàí è÷è¢èç; • Ãèãèåíàëûê ãåëü, ìàé æ.á. áàò-áàòòàí êîëäîíáîøó¢óç êåðåê.

ИЧ КИЙИМ ЖАНА ДЕН СООЛУК

МОЛОЧНИЦА ЭНЕДЕН БАЛАГА БЕРИЛЕТ Молочницаны дарылабай койгондо кїчєп отуруп, жатындын рак оорусуна алып келет. Инфекция жыныстык органдардан башка органдарга да жайылып кетиши ыктымал. Бойдо болгон учурда молочница 70

бык жерлерден алып, сєзсїз тїрдє жууп, їтїктємєйїн кийбеш керек. Тумоолоп калганда эле кїчїбїздї дарыдан чыгарабыз. Бул эў туура эмес нерсе. Анткени, дарыны канчалык кєп ичсе, иммунитет ошончолук тємєн болуп, молочницаны гана эмес, башка ооруларды деле жуктура берет.

1. 1913-жылга чейин эмчек каптар жок болгон. Mary Phelps Jacob эки бетаарчыны байлап тєшїнє тартып алгандан кийин, 1928-жылы гана азыркы айымдар тарттырып жїргєн эмчек кап тигилген. 2. Салт боюнча Жаўы жыл кїнї, Италиялыктар кызыл, Аргентиналыктар кїлгїн, а Бразилиялыктар болсо жєн гана жаўы ич кийимдерди кийишет. 3. 1935-жылы классикалык їлгїдєгї ич кийимдер чыккан. (трусы) 4. 1990-жылдары Бразилияда байлама ич кийимдер мода болгон. 5. 1991-жылдары АКШнын айымдарынын тєш єлчємдєрїнїн орточосу 34B (3-3,5) болсо, азыркы кїндє 36B (2). 6. Эркектердин 41 пайызы бош ич кийимди жакшы кєрїшєт Самара Саламатова 24-август, 2012-жыл


14

И

СЕРИАЛ

лмейген ушул кызда зор кайрат катылып жатканын жїрєгї сезип, бир ємїр тагдыры ага биротоло кошулганын туя куса болгонучу. Жер тєлєдє жашаса эмне болуптур. Алып кетет бул кызды. Жїрєгї кыздын кандай экенин шыбырап жатпайбы. Мунарага сїйлєє, єзї жєнїндє айтып берїї кыйын болуп жатты. Айтпай жашырып коюуга кудурети жетпейт. Уяты жол бербейт. Єз ємїрїн оюнан чыгарып токуса калпы баары бир билинет. Андан кєрє азыртан баарын айтканы дурус эмеспи. Билгенден кийин кандай чечимге келет єзї билсин. Єзї дагы сарсанаа болбой бир жаўсыл болот. - Самат, сага єз ємїрїмдї айтуу мага абдан оор болуп турат. Мен балдар їйїндє чоўойгомун. Терезеге телмирип апам келип алып кетет бекен деп кїтїп куса болчумун. Бала апасын кїткєн тагдырды эч кимдин башына салбасын. Кайсы аял мени ушу тагдырга туш кылды. Чоўойгон сайын апамды кєрсєм деген эўсєєм эми жек кєрїїгє айланды. Анан мени багып алган аял балдар їйїнєн алып кетип жатканын даана эле билем. Мен сенин апаў болом, сен эми менин кызымсыў деп эркелетип, мээрими менен єпкїлєсє деле бул менин апам эмес деген купуя ой жїрєгїмдє кала берген. Бакма апам садагалап їйрїлїп тїшїп жакшы карады. Кайда барса колуман жетелеп ээрчитип алчу. Мен дагы аябай жакшы кєрїп кеттим. Апам экєєбїз бардар жашачубуз. Мени эч нерседен кемчил кылбай чоўойтту. Апамдын бир туугандары болсо жатсынтып мамиле жасачу. Эмнеге минтээрин ошол кезде балалыгыман улам тїшїнгєн эмесмин. Эми ойлосом эжекебиздин їйжайы жат бирєєгє калабы деп кызганышчу тура. Єз колум менен кїйєєгє узатам деп сеп камдаганычы. Бирок тилегибизге жетпей калдык. Мектепти бїтєєрїм менен теўтуштарыўдан калбагын, кызым, жеген наныў бїтїн болот деп жогорку окуу жайына дагы єткєзїп койгон эле. Апам экєєбїз жашаган жылдар бактылуу жылдарым болгон. Бирок кїтїїсїздєн тагдырым шорго айланды. Апам авариядан каза болуп калды. Ошондо боздогонум, мїрзєсїн кучактап сыздаганымды эстесем жїрєгїм титиреп кетет. Бир туугандары болсо апамдын кырк кїндїгїн бергенден кийин сен эми бизге эч ким эмессиў деп апалап боздогонума карабастан кєчєгє чыгарып салышты. Апажан, эми мен кургурдун абалы эмне болот деп мїрзєсїндє ыйлап отурдум. Туугандары апамдын мага атагандарын беришмек турсун эч нерсесин карматышкан жок. Мал-мїлкїн талап, їйїн сатып бєлїп алышты. Мага болсо кийимдеримди, бир аз акча беримиш болушуп, сен эми бизге келбе, келгидей ким элеў деп айтышып, кєчєгє тїртїп коюшту. Бой жеткен кыздын кєчєдє калганы, кийинки тагдыры аларды кызыктырган жок. Мени талаага таштап єлбєй кал апа деп боздогонума карашпады. Жардам берээрим бол-Дилдегїл, мен сени дайыма ардактап жашайм,-деди Жедигер маўдайымдан кайра-кайра єєп жатып. Єкїнїчтїїсї - Артык бул келишимди билген да жок, качанга чейин сєз айтып, кєз арта берээр экен?! Не бир керемет кептер менен кооздолгон кат алдым Артыктан. Окуп чыктым, ыйлап жибердим. Жедигерге макул болгонума єкїнє тїштїм, бирок артка кайта алган жокмун, анткени, мас кезинде атама келген Жедигер алакан жайдырып батасын алып, баарына макулдатып койгон болчу, анын їстїнє анын айылындагыларга да, менин айылымдагыларга да баары угулуп калган. Ичим туз куйгандай ачыша тїшєт, абалым оорлоп бараткан маалда кеч кирет да, ал келет. Алаксып кетип унутам кайгыны. Бул окуялар турмуш курганыбыздан кийин да улана берсе кантем деген ой анда менин башыма келбеген экен. Биринчим, экинчим деп Жедигерди да, Артыкты да сїйлєшїп жїргєн сїйгєн жигитим деп кабылдабайм, мен їчїн биринчиси гана жигитим болгон жана мындан ары да ошондой болот. Ушинтип єзїмдї алаксытам. Баарибир бїктєлгєн кагаздагы сєздєр, кєўїлгє кєпїрє курган айтылмалар эсимден кетпейт. Ушул кат менен тагдырлаш, курдаш болгондой абалда жашап калгансыйм. Алыстан апам да келди. Ойлонуп кєрїп, оролошуп жанымдан чыкпаган ошол єзїмє жакын жашаган балага биротоло бїтїмгє келип макулдук берип єзїмдїн эки анжы болгон бардык ой-кыялдарыма чекит койдум. Турмуш курдук. Тоюбуз элдегидей эле єттї. Кїйєємдїн кубанычында чек жок эле, аны кєрїп мен да кєўїлїмдї бир жерге жыйып, “эми мына, баары бїттї, башканы эстєєнї унутайын” деп ємїр кечире баштадым. Кыздык кызык кїндєрїм кєрїнбєй кеткенине деле ачынбадым, анткени, “Наристелер да чоўдордой тїштєрдї кєрїшєт” деп Расул Гамзатов жазгандай жаш келин болсом да, тажрыйбалуу, турмушка бышкан эже-жеўе, энелердей тириликке бат эле аралашып кеттим. Антип-минтип эки жыл артта калды. 24-август, 2012-жыл

БУРУЛ БАЯН (Сандан санга)

шы кєрєт экен ээ, мен дагы бирєєгє керек болот турбайымбы деп солуктап ийди. Байкуш кыз. Кєз жашы бууп турса да ыйлачу эмес. Кимге, эмне їчїн ыйлай алышым керек деп єзїнє єзї кайрат берчї. Ушунчалык кыйналып турганда дагы кєз жашын жутуп бардыгына тике, кайрат менен карачу. Азыр болсо жєлєк болоору, єзїн тїшїнєєрї жолукканына кайратынан жана тїштї. Жигиттин кучагы анын бала кезден берки оор тагдырын жууп салды. - Мунаш, мен сени эч качан, эч кимге кор кылдырбаймын. Ємїр бою сага жєлєк болом. Сен эми менин ємїрлїк жарым, балдарымдын апасы болосуў. амат табиятынан боорукер эле. Балдар їйїндє єссє эмне болуптур. Таштабайт бул кызды. Оюна да келбейт. Дал ушул назик кыз, азап тартып келген кыз бактысы болот. Эми аны жалгыздыктан куткарып бир їй-бїлєє болуп жашайт. Жїрєгї жаралуу кыз Саматтын айтканына муўдуу жооп берди: - Семат, мени жашоого сенин жигитчилигиў кайтарды. Эгерде сен жолукпасаў кїнїм эмне болот эле. Жапжалгыз кыйналганда, жєлєк болоор эч кимим жоктугуна єксїп, ємїрїмдї кыя турган кездерим болгон. - Эси жогум десе, мындан кийин андай жаман ойлорду такыр ойлобой жїргїн. Сен экєєбїз эми бирге болобуз. Эки уул, їч кызыбыз болот. Мен сени бакытка жеткизем. Мунара ага жалдырай карады. Ємїрї єксїї, арман менен єткєн бечара кыз бул сєзгє ишене албады. Ушундай дагы кїтїїсїздєн бакыт келеби. - Чын элеби? Мендей кызга їйлєнїштєн сен уялбайсыўбы? Мен сенин теўиў эмесмин го. - Антип айтпасаў эми. Сен бир асыл кызсыў. Каалайсыўбы, мен сени азыр эле їйгє алып кетемин? зїнє чексиз тарта берген бул кыздан ажырагысы келбеген Самат айтаарын айтып алып, апасынын єз билгенин бербеген чорт кыялын эстеди. Айтпай кирип барышса кандай тосуп алат? Мен тапкан кызга гана їйлєнєсїў деп жїрбєйбї. Эне деген баласынын сезими менен дагы эсептешсе боло. Анте турган апасы эмес. Єзїнїкї гана туура. Кыздарын дагы єзї билип кїйєєгє берген. Бир курдашынын тултук бет кызын келин кылып алам дегенде їндєбєй кутулган. Ошол тултук бет кыз дагы кєргєн жерде шыйпаўдап, єзї тишийип калат. Эми болсо ушул кыз бактысы, сїйїїсї їчїн баарына каршы туралат. Бул кызды коргойт. Жїрєгї бул кыз менен бактылуу болосуў деп шыбырап атпайбы. Балдар їйїндє єсїп эч кимиси жок болсо эмне болуптур. Кандай кыз экенин кєрїп, жїрєгї ага умтулуп жатса кантип баш тарталат. Мунара Саматтын бул сунушу чын дилинен чыкканына ишенди.

С

ДЇЙНЄ ЄМЇР

ПОВЕСТЬ

богондуктан окуумду таштадым. Ушул ашканага келгенге чейин кайсы жерлерде темселебедим. Кєрїнгєн жерде тїрткїнчїк болдум. Бул ашканада пол жууп, жер тєлєдє жашаганыма эки жылга жакындады. Мен бир эч кимиси жок бейтаалай мусаапырмын. Менин тагдырым мына ушундай. Сен кандай жыйынтык чыгарасыў єзїў билгин. Мунара сїйлєп бїтїп, шылкыйып унчукпай отуруп калды. Самат кыздын баянын жаны кейип укту. Байкуш кызды аяганынан, шылкыйып отурушу зээнин кейитип, кєкїрєгїнє бекем кысып, чачынан сылай берди. Анын эркелеткени кызга жагымдуу эле. Угаарын укту, ким экенимди билди. Мага мындай кыздын кереги жок деп кетип калат деп ойлогон. Самат болсо ширин сєздєрдї айтып эркелеткиси келет. Кетип калмак турсун эркелетип атканына, мамилесине бошошуп кетти Мунара, ыйлабайын десе да болбой кєз жашы бууп турат. Мени да бирєє жак-

Є

ОШОНДО... (Сандан санга)

НОВЕЛЛА

КУШТАРБЕК КИМСАНОВ Бу жалган ушул белем. Тагдырдын татаалдыктарын да кєрдїк, турмуштун кыйнаган кездерин сабыр менен жеўип жаттык. Байкуш кїйєєм жер тырмалап, а кээде дыйканчылык маалы бїткєндє соодага чыга коюп жаўы куралган чакан їй-бїлєнї багып жатты. Мен оўойлук менен албаган сыймыктуу дипломумду иштете албадым, ага шарт жаратуу кыйын болду. Шамалдай учкан кїндєр баарына кєндїрєт белем. Жашап жаттык. Бир кїнї шаарга тїшїп алыстан кєрїп калдым... Кимди болмок эле, эзелки кїндєрдєгї экинчи жигитимди. Ал їйлєнє элек экенин угуп жїргєм. Їй-бїлєлїк тїйшїк мени шаарга жакын жайгашсак деле, аралык жакын болгон менен кєп тїшїїгє

мїмкїндїк бербейт болчу, кээде эки айда араў бир жолу базарлык кылып келет элем. Кичинекей болсо да, кєзї жок болсо да сезгич келет окшойт, ошол кїнї эрте менен жїрєгїм сїйлєгєн болчу, “Бїгїн ЭКИНЧИге жолуккун, аны кєргїн, амандашкын!”- деп. Артыкка жолукканга тагдыр мїмкїндїк тїзїп турганын курган жїрєгїм даана сезген экен, бирок амандашканга менин кудуретим жеткен жок, ал болсо таптакыр байкабады, балким кєрїп калса озунуп салам берип, сїйлєшїп калат белек, ким билет?.. Неге шаардан тапкан жигитиме макул болбодум экен?! Атамдын аракка жакын болгону їчїн да намыстанып, абройлуу адамдардын арасында басынып калбайын

деп корундум. Мендей жєнєкєй їй-бїлєнїн кызын Артык арадан жылдар єткєндє кимдир бирєєгє алмаштырып коюусу мїмкїн деген чочулоомдун алдын алдым. Баары бир туура эмес ой жоруган экем. Азыр мына, мен баш кошкон жигит менен сунушуна макул болбой койгон жигиттин жашоосунун ортосундагы ат менен тєєдєй, асман менен жердей айырмачылык ачынтып жатат. Кєрсє, Артык менин окшошкон кїндєрїмє єзгєчє єзгєрїї киргизейин деген экен, турмушумду бийикке кєтєрєйїн деп эўсеген экен. Кээ бир адамдар ошондой болушат – башкаларды бактылуу кылганга тырышат, анан ошол башкалар аны сезе билсе кана! Кеч келген акыл “жоо кеткен соў кылычыўды ташка чап” дегендегидей жагдайга тїрткєндєн башка эмнеге жарамак. Бир берилген ємїрдє туура тандалбай калган жол, аягы бараандуу болбой калган турмуш баш чайкаткан менен, ордуна келбейт да. “Мен СИЗДИ сагындым” деп бийик тоого, ээн талаадан башка эч ким укпаган жактарга барып їнїмдїн жетишинче кыйкыргым келет. Ошол жигит, мен макул болбогон жигит минтип кулагыма шыбырагансый берет, кїн сайын ушул сезим мени менен кошо жїрєт: Сени унутпай жїрєм, алтын кыз! - Ооба, алтын кыз деп эркелетээр эле. Сагындым ушул сєзїн. Дилде да алтын да баалуу, Дилдегїл деп кєп адамдар айтышат, мен їчїн алтын кызсыў дечї. -Дале кїтєм. Баарын кайрадан баштагым келет. Чын эле сени унутпагам. Жолугалычы. Ушул жолугуу, ушул кездешїї бизди чыныгы таалай талаасына, бакыт багына алып барат, ишен! Эмнегедир кызыгуум муздап барат, Кєйгєйлєрдєн кєўїлїм сыздап барат. Ар кай жактан орогон арман-кайгы, Ачыштырып жїрєктї туздап барат. Жашоодогу кызыгуум муздап барат. Мен жаўылыпмын, ушуну ошондо сезсем кана эле?! Азыркы акылым, ушул ой жїгїртїїм ошондо кїчїнє кирсе эмне?! Кап! -дейм да, кап!!! Аягы


СКАНВОРД

АКЫЛ—ЖАШ УЛАНДАН, КЇЛЇК — ТАЙ, КУЛАНДАН

15

24-август, 2012-жыл


16

ШОУ ЖАЎЫЛЫК ТАМАШОУЧУЛАРДА ЖАЎЫ КОМАНДА ТЇЗЇЛДЇ Тамашоунун жигиттери «Кїч бирдикте» деген сєздї карманышып, буйруса 5-сезондун чемпиондору аталыбыз дешїїдє.Тактап айтканда «Достук», «Жигиттер» жана «Местныйлар» командасынын капитандары Санжар Мыкыев, Азамат Исмаилов жана Кубат Кубанычбеков биригип жаўы команда тїзїштї. «Аталышы азырынча тактала элек, бирок, майрамдык кечелерде тамадалык менен алектенгенибизден, «Тамадалар» аталсак деп турабыз» - деп жооп беришти Тамашоунун жигиттери.

«КЕШYOU» ТОБУНА ЖАЎЫ КЫЗДАР КЕЛДИ

М.АТАБЕКОВ ЖАЎЫ КЛИП ТАРТТЫРУУГА ДАЯРДЫК КЄРЇП ЖАТАТ Белгилїї ырчы Мирбек Атабеков жаўы ырына жаўы клип тарттыруу їчїн кызуу даярдык кєрїп жаткан учуру. Ошондой эле, Гїлнур Сатылганова менен биргеликте аткарган «Обон» аттуу ырына да клип тарттырмакчы. Маалым болгондой, ырдын клибине тартылуу їчїн жаш кыздар жана балдар изделїїдє. М.Атабеков ММКларга берген маектеринин биринде билдиргендей, ал їн жаздыруу боюнча жаўы студия ачты. Анын айтуусунда, бул студияда ырчынын акыркы їч ыры жаздырылган. Ошондой эле, М.Атабеков кинодо жєнєкєй баланын ролун жаратууну кыялданаарын айткан.

НУРЖАН КЕРМЕНБАЕВДИН ЖЕКЕ КАРЬЕРАСЫ

Кїндєн кїнгє популярдуу болуп жаткан казак кыздарынан тїзїлгєн «КешYou» тобу тууралуу бїгїн сєз кылмакчыбыз. Эскерте кетсек, 2012- жылдын февраль айында топтун продюсери Баян Есентаева Мольдир Аульбекова жана Анель Аринованын менен болгон ортосундагы келишимди бузган. Андан соў топко їч кыз алынган. Алар: Жанар Дугалова, Айдана Меденова жана Камшат Жолдыбаева. КешYou тобуна киргиче алар жарым жыл аралыгында вокал жана хореографиядан сабак алышкан. Жанар, Айдана жана Камшат жакында эле дїйнє жїзїн кыдырышып, концерт коюп келишти. Андан сырткары кыздар єздєрїнїн талантын кино жаатында да сынап жїрїшєт. Баян Есентаеванын айтуусу боюнча Мольдир Ауельбекова азыр жеке ырчы.

Казак ырчысы Нуржан Керменбаев єзїнїн жеке чыгармачылыгын єркїндєтїїнїн їстїндє катуу эмгектенип атат.«Арнау» жана «Перцы» тобунун солисти Нуржан эми жеке ырчы катары сахнага чыга баштады. Ырчынын сєзїнє караганда ал топто ырдагысы келбей жатканын айтат жана жеке ырчы болуу анын жїрєгїнє жакыныраак.Жакында эле Нуржан єзїнїн жаўы жеке альбомун жазып бїтїрдї. Аткаруучунун диски кандай аталат – азырынча сыр. Бирок биз бул талкууга кийинчерээк дагы кайрылабыз.

БАТЫРХАН ТАСМАДА Алматыда Латвия жана Литва режиссёрлору Виктор Вилкс жана Славомир Леонтьевдин эмгегинен жаралган, жаштарга арналган "Препад" аттуу комедиялык жанрдагы тасма тартылып бїттї."Экспресс-К" гезити жазгандай, бул тасмада Батырхан Шукенов да роль жараткан. Комедиянын сюжети боюнча жигит бир кызды жакшы кєрїп калат. Єзїнє кєўїлїн бурдуруу їчїн ал кыз окуган чоў окуу жайга мугалим болуп ишке кирет. Жыйынтыгында ал жигит факультеттин жылдызына айланат. Продюсер Сино Ализоданын айтуусуна караганда тасманын тартылуусуна "Поймай меня, если сможешь" аттуу голливуд тасмасы тїрткї болгон. Студенттерге арналган "Препад" тасмасы 2012 - жылдын ноябрь айында чоў экранда кєрсєтїлєт. Самара Саламатова

ПЛАСТИКОВЫЕ ОКНА И ДВЕРИ по самым низким ценам

65 $ м2 + москитная сетка в подарок 2 Китай. профиль 45 $ м + москитная сетка в подарок Турец. профиль

Адрес: Старый толчок; тел: 0779 30 62 36 24-август, 2012-жыл

Айбат - коомдук-саясий гезити  

Айбат, Кыргызстан, Бишкек, газета, аймак, саясат, коом, экономика, маданият, шоубизнес, маек, bekturb

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you