Page 2

ar beheersing N

oem het ratrace, noem het stress; de huidige bedrijfsvoeringen zijn onmiskenbaar dynamischer dan vroeger. Interne en externe omstandigheden wisselen snel, personeel hopt van job naar job, nieuwe afzetmarkten eisen andere productievormen; veiligheidsrisico’s veranderen mee. Ook de overheid heeft haar regelgeving al geruime tijd aangepast aan die bedrijfsdynamiek en ziet steeds vaker af van veranderingsgevoelige middelvoorschriften (Hale 1998). En toch is het basisinstrument voor arbeidsomstandigheden – de RI&E – sinds jaar en dag van temporele aard: tijd- en plaatsgebonden. Een hickup voor personeel en management; veelal een verplicht nummer, soms een hoofdpijndossier, maar altijd een momentopname. Wat echter als we de RI&E niet beschouwen als vervelende verplichting, maar als een kader voor een dynamische veiligheidsbeheers-

centrum. De diversiteit van de werkzaamheden is groot en veroorzaakt veel risico’s. De TU-populatie wisselt voortdurend van samenstelling en bestaat uit een mix van nationaliteiten en culturen. Een organisatie van snelle veranderingen die langzaam verschuift van een professionele bureaucratie naar een verzameling van adhocratieën (Mintzberg 1993). Zulke organisaties zijn onvoldoende met klassieke veiligheidssystemen te bedienen. Niet zozeer door het brede scala aan risico’s, maar vooral omdat het management en zijn veiligheidsstaf voor gevarenkennis en oplossingsrichtingen afhankelijk is van de werkvloer: de onderzoeksgroepen. Die lokale denkkracht is aanzienlijk en de grootste fout die een manager hier kan maken is de werkvloer niet betrekken bij het veiligheidsbeleid. Die heeft immers zelfstandig al goede en gedoseerde maatregelen ont-

Zelfwerkzaamheid van de werkvloer is niet uniek voor de TU Delft structuur? Hierna een impressie van het proces waarin de TU Delft toewerkt naar een dynamische RI&E, met kortere verbetercycli en meer eigenaarschap op de werkvloer.

Risicodiversiteit De Technische Universiteit Delft is met 6000 medewerkers en 17.000 studenten een groot bedrijf. Het beschikt over bijzondere faciliteiten als windtunnels, een hoogspanningslab, een kernreactor, cleanroomcomplexen, een onderzoeksvliegtuig, en verder over collegezalen, laboratoria, een eigen warmtekrachtcentrale, een sportcomplex en een congres-

wikkeld en ze onderdeel gemaakt van het werkproces. Verinnerlijkte veiligheid, wat wil je als veiligheidskundige nog meer?

Werkvloer aan de macht? Vermoedelijk haken er nu lezers af die vinden dat het makkelijk praten is met die coöperatieve onderzoekers en een vakgroep veiligheidskunde om de hoek. Maar hou nog even vol! Zelfwerkzaamheid van de werkvloer is niet uniek voor de TU Delft of universiteiten in het algemeen. In elke situatie waar vakmensen zich geconfronteerd zien met beroepsrisico’s, zullen zij in meer of mindere mate

Dynamische RI&E Een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) is lang beschouwd als iets statisch: één keer uitgevoerd voor een locatie waren de risico’s voor jaren bekend. Tegenwoordig hechten inspecterende instanties eraan, gesteund door de wet, dat een RI&E actueel is en er verbeteracties uit voortvloeien. De RI&Emethodieken die voorhanden zijn, voorzien nog onvoldoende in deze wens. Er is behoefte aan dynamische RI&E-procedures. Dit artikel is onderdeel van een serie rond het thema ‘de RI&E dynamiseren’. Het is een vervolg op het artikel ‘Culturele evolutie’ van Walter Zwaard in vakblad Arbo 11/2012 en ‘Gebruiksaanwijzing voor een dynamische RI&E’ van Juliën Haffmans in Arbo 3/2013. In dit derde artikel: Dick Hoeneveld over de dynamische RI&E bij de TU Delft. Heeft u ideeën over dit onderwerp en wilt u een bijdrage leveren aan deze serie? Stuur dan een bericht aan de redactie: arbo@vakmedianet.nl.

beheersmaatregelen treffen. Niet het opleidingsniveau van de werknemers is daarbij bepalend, maar eerder een goed inzicht in de risico’s van hun activiteiten. En arboprofessionals die die werknemers stimuleren hun verantwoordelijkheid te nemen. Op dat punt lijkt er weinig verschil te zitten tussen een natuurwetenschapper en een vakkundige machinebankwerker. De uitdaging zit in het benutten van hun beroepsinzicht en in gedoseerde begeleiding. Bourrier (1997) heeft geconstateerd dat

arbo 4|2013 37

37

15-10-2013 16:53:01

Van controle naar beheersing artikel arbo nr 4 2013  
Van controle naar beheersing artikel arbo nr 4 2013