Page 1

Uitgave maart 2010

GRAAN KOERIER Nieuwe bewaarplaats meteen stampvol Paul Roelofs uit Nieuwolda controleert samen met zijn zoon Udo de temperatuur en de kwaliteit van hun wintertarwe. Door het vrijwel vlekkeloze groeiseizoen en een mooie oogstperiode is de tarwe van prima kwaliteit, ,,al zou het soortelijk gewicht

Hussar + Atlantis: een ijzersterke combi Hussar en Atlantis vormen een ijzersterke combinatie tegen breedbladigen en grassen in tarwe, zo is de afgelopen jaren in de praktijk gebleken. Ook het steeds verder oprukkende straatgras wordt er uitstekend door bestreden.

Meer op pagina 2

misschien nog iets hoger hebben gekund'', zo voegt Roelofs er als enige minpuntje aan toe. Alle tarwe is opgeslagen in een de gloednieuwe bewaarplaats, die Roelofs afgelopen voorjaar bouwde. Door de overvloedige oogst van gemiddeld 10,5 ton per hectare is de opslag van 1600 ton meteen stampvol. ,,We hebben zelfs nog een kleine 200 ton in de

'Straatgras wordt uitstekend opgeruimd' ,,Met de combinatie Hussar/Atlantis wordt straatgras uitstekend opgeruimd'', zegt Nantko Reitsma in Ferwert. ,,De tarwepercelen zijn duidelijk schoner dan we gewend waren. En daar hebben we ook weer profijt van in de volggewassen.''

Meer op pagina 2

oude bewaarplaats opgeslagen'', vertelt de graanteler. Als komend seizoen ook de vier natte voorraadsilo's zijn geïnstalleerd, kan er wél 1800 ton worden opgeslagen.

Duitse telers worstelen met grillige graanmarkt Matige tot slechte graanprijzen, een steeds onvoorspelbaar wordende markt, stijgende teeltkosten; ook over de landsgrens maken boeren zich druk over deze thema's. Graan Koerier ging op bezoek bij twee graantelers in Duitsland. Beide worstelen met de toenemende grilligheid van de markt, maar ook met de groeiende concurrentie van andere gewassen. ,,We zullen veel meer werk moeten maken van het vermarkten van onze granen. We moeten veel meer in gesprek zijn met coöperaties en handel over de afzet. En we zullen ons misschien ook eens goed moeten verdiepen in de termijnhandel van granen.'' Graanteler Bernd

Buiten veilige kaders treden Volgens Olligs durven veel graantelers zich maar moeilijk buiten de veilige kaders van hun

Met één bespuiting het hele gewas schoon ,,Duist, kleefkruid, kamille en straatgras, maar ook wilde haver en zelfs distels worden er prima mee opgeruimd. Met één bespuiting in wintertarwe ben je dus helemaal klaar'', zo vat Piet Jan Hanse in Kerkwerve de kracht van Hussar/Atlantis samen.

Meer op pagina 3

Septoria: de dominante ziekte in wintertarwe!

'vertrouwde afzetmethode' te begeven. Maar dat zal volgens hem wél moeten om de betere prijzen mee te pakken. Door het wegvallen van de interventie vreest Olligs dat de prijzen wel eens ver onderuitzakken kunnen zakken. ,, `80 of minder per ton is beslist geen utopie'', zo stelt hij. Daar tegenover kunnen de prijzen ook zomaar weer stijgen naar `160 tot `200 per ton, ,,We zullen ons op deze grilligheid in moeten stellen, want het is dé bepalende factor voor het rendement van de graanteelt.'' 'Gezond gewas geeft het beste rendement', lees verder op pagina 3

Olligs in Rommerskirchen (bij Köln) geeft in het kort weer welke uitdagingen hij voor zichzelf,

Septoria is veruit de belangrijkste ziekte in West-Europa. Dat blijkt uit een grootschalige inventarisatie op bijna 3000 tarwepercelen. In de periode 2004 - 2009 is gemiddeld op 82% procent van de percelen Septoria gevonden.

Meer op pagina 4

maar ook voor heel veel van zijn collega's ziet. Volgens de akkerbouwer - die zelf zo'n 60 hectare graan in zijn bouwplan heeft - is de tijd van 'oogsten en dan maar afwachten wan-

'Gewas moet in ieder geval gezond blijven'

neer de prijs stijgt' definitief voorbij. ,,We zullen moeten leren om het hele jaar door naar de markt te kijken. En dat kan betekenen dat we de moed moeten hebben om al vóór de oogst een deel van ons graan te verkopen'', zo blikt hij vooruit.

,,Hoewel de tarwe op mijn bedrijf grotendeels ten dienste staat van de uien en de aardappelen, wil ik er wél een goede opbrengst van halen'', zegt Albert Lubberink in Zeewolde. ,,Daarvoor moet het gewas in ieder geval gezond, en dus ook Septoria-vrij blijven.''

Meer op pagina 4

'Zekerheid voorop bij ziektebestrijding zomergerst'

Martin Schulze-Lohoff

Bernd Olligs

'Maïs voor biogas steeds grotere concurrent van graanteelt', lees verder op pagina 7

'We moeten meer werk maken van vermarkting van ons graan'

Bij de ziektebestrijding in zomergerst gaat Jan Daanje in Vlagtwedde voor een belangrijk deel voor zekerheid. De afgelopen seizoenen koos hij voor Fandango, ,,Dit middel pakt alle belangrijke ziekten in gerst mee en heeft op dit moment ook de beste prijs/kwaliteitverhouding.''

Meer op pagina 6


Hussar + Atlantis: ijzersterke combi tegen grassen en breedbladigen

Hussar en Atlantis vormen een ijzersterke combinatie tegen breedbladigen en grassen in tarwe, zo is de afgelopen jaren in de praktijk gebleken. Ook het steeds verder oprukkende straatgras wordt er uitstekend door bestreden. Hussar® bestrijdt een groot scala aan breedbladige en grasachtige onkruiden. Daaronder vallen ook de ‘lastige klanten’ windhalm, paarse dovenetel en kleefkruid. Ook heeft het een goede nevenwerking tegen straatgras. Atlantis® is een sterk middel op grassen, zoals duist (ook resistente duist), windhalm, raaigras en (in iets mindere mate)

Combi Hussar/Atlantis pakt straatgras uitstekend aan Proef straagrasbestrijding in wintertarwe, Lelystad (2009) 0

20

40

60

80

straatgras. Daarnaast bestrijdt Atlantis een aantal breedbladige onkruiden, zoals kamille, muur en kruisbloemigen. De combinatie van beide middelen neemt vrijwel alle voorkomende onkruiden - zowel breedbladigen als grassen - mee. Ook voor het steeds verder oprukkende straatgras is Hussar + Atlantis een perfecte combinatie (zie ook grafiek).

Doseringen Hussar en Atlantis per onkruidsoort Onkruid

Dosering per ha

Breedbladigen

Hussar vlb 100 ml/ha*

Gevoelige duist

Atlantis 300 g**

Resistente duist (of veel duist)

Atlantis 500 g**

100

0,075 l Hussar vlb + 0,3 kg Atlantis + 1Actirob

Alle grassen en breedbladigen (incl. straatgras en raaigras) *)

0,1 l Hussar + 1 Actirob

Atlantis 300 g + 75 ml Hussar vlb ***

Hussar vloeibaar kan toegepast worden vanaf einde winter tot het tweede knoopstadium. Bij inzet tegen windhalm ligt het toepassingsoptimum op midden uitstoeling. Wanneer voornamelijk kamille, muur en herderstasje bestreden moet worden is de adviesdosering 50 ml/ha + 1 l/ha Actirob. Voor bestrijding van kleefkruid en/of wind-

0,5 kg Atlantis + 1 Actirob

halm moet de dosering omhoog naar 100 ml/ha + 1 l/ha Actirob. In plaats van Hussar vlb 75 - 100 ml kan ook Hussar WG 150 - 200 g/ha worden gebruikt. **) Atlantis kan toegepast worden tot en met de eerste knoop. Dit betekent dat het al vroeg na de winter ingezet kan worden, vanaf het ogenblik dat de onkruiden aan de

0,6 l middel B + 2 l toevoegmiddel

groei zijn. De dosering varieert van 300 tot 500 gram per hectare (zie tabel). Voor een goede werking van Atlantis moet 1 l/ha Actirob, Robbester of een andere veresterde koolzaadolie aan de spuitoplossing worden toegevoegd. Wintertarwe, spelt en triticale:

0,22 l middel A + 1 l toevoegmiddel

max. 500 gram. Rogge: max. 300 gram. ***) verbrede toepassing tegen breedbladige en grasachtige onkruiden. Menging met vloeibare Onbehandeld: 53 pl/m2

% bestrijding

meststof (urean) is mogelijk, mits deze niet boven de 30 l/ha uitkomt (i.v.m. verbranding) en opgelost wordt in minimaal 150 l water (max. mengverhouding 1:5).

Duist

Straatgras

Windhalm

2

Graan Koerier

Kleefkruid

paarse dovenetel


Vervolg van voorpagina

'Gezond gewas geeft het beste rendement' Hoewel de grillige graanmarkt en de veranderingen in de afzetstrategie hem op dit moment het meeste bezighouden, blijft Bernd Olligs ook alle teelttechnische zaken van granen nauwlettend in de gaten houden. Vooral de teeltkosten - en dan met name de gewasbeschermingkosten - versus het rendement van de teelt is volgens hem een regelmatig terugkerend gespreksonderwerp. ,,In de praktijk zijn er heel veel manieren om tot een goed resultaat te komen'', zo stelt Olligs enigszins diplomatiek, ,,maar op mijn eigen bedrijf weet ik zeker dat ik met een volledige ziektebestrijding uiteindelijk het verste kom.'' Om deze woorden te onderbouwen haalt de akkerbouwer er een grote stapel mappen en lijsten bij. Al jarenlang analyseert hij de resultaten van gewasbeschermingsproeven in tarwe die op zijn bedrijf door Bayer CropScience worden uitgevoerd. Jaarlijks gaat het om zo'n twee hectare land, dat in 800 verschillende veldjes wordt opgedeeld. Op deze veldjes worden 20 tot 25 verschillen tarwerassen uitgezaaid. Hierop wordt vervolgens een groot aantal gewasbeschermingsmiddelen in verschillende doseringen getest. Omdat Olligs zelf ook een deel van de proefvelden spuit, is hij vrij goed op de hoogte hoe de middelen met bijbehorende dosering het doen. ,,Ik hoef mijn adviezen daarom niet van een voorlichter te horen; ik heb ze al om mijn eigen land liggen.''

Drie bespuitingen in tarwe In zijn eigen gewassen houdt Olligs al jaren een zo volledige mogelijke ziektebestrijding aan. Dat wil zeggen: een bespuiting op T1 (begin stengelstrekking), T2 (vlagbladstadium) en T3 (bloei). De dosering past Olligs aan op de actuele weer- en gewasomstandigheden. In praktijk liggen deze meestal tussen de 60 en 80% van de volle dosering. Hoewel drie bespuitingen in tarwe niet de meest gebruikelijke strategie is onder graantelers, ziet Olligs er toch grote voordelen in. Het meest concrete voordeel is de structureel hogere opbrengst.

Bernd Olligs is akkerbouwer in Rommerskirchen (Dld.). Op 110 hectare löss-leemgrond verbouwt hij wintertarwe, wintergerst, consumptieaardappelen, suikerbieten en koolzaad. Olligs stelt jaarlijks ongeveer drie hectare van zijn grond beschikbaar voor Bayer CropScience. Op het grootste deel daarvan worden proeven met wintertarwe uitgevoerd.

In vergelijking met (goede) collega-telers dorst Olligs - gemiddeld over vijf jaar en over alle rassen - ongeveer 300 kilo meer tarwe van een hectare, zo is uit onderlinge opbrengstvergelijkingen gebleken. Omgerekend mag de gewasbescherming (middel en arbeidkosten)

stip kiezen.'' Ook heeft de akkerbouwer de

daardoor ook zo'n `30/ha meer kosten. Een tweede, zéker zo belangrijk voordeel vindt hij

afgelopen jaren gemerkt dat de F2-bespuiting

de veel grotere opbrengstzekerheid. ,,Bij drie keer spuiten is het gewas altijd goed beschermd

nogal eens lastig samenvalt met de onkruid-

tegen ziekten. Bij twee keer spuiten moet je óf aan de voorkant óf aan de achterkant toch

bestrijding in bieten. Ditzelfde geldt voor F3-

altijd een risico nemen. Daar ga je vroeg of laat een keer nat mee'', zo stelt hij.

bespuiting die regelmatig midden in de kritieke periodes voor de phytophthora-bestrijding

Bernd Olligs kan op dit moment ongeveer 70% procent van zijn graan zelf opslaan. Om in de toekomst alle graan langer te kunnen bewaren, wil hij binnenkort samen met drie collega's een nieuwe opslagsilo bouwen. De afzet - op dit moment vaak naar veevoerfabrieken in de omgeving - doet Olligs meestal zelf met trekker en wagen.

Veel grotere flexibiliteit

moet gebeuren. ,,Met drie bespuitingen in

Nog een belangrijk voordeel van drie keer spuiten vindt hij de veel grotere flexibiliteit rondom

de tarwe heb ik veel meer mogelijkheden

het tijdstip van toepassen. Olligs: ,,Bij slecht weer heb ik de mogelijkheid om nog wat de

om een toepassing iets naar voren of naar

schuiven met spuiten, terwijl collega's soms echt móeten spuiten. Ook kan ik gemakkelijker een

achteren te schuiven. Hierdoor kan ik mijn

bespuiting tegen ziekten combineren met een onkruidbestrijding. Omdat ik wat rek heb ik de

aandacht even helemaal bij de aardappelen

ziektebestrijding, kan ik voor deze gecombineerde toepassing wat makkelijker het ideale tijd-

en de bieten leggen'', zo besluit hij.

Praktijkervaringen met Hussar/Atlantis

'Met één bespuiting krijg je 'Straatgras wordt uitstekend het hele gewas schoon' opgeruimd' ,,Duist, kleefkruid, kamille en straatgras, maar ook wilde haver en zelfs distels worden er prima mee opgeruimd. Met één bespuiting in wintertarwe ben je dus helemaal klaar'', zo vat Piet Jan Hanse de kracht van Hussar/Atlantis samen. De eerste 'testcase' met de middelencombinatie was vier jaar geleden op een perceel met veel ganzenschade. ,,Door het grote aantal open plekken hadden de onkruiden min of meer vrij spel gekregen. Er zaten grote hoeveelheden duist, straatgras en grote kamille in. Maar ook wilde haver en distels kwam er behoorlijk wat in voor'', zo weet Hanse nog goed. Op advies van Kees Kooman van Mol Agrocom spoot hij het perceel - ongeveer de helft van z'n tarweareaal - met Hussar/Atlantis. De andere helft van de tarwe werd met de toen nog gebruikelijke combi Javelin/IP + een specifiek kleefkruidmiddel gespoten. Volgens Hanse waren de verschillen al na enkele dagen goed te zien. ,,Probleemonkruiden zoals duist, kleefkruid, straatgras en kamille werden met Hussar/Atlantis veel beter opgeruimd dan voorheen. En dat gold ook de grotere kleefkruid- en kamilleplanten langs de randen; ook die werden prima meege-

,,Van alle onkruiden die we in onze tarwe hebben, is straatgras een hele lastige klant. Vooral de laatste jaren is dit onkruid behoorlijk op komen zetten en dan vooral op de lichtere percelen waar slemp voorkomt. Daar vallen vaak de meeste gaten tussen de tarwe en krijgt straatgras dus ook de meeste kans. Om de structuur te verbeteren hebben we een paar jaar geleden de suikerbieten uit ons bouwplan gezet en vervangen door graan. Verder verhakselen we al het stro en voeren we eigen kippenmest aan. Hoewel de grond daar merkbaar van opknapt, blijft een goede straatgrasbestrijding beslist noodzakelijk. Met de combinatie Hussar/Atlantis - die we sinds twee jaar op advies van middelenleverancier Hoogland B.V. in Ferwert gebruiken - lukt dat prima. De tarwepercelen zijn duidelijk schoner dan we gewend waren. Omdat deze combinatie zeer breed werkt worden naast straatgras ook alle andere breedbladige en grasachtige onkruiden heel mooi opgeruimd. En daar hebben we ook weer profijt van in de volggewassen. Met één gerichte bespuiting met Hussar/ Atlantis ruimen we dus een heleboel onkruiden voor langere tijd op.''

pakt.'' Wat Hanse verder opviel was dat enkele plekken met distels ook zeer sterk werden teruggezet en soms zelfs helemaal verdwenen. ,,Met één bespuiting Hussar/ Atlantis in wintertarwe kun je dus vrijwel alle onkruiden in een keer opruimen. Dat zegt in mijn ogen wel iets over de kracht van deze combinatie'', zo besluit hij. Nantko Reitsma heeft samen met zijn Piet Jan Hanse is akkerbouwer in Kerkwerve. Op 60 hectare kleigrond van 30 tot 60% afslibbaar verbouwt hij wintertarwe, consumptieaardappelen, suikerbieten, uien, knolselderij en spinaziezaad.

3

Graan Koerier

ouders en broer een akkerbouw- en vleeskuikenbedrijf in Ferwert (Fr.). Van de 95 hectare beschikbare grond wordt 50 hectare met tarwe ingezaaid. De oogst daarvan wordt volledig aan de vleeskuikens opgevoerd.


Proline:

de beste start tegen Septoria

Proline® heeft zich de afgelopen jaren bewezen als absoluut topmiddel in de tarweteelt. Bij een vroege toepassing aan het begin van de stengelstrekking (T1) biedt het een zeer goede bescherming tegen alle voorkomende bladziekten, waaronder Septoria. Daarnaast laat Proline duidelijk hogere opbrengsten zien in vergelijkingen met ‘oudere’ triazolen.

Beste middel tegen Septoria Hoewel Septoria de afgelopen jaren wat minder prominent aanwezig is geweest, blijft het dé grote bedreiging van de tarweteelt. Een vroege toepassing van Proline (T1) blijft daarom de beste remedie om het gewas ziektevrij te houden. Omdat strobilurinen algemeen resistentie vertonen tegen deze ziekte, wordt het belang van triazolen steeds groter. Proline heeft zowel in proeven als in de praktijk bewezen sterker te zijn dan de huidige ‘oudere’ generatie triazolen.

Goed tegen voetziekten en roest De werking van Proline tegen roesten is goed, zowel preventief als curatief, maar de duurwerking is soms te kort. Door de strenge vorst zal vroege roest dit jaar waarschijnlijk geen thema zijn. Proline heeft een goede tot zeer goede werking tegen DTR en voetziekten (oogvlekkenziekte, scherpe oogvlekkenziekte, sneeuwschimmel en Fusarium spp.).

Preventief tegen meeldauw Proline is veruit de sterkste triazool tegen meeldauw, op voorwaarde dat deze preventief is toegepast. In curatieve omstandigheden moet er een specifieke meeldauwcomponent worden toegevoegd.

Meeropbrengst Proline (0,8 l/ha) t.o.v. beste referentie (1,5 l/ha)

Hogere opbrengsten Proline heeft zowel in proeven als in de praktijk bewezen hogere opbrengsten te leveren dan de huidige generatie ‘oudere’ triazolen. In 66 praktijkproeven in Nederlandse tarwe kwam

Jaar

Aantal proeven

Meeropbrengst (in kg/ha)

de opbrengst na gebruik van Proline de afgelopen zes jaar gemiddeld bijna 200 kg/ha hoger

2004

14

+ 301

uit dan bij gebruik van de beste referentie-triazool (zie tabel).

2005

11

+ 443

2006

8

+ 180

2007*

12

2008*

9

2009* Gem. 2004 t/m 2009

Gebruiksadvies in tarwe Voor een optimale werking in tarwe kan Proline het beste aan het begin van de stengelstrekking (T1) toegepast worden. De adviesdosering is 0,6 tot 0,8 liter per hectare.

De kracht van Proline:

Ziekte

Proline

oogvlekkenziekte

+++

gele roest

++++

bruine roest

++(+)

meeldauw (preventief)

++++

meeldauw (curatief)

+(+)

+ 11

Septoria tritici

++++

+ 40

Septoria nodorum

++++

12

+ 144

DTR

+++(+)

66

+ 193

sneeuwschimmel

++

aarfusarium

+++

*) jaren met lage tot zeer lage septoriadruk.

• Bescherming tegen een zeer breed scala aan ziekten in tarwe

'Gewas moet in ieder geval gezond blijven'

• Zeer goede combinatie van lange preventieve en krachtige curatieve werking • Uitstekende bescherming tegen Septoria in tarwe • Bewezen hogere opbrengsten dan de huidige ‘oudere’ generatie triazolen

ziekte in wintertarwe! % aanwezige tarweziekten in West-Europa (2004 - 2009) 0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

82 Septoria

30 Bruine roest

26 Meeldauw

11

Fusarium (aar)

,,Bij de ziektebestrijding in tarwe vertrouw ik voor een groot deel op de kennis mijn vaste adviseur André Groot Nibbelink van Agrarische Unie. Hij ziet heel veel tarwevelden in Flevoland en is dus goed op de hoogte van de ziektedruk. Hoewel ik vrijwel altijd zijn advies opvolg, controleren we toch altijd eerst samen de gewassen. Ik wil namelijk ook zelf zien en weten hoe mijn tarwe ervoor staat. De afgelopen jaren was de ziektedruk vrij laag en hebben we weinig Septoria gezien. Daarnaast zaai ik sinds een paar jaar geen Drifter meer; ook dat heeft er ongetwijfeld toe bijgedragen dat Septoria wat minder voorkwam dan voorheen. Het afgelopen seizoen heb ik de rassen Apache en Skater gezaaid. Apache is een vrij vroeg ras dat vooral goed in mijn arbeidsplaatje past. Skater is een ras dat zeer geschikt is voor tarwe op tarwe. Ik heb het gezaaid omdat ik op een andere locatie een bedrijf erbij heb gekregen; qua bouwplan kwam tarwe op tarwe hier het beste uit. Voor wat betreft de gevoeligheid voor Septoria is Apache hooguit een middenmoter en komt Skater nauwelijks boven het niveau van Drifter uit. Om die reden hebben we afgelopen seizoen voor zekerheid gekozen al vroeg (op T1) met Proline gespoten. Hoewel de tarwe op mijn bedrijf grotendeels ten dienste staat van de uien en de aardappelen, wil ik er wél een goede opbrengst van halen. En daarvoor moet het gewas in ieder geval goed gezond blijven. Het middel Proline heeft zich de afgelopen jaren bewezen als beste Septoria-bestrijder. De keuze voor dit middel is dus wat mij betreft niet meer dan logisch.''

4

Gele roest

Albert Lubberink heeft een akkerbouwbedrijf in Zeewolde (Fl.). Op 110 hectare (2 locaties) verbouwt hij wintertarwe

12

(33 ha), uien (19 ha), consumptieaardap-

Oogvlekkenziekte

pelen (13 ha), gerst (12 ha) en suikerbieten (7 ha). Ongeveer 21 hectare verhuurt Gemiddelde van 2956 proeven

Septoria

hij voor pootaardappelen en tulpen, de rest is natuurland.

4

Graan Koerier


Prosaro: dé allrounder in het vlagbladstadium Prosaro® is een zeer krachtig en breedwerkend fungicide in de teelt van winter- en zomertarwe en triticale. De twee actieve stoffen - prothioconazole en tebuconazole - vullen elkaar zeer goed aan en zorgen voor een brede werking. Prosaro past daarom uitstekend in het vlagbladstadium (T2).

Allround middel De grote kracht van Prosaro op T2 zit vooral in zijn allround werking. Zo heeft het een zeer goede werking tegen Septoria, zowel preventief als curatief. Vooral op Septoria-gevoelige rassen komt deze eigenschap sterk naar voren. Verder treedt Prosaro zeer krachtig op tegen ziekten als bruine en gele roest, meeldauw (preventief), DTR, kafjesbruin en aarfusarium. Door deze eigenschappen is Prosaro een uitstekend alternatief voor middelen op basis van strobilurines, met name in zomertarwe.

Sterkste middel tegen aarziekten Naast de T2 toepassing kan Prosaro ook uitstekend op het T3 tijdstip (bloei) worden toegepast. Door zijn brede en sterke werking op ondermeer fusarium en aar-sep-

Ziekte

toria is het een duidelijke verbetering ten opzichte van

oogvlekkenziekte

+++

Matador en andere middelen in dit segment.

gele roest

++++

Door zijn goede werking op aarfusarium zorgt Prosaro

Prosaro

bruine roest

+++(+)

meeldauw (preventief)

++++

bespuiting met Prosaro het percentage DON ca. 15%

meeldauw (curatief)

++

• Uitstekend allround middel voor toepassing in T2

lager ligt dan bij de referentiemiddelen.

Septoria tritici

++++

• Zeer sterke werking tegen Septoria (preventief en curatief),

Septoria nodorum

++++

DTR

+++

• Sterkste middel tegen aarziekten

sneeuwschimmel

++

• Binnen 30 minuten regenvast

aarfusarium

+++(+)

ook voor een sterke vermindering van het DON-gehalte in het zaad. Uit meerjarige proeven blijkt dat na een

Gebruiksadvies in tarwe en triticale Voor een optimale werking in zowel tarwe als triticale kan Prosaro het beste in het vlagbladstadium (T2) worden toegepast. De adviesdosering is 1,0 liter per

De kracht van Prosaro: roesten, meeldauw (preventief), DTR en aarfusarium

• Zeer gunstige prijs/prestatie-verhouding

hectare.

P R OF E

S ON SI ALS

TIPS VA N

DE

Bescherm uw huid - draag handschoenen! VÓÓR toepassing van gewasbeschermingsmiddelen

Gebruik nooit beschadigde handschoenen! Controleer ze altijd vóór gebruik. Vervang beschadigde handschoenen.

NÁ toepassing van gewasbeschermingsmiddelen

tip 4

Handen zijn de meest blootgestelde lichaamsdelen (>95%) tijdens het klaarmaken van de spuitoplossing. Bescherm ze.

Draag handschoenen over de mouwen van uw bovenkleding bij het werken met onverdunde producten. Meet het product zorgvuldig af.

tip 1

tip 2

Werk nooit zonder handschoenen met het onverdunde product. Draag handschoenen die bestand zijn tegen chemicaliën bij het werken met een gewasbeschermingsmiddel, omdat die de huid van de hand beschermen.

tip 5

Gebruik handschoenen wanneer u de verpakking en de maatbeker driemaal schoonspoelt!

3x

tip 3

Niet alle handschoenen zijn geschikt om om te gaan met onverdunde gewasbeschermingsmiddelen. Draag nooit katoenen of leren handschoenen! Deze nemen het product op en stellen u zelfs meer bloot aan product iedere keer als u ze draagt.

tip 8

Was de handschoenen iedere keer als ze verontreinigd zijn door onverdund product. Was de handschoenen alvorens ze uit te trekken. Wassen verlengt de levensduur van handschoenen.

Trek handschoenen op de juiste manier uit, ze kunnen sterk verontreiningd zijn! tip 9

tip 6

Gebruik handschoenen bij het schoonmaken en het onderhoud van apparatuur! tip 10

tip 7

5

Graan Koerier

Gooi uw handschoenen op een veilige manier weg als ze verontreinigd zijn, of als u er niet zeker van bent dat ze u afdoende zullen beschermen. Bij twijfel een nieuw paar handschoenen gebruiken!


Fandango: breed, sterk en effectief in gerst Ondanks een relatief lage ziektedruk heeft Fandango® zich het afgelopen seizoen opnieuw bewezen als een zeer sterk en effectief middel tegen alle belangrijke ziekten in gerst.

Allround middel in gerst Fandango heeft een zeer goede werking tegen netvlekkenziekte, bladvlekkenziekte

(Rhynchosporium), meeldauw (preventief), dwergroest, Ramularia bladvlekken en fysiologische bladvlekken (PLS). Het middel bestrijdt daardoor alle belangrijke ziekten in gerst in één keer.

Veel extra kilo’s Bij opbrengstproeven in gerst laat Fandango al jaren een duidelijke meeropbrengst zien. Ten opzichte van de beste referentiemiddelen komt deze gemiddeld uit op 150 tot 200 kg/ha.

Gebruiksadvies in gerst Op zandgronden met een hoge ziektedruk is het advies om twee keer met 0,75 l/ha Fandango te spuiten (split-toepassing). Hier worden zowel de vroege infecties (o.a.

Rynchosporium bladvlekkenziekte) als de late infecties (o.a. Ramularia) afgedekt. De eerste keer aan het begin van de stengelstrekking, de tweede keer aan het begin van het vlagbladstadium. Op kleigrond met een lage ziektedruk is 1 l/ha Fandango aan het

De kracht van Fandango:

begin van het vlagbladstadium voldoende.

'Zekerheid staat voorop bij ziektebestrijding in zomergerst'

• Krachtig en zeer allround schimmelbestrijdingsmiddel in gerst • Zeer goede werking tegen net- en bladvlekkenzieten, meeldauw, dwergroest, Ramularia en fysiologische bladvlekken • Een meeropbrengst van 100 tot 200 kg/ha t.o.v. van de referentie-middelen

de sterk gedaalde prijzen van gerst - en de toch wat sombere vooruitzichten op prijsherstel - is zomertarwe absoluut een alternatief geworden. Financieel doen beide gewassen op het Noordelijke zand nu nauwelijks voor elkaar onder'', zo stelt hij. Dat zijn keuze toch weer op zomergerst is gevallen, heeft vooral met de wat vroegere oogst te maken. ,,De oogst van

Bij de ziektebestrijding in zomergerst gaat Jan Daanje voor een belangrijk deel voor zekerheid. De afgelopen seizoenen koos hij voor Fandango, ,,Dit middel pakt alle belangrijke ziekten in gerst mee en heeft op dit moment ook de beste prijs/kwaliteit-verhouding.''

gerst zit vaak net voor de voormalerscampagne van de zetmeelaardappelen aan. Dat past me heel goed, omdat ik dan geen of bijna geen overlapping heb in het werk.'' Voor Daanje is oogstspreiding een belangrijke factor, omdat hij naast het akkerbouwbedrijf ook nog een fulltime baan heeft als management-adviseur bij Rabobank Nederland. ,,Ik probeer de oogst

Weer zomergerst zaaien of toch maar een keer uitwijken naar zomertarwe? Deze vraag is bij menig graanteler op lichte grond de afgelopen

daarom zo strak mogelijk te plannen, waardoor ik zoveel mogelijk werk in mijn vakantie-

maand aan de orde geweest. Ook Jan Daanje heeft de rendementen van beide gewassen nog een keer goed naast elkaar gelegd. ,,Door

dagen kan doen'', zo licht hij toe.

Lagere teeltkosten Behalve de vroegere oogst van zomergerst, spelen ook de net iets lagere kosten van de teelt t.o.v. zomertarwe mee in de keuze. ,,Gemiddeld heb ik de afgelopen jaren ongeveer 6,5 ton gerst van een hectare gehaald. Met zomertarwe zou ik daar wel een kleine ton boven kunnen komen, maar de extra opbrengst daarvan ben ik waarschijnlijk weer kwijt aan de ongeveer 100 extra kosten voor gewasbescherming en bemesting. Bovendien moet je op deze droogtegevoelige zandgrond voor een goede opbrengst van zomertarwe eigenlijk wel beregenen. En dat is met een volledige baan erbij gewoon niet haalbaar.'' zo stelt Daanje.

Fandango heeft streepje voor Voor wat betreft de middelenkeuze in zomergerst gaat Daanje voor zekerheid. ,,Vanwege mijn baan buitenshuis, maar ook omdat de boerderij op vijftien kilometer afstand van mijn woonhuis ligt, zit ik minder dicht op de gewassen dan de meeste collega's. De keuze voor wat meer zekerheid is door deze situatie vrijwel onvermijdelijk'', zo stelt hij. Het afgelopen seizoen maakte Daanje voor zijn spuitregime een opsplitsing naar vroege en late gewassen. De vroegste gerst werd één keer gespoten met 1,25 liter Fandango, de latere gerst twee keer met 0,75 liter Fandango. Voor dit jaar probeert hij hetzelfde regime aan te houden, omdat dit in zijn ogen het beste compromis is tussen een mooi, gezond gewas en tegelijkertijd enige kostenbeperking. Hoewel er volgens Daanje meerdere middelen(combinaties) zijn die goed werken tegen de belangrijke ziekten in gerst, heeft Fandango bij hem toch een streepje voor vanwege de goede prijs/kwaliteit-verhouding. ,,De kans is dus groot dat ik ook dit jaar weer voor Fandango kies'', zo besluit hij.

Jan Daanje heeft een akkerbouwbedrijf in Vlagtwedde (Gr.). Op 90 hectare zandgrond verbouwt hij zetmeelaardappelen (50 ha), zomergerst (30 ha) en suikerbieten (10 ha).

6

Graan Koerier


Vervolg van voorpagina

'Maïs voor biogas steeds grotere concurrent van graanteelt' Martin Schulze-Lohoff in het Duitse Laer (bij Münster) is gespecialiseerd in het vermeerderen en ontsmetten van zaaizaad. Hoewel zijn afzet door de jaren heen altijd vrij stabiel is geweest, merkt hij toch dat maïs voor biogasinstallaties een steeds geduchtere concurrent wordt voor de graanteelt. Zelf overweegt hij ook om in biogas te stappen... Het bedrijf van Martin Schulze-Lohoff heeft een kasteelachtige uitstraling. Het gigantische woonhuis met daaraan vast de oude stallen maken het geheel tot een sprookjesachtig plaatje. ,,Dit bedrijf is al 600 jaar in onze familie. En we doen er alles aan om het zo goed mogelijk in de originele staat te houden'', vertelt de akkerbouwer in de prachtig gerenoveerde woonruimte met een enorme open haard. Hoewel in het monumentale woongedeelte vooral 'de geur van heel vroeger' heerst, is dit bij de rest van het bedrijf alles behalve het geval. In de omringende bedrijfsgebouwen zijn tal van grote, moderne machines te vinden; vrijwel allemaal in dienst van de graanteelt. Ook beschikt het bedrijf over een grote ontsmettingsinstallatie voor zaaigranen. Hierin wordt jaarlijks ongeveer 2000 ton zaaigraan ontsmet en afgezakt. omgeving in de gaten. Vooral die van de verschillende Landwirtschafskammer's zijn voor veel

Martin Schulze-Lohoff heeft een akker-

boeren een belangrijke leidraad voor de rassenkeuze van het volgende jaar. ,,De resultaten

bouwbedrijf in Laer (Dld.). Op ca. 250

van de Landwirtschaftskammer zijn als één van de weinigen volledig onafhankelijk en daar

hectare zeer variabele grond (zand tot

laten de telers zich toch vooral door leiden'', zo weet de vermeerderaar.

klei) verbouwt hij ca. 165 hectare graan

In de schuur blijkt dat de inschattingen voor wintertarwe en triticale het afgelopen jaar

voor zaaizaad en 60 hectare koolzaad.

redelijk goed zijn geweest; hiervan is de voorraad zo goed als op. Van de wintergerst is

De overige 25 hectare is natuurbraak. Als

echter een flink deel niet verkocht; daarvan staan nog vele tientallen pallets in de schuur.

neventak ontsmet hij jaarlijks ongeveer

Volgens Schulze-Lohoff is dit voor een belangrijk deel te wijten aan het gestaag opruk-

2000 ton zaaizaad, waarvan ca. 1000 ton

ken van hybride gerstrassen. ,,Hoewel het aandeel met ongeveer tien procent nog relatief

voor eigen gebruik.

klein is, gaat het toch elk jaar weer met enkele procenten omhoog'', zo merkt hij. Voor Schulze-Lohoff is de vermeerdering van hybride-zaad overigens geen optie. ,,Om kruisbestuiving van de verschillende ouderlijnen te voorkomen, moeten deze op een behoorlijk grote afstand van elkaar verbouwd worden. Daarvoor hebben we hier gewoonweg de ruimte niet'', zo licht de akkerbouwer toe.

Plannen voor biogasinstallatie Hoewel de teelt en het ontsmetten van zaaizaad een redelijk stabiele bedrijfstak is, merkt Schulze-Lohoff toch dat de maïsteelt voor biogasinstallaties in zijn gebied steeds meer aan populariteit wint. ,,Qua saldo doen beide teelten weinig voor elkaar onder, maar door de Martin Schulze-Lohoff boert op een 600 jaar oud familiebedrijf. Het woonhuis en een deel van de bedrijfsgebouwen zijn enkele jaren geleden volledig gerestaureerd.

aanhoudende vraag naar maïs zie ik toch dat deze teelt elk jaar weer iets groter wordt'', zo weet de akkerbouwer. Om de boot niet te missen heeft hij zelf ook het plan opgevat om een biogasinstallatie te bouwen. Voor de geplande installatie van 500 kW zou ongeveer 180

165 hectare zaaizaadvermeerdering Tijdens een rondgang over het bedrijf vertelt Schulze-Lohoff dat hij zich al vele jaren toelegt op de teelt van zaaizaad. Van de 250 hectare beschikbare grond wordt hier jaarlijks ongeveer 165 hectare voor ingeruimd. Gemiddeld teelt hij drie jaar achtereen zaaizaad, waarna een keer koolzaad volgt voor de vruchtwisseling. Een enkele keer wordt er ook wel maïs

hectare maïs nodig zijn, zo rekent hij voor. ,,De kans is groot dat ik een deel daarvan zelf ga verbouwen. In hoeverre dat ten koste gaat van de zaaizaadteelt weet ik nog niet.'' De akkerbouwer benadrukt dat het telen en ontsmetten van zaaizaad de komende jaren zeker de belangijkste bedrijfstak blijft. ,,We zijn qua arbeid, machines en kennis helemaal op zaadvermeerdering ingericht. En de relatieve kleinschaligheid kunnen we voorlopig nog goed compenseren met goede afzetrelaties en flexibiliteit. Die voorsprong proberen we uiteraard zo lang mogelijk vast te houden.''

tussendoor verbouwd. Alle zaaizaad wordt afgezet via de coöperatie Agravis in het nabij gelegen Münster. De akkerbouwer heeft hiervoor langjarige contracten afgesloten, waarbij een vaste vergoeding geldt voor de zaaizaadproductie een een variabele vergoeding voor de marktprijs van de granen. Van de totale productie - ruim 1000 ton zaaizaad op jaarbasis - gaat het meeste weg naar telers in de omgeving. Van de drie vermeerderingteelten tarwe (100 ha), gerst (25 ha) en tricale (40 ha) is de laatste de meest lastige. ,,In de praktijk geeft triticale de meeste problemen met opslag. Daarom houd ik deze teelt op een apart stuk grond dat iets verder van de boerderij ligt. Hierdoor blijft het gescheiden van de tarwe- en gerstpercelen'', vertelt de akkerbouwer. Om de ongerechtigheden uit het zaaizaad te halen huurt hij jaarlijks twee ervaren Poolse selecteurs in. Zij hebben met dit werk een behoorlijk grote verantwoordelijkheid op het bedrijf, zo beseft Schulze-Lohoff, maar hij is tot nu toe zeer tevreden met met hun verrichtingen.

Hybride-gerstrassen rukken op Het afgelopen seizoen verbouwde Schulze-Lohoff vier tarwerassen, twee gerstrassen en twee triticalerassen. Om de gewenste rassen voor het volgende jaar zo goed mogelijk in te kunnen schatten, houdt de akkerbouwer nauwlettend alle proef- en demovelden in de verre

Martin Schulze-Lohoff zet enkele pallets met overgebleven winterzaaizaad op een droge plek in de schuur. Jaarlijks zakt het bedrijf ca. 2000 ton zaaizaad af. Het meeste zaad (tarwe, gerst en triticale) wordt in de directe omgeving afgezet.

Delaro: beste ‘T2’ voor ziektegevoelige rassen

Jaarlijks vermeerdert het bedrijf ongeveer 100 hectare wintertarwe, 40 hectare triticale en 25 hectare wintergerst. De rassenkeuze gebeurt in overleg met de coöperatie Agravis, zijn vaste afzetpartner voor alle zaaizaad.

Ziekte

Delaro

oogvlekkenziekte

+++

gele roest

++++

Delaro® bevat de werkzame stoffen prothioconazole en trifloxystrobine. Deze com-

Delaro versus Prosaro

in ziektegevoelige gewassen en Prosaro in

bruine roest

++++

binatie garandeert een maximale werking tegen vrijwel alle belangrijke ziekten in

Het verschil tussen Delaro en Prosaro ligt

minder ziektegevoelige gewassen.

meeldauw (preventief)

++++

tarwe. Delaro behoort daardoor tot dé topmiddelen voor de hoofdbespuiting (T2).

vooral op het vlak van de duurwerking tegen roest en het greeningeffect. Hierin scoort

Gebruiksadvies

Delaro is zeer sterk tegen Septoria, gele en bruine roest, meeldauw (preventief), DTR en

Delaro een fractie beter. Prosaro is echter

Delaro toepassen in het vlagbladstadium

sneeuwschimmel. Verder heeft het in vergelijking met andere T2-middelen een zeer goede

wat goedkoper in aanschaf. Om die reden

(T2). Dosering: 0,9 tot 1,0 liter per hectare.

opbrengstrespons.

kan Delaro het beste toegepast worden

7

Graan Koerier

meeldauw (curatief)

(+)

Septoria tritici

++++

Septoria nodorum

++++

DTR

++++

sneeuwschimmel

+++

aarfusarium

+++(+)


COLOFON

,,Van alle onkruiden die we in onze tarwe hebben, is straatgras een van de lastigste klanten. Vooral de laatste jaren is dit onkruid behoorlijk op komen zetten en dan vooral op de lichtere percelen waar slemp voorkomt.''

,,Met één bespuiting Hussar/ Atlantis in wintertarwe kun je vrijwel alle onkruiden in een keer opruimen. Dat zegt in mijn ogen wel iets over de kracht van deze combinatie.''

,,Hoewel de tarwe op mijn bedrijf grotendeels ten dienste staat van de uien en de aardappelen, wil ik er wél een goede opbrengst van halen. En daarvoor moet het gewas in ieder geval goed gezond blijven.''

,,Hoewel er meerdere middelen (combinaties) zijn die goed werken tegen de belangrijke ziekten in gerst, heeft Fandango toch een streepje voor vanwege de goede prijs/kwaliteit-verhouding.''

Nantko Reitsma, akkerbouwer in Ferwert (Fr.)

Piet Jan Hanse, akkerbouwer in Kerkwerve (Zld.)

Albert Lubberink, akkerbouwer in Zeewolde (Fl.)

Jan Daanje, akkerbouwer in Vlagtwedde (Gr.)

Puzzel mee en win een diner voor twee!

Concept en realisatie: L Bayer CropScience B.V. LReed Business B.V. Vormgeving en opmaak: LClaudia Roorda Fotografie: LBayer CropScience Drukwerk: L Ascend Dit is een uitgave van: Bayer CropScience B.V. Energieweg 1 P.O. Box 231 NL-3640 AE Mijdrecht Onze gebruiksadviezen, zowel mondeling als schriftelijk verstrekt, berusten op uitgebreide proefnemingen. Wij adviseren naar beste weten volgens kennis van zaken van dit ogenblik, echter zonder daarvoor aansprakelijkheid op ons te nemen, omdat opslag/bewaring en toepassing zich aan onze controle onttrekken. Beschrijvingen van een product, resp. gegevens over de eigenschappen daarvan betekenen niet, dat verantwoordelijkheid wordt gedragen bij eventuele schade. Lees voor gebruik altijd eerst het etiket.

Er even lekker tussenuit met z'n tweeën, lijkt u dat wel wat? Los dan de onderstaande fotopuzzel op. Uit de inzendingen worden drie prijswinnaars getrokken. Zij krijgen elk een luxe logeer- en dinerbon voor twee personen!

1: welk grasachtige onkruid is hier (tussen de tarwe) afgebeeld? a. duist b. straatgras c. windhalm

2. welke graanziekte is hier afgebeeld? a. Septoria b. bruine roest c. meeldauw

3. welk breedbladig onkruid is hier als kiemplant afgebeeld? a. kleefkruid b. paarse dovenetel c. kamille

BON Naam: Adres: Postcode:

Plaats:

Bedrijfstype/aantal hectare granen: De oplossing van de puzzel is:

A 1

B

C

A

B

C

2

A

B

3 Actievoorwaarden

Deze prijsvraag loopt van 5 t/m 30 maart 2010. Uit de goede inzendingen worden drie winnaars getrokken. De prijswinnaars krijgen tussen 1 en 15 april bericht. Over de uitslag kan niet worden gecorrespondeerd.

8

Graan Koerier

C

Stuur de ingevulde bon uit deze krant in een ongefrankeerde envelop naar: Bayer CropScience B.V. T.a.v. Joniek te Giffel Antwoordnummer 55074 3640 WB Mijdrecht

Graan Koerier mrt 2010  

Graan Koerier editie maart 2010

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you