Issuu on Google+

‫که‌ش‌و هه‌وا‬

‫‪/٣‬شەممە ‪/4 24‬شەممە ‪/5 27‬شەممە ‪ 26‬که‌رکوک ‪/٣‬شەممە ‪/4 33‬شەممە ‪/5 35‬شەممە ‪38‬‬ ‫هه‌ولێر ‪/٣‬شەممە ‪/4 31‬شەممە ‪/5 34‬شەممە ‪ 36‬سلێمانی ‪/٣‬شەممە ‪/4 28‬شەممە ‪/5 29‬شەممە ‪32‬‬ ‫‪ 15‬دهۆک ‬ ‫‪23‬‬ ‫‪20‬‬ ‫‪19‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪11‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪14‬‬ ‫‪20‬‬ ‫‪19‬‬ ‫‪17‬‬

‫دکتۆر هادى عەىل بۆ بەیان‪:‬‬

‫بایی (‪ )750‬دینارە‬

‫چاوى تۆ لەسەر ڕووداوەکان‬

‫ل ‌ه جێی ئه‌وه‌ی سیاسه‌ت ل ‌ه خزمه‌ت‬ ‫بانگه‌وازدا بێت‪ ،‬بانگه‌واز چووەت ‌ه‬ ‫خزمه‌تى سیاسه‌تەوە‬ ‫ ل‪ .‬گفتوگۆ‬

‫رۆژنامەیەکى سیاسیى گشتیى ئەهلییە‪ ،‬ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشەممە ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫بیروڕا‬

‫لەجیاتى لیستى‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬کرانەوەى‬ ‫زیاتر‬

‫‪12‬‬ ‫وەرزش‬

‫مەدرید دۆڕا‬ ‫یان مۆرینهۆ؟‬

‫‪Tuesday, No, 36‬‬ ‫‪First Year, May 21, 2013‬‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ئێران هێرۆ ئیرباهیم ئەحمەدى له‌وباره‌یه‌وه‌ ئاگادار كردووه‌ته‌وه‌‬

‫كۆسره‌ت ڕه‌سوڵ ده‌بێته‌ سكرتێر و‬ ‫به‌رهه‌م ساڵحیش سه‌رۆك كۆمار‬

‫‪8‬‬ ‫پریاسکە‬

‫قوبادى‬ ‫نیاندەرتاڵەکانى‬ ‫کوردستان‬ ‫ناکات بە فیلم‬

‫‪9‬‬

‫گۆڕان سه‌رنجه‌كانی‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ستوور‬ ‫ناخات ‌ه ڕوو‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫الی��ه‌ن��ه‌ك��ان��ی ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نن تا دڵنیا نه‌بنه‌وه‌‬ ‫ل��ه‌ گ��ێ��ڕان��ه‌وه‌ی ده‌س���ت���وور بۆ‬ ‫گ��ف��ت��وگ��ۆك��ردن ل���ه‌س���ه‌ری پێش‬ ‫ریفراندۆم‪ ،‬تێبینییه‌كانی خۆیان‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر ده‌س��ت��وور ناخه‌نه‌ ڕوو‪.‬‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��ارێ��ك��ی یه‌كێتیش‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت ت��ا پ��ارت��ی رازی‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬گفتوگۆ له‌سه‌ر ده‌ستوور‬ ‫ناكرێت‪.‬‬ ‫ت��ۆف��ی��ق ك��ه‌ری��م‪ ،‬ئ�ه‌ن��دام��ی‬ ‫مه‌كته‌بی سیاسیی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪،‬‬ ‫وتی «بۆ دیاریكردنی تێبینییه‌كانی‬ ‫خۆمان له‌سه‌ر ده‌ستوور‪ ،‬لیژنه‌یه‌كی‬ ‫تایبه‌متان پێكهێناوه‌ له‌ كۆمه‌ڵێك‬ ‫خه‌ڵكی یاساناس و مافناس»‪ .‬ئاماژە‬ ‫ب �ه‌وه‌ش ده‌ك��ات كه‌ «له‌گه‌ڵ دوو‬ ‫الیه‌نه‌كه‌ی تری ئۆپۆزسیۆندا پرس و‬ ‫ڕامان كردووه‌ و تێبینییه‌كامنان ڕوون‬ ‫و ئاشكران له‌سه‌ر ده‌ستوور»‪.‬‬ ‫ب����ه‌ڕێ����وه‌ب����ه‌ری ژووری‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی سیاسیی بزوتنه‌وه‌ی‬ ‫گ��ۆڕان��ی��ش رای��ده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ێ��ت «تا‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن دڵ��ن��ی��ا نه‌بێته‌وه‌‬ ‫ل��ه‌وه‌ی ده‌س��ت��وور ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫تێبینییه‌كامنان له‌سه‌ر ده‌ستوور‬ ‫ناده‌ینه‌ ده‌سه‌اڵت»‪.‬‬ ‫بڕوانه‌ الپه‌ڕەی هه‌واڵ و ڕاپۆرت‪.‬‬

‫«په‌رله‌مانی پێشوو‬ ‫گفتوگۆی له‌سه‌ر هه‌موو‬ ‫ده‌ستوور نه‌كردووه‌»‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬

‫كۆنه‌مسته‌شارێك ب ‌ه كۆمه‌كی‬ ‫ئه‌نفالكراوه‌كان ده‌ژی!‬ ‫بەیان‪ .‬تایبەت‬ ‫سه‌عید محه‌مه‌د غریب (سه‌عید‬ ‫جاف)‪ ،‬یه‌كێك ‌ه له‌و كۆنه‌مسته‌شارانه‌ی‬ ‫سه‌رده‌می ڕژێمی به‌عس‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ی مسته‌شاره‌كانی دیكه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌جیاتی ئه‌وه‌ی كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوان‬ ‫بیده‌ن ب ‌ه دادگ��ا‪ ،‬وه‌كو خۆی ده‌ڵێت‬ ‫«مانگان ‌ه هاوكاریی ماددیی ده‌كه‌ن‬ ‫و كرێی خانووه‌كه‌ی له‌سه‌ر مووچه‌ی‬ ‫ئه‌نفالكراوه‌كانه‌»‪.‬‬ ‫یه‌كێك ل ‌ه كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوان‬ ‫ده‌ڵێت «به‌شێك له‌وانه‌ی ل ‌ه ئه‌نفالكردن‬ ‫ڕزگاریان بوو‪ ،‬ب ‌ه هۆی كاك سه‌عیده‌وه‌‬ ‫بووه‌‪ .‬ڕۆژگارێك ئه‌م پیاو ‌ه ل ‌ه ده‌سه‌اڵتدا‬ ‫بووه‌‪ ،‬یارمه‌تیی ئێمه‌ی داوه‌‪ ،‬با ئێمه‌ش‬ ‫ئه‌مڕۆ یارمه‌تییه‌كه‌ی بده‌ینه‌وه‌»‪.‬‬ ‫سه‌عیدجاف ده‌ڵێت « جاران دوو‬ ‫خانوو و ‪ 12‬ئۆتۆمبێلم هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا كرێچیم و ب ‌ێ سه‌یاره‌م»‪.‬‬ ‫له‌الپه‌ڕە‌ی په‌یجور زانیاریی زیاتر‬ ‫بخوێنه‌ره‌وه‌‬

‫الپەڕە‪2 :‬‬ ‫ڕاپرسییه‌ك‪%75,4 :‬ی خەڵکى کوردستان دەنگ دەدەن‬

‫لە هەڵبژاردنى داهاتوودا جەماوەرى حزبه‌كان كه‌م ده‌كات‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫به‌پێی ئه‌نجامی ئه‌و ڕاپرسییه‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمی پێی هه‌ستاوه‌‪،‬‬ ‫سه‌رجه‌م حزبه‌كان لە هەڵبژاردنەکاىن‬ ‫داهاتوودا ده‌نگه‌كانیان كه‌م ده‌كات‪ ،‬له‌‬ ‫نێویشیاندا بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان زۆرترین‬ ‫ده‌نگ كه‌م ده‌كات‪.‬‬ ‫ل�ه‌ م���اوه‌ی ڕاب����ردوودا‪ ،‬كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی له‌ ڕێی سه‌نته‌ری په‌ره‌پێدانی‬ ‫الوان���ه‌وه‌‪ ،‬ڕاپرسییه‌كی جه‌ماوه‌ریی‬ ‫ئه‌نجام دا‪ ،‬كه‌ ‪ 800‬فۆڕم له‌ سه‌نته‌ری‬

‫پارێزگا و به‌شێك له‌ ق�ه‌زا و ناحیه‌ و‬ ‫گونده‌كانی سنووری پارێزگاكانی هه‌ولێر‬ ‫و سلێامنیی گرته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌نجامه‌كانی ڕاپرسییه‌كه‌ كه‌‬ ‫پرسیاره‌كان له‌ باره‌ی «له‌ هه‌ڵبژاردنی‬ ‫ڕاب���ردوودا بۆ په‌رله‌مانی كوردستان‬ ‫ده‌نگت به‌ چ الیه‌نێك داوه‌؟»‪ .‬پاشان‬ ‫پرسیاری «له‌ هه‌ڵبژاردنی داهاتوودا‬ ‫بۆ په‌رله‌مانی كوردستان ده‌نگ به‌ چ‬ ‫الیه‌نێك ده‌ده‌یت؟» كراوه‌‪ ،‬ئه‌نجامه‌كان‬ ‫به‌م شێوه‌یان لێهاتووه‌‪:‬‬ ‫یه‌كێتی له‌ (‪ )%15‬بووه‌ به‌ (‪،)%11.9‬‬

‫پارتی له‌ (‪ )%16.5‬بووه‌ به‌ (‪،)%13.6‬‬ ‫گ��ۆڕان له‌ (‪ )%20.9‬بووه‌ به‌ (‪،)%17.6‬‬ ‫كۆمه‌ڵ له‌ (‪ )%12.4‬بووه‌ به‌ (‪)%10,9‬‬ ‫و یه‌كگرتوو له‌ (‪ )%10.5‬بووه‌ به‌ (‪،)%8‬‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ (یه‌كێتی ‪ ،%3,1‬پارتی ‪،%2,9‬‬ ‫گۆڕان ‪ ،%3,3‬كۆمه‌ڵ ‪ %1,1‬و یه‌كگرتوو‬ ‫‪)%2,5‬ی ده‌نگه‌كانیان كه‌م ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ب����ه‌اڵم ب���ه‌و پ��ێ��ی �ه‌ی ‪%26,8‬ی‬ ‫ده‌ن��گ��ده‌ران‪ ،‬هێشتا بڕیاریان ن�ه‌داوه‌‬ ‫ده‌ن���گ ب �ه‌ ك �ێ‌ ده‌ده‌ن‪ ،‬پێشبینیی‬ ‫گۆڕانكاریی له‌ ئه‌نجامه‌كاندا ده‌كرێت‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌كی دیكه‌وه‌‪ ،‬له‌ پرسیارێكی‬

‫دیكه‌ی ڕاپرسییه‌كه‌دا كه‌ «هه‌ڵوێستی‬ ‫كام حزبت له‌ په‌رله‌مانی كوردستاندا‬ ‫به‌ الوه‌ په‌سه‌ند ب��وو؟»‪ .‬گ��ۆڕان پله‌ی‬ ‫یه‌كه‌می به‌ده‌ستهێناوه‌ كه‌ ‪%37,6‬ی‬ ‫ده‌نگه‌كانه‌‪ ،‬پاشان (پارتی ‪ ،%14,2‬كۆمه‌ڵ‬ ‫‪ ،%12,1‬یه‌كێتی ‪ ،%11,1‬یه‌كگرتوو ‪)%8,4‬‬ ‫ی ده‌نگه‌كانیان به‌ده‌ستهێناوه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و ڕاپرسییه‌‪ ،‬له‌ پرسیاری‬ ‫«ئایا به‌شداری له‌ هه‌ڵبژارنی په‌رله‌ماندا‬ ‫ده‌كه‌یت؟» ‪%75,4‬ی به‌شداربووان به‌‬ ‫(به‌ڵێ‌) و ‪ %8,8‬به‌ (نه‌خێر) و ‪%15‬یش به‌‬ ‫(بڕیارم نه‌داوه‌) وه‌اڵمیان داوه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫پ���ارێ���زه‌ر زان����ا ڕۆس��ت��ای��ی‪،‬‬ ‫ئ���ه‌ن���دام���ی خ���ول���ی پ��ێ��ش��ووی‬ ‫په‌رله‌مانی كوردستان و ئه‌ندامی‬ ‫لیژنه‌ی نووسینه‌وه‌ی ده‌ستووری‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬كه‌ به‌شداریی‬ ‫كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ك��ردووه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێم‪ ،‬ڕایده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫«سه‌رۆكی هه‌رێم ڕای واب��وو ك ‌ه‬ ‫موسته‌حیله‌ هه‌موو الیه‌نه‌كان ڕازی‬ ‫بن له‌سه‌ر ده‌س��ت��وور»‪ .‬ه�ه‌روه‌ك‬ ‫وتیشی «سه‌رۆكی هه‌رێم دڵسۆزی‬ ‫كه‌من‪ ،‬زۆربه‌ی ئه‌و خه‌ڵكانه‌ی ك ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵیان كۆده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌ره‌و باری‬ ‫توندیی هانی ده‌ده‌ن»‪.‬‬ ‫زان��ا ڕۆس��ت��ای��ی ک��ە هاوکات‬ ‫بەرپرسێکى کۆمەڵى ئیسالمییشە‪،‬‬ ‫له‌ باره‌ی خودی ده‌ستووره‌كه‌شه‌و ‌ه‬ ‫ده‌ڵێت «گێڕانه‌وه‌ی پرۆژە نییه‌ بۆ‬ ‫په‌رله‌مان‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ی په‌رله‌مانیش‬ ‫گفتوگۆی له‌سه‌ر مادده‌ به‌ مادده‌ی‬ ‫پرۆژەی ده‌ستوور نه‌كردووه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫وه‌كو یه‌ك پارچه‌ ده‌نگی پێداوه‌‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫به‌ڵی یان به‌ نه‌خێر»‪.‬‬ ‫بڕوانه‌ الپه‌ڕە‌ی هه‌واڵ و ڕاپۆرت‬


‫‪3‬‬ ‫ژمار ‌ه (‪ ،)36‬سێشه‌مم ‌ه ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫زانا ڕۆستایی‪ ،‬ئه‌ندامی لیژنه‌ی نووسینه‌وه‌ی ده‌ستوور‪ ،‬بۆ به‌یان‪:‬‬

‫پێشتر په‌رله‌مان گفتوگۆی له‌سه‌ر مادده‌به‌مادده‌ی‬ ‫ده‌ستوور نه‌كردووه‬ ‫دیدار‪ :‬سه‌ید نامی‬ ‫ب���ه‌ی���ان‪ :‬ك��ۆب��وون��ه‌وه‌ك��ه‌ی‬ ‫ئێو ‌ه وه‌ك لیژنه‌ی نووسینه‌وه‌ی‬ ‫ده‌ستووری هه‌رێم‪ ،‬له‌گه‌ڵ مه‌سعود‬ ‫بارزانی‪ ،‬بۆ چی بوو؟ چ بڕیارێك و‬ ‫ئه‌نجامێكی لێكه‌وته‌وه‌؟‬ ‫زانا ڕۆستایی‪ :‬كۆبوونه‌وه‌یه‌كی‬ ‫ڕاوێژكاری بوو‪ ،‬بۆ بڕیاردان نه‌بوو‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێم ویستی پ��رس و‬ ‫ڕام��ان پێبكات له‌سه‌ر چۆنیه‌تی‬ ‫ئه‌نجامدانی ڕیفراندۆمه‌كه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئ��ه‌و ب��ڕی��اری ئ���ه‌وه‌ی داو ‌ه ك ‌ه‬ ‫ڕیفراندۆم بكات‪ .‬ل ‌ه كۆبوونه‌وه‌كه‌دا‬ ‫وتی كه‌س ناتوانێت مافی خه‌ڵك‬ ‫زه‌وت بكات‪ ،‬قبوڵیان كرد‪ ،‬قبوڵیان‬ ‫كرد‪ ،‬قبوڵیان نه‌كرد‪ ،‬قبوڵیان نه‌كرد‪.‬‬ ‫ل ‌ه قسه‌كانیشیدا ئه‌وه‌ی پێوه‌ دیار‬ ‫بوو ك ‌ه زۆربه‌ی الیه‌نه‌ سیاسییه‌كان‬ ‫له‌سه‌ری ڕازی بن و ئامادده‌یی‬ ‫نیشاندا كه‌ پێش ڕیفراندۆم ده‌توانین‬ ‫پێشوه‌خت ڕێكه‌وتنێك بكه‌ین‬ ‫له‌سه‌ر ئ�ه‌و م��اددان �ه‌ی تێبینییان‬ ‫له‌سه‌ره‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌ی��ان‪ :‬س��ه‌رۆك��ی ه�ه‌رێ��م‬ ‫له‌گه‌ڵ سازاندا نه‌بوو ك ‌ه الیه‌نه‌كان‬ ‫ڕێككه‌وتن بكه‌ن له‌سه‌ر ده‌ستوور؟‬ ‫زانا ڕۆستایی‪ :‬ئه‌و ڕای وابوو‬ ‫كه‌ موسته‌حیله‌ هه‌موو الیه‌نه‌كان‬ ‫ڕازی ب��ن ل��ه‌س��ه‌ری‪ ،‬ب���ه‌اڵم وتی‬ ‫پێامن خۆشه‌ زۆرترینی خه‌ڵك پێی‬ ‫ڕازی بێت‪ .‬هه‌ندێك الیه‌ن هه‌یه‌‬ ‫بڕیاریان داوه‌ به‌ ه�ه‌ر وه‌زعێك‬ ‫ڕازی نابن‪ .‬ئه‌و ڕێگریی نه‌بوو له‌‬

‫پارێزه‌ر زانا ڕۆستایی‪ ،‬ئه‌ندامی خولی‬ ‫پێشووی په‌رله‌مانی كوردستان و ئه‌ندامی‬ ‫لیژنه‌ی نووسینه‌وه‌ی ده‌ستووری هه‌رێمی‬ ‫كوردستان ڕایده‌گه‌یه‌نێت یه‌كێك‬ ‫ل ‌ه پاساوه‌كانی سه‌رۆكی هه‌رێم بۆ‬ ‫ئه‌نجامنه‌دانی ڕیفراندۆم له‌سه‌ر ده‌ستوور‬ ‫و دواخستنی بۆ ئێستا‪ ،‬كه‌ركووك و ناوچ ‌ه‬ ‫دابڕاوه‌كان بووه‌‪ ،‬ڕاشیده‌گه‌یه‌نێت ل ‌ه‬ ‫كاتی تێپه‌ڕاندنی ده‌ستووردا ل ‌ه په‌رله‌مان‬ ‫گفتوگۆ له‌سه‌ر مادده‌ ب ‌ه مادده‌ی پرۆژه‌ی‬ ‫ده‌ستوور نه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫سازانی نیشتیامنی‪ ،‬ب�ه‌اڵم نیگه‌رانیش‬ ‫بوو له‌و هه‌ڵمه‌ته‌ی ل ‌ه دژی ده‌ستوور‬ ‫ده‌كرێت‪ .‬ده‌ی��وت ئه‌و كه‌سانه‌ی دژی‬ ‫ده‌ستوور قس ‌ه ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌ دیاریكراوی‬ ‫قس ‌ه ن��اك�ه‌ن‪ ،‬م��ادده‌ك��ان ده‌ستنیشان‬ ‫ناكه‌ن و پێشنیاریشی بۆ ناكه‌ن‪ ،‬هه‌ر‬ ‫به‌گشتی ده‌ڵێن ئه‌و ده‌ستوور ‌ه خراپ ‌ه و‬ ‫دیكتاتۆریه‌ت دروستده‌كات‪ .‬پێشنیارێكم‬ ‫بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم كردووه‌ به‌ نوورساو‬ ‫كه‌ ب ‌ه فه‌رمی داوا له‌ الیه‌نه‌كان بكه‌ ئه‌و‬ ‫ماددانه‌ چین پێویسته‌ ده‌ستكاری بكرێن‪،‬‬ ‫ده‌ستنیشانیان بكه‌ن و پێشنیاریان چییه‌‬ ‫بۆ ده‌ستكارییه‌كه‌‪ .‬ئه‌ویش پێشنیاره‌كه‌می‬ ‫پێباشبوو‪ ،‬ئیرت نازانم كاری له‌سه‌ر ده‌كات‬ ‫یا نا‪.‬‬

‫به‌یان‪ :‬ئێستا ته‌نها كه‌مینه‌یه‌ك به‌وه‌‬ ‫ڕازی نین ك ‌ه ده‌ستوور بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫گفتوگۆكردن له‌ په‌رله‌مان كه‌ (پارتی)یه‌ و‬ ‫‪ 29‬كورسیی په‌رله‌مانی هه‌یه‌‪ ،‬بۆ ڕای ئه‌و‬ ‫كه‌مینه‌یه‌ زاڵه‌ به‌سه‌ر الیه‌نه‌كانی تردا؟‬ ‫زانا ڕۆستایی‪ :‬ئه‌و ده‌ڵێت ته‌وافوق‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌موو الیه‌نه‌كان ڕازی بن‪،‬‬ ‫كه‌ یه‌ك ال ڕازی نه‌بێت‪ ،‬كه‌واته‌ ته‌وافوق‬ ‫نییه‌‪ ،‬جا ئه‌و الیه‌ پارتی بێت‪ ،‬كۆمه‌ڵ بێت‪،‬‬ ‫یان گۆڕان بێت‪ .‬كه‌ ته‌وافوق نه‌بوو‪ ،‬په‌نا‬ ‫ده‌برێت ‌ه به‌ر زۆرینه‌‪ .‬له‌ناو په‌رله‌مانیش‬ ‫مسۆگه‌ر نه‌بێت‪ ،‬زۆری��ن �ه‌ی خه‌ڵك و‬ ‫جه‌ماوه‌ر له‌ كاتی ڕیفراندۆم ده‌ریدەخات‬ ‫كه‌ ده‌ستووریان ده‌وێت یان نایانه‌وێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬بۆ ته‌نها پارتی ڕازی نییه‌ و‬

‫پێداگری له‌سه‌ر ڕیفراندۆمی ده‌ستوور‬ ‫ده‌كات؟‬ ‫زان��ا ڕۆستایی‪ :‬گێڕانه‌وه‌ی پرۆژە‬ ‫نییه‌ بۆ په‌رله‌مان‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی په‌رله‌مان‬ ‫گفتوگۆی له‌سه‌ر م��ادده ‌به‌ م��ادده‌ی‬ ‫پرۆژەی ده‌ستوور نه‌كردووه‌‪ ،‬په‌رله‌مان‬ ‫ته‌نها وه‌كو یه‌ك پارچ ‌ه ده‌نگی پێداوه‌‪ ،‬به‌‬ ‫به‌ڵی یان به‌ نه‌خێر‪.‬‬ ‫گێڕانه‌وه‌ی ده‌ستوور بۆ گفتوگۆ‪،‬‬ ‫ل ‌ه الیه‌ن لیژنه‌یه‌كی پسپۆڕەوه‌ كه‌ له‌‬ ‫الی �ه‌ن الیه‌نه‌ سیاسییه‌كانه‌و ‌ه ی��ان له‌‬ ‫الیه‌ن په‌رله‌مانه‌و ‌ه داده‌نرێن‪ ،‬پێشرتیش‬ ‫لیژنه‌یه‌ك بوو له‌ ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مان‪ ،‬واته‌‬ ‫په‌رله‌مانی و ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مانیی تێدا‬ ‫ده‌بێت‪ .‬نابێت بگێڕدرێته‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان‪.‬‬

‫یاساییه‌كانی ئه‌وان ده‌ڵێن‪ ،‬یاسایی نییه‌ كه‌‬ ‫بگه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ب����ه‌ی����ان‪ :‬الی���ه‌ن���ه‌ك���ان���ی ت��ری‬ ‫كۆبوونه‌وه‌كه‌ی ئێو ‌ه له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێم چی بوون‪ ،‬ئه‌وه‌ی الی ئێوه‌ جێی‬ ‫سه‌رنج بووبێت؟‬ ‫زانا ڕۆستایی‪ :‬به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێم دڵسۆزی كه‌من‪ ،‬زۆربه‌ی‬ ‫ئه‌و خه‌ڵكانه‌ی ك ‌ه له‌گه‌ڵیان كۆده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌ره‌و ب��اری توندیی هانی ده‌ده‌ن و‬ ‫كه‌مرت قسه‌ی مه‌سڵه‌حه‌تی بۆ ده‌كرێت‬ ‫و ڕێگاچاره‌ی نیشان ده‌درێ��ت‪ ،‬زیاتر‬ ‫ڕێگای ئاڵۆزكردنی نیشان ده‌درێت‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫به‌ ڕای من باش نییه‌‪ .‬منیش پێم وت وا‬ ‫پێویسته‌ ئێمه‌ دڵسۆزان ‌ه ڕێگای چاره‌‬

‫و ده‌ربازبوون ل ‌ه قه‌یران پێشنیار‬ ‫بكه‌ین بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ئاگری ئاڵۆزییه‌كان خۆشرت بكه‌ین‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬بۆ ڕیفراندۆم خراوه‌ته‌‬ ‫ئێستاوه‌ و له‌ كاتی خۆیدا ئه‌نجام‬ ‫نه‌دراوه‌ له‌ناو خه‌ڵكدا؟‬ ‫زان��ا ڕۆستایی‪ :‬ئێمه‌یش به‌‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێمامن وت بۆ له‌م‬ ‫كاته‌دا مه‌سه‌له‌ی ده‌ستوور گه‌رم‬ ‫ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬پێنج ساڵه‌ پ��رۆژەك�ه‌‬ ‫نوورساوه‌ و دواكه‌وتووه‌‪ ،‬ئێستا بۆ به‌‬ ‫چه‌ند مانگێك تێپه‌ڕێرنێت‪ .‬خولێكی‬ ‫په‌رله‌مانی ت���ه‌واو ب���ووه‌‪ ،‬خولی‬ ‫دووه‌م پرۆژەكه‌مان په‌سه‌ند كرد‪،‬‬ ‫ڕیفراندۆمامن بۆ نه‌كرد‪ ،‬وا خولی‬ ‫سێهه‌م هاتووه‌ و خه‌ریك ‌ه ته‌واو‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬واباش ‌ه له‌ خولی چواره‌م كه‌‬ ‫ده‌ستی پێكرد‪ ،‬له‌وانه‌ی ‌ه لە نه‌خشه‌ی‬ ‫سیاسیی هه‌رێم ته‌حالوفاتی تر بێته‌‬ ‫كایه‌وه‌‪ ،‬حكومه‌ت به‌ جۆرێكی تر‬ ‫ته‌فسیر بكرێت‪ ،‬ئه‌وكاته‌ گفتوگۆ‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ستوور بكرێت‪ .‬له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫گونجاوتر بێت‪ ،‬نه‌ك ل ‌ه كۆتایی ئه‌م‬ ‫خوله‌دا‪ ،‬ئه‌مه‌م به‌ سه‌رۆكی هه‌رێم‬ ‫وت‪ .‬سه‌رۆكی هه‌رێم هه‌ر باسی‬ ‫ئه‌وه‌ی ده‌كرد كه‌ له‌سه‌ر كه‌ركووك‬ ‫و ناوچ ‌ه دابڕاوه‌كان دواكه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫وتوومانه‌ ئه‌مڕۆ و ئه‌مڕۆ نا‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئه‌وانیش بێنه‌و ‌ه س�ه‌ر هه‌رێم و‬ ‫به‌شداریی ڕیفراندۆمه‌ك ‌ه بكه‌ن‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم تا ك �ه‌ی چ���اوه‌ڕێ‌ بكه‌ین؟‬ ‫حه‌زمان ده‌كرد ئه‌وانیش ده‌نگیان‬ ‫هه‌بوایه‌‪ .‬ئه‌و ‌ه یه‌كێك له‌ پاساوه‌كان‬ ‫بوو‪.‬‬

‫بوونی ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسیی حزبێك ب ‌ه سه‌رۆكی ده‌سته‌ی ن ‌هزاهه‌‪ ،‬مشتومڕی لێده‌كه‌وێته‌و ‌ه‬

‫«هه‌ر كاتێك یاساكه‌ جێبه‌ج ‌ێ كرا‪ ،‬ده‌بێت وه‌زیر و به‌رپرسه‌كان بچنه‌ زیندان»‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬زریان جه‌وهه‌ر‬ ‫دواى ئه‌وه‌ی ئه‌ندامێكی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسیی حزبی زه‌حمه‌تكێشانی كوردستان‬ ‫ب��وو ب� ‌ه س �ه‌رۆك��ی ده‌س��ت �ه‌ی ن�ه‌زاه�ه‌‪،‬‬ ‫فراكسیۆنه‌كانی په‌رله‌مان هه‌ریه‌كه‌ به‌‬ ‫شێوه‌یه‌ك له‌ باره‌یه‌و ‌ه ده‌دوێن‪ .‬ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مانێك پێی وای � ‌ه «ئ �ه‌م ده‌سته‌یه‌‬ ‫سه‌ركه‌وتوو نابێت‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و كه‌سه‌ی‬ ‫سه‌رۆكیه‌تی‪ ،‬قوه‌تی كه‌مرته‌ له‌و كه‌سانه‌ی‬ ‫گه‌نده‌ڵی ده‌كه‌ن»‪ .‬یه‌كێكی دیك ‌ه ده‌ڵێت‬ ‫«ب ‌ه الی زه‌حمه‌تكێشانه‌و ‌ه ته‌نها پۆست و‬ ‫پاره‌ و مووچه‌ی ئه‌ندامانی حزب گرنگه‌‪،‬‬ ‫جه‌ماوه‌ر به‌ الیه‌وه‌ زۆر گرنگ نییه‌»‪.‬‬ ‫ئ��ارام ق��ادر‪ ،‬سه‌رۆكی فراكسیۆنی‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪ ،‬وت��ی «ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫ئه‌مه‌ی ده‌ویست ك ‌ه گه‌نده‌ڵی به‌رده‌وام‬ ‫بێت‪ .‬سه‌رۆكی ده‌سته‌كه‌ ل ‌ه پارتێكی‬ ‫بچووك بێت‪ ،‬تا نه‌توانێ‌ قسه‌ بكات‪ .‬بۆیه‌‬ ‫پێامن وای ‌ه هیچ كارا نابێ‌ له‌ كاره‌كانیدا‪،‬‬ ‫ته‌نها ئ �ه‌وه‌ نه‌ب ‌ێ كه‌ بڵێن پۆسته‌كه‌‬ ‫پ��ڕك �راوه‌ت �ه‌وه‌»‪ .‬ن��اوب �راو ل �ه‌ب��اره‌ی ئه‌و‬ ‫قسه‌یه‌ی سه‌رۆكی په‌رله‌مانیش ك ‌ه ده‌ڵێت‬ ‫بۆ بێالیه‌نی ئه‌م كه‌سه‌مان داناوه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫«هیچ بنه‌مایه‌كی نییه‌ و په‌یوه‌ندیی‬ ‫به‌وه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو بۆ ئه‌وه‌یه‌ بڵێن كه‌‬ ‫ئه‌و ‌ه ده‌سته‌ی له‌و شێوه‌یه‌مان هه‌یه‌‪.‬‬

‫تا خ��ودی ده‌سته‌ و یاساكانی دروست‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬په‌رله‌مانیش كۆتایی دێ��ت»‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی رازیبوونی ئه‌و پارته‌ به‌وه‌ی‬ ‫ك ‌ه له‌ ئه‌گه‌ری سه‌ركه‌وتوو نه‌بوونی‪،‬‬ ‫سه‌رۆكی فراكسیۆنی كۆمه‌ڵ وتی «به‌‬ ‫الی زه‌حمه‌تكێشانه‌وه‌ ته‌نها پۆست و‬ ‫پاره‌ و مووچه‌ی ئه‌ندامانی حزب گرنگه‌‪،‬‬ ‫جه‌ماوه‌ر به‌ الیه‌وه‌ زۆر گرنگ نییه‌»‪ .‬الی‬ ‫خۆیشیه‌وه‌ سه‌میر سه‌لیم له‌ فراكسیۆنی‬ ‫یه‌كگرتوو‪ ،‬وتی «ڕووب�ه‌ڕووب��وون�ه‌وه‌ی‬ ‫گه‌نده‌ڵی ئه‌مڕۆ ل ‌ه كوردستان گه‌یشتووه‌ته‌‬ ‫ئاستێك‪ ،‬ن ‌ه به‌ ده‌سه‌اڵت‪ ،‬نه‌ به‌ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و ده‌سته‌ی نه‌زاهه‌ و ته‌نانه‌ت شه‌قامیش‬ ‫چاره‌سه‌ر نابێت‪ .‬بارودۆخی شه‌فافی و‬ ‫ده‌سته‌به‌ری نه‌زاهه‌‪ ،‬له‌ كوردستان نییه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌م ده‌سته‌ی ‌ه هیچ كاریگه‌ریی نابێت‬ ‫ل ‌ه رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵكاران و‬ ‫بتوانێ‌ دادگاییان بكات‪ .‬ئه‌م ده‌سته‌یه‌ش‬ ‫هه‌نگاوێكه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم پێم وانییه‌ واقیعی‬ ‫ئیداری و سیاسیی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫بوار به‌م حاڵه‌ته‌ بدات»‪ .‬ناوبراو ده‌شڵێت‬ ‫«ئۆپۆزسیۆنیش په‌له‌یه‌تی له‌ شه‌فافی و‬ ‫ئاشكرابوونی گه‌نده‌ڵی و چوارچێوه‌ دانان‬ ‫بۆ ده‌سته‌ی نه‌زاهه‌ و ده‌سته‌به‌ربوونی‬ ‫ه �ه‌ل��وم �ه‌رج��ی ب �ه‌ره‌ن��گ��ارب��وون �ه‌وه‌ی‬ ‫گه‌نده‌ڵی‪ ،‬نه‌ك به‌ شكڵی مامه‌ڵه‌كردن‪.‬‬ ‫زه‌مینه‌ی ده‌سته‌ی ن ‌هزاهه‌ش گونجاو‬

‫نییه‌‪ ،‬هه‌ر شتێك زه‌مینه‌ی گونجاو نه‌بوو‪،‬‬ ‫ناتوانێ‌ ئامانجی پرۆسه‌ك ‌ه به‌دیبهێنێ‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌س ‌ه ئه‌ندامی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسیی پارتی و یه‌كێتیش بێت‪ ،‬نه‌ك هی‬ ‫حزبێكی بچووكی وه‌كو زه‌حمه‌تكێشان»‪.‬‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ئه‌مین‪ ،‬له‌ فراكسیۆنی‬ ‫گۆڕان‪ ،‬وتی «ئه‌م ده‌سته‌ی ‌ه سه‌ركه‌وتوو‬ ‫نابێت‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی سه‌رۆكی‬ ‫ده‌سته‌ی نه‌زاهه‌یه‌‪ ،‬قوه‌تی كه‌مرت ‌ه له‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی كه‌ گه‌نده‌ڵی ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئه‌سته‌مه‌ بتوانرێت یاسا ب ‌ه سه‌ریاندا‬ ‫جێبه‌ج ‌ێ بكرێت‪ .‬جگه‌ له‌وه‌ش‪ ،‬بارودۆخی‬ ‫كوردستان ئاڕاسته‌كه‌ی به‌ره‌و ئه‌و ‌ه نیی ‌ه‬ ‫یاسا سه‌روه‌ر بێت‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و یاسایانه‌ی‬ ‫په‌یوه‌ندییان ب ‌ه بابه‌تی داراییه‌و ‌ه هه‌یه‌‪،‬‬

‫پشتگو ‌ێ خ��راون‪ ،‬زیاتر به‌ میزاج كار‬ ‫ده‌ك �ه‌ن‪ .‬یاسای ده‌سته‌ی نه‌زاهه‌ش ل ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی ئه‌و ج��ۆره‌ یاسایانه‌دایه‌‪.‬‬ ‫بۆی ‌ه هه‌ر كاتێك یاسای ده‌سته‌ی نه‌زاه ‌ه‬ ‫جێبه‌جێ‌ كرا‪ ،‬ئه‌وانه‌ی ئێستا له‌ حوكمدان‪،‬‬ ‫ل ‌ه وه‌زیر و به‌رپرسه‌كان‪ ،‬ده‌بێت بچن ‌ه‬ ‫زیندان»‪.‬‬ ‫س��ۆزان شه‌هاب‪ ،‬سه‌رۆكی لیستی‬ ‫كوردستانی‪ ،‬وتی «له‌بری حوكمدانی‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ی ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬با هه‌موومان‬ ‫هه‌نگاو ب�ه‌ره‌و نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی و‬ ‫ده‌ركردنی یاساكانی دژی گه‌نده‌ڵی و‬ ‫هه‌ڵدانه‌وه‌نه‌وه‌ی دۆسیه‌ی گه‌نده‌ڵكاران‬ ‫بنێین‪ .‬پێم سه‌یره‌ ئ�ه‌و خه‌ڵكانه‌ به‌م‬ ‫شێوه‌ی ‌ه ته‌فسیر بۆ هه‌موو هه‌نگاوێكی‬

‫ده‌سه‌اڵت ئه‌مه‌ی ده‌ویست‪ ،‬ك ‌ه گه‌نده‌ڵی‬ ‫به‌رده‌وام بێت‬ ‫سه‌رۆكی نه‌زاهه‌‪ ،‬قوه‌تی كه‌متر‌ه له‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی گه‌نده‌ڵی ده‌كه‌ن‬

‫حكومه‌ت ده‌ك��ه‌ن!»‪ .‬ناوبراو پێی وای ‌ه‬ ‫«حه‌ق نیی ‌ه مه‌سه‌له‌ی گه‌نده‌ڵی ته‌نها‬ ‫بخرێته‌ پاڵ یه‌كێتی و پارتی‪ ،‬چونكه‌ پێم‬ ‫وانییه‌ هه‌ر یه‌كێتی و پارتی له‌م واڵته‌‬ ‫كاربه‌ده‌ست و خاوه‌نكار بن‪ ،‬له‌ هه‌موو‬ ‫جۆرێكی تێدایه‌‪ .‬ئه‌م ده‌سته‌یه‌ش هه‌ر‬ ‫بۆ كاری حكومه‌ت نییه‌‪ .‬كه‌میی ماوه‌ی‬ ‫خولی په‌رله‌مانیش گرفت نییه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی ده‌سته‌ك��‌ش البچێت‪،‬‬ ‫ئه‌ندامانی ئه‌و ده‌سته‌یه‌ هه‌ر ده‌مێنن‪.‬‬ ‫بۆیه‌ به‌المه‌وه‌ سه‌یر ‌ه هه‌ندێك كه‌س‬ ‫بیركردنه‌وه‌یان ئه‌وه‌ند ‌ه كرچ و كاڵه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌م ده‌سته‌یه‌»‪ .‬سۆزان شه‌هاب‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ دان��ان��ی ئ �ه‌و پ��اڵ��ێ��وراوه‌ش‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫«ئه‌م كه‌سه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئۆپۆزسیۆن و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌‪ ،‬تا كاره‌كانی نه‌بێته‌ ده‌ستكه‌وت‬ ‫نه‌ بۆ ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬نه‌ بۆ ده‌س��ه‌اڵت‪.‬‬ ‫ئینشائه‌ڵاڵ به‌م زووانه‌ ده‌سته‌ی چاودێریی‬ ‫دارایی ده‌ستنیشان ده‌كه‌ین»‪.‬‬ ‫الی خۆشیه‌وه‌ گۆران ئازاد‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫مه‌كته‌بی سیاسیی حزبی زه‌حمه‌تكێشان‪،‬‬ ‫وت��ی «س��ه‌رۆك��ی ده‌س��ت��ه‌ی ن �ه‌زاه �ه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیی به‌ پاڵپشتیی حزبییه‌وه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ كه‌سێكی سه‌ربه‌خۆیه‌‪ .‬كاره‌كه‌شی‬ ‫سزادان نییه‌‪ ،‬ته‌نها سه‌ملاندنی گه‌نده‌ڵییه‌‬ ‫له‌ پ��رۆژەك��ان��دا‪ .‬ئ �ه‌وی تر بۆ دادوه‌ر‬ ‫جێده‌مێنێ‌ كه‌ زۆر كه‌س واده‌زانێ‌ كاری‬

‫ئه‌م ده‌سته‌یه‌ ب ‌ه جۆرێكه‌ هه‌ر كه‌س‬ ‫گه‌نده‌ڵی بكات‪ ،‬پۆلیس ده‌نێرێت له‌‬ ‫ماڵه‌كەی ده‌ریده‌هێنێ‌»‪ .‬له‌باره‌ی ئه‌و‬ ‫قسانه‌ی ئۆپۆزسیۆنیشەوە به‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫كه‌س ‌ه سه‌ركه‌وتوو نابێت‪ ،‬ناوبراو ده‌ڵێت‬ ‫«ئێستاش زووه‌ بڕیار بده‌ین‪ ،‬جارێ‌ ده‌بێ‌‬ ‫بزانین ئه‌م یاسا و ئالیه‌تانه‌ی كه‌ سه‌رۆكی‬ ‫ئه‌م ده‌سته‌یه‌ كاری پێده‌كات‪ ،‬چۆنه‌‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫ئه‌وكات بڕیار بده‌ین سه‌ركه‌وتوو ده‌ب ‌‬ ‫یان نا‪ .‬گه‌نده‌ڵیش ئه‌مڕۆ له‌ كوردستان‬ ‫له‌ ئاستێكدایه‌ كه‌س ناتوانێت بڵێت من‬ ‫ێ ده‌رباز ده‌كه‌م‪ ،‬ب ‌ه ده‌سه‌اڵت‬ ‫خۆمی ل ‌‬ ‫و ئۆپۆزسیۆنه‌وه‌‪ .‬ك��اری ئه‌م سه‌رۆك ‌ه‬ ‫ته‌نها دیاریكردنی ناو و پرژەكه‌ و بڕی‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌‪ ،‬كاری به‌وه‌ نییه‌ ئه‌م پرۆژە‬ ‫هی به‌رپرسی كام الیه‌نه‌یه‌‪ .‬بۆی ‌ه به‌الی‬ ‫ئێمه‌و ‌ه گرنگ ئه‌وه‌ی ‌ه ئه‌ركی سه‌رشانی‬ ‫ێ بكه‌ین‪ .‬كاتێ‌ زانیشامن‬ ‫خۆمان جێبه‌ج ‌‬ ‫كاره‌ك ‌ه شتێكی شكڵییه‌‪ ،‬ئ �ه‌وا قسه‌ی‬ ‫خۆمان ده‌كه‌ین‪ .‬ره‌نگ ‌ه ئێمه‌ش به‌و كار ‌ه‬ ‫رازی نه‌بین‪ ،‬چونك ‌ه ب ‌هڕاستی ئه‌و پۆسته‌‬ ‫بۆ ئیشه‌‪ ،‬كه‌ لێی نه‌گه‌ڕان ئیش بكات‪،‬‬ ‫ئه‌و كات نه‌ ئێمه‌‪ ،‬ن ‌ه ئه‌و هاوڕێیه‌شامن‬ ‫كار ناكات‪ .‬رێگریشامن لێ‌ نه‌كه‌ن‪ ،‬به‌‬ ‫جۆرێك كار ده‌كه‌ین كه‌ دڵی هه‌موو‬ ‫الی �ه‌ك رازی بكه‌ین‪ ،‬دی��ار ‌ه مه‌به‌ستم‬ ‫خاوه‌ن حه‌قه‌»‪.‬‬


‫‪2‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌مم ‌ه ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫ئێران هێرۆ ئیرباهیم ئەحمەدى له‌وباره‌یه‌وه‌ ئاگادار كردووه‌ته‌و ‌ه‬

‫كۆسره‌ت ڕه‌سوڵ ده‌بێت ‌ه سكرتێر و به‌رهه‌م ساڵحیش سه‌رۆك كۆمار‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫بڕیاره‌ پۆستی سكرتێری گشتیی‬ ‫یه‌كێتیی نیشتیامنی و س���ه‌رۆك‬ ‫كۆماری عێراق یه‌كال ببێته‌وه‌‪ ،‬ئێرانیش‬ ‫له‌وباره‌یه‌و ‌ه هێرۆ ئیرباهیم ئه‌حمه‌د‪،‬‬ ‫هاوسه‌ری تاڵه‌بانی و ئه‌ندامی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسیی یه‌كێتیی ئاگادار كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و زانیارییانه‌ی (به‌یان) له‌‬ ‫سه‌رچاوه‌ی تایبه‌ته‌وه‌ ده‌ستی كه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫ئێران بۆ جێگره‌وه‌ی پۆستی سه‌رۆك‬ ‫كۆمار‪ ،‬به‌رهه‌م ساڵح‪ ،‬جێگری دووه‌می‬ ‫سكرتێری یه‌كێتیی نیشتیامنی و بۆ‬ ‫جێگره‌وه‌ی پۆستی سكرتێری یه‌كێتی‪،‬‬ ‫ك��ۆرسه‌ت ڕەس���وڵ‪ ،‬جێگری یه‌كه‌می‬ ‫سكرتێری یه‌كێتیی نیشتیامنیی قبوڵه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش بووه‌ت ‌ه جێی ناڕەزایی به‌شێك‬

‫سه‌رچاوه‌یه‌ وتیشی «یه‌كێتی ویستی‬ ‫ل �ه‌ ڕێ��ی ڕێكخستنه‌كانیه‌و ‌ه ئ �ه‌و ‌ه‬ ‫بڵێت كه‌ به‌و بڕیاره‌ ناڕازین و بۆ ئه‌و‬ ‫مه‌به‌سته‌ش ڕێكخستنه‌كانیان ئاگادار‬ ‫ك��رده‌و ‌ه كه‌ ده‌س��ت ب ‌ه ئاهه‌نگگێڕان‬ ‫بكه‌ن و له‌ ماوه‌یه‌كی كه‌مدا له‌ چه‌ند‬ ‫شه‌وی ڕابردوودا یاریی ئاگرین و ته‌قه‌ی‬ ‫زۆر كران‪ ،‬له‌ كاتێكدا ئه‌و كارانه‌ ته‌نیا‬ ‫ده‌ڤه‌ری سه‌وزی گرته‌وه‌»‪.‬‬ ‫له‌ درێژەی ئه‌و هه‌واڵنه‌ی ئێراندا‪،‬‬ ‫ئ��ه‌و حكومه‌ته‌ بانگێشتی دكتۆر‬ ‫به‌رهه‌می ك��ردووه‌ و له‌ چه‌ند رۆژی‬ ‫راب���ردوودا ن��اوب�راو س�ه‌ردان��ی ئێرانی‬ ‫كرده‌وه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند یه‌كێتی وای پیشان دا‬ ‫سه‌ردانه‌ك ‌ه نافه‌رمیی ‌ه و خێزانییه‌‪ .‬به‌پێی‬ ‫ئه‌و زانیارییانه‌ش كه‌ له‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‬ ‫نزیك له‌ ده‌سه‌اڵتی ئێرانه‌و ‌ه (به‌یان)‬

‫له‌ ب�ه‌رپ��رس و ك��ادران��ی یه‌كێتی‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫نێویشیاندا هێرۆ ئیرباهیم ئه‌حمه‌د‪،‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ ئێران بانگێشتی هێرۆ خانی‬ ‫ك���ردووه‌ و له‌ ك��ۆب��وون�ه‌وه‌ له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ئاگاداریان كردووه‌ته‌وه‌ و ناوبراویش‬ ‫ناڕەزایی پیشان نه‌داوه‌‪.‬‬ ‫دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی هێرۆ ئیرباهیم‬ ‫ئه‌حمه‌د‪ ،‬ئه‌و هه‌وڵه‌ی ئێران ناڕەزایی‬ ‫لێكه‌وته‌وه‌‪ .‬سه‌رچاوه‌یه‌ك ك ‌ه نه‌یویست‬ ‫ن���اوی ب�ڵاوب��ك �ه‌ی��ن �ه‌وه‌‪ ،‬ب � ‌ه (ب �ه‌ی��ان)‬ ‫ی ڕاگه‌یاند «یه‌كێتی بۆ ڕێگری له‌و‬ ‫ناڕەزایه‌تییانه‌ و پیشاندانی ئ�ه‌وه‌ی‬ ‫تاڵه‌بانی له‌ ژیاندا م��اوه‌ و پێویسته‌‬ ‫باس ل ‌ه جێگره‌وه‌ی نه‌كرێت‪ ،‬هه‌ستا به‌‬ ‫باڵوكردنه‌وه‌ی چه‌ند وێنه‌یه‌كی تاڵه‌بانی‬ ‫كه‌ باس له‌و ‌ه ده‌كه‌ن نوێیه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫زوو ئه‌و وێنانه‌ ڕەخنه‌ی لێگیرا»‪ .‬ئه‌و‬

‫ده‌ستی كه‌وتووه‌‪ ،‬ئێران مه‌رجی ئه‌وه‌ی‬ ‫دان��اوه‌ بۆ دانانی به‌رهه‌م ساڵح‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌ژێر هه‌یمه‌نه‌ی بارزانی بێت ‌ه ده‌ره‌و ‌ه و‬ ‫هێنده‌ ل ‌ه ئاستیدا ده‌سته‌مۆ نه‌بێت‪.‬‬ ‫به‌پێی لێدوانه‌ جیاوازه‌كانیش‪،‬‬ ‫باڵوكردنه‌وه‌‌ی ئه‌و وێنانه‌ی تاڵه‌بانی‬ ‫وه‌اڵم�� ‌ه بۆ ب�ه‌ره�ه‌م ساڵح و بۆ ئه‌و‬ ‫په‌رله‌مانتارانه‌ی عێراقیش كه‌ داوای‬ ‫جێگره‌وه‌ی تاڵه‌بانی ده‌كه‌ن‪ .‬هه‌روه‌ك‬ ‫م��وئ�ه‌ی�ه‌د ت �ه‌ی��ب‪ ،‬وت�ه‌ب��ێ��ژی لیستی‬ ‫كوردستانی وتوویه‌تی «ده‌ركه‌وتنی مام‬ ‫جه‌الل كۆتایی به‌و مشتومڕە هێنا كه‌‬ ‫داوای جێگره‌وه‌ی بكرێت»‪.‬‬ ‫(به‌یان) بۆ وه‌رگرتنی ڕای یه‌كێتی‬ ‫په‌یوه‌ندیی به‌ چه‌ند به‌رپرسێكیانه‌وه‌‬ ‫ێ وه‌اڵم‬ ‫ك��رد‪ ،‬ب�ه‌اڵم په‌یوه‌ندییه‌كان ب ‌‬ ‫بوون‪.‬‬

‫تا پارتی رازی نه‌بێت‪ ،‬ده‌ستوور ناگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ په‌رله‌مان‬

‫«كه‌مینه‌یه‌ك له‌ هه‌رێم وا هه‌ستده‌كه‌ن ده‌ستوور زامنی به‌رده‌وامیدان ‌ه ب ‌ه حوكمیان»‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬سه‌ید نامی‬ ‫الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆن رایده‌گه‌یه‌نن‬ ‫ك ‌ه تا دڵنیا نه‌بنه‌و ‌ه ل ‌ه گێڕانه‌وه‌ی ده‌ستوور‬ ‫بۆ گفتوگۆكردن له‌سه‌ری پێش ریفراندۆم‪،‬‬ ‫تێبینییه‌كانی خۆیان له‌سه‌ر ده‌ستوور‬ ‫ناخه‌نه‌ ڕوو‪ .‬په‌رله‌مانتارێكی یه‌كێتیش‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت تا پارتی رازی نه‌بێت‪،‬‬ ‫گفتوگۆ له‌سه‌ر ده‌ستوور ناكرێت‪.‬‬ ‫تۆفیق كه‌ریم‪ ،‬ئه‌ندامی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسیی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪ ،‬دەرب��اره‌ی‬ ‫تێبینی و ڕەخنه‌كانیان له‌سه‌ر پرۆژەیاسای‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ ،‬وت��ی «ئێمه‌ وه‌ك��و كۆمه‌ڵی‬

‫ئیسالمی بۆ دیاریكردنی تێبینییه‌كانی‬ ‫خۆمان له‌سه‌ر ده‌س��ت��وور‪ ،‬لیژنه‌یه‌كی‬ ‫تایبه‌متان پێكهێناوه‌ ل ‌ه كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی‬ ‫یاساناس و مافناس‪ ،‬لیژنه‌كه‌مان ماوه‌یه‌كه‌‬ ‫دیراسه‌یه‌كی وردی پرۆژەی ده‌ستووریان‬ ‫كردووه‌ و تێبینی خۆیان ئاماده‌ كردووه‌‪،‬‬ ‫بێگومان هه‌ركاتێك لێامن داوا بكه‌ن‪،‬‬ ‫ئاماده‌ین بیانخه‌ین ‌ه ڕوو و بیانده‌ینه‌ الیه‌نی‬ ‫په‌یوه‌ندیدار و له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌كانی تری‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیشدا راوێژ ده‌كه‌ین‪ .‬حه‌مته‌ن‬ ‫ئه‌وانیش تێبینیی خۆیان هه‌یه‌ و یاداشتیان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ ل ‌ه ورده‌كاریدا‪ .‬ئه‌گینا له‌گه‌ڵ‬ ‫دوو الیه‌نه‌كه‌ی تری ئۆپۆزسیۆندا پرس و‬

‫ڕامان ك��ردووه‌ و تێبینییه‌كامنان ڕوون و‬ ‫ئاشكران له‌سه‌ر ده‌ستوور»‪.‬‬ ‫ده‌رب����اره‌ی ئ �ه‌و الی�ه‌ن��ان�ه‌ی زیاتر‬ ‫تێبینییان له‌سه‌ر پرۆژەیاساك ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬تۆفیق‬ ‫كه‌ریم بۆ (به‌یان) وتی «له‌سه‌ر چه‌ند‬ ‫الیه‌نێك تێبینییه‌كان هه‌یه‌‪ ،‬بۆ منوون ‌ه ئه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ فراوانه‌ی دراو ‌ه به‌ سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێم‪ .‬له‌كاتێكدا ده‌س�ه‌اڵت��ی سیاسی‬ ‫په‌رله‌مانییه‌‪ ،‬كه‌چی ده‌سه‌اڵتێكی زۆر‬ ‫دراوه‌ ب ‌ه سه‌رۆكی هه‌رێم»‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری ژووری لێكۆڵینه‌وه‌ی‬ ‫س��ی��اس��ی��ی ب���زوت���ن���ه‌وه‌ی گ��ۆڕان��ی��ش‬ ‫رای��ده‌گ��ه‌ی��ه‌ن��ێ��ت «ت���ا ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن‬

‫دڵ��ن��ی��ان �ه‌ب��ێ��ت �ه‌و ‌ه ل����ه‌وه‌ی ده‌س��ت��وور‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬تێبینییه‌كامنان له‌سه‌ر‬ ‫ده‌ستوور ناده‌ین ‌ه ده‌س���ه‌اڵت»‪ .‬یوسف‬ ‫محه‌مه‌د‪ ،‬بۆ (به‌یان) وتی «ده‌ب ‌ێ جار ‌ێ‬ ‫پێش هه‌موو شتێك یه‌كالببێته‌وه‌‪ ،‬ئایا ئه‌م‬ ‫پ��رۆژەی ده‌ستوور ‌ه گفتوگۆ ده‌كرێته‌و ‌ه‬ ‫پێش ئه‌وه‌ی بخرێته‌ راپرسییەوە یان نا‪،‬‬ ‫ئینجا ئه‌و كاته‌ الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫بڕیار ده‌ده‌ن كه‌ تێبینییه‌كانی خۆیان‬ ‫بخه‌نه‌ڕوو»‪.‬‬ ‫ده‌رب���اره‌ی زاڵبوونی كه‌مینه‌یه‌ك‬ ‫به‌سه‌ر ڕای الیه‌نه‌كانی تری هه‌رێمدا‪،‬‬ ‫یوسف محه‌مه‌د‪ ،‬وتی «له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و‬

‫كه‌مینه‌یه‌ وا هه‌ست ده‌كات ئه‌م پرۆژەی‬ ‫ده‌س��ت��ووره‌ رێگای بۆ خۆش ده‌ك��ات بۆ‬ ‫ماوه‌یه‌كی دوور و درێژ حوكمی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان بكات‪ ،‬هه‌روه‌كو چۆن ئه‌و‬ ‫نیزام ‌ه سیاسییانه‌ی ل �ه‌ رۆژه �ه‌اڵت��ی‬ ‫ناو ‌هڕاست هه‌بوون ل ‌ه میرس و تونس و‬ ‫یه‌مه‌ن و لیبیا‪ ،‬ك ‌ه كه‌مینه‌یه‌ك حوكمی ئه‌و‬ ‫واڵته‌ی ده‌كرد‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه ماوه‌یه‌كی كه‌مدا ل ‌ه‬ ‫ڕێگه‌ی شۆڕشه‌كانه‌و ‌ه ڕووخێرنان‪ ،‬ئه‌مانیش‬ ‫وا هه‌ست ده‌كه‌ن ئه‌م پرۆژەی ده‌ستوور ‌ه‬ ‫زامنی به‌رده‌وامیدان ب ‌ه حوكمیان ده‌كات‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه پشتگیری ده‌كه‌ن»‪.‬‬ ‫الی خ��ۆی��ش��ی �ه‌وه‌‪ ،‬گ���ۆران ئ���ازاد‪،‬‬

‫په‌رله‌مانتاری یه‌كێتی ل ‌ه په‌رله‌مانی‬ ‫ك��وردس��ت��ان‪ ،���وت��ی «زۆری��ن � ‌ه ك�ه‌ ده‌ڵێن‬ ‫ده‌بێت ده‌ستوور بگه‌ڕێته‌و ‌ه ب ‌ه ته‌وافوق‪،‬‬ ‫ته‌وافوقیش ده‌بێت هه‌موو هێزه‌كان رازی‬ ‫بن‪ ،‬جا هه‌ر هێزێك بێت‪ ،‬ئێستا كه‌ پارتی‬ ‫رازی نییه‌‪ ،‬ناكرێت‪ ،‬چونك ‌ه مه‌بده‌ئی‬ ‫ته‌وافوق تێكده‌چێت»‪.‬‬ ‫ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌ی یه‌كێتی پێشی وایه‌‬ ‫تا پارتی رازی نه‌بێت‪ ،‬ده‌ستوور ناگه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ پ�ه‌رل�ه‌م��ان‪ .‬ن��اوب �راو وتیشی «به‌ڵێ‌‬ ‫به‌ته‌ئكید تا پارتی رازی نه‌بێت‪ ،‬ناكرێت‪،‬‬ ‫مه‌سه‌له‌ك ‌ه پارتی نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو خودی‬ ‫مه‌بده‌ئی ته‌وافوقه‌»‪.‬‬

‫په‌رله‌مان و پارێزگا گله‌یی ئه‌و ‌ه ده‌كه‌ن كه‌ پرسیان پێنه‌كراو ‌ه‬

‫ئیداره‌ی ڕاپه‌ڕین ئاڵوگۆڕ به‌ شوێنی به‌ڕێوه‌به‌ری ناحی ‌ه و سه‌رۆك شاره‌وانییه‌كان ده‌كات‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬زریان جه‌وهه‌ر‬ ‫ماوه‌یه‌ك ‌ه له‌ سنوری ئیداره‌ی‬ ‫س �ه‌رب �ه‌خ��ۆی ڕاپ���ه‌ڕی���ن‪ ،‬ئ��اڵ��وگ��ۆڕی‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وەب���ه‌ری ن��اح��ی � ‌ه و س���ه‌رۆك‬ ‫شاره‌وانییه‌كان ده‌كرێت‪ ،‬هه‌ریه‌ك ‌ه ل ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫چوارچێوه‌ی سنوره‌كه‌ی خۆیدا‪ ،‬ب ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی هیچ هۆكارێكی دیار هه‌بێت‪.‬‬ ‫نه‌هرۆ محه‌مه‌د‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ن��اح��ی �ه‌ی ح��اج��ی��اوا‪ ،‬ك��ه‌ ف�ه‌رم��ان��ی‬ ‫گواستنه‌وه‌ی بۆ ده‌رك �راوه‌ بۆ ناحیه‌ی‬ ‫هه‌ڵشۆ‪ ،‬وتی «من نهێنی ئه‌م كاره‌ نازانم‪،‬‬

‫له‌و الیه‌نانه‌ بپرسن كه‌ ئه‌م فه‌رمانه‌مان‬ ‫بۆ ده‌رده‌ك��ه‌ن‪ .‬ئه‌مه‌ یه‌كه‌م جاریشم‬ ‫نییه‌ كه‌ له‌ ناحیه‌یه‌كه‌وه‌ بۆ ناحیه‌یه‌كی‬ ‫تر ده‌گوازرێمه‌وه‌»‪ .‬به‌ختیار ئه‌حمه‌د‪،‬‬ ‫سه‌رۆكی شاره‌وانیی ڕانیه‌‪ ،‬وتی «تا‬ ‫ئێستا فه‌رمانی ڕەسمیم بۆ ده‌رنه‌چووه‌‪،‬‬ ‫له‌م یه‌ك دوو ڕۆژە فه‌رمانی گواستنه‌وه‌م‬ ‫بۆ ده‌رده‌چێت‪ ،‬به‌اڵم نازانم بۆ كوێ‌‪،‬‬ ‫ئه‌وكات قسه‌ ده‌ك��ه‌م بۆ ڕاگه‌یاندن‬ ‫كه‌ بۆچی ده‌مگوازنه‌وه‌‪ ،‬ئێستا هیچ‬ ‫ق��س �ه‌ی �ه‌ك ن���اك���ه‌م»‪ .‬ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری‬ ‫ناحیه‌یه‌كیش كه‌ نه‌یویست ناوی ئاشكرا‬

‫بكرێت‪ ،‬سه‌ره‌ڕای نیگه‌رانی‪ ،‬وتی «ئه‌م ‌ه‬ ‫هیچ مانایه‌كی نییه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت كاروباری‬ ‫هاوواڵتیانیش دواده‌خ���ات‪ ،‬تا ئێمه‌‬ ‫ڕادێین له‌گه‌ڵ ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییانه‌ی‬ ‫بۆی ده‌گوازرێینه‌وه‌»‪.‬‬ ‫حه‌مید عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬سه‌رۆكی ئیداره‌ی‬ ‫سه‌ربه‌خۆی ڕاپه‌رین‪ ،‬بۆ (به‌یان) وتی‬ ‫«ئه‌م كاره‌مان زیاتر بۆ تاقیكردنه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌مانه‌وێت بزانین كام له‌مانه‌ باشرتین‬ ‫كه‌سه‌ بۆ ئه‌و شوێنه‌ی بۆی ده‌چێت‪.‬‬ ‫ژیانیش هه‌مووی تاقیكردنه‌وه‌یه‌ و‬ ‫په‌یوه‌ندی ب ‌ه ناوخۆی ئیدرای خۆمانه‌و ‌ه‬

‫هه‌یه‌»‪ .‬كاروان ساڵح‪ ،‬ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫ناوخۆی په‌رله‌مان وتی «ئه‌م كار ‌ه بێ‌‬ ‫ئاگاداریی ئێمه‌یه‌ و هیچ ئاگامان لێی‬ ‫نییه‌‪ .‬ك ‌ه ئ�ه‌م ئاڵوگۆڕه‌ش بۆ ئه‌و ‌ه‬ ‫بێت كه‌ ته‌نها كه‌سێك ماوه‌یه‌كی زۆر‬ ‫له‌ شوێنێك بێت‪ ،‬ئه‌وا دیكتاتۆری تاك‬ ‫دروست ده‌بێت‪ ،‬كارێكی باشه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫با له‌بری ئه‌م ئاڵوگۆڕییه‌ خۆجێیه‌‪ ،‬با‬ ‫ئاڵوگۆڕی نێوان به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌كانی‬ ‫سنوری پارتی و یه‌كێتی بكرێت له‌‬ ‫هه‌ولێر و سلێامنییه‌وه‌ بێت‪ ،‬تاكو ئه‌م‬ ‫دوو ئیداریی ‌ه ب ‌ه ئاشكرا نه‌مێنێت‪.‬‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌كانی پارتی بچنه‌‬ ‫سلێامنی و یه‌كێتی بێت ‌ه هه‌ولێر»‪.‬‬ ‫دان��ا عه‌بدولكه‌ریم‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێامنی وتی‬ ‫«ئێمه‌ ئێستا له‌وپه‌ڕی نیگه‌رانیداین كه‌‬ ‫هیچ پرسامن پێ ناكرێت له‌ ئاڵوگۆڕی‬ ‫ئه‌م پۆستانه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا ده‌بێت به‌پێی‬ ‫یاسا له‌ پارێزگارێكه‌وه‌ تا به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ناحیه‌یه‌ك ب ‌ه ڕەزامه‌ندیی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارێزگا بێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێستا به‌ هۆی‬ ‫بڕیارێكی په‌رله‌مان ئه‌م ده‌سه‌اڵتانه‌‬ ‫له‌ ئێمه‌ وه‌رگیراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬تا خولێكی‬

‫ت��ر»‪ .‬ن��اوب �راو وتیشی «ب��ۆ ئ �ه‌وه‌ش‬ ‫چه‌ند جاریك سه‌ردانی سه‌رۆكایه‌تیی‬ ‫په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم و‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكامنان ك��ردووه‌‬ ‫و داوام��ان لێ‌ ك��ردوون هه‌ڵبژاردنی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگاكان بكرێت‪ ،‬تا‬ ‫ئه‌و كاته‌ هه‌ر كه‌سێك داده‌نرێت‪ ،‬به‌‬ ‫ڕەزامه‌ندیی خه‌ڵكی ناوچه‌ك ‌ه بێت‪،‬‬ ‫ده‌سه‌اڵتیش ئه‌م كاره‌ ناكات‪ ،‬تا ئه‌م‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ی هه‌یه‌تی ل ‌ه ده‌ستی چه‌ند‬ ‫كه‌سێكدا بیهێڵێته‌و ‌ه و شۆڕنه‌بێته‌وه‌ بۆ‬ ‫خوارێ‌»‪.‬‬

‫چه‌ندین كه‌موكووڕیی تێدایه‌ و پێدانی ته‌نده‌ریش له‌ گه‌نده‌ڵییه‌كانیه‌تی‬

‫بودجه‌ی ‪2013‬ی كه‌ركووك به‌ بڕی ‪ 919‬ملیار دینار په‌سه‌ند كرا‬ ‫شڤان جه‌باری‪ .‬كه‌ركووك‬ ‫دوای پێنج مانگ له‌ چ��اوه‌ڕوان��ی‪،‬‬ ‫دواجار ل ‌ه كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌نووسیدا‬ ‫ب��ودج �ه‌ی په‌سه‌ندكراوی ساڵی ‪2013‬‬ ‫ل���ه‌الی���ه‌ن ئ �ه‌ن��ج��ووم �ه‌ن��ی پ��ارێ��زگ��ای‬ ‫كه‌ركووكه‌وه‌ ڕاگه‌یه‌نرا که‌ بڕی ‪ 919‬ملیار‬ ‫دینارە‪ .‬جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجوومه‌نی‬

‫پارێزگاش هۆكاری دواخستنی بودجه‌كه‌ی‬ ‫خسته‌ ئه‌ستۆی حكومه‌تی ناوه‌ند‪ .‬ئاماژەی‬ ‫به‌وه‌ش كرد درێژە به‌ ته‌رخانكردنی پاره‌ی‬ ‫دروستكردنی خ �ه‌ن��ده‌ق ب��ۆ پشتێنه‌ی‬ ‫ئه‌منی دراون له‌گه‌ڵ دابینكردنی بودجه‌ی‬ ‫دیاریكراو بۆ كڕینی وزه‌ی ك��اره‌ب��ا بۆ‬ ‫وێستگه‌ی تازه‌ و ریاز و خزمه‌تگوزارییه‌‬ ‫سرتاتیژییه‌كانی تر‪.‬‬

‫ئیرباهیم خه‌لیل‪ ،‬ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫دارایی له‌ ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووك‪،‬‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه (به‌یان) ڕایگه‌یاند «بوودجه‌ی‬ ‫س��اڵ��ی ‪2013‬ی ش���اری ك��ه‌رك��ووك به‌‬ ‫كۆمه‌ڵێك كه‌موكووڕییه‌وه‌ په‌سه‌ند كراوه‌ و‬ ‫ده‌شكرێت بڵێین له‌ باشرتین حاڵیدا بوو»‪.‬‬ ‫نه‌جات حسێن‪ ،‬سه‌رۆكی لیژنه‌ی‬ ‫ن��ه‌زاه�� ‌ه ل � ‌ه ئ�ه‌ن��ج��ووم�ه‌ن��ی پ��ارێ��زگ��ا‪،‬‬

‫پێی وای�� ‌ه گه‌نده‌ڵییه‌كانی ب��ودج� ‌ه ل ‌ه‬ ‫په‌سه‌ندكردن نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو ل ‌ه پێدانی‬ ‫ته‌نده‌ر و جێبه‌جێكردنی پ��ڕۆژەك��ان و‬ ‫كه‌مته‌رخه‌مییه‌كانی به‌ڵێنده‌ره‌‪ .‬هۆكاری‬ ‫نه‌توانینی به‌رەنگاره‌بوونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی‬ ‫ل ‌ه ش��اره‌ك�ه‌ش��دا نه‌بوونی ئه‌ندازیاری‬ ‫چاودێرییه‌‪ ،‬ه �ه‌ر ئ��ه‌وه‌ش وای��ك��ردوو ‌ه‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌كان سه‌رتاپای پڕۆژەكانی‬

‫كه‌ركووك بگرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ب��ودج��ه‌ی س��اڵ��ی ‪2012‬ی ش��اری‬ ‫كه‌ركووك به‌ بڕی ‪ 561‬ملیار دینار په‌سه‌ند‬ ‫كرا‪ .‬له‌ كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌نووسیدا دكتۆر‬ ‫نه‌جمه‌دین كه‌ریم‪ ،‬پارێزگاری كه‌ركووك‬ ‫ڕایگه‌یاند «‪%94‬ی سه‌رف ك�راوه‌»‪ .‬به‌اڵم‬ ‫به‌پێی ئ�ه‌و زانیارییه‌ی له‌ به‌رده‌ستی‬ ‫(به‌یان)دایە‌‪ ،‬له‌ كۆی ‪ 561‬ملیار دینار‌‪،‬‬

‫‪ 172‬ملیاری لێ سه‌رف كراوه‌ و ‪ 389‬ملیار‬ ‫دیناریشی لێ ماوه‌ته‌و ‌ه و خراوه‌ت ‌ه سه‌ر‬ ‫بودجه‌ی ساڵی ‪ 2013‬شاری كه‌ركووك‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا بودجه‌ی ساڵی ‪530 ،2013‬‬ ‫ملیار دیناره‌ و ئه‌و ‪ 389‬ملیار دیناره‌ش بڕە‬ ‫پاره‌ی ماوه‌ی دوو ساڵی ڕابردوو بوو‪ ،‬خرایه‌‬ ‫سه‌ری‪ ،‬كۆی گشتیی پاره‌ی ساڵی ‪2013‬ى‬ ‫كه‌ركووك كردی ‌ه ‪ 919‬ملیار دینار‪.‬‬


‫‪5‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ ،‬ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تیی یه‌كێتیی نیشتیامنی بۆ به‌یان‪:‬‬

‫ئه‌وه‌ی ئۆتۆمبێله‌كه‌ی خۆی‬ ‫سووتاندووه‌‪ ،‬هه‌ڵسووڕاوی گۆڕانه‌‬ ‫له‌باره‌ی شێوازی خۆشحاڵیی هاوواڵتیان بۆ وێنه‌كانی تاڵه‌بانی و هه‌ڵوێستی یه‌كێتی له‌باره‌ی سێبار ‌ه خۆكاندیدكردنه‌وه‌ی‬ ‫بارزانی و مه‌سه‌له‌ی پێدانی ناسنامه‌ی عێراقی ب ‌ه كوردانی ڕۆژهه‌اڵت و بوونی باره‌گاكانی یه‌كێتی له‌ بینای حكومه‌ت‬ ‫و كه‌مكردنه‌وه‌ی كۆمیته‌كانیان له‌ سنووری ڕاپه‌ڕین و په‌یوه‌ندییه‌كانیان له‌گه‌ڵ گۆڕان‪ ،‬عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫سه‌ركردایه‌تی و به‌رپرسی مه‌ڵبه‌ندی ڕانیه‌ی یه‌كێتیی نیشتیمانیی كوردستان‪ ،‬وه‌اڵمی پرسیاره‌كانی (به‌یان) ده‌داته‌وه‌‪.‬‬ ‫ گفتوگۆ‪ :‬زریان جه‌وهه‌ر‬

‫ب��ه‌ی��ان‪ :‬ئ��ه‌م خۆشحاڵبوونه‌ی‬ ‫به‌ بۆنه‌ی باشرتبوونی تاڵه‌بانییەوە‬ ‫ده‌رده‌بڕدرێن‪ ،‬تا چه‌ند ئێوه‌ له‌گه‌ڵیدان‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا ده‌بینین هاوواڵتیان بریندار‬ ‫ده‌كرێن‪ ،‬خه‌ڵكی ئۆتۆمبێلی خۆیان‬ ‫ده‌سووتێنن‪ ،‬تاڵه‌بانیش خۆی له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌م جۆره‌ ده‌ربڕینه‌یه‌؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬دیاره‌ مام‬ ‫ج �ه‌الل موڵكی هه‌موو كوردستانه‌‪،‬‬ ‫ئێمه‌ وه‌ك یه‌كێتی‪ ،‬مام جه‌الل ته‌نها به‌‬ ‫موڵكی یه‌كێتی نازانین‪ .‬ئاماده‌نه‌بوونی‬ ‫مام جه‌الل ئه‌و ڕاستییه‌ی زیاتر دووپات‬ ‫كردووه‌ته‌وه‌ كه‌ مام جه‌الل كاریگه‌ریی‬ ‫خۆی هه‌یه‪ .‬دوای دیارنه‌مانی پێنج‬ ‫م��ان��گ‪ ،‬ق��س�ه‌ی ج��ۆراوج��ۆر ده‌ك��را‪،‬‬ ‫ئێستاش كه‌ ده‌رك�ه‌وت خه‌ڵك خۆشی‬ ‫ده‌رده‌بڕێت‪ .‬دیاره‌ ده‌ربڕینی خۆشیش‬ ‫هه‌ر ئه‌وه‌ نییه‌ ته‌قه‌ و هۆكار بێت‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫وه‌ك یه‌كێتی‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ین خه‌ڵك به‌‬ ‫جۆریك خۆشی ده‌ربڕێت كه‌ زیانی‬ ‫نه‌بێت بۆ خه‌ڵكی تر‪ .‬ئه‌م خۆشییه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كه‌سایه‌تییه‌كی ئه‌م میلله‌ته‌‬ ‫باش بووه‌‪ ،‬نه‌ك له‌ ئه‌نجامی ده‌ربڕینی‬ ‫ئه‌م خۆشییه‌ فیشه‌ك بته‌قێنی و گیانی‬

‫«‬

‫كه‌سانی تر بخه‌یته‌ مه‌ترسییه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬به‌اڵم جگه‌ له‌ ته‌قه‌كردن‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ �ه‌وه‌ش��دا خه‌ڵك ئۆتۆمبێل‬ ‫ده‌سووتێنن؟‬ ‫ع�ه‌دن��ان��ی ح �ه‌م �ه‌ی مینا‌‪ :‬وه‌ك‬ ‫ب���اس ده‌ك�����ه‌ن‪ ،‬ه �ه‌ڵ��س��وڕاوێ��ك��ی‬ ‫گۆڕانه‌ له‌ سنووری ئێمه‌ ئۆتۆمبێلی‬ ‫خ��ۆی س��ووت��ان��دووه‌‪ ،‬ب��ۆ خۆشحاڵی‬ ‫ده‌ربڕین به‌بۆنه‌ی چاكبوونه‌وه‌ی مام‬ ‫ج �ه‌الل��ەوە‪ ،‬ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ده‌ربڕینی‬ ‫خۆشی مه‌ده‌نییانه‌ین‪ ،‬نه‌ك له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌ربڕینێك كه‌ زیانی بۆ خه‌ڵك هه‌ب��ت‪،‬‬ ‫سوپاسیشیان ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬له‌گه‌ڵ گه‌رمه‌ی ته‌قه‌كردن‬ ‫و خ��ۆش��ی ده‌رب���ڕی���ن‪ ،‬الیه‌نگرانی‬ ‫په‌یجه‌كانی پارتی و سایته‌كانی نزیك‬ ‫له‌ پارتی‪ ،‬چه‌ندین شتیان باڵوده‌كرده‌وه‌‬ ‫كه‌ گومانیان له‌ ڕاستبوونی وێنه‌كانی‬ ‫مام جه‌الل دروست ده‌كرد؟‬ ‫عه‌دنانی ح�ه‌م�ه‌ی مینا‌‪ :‬ئێمه‌‬ ‫پێوستامن ب��ه‌وه‌ نییه‌ ه�ه‌واڵ��ی درۆ‬ ‫دابه‌زێنین‪ ،‬موزایه‌ده‌ به‌سه‌ر كه‌سی‬ ‫ت���ره‌وه‌ ب��ك �ه‌ی��ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ده‌رك���ه‌وت‬ ‫ب�ه‌ ئ��ام��اده‌ن�ه‌ب��وون��ی م��ام ج��ه‌الل چ‬

‫پێوستمان به‌و‌ه‬ ‫نییه‌ هه‌واڵی درۆ‬ ‫دابه‌زێنین و‬ ‫موزایه‌ده‌ به‌سه‌ر‬ ‫كه‌سی تره‌وه‌ بكه‌ین‬

‫«‬

‫ب��ۆش��ای��ی�ه‌ك دروس���ت ب���وو‪ ،‬كه‌سی‬ ‫یه‌كه‌می الیه‌نه‌ سیاسییه‌كان چه‌ند‬ ‫هه‌ستیان به‌و بۆشاییه‌ ك��ردووه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫یه‌كێك به‌شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان بۆی‬ ‫پاڕاوه‌ته‌وه‌ كه‌ ته‌ندروستیی باش بێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬كه‌سی یه‌كه‌می الیه‌نه‌كانی‬ ‫كوردستان توانییان بۆشایی مام جه‌الل‬ ‫پڕ بكه‌نه‌وه‌؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینه‌‪ :‬بە غیابی‬ ‫مام جه‌الل ئه‌زمه‌یه‌كی قووڵ دروست‬ ‫ب��وو‪ ،‬ت��ا ئێستا ئ��ه‌م ئ�ه‌زم�ه‌ی�ه‌ هه‌ر‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬نه‌گه‌یشتووه‌ته‌ ئه‌نجام‪ ،‬ئومێد‬ ‫ده‌كه‌ین بگاته‌ ئه‌نجام به‌ حیكمه‌تی‬ ‫ساسه‌مته‌دارنی ك��ورد‪ ،‬به‌ هه‌موویان‬ ‫بۆشایی مام جه‌الل پڕ بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب�ه‌ی��ان‪ :‬له‌ س��ن��ووری مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫ڕان��ی�ه‌ كۆمه‌ڵێك كۆمیته‌ ه�ه‌ب��وون‪،‬‬ ‫ئه‌م كۆمیتانه‌ ئێستا به‌ چوار كۆمیته‌‬ ‫ده‌كرێن به‌ یه‌ك كۆمیته‌‪ ،‬كه‌مكردنه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌م كۆمیتانه‌ بۆ؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬ده‌مانه‌وێت‬ ‫ناوماڵی خۆمان ڕێكبخه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫هه‌موو باره‌گایانه‌ له‌ناو شاره‌كان‬ ‫نه‌مێنن‪ ،‬به‌ زی��اده‌ی ده‌زانین‪.‬كادیری‬ ‫حزبیش هه‌ر پله‌یه‌كی هه‌بێت‪ ،‬هه‌مان‬ ‫پله‌ی ده‌بێت‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌ركی تازه‌یان‬ ‫پێده‌سپێرین‪ .‬نابێت له‌ پشت مێزه‌وه‌‬ ‫دانیشێت‪ ،‬ئێمه‌ حزبی خه‌ڵك بووین‪،‬‬ ‫پێویسته‌ بچینه‌وه‌ ناو خه‌ڵك‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬بۆ پێشرت په‌رته‌وازه‌ بووه‌؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬نه‌خێر‪،‬‬ ‫ناو یه‌كێتی په‌رته‌وازه‌ نه‌بووه‌‪ ،‬تۆكمه‌‬ ‫و باش بووه‌‪ ،‬به‌اڵم كۆمیته‌كامنان زۆر‬ ‫بووه‌‪ ،‬ده‌مانه‌ویت كه‌می بكه‌ینه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬زۆرێ��ك له‌ خه‌ڵكی پێیان‬ ‫وایه‌ ئه‌م كۆمیتانه‌ ته‌نها بۆ ڕازیبوونی‬ ‫ئه‌ندامانی گۆڕان دروستكراون‪ ،‬ئێستا‬ ‫كه‌ ئه‌ندامان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ ناو یه‌كێتی‬ ‫و دڵنیابوون له‌ گه‌ڕانه‌وه‌یان‪ ،‬ئێوه‌ش‬ ‫كۆمیته‌کان الده‌به‌ن؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬پێوستامن‬ ‫به‌ خه‌ڵك فریودان نییه‌‪ ،‬بڕوامان به‌‬ ‫ئازادیی فكری هه‌یه‌‪ ،‬یه‌كێتی حزبی‬ ‫گه‌وره‌یه‌‪ ،‬هه‌ركه‌سێك بڕوای به‌ یه‌كێتی‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ده‌توانێت له‌ناو یه‌كێتی‬ ‫خه‌بات بكات‪ .‬پیوستامن به‌ ده‌ستبڕین‬ ‫و فرت و فیڵ نییه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬ئێستا په‌یوه‌ندیتان له‌گه‌ڵ‬

‫هه‌ڤااڵنی ناو‬ ‫گۆڕان‬ ‫كادیر و‬ ‫سه‌ركرده‌ی‬ ‫یه‌كێتی بوون‬

‫گۆڕان چۆنه‌؟‬ ‫ع���ه‌دن���ان���ی ح���ه‌م���ه‌ی م��ی��ن�ه‌‪:‬‬ ‫په‌یوه‌ندیامن له‌ كوردستان له‌گه‌ڵ‬ ‫ه�ه‌م��ووالی�ه‌ك باشه‌‪ ،‬پێویستامن به‌‬ ‫دۆستایه‌تی هه‌یه‪ .‬به‌رژەوه‌ندیی بااڵی‬ ‫خۆمان‪ ،‬دۆستایه‌تی باش ده‌خوازێت‪.‬‬ ‫گۆڕانیش یه‌كێكه‌ له‌و الیه‌نانه‌‪ ،‬جگه‌‬ ‫ل��ه‌وه‌ش ئێمه‌ و گ��ۆڕان مێژوویه‌كی‬ ‫هاوبه‌شامن هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬گۆڕان به‌شێكه‌ له‌ ڕابردووی‬ ‫یه‌كێتی؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬هه‌ڤااڵنی‬ ‫ناو گۆڕان كادیر و سه‌ركرده‌ی یه‌كێتی‬ ‫بوون‪ ،‬له‌ ڕابردووی ناسڕێنه‌وه‌‪ ،‬باش و‬ ‫خراپامن به‌ یه‌كه‌وه‌ كردووه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬یه‌كێتی هه‌وڵ ده‌دات بۆ‬ ‫زیندووكردنه‌وه‌ی ڕێكه‌وتنی ده‌باشانی‬ ‫نێوان تاڵه‌بانی و نه‌وشیروان‪ ،‬پارتیش‬ ‫به‌ جۆریك له‌ جۆره‌كان نیگه‌رانه‌ له‌‬ ‫زیندوكردنه‌وه‌ی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌‪ ،‬بۆ؟‬ ‫تاچه‌ند پارتی زیامنه‌ند ده‌بێت لێی؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬نه‌مبیستووه‌‬ ‫پارتی ئیحراج بێت به‌و په‌یوه‌ندییه‌ی‬ ‫ئێمه‌ و گ��ۆڕان‪ .‬یه‌كێتی په‌یوه‌ندیی‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ر الیه‌ك ببه‌ستێت‪ ،‬ڕێكه‌وتنی‬ ‫سرتاتیژیی له‌گه‌ڵ پارتی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ئاگایان له‌و بابه‌تانه‌ هه‌یه‌‪ ،‬پێشرتیش‬ ‫ئاگایان لێ‌ بووه‌‪ .‬به‌ دزیشه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫گۆڕان دانانیشین‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬كه‌واته‌ هه‌ر ڕێكه‌وتنێك‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ه��ه‌ر الی��ه‌ك ب��ك �ه‌ن‪ ،‬نابێت‬ ‫تیكبگیرێت له‌گه‌ڵ ڕێكه‌وتنی سرتاتیژی؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬جا بۆچی‬ ‫پێچه‌وانه‌ بێت‪ ،‬ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت هێزه‌‬ ‫سیاسییه‌كانی كوردستان هه‌موومان‬ ‫بۆ ب �ه‌رژەوه‌ن��دی��ی ب��ااڵی كوردستان‬ ‫یه‌كده‌نگ بین‪ ،‬خۆ نایه‌ین چاڵ بۆ‬ ‫یه‌كرتی هه‌ڵكه‌نین‪ .‬تۆش ده‌ته‌وێت‬ ‫شتێكی پێ دروست بكه‌یت و بیكه‌یته‌‬ ‫مانشێت‪ ،‬بره‌و به‌ ڕۆژنامه‌كه‌ت بده‌یت‪،‬‬ ‫دڵنیابه‌ ئ���ه‌وه‌ت الی م��ن ده‌س��ت‬ ‫ناكه‌وێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬ئه‌گه‌ر یه‌كێتی پشتگیریی‬ ‫سێباره‌ كاندیدكردنه‌وه‌ی بارزانیی‬ ‫نه‌كرد‪ ،‬ڕێكه‌وتنی سرتاتیژی چی به‌سه‌ر‬ ‫دێت؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینه‌‪ :‬جارێ‌ دیار‬ ‫نییه‌ كێ‌ خۆی كاندید ده‌كات‪ ،‬هه‌موو‬

‫«‬

‫كه‌سیش مافی خۆكاندیدكردنی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫با پێش ڕووداو نه‌كه‌وین‪ ،‬بۆ باسی‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌كه‌ی‪ ،‬كوڕ نه‌بووه‌‪ ،‬بۆ كاڵوی‬ ‫بۆ ده‌درووی‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬ب �ه‌اڵم ئێستا جۆرێك له‌‬ ‫دووبه‌ره‌یی هه‌یه‌ له‌ناو یه‌كێتی دژی‬ ‫خۆكاندیدكردنه‌وه‌ی ب��ارزان��ی‪ ،‬ئه‌م‬ ‫دژبوونه‌ به‌ كوێ‌ ده‌گات؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬ڕەسمی‬ ‫سیاسه‌تی یه‌كێتی‪ ،‬مه‌كته‌بی سیاسی و‬ ‫سه‌ركردایه‌تی ده‌یكات‪ ،‬ئه‌و سیاسه‌ته‌ش‬ ‫كه‌ ڕاگ�ه‌ی�ه‌ن�را‪ ،‬هه‌موو ئه‌ندامێكی‬ ‫یه‌كێتی ده‌بێت پێوه‌ی ئیلتزام بكات‪.‬‬ ‫ب �ه‌ی��ان‪ :‬ئ��ێ��وه‌ تائێستا ب��ڕی��اری‬ ‫فه‌رمیتان نه‌داوه‌ بۆ كاندیدكردنه‌وه‌ی‬ ‫بارزانی؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬من نازانم‪،‬‬ ‫كه‌ تۆ بیستووته‌ بۆم باس بكه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌ی���ان‪ :‬ب��ا بێینه‌ س���ه‌ر ئ �ه‌و‬ ‫مه‌ڵبه‌نده‌ی تۆ لێی به‌رپرسی‪ ،‬ئیداره‌ی‬ ‫س�ه‌رب�ه‌خ��ۆ گ��ۆڕان��ك��اری ل�ه‌ س��ه‌رۆك‬ ‫ش��اره‌وان��ی و به‌ڕێوبه‌ری ناحیه‌كان‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئیوه‌ش ته‌نها كادیری حزبی‬ ‫خۆتانی لێ داده‌نێن؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‪ :‬حكومه‌ت‬ ‫سیاسه‌تی خ��ۆی هه‌یه‌‪ ،‬چی بكه‌ین‬ ‫له‌م سنوره‌ خه‌ڵكی یه‌كێتی زۆره‌‪ ،‬خۆ‬ ‫ناكرێت بێ‌ به‌شیان بكه‌ین‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬له‌م ماوه‌یه‌دا له‌ سنووری‬ ‫مه‌ڵبه‌نده‌كه‌ت هه‌اڵیه‌كی گ �ه‌وره‌‬ ‫دروس��ت بوو له‌ پێدانی ناسنامه‌ بە‬ ‫كوردانی ڕۆژه �ه‌اڵت‪ ،‬هاوشێوه‌ی ئه‌و‬ ‫ك��اره‌ی پارتی كردویه‌تی له‌ سنوری‬ ‫دهۆك بۆ كوردانی ڕۆژئاوا و باكوور و‬ ‫به‌كارهێنانیان بۆ ده‌نگدان‪ ،‬ئێوه‌ بۆ ئه‌م‬ ‫كاره‌تان كرد؟‬ ‫ع �ه‌دن��ان��ی ح �ه‌م �ه‌ی مینا‌‪ :‬من‬ ‫نه‌مبیستووه‌ خه‌ڵك بێت به‌ ئاسانی‬ ‫ناسنامه‌ وه‌ربگرێت‪ .‬ئێمه‌ به‌شێكین له‌‬ ‫عێراق‪ ،‬به‌پێی ڕێنامیی وه‌زاره‌تی ناوخۆ‬ ‫و ئه‌م ڕێنامییه‌ی كه‌ هه‌یه‪ ‌،‬ده‌ڵێت‬ ‫ئه‌گه‌ر كه‌سێك خزمی نزیكی هه‌بێت‪،‬‬ ‫پێش س�ه‌رژم��ێ��ری��ی س��اڵ��ی ‪ 57‬لێره‌‬ ‫بووبێت‪ ،‬ئه‌وا بۆی هه‌یه‌ كه‌ ناسنامه‌‬ ‫وه‌رگرێت‪ ،‬به‌ داخه‌وه‌ كه‌ خه‌ڵك لێره‌‬ ‫هه‌ندێك شت بۆ موزایه‌داتی سیاسی‬ ‫دروست ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬به‌اڵم به‌ ده‌یان و سه‌دان‬

‫له‌م سنور‌ه‬ ‫خه‌ڵكی یه‌كێتی‬ ‫زۆره‌‪ ،‬خۆ‬ ‫ناكرێت بێ‌‬ ‫به‌شیان بكه‌ین‬

‫«‬

‫فۆڕم پڕكراونه‌ته‌وه‌؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬با هه‌ر‬ ‫ف��ۆڕم پ��ڕب��ك�ه‌ن�ه‌وه‌‪ ،‬گ��رن��گ ئ�ه‌وه‌ی� ‌ه‬ ‫ئه‌نجامه‌كه‌ی چی ده‌بێت‪ ،‬تۆش فۆڕم‬ ‫پڕبكه‌رەوه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی زیاتر ناڕەزایی‬ ‫لێوه‌ دروست بووه‌‪ .‬الی سێ‌ الیه‌نه‌كه‌ی‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن‪ ،‬ئ��ه‌و ك���اره‌ ل �ه‌ كاتی‬ ‫نزیكبونه‌وه‌ی هه‌ڵبژاردن بووه‌؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینه‌‪ :‬ئینجا كه‌‬ ‫ئێمه‌ ناسنامه‌مان بۆ هه‌زار كه‌س كرد‪،‬‬ ‫هه‌ڵبژاردن ده‌به‌ینه‌وه‌؟! ئه‌وه‌ شتێكی‬ ‫هیچه‌‪ ،‬هه‌ر بۆ هه‌اڵی ڕاگه‌یاندن كردیان‪،‬‬ ‫به‌و سێ مانگه‌ به‌چی ده‌گه‌ین‪ ،‬چۆن‬ ‫ده‌چێته‌ به‌غدا و فۆڕمی بۆ ده‌رده‌كه‌ین؟‬ ‫له‌ ناوچه‌ دابڕێرناوه‌كانی خانه‌قین ‪47‬‬ ‫ه��ه‌زار ك�ه‌س ن��اوی نه‌هاتبووه‌وه‌ بۆ‬ ‫ده‌نگدان‪ ،‬چجای ئ �ه‌وه‌ی ئێمه‌ بچین‬ ‫خه‌ڵك له‌ شوێنی تر بێنین ناسنامه‌ی بۆ‬ ‫بكه‌ین‪ .‬من نازانم له‌ شوێنی تر ئه‌مه‌‬ ‫كرابێت‪ ،‬باوه‌ڕیش ناكه‌م به‌و ڕێنامییانه‌‬ ‫تا ئێستا ده‌ كه‌س وه‌ریگرتبێت‪ .‬هاوواڵتی‬ ‫هه‌یه‌ سێ‌ ساڵه‌ خه‌ریكی مامه‌ڵه‌یه‌‪،‬‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ ناسنامه‌ وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬زۆربه‌ی بینا و كۆمیته‌كانی‬ ‫یه‌كێتی له‌ سنووری ئیداره‌ی ڕاپه‌ڕین‪،‬‬ ‫ل �ه‌ شوێنی گشتیدان‪ ،‬بیرت ل �ه‌و ‌ه‬ ‫نه‌كردووه‌ته‌وه‌ ئه‌م شوێنه‌ گشتییان ‌ه‬ ‫بگه‌ڕێرنێته‌وه‌ بۆ حكومه‌ت‪ ،‬به‌ بینای‬ ‫ئه‌م مه‌ڵبه‌نده‌ی تۆشه‌وه‌؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬سه‌رده‌می‬ ‫هه‌ڵبژاردن نزیك بوو‪ ،‬بۆ پروپاگه‌نده‌ و‬ ‫موزایه‌ده‌ ئه‌م باباتانه‌ ده‌وروژێنن‪ ،‬ئه‌م‬ ‫بینایه‌ی مه‌ڵبه‌ند موخابه‌رات بووه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌ی���ان‪ :‬ب����ه‌اڵم ك��ۆم��ی��ت �ه‌ك��ان‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ و خوێندنگه‌ بوون؟‬ ‫عه‌دنانی حه‌مه‌ی مینا‌‪ :‬ئه‌مان ‌ه‬ ‫تاپۆیان الی یه‌كێتیین‪ ،‬به‌ بڕیاری‬ ‫حكومه‌ت هه‌ر حزبێك بینای البێت‬ ‫یان ده‌بێت كرێ‌ ب��دات‪ ،‬یان ده‌بێت‬ ‫بیكڕێته‌وه‌ و تاپۆی بكات‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫كڕیامنه‌وه‌ و پاره‌مان دا‪ .‬یه‌كێتیش ته‌نها‬ ‫هێزی سیاسییه‌ كه‌ زۆرترین شوێنی‬ ‫گه‌ڕاندووه‌ته‌وه‌ بۆ حكومه‌ت‪ ،‬جیاواز ل ‌ه‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌ سیاسییه‌كان‪ ،‬نه‌ك هه‌ر‬ ‫پارتی‪ .‬ئومێد ده‌كه‌ین حزبه‌كان چاو ل ‌ه‬ ‫یه‌كێتی بكه‌ن بۆ گه‌ڕاندنه‌وه‌ی شوێن ‌ه‬ ‫گشتییه‌كان‪.‬‬

‫جارێ‌ دیار نیی ‌ه‬ ‫كێ‌ خۆی كاندید ده‌كات‬ ‫بۆ سه‌رۆكی هه‌رێم‪،‬‬ ‫هه‌موو كه‌سیش‬ ‫ئه‌و مافه‌ی هه‌یه‌‬


‫‪4‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫عه‌بدولجه‌بار ئه‌لجبوری‬

‫شه‌ڕی مزگه‌وته‌كان‬ ‫له‌ عێراق‬ ‫ڕێكخراوی هیومان ڕایتس‬ ‫وۆچ‪ ،‬حكومه‌تی مالیكی به‌‬ ‫«په‌لكێشكردنی عێراق به‌ره‌و‬ ‫شه‌ڕێكی تایه‌فیی نوێ‌» پێناسه‌‬ ‫ده‌كات‪ .‬ئه‌و هه‌موو ته‌قینه‌وانه‌شی‬ ‫كه‌ له‌سه‌ر خاكی عێراق ڕووده‌ده‌ن‬ ‫و مزگه‌وته‌كانیان كردووەته‌‬ ‫ئامانج‪ ،‬ئه‌و ڕاستییه‌ی سه‌ره‌وه‌‬ ‫پشتڕاست ده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬كه‌ له‌ واقیعدا‬ ‫ئه‌جێندایه‌كی تایه‌فیی له‌پشته‌وه‌یه‌‬ ‫و میلیشیا ئێرانییه‌كان سه‌رۆكایه‌تیی‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ شتێكی نهێنی نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌ لێدوانی سه‌ركرده‌كانیاندا به‌دیار‬ ‫ده‌كه‌وێت و هه‌موو شاشه‌ی كه‌ناڵه‌‬ ‫ئاسامنییه‌كانیانی پڕكردووه‌‪ ،‬له‌وانه‌ش‬ ‫كه‌ناڵی (العراقیه‌)ی حكومی‪ ،‬كه‌‬ ‫بووەته‌ بڵندگۆی ئه‌و ڕە‌هه‌نده‌‬ ‫تایه‌فییه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك زۆرێك له‌ كوتله‌‬ ‫سیاسییه‌كانیش دانی پێداده‌نێن‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی كه‌ له‌ توندوتیژییه‌‬ ‫تایه‌فییه‌كانی ئه‌م دواییه‌دا بیرنا‪،‬‬ ‫دژ به‌ خۆپیشاند ‌هرانی فه‌للوجه‌ و‬ ‫حه‌ویخه‌ و دیاله‌ و سامه‌ڕڕا‪ ،‬عێراق‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێته‌ شه‌ڕێكی تایه‌فی‪ ،‬كه‌‬ ‫له‌ الیه‌ن حكومی و حیزبییه‌كانه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵده‌گیرسێرنێت و به‌ ئاشكرا ده‌بنه‌‬ ‫جێبه‌جێكاری ئه‌جێندای ئێرانی‪.‬‬ ‫له‌ناو ئه‌و گرتن و تیرۆر‬ ‫و كوشتنه‌ی خۆپیشانده‌راندا‪،‬‬ ‫هێزه‌كانی حكومه‌ت ڕوویان كرده‌‬ ‫جۆرێكی تری كوشنت‪ ،‬ئه‌ویش به‌‬ ‫ئه‌نجامدانی ته‌قینه‌وه‌ له‌ به‌رده‌م‬ ‫مزگه‌وته‌كاندا و دواتریش بوو به‌‬ ‫«نیشانه‌گرتن و كوشتنی نوێژخوێنان‬ ‫له‌ دووره‌وه‌›‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌ زۆربه‌ی‬ ‫مزگه‌وته‌كاندا ڕوویداوه‌‪ ،‬به‌ تایبه‌تی‬ ‫له‌و شارانه‌ی كه‌ خۆپیشاندانیان تێدا‬ ‫بووه‌ (چه‌ند مزگه‌وتێك له‌ به‌غدا‪،‬‬ ‫ئیحسان له‌ دیاله‌‪ ،‬ساریه‌ و قه‌ره‌ته‌په‌‬ ‫له‌ كه‌ركووك‪ ،‬مزگه‌وته‌كانی موسڵ و‬ ‫ئه‌نبار و‪.)..‬‬ ‫ئه‌مجاره‌ شه‌ڕی مزگه‌وته‌كانی‬ ‫عێراق له‌ دوای شكستی‬ ‫حكومه‌تی مالیكییه‌وه‌‪ ،‬گه‌وره‌ترین‬ ‫شه‌هیدبوونی شه‌هیدانی‬ ‫نوێژخوێنانی به‌رده‌م مزگه‌وته‌كانه‌‬ ‫و گه‌وره‌ترین شه‌رمه‌زاریی‬ ‫ئه‌نجامده‌رانیشیه‌تی‪ ،‬ئه‌م پیالنه‌ش‬ ‫به‌ ئاشكرا و به‌ ئاگاداری و به‌‬ ‫به‌رچاو و پاڵپشتیی حكومه‌ت‬ ‫ئه‌نجام درا‪ ،‬كاتێك كه‌ له‌سه‌ر‬ ‫شاشه‌كان كۆبوونه‌وه‌كانی سه‌رۆكی‬ ‫سه‌حوه‌ (وسام الحردان) و سه‌رۆكی‬ ‫گرووپی ئه‌هلی حه‌ق بیرنان‪.‬‬ ‫ئینجا ته‌قینه‌وه‌كان و كوشتنی‬ ‫نوێژخوێنان و وتاربێژە‌كان و‬ ‫كۆتاپێهێنانی خۆپیشاندانه‌كان‬ ‫ده‌ستیان پێكرد‪ ،‬كه‌ بۆ ماوه‌ی زیاتر‬ ‫له‌ چوار مانگه‌ به‌رده‌وامن و به‌‬ ‫ته‌وجیهی ڕاسته‌وخۆی حكومه‌ت‬ ‫و نووسینگه‌ی فه‌رمانده‌ی گشتیی‬ ‫هێزه‌ چه‌كداره‌كان (فه‌رمانده‌ی‬ ‫هێزی وشكانی و فه‌ریق عه‌لی‬ ‫غێدان و به‌ڕێوه‌به‌ری نووسینگه‌ی‬ ‫فه‌رمانده‌ی گشتیی فاروق ئه‌عره‌جی‬ ‫و كه‌سانی تر) كۆتا پێهێرنان‪،‬‬ ‫له‌ كاتێكدا كه‌ پرۆسه‌ی سیاسی‬ ‫بوونی هه‌یه‌ و حكومه‌تی مالیكی‬ ‫له‌ شكستدایه‌ و سه‌رۆك كۆماری‬ ‫عێراقیش به‌ هۆی وه‌رگرتنی‬ ‫چاره‌سه‌ری پزیشكی‪ ،‬له‌ گۆڕە‌پانی‬ ‫سیاسیی عێراق دووره‌‪.‬‬ ‫و‪ .‬جهانگیر ئه‌حمه‌د‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫عێراق؛ واڵتێكی دژوار و كوتله‌یه‌كی یه‌كنه‌گرتوو‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫به‌ حوكمی مێژوو بێت یان‬ ‫ئێستا‪ ،‬عێراق هیچ كات واڵتێكی‬ ‫ئارام و یه‌كگرتوو نه‌بووه‌‪ ،‬به‌ڵكو له‌‬

‫كۆمه‌ڵێك پێكهاته‌ و ئاین و مه‌زهه‌ب‬ ‫و نه‌ته‌وه‌ی جیا جیا و تا ڕادده‌یه‌كیش‬ ‫دژ به‌ یه‌ك‪ ،‬دروست بووه‌‪ .‬ده‌توانین‬ ‫بشڵێین كه‌ كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌م هه‌موو‬ ‫ئاڕاسته‌ جیاوازه‌ ئیختیاری نه‌بووه‌ و‬

‫زۆره‌ملێ بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌م بابه‌ته‌ ڕۆژنامه‌وانییه‌دا‬ ‫ده‌یخوێننه‌وه‌‪ ،‬ته‌نها لێدوانی كاتێكی‬ ‫كه‌می به‌رپرسه‌ سیاسی و حزبی و‬ ‫حكومییه‌كانی ئه‌م واڵته‌یه‌‪ .‬مرۆڤ هه‌ر‬

‫ئه‌یاد عه‌الوی‪ :‬عێراق به‌ره‌و دۆزه‌خ مل ده‌نێت‬

‫حه‌سه‌ن عه‌له‌وی‪ :‬دروستبوونی هه‌رێمی سوننه‌ ئاشووبە‬

‫ئه‌یاد عه‌الوی‪ ،‬سه‌رۆكی لیستی عێراقیه‌‪ ،‬ڕایگه‌یاند «ماوه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫عێراق ب �ه‌ره‌و دۆزه‌خ مل ده‌نێت‪ ،‬س��ه‌ره‌ڕای بانگهێشتكردنی‬ ‫به‌رده‌وامامن بۆ الیه‌نه‌ سیاسییه‌ ناكۆكه‌كان كه‌ بنه‌مای شه‌راكه‌تی‬ ‫نیشتامنیی هه‌قیقی كارا بكه‌ن‪ ..‬به‌اڵم به‌ده‌مه‌وه‌نه‌چوونی ئه‌م‬ ‫بانگهێشتان ‌ه له‌ ئێستادا‪ ،‬خۆدزینه‌وه‌ی ‌ه له‌ به‌رپرسیارێتیی نیشتامنی‬ ‫و په‌لكێشكردنی چاره‌نووسی گه‌لی عێراقه‌ بۆ ئاشووب و كوشتار و‬ ‫وێرانكاریی‪ ،‬كه‌ كه‌س لێی ده‌رباز نابێت»‪ .‬ناوبراو هه‌روه‌ها داوای‬ ‫هاوكاری و ده‌ستوه‌ردانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان ده‌كات‪.‬‬

‫تاریق هاشمی‪ :‬ئه‌م جاره‌ ئێمه‌ جددین بۆ هه‌رێمی سوننه‌‬

‫به‌ خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و قه‌تره‌ لێدوانان ‌ه‬ ‫له‌ ده‌ریایه‌ك‪ ،‬ده‌گاته‌ ئه‌و بڕوایه‌ی‬ ‫ئه‌م واڵته‌ هه‌روه‌ك چۆن له‌ ڕابردوودا‬ ‫ئارامی و یه‌كگرتوویی به‌ خۆیه‌وه‌‬ ‫نه‌بینیوه‌‪ ،‬به‌ هه‌مان شێوه‌ و خراپرتیش‬

‫له‌ داهاتوودا ئاوا ده‌بێت‪ .‬مرۆڤ‬ ‫به‌ تێڕوانین له‌ واقیعی ئه‌م واڵته‌‪،‬‬ ‫ده‌گاته‌ ئه‌و بڕوایه‌ی تاكه‌ چاره‌سه‌ر‬ ‫هه‌ڵوه‌شان و لێكرتازانی عێراقه‌‪.‬‬

‫حه‌سه‌ن عه‌له‌وی‪ ،‬په‌رله‌مانتاری سه‌ربه‌خۆ و بیرمه‌ندی‬ ‫عێراقی ڕایگه‌یاند «چه‌سپاندنی بیرۆكه‌ی دروستكردنی هه‌رێمی‬ ‫سوننه‌ له‌ پارێزگاكانی ئه‌نبار و سه‌اڵحه‌ددین و موسڵ و چه‌ند‬ ‫پارێزگایه‌كی تر‪ ،‬كێشه‌ی سوننی شیعی دروست ناكات‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫كێش ‌ه ل ‌ه نێوان سوننه‌كان خۆیاندا دروست ده‌كات و ئاشووبێكی‬ ‫گه‌وره‌ ل ‌ه نێوان ئه‌و پارێزگایانه‌دا ده‌نێته‌وه»‪ .‬ناوبراو پێشی وابوو‬ ‫كه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ له‌ نێوان جه‌ماوه‌ری سوننه‌دا بخرێته‌‬ ‫ده‌نگه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا ده‌نگ ناهێنێت‪.‬‬

‫مه‌ریه‌م ڕیس‪ :‬گرێبه‌ستی نه‌وتیی كوردستان نایاساییه‌‬

‫تاریق هاشمی‪ ،‬جێگری ڕاوه‌دوون����راوی س �ه‌رۆك كۆماری‬ ‫عێراق‪ ،‬ڕایگه‌یاند «خه‌ڵكی ئه‌و پارێزگایانه‌ی كه‌ زۆرینه‌یان عه‌ره‌بی‬ ‫سوننه‌ن‪ ،‬ئاره‌زووی ئه‌وه‌یان هه‌ی ‌ه پارێزگاكانیان په‌ره‌پێبدرێن بۆ‬ ‫هه‌رێمێك به‌پێی ده‌ستوور‪ .‬ئێستا ئێم ‌ه له‌ قۆناغی یه‌كه‌مداین‪ ،‬واته‌‬ ‫گۆڕینی هه‌ر پارێزگایه‌ك به‌ هه‌رێمێك»‪ .‬ناوبراو وتیشی «چه‌ندین‬ ‫هه‌وڵ و كۆشش له‌ئارادان به‌ خاتری په‌له‌كردن له‌م پرۆسه‌ی گۆڕینه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها چه‌ندین توێژینه‌وه‌ و پ��رۆژە‌ و پالن و ئاماده‌سازیی‬ ‫پێویستییه‌كانی ڕاپرسیی میللی هه‌ن‪ .‬ئه‌م جاره‌ ئێمه‌ جددین»‪.‬‬

‫دوابه‌دوای ڕێكه‌وتنی كۆمپانیایه‌كی توركی له‌گه‌ڵ كۆمپانیای‬ ‫ئیكسۆن مۆبیل‪ ،‬بۆ ده‌رهێنانی نه‌وت له‌ هه‌رێمی كوردستان به‌‬ ‫هاوبه‌شی‪ ،‬مه‌ریه‌م ڕیس‪ ،‬ڕاوێژكاری سیاسیی سه‌رۆك وه‌زیرانی‬ ‫عێراق‪ ،‬ته‌ئكیدی ك��رده‌وه‌ ك ‌ه حكومه‌ته‌كه‌ی مالیكی‪ ،‬هه‌ر‬ ‫گرێبه‌ستێكی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان تایبه‌ت به‌ نه‌وت‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ر الیه‌نێكدا‪ ،‬ڕە‌تده‌كاته‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ ڕێكه‌وتنی نایاسایین‬ ‫ئه‌گه‌ر ڕە‌زامه‌ندیی حكومه‌تی ناوه‌ندیان له‌سه‌ر نه‌بێت‪.‬‬

‫عالیه‌ نوسه‌ییف‪ :‬با هۆشیار زێباری بگۆڕین به‌ كه‌سێكی عه‌ره‌ب‬

‫كوردستانی‪ :‬ده‌ركه‌وتنه‌وه‌ی تاڵه‌بانی كۆتایی به‌ جێگرتنه‌وه‌ هێنا‬

‫جارێكی تر عالیه‌ نوسه‌ییف‪ ،‬په‌رله‌مانتاری لیستی عێراقیه‌ی‬ ‫ئازاد‪ ،‬داوای له‌ حكومه‌تی ناوه‌ندی كرده‌وه‌ كه‌ هۆشیار زێباریی‬ ‫وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ بگۆڕێت و پۆسته‌كه‌ی بدات به‌ كه‌سایه‌تییه‌كی‬ ‫عه‌ره‌ب‪ .‬ناوبراو ڕایگه‌یاند «جێگه‌ی داخ ‌ه ك ‌ه ماوه‌ی ده‌ ساڵی‬ ‫ڕاب��ردوو زێباری شكستی هێنا ل �ه‌وه‌ی عێراق بكاته‌ واڵتێكی‬ ‫كاریگه‌ری جیهان و كراوه‌ به‌ ڕووی واڵتانی عه‌ره‌بیدا‪ ،‬به‌ڵكو به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‪ ‌،‬عێراق بووه‌ گۆڕە‌پانێكی كراوه‌ بۆ ده‌ستوه‌ردانی‬ ‫ده‌ره‌كی و ملمالنێی هه‌رێمی»‪.‬‬

‫موئه‌یه‌د ته‌یب‪ ،‬وته‌بێژی لیستی هاوپه‌یامنیی كوردستانی‬ ‫ڕایگه‌یاند «ده‌ركه‌وتنی ئاشكرای تاڵه‌بانی و قسه‌كردنی له‌گه‌ڵ‬ ‫تیم ‌ه پزیشكییه‌كه‌یدا‪ ،‬كۆتایی به‌و باسه‌ هێنا كه‌ به‌مدواییه‌‬ ‫ورووژێرنا بۆ گ ‌هڕان ب ‌ه دوای جێگره‌وه‌یه‌كیدا»‪ .‬ناوبراو وتیشی‬ ‫كه‌ ئه‌م ڕاگه‌یاندنه‌ ڕاستییه‌ك دووپات ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ته‌ندروستیی تاڵه‌بانی به‌ شێوه‌یه‌ك باش بووه‌ كه‌ ڕێگه‌ی پێده‌دات‬ ‫جارێكی تر وه‌كو سه‌رۆك كۆمار ده‌ستبه‌كار ببێته‌وه‌‪.‬‬

‫بۆ دانانی ئاستێك بۆ كرده‌وه‌ی تیرۆركردن و هێرشه‌كانیان‬

‫سووننه‌كان كۆبوونه‌وه‌یه‌كی شكستخواردوو له‌گه‌ڵ‬ ‫گرووپێكی چه‌كداری شیع ‌ه ده‌كه‌ن‬ ‫ره‌فعه‌ت محه‌مه‌د‪ -‬به‌یان‬ ‫دوای ئاڵۆزبوونی زیاتری بارودۆخی‬ ‫سیاسی و ئه‌منیی عێراق‪ ،‬ماوه‌ی مانگێك ‌ه‬ ‫پێكهاته‌ی سوننه‌ ل ‌ه هه‌ریه‌ك له‌ شاره‌كانی‬ ‫به‌غدا‪ ،‬باقوبه‌‪ ،‬بابل و به‌رسه‌‪ ،‬ب ‌ه شێوه‌یه‌كی‬ ‫به‌رچاو ڕووبه‌ڕووی تیرۆركردن و دانانی‬ ‫بۆمب ده‌بنه‌وه‌ و ڕادده‌ی هێرشكردن بۆ‬ ‫سه‌ر شوێنكه‌وتووانی ئه‌و پێكهاته‌یه‌‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌تیش له‌و پارێزگایانه‪ ‌،‬زیادی كردووه‌‪،‬‬ ‫تا ئه‌و ئاسته‌ی ڕۆژانه‌ گوێبیستی چه‌ندین‬ ‫هه‌واڵی كوشنت و تیرۆركردن و ته‌قینه‌وه‌ی‬ ‫بۆمب ب ‌ه ئه‌ندامانی ئه‌و پێكهاته‌یه‌ و‬ ‫باره‌گا و شوێنه‌ پیرۆزه‌كانیان ده‌بینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی مایه‌ی سه‌رنجه‌‪ ،‬ئه‌و هێرشانه‌‬ ‫له‌ ڕووی نه‌وعییه‌و ‌ه هاوشێوه‌ی كرده‌وه‌ی‬ ‫ڕێكخراوێكی مه‌شقپێكراوی خ��اوه‌ن‬ ‫ئامانجن‪ ،‬به‌وه‌ی ئه‌وانه‌ی تیرۆر ده‌كرێن‪،‬‬ ‫زۆرینه‌یان كه‌سایه‌تیی نارساوی پێكهاته‌ی‬ ‫سوننه‌كانن و خاوه‌نی پێگه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫و سیاسی و سه‌ربازیی نارساون‪.‬‬ ‫به‌وهۆیه‌و ‌ه و بۆ دانانی سنوورێك‬

‫بۆ ئه‌و كرده‌و ‌ه توندوتیژانه‌‪ ،‬له‌ ڕۆژانی‬ ‫ڕاب��ردوودا وه‌فدێكی بااڵی كه‌سایه‌تییه‌‬ ‫سووننه‌كان له‌ شاری به‌غدای پایته‌خت‪،‬‬ ‫كه‌ پێكهاتبوو له‌ هه‌ریه‌ك له‌ شێخ مه‌هدی‬

‫صومه‌یده‌عی و شێخ ئه‌حمه‌د سامه‌ڕڕائی‪،‬‬ ‫سه‌ردانی باره‌گای گرووپی (عصائب اهل‬ ‫الحق)یان كرد‪ .‬گرووپی ناوبراو گرووپێكی‬ ‫جیابووه‌وه‌ن له‌ ڕە‌وتی سه‌درییه‌كان و‬

‫قه‌یس ئه‌لخه‌زعه‌لی ڕابه‌رایه‌تییان ده‌كات‪.‬‬ ‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ی وه‌فدی سووننه‌كان دوای‬ ‫دڵنیابوونیان دێت له‌وه‌ی كه‌ حكومه‌تی‬ ‫مالیكی جددی نییه‌ له‌ دانانی سنوورێك‬

‫ب��ۆ ئ �ه‌و كۆمه‌ڵكوژییه‌ی سووننه‌كان‬ ‫ڕووبه‌ڕووی ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌ پێی زان��ی��اری��ی�ه‌ك��ان��ی��ش‪ ،‬ئه‌و‬ ‫كۆبوونه‌وه‌یه‌ هیچ ئه‌نجامێكی نه‌بووه‌‬ ‫و سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه‌‪ .‬الی خۆشیه‌وه‌‬ ‫و به‌ مه‌به‌ستی ده‌ستخستنی زانیاریی‬ ‫زیاتر سه‌باره‌ت به‌ ناوه‌رۆك و ئه‌نجامی‬ ‫كۆبوونه‌وه‌كه‌‪( ،‬به‌یان) په‌یوه‌ندی كرد‬ ‫به‌ شێخ ماجید ئه‌لخه‌زعه‌لی‪ ،‬یه‌كێک له‌‬ ‫ئه‌ندامانی ئه‌و وه‌ف��ده‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌ هۆی‬ ‫شكستهێنانی ئه‌و دانیشتنه‌وه‌‪ ،‬ناوبراو‬ ‫ئاماده‌ نه‌بوو هیچ وه‌اڵمێك بداته‌وه‌‪.‬‬ ‫شایانی باسه‌ له‌ الیه‌كی تریشه‌وه‌‪،‬‬ ‫گرووپی حیزبوڵاڵی عێراقی‪ ،‬بۆ جاری‬ ‫دووه‌م و له‌ یاریگای یانه‌ی (الصناعه‌)‪،‬‬ ‫مانۆڕێكی سه‌ربازیی ئه‌نجام دا و كۆمه‌ڵێك‬ ‫له‌ كه‌سایه‌تییه‌ توندڕە‌وه‌ شیعه‌كان ئاماده‌ی‬ ‫بوون‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ سه‌ركرده‌ی ئه‌و گرووپه‌‬ ‫چه‌كداره‌ فه‌رمانی ده‌ستگیركردنی له‌‬ ‫الیه‌ن حكومه‌تی عێراقییه‌وه‌ بۆ ده‌رچووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ شوێنێكی نادیار خۆی حه‌شار‬ ‫داوه‌ و تا ئێستا ده‌ستگیر نه‌كراوه‌‪.‬‬


‫‪7‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫«ڕۆژگارێك ئه‌م پیاوه‌ له‌ ده‌سه‌اڵتدا بووه‌‪ ،‬یارمه‌تیی ئێمه‌ی داوه‌‪ ،‬با ئێمه‌ش ئه‌مڕۆ یارمه‌تییه‌كه‌ی بده‌ینه‌وه»‬

‫كۆنه‌مسته‌شارێك‬ ‫ب ‌ه كۆمه‌كی ئه‌نفالكراوه‌كان ده‌ژی!‬

‫په‌یجور‪:‬‬ ‫ڕەفعه‌ت محه‌مه‌د‪ .‬كفری‬ ‫هه‌ر كه‌ حه‌سه‌ن عه‌لی فه‌ره‌ج‬ ‫(تاقانه‌كه‌ی ئه‌نفال)‪ ،‬ته‌له‌فۆنی‬ ‫بۆ كردم كه‌ مسته‌شارێك میوانێتی‬ ‫و ئێستا له‌ ماڵیاندایه‌‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫پرسیاری جۆراوجۆر هاته‌ به‌ر چاوم‪.‬‬ ‫ئه‌م كه‌سه‌ كه‌ به‌ تاقانه‌كه‌ی ئه‌نفال‬ ‫ن���ارساوه‌ و هه‌میشه‌ هه‌ڵوێستی‬ ‫توندی به‌رانبه‌ر مسته‌شاره‌كان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ی چۆن له‌ ماڵه‌كه‌یدا پێشوازی له‌‬ ‫كۆنه‌مسته‌شارێك ده‌ك��ات؟! به‌اڵم‬ ‫هه‌ر كه‌ گه‌یشتمه‌ ماڵی حه‌سه‌ن‬ ‫و بینینم سه‌عید محه‌مه‌د غریب‬ ‫(سه‌عید ج��اف) دانیشتووه‌‪ ،‬ئیرت‬ ‫بۆچوونه‌كه‌م گۆڕانی به‌سه‌ردا هات‪.‬‬ ‫دژی مسته‌شاره‌كانه‌ و‬ ‫پێشوازیشیان لێ‌ ده‌كات!‬ ‫ت���ۆ ه �ه‌م��ی��ش �ه‌ ل���ه‌ ك�ه‌ن��اڵ�ه‌‬ ‫ئاسامنییه‌كان له‌ دژی مسته‌شاره‌كان‬ ‫ده‌دوێ�����ی�����ت‪ ،‬چ���ۆن���ه‌ ئێستا‬ ‫كۆنەمسته‌شارێك میوانته‌ و ڕێزێكی‬ ‫گ���ه‌وره‌ی لێ ده‌گ��ری��ت؟ حه‌سه‌ن‬ ‫عه‌لی فه‌ره‌ج (تاقانه‌ی ئه‌نفال) بۆ‬ ‫(به‌یان) وتی «كاتێك باسی مسته‌شار‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬توڕەیی و گرژی دێته‌ نێو‬ ‫چاوامنانه‌وه‌‪ .‬ئه‌وه‌ی ڕۆشنایی بێت‬ ‫ئێم ‌ه له‌ مسته‌شار نایبینین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كاك سه‌عید حاڵه‌تێكی جیاوازه‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌ی كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوه‌كان‬ ‫كاك سه‌عید وه‌ك (مسته‌شارێكی‬ ‫سپی) سه‌یر ده‌ك �ه‌ی��ن‪ ،‬ل�ه‌ كاتی‬ ‫شااڵوه‌كانی ئه‌نفالی س��ێ‪ 15 .‬تا‬ ‫‪ 16‬مسته‌شار به‌شدارییان له‌و‬ ‫پرۆسه‌یه‌دا كرد‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌ر یه‌كێك‬ ‫له‌و مسته‌شارانه‌ یه‌ك له‌سه‌ر پانزه‌ی‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی ك��اك سه‌عید ئه‌نجامیدا‪،‬‬ ‫ئه‌وانیش ئه‌نجامیان بدایه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ڕێژەیه‌كی زۆر له‌ خه‌ڵكی ڕزگاریان‬ ‫ده‌بوو له‌و ڕەشبگیرییه‌ی ئه‌نفالدا‪.‬‬ ‫من خه‌ڵكی گوندێكم ‪ 48‬شه‌هید‬ ‫و ‪ 248‬ئه‌نفالیشی هه‌یه‌‪ .‬به‌شێكی‬ ‫زۆر له‌وانه‌ی وا له‌ گونده‌كه‌مان‬ ‫رزگ����ار ب����وون‪ ،‬ب��ه‌ ه���ۆی ك��اك‬ ‫سه‌عیده‌وه‌ ب��ووه‌»‪ .‬سه‌عید جافی‬ ‫كۆنه‌مسته‌شاریش ده‌ڵێت «سه‌ردانی‬ ‫ماڵی كاك حه‌سه‌ن هیچ مه‌به‌ستێكی‬ ‫تێدا نییه‌‪ ،‬چونكه‌ من ل ‌ه سااڵنی‬ ‫په‌نجاكان و شه‌سته‌كانه‌و ‌ه سه‌ردانی‬ ‫ماڵی باپیر و باوكی كاك حه‌سه‌نم‬ ‫كردووه‌ له‌ گوندی (ئۆمربل)‪ .‬له‌ پاش‬ ‫ئه‌نفالیش هێزێكی ‪ 400‬كه‌سیم به‌ ‪6‬‬ ‫ئیڤای عه‌سكه‌ری و تراكتۆره‌وه‌ برد‬ ‫بۆ گونده‌كه‌یان‪ ،‬كۆمه‌ڵێك كه‌ره‌سته‌‬ ‫و پێداویستیی ماڵه‌كه‌یانم هێنا بۆی‪،‬‬ ‫باشه‌ ك��ام مسته‌شار موجازه‌فه‌ی‬ ‫وا ده‌ك��ات‪ ،‬له‌ كاتێكدا من خۆمم‬ ‫كاندید كردبوو بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‬ ‫(ئه‌نجومه‌نی نیشتامنی) له‌ ساڵی‬ ‫‪1989‬؟»‪.‬‬ ‫فیلمێكم له‌سه‌ر ئه‌نفال به‌رهه‌مهێنا‬ ‫سه‌عید ج��اف ده‌ڵ��ێ��ت «من‬ ‫م�ه‌م��ن��وون��ی ه��ی��چ ك�ه‌س��ێ��ك ل�ه‌و‬ ‫چ �ه‌ك��داران � ‌ه ن��اب��م ك �ه‌ ئێستا له‌‬

‫حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌فسه‌ری پله‌ عه‌قید‬ ‫و عه‌مید و ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری ئاسایش و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری پ�ه‌روه‌رده‌ن‪ ،‬ك ‌ه رۆژگارێك‬ ‫الی من ج��اش ب��وون‪ .‬ئه‌گه‌ر ده‌ستم‬ ‫هه‌بێ‌ له‌ ئه‌نفالدا با ئاشكرای بكه‌ن‪ .‬به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬من فیلمێكم وێنه‌گرتووه‌‬ ‫به‌ ناوی (خۆفرۆشێكی سپی) تاكو كورد‬ ‫و ئه‌نفال به‌ ئه‌وروپا بناسێنم‪ ،‬كه‌چی‬ ‫لێر ‌ه نه‌یانهێشت په‌خشی بكه‌م‪ ،‬به‌اڵم له‌‬ ‫(دوبه‌ی‪ ،‬تاران‪ ،‬لوبنان‪ ،‬میرس‪ ،‬به‌رازیل و‬ ‫هۆڵه‌ندا ) منایشكراوه‌»‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ن��اوب �راو ده‌ڵێت «من‬ ‫چه‌ندین ك�ه‌س��م ده‌رب���ازك���ردووه‌ له‌‬ ‫ئه‌نفالكردن‪ ،‬بۆ منوونه‌ فه‌رمانده‌یه‌كی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ (شه‌هید ئه‌حمه‌د حاجی‬ ‫ره‌شید) نامه‌یه‌كی بۆ ن��اردم كه‌ چه‌ند‬ ‫هاوواڵتییه‌كی گوندی ئۆمربل خۆیان‬ ‫حه‌شاردابوو له‌ شونێك‪ ،‬توانای مانه‌وه‌یان‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬منیش ئاگادارم كرد كه‌ با بێن‬ ‫ب��ۆ الم و داڵ��ده‌ی��ان ده‌ده‌م‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌وان بڕۆشتنایه‌ بۆ كفری‪ ،‬یان صمود‬ ‫و ك �ه‌الر و خۆیان ته‌سلیم بكردایه‌‪،‬‬ ‫یه‌كسه‌ر له‌ناوده‌چوون‪ .‬من ‪ 80‬كه‌سم‬ ‫له‌وانه‌ رزگار كرد‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئاگاداربووم‬ ‫عوسامنی حاجی مه‌حموود و شه‌هید‬ ‫حه‌مه‌ ڕەش له‌و شوێنانه‌ن»‪.‬‬ ‫سه‌عید جاف له‌ درێژەی قسه‌كانیدا‬ ‫ب��ۆ ب �ه‌ی��ان ده‌ڵ��ێ��ت «م��ن مه‌منوونی‬ ‫هیچ كه‌سێك نابم ل �ه‌م كوردستانه‪‌،‬‬ ‫ل��ه‌ س���ه‌رك���رده‌ی ح��ی��زب �ه‌ك��ان �ه‌وه‌ تا‬ ‫پێشمه‌رگه‌یه‌ك‪ ،‬ئه‌گه‌ر چركه‌یه‌ك به‌رانبه‌ر‬ ‫كورد وه‌ستابووم با بیده‌نەوە به‌ روومدا‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر خاڵێكیان له‌ من بینیوه‌ ك ‌ه پیاوێك‪،‬‬ ‫ژنێك‪ ،‬پیرێك‪ ،‬هه‌رچی بێت‪ ،‬ڕاده‌ستی‬ ‫سوپای عێراقم كردبێت‪ ،‬با ئاشكرای‬ ‫بكه‌ن‪ .‬گوناه ‌ه زوڵم له‌ كه‌ كه‌سوكاری‬ ‫ئه‌نفال بكرێت‪ ،‬گوناه ‌ه زوڵم له‌ ئااڵی‬ ‫كوردستان بكرێت‪ ،‬له‌ پێشمه‌رگه‌ی‬ ‫سه‌نگه‌ر بكرێت‪ .‬خیانه‌ته‌ ئه‌گه‌ر دیفاع له‌‬ ‫من بكرێت ئه‌گه‌ر تاوانبار بم‪ .‬جارێكیان‬ ‫كه‌ناڵی سپێده‌ چاوپێكه‌وتنێكیان له‌گه‌ڵم‬ ‫ئه‌نجام دا‪ ،‬پاش ئه‌و چاوپێكه‌وتنه‌ ‪18‬‬ ‫كه‌س ته‌له‌فۆنیان بۆ كردم‪ ،‬ده‌یانوت كه‌‬ ‫من رۆڵم هه‌بوو ‌ه له‌ رزگاركردنیان له‌‬ ‫كاتی ئه‌نفالی سێ‌‪ ،‬داوایان لێ‌ كردم كه‌‬ ‫بڕۆم سه‌ردانیان بكه‌م‪ .‬من به‌ دڵ و به‌‬ ‫گیان له‌گه‌ڵ كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوه‌كانم‪،‬‬ ‫وه‌ك حیزبه‌كان نیم كه‌ باسی ئه‌نفال‬ ‫ده‌كه‌ن»‪.‬‬ ‫بۆچی بوو به‌ مسته‌شار و‬ ‫ده‌ستگیریش كرا؟!‬ ‫ئه‌و كۆن ‌ه مسته‌شاره‌ له‌وباره‌یه‌وه‌‬ ‫بۆ ڕۆژنامه‌ی به‌یان باس له‌وه‌ ده‌كات‬ ‫كه‌ له‌سه‌ر قسه‌ی خه‌ڵك و به‌ ناچاری‬ ‫بووه‌ته‌ مسته‌شار و پاشانیش به‌هۆی‬ ‫داڵده‌دانی خه‌ڵكی شۆڕشگێڕەوه‌ به‌عس‬ ‫ده‌ستگیریان كردووه‌ «من له‌ ناوه‌ڕاستی‬ ‫سااڵنی هه‌شتاكاندا ن��اوم هاته‌وه‌ بۆ‬ ‫سه‌ربازی له‌ كاتی جه‌نگی عێراق و ئێران‪،‬‬ ‫چه‌ند كه‌سێك هاتن بۆ الم و وتیان‪ :‬بۆ‬ ‫فه‌وجێك ناكه‌یته‌وه‌ و ئێمه‌ش وه‌ك خزم‬ ‫ناوی خۆمان الت تۆمار بكه‌ین؟ منیش‬ ‫به‌رانێكم كڕی و چووم بۆ الی شێخێكی‬ ‫ع���ه‌ره‌ب ت��اوه‌ك��و واسیته‌م ب��ۆ بكات‬ ‫فه‌وجێكم بۆ بكرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش به‌ڵێنی‬ ‫پێدام ل ‌ه ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌كدا ڕەزامه‌ندیی‬ ‫كردنه‌وه‌ی فه‌وجه‌كه‌م بۆ بهنێته‌وه‌‪ .‬من‬

‫سەعید جاف و حەسەن عەىل فەرەج‬

‫هەمیشە بیرکردنەوە لە ئازیزان‪ ،‬کە ئەنفال کران‬

‫له‌ به‌رژەوه‌ندیی ئه‌م میلله‌ته‌ بووم ب ‌ه‬ ‫مسته‌شار‪ ،‬به‌وه‌ی نه‌مهێشت میلله‌ته‌كم‬ ‫بفه‌وتێ‌‪ .‬له‌ ڕۆژانی پرۆسه‌ی ئه‌نفالدا ده‌‬ ‫هه‌زار دیناری سویرسیی ئه‌و كاته‌م دا به‌‬ ‫جێگره‌كانم كه‌ (ن ‪ .‬س) و (ن‪ .‬ك ‪ .‬ف)‬ ‫بوون‪ ،‬ئه‌وانیش بردیان بۆ ئه‌فسه‌رێكی‬ ‫سوپای عێراق بۆ ئ�ه‌وه‌ی فه‌وه‌جه‌كه‌م‬ ‫بگوازێته‌وه‌ بۆ سنووری گه‌رمیان تاوه‌كو‬ ‫له‌ناو جه‌رگه‌ی پرۆسه‌كانی ئه‌نفالدا بم»‪.‬‬ ‫ده‌رب����اره‌ی ئ���ه‌وه‌ی ك �ه‌ ن��اوب �راو‬ ‫مسته‌شار ب��ووه‌‪ ،‬ئ �ه‌ی چ��ۆن ب��وو كه‌‬ ‫ده‌ستگیر ك��را ل�ه‌ الی��ه‌ن حكومه‌تی‬ ‫عێراقه‌وه‌؟ سه‌عید جاف ده‌ڵێت «الت‬ ‫سه‌یر نه‌بێت‪ ،‬له‌ ش��اری ك�ه‌رك��وك له‌‬ ‫شوعبه‌ی چ���وار‪ ،‬پ��ان��زه‌ رۆژ ب��ه‌ر له‌‬ ‫ده‌ستپێكردنی هێرشی سوپای عێراق‬ ‫ب��ۆ گ��ون��ده‌ك��ان��ی گ �ه‌رم��ی��ان‪ ،‬م��ن له‌‬ ‫كۆبوونه‌وه‌یه‌كی عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جید‬ ‫ئاماده‌بووم‪ ،‬كه‌ وتی (لو انا عيل حسن‬ ‫املجید البس رشوال ل��و ك��ل ك��وردي‬ ‫یلبس عگال)‪ .‬من موچركه‌یه‌ك هات به‌‬ ‫گیامندا‪ ،‬كه‌چی له‌و هۆڵه‌دا هه‌ندێ‌ كه‌س‬ ‫كوردیش بوون‪ ،‬چه‌پڵه‌یان لێ‌ ده‌دا! پاش‬ ‫پڕۆسه‌ی ئه‌نفالكردنی ناوچه‌ی گه‌رمیان‬ ‫جارێكی تر له‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا له‌‬ ‫شاری كه‌ركووك به‌ سه‌رپه‌رشتیی عه‌لی‬ ‫حه‌سه‌ن مه‌جید و ب ‌ه ئاماده‌بوونی قائید‬ ‫فه‌یله‌قه‌كانی (‪ 1‬و ‪ 2‬و ‪ )5‬و مودیر ئه‌منی‬ ‫عامه‌ی عێراق‪ ،‬نزیكه‌ی ‪ 400‬مسته‌شار و‬ ‫ئامر رسیه‌ كۆبوونه‌وه‌مان پێ كرا‪ .‬عه‌لی‬ ‫حه‌سه‌ن مه‌جید داوای له‌ مسته‌شاره‌كان‬ ‫كرد یه‌ك به‌ یه‌ك باسی چاالكییه‌كانی‬ ‫خۆیان بكه‌ن له‌ پرۆسه‌كانی ئه‌نفالدا‪.‬‬ ‫ك ‌ه ن��ۆره‌ی من ه��ات‪ ،‬منیش وتم (اين‬ ‫سعيد محمد غريب الجاف مستشار‬ ‫فوج ‪ 251‬قمت بواجبي اثنا‌ء عمليات‬ ‫االن��ف��ال) عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جید پێی‬ ‫وتم‪ :‬قسه‌كانت دووباره‌بكه‌ره‌وه‌‪ .‬كاتێك‬ ‫منیش قسه‌كانم دووباره‌كرده‌وه‌‪ ،‬بینیم‬ ‫عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جید لیستێكی ده‌رهێنا‬ ‫كه‌ ناوی هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی تێدا بوو‬ ‫كه‌ من له‌ ئه‌نفالی سێ‌ له‌ فه‌وجه‌كه‌م‬ ‫داڵده‌م دابوون‪ .‬وتی (انت جنابك أمام‬ ‫عيل حسن املجید ترشح يل ما قمت به‌‬ ‫يف االنفال ها هو شجاعتي انت لدیك‬ ‫‪ 1200‬من غیر الرشفاء) دواتر به‌ فه‌رمانی‬ ‫ع�ه‌ل��ی ح �ه‌س �ه‌ن مه‌جید ب��ۆ م��اوه‌ی‬ ‫‪ 11‬مانگ زیندانی ك �رام‪ ،‬ك ‌ه به‌ هۆی‬ ‫داڵده‌دانی پێشمه‌رگه‌ و فیرار و خه‌ڵكی‬ ‫گوندنشینه‌كانه‌وه‌ بوو»‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ئ �ه‌و ده‌ڵێت «جارێك‬ ‫قائید فیرقه‌ی (‪ )21‬كه‌ ن��اوی (هالل)‬ ‫ب��وو‪ ،‬هات بۆ الم‪ ،‬وت��ی‪ :‬سه‌عید ئێمه‌‬ ‫ج���ه‌ردی ف�ه‌وج�ه‌ك�ه‌مت��ان ك���ردووه‌ تۆ‬ ‫‪ 1200‬مونته‌سیبت هه‌یه‌‪ ،‬كه‌چی ‪2400‬‬ ‫كه‌ست ناونووس كردووه‌‪ .‬یانی تۆ ‪1200‬‬ ‫موخه‌ڕیبت الیه‌‪ .‬منیش وتم‪ :‬گه‌وره‌م تۆ‬ ‫لێگه‌ڕێ‌ له‌م باسه‌‪ ،‬تۆ كه‌ی ده‌گه‌ڕێیته‌وه‌‬ ‫بۆ ماڵه‌وه‌تان‪ ،‬چونك ‌ه دوو ئاسكی باشم‬ ‫ب��ۆت دان��اوه‌ به‌ دی��اری‪ ،‬ح�ه‌ز ده‌ك�ه‌م‬ ‫پێشكه‌شتی بكه‌م‪ .‬ئه‌ویش وتی‪ :‬به‌یانی‬ ‫ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌‪ .‬یه‌كێك له‌ حیامیه‌كانی‬ ‫نارد بۆ ماڵامن و دوو ئاسكه‌كه‌م پێدا‪.‬‬ ‫ئینجا ئه‌ویش وت��ی‪ :‬شێخ سه‌عید من‬ ‫هه‌فته‌یه‌ك مۆڵه‌تم‪ ،‬ده‌مه‌وێ‌ ل ‌ه ماوه‌ی‬ ‫ئ��ه‌م ه�ه‌ف��ت�ه‌ی�ه‌دا ئ��ه‌و ‪ 1200‬كه‌سه‌‬ ‫چاره‌سه‌رێكیان بكه‌یت»‪.‬‬ ‫پ���اش پ��ڕۆس��ه‌ی ئ �ه‌ن��ف��ال‪ ،‬ڕژێ��م‬

‫پاره‌ی ده‌دا ب ‌ه پیاوه‌كانی خۆی تا‬ ‫كه‌لله‌سه‌ری پێشمه‌رگه‌ی بۆ بێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ناوبراو نایشارێته‌وه‌ ك ‌ه ئامۆزاكه‌ی‬ ‫سه‌دام حسێن داوای ئه‌وه‌ی له‌ویش‬ ‫كردوو ‌ه «حاجی عه‌بد‪ ،‬كه‌ ئامۆزای‬ ‫سه‌دام حسێن بوو‪ ،‬له‌ به‌غدا له‌ بینای‬ ‫به‌ڕێوه‌ب ‌هرایه‌تیی ئه‌منی عامه‌‪ ،‬داوای‬ ‫لێ كردم تا سه‌ری پێشمه‌رگه‌ی بۆ‬ ‫به‌رینه‌وه‌ و ئه‌ویش خه‌اڵمتان بكات‪.‬‬ ‫منیش وتم‪ :‬ئه‌گه‌ر بتوانم‪ .‬چونكه‌‬ ‫ن�ه‌م��ده‌وێ�را به‌ ئاشكرا پێی بڵێم‬ ‫ئه‌و كار ‌ه ناكه‌م‪ .‬كاری قێزەو‌نی وا‬ ‫ته‌نانه‌ت هه‌ندێ‌ جاریش ئه‌منه‌‬ ‫عه‌ره‌به‌كانی تووشی شۆك ده‌كرد»‪.‬‬ ‫ئێستا به‌ هاوكاریی كه‌سوكاری‬ ‫ئه‌نفالكراوه‌كان ده‌ژی‬ ‫ڕەنگه‌ ئ �ه‌وه‌ زۆر سه‌یر بێت‬ ‫بوترێ كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوه‌كان‬ ‫له‌ مانگانه‌ی شه‌هیدانی خۆیان‬ ‫هاوكاریی كۆنه‌ مسته‌شارێك ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و ‌ه ڕاستییه‌ و سه‌عید جاف‪،‬‬ ‫پاش ئ �ه‌وه‌ی له‌ ده‌وڵه‌مه‌ندییه‌وه‌‬ ‫هه‌ژار ده‌كه‌وێت‪ ،‬ئێستا هه‌ندێك له‌‬ ‫كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوه‌كان مانگانه‌‬ ‫هاوكاریی ماڵیی ناوبراو ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫س��ه‌ع��ی��د خ����ۆی دان ب��ه‌و‬ ‫ڕاستییه‌دا ده‌نێت «هیچ مووچه‌یه‌كم‬ ‫نییه‌‪ .‬من مه‌منوونی كه‌سوكاری‬ ‫ئه‌نفالكراوه‌كانم‪ ،‬ئه‌وان به‌ گوێره‌ی‬ ‫توانای خۆیان كاتێك مووچه‌كانیان‬ ‫وه‌رده‌گ�����رن‪ ،‬یارمه‌تیم ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت به‌شێك له‌و یارمه‌تییانه‌ی‬ ‫كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوه‌كان ده‌ده‌م‬ ‫به‌ كرێی ئه‌و خانووه‌ی تێیدا ده‌ژیم‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها كه‌سێكی تریش یارمه‌تیم‬ ‫ده‌دات ك �ه‌ ل �ه‌ ك��ات��ی پ��رۆس �ه‌ی‬ ‫ئه‌نفاله‌كان له‌ گرتن رزگ��ارم كرد‪،‬‬ ‫ئێستاش دانیشتووی گوندێكه‌ نزیكی‬ ‫شاری كه‌الر»‪.‬‬ ‫بۆ پشتڕاستكردنه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی‬ ‫كه‌ ئایا كه‌سوكاری ئه‌نفالكراوه‌كان‬ ‫ه��اوك��اری��ی ئ �ه‌و كۆنه‌مسته‌شاره‌‬ ‫ده‌ك��ه‌ن؟ حه‌سه‌ن عه‌لی ف �ه‌ره‌ج‪،‬‬ ‫وه‌ك كه‌سوكار و تاقانه‌ی ئه‌نفال‪،‬‬ ‫ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌و ‌ه ب��ۆ ب�ه‌ی��ان ده‌ڵێت‬ ‫«به‌شێك له‌وانه‌ی له‌ ئه‌نفالكردن‬ ‫ڕزگ���اری���ان ب���وو‪ ،‬ب��ه‌ ه���ۆی ك��اك‬ ‫سه‌عیده‌وه‌ بووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه وه‌ك وه‌فایه‌ك‬ ‫بۆ هه‌ڵوێستی ئه‌و پیاوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی له‌‬ ‫تواناماندا بێت یارمه‌تیی ده‌ده‌ین‪،‬‬ ‫چونكه‌ له‌ خانووی كرێدا ده‌ژی و‬ ‫هیچ مووچه‌یه‌كیشی نییه‌‪ .‬ڕۆژگارێك‬ ‫ئ �ه‌م پ��ی��اوه‌ ل�ه‌ ده‌س��ه‌اڵت��دا ب��ووه‌‪،‬‬ ‫یارمه‌تیی ئێمه‌ی داوه‌‪ ،‬با ئێمه‌ش‬ ‫ئه‌مڕۆ یارمه‌تییه‌كه‌ی بده‌ینه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ده‌رب���اره‌ی ب��اری دارای��ی ئه‌و‬ ‫كۆنه‌مسته‌شاره‌ ل�ه‌ پێشرت و له‌‬ ‫ئێستاشدا‪ ،‬ناوبراو ده‌ڵێت «جاران‬ ‫دوو خانوو‪ ،‬له‌گه‌ڵ ‪ 12‬ئۆتۆمبێلم‬ ‫ه��ه‌ب��وو‪ ،‬ئێستا كرێچیم و بێ‌‬ ‫سه‌یاره‌م‪ .‬من كه‌ وازم له‌ حیزبایه‌تی‬ ‫هێنا‪ ،‬یه‌ك فلس مووچه‌ وه‌رناگرم‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ له‌ ساڵی ‪ 1991‬بووم به‌‬ ‫پارتی و به‌شداربووم له‌ ڕزگاركردنی‬ ‫خانه‌قین‪ ،‬به‌اڵم له‌ دوای ‪ 1996‬به‌‬ ‫یه‌كجاره‌كی وازم له‌ حیزبایه‌تی‬ ‫هێناوه‌»‪.‬‬


‫‪6‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫ئێران و هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار‬ ‫ڕە‌فسه‌نجانی‪ ،‬نزیكرتینیانه‌ له‌ كورده‌وه‬

‫سه‌اڵح ساالر‬ ‫له‌ ئێستادا ‪ 686‬ك �ه‌س ناوی‬ ‫خ��ۆی��ان ب��ۆ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی پۆستی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری ئیسالمیی ئێران‬ ‫تۆمار كردووه‌‪ .‬به‌اڵم ڕۆژانه‌ هه‌ندێك‬ ‫له‌ كاندیده‌كان پاشه‌كشه‌ ده‌كه‌ن و‬ ‫ناوی خۆیان ڕەش ده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫كۆماری ئیسالمیی ئێران‬ ‫پ��اش شۆڕشی گه‌النی ئێران‪،‬‬ ‫سیستمی پاشایی له‌و واڵته‌ كۆتایی‬ ‫پێ هات و له‌ جێی ئه‌و‪ ،‬سیستمی‬ ‫كۆماری په‌سه‌ند كرا‪ .‬له‌ یه‌كه‌م قۆناغی‬ ‫كۆماردا‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ی ڕیفراندۆم له‌سه‌ر‬ ‫ده‌ستووری ئیسالمی ده‌ستی پێكرد‪،‬‬ ‫زیاتر له‌ ‪%98‬ی دانیشتووان ده‌نگیان‬ ‫به‌ ده‌ستووری ئیسالمی دا‪ .‬یه‌كه‌م‬ ‫كه‌س (ئه‌بولحه‌سه‌نی به‌نی سه‌در)‬ ‫بوو به‌ سه‌رۆكی كۆمار‪ ،‬به‌اڵم پاش‬ ‫ئه‌وه‌ی ناوبراو له‌گه‌ڵ ڕابه‌ری شۆڕشی‬ ‫ئیسالمی (ئیامم خویمه‌ینی) نه‌گونجا‪،‬‬ ‫له‌ پۆسته‌كه‌ی ده‌رك��را و به‌ نهێنی‬ ‫تارانی ب �ه‌ره‌و پاریس به‌جێهێشت‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی دووه‌م (محه‌مه‌د عه‌لی‬ ‫ڕەجایی) ك ‌ه ئه‌ویش له‌ كرده‌وه‌یه‌كی‬ ‫تیرۆریستیدا له‌گه‌ڵ دكتۆر (باهونه‌ر)‬ ‫ی س��ه‌رۆك��وه‌زی��ران و كۆمه‌ڵێك‬ ‫سه‌ركرده‌ی تردا ب ‌ه ته‌قینه‌وه‌یه‌ك له‌‬ ‫بینای سه‌رۆكایه‌تیی كۆماردا‪ ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫گ��رووپ��ی موجاهیدینی خه‌ڵقه‌وه‌‬ ‫كوژران‪.‬‬ ‫پاشان ئایەتوڵاڵ عه‌لی خامنه‌یی‬ ‫بوو به‌ سه‌رۆككۆمار و میر حوسین‬ ‫موسه‌وییش به‌ سه‌رۆكی وه‌زی �ران‪،‬‬ ‫كه‌ هه‌ردووكیان ئامۆزای یه‌كرتن و‬ ‫له‌ نه‌ته‌وه‌ی ئ��ازه‌ری (ت��ورك�مان)ن‪.‬‬ ‫ساڵی ‪ 1989‬كاتێك ڕێبه‌ری مه‌زنی‬ ‫شۆڕش‪ ،‬ئیامم خومه‌ینی كۆچی دوایی‬ ‫ك��رد‪ ،‬خامنه‌یی بوو به‌ ڕاب �ه‌ر و به‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنیش هاشمی ڕەفسه‌نجانی‬ ‫بوو به‌ سه‌رۆككۆماری ئیسالمیی ئێران‪.‬‬ ‫ناوبراو دوو خول به‌سه‌ر یه‌كه‌وه‌‬ ‫بۆ ئ �ه‌و پۆسته‌ هه‌ڵبژێردرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫پاش كۆتایی سه‌رده‌می میرحوسێن‬ ‫م��وس �ه‌وی ئیرت پۆستی س�ه‌رۆك��ی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران پوچه‌ڵكرایه‌وه‌‬ ‫و هه‌موو ده‌سته‌اڵته‌كان دران به‌‬ ‫سه‌رۆكی كۆمار‪.‬‬ ‫دواب������ه‌دوای كۆتاییهاتنی‬ ‫س �ه‌رده‌م��ی ڕەفسه‌نجانی‪ ،‬ئێران‬

‫گۆڕانێكی گه‌وره‌ی به‌خۆو ‌ه بینی‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫هاتنه‌پێشه‌وه‌ی ڕیفۆرمخازه‌كان بوو‬ ‫بۆ سه‌ر ده‌سته‌اڵت‪ .‬ساڵی ‪ 1997‬دكتۆر‬ ‫محه‌مه‌د خاته‌می بۆ سه‌رۆكی كۆمار‬ ‫هه‌ڵبژێردرا و خولی دووه‌میش هه‌ر ناوبراو‬ ‫سه‌ركه‌وتنی گه‌وره‌ی به‌ده‌ست هێنایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب�ه‌اڵم پاش كۆتایی م��اوه‌ی حوكمڕانیی‬ ‫خاته‌می‪ ،‬دیسانه‌وه‌ ئێرانییه‌كان به‌ره‌و‬ ‫باڵی ئوسوڵییه‌كان گه‌ڕانه‌و ‌ه و له‌ كێبه‌ركێی‬ ‫نێوان ڕەفسه‌نجانی و دكتۆر مه‌حموودی‬ ‫ئه‌حمه‌دی ن���ه‌ژاددا كه‌ ده‌نگه‌كانیان‬ ‫هاوتابوو‪ ،‬خولی دووه‌می ده‌نگدانه‌كان‬ ‫ئه‌نجامدرایه‌و ‌ه و سه‌ركه‌وتن به‌ چانسی‬ ‫ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد كۆتایی هات‪.‬‬ ‫خ��ول��ی ده‌ی���ه‌م���ی ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار له‌ ئێران گه‌وره‌ترین‬ ‫ملمالنێی مه‌ده‌نی و دواتریش سه‌ربازیی‬ ‫به‌خۆوه‌ بینی‪ .‬ساڵی ‪ 2009‬چوار كه‌س بۆ‬ ‫هه‌ڵبژاردنی ئه‌و پۆسته‌ كه‌وتنه‌ ملمالنێوه‌‬ ‫كه‌ بریتیبوون له‌ موهه‌ندیس میرحوسێن‬ ‫م��وس�ه‌وی‪ ،‬ئه‌حمه‌دی ن��ه‌ژاد‪ ،‬مه‌هدی‬ ‫كه‌ڕووبی‪ ،‬موحسین ڕەزایی‪.‬‬ ‫ه���ه‌م���وو ئ���ام���اژەك���ان���ی پێش‬ ‫هه‌ڵبژاردن بۆ سه‌ركه‌وتنی میرحوسێنی‬ ‫م��ووس �ه‌وی ده‌چ���وون ك�ه‌ ڕابه‌ریه‌تیی‬ ‫به‌ره‌ی ڕیفۆرمخوازه‌كانی ده‌ك��رد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كان سه‌ركه‌وتنی‬ ‫دووب���اره‌ی ئه‌حمه‌دی ن��ه‌ژادی ڕاب �ه‌ری‬ ‫باڵی ئوسووڵییه‌كانی پیشان دا‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌الیه‌ن ڕیفۆرمخوازه‌كانه‌وه‌ ڕەتكرایه‌وه‌‬ ‫و به‌ ته‌زویر و ناپاكی تۆمه‌تبار كرا و به‌و‬ ‫هۆیه‌شه‌وه‌ پشێوی و ئاژاوه‌ ئێرانی گرته‌وه‌‬ ‫و شاری تاران تا یه‌ك ساڵیش دانه‌مركایه‌وه‌‪.‬‬ ‫س�ه‌رئ�ه‌ن��ج��ام دوو ڕێ��ب �ه‌ره‌ك �ه‌ی باڵی‬ ‫ڕیفۆرمخوازه‌كان ده‌ستبه‌سه‌ركران و تا‬ ‫ئێستاش له‌ژێر چاودێری و ده‌ستبه‌سه‌ریدا‬ ‫ده‌ژین‪.‬‬ ‫ده‌ستووری ئێران و سه‌رۆككۆمار‬ ‫له‌ به‌ندی ‪ 114‬تا ‪124‬ی ده‌ستووری‬ ‫ئێراندا كه‌ تایبه‌ته‌ ب ‌ه سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار‪.‬‬ ‫مه‌رجه‌كانی سه‌رۆككۆمار دیاریكراوه‌ كه‌‬ ‫ده‌بێت‪ :‬سه‌رۆكی كۆمار به‌ هه‌ڵبژاردنی‬ ‫ڕاسته‌وخۆی خه‌ڵك و بۆ م��اوه‌ی چوار‬ ‫ساڵ سه‌رۆك بێت‪ .‬ده‌بێت ئێرانیی ئه‌سڵ‬ ‫و نیشته‌جێی ئێران بێت‪ .‬ڕابوردووی پاك‬ ‫و ئه‌مین و به‌ ته‌قوا و مسوڵامن بێت و‬ ‫باوه‌ڕی به‌ بنه‌ماكانی كۆماری ئیسالمیی‬ ‫ئ��ێ �ران و م �ه‌زه �ه‌ب��ی ڕەس��م��ی��ی واڵت‬ ‫هه‌بێت‪ .‬كه‌ ده‌ستوور مه‌زهه‌بی شیعه‌ی‬ ‫دوازده‌ ئیاممیی به‌ ئایینی ڕەسمیی واڵت‬

‫ناساندووه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ڕێزگرتن و ئازادیی‬ ‫مه‌زهه‌به‌كانی تر و په‌یڕەوكردنیان له‌‬ ‫ناوچه‌كانی خۆیان‪.‬‬ ‫له‌ به‌ندی ‪ 116‬ده‌ڵێت‪ :‬كاندیده‌كان‬ ‫پێویسته‌ پێش هه‌ڵبژاردن خۆیان یه‌كالیی‬ ‫كردبێته‌وه‌ ب��ۆ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن و خۆیان‬ ‫كاندید كردبێت‪ .‬له‌ به‌ندی ‪117‬ش��دا‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬ده‌بێت پاڵێوراو به‌ زۆرینه‌ی‬ ‫ڕەها سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ستبهێنێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هیچ كانیدێك زۆری��ن �ه‌ی ده‌نگه‌كانی‬ ‫به‌ده‌ستنه‌هێنا‪ ،‬ده‌بێت ڕۆژی هه‌ینیی‬ ‫هه‌فته‌ی دوات��ر خولی دووه‌م له‌ نێوان‬ ‫دوو كه‌سدا ئه‌نجام بدرێته‌وه‌ كه‌ زۆرترینی‬ ‫ده‌نگه‌كانیان به‌ده‌ستهێناوه‌‪.‬‬ ‫خولی یازده‌یه‌م و ملمالنێی هه‌ڵبژاردن‬ ‫خولی ی��ازده‌ی �ه‌م��ی هه‌ڵبژاردنی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیی كۆماری ئیسالمیی ئێران‪،‬‬ ‫ڕۆژی ‪14‬ی حوزه‌یرانی ‪ 2013‬ئه‌نجام‬ ‫ده‌درێ��ت‪ ،‬له‌ ئێستادا ‪ 686‬كه‌س ناوی‬ ‫خۆیان تۆمار ك��ردووه‌‪ ،‬كه‌ نزیكه‌ی ‪30‬‬ ‫كه‌سێكیان ئافره‌تن‪ .‬پێویسته‌ كاندیده‌كان‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ی چ��ـ��ـ��اودێ��ری‬ ‫(شــــورای نگهبان)ـه‌وه‌ په‌سه‌ند بكرێن‪.‬‬ ‫بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ ڕۆژی سێشه‌ممه‌ ‪31‬ی‬ ‫ئاردیبه‌هه‌شتی ‪ ،1392‬به‌رانبه‌ر به‌ ‪21‬ی‬ ‫ئایاری ‪ ،2013‬ئه‌نجومه‌نی چاودێری ناوی‬ ‫كاندیده‌ په‌سه‌ندكراوه‌كان ڕاده‌گه‌یه‌نێت‪.‬‬ ‫له‌م خوله‌دا لیست ‌ه گه‌وره‌كانی هه‌ڵبژاردن‬ ‫بریتین له‌ به‌ره‌ی ڕیفۆرمخوازان (اصالح‬ ‫طلب) و ئوسوڵییه‌كان (اصولگرا)‪ ،‬كه‌‬ ‫ئه‌وانیش داب��ه‌ش ده‌ب��ن به‌سه‌ر چه‌ند‬ ‫بازنه‌یه‌كی هاوپه‌یامنی و جیاوازدا‪ .‬باڵی‬ ‫ڕابه‌ری مه‌زنی شۆڕش‪ ،‬ئایه‌توڵاڵ خامنه‌یی‬ ‫و سه‌رۆكی كۆمار‪ ،‬ئه‌حمه‌دی ن �ه‌ژاد‪،‬‬ ‫نه‌یاری یه‌كرتن و هه‌ردووكیشیان سه‌ر به‌‬ ‫به‌ره‌ی باڵی تونده‌كان و ئوسوڵییه‌كانن‪.‬‬ ‫ل �ه‌ن��او ك��ان��دی��ده‌ك��ان��دا ن��زی��ك�ه‌ی چل‬ ‫پاڵێوراوێك به‌ كه‌سایه‌تییه‌ گه‌وره‌كان‬ ‫ده‌ژمێردرێن‪ ،‬له‌ سه‌رووی هه‌موویانه‌وه‌‬ ‫دوو ك �ه‌س دی��ارت��ری��ن و گه‌وره‌ترینی‬ ‫كاندیده‌كانن‪ ،‬ی�ه‌ك�ه‌م‪ :‬عه‌لی ئه‌كبه‌ر‬ ‫هاشمی ڕەفسه‌نجانی‪ ،‬كه‌ بێالیه‌نه‌كان و‬ ‫ئیساڵحییه‌كان پشتیوانیی ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬دكتۆر سه‌عیدی جه‌لیلی‪،‬‬ ‫سه‌رۆكی ئێستای په‌رله‌مان (مجلیسی‬ ‫شورای اسالمی ایران)‪ ،‬كه‌ نوێن ‌هرایه‌تیی‬ ‫ئوسووڵییه‌كان ده‌ك��ات‪ .‬پاش ئه‌و دوو‬ ‫كه‌سه‌ش كاندیده‌كه‌ی باڵی ئه‌حمه‌دی‬ ‫نه‌ژاد‪ ،‬ڕەحیم مه‌شایی دێت‪ ،‬كه‌ ئه‌ویش‬ ‫دیسانه‌وه‌ نوێنه‌رایه‌تیی بیری ئوسولییه‌كان‬

‫ده‌كات‪.‬‬ ‫ئێستا لیسته‌كان كه‌وتوونه‌ته‌ خۆیان‬ ‫و كاندیده‌كان قایل ده‌ك�ه‌ن كه‌ خۆیان‬ ‫بكێشنه‌وه‌ ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی ده‌نگه‌كانیان‬ ‫پ �ه‌رت نه‌بێت‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ به‌ قازانجی‬ ‫ڕەفسه‌نجانی و جه‌لیلی كانیده‌كان‬ ‫به‌رده‌وام له‌ كشانه‌وه‌ی ناوه‌كانیاندان‪.‬‬ ‫هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی شار و ئاواییه‌كان‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م خوله‌ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫شكست نه‌هێنێت و ڕێژەی به‌شداریكردنی‬ ‫خه‌ڵك دانه‌به‌زێته‌ ئاستێكی وا كه‌ ببێته‌‬ ‫مایه‌ی نه‌نگی بۆ ئێران‪ ،‬حكومه‌تی ئه‌و‬ ‫واڵته‌ سیاسەتێكی ژیرانه‌ی په‌یڕەو كردووه‌‪،‬‬ ‫كه‌ ئه‌ویش هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی شار و‬ ‫گونده‌كانه‌ ل ‌ه هه‌مان كاتدا‪.‬‬ ‫ئ ‌هو‌ هه‌ڵبژاردنه‌ی تر و وابه‌ستكردنی‬ ‫به‌ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماره‌وه‌‪،‬‬ ‫كێبه‌ركێ و گ �ه‌رم��وگ��وڕی��ی ب��اش به‌‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ه‌ك��ان ده‌به‌خشێت‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫ل ‌ه ئێستاوه‌ ئاماژەكان ڕەتكردنه‌وه‌ی‬ ‫ڕێژەیه‌كی زۆری به‌ره‌ی ڕیفۆرمخوازان‬ ‫ل ‌ه هه‌ڵبژاردنی شار و گونده‌كان پیشان‬ ‫ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫كورد و هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئێران‬ ‫سه‌رۆككۆماره‌كان‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كی ڕاسته‌وخۆیان له‌سه‌ر‬ ‫سیاسه‌ت و په‌یوه‌ندییه‌كانی واڵتانی‬ ‫دراوس���ێ و ده‌ورب����ه‌ر و ن��اوچ�ه‌ك�ه‌ و‬ ‫جیهانیش ده‌ب��ێ��ت‪ .‬گ �ه‌ل��ی ك���ورد له‌‬ ‫كوردستانی ڕۆهه‌اڵت هه‌میشه‌ چاوێكی‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و هه‌ڵبژاردنانه‌ی واڵته‌كه‌یه‌تی‬ ‫و ج��ار بۆ جاریش بایكۆتی پڕۆسه‌كه‌‬ ‫ده‌كات‪ .‬حزبه‌كانی كوردستان هه‌میشه‌‬ ‫ه��ان��ی خ�ه‌ڵ��ك��ی ك��وردس��ت��ان ده‌ده‌ن‬ ‫بایكۆتی ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن بكه‌ن‪ ،‬جگه‌ له‌‬ ‫خولی ده‌ی���ه‌م ك�ه‌ حزبی دیموكراتی‬ ‫كوردستان (ح��دك) پشتگیریی خۆیان‬ ‫بۆ كانیده‌كانی ڕیفۆرمخوازه‌كان ده‌بڕی‬ ‫و به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌وانیشه‌وه‪ ‌،‬حزبی‬ ‫دیموكراتی كوردستانی ئێران (حدكا)‪،‬‬ ‫ك�ه‌ باڵێكی دی��ك�ه‌ی دیموكراته‌كانه‪‌،‬‬ ‫بایكۆتكردنی ڕاگه‌یاند‪ .‬له‌م خوله‌شدا‬ ‫دیسانه‌وه‌ حدكا بایكۆتكردنیان له‌ ئێستاوه‌‬ ‫ڕاگه‌یاندووه‌‪ .‬هه‌مووجارێكیش حدكا به‌‬ ‫به‌یاننامه‌یه‌ك كاندیده‌كان ده‌خاته‌ لیستی‬ ‫تیرۆری هه‌ردوو سكرتێره‌ تیرۆركراوه‌كه‌ی‬ ‫حزبه‌كه‌یان (دكتۆر قامسلوو و دكتۆر‬ ‫شه‌ره‌فه‌كه‌ندی)‪ ،‬ته‌نانه‌ت بۆ ئه‌م خوله‌ش‬ ‫كاندیده‌ دیاره‌كانی هه‌ردوو به‌ره‌كه‌ی به‌‬

‫بكوژ ناساندووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب �ه‌ نیسبه‌تی كوردستانی‬ ‫باشووره‌وه‪ ‌،‬هیچ كات به‌ دێڕێكیش قسه‌ی‬ ‫یه‌كالكه‌ره‌وه‌ی له‌سه‌ر نه‌كراوه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم و حزب ‌ه گ��ه‌وره‌ و‬ ‫دیار و خاوه‌ن پێگه‌كانه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌بێت‬ ‫پشت به‌ شیكاری و به‌رنامه‌ی سیاسیی‬ ‫كاندیده‌كان ببه‌سرتێت‪ ،‬نه‌ك لێدوانی‬ ‫به‌رپرسان‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وان ته‌نیا ب ‌ه دوو خاڵ‬ ‫وه‌اڵم ده‌ده‌ن�ه‌وه‌‪ .‬یه‌كه‌م‪ :‬ده‌ڵێن شتێكی‬ ‫ناوخۆییه‌ و په‌یوه‌ندیی ب ‌ه ئێمه‌وه‌ نییه‌‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬ئێم ‌ه له‌گه‌ڵ ده‌وڵ��ه‌ت مامه‌ڵه‌‬ ‫ده‌كه‌ین و سیاسه‌تی ده‌وڵه‌ته‌كانیش دیاره‌‬ ‫و ئه‌وانیش سیستامتیكین و سیاسه‌تیان‬ ‫نه‌گۆڕە‪.‬‬ ‫پێشرت شوورای هه‌ماهه‌نگیی ئیساڵح‬ ‫ته‌ڵه‌بانی كورد و به‌ره‌ی یه‌كگرتووی كورد‪،‬‬ ‫ك ‌ه دوو ڕێكخراوی نیمچه‌ ڕەسمیی كوردن‬ ‫ل ‌ه ن��اوه‌وه‌ی ئێران‪ ،‬پشتگیریی خۆیان‬ ‫بۆ كاندیدكردنی خاته‌می و ڕەمه‌زانزاده‌‬ ‫ده‌ربڕی بوو‪ ،‬به‌اڵم دواتر خاته‌می خۆی‬ ‫كاندید نه‌كرد و به‌ فه‌رمی پشتیوانیی خۆی‬ ‫و هاوبیرانی بۆ ڕەفسه‌نجانی ده‌ربڕی‪.‬‬ ‫به‌رنامه‌ی سیاسیی ڕەفسه‌نجانی‬ ‫زیاتر له‌ ب��واری گه‌شه‌پێدانی ئابووری‬ ‫و دارایی ئێران خۆی ده‌بینێته‌وه‌ و به‌و‬ ‫پێیه‌ش مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ دراوسێكانی ده‌كات‪،‬‬ ‫ك ‌ه هه‌رێمی كوردستان یه‌كێكه‌ له‌ دراوسێ‬ ‫گرنگه‌كانی‪.‬‬ ‫ب�ه‌اڵم سیاسه‌تی جه‌لیلی زیاتر له‌‬ ‫بواری ئه‌منی و چاودێری و ده‌ستێوه‌ردان‬ ‫له‌وانی تردا خۆی ده‌بینێته‌وه‌‪ .‬له‌الیه‌كی‬ ‫دیكه‌وه‌ هاشمی دۆستێكی نزیكی تاڵه‌بانی‬ ‫و سیستانی و ئالی حه‌كیمه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ك��وردی��ش دۆستایه‌تیی زی��ات��ری هه‌یه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ باشرتینی كاندیده‌كان بۆ كوردستاىن‬ ‫باشوور‪ ،‬ڕەفسه‌نجانییه‌‪.‬‬ ‫گرفته‌كانی به‌رده‌م ڕەفسه‌نجانی‬ ‫هه‌ر یه‌كێك له‌ كاندیده‌كان خاوه‌نی‬ ‫گرفت و كێشه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆیه‌تی‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ناو كاندیده‌ گه‌وره‌كانی ئێراندا‬ ‫ڕەفسه‌نجانی زۆرت��ری��ن گرفتی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ چانسی سه‌ركه‌وتن‬ ‫به‌ پله‌ی یه‌كه‌م بۆ ئه‌وه‌‪.‬‬ ‫پاش خۆكاندیدكردنی ڕەفسه‌نجانی‬ ‫زیاتر له‌ ‪ 100‬ئه‌ندامی په‌رله‌مان واژۆیان‬ ‫كۆكرده‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ناوبراو ته‌رد بكرێت‪.‬‬ ‫ڕۆژنامه‌كانی ب �ه‌ره‌ی نه‌یاریش كه‌وتنه‌‬ ‫خوێندن و ته‌قه‌كردن لێی‪ ،‬به‌ ناوی‬ ‫ئاژاوه‌چی و فیتنه‌گه‌ری خولی پێشوو‪،‬‬

‫الده‌ر‪ ،‬ده‌ستی ده‌ره‌كییەوە تۆمه‌تی‬ ‫زۆری��ان بۆ ڕیز ك��رد‪ .‬ڕەفسه‌نجانی‬ ‫ته‌نانه‌ت كێشه‌ی خێزانیشی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆ منوونه‌ د ‌ه ساڵ زیاتره‌ مه‌هدیی‬ ‫كوڕی و فائیزه‌ی كچی له‌ دادگاكاندا‬ ‫ئه‌مسه‌ر و ئه‌وسه‌ریان پێده‌كرێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئ �ه‌و دوان���ه‌ ل�ه‌ چاالكانی‬ ‫ڕیفۆرمخوازانن‪ .‬ته‌نانه‌ت میدیاكانی‬ ‫ئێران نووسییان ڕەفسه‌نجانی بۆیه‌‬ ‫له‌ خوله‌كه‌كانی كۆتاییدا ناوی خۆی‬ ‫تۆمار ك��رد‪ ،‬چونكه‌ له‌ژێر فشاری‬ ‫خانه‌واده‌كه‌یدا بووه‪ .‬هه‌ر به‌ وته‌ی‬ ‫میدیاكانی ئه‌و واڵته‪ ‌،‬هاوسه‌ره‌كه‌ی‬ ‫ده‌رگای له‌سه‌ر داخستووه‌ و ئه‌ویش‬ ‫له‌ په‌نجه‌ره‌وه‌ ڕۆشتووه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌و پێشرت وتبووی‬ ‫ئه‌گه‌ر ڕاب��ه‌ر قایل نه‌بێت‪ ،‬خۆی‬ ‫كاندید ناكات‪ ،‬ئه‌مه‌ش ئاماژەیه‌ بۆ‬ ‫بوونی كێشه‌ و له‌مپه‌ری گ�ه‌وره‌ی‬ ‫ب �ه‌رده‌م��ی‪ .‬ب �ه‌اڵم ل��ه‌والوه‌ ڕكابه‌ره‌‬ ‫گه‌وره‌كه‌ی به‌رده‌می ئه‌و كه‌ دكتۆر‬ ‫جه‌لیلییه‌‪ ،‬كێشه‌ی ڕەتكردنه‌وه‌ و هیچ‬ ‫جۆره‌ مه‌ترسییه‌كی له‌به‌رده‌مدا نییه‌‪.‬‬ ‫م���ی���دی���اك���ان و چ���اودێ���ره‌‬ ‫سیاسییه‌كانی ئێران ئاماژە به‌ دوو‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌ده‌ن‪ .‬شیامنه‌ی یه‌كه‌م‪ :‬له‌ژێر‬ ‫فشاری ئوسوڵییه‌كاندا ڕەتكردنه‌وه‌ی‬ ‫ڕەفسه‌نجانی‪ .‬دووه‌م‪ :‬بۆ مونافسه‌ی‬ ‫باڵی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد كه‌ زۆری بۆ‬ ‫ده‌سته‌ی ڕابه‌ری شۆڕشی ئێران (عه‌لی‬ ‫خامنه‌یی) هێناوه‌‪ ،‬ڕەفسه‌نجانی‬ ‫قبووڵ بكرێت و ته‌نانه‌ت پێشرت به‌‬ ‫ڕێكه‌وتنی ژێربه‌ژێریش ئه‌و خۆی‬ ‫كاندید كردبێت‪.‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت چ����اوه‌ڕێ بكه‌ین تا‬ ‫ئه‌نجومه‌نی چاودێری ناوه‌كان یه‌كالیی‬ ‫ده‌ك��ات��ه‌وه‌‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ڕەفسه‌نجانی‬ ‫په‌سه‌ند نه‌كرێت‪ ،‬ئه‌وا ئیساڵحییه‌كان‬ ‫گورزێكی گه‌وره‌یان به‌رده‌كه‌وێت و‬ ‫ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانی پشێوی دێته‌‬ ‫ئ��اراوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه له‌ ئێستاشه‌وه‌ سوپای‬ ‫پاسداران هه‌ڕەشه‌ی توند ده‌كات له‌‬ ‫هه‌ر جۆر ‌ه ئاژاوه‌یه‌ك‪.‬‬ ‫خۆ ئه‌گه‌ر خۆپااڵوتنی ئه‌ویش‬ ‫په‌سه‌ند ك �را و ئ�ه‌گ�ه‌ر ت �ه‌وزی��ر و‬ ‫گزیبازیی گ���ه‌وره‌ نه‌یه‌ته‌ گ��ۆڕێ‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وا ئه‌گه‌ری گ��ه‌وره‌ سه‌ركه‌وتنی‬ ‫ڕەفسه‌نجانییه‌‪ ،‬ڕەنگ ‌ه له‌ ئێستاوه‌‬ ‫بتوانین بڵێین س �ه‌رۆك��ك��ۆم��اری‬ ‫نوێی ئ��ێ�ران بریتییه‌ ل�ه‌ هاشمی‬ ‫ڕەفسه‌نجانی‪.‬‬


‫‪9‬‬

‫‪www.bayanpress.‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫(به‌یان) مارشه‌كى (ڕادیۆى زەڕین) باڵوده‌كاته‌وه‌‬

‫عومەر کڵۆڵ تێبینییەکانى‬ ‫لەسەر دەستوور دەخاتەڕوو‌‬ ‫زریان جه‌وهه‌ر‬ ‫ع���وم���ه‌ر ك���ڵ���ۆڵ‪ ،‬س��ك��رت��ێ��ری‬ ‫گرووپی كه‌رگه‌لی كوردستان‪ ،‬باس‬ ‫له‌ ئاماده‌كارییه‌كانی گرووپە‌كه‌ی‬ ‫ده‌كات بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانی كوردستان‬ ‫و ده‌ڵێت‪« :‬مۆڵه‌متان بۆ ڕادیۆیه‌ك‬ ‫وه‌رگرتووه‌ به‌ ناوی (ده‌نگی زه‌ڕین)»‬ ‫كڵۆڵ ده‌ڵێت‪« :‬هاواڵتییه‌كی كه‌ركوك‬ ‫كه‌ریه‌تی خۆی نوواندوه‌ و بڕیاری داوه‌‬ ‫سه‌رجه‌م خه‌رجیی بانگه‌شه‌كه‌ بگریته‌‬

‫ئه‌ستۆ»‪ .‬ناوبراو باسی له‌ كێشه‌ی‬ ‫س�ه‌ره‌ك��ی��ی گ��رووپ �ه‌ك �ه‌ی ده‌ك���ات و‬ ‫ده‌ڵێت «له‌به‌ر نه‌بوونی ئالیك‪ ،‬تا ئێستا‬ ‫نه‌مان توانیوه‌ ڕاگه‌یاندنێكی باشامن‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی چه‌ندین نۆپالن‬ ‫و جاشكۆڵه‌ ئاماده‌ی به‌ڕێوه‌بردنی ئه‌م‬ ‫رادیۆیه‌ن‪ ،‬کەچى دوای پێشكه‌شكردنی‬ ‫چه‌ندین داواكاری بۆ كابینه‌كانی پێنج‬ ‫و شه‌شیش‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ��ام��اده‌ نه‌بوون‬ ‫سمێك به‌ داواكارییه‌كامناندا بێنن بۆ‬ ‫دابینكردنی ئالیك»‪.‬‬ ‫له‌ باره‌ی به‌رنامه‌ و مارشی رادیۆی‬

‫(ده‌نگی زه‌ڕی���ن)ە‌وه‌‪ ،‬ناوبراو گوتی‬ ‫«به‌رنامه‌كان له‌ خزمه‌تی خه‌ڵك و‬ ‫دژی كه‌ركوژان ده‌بن» ئه‌مه‌ش مارشی‬ ‫ڕادیۆكه‌ ئێوە باڵوى بکەنەوە‪.‬‬ ‫ع��وم�ه‌ر كڵۆڵ دژی تێپه‌ڕادنی‬ ‫ده‌س��ت��ووره‌ و تێبینیی گرنگی له‌و‬ ‫باره‌یه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬ئەو لە بارەى ڕەشنووىس‬ ‫دەستوورى هەرێمى کوردستانەوە به‌‬ ‫به‌یانی وت‪« :‬له‌ یاسای ژماره ‪111‬ى‬ ‫سزادانی عێراقیی ساڵی ‪ ،1969‬چوار‬ ‫بڕگه‌ی تیایه‌ باسی ئاژەڵی س��واری و‬ ‫باری دەکات‪ .‬الى ئێمەش په‌رله‌مانی‬

‫مارشى ڕادیۆى (دەنگى زەڕین)‬ ‫هه‌ڵسن له‌ خه‌و كه‌رین‌ه ‪ ...‬وا كاتی راپه‌ڕین ‌ه‬ ‫تا ئاژنۆ ل ‌ه قوڕاوه‌‪ ...‬توخوا ئه‌و‌ه كه‌ی ژینه‌‬ ‫باری قورستان لی ئه‌نێن ‪ ...‬هه‌موو گیانتان برین ‌ه‬ ‫كه‌ری پیریان ل‌ه بیر چوو‪ ...‬كوا وه‌فا له‌م زه‌مینه‌‬ ‫خۆزگ ‌ه هه‌موو وه‌كو من‪ ...‬تۆی ده‌ناسی كاك ‌ه شین‬ ‫د‌ه ده‌ست كه‌ن به‌ زەڕە‌زه‌ڕ‪ ...‬زەڕە‌تان الم شیرین ‌ه‬

‫ك��وردس��ت��ان له‌‬ ‫باسی بودجه‌و‬ ‫گیرفان زیاتر‪،‬‬ ‫باسی مافی‬ ‫ئاژەڵ ناكات‪،‬‬ ‫ب���ۆ ی���ه‌ من‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئه‌م‬ ‫ده‌س����ت����ووره‌ی‬ ‫ئێستا نیم‪ ،‬چونكه‌ به‌ هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ك باسی مافی كه‌ری نه‌كردووه‪.‬‬ ‫له‌ ئه‌وروپا مار مافی هه‌یه‪ ‌،‬بەاڵم لێره‌‬ ‫كه‌ر مافی نییه»‌‪.‬‬

‫پێنج هه‌نگاو‪ ،‬ده‌تكه‌ن ب ‌ه دۆستی خۆت‬ ‫و‪ .‬جهانگیر ئه‌حمه‌د‬ ‫ـ خ����ۆت ب������ه‌دوور ب���گ���ره‌ ل ‌ه‬ ‫خودپه‌سه‌ندی‪ :‬به‌شێوه‌یه‌ك؛ هه‌موو‬ ‫كاته‌كان و ت��وان��اك��ان��ت‪ ،‬ب��ۆ خ��ۆت و‬ ‫كامه‌رانیی خ��ۆت ت�ه‌رخ��ان بكه‌یت و‬ ‫هه‌موو بڕیاره‌كانت له‌ به‌رژەوه‌ندیی‬ ‫خۆت و پێویستییه‌كانی خۆتدا بێت‪.‬‬ ‫ـ هه‌موو ڕۆژێك به‌دوای خۆشیدا‬ ‫بگه‌ڕێ‪ :‬گه‌ڕان به‌دوای خۆشی و چێژی‬

‫قوبادی نیان‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫رت‬ ‫اڵ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫ان‬ ‫ی‬ ‫ك‬ ‫و‬ ‫ر‬ ‫د‬ ‫س‬ ‫تان ناکات بە فیلم‬ ‫سەریاس محەمەد‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌ كۆمپانیای‬ ‫«م���ژ ف��ی��ل��م» ك��ه‌ ئ���اگ���اردار و‬ ‫به‌رپرسه‌ له‌ ڕاگه‌یاندنی كاره‌كانی‬ ‫به‌همه‌ن قوبادی‪ ،‬ئه‌و ده‌نگۆیه‌ی‬ ‫ڕەت���ك���رده‌وه‌‪ ،‬گ��وای �ه‌ به‌همه‌نی‬ ‫ق��ووب��ادی بیر له‌ به‌رهه‌مێنانی‬ ‫فیلمێكی سینه‌مایی ده‌ك��ات�ه‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر ژیانی نیانده‌رتاڵه‌كان له‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ باسی ل�ه‌وه‌ش‬

‫وێنە جیهانییەکان‬

‫شه‌ڕی‬ ‫ئایۆ جیما‬ ‫ئا‪ :‬الس هه‌ورامی‬

‫ك��ردووه‌‪ ،‬به‌همه‌ن قوبادی سێ ساڵ‬ ‫پێش ئێستا به‌ هاوڕێیه‌تی له‌گه‌ڵ‬ ‫ع�ه‌ب��اس غه‌زالیی به‌رهه‌مهێنه‌ری‬ ‫كاره‌كانی خۆی‪ ،‬به‌ مه‌به‌ستی بینین‬ ‫و پشوودان‪ ،‬سه‌ردانی ئه‌شكه‌وتی‬ ‫شانه‌ده‌ری كردووه‌‪ ،‬له‌وێ چه‌ندین‬ ‫گه‌نج ته‌نیا به‌ مه‌به‌ستی بیره‌وه‌ری‬ ‫وێنه‌ی فۆتۆگرافییان له‌گه‌ڵ گرتووه‌‪،‬‬ ‫له‌م ڕۆژانه‌شدا یه‌كێك له‌و وێنانه‌ له‌‬ ‫یه‌كێك له‌ ده‌زگاكانی راگه‌یاندنی‬ ‫كوردستان له‌گه‌ڵ «هه‌واڵێكی‬ ‫درۆ»دا باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬كه‌ هیچ‬ ‫بنه‌مایه‌كی نییه‌‪.‬‬

‫ژیاندا زۆر كارێكی ئاسان و به‌رده‌سته‌‪،‬‬ ‫بۆ منوونه‌ له‌ به‌یانیاندا یاری و گه‌مه‌كردن‬ ‫له‌گه‌ڵ مناڵ و گوێگرتن بۆ پێكه‌نینیان‬ ‫و خ��واردن�ه‌وه‌ی كوپێك قاوه‌ یان هه‌ر‬ ‫خواردنه‌وه‌یه‌ك كه‌ خۆت حه‌زت لێیه‌تی‪.‬‬ ‫هه‌وڵبد ‌ه هه‌موو به‌یانییه‌ك ڕیتمی‬ ‫ژیان ساده‌ بكه‌یته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بۆ چه‌ند‬ ‫خووله‌كێكیش بێت سه‌یری دیمه‌نه‌‬ ‫جوانه‌كانی ده‌ورووب��ه‌ری ژیانت بكه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ هه‌موو ژیانت جوان ده‌بێت‪.‬‬ ‫ـ گرنگی به‌ خۆت بده‪ :‬ئه‌گه‌ر گرنگی‬

‫به‌ خۆت بده‌یت له‌ ڕووی جه‌سته‌یی و‬ ‫ده‌روونییه‌وه‪ ‌،‬دواجار هه‌ست ده‌كه‌یت‬ ‫له‌ كه‌سایه‌تیی خۆت ڕازی��ت و ئاستی‬ ‫ئه‌دا و كاریگه‌ریت به‌رز ده‌بێت له‌سه‌ر‬ ‫ده‌وروبه‌رت‪.‬‬ ‫ـ كاتێك ب��ۆ ح��ه‌وان��ه‌وه‌ی خۆت‬ ‫ت�ه‌رخ��ان بكه‪ :‬ئه‌گه‌ر رسوشتت وایه‌‬ ‫ب �ه‌رده‌وام كار ده‌كه‌یت‪ ،‬ئه‌وا پێویسته‌‬ ‫كاتت بۆ ئیرساحه‌تی خۆت هه‌بێت‪ ،‬با‬ ‫كه‌میش بێت‪ ،‬بۆ منوونه‌‪ ،‬كاتێك به‌یانیان‬ ‫ل ‌ه خه‌و هه‌ڵده‌ستیت‪ ،‬بۆ ماوه‌ی پێنج‬

‫خووله‌ك له‌سه‌ر جێگاكه‌ت مبێنه‌وه‌‬ ‫و بیر ل ‌ه ڕۆژی نوێت بكه‌ره‌وه‪ ‌،‬ئاخۆ‬ ‫به‌ نیازی ئه‌نجامدانی چ كارێكیت؟‬ ‫ده‌ستبه‌جێ‌ هه‌ڵمه‌سته‌ و به‌ په‌له‌‬ ‫مه‌ڕۆره‌ سه‌ر كار‪.‬‬ ‫ـ هه‌موو هه‌وڵی خۆت بخه‌ره‌‬ ‫ك���ار‪ ،‬ب��ۆ س�ه‌رك�ه‌وت��ن��ی ك��اره‌ك �ه‌ت‪:‬‬ ‫له‌كاتێكدا گ�ه‌ر ك��اره‌ك�ه‌ت نه‌هات‬ ‫به‌ده‌سته‌وه‌‪ ،‬هه‌ست به‌ په‌شیامنی‬ ‫ناكه‌یت و ب �ه‌خ��ت �ه‌وه‌ری‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ده‌زانیت كه‌ هه‌موو هه‌وڵی خۆتت‬ ‫داوه‌‪.‬‬

‫ك ‌همتری‬ ‫ن‬ ‫رێ‬ ‫ژ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ی‬ ‫ت‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫اڵ‬ ‫ق‬ ‫ل‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ما‬ ‫لی‬ ‫زیایه‌‬ ‫مەتین‬

‫ئاماره‌كان ده‌ڵێن كه‌مرتین رێژەی‬ ‫ته‌اڵق له‌ مالیزیادایه‌‪ ،‬كه‌ له‌ سااڵنی دواییدا‬ ‫بۆ ‪ %7‬كه‌می كردبوو‪ ،‬به‌اڵم له‌ پێش ئه‌مه‌دا‬ ‫رێژەی ته‌اڵق گه‌یشتبووه‌ ‪.%32‬‬ ‫هه‌موو ئه‌وانه‌ی ك ‌ه هاوسه‌رگیرییان‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬له‌ كاركردن ده‌به‌خرشان بۆ ماوه‌ی‬ ‫مانگێك‪ ،‬بۆ ئ��ه‌وه‌ی خولێك وه‌ربگرن‬ ‫ده‌رب�����اره‌ی چۆنیه‌تی هه‌ڵسوكه‌وت‬ ‫كردن له‌گه‌ڵ هاوبه‌شه‌كه‌یان و چۆنێتی‬ ‫رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی گرفته‌كان‪.‬‬ ‫له‌ ساڵی ‪ 1992‬سه‌رۆكوه‌زیرانی پێشوو‬

‫(مه‌هاتیر موحه‌ممه‌د) كاتێك بینی رێژەی‬ ‫ته‌اڵق گه‌یشتووه‌ته‌ ‪ ،%32‬به‌و واتایه‌ی ك ‌ه‬ ‫له‌ هه‌ر ‪ 100‬حاڵه‌تێكی هاوسه‌رگیری ‪32‬یان‬ ‫سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون‪ ،‬تێگه‌یشت كه‌ ئه‌م‬ ‫رێژەیه‌‪ ،‬هیواكانی پێشكه‌وتنی واڵته‌كه‌ی‬ ‫پ�ه‌ك ده‌خ��ات‪ .‬مه‌هاتیر كه‌ بیریارێكی‬ ‫گ�ه‌وره‌ی ئابووری بوو‪ ،‬سووربوو له‌سه‌ر‬ ‫پێشخستنی مالیزیا و بیكاته‌ یه‌كێك له‌ واڵته‌‬ ‫پێشكه‌وتووه‌كان ل ‌ه م��اوه‌ی دوو ده‌یه‌ی‬ ‫داهاتوودا‪ .‬به‌اڵم ئه‌و ڕێژە به‌رزه‌ی ته‌اڵقی‬ ‫له‌ واڵته‌كه‌یدا به‌ مۆته‌كه‌ی پێشكه‌وتن‬

‫زانی‪ ،‬بڕیاریدا چاره‌سه‌ری ئه‌و گرفته‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ل��ه‌ب��ه‌رئ��ه‌وه‌ پ��ه‌ن��ای ب���رد بۆ‬ ‫دۆرزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌رێك‪ ،‬كه‌ بریتی‬ ‫ب��وو له‌ (مۆڵه‌تی هاوسه‌رگیری)‪،‬‬ ‫ده‌ب���وو ل��ه‌و م���اوه‌ی���ه‌دا خولێكی‬ ‫راهێنانی تایبه‌ت ببینن‪.‬‬ ‫له‌ كۆتایی ئه‌و چه‌ند ساڵه‌دا‬ ‫رێژەی ته‌اڵق دابه‌زی بۆ ‪ ،%7‬ئه‌مڕۆش‬ ‫به‌و واڵت�ه‌ داده‌نرێت كه‌ كه‌مرتین‬ ‫رێژەی ته‌اڵقی تێدایه‌ له‌ جیهاندا‪.‬‬

‫ئه‌وه‌ی له‌ وێنه‌كه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت‪،‬‬ ‫دیمه‌نی یه‌كێك له‌ شه‌ڕەكانی نێوان‬ ‫ئه‌مریكا و ئیمپراتۆریه‌تی یابان ‌ه له‌ میانه‌ی‬ ‫جه‌نگی دووه‌م��ی جیهانیدا له‌ دورگه‌ی‬ ‫(ئایۆ جیام)‪ ،‬كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ دورگه‌كانی‬ ‫واڵتی یابان‪.‬‬ ‫ئه‌م وێنه‌یه‌ له‌ ڕۆژی ‪1945/2/23‬‬ ‫گیراوه‌‪ ،‬كاتێك شه‌ش سه‌بارزی مارێنزی‬ ‫ئه‌مریكی له‌و شه‌ڕەدا ئااڵی واڵته‌كه‌یان‬ ‫ب �ه‌رزده‌ك �ه‌ن �ه‌وه‌‪ ،‬كه‌ دوات��ر سیان له‌و‬ ‫سه‌ربازانه‌ له‌ هه‌مان شه‌ڕدا ده‌كوژرێن و‬ ‫شه‌ڕەكه‌ به‌ داگیركردنی دورگه‌كه‌ له‌ الیه‌ن‬ ‫ئه‌مریكاوه‌ كۆتایی دێ��ت‪ .‬ئه‌م وێنه‌یه‌‬ ‫بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی وره‌ی سه‌ربازه‌كانی‬ ‫ئه‌مریكا به‌كارهێرنا له‌ دوای تووشبوون‬

‫به‌ شكسته‌كه‌ی (بێرل هاربه‌ر)‪،‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ك نیشانه‌ی كۆتاییهاتنی‬ ‫جه‌نگی دووه‌م���ی جیهانییشه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها بووه‌ ئیلهامبه‌خش بۆ‬ ‫دروستكردنی په‌یكه‌رێك له‌ هه‌مان‬ ‫شێوه‌ له‌ واشنتۆنی پایته‌ختی‬ ‫ئه‌مریكا‪.���‬ ‫دورگه‌ی (ئایۆ جیام) تا ساڵی‬ ‫‪ 1968‬به‌ داگیركراوی مایه‌وه‌‪ ،‬له‌و‬ ‫ساڵه‌دا ئه‌مریكا پاشه‌كشه‌ی كرد‬ ‫و دورگه‌كه‌ی بۆ یابان گێڕایه‌وه‌ و‬ ‫تا هه‌نووكه‌ش بنكه‌یه‌كی هێزی‬ ‫ئاسامنیی یابان له‌و دورگه‌یه‌دا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ به‌ بنكه‌ی (ئایۆ جیام)‬ ‫نارساوه‌‪.‬‬


‫‪8‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫مه‌درید دۆڕا یان مۆرینهۆ؟‬ ‫حه‌مزه‌ عوسامن‬

‫دوای ئه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی سێزده‌‬ ‫ساڵ له‌سه‌ر یه‌ك ریاڵ مه‌درید هیچ‬ ‫یارییه‌كی به‌رانبه‌ر هاوشارییه‌كه‌ی‬ ‫خۆی (ئه‌تله‌تیكۆ) نه‌دۆڕاندبوو‪،‬‬ ‫شكستێكی گ�ه‌وره‌ی له‌ یاریگا و‬

‫له‌به‌رده‌م هانده‌رانی خۆی تۆمار كرد‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ بۆ چه‌ند خاڵێكامن ده‌بات‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫ئه‌م دۆڕانه‌ په‌یوه‌ندی به‌ میزاج و بڕیاره‌‬ ‫نادروسته‌كان و سه‌ركردایه‌تییه‌ هه‌ڵه‌شه‌‬ ‫نارساوه‌كه‌ی مۆوه‌ ده‌بێت كه‌ خراپرتین‬ ‫دۆڕانیشی به‌رانبه‌ر به‌رشه‌لۆنه‌ دوو‬ ‫ساڵ پێش ئێستا له‌م ده‌یه‌ی دوایینه‌ی‬ ‫كالسیكۆدا وه‌ك ئه‌نجامی خراپ بۆ ریاڵ‬ ‫به‌ده‌ست هێنا‪ .‬مۆرینهۆ له‌وه‌ته‌ی هاتووه‌‪،‬‬

‫ئ�ه‌گ�ه‌رچ��ی ده‌سكه‌وتیشی ه �ه‌ب��ووه‌‪،‬‬ ‫كه‌سیه‌تیی یاریزانانی ڕیاڵی خستووەته‌‬ ‫ژێر پرسیارێكی گه‌وره‌وه‌ له‌به‌رده‌م میدیا‬ ‫و رشۆڤه‌كاران و هاند ‌هرانی دونیادا‪ ،‬كه‌‬ ‫له‌ هیچ سه‌رده‌م و كاتێكدا به‌م چه‌شنه‌‬ ‫توندوتیژی ب ‌هرانبه‌ر تیپی میوان نه‌كراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر هاوشاریی خۆشی بێت‪ .‬كێشه‌كانی‬ ‫كالسیكۆ په‌یوه‌ندییان به‌ مێژووه‌وه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناكرێت بڵێین مۆ رۆڵی نه‌بووه‌ له‌‬

‫گه‌وره‌كردنیشیاندا‪ .‬كریستیانۆ ڕۆناڵدۆ‪،‬‬ ‫ئه‌و ئه‌ستێره‌یه‌ی كه‌ هیچكات به‌م شێوه‌‬ ‫گه‌رمه‌ مامه‌ڵه‌ی له‌ گه‌ڵ یاری و یاریزاناندا‬ ‫ن �ه‌ك��ردووه‌‪ ،‬مۆ كردییه‌ گاڵته‌جاڕێكی‬ ‫ت��ری م��ێ��ژووی م�ه‌دری��دی��ی�ه‌ك��ان‪ .‬بۆیه‌‬ ‫تێپه‌ڕاندنی به‌رشه‌لۆن ‌ه وه‌ك به‌هێزترین‬ ‫تیمی ئیسپانیا و ئه‌وروپاش‪ ،‬گوناهێكی‬ ‫گ �ه‌وره‌ی دۆڕاندنه‌كه‌ی مه‌دریدمان له‌‬ ‫یاریی كۆتایی جامی شادا پێ ده‌ڵێت‪.‬‬

‫هه‌ڵوێست وه‌رگرتن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ نیی ‌ه‬ ‫ئه‌نجامه‌كانی مه‌درید خراپن و شایه‌نی‬ ‫ئه‌وه‌بوو بگاته‌ یاریی كۆتایی چامپیۆنس‬ ‫لیگ و ببێته‌ خ��اوه‌ن جامی شا‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫كێشه‌كه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ڕیاڵ ئاكاری‬ ‫نێو یاریگای له‌ده‌ست چووه‌ و میزاجی مۆ‬ ‫سه‌رله‌به‌ر له‌ سانتیاگۆ و یاریگاكانی تردا‬ ‫بۆ ڕیاڵییه‌كان هه‌میشه‌ ئاماده‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫كێش ‌ه هه‌ره‌ گه‌وره‌كه‌یه‌‪ .‬دوای سێ‌ ساڵ له‌‬

‫نواندنی ئاستێكی باش‪ ،‬دواجار مۆ‬ ‫ل ‌ه كۆتاییه‌كاندا هه‌موو شتێك خراپ‬ ‫ده‌ك��ات ئه‌مه‌ كێشه‌ی گ��ه‌وره‌ی‬ ‫ئێستای ریاڵه‪.‬ڕە‌نگه‌ ئه‌گه‌ر له‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی مۆوه‌ بیر له‌ ڕاهێنه‌رێكی‬ ‫باش بكرێته‌وه‌‪ ،‬مه‌درید بگه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫نێو دونیا جوانه‌كه‌ی وه‌رزش و‬ ‫گرنگرتین شت‪ ،‬ئاكاری وه‌رزشییانه‌ی‬ ‫بۆ بگه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬

‫به‌رازیل ل ‌ه خراپترین كاتیدایه‌‬ ‫ره‌وه‌ند‬ ‫س��اڵ��ی داه���ات���وو ب��� ‌هرازی���ل‬ ‫میوانداریی جامی جیهانیى ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌ پێش ئه‌ویشدا له‌ هاوینی ئه‌مساڵدا‬ ‫میوانداریی جامی كیشوه‌ره‌كان‬ ‫ده‌ك��ات‪ .‬ك ‌ه به‌رازیل له‌سه‌ر ئاستی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كه‌ی‪ ،‬ئێستا ب ‌ه خراپرتین‬ ‫كاته‌كانیدا تێده‌په‌ڕێت‪ ،‬نه‌ك هه‌ر‬ ‫ئ �ه‌وه‌ن��دە‪ ،‬به‌ڵكو ل�ه‌وك��ات�ه‌وه‌ی كه‌‬ ‫ده‌ستی كردوو ‌ه به‌ یاریی تۆپی پێ‪.‬‬ ‫ب��� ‌هڕازی���ل‪ ،‬ك��ه‌ هه‌میش ‌ه له‌‬ ‫سه‌ره‌وه‌ی عه‌رشی تۆپی پێی جیهانه‌وه‌‬ ‫بوو‪ ،‬به‌ڵكو ل ‌ه لوتكه‌ی پۆلێنكردنه‌كانی‬ ‫ف��ی��ف��ادا ب���ووه‌‪ ،‬ل��ه‌وك��ات��ه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫پۆلێنكردن ‌ه رێ��ك��خ�راوه‌‪ .‬ئێستا له‌‬

‫دوای دواوه‌ ده‌یبینین له‌ نێوان د ‌ه تیپی‬ ‫یه‌كه‌مدا‪.‬‬ ‫له‌وكاته‌وه‌ی رۆناڵدۆی دیارده‌ وازی‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌وكاته‌وه‌ی ئاستی‬ ‫رۆناڵدینهۆ گ ‌هڕاوه‌ت ‌ه دواوه‌‪ .‬تۆپی پێی‬ ‫ب ‌هرازیل كه‌ تووشی نه‌زۆكی ب��وو ‌ه له‌‬ ‫خستنه‌وه‌ی ئه‌ستێره‌دا‪ ،‬وای لێهاتووه‌‬ ‫ناتوانێت ل�ه‌گ�ه‌ڵ گ��ۆڕان � ‌ه خێراكاندا‬ ‫هه‌نگاو هه‌ڵنێت و خۆی له‌گه‌ڵ تۆپی‬ ‫پێی جیهاندا رێك بخات‪ .‬هه‌ر ئه‌وه‌شه‌‬ ‫وای كردوو ‌ه ك ‌ه كیشوه‌ری ئه‌وروپا باشرت‬ ‫بێت و هه‌ڵبژارده‌كانی بتوانن بگه‌نه‌‬ ‫یارییه‌كانی كۆتایی جامی جیهانیی ‪2006‬‬ ‫و یاریی كۆتایی جامی جیهانیی ‪،2010‬‬ ‫له‌ ئاماده‌نه‌بوونی ته‌واوی هه‌ڵبژارده‌كانی‬ ‫ئه‌مریكای التین و باشووردا‪.‬‬

‫ئه‌و حاڵه‌ی كه‌ ئێستا هه‌ڵبژارده‌ی‬ ‫به‌رازیل پێی گه‌یشتووه‌‪ ،‬پاڵی ناو ‌ه به‌‬ ‫یه‌كێتیی تۆپی پێكه‌یه‌و ‌ه ك ‌ه ده‌سته‌ی‬ ‫هونه‌ری به‌ ته‌واوه‌تی بگۆڕێت‪ ،‬دوای سێ‬ ‫ساڵ و سپاردنی كاره‌ك ‌ه به‌ كه‌سانی خاوه‌ن‬ ‫شكۆ و به‌رزی وه‌كو سكۆالریی پاڵه‌وانی‬ ‫جامی جیهانیی ‪ 2002‬و رۆبه‌رتۆ كارلۆسی‬ ‫پاڵه‌وانی جامی جیهانیی ‪ ،1994‬به‌اڵم ئایا‬ ‫ئه‌مان ‌ه ده‌توانن ئه‌وه‌ی زه‌مه‌ن گۆڕیویه‌تی‬ ‫چاكی بكه‌نه‌وه‌؟‬ ‫ئاماژەكانی گ ‌هڕان ‌ه دواوه‌ی ب ‌هرازیل‬ ‫روون و ئاشكران‪ ،‬بۆ منوون ‌ه راهێن ‌هرانی‬ ‫به‌رازیل به‌ ت�ه‌واوه‌ت��ی شاردراونه‌ته‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئاستی تۆپی پێی جیهان‪ ،‬چه‌ند‬ ‫دانه‌یه‌كی كه‌میان نه‌بێت‪ ،‬ك ‌ه ئه‌وانیش‬ ‫له‌نێو واڵت��ان��ی ت���ازه‌ پێگه‌یشتوو و‬

‫نه‌وتییه‌كاندا ده‌ستاوده‌ستیان پێده‌كرێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ك��اره‌ك � ‌ه گه‌یشتوو ‌ه ب ‌ه جۆری‬ ‫یاریزانه‌كانیش‪ ،‬كه‌ خاڵی جیاواز بن له‌‬ ‫ئه‌وروپا‪ ،‬كه‌ ئێستا ئاماده‌نه‌بووی ئاماده‌ن‪،‬‬ ‫ك ‌ه ن ‌ه ئه‌ستێره‌ی ئێستان و ن ‌ه ئه‌ستێره‌ی‬ ‫داهاتوو‪ .‬ته‌نانه‌ت یاریزان ‌ه الوه‌كانیش كه‌‬ ‫پشتیان پێده‌به‌سرتێت وه‌ك پاتۆ‪ ،‬ك ‌ه پێشرت‬ ‫له‌گه‌اڵ میالن بوو و كۆتینهۆ له‌گه‌ڵ ئه‌نته‌ر‬ ‫و ئه‌وانی تریش‪ ،‬به‌رده‌وام دراون به‌ده‌م‬ ‫باوه‌‪ ،‬هۆلكی به‌هێزیش چوو بۆ خولی‬ ‫رووسیا‪.‬‬ ‫له‌ ئه‌وروپا هیچ ناوێكیان نییه‌ نارساو‬ ‫بێت‪ ،‬به‌ڵكو هیچ كه‌سێك نیی ‌ه ركابه‌ری‬ ‫بكات له‌سه‌ر نازناوی باشرتین یاریزانی‬ ‫جیهان‪ ،‬دوای ئ��ه‌وه‌ی ب ‌هرازیلییه‌كان‬ ‫گه‌وره‌ی بوون ل ‌ه ده‌یه‌ی نه‌وه‌ده‌كان و‬

‫سه‌ره‌تای دوو ه �ه‌زاردا‪ .‬خراپرت له‌وه‌ش‪،‬‬ ‫خولی به‌رازیلی خۆی وای لێهاتوو ‌ه كه‌‬ ‫ئه‌ستێر ‌ه و به‌خرشاوی راستی تێدا نه‌بێت‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت یاریزانێكی پیر و په‌ككه‌وتووی‬ ‫وه‌ك سیدۆرفی هۆڵه‌ندی بوو ‌ه ب ‌ه یه‌كێك‬ ‫ل ‌ه ئه‌ستێره‌كان له‌وێ‌‪ ،‬ك ‌ه له‌گه‌ڵ یانه‌ی‬ ‫كۆرینتیانز یاری ده‌كات‪.‬‬ ‫ل ‌ه سه‌روو هه‌موو ئه‌مانه‌وه‌‪ ،‬ده‌بینین‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كانی تاز ‌ه پێگه‌یشتووان و الوان‬ ‫ئاماده‌ییان نییه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت تیپی الوانه‌كه‌ی‪،‬‬ ‫س�ه‌رن�ه‌ك�ه‌وت بۆ كۆتاییه‌كانی جامی‬ ‫جیهانیی چاوه‌ڕوانكراو له‌ توركیا‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫زه‌نگی ترسناكی لێداوه‌ بۆ حاڵی تیپێك كه‌‬ ‫به‌ جادووگه‌ره‌كانی جیهان ده‌نارسان‪.‬‬ ‫به‌رازیل هه‌روه‌ها مه‌ینه‌تییه‌كی‬ ‫ت��ری��ش��ی ه��ه‌ی��ه‌‪ ،‬ك��ه‌ ئ��ه‌وی��ش حاڵی‬

‫دامه‌زراوه‌كانێتی‪ ،‬ك ‌ه چه‌ند مانگێكی‬ ‫ك �ه‌م م��اوه‌ ب��ۆ پاڵه‌وانێتیی جامی‬ ‫كیشوه‌ره‌كان و ساڵێكیش بۆ جامی‬ ‫جیهانی‪ ،‬ره‌خنه‌گرتنه‌كانی رۆژان�ه‌ی‬ ‫فیفا بۆ دواكه‌وتنی به‌رهه‌مه‌كه‪ .‬جا‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌م ‌ه سه‌ره‌تا بێت‪ ،‬ئه‌وا هه‌ر‬ ‫مه‌گه‌ر خوا خۆی بگاته‌ فریایان‪.‬‬ ‫جامی جیهانی‪ ،‬له‌ كاتێكی هه‌ڵه‌دا‬ ‫چوو بۆ به‌رازیل و ناخۆشییه‌كانی‬ ‫‪ 1950‬له‌وانه‌ی ‌ه سوكرت بێت ل ‌ه ب ‌هرامبه‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی روو ده‌دات ل� ‌ه ‪2014‬دا‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و ‌ه ئه‌وروپییه‌كان به‌ ته‌واوی‬ ‫هانده‌رن بۆ دانانی نه‌خشه‌ی كۆتایی‬ ‫بۆ ئه‌فسانه‌یی ب ‌هرازیل و راگه‌یاندنی‬ ‫چه‌رخێكی نوێ‌ له‌ تۆپی پێدا‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ فیعلی ده‌ستیشی پێنه‌كردبێت‪.‬‬

‫كۆتاییه‌ك ك ‌ه قازانجه‌كه‌ی بۆ گیرفانی ئه‌ڵمانییه‌كانه‬ ‫دارا حسێن‬ ‫پ�����اش ب���ه‌س���ه‌رب���ردن���ی‬ ‫س�ه‌رده‌م��ێ��ك��ی زێ��ڕی��ن‪ ،‬یانه‌ی‬ ‫به‌رشه‌لۆنه‌ی ئیسپانی ئااڵكه‌ی‬ ‫ده‌ستی دایه‌ یانه‌ی بایرن میونخ‪.‬‬ ‫ئێستا ئه‌م یانه‌ باڤارییه‌ پاڵێوراوی‬ ‫سه‌ره‌كییه‌ بۆ بردنه‌وه‌ی نازناوی‬ ‫یانه‌پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌وروپا‪ .‬ئه‌وه‌ی‬ ‫دێته‌ به‌رده‌می‪ ،‬به‌ ته‌ڕ و وشكه‌وه‌‬ ‫ده‌یسووتێنێت و رایده‌ماڵێت‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ك چۆن له‌ چه‌ند ساڵی‬ ‫پێشوودا به‌رشه‌لۆنه‌ مێژوویه‌كی‬ ‫گه‌وره‌ی تۆماركرد‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ب���ه‌رام���ب���ه‌ردا ی��ان �ه‌ی‬

‫ب��وروس��ی��ا دۆرمت��ۆن��د ه �ه‌ی �ه‌ ك �ه‌ ل ‌ه‬ ‫سه‌ره‌تای هه‌ستانه‌وه‌دایه‌ و له‌ هه‌وڵی‬ ‫پێكهێنانی نه‌وه‌یه‌كی ئاڵتونیدایه‌‬ ‫بۆ داه��ات��وو‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ له‌ ئاستی‬ ‫هاونیشتامنییه‌كه‌یدا نییه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫به‌هۆی شاره‌زایی لێی و چه‌ند جار‬ ‫رووبه‌ڕووبونه‌وه‌ له‌گه‌ڵیدا‪ ،‬هه‌مان‬ ‫چانسی هه‌یه‌ بۆ به‌ده‌ستهێنانی‬ ‫خولی یانه‌پاڵه‌وانه‌كان‪.‬‬ ‫سه‌ركه‌وتنی دوو یانه‌ی‬ ‫ئه‌ڵامنی بۆ یاریی كۆتایی‪،‬‬ ‫زیاتر له‌ مانایه‌كی تر له‌خۆ‬ ‫ده‌گرێت‪ ،‬كه‌ یه‌ك له‌وانه‌‬ ‫گ��ه‌ڕان��ه‌وه‌ی تۆپی پێی‬ ‫ئه‌ڵامنییه‌ بۆ سه‌ر سه‌كۆی‬ ‫ن��ازن��ازوه‌ك��ان‪ ،‬دوای ئ���ه‌وه‌ی له‌‬ ‫م��اوه‌ی پێشوودا تۆپی پێی ئیسپانیا‬

‫پاریس داوای چوار ملیۆن ل‌ه ریاڵ ده‌كات‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی یانه‌ی كارلۆ ئه‌نچیلۆتی بڕیاریدا یانه‌ی پاریس سان‬ ‫جێرمان به‌جێبهێڵێت به‌ مه‌به‌ستی شوێنگرتنه‌وه‌ی جۆزێ مۆرینۆی‬ ‫راهێنه‌ری یانه‌ی ریاڵ مه‌درید‪ ،‬له‌ ئێستادا نارس خلێفی سه‌رۆكی یانه‌ی‬ ‫پاریسییه‌كه‌ ئاماده‌ نییه‌ بێب ‌هرامبه‌ر ده‌ستبه‌رداریی ئه‌و راهێنه‌ره‌ ببێت‬ ‫و داوای چوار ملیۆن یۆرۆ ده‌كات له‌ بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بۆنده‌كه‌‬ ‫له‌الیه‌ن ئه‌و راهێنه‌ره‌وه‌ یاخود به‌رده‌وام بێت له‌ كاره‌كه‌ی بۆ وه‌رزی‬ ‫داهاتوو‪ ،‬ئه‌گه‌ر نا په‌نا ده‌باته‌ به‌ر یاسا بۆ یه‌كال كردنه‌وه‌ی كێشه‌كه‌‪ ،‬له‌‬ ‫ب ‌هرامبه‌ریشدا ریاڵ مه‌درید كه‌ نایه‌وێت ئه‌و بڕ ‌ه پاره‌یه‌ بدات ده‌یه‌وێت‬ ‫بێب ‌هرامبه‌ر ئه‌و راهێنه‌ره‌ ببات بۆخۆی‪ ،‬به‌اڵم له‌وانه‌ی ‌ه له‌ كۆتاییدا ناچار‬ ‫بكرێت به‌ پێدانی پاره‌كه‌‪.‬‬

‫بااڵده‌ست بوو‪ ،‬چ له‌ ئاستی ئه‌ورپا و‬ ‫چ له‌ ئاستی جیهاندا‪.‬‬ ‫بایر میونخی خاوه‌نی‬ ‫چوار پاڵه‌وانێتیی نازناوه‌كه‌‪،‬‬ ‫پاڵنه‌رێكی گ���ه‌وره‌ی هه‌یه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌مجاره‌ نازناوه‌كه‌‬ ‫له‌ ده‌ست نه‌دات‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی‬ ‫وه‌رزی پێشوو ب �ه‌ شێوه‌یه‌كی‬ ‫دراماتیكی و به‌ لێدانی یه‌كال كه‌ره‌وه‌‬ ‫نازناوه‌كه‌ی له‌ده‌ستدا‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ی‬ ‫‪2010‬ی��ش به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌ كاتی‬ ‫راهێنه‌رایه‌تی ڤانگالی هۆڵه‌ندیدا‬ ‫گه‌یشتنه‌ یاریی كۆتایی و به‌ ئینته‌ر‬ ‫میالنی ئیتاڵیی دۆڕاند‪.‬‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ردا بوروسیا دۆرمتۆند‬ ‫ك �ه‌ پێشرت ج��ارێ��ك س��اڵ��ی ‪-1996‬‬ ‫‪ 1997‬به‌ده‌ستی هێناوه‪ ‌،‬له‌ هه‌وڵی‬

‫ریتزۆلی یاری كۆتایی به‌ڕێو‌ه ده‌بات‬ ‫یه‌كێتی تۆپی پێی ئه‌وروپی بڕیاریدا ئه‌ركی به‌ڕێوه‌بردنی یاریی‬ ‫كۆتایی خولی یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌ورپا به‌ داوه‌ری ئیتاڵی ئه‌ندریا‬ ‫ریتزۆلی بسپێرێت‪.‬‬ ‫ریتزۆلی ته‌مه‌ن ‪ 41‬ساڵ كه‌ ساڵی ‪ 2007‬بۆته‌ داوه‌ری نێوده‌وڵه‌تیی‪،‬‬ ‫ساڵی ‪ 2010‬یاریی كۆتایی خولی ئه‌وروپی به‌ڕێوه‌برد كه‌ ئه‌تله‌تیكۆ‬ ‫مه‌درید نازناوه‌كه‌ی به‌ده‌ستهێنا‪ ،‬له‌م وه‌رزه‌ش���دا چ��وار یاریی له‌‬ ‫یانه‌پاڵه‌وانه‌كاندا به‌ڕێوه‌برد كه‌ گرنگرتینیان یاریی گه‌ڕانه‌وه‌ی قۆناغی‬ ‫‪ 16‬بوو له‌ نێوان مه‌له‌گا و پۆرتۆدا‪ ،‬دوو جاریش یاری بایر میونخی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردووه‌ له‌ ساڵی ‪ 2010‬و وه‌رزی رابردوودا‪.‬‬

‫ئ���ه‌وه‌دای���ه‌ ئ �ه‌س��پ��ی ره‌ش��ی‬ ‫راسته‌قینه‌ی پاڵه‌وانێتییه‌كه‌ بێت‬ ‫و دوای ئه‌وه‌ی به‌ هۆی قورسیی‬ ‫گرووپه‌كه‌یه‌وه‌ له‌ سه‌رەتاوه‌‬ ‫گومان ده‌ك �را بكرێته‌ ده‌ره‌وه‌‬ ‫له‌ قۆناغی یه‌كه‌مدا‪ ،‬به‌اڵم به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ی پێشبینییه‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ق��ۆن��اغ ب��ه‌ ق��ۆن��اغ��ی ب���ڕی و‬ ‫وه‌ك ئه‌سپی ره‌ش گه‌یشته‌‬ ‫كۆتایی‪ ،‬ئێستایش پێویستی به‌‬ ‫ی�ه‌ك هه‌نگاوی ت��ره‌ بۆئه‌وه‌ی‬ ‫جارێكی تر نازناوه‌كه‌ به‌ده‌ست‬ ‫بهێنێت‪.‬له‌ ن��ێ��وان ئ��ه‌م دوو‬ ‫یانه‌شدا هه‌ر كامیان براوه‌ بن‪،‬‬ ‫قانجه‌كه‌ی ده‌چێته‌ گیرفانی‬ ‫ئه‌ڵامنییه‌كانه‌وه‌ و ره‌سیدی‬ ‫ئه‌وان زیاد ده‌كات‪.‬‬

‫ئه‌م هه‌فت‌ه نادال چوو‌ه پله‌ی چواره‌م‬ ‫له‌ ریزبه‌ندی هه‌فتانه‌ی یاریزانانی تێنسدا رافائیل نادالی ئیسپانی‬ ‫دوای به‌سه‌ر بردنی چه‌ند مانگێك له‌ پله‌ی پێنجه‌مدا توانی بگه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫پله‌ی چواره‌می ریزبه‌ندی‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی پاڵه‌وانێتی رۆما به‌ده‌ستهێنا‬ ‫بۆ حه‌وته‌م جار له‌ مێژوودا له‌ كۆی هه‌شت جار كه‌ گه‌یشتۆته‌ یاریی‬ ‫كۆتایی له‌ ساڵی ‪2005‬ه‌وه‌‪.‬‬ ‫ریزبه‌ندییه‌كه‌ گۆڕانكارییه‌كی ئه‌وتۆی به‌خۆوه‌ نه‌بینیوه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫نادال پله‌یه‌ك سه‌ركه‌وتوه‌ و پێش فێره‌ری هاونیشتیامنی كه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫ریزبه‌ندییه‌كه‌یش به‌م شێوه‌یه‌ یه‌‪ -1 :‬جۆكۆڤیچ ‪-2 ،12310‬مۆرای‬ ‫‪-3 ،8670‬فێدرێر ‪-4 ،8000‬نادال ‪ 6895‬خاڵ‪ ،‬به‌ دوایاندا هه‌ریه‌ك ‌ه له‌‬ ‫فێره‌ر و بریدیچ و دیلپۆترۆ و تسۆنگا و گاسكێی و تیبساریڤیچ دێن‪.‬‬


‫‪11‬‬ ‫ژمار ‌ه (‪ ،)36‬سێشه‌مم ‌ه ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫‪rayanayshe@yahoo.com‬‬

‫چیرۆكێكی سه‌یر له‌ ئه‌وروپاو ‌ه‬

‫چوار ساڵ ب ‌ه تۆمه‌تێكه‌و‌ه تێوه‌گالم و ئاگاداریش نه‌بووم‬ ‫داڕشتنه‌وه‌ی‪ :‬ئاراس ڕەفیق‬ ‫ئه‌وكاته‌ی من چووم بۆ ئه‌وروپا‪،‬‬ ‫گ��ه‌رم��ه‌ی ك��ۆچ��ی الوان���ی ك��وردب��وو‬ ‫ب��ۆ ده‌ره‌وه‌ی واڵت‪ .‬ك��ۆچ��ك��ردن و‬ ‫به‌جێهێشتنی نیشتامن‪ ،‬خه‌ونی هه‌موو‬ ‫گه‌نجێكی ئ�ه‌م واڵت �ه‌ ب��وو‪ .‬هه‌ڵهاتن‬ ‫ل �ه‌ نیشتامن‪ ،‬م��ان��ای ده‌رب���ازب���وون‬ ‫بوو له‌ برسێتی‪ ،‬له‌ ش�ه‌ڕ‪ ،‬له‌ هه‌موو‬ ‫بێامناییه‌كانی ژی���ان‪ .‬هه‌ڵهاتن له‌‬ ‫نیشتامن‪ ،‬واتای گه‌ڕانه‌وه‌ی كه‌رامه‌تی‬ ‫ئینسانی بوو‪ .‬هه‌رچه‌ند ڕۆژانه‌ چیرۆكی‬ ‫گیانله‌ده‌ستدانی الوان���ی ك��وردم��ان‬ ‫ده‌بیست له‌ ڕێگه‌كانی توركیا و یۆناندا‪،‬‬ ‫مامه‌ڵه‌ی خ�راپ��ی قاچاخچییه‌كانی‬ ‫ئ �ه‌و ڕێگایان ‌ه به‌رانبه‌ر كۆچبه‌ران‪،‬‬ ‫به‌اڵم گه‌نجان مانه‌وه‌یان ل ‌ه نیشتامن‬ ‫پێ‌ زه‌حمه‌ترت ب��وو‪ ،‬چونكه‌ ژی��ان الی‬ ‫ئێمه‌ ژیانێكی مه‌رگدۆستانه‌ بوو‪ ،‬له‌‬ ‫الیه‌كه‌و ‌ه شه‌ڕی براكوژیی نێوان حیزبه‌‬ ‫كوردستانییه‌كان‪ ،‬له ‌الیه‌كی ت��ره‌وه‌‬ ‫ئه‌و بارگرانییه‌ ئابوورییه‌ی به‌ هۆی‬ ‫سه‌ركێشییه‌كانی به‌عسه‌وه‌ سه‌پێرنا بوو‬ ‫به‌سه‌رماندا‪ .‬هاوكات سه‌ره‌تایه‌كیش بوو‬ ‫بۆ ئاشنابوونی تاكی ئێم ‌ه به‌ جوانییه‌كانی‬ ‫ده‌ره‌وه‪ ‌،‬ب ‌ه تایبه‌تی ئه‌وروپا‪.‬‬ ‫منیش وه‌كو هه‌ر گه‌نجێكی تری‬ ‫ئه‌م واڵت��ه ‌‪ ،‬ئ���اره‌زووی چ��وون �ه‌ده‌ره‌وه‌‬ ‫كه‌وته‌ مێشكم‪ .‬سه‌ره‌تا ئه‌م بابه‌ته‌م‬

‫چه‌ند ساڵێك ب ‌ه به‌رده‌وامی ده‌بوو من‬ ‫بچمه‌ بنكه‌ی پۆلیس و واژۆ بكه‌م هه‌تا‬ ‫ڕۆژی دادگاییكردنم‪ ،‬به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی منیش‬ ‫ئه‌و ك��اره‌م كردبێت‪ .‬نه‌مده‌زانی چی‬ ‫بكه‌م‪ ،‬حه‌زیشم نه‌ده‌كرد كه‌س بزانێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ قه‌زیه‌یه‌ك بوو له‌سه‌ر ئابڕووم‬ ‫ده‌كه‌وت‪.‬‬ ‫زۆر ج��ار ئ��ه‌وه‌ ب��اس ده‌ك���را كه‌‬ ‫هه‌ندێك ل�ه‌ گه‌نجان ب��ۆ تێركردنی‬ ‫ئاره‌زووه‌كانیان ده‌چن بۆ هه‌نده‌ران‪،‬‬ ‫منیش زۆر ل��ه‌و ‌ه ده‌ت��رس��ام خه‌ڵكی‬ ‫وابیربكه‌نه‌وه‪ .‬من بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ‬ ‫به‌ده‌ر له‌ ئێش و ئازاره‌كانی دووره‌واڵتی‬ ‫و غه‌ریبی‪ ،‬له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ش زیاتر‬ ‫بێزار ده‌ب���ووم‪ ،‬چونكه‌ نه‌مده‌توانی‬ ‫الی كه‌س باسی بكه‌م‪ .‬كه‌س باوه‌ڕی‬ ‫پێنه‌ده‌كردم‪.‬ڕۆژان تێپه‌ڕین‪ ،‬له‌دوای‬ ‫چ��وار س��اڵ بانگ ك��رام ب��ۆ ب��ه‌رده‌م‬ ‫دادگ��ا‪ ،‬كاتێك وتیان ئه‌م ئافره‌ته‌ به‬ ‫‌تۆمه‌تی ده‌ستدرێژی سكااڵی له‌سه‌ر‬ ‫تۆمار ك��ردووی��ت‪ ،‬هێشتا له‌ پێشه‌وه‌‬ ‫ئافره‌ته‌كه‌م نه‌دیبوو‪ ،‬من له ‌دڵه‌وه‌ زۆر‬ ‫دڵنیابووم له‌ بێتاوانیی خۆم‪ ،‬به‌اڵم له‌‬ ‫واڵتی غه‌ریبیدا كه‌ تۆ هێشتا به‌ ته‌واوی‬ ‫ش��اره‌زای زمان و دابونه‌ریت و یاسای‬ ‫ئه‌و واڵته‌ نیت‪ ،‬ئینجا تۆ كه‌سێكی غه‌یره‌‬ ‫سویدی و هاوواڵتییه‌كی سویدی سكااڵی‬ ‫له‌سه‌رت تۆمار كردبێت‪ ،‬كێ‌ گوێ‌ له‌ من‬ ‫ده‌گرێت؟‬

‫له‌گه‌ڵ دایكم و باوكمدا باس كرد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وان وه‌ك هه‌ڵوێستی هه‌موو دایك و‬ ‫باوكێكی دڵسۆز‪ ،‬زۆر ناڕازی بوون‪ .‬ناچار‬ ‫ملی ڕێگه‌م گرت و له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك‬ ‫كه‌سی تردا ل ‌ه ڕێی قاچاخچییه‌كه‌وه‌‬ ‫به‌ره‌و یۆنان ڕۆیشتین‪ ،‬له‌وێشه‌وه‌ بۆ‬ ‫ئیتالیا‪ ،‬پاشان چووم بۆ سوید‪ .‬ئه‌و ڕێگه‌یه‌‬ ‫ئه‌وه‌ند ‌ه ناخۆش بوو‪ ،‬زۆرجار ئاواتم به‌‬ ‫مه‌رگ خواستووه‌‪ ،‬به‌اڵم كاتێك گه‌یشتینه‌‬ ‫ێ له‌ناو كه‌مپێكی په‌نابه‌راندا بووین‪،‬‬ ‫ئه‌و ‌‬ ‫بۆ یه‌كه‌مجار هه‌ستم به‌ غه‌ریبی و‬ ‫دووره‌واڵتی كرد‪ ،‬بیری هه‌موو شتێكی‬ ‫نیشتامنم ده‌كرد‪ ،‬بیری دایكم و باوكم و‬ ‫هه‌موو هاوڕێكانم‪ .‬ئه‌و كوچانه‌ی ڕۆژانه‌‬ ‫و شه‌وان ‌ه پیاسه‌مان تێدا ده‌كردن ‪ ...‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ی جێی دڵخۆشیامن بوو‪ ،‬ئه‌وه‌ بوو‬ ‫وه‌رگرتنی ئیقامه‌ی ئه‌و واڵته‌ زۆر گران‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬ماوه‌ی ساڵێك و چه‌ند مانگێك‬ ‫من توانیم ببمه‌ هاوواڵتیی سویدی‪،‬‬ ‫ئیدی ڕۆژبه‌ڕۆژ زیاتر ئاشنایه‌تیم له‌گه‌ڵ‬ ‫شته‌كانی ئه‌و واڵت��ه‌دا په‌یدا ده‌ك��رد‪،‬‬ ‫به‌هۆی فێربوونی زمانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ه �ه‌ر ل���ه‌دوای وه‌رگرتنی‬ ‫ئیقامه‌كه‌مه‌وه‌‪ ،‬گرفتێكم بۆ دروست‬ ‫بوو كه‌ زۆر بێزاری ك��ردم و خه‌ریك‬ ‫بوو به‌ ت �ه‌واوی ئه‌و واڵت�ه‌م له‌به‌رچاو‬ ‫بكه‌وێت‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌وه‌ بوو به ‌تۆمه‌تی‬ ‫ده‌س��ت��درێ��ژی��ك��ردن� ‌ه س��ه‌ر ئافره‌تێك‬ ‫په‌لكێشی دادگایان ك��ردم‪ ،‬بۆ ماوه‌ی‬

‫به‌ هه‌رحاڵ‪ ،‬كاتێك كچه‌یان كرد ‌ه‬ ‫ژووره‌وه‌‪ ،‬پێیان وت ئه‌م كه‌سه‌ بوو‬ ‫تاوانه‌كه‌ی به‌رانبه‌ر كردیت؟ ئه‌ویش‬ ‫سه‌یرێكی كردم و وتی‪ :‬نه‌خێر جه‌نابی‬ ‫دادوه‌ر ئ��ه‌م ك�ه‌س� ‌ه ن��ه‌ب��وو! ئیدی‬ ‫هه‌مووان تووشی سه‌رسوڕمان بوون‪،‬‬ ‫من له‌ الیه‌كه‌و ‌ه زۆر دڵخۆش بووم كه‌‬ ‫بێتاوان ده‌رچ��ووم‪ ،‬له‌الیه‌كی تریشه‌وه‌‬ ‫بیرم ل�ه‌و هه‌موو ڕۆژان�� ‌ه ده‌ك��رده‌وه‌‬ ‫به‌ بارودۆخێكی ده‌روون��ی��ی سه‌ختدا‬ ‫تێده‌په‌ڕیم‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ن��ده‌ی تر بێتاقه‌تی‬ ‫ده‌كردم‪.‬‬ ‫ئه‌و ‌ه بوو هه‌موو سات ‌ه ناخۆشه‌كان‬ ‫تێپه‌ڕین و سه‌ره‌تای ڕۆژانێكی نوێ‌‬ ‫له‌ ژیامندا ده‌ستپێكرد‪ .‬ل�ه‌دوای چه‌ند‬ ‫ڕۆژێ��ك‪ ،‬شتێك كه‌ هه‌رگیز چاوه‌ڕوانم‬ ‫ن �ه‌ده‌ك��رد ڕووی���دا‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌وه‌بوو‬ ‫به‌ ڕەسمی له‌الیه‌ن بنكه‌ی پۆلیس و‬ ‫دادوه‌ری ئه‌و شاره‌وه‌ داوای لێبووردنم‬ ‫لێكرا و ب ‌ه پاره‌یه‌كی خه‌یاڵیش قه‌ره‌بوو‬ ‫كرامه‌وه‌‪ .‬ئیدی هه‌ستم كرد كه‌ یاسا چ‬ ‫ده‌سه‌اڵتێكی هه‌یه‌ له‌و واڵته‌دا‪ .‬زانیم‬ ‫یاسا له‌ سه‌رووی هه‌موو كه‌سێكه‌وه‌یه‪.‬‬ ‫دڵخۆش بووم به‌وه‌ی‌ هیچ جیاوازییه‌ك‬ ‫نییه‌ له‌ نێوان هاوواڵتییه‌كی ئه‌وروپایی‬ ‫و غه‌یری ئه‌وان له‌به‌رده‌م یاسادا‪ .‬ئیدی‬ ‫هه‌موو تێڕوانینه‌ خراپه‌كانم گۆڕان و‬ ‫هه‌ستم ب ‌ه دڵنیایی ك��رد‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫ئازارێكی زۆرم بینی بوو‪.‬‬

‫نووسینگه‌كانی شۆفێری شوێنێكی دیكه‌ی ئیحراجبوونی ئافره‌تانن‬ ‫شۆفێرێكی ژن‪ :‬كه‌میی ڕاهێنه‌ری ژن ئه‌م كێشه‌یه‌ی دروستكردوو ‌ه‬ ‫فێرخوازێكی كچ‪ :‬به‌ ناوی ڕاستكردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌وه‌‪ ،‬ڕاهێنه‌ره‌كه‌م توند ده‌ستمی گوشی���

‫راپۆرت‪ :‬به‌هه‌شت عه‌لی‬ ‫شوفێر ئه‌گه‌ر ژن بێت یان پیاو‪ ،‬له‌‬ ‫كۆتاییدا ده‌بێت ب ‌ه ته‌نیا خۆی ئۆتۆمبێل‬ ‫لێبخوڕێت‪ .‬واته‌ ده‌بێت بڕوای به‌ خۆی‬ ‫هه‌بێت‪ .‬كه‌سێك كه‌ ب��ڕوای به‌ خۆی‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬پێویست ناكات باسی مۆڵه‌ت‬ ‫بكات‪ .‬چه‌ندین ڕێكخراو و كۆمه‌ڵه‌ی‬ ‫ج��ۆرب �ه‌ج��ۆر ه���ه‌ن‪ ،‬ن �ه‌ی��ان توانیو ‌ه‬ ‫نووسینگه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌ ئافره‌تان‬ ‫پێكبهێنن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر خامنێك‬ ‫بیه‌وێ هیچ جۆرێك ئیحراجبوون نه‌یه‌ته‌‬ ‫ڕێگه‌ی كه‌ بتوانێت ب ‌ه بێ شه‌رم داوای‬ ‫مافی خۆی بكات و به‌رامبه‌ر نه‌توانێ‬ ‫ب ‌ه هیچ شێوه‌یه‌ك ئیستغاللی بكات‪،‬‬ ‫پێویستی به‌ ڕاهێنه‌ر و شوێنی تایبه‌تی‬ ‫ئافره‌تان ده‌بێت‪.‬‬ ‫مامۆستا به‌ختیار‪ ،‬مامۆستای‬ ‫تیۆری له‌ نووسینگه‌كانی فێرخوازی‪،‬‬ ‫وتی «سیسته‌می فێركردنی شوفێری به‌‬ ‫شێوازی پراكتیكی و تیۆری‪ ،‬له‌ واڵتی‬ ‫ئێمه‌دا مێژوویه‌كی نزیكی هه‌یه‌‪ .‬له‌و‬ ‫نێوه‌نده‌شدا ته‌نها چه‌ند ئافره‌تێك‬ ‫هه‌ستاون ب ‌ه وتنه‌وه‌ی وانه‌ی پراكتیكی‪،‬‬ ‫كه‌ دیارترینیان (ئه‌خته‌ر خانه‌)‪ .‬ل ‌ه ب ‌ه‬ ‫سیسته‌م كردنی شوفێری‪ ،‬ته‌نها چه‌ند‬ ‫ئافره‌تێك به‌شدارییان كرد له‌و خوالنه‌ی‬ ‫ك�ه‌ ك��ران��ه‌وه‌‪ .‬ئه‌مه‌ ه��ۆك��اری كه‌میی‬ ‫به‌شداریی ئافره‌ت ‌ه وه‌ك ڕاهێنه‌ر له‌م‬ ‫بواره‌دا‪ .‬خواست له‌سه‌ر مۆڵه‌تی شوفێری‬ ‫تا سااڵنی (‪ )2005-2004‬به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫گشتی‪ ،‬زۆر كه‌م بوو‪ .‬له‌گه‌ڵ باشبوونی‬

‫باری دارایی‪ ،‬خواستی مۆڵه‌ت له‌ الیه‌ن‬ ‫ئافره‌تانه‌و ‌ه زۆر زیادی كردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫نه‌توانراو ‌ه ته‌نها به‌و چه‌ند ڕاهێنه‌ره‌‬ ‫ئافره‌ته‌ جێبه‌جێ بكرێ»‪.‬‬ ‫كه‌ ئافره‌تێك له‌الیه‌ن ڕاهێنه‌رێكی‬ ‫پ��ی��اوه‌و ‌ه وان � ‌ه وه‌رده‌گ��رێ��ت‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫جار شێوه‌یه‌ك له‌ ئیحراجبوون دروست‬ ‫ده‌ك���ات‪ .‬به‌هۆی ن�ه‌ب��ووی ڕاهێنه‌ری‬ ‫ئافره‌ته‌وه‌‪ ،‬ناچارن وانه‌كانیان الی پیاوان‬ ‫وه‌ربگرن‪ ،‬بۆیه‌ دروستبوونی كێشه‌ شتێكی‬ ‫سه‌یر نییه‪ .‬ئه‌مه‌ش بۆ چه‌ند هۆكارێك‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌‪ :‬نزیكه‌ی (‪)350‬‬

‫ڕاهێنه‌ر له‌ سنووری سلێامنیدا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫نزیكه‌ی (‪ )100‬هه‌زار كه‌س مۆڵه‌تیان‬ ‫وه‌رگرتووه‌ له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا‪ ،‬به‌‬ ‫پیاو و ئافره‌ته‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه ڕێژەیه‌كی زۆره‌‪.‬‬ ‫مامۆستا ئیرباهیم‪ ،‬مامۆستای‬ ‫پراكتیكی له‌ نووسینگه‌كانی فێرخوازی‪،‬‬ ‫به‌ به‌یانی وت «به‌ڕاستی نه‌بوونی‬ ‫نووسینگه‌ی تایبه‌ت ب�ه‌ ئ��اف��ره‌ت و‬ ‫مامۆستای ئ��اف��ره‌ت‪ ،‬گرفتی بۆ ئێمه‌‬ ‫دروست كردووه‌‪ .‬زۆرجار ئافره‌ت دێته‌‬ ‫المان حه‌زده‌كات مامۆستاكه‌ی ئافره‌ت‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ له‌ئێستادا ته‌نها‬

‫دوو ئ��اف��ره‌ت هه‌یه‌ وه‌ك مامۆستای‬ ‫پراكتیكی كاربكه‌ن‪ .‬ئه‌م ئیشه‌ی ئێمه‌‬ ‫وه‌كو كه‌رتێكی تایبه‌ت وایه‌‪ ،‬ئافره‌تانیش‬ ‫زۆر به‌دوای ئیشی كه‌رتی تایبه‌تدا ناچن‬ ‫و مشووری ئ�ه‌وه‌ی��ان ن �ه‌خ��وارد‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫به‌ بۆچوونی من ئافره‌تان پسپۆڕیی‬ ‫تایبه‌تییان ل��ه‌و ب����واره‌دا نییه‌‪ .‬زۆر‬ ‫نووسینگه‌ش تووشی كێشه‌ بووه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫فێرخواز ‌ه ئافره‌ته‌كه‌یدا‪ .‬به‌ڕاستی ئافره‌ت‬ ‫هه‌ستی ناسكرته‌‪ ،‬ئه‌م ئیشه‌ش پێویستی‬ ‫ب ‌ه قسه‌كردن و موجامه‌له‌كردن له‌گه‌ڵ‬ ‫فێرخواز هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌م كاته‌دا ناتوانین‬

‫وه‌كو پێویست هه‌موو قسه‌یه‌ك بكه‌ین‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت‪ ،‬چونك ‌ه له‌وانه‌یه‌‬ ‫به‌ تێڕوانینێكی تر وه‌ری بگرێت‪ .‬زۆر‬ ‫نووسینگه‌ش له‌سه‌ر ئه‌م ‌ه تووشی كێشه‌‬ ‫ب��وون‪ .‬ئ��ه‌وه‌ی جێگای دڵخۆشییه‌ بۆ‬ ‫ئێمه‌‪ ،‬ئافره‌تان ئه‌گه‌ر به‌ باشی فێری‬ ‫شۆفێری بنب‪ ،‬زۆر له‌ پیاوان یاساییرت‬ ‫ده‌بن و سه‌رپێچییان كه‌مرت ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌داخه‌وه‌ دره‌نگ فێرده‌بن»‪.‬‬ ‫شارای فێرخواز ده‌ڵێت «له‌ كاتێكدا‬ ‫لێخوڕینم ده‌ك��رد‪ ،‬مامۆستاكه‌م چه‌ند‬ ‫جارێك سوكانه‌كه‌ی بۆ ڕاست كردمه‌وه‌ تا‬

‫له‌ كۆتاییدا ده‌ستی خست ‌ه سه‌ر ده‌ستم و‬ ‫گوشی‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆ فێركاری نه‌بوو‪ ،‬منیش‬ ‫ده‌ستبه‌جێ دابه‌زیم»‪.‬‬ ‫م���ه‌ڕواش ب�ه‌ ه�ه‌م��ان شێوه‌ وتی‬ ‫«كاتێ چووم بۆ نووسینگه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫مامۆستاكه‌م زۆرب��اش بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌الی‬ ‫خه‌ڵكی ده‌م���وت ل �ه‌ نووسینگه‌یه‌ك‬ ‫ده‌خوێنم تایبه‌ت ‌ه به ‌ئافره‌تان‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫تووشی قسه‌ی خه‌ڵك نه‌بم»‪.‬‬ ‫ه��ێ��ش��وو‪ ،‬وه‌ك ت��وێ��ژەرێ��ك��ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬ل�ه‌ب��اره‌ی ئه‌مه‌و ‌ه وتی‬ ‫«چ�ه‌ن��دی��ن كێشه‌ی ج��ۆرب�ه‌ج��ۆرم��ان‬ ‫هاتووه‌ته‌ ال ك ‌ه ئ��اف��ره‌ت ئیستغالل‬ ‫كراوه‌ له‌ الیه‌ن مامۆستای پیاوه‌ و و به‌‬ ‫هه‌مان شێو ‌ه مامۆستای پیاویش له‌الیه‌ن‬ ‫فێرخوازی ئافره‌ته‌و ‌ه ئیستغالل كراوه‌‪.‬‬ ‫بۆی ‌ه به‌ڕاستی له‌ئێستادا كۆمه‌ڵگه‌ی‬ ‫ئێمه‌ پێویستی ب��ه‌وه‌ی�� ‌ه چه‌ندین‬ ‫مامۆستای ئافره‌تی هه‌بێت بۆ ڕێگرتن له‌‬ ‫دروستبوونی به‌شێكی ئه‌و كێشانه‌»‪.‬‬ ‫پۆزش‬ ‫ب�����ەن�����اوى الپ�������ەڕەى‬ ‫کۆمەاڵیەتییەوە‪ ،‬داواى لێبوردن‬ ‫لە (دانیار هەورامى) ئامادەکارى‬ ‫ڕاپ������ۆرىت (دەم���وچ���اوەک���اىن‬ ‫فەیسبووک‪ )..‬دەک��ەی��ن کە لە‬ ‫ژم��ارەى ڕاب���ردوودا ناوەکەى بە‬ ‫هەڵە نوورسابوو‪.‬‬


‫‪10‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌مم ‌ه ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫ كۆمه‌ڵناسیی‬ ‫ خۆمانە‬ ‫ڕایان عوسامن دەینووسێت‬

‫ده‌موچاوسازیی‬ ‫ئێمه‌‬ ‫ده‌مووچاو‪ ،‬یان ڕووخسار‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫ئه‌وه‌ نیی ‌ه كه‌ وێنه‌ی هه‌موومان له‌وی‬ ‫دی جیابكات ‌هو ‌ه‪ .‬ده‌موچاوی سیاسی‬ ‫و كۆمه‌اڵیه‌تی و زۆر ڕەهه‌ندی تریش‬ ‫هه‌ن‪ ،‬ك ‌ه بۆ ئێم ‌ه مانای مه‌رگ و مان و‬ ‫ئه‌والتریشیان هه‌یه‌‪ .‬له‌ دوو شوێنگه‌ی‬ ‫جیاوازه‌وه‌ ئێم ‌ه ب ‌ه ده‌موچاوسازییه‌وه‌‬ ‫خه‌ریكین‪ ،‬یه‌كێكیان بۆ جیهانی‬ ‫خۆمان ‌ه ك ‌ه هه‌میش ‌ه نامانه‌وێت به‌‬ ‫د ‌هموچاوی ڕاسته‌قینه‌ی خۆمانه‌وه‌‬ ‫ده‌ربكه‌وین و خه‌ریكی سازكردنی‬ ‫وێن ‌ه و ده‌موچاوێكی نوێین بۆ خۆمان‪.‬‬ ‫ئه‌م ده‌موچاو ‌ه ئیشی ئه‌وه‌ی ‌ه ئێمه‌‬ ‫له‌ ترسی ده‌ركه‌وتن وه‌ك به‌شه‌‬ ‫ڕاست ‌هقین ‌هكه‌ی خۆمان د ‌هپارێزێت‪.‬‬ ‫دووه‌میشیان ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه بۆ ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫خۆمان ده‌موچاوێكامن پێویسته‌ كه‌‬ ‫ل ‌ه هه‌موو ئه‌وانی تر ڕەنگوبۆی زیاتر‬ ‫بێت‪ .‬ئه‌م ده‌موچاوه‌ ل ‌ه خۆمانه‌وه‌‬ ‫هێز وه‌رده‌گرێت‪ ،‬به‌اڵم دواجار ده‌بێته‌‬ ‫بوونه‌و ‌هرێكی بانرت ل ‌ه ئێمه‌ و به‌سه‌ر‬ ‫س ‌هری هه‌موومانه‌وه‌ ده‌وه‌ستێت‬ ‫و ئێمه‌ ناچار ده‌كات له‌ به‌رزاییه‌‬ ‫نیشته‌جێكه‌ی خۆیه‌و ‌ه لێی بڕوانین‪.‬‬ ‫بۆ هه‌موو نه‌ت ‌هو ‌هكان‬ ‫ده‌موچاوگه‌لی تایبه‌ت وه‌ك ناسنامه‌‬ ‫هه‌ن‪ .‬هیچ كونجێك نیی ‌ه زیاد له‌‬ ‫ده‌موچاوگه‌لێك تێیدا حوكم نه‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌رزاییه‌كی زیاتر له‌ خه‌ڵكی ئاساییان‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌موچاوه‌كان له‌ هه‌موو‬ ‫جڤاته‌كاندا وه‌ك یه‌ك گه‌ش ‌ه ناك ‌هن‪.‬‬ ‫هێزی ده‌موچاوه‌كان ل ‌ه كۆمه‌ڵگاكاندا‬ ‫هوشیاریی سرتاكتۆر دیارییان ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌ سرتاكتۆر ‌هوه‌یه‌ ئێمه‌ تێده‌گه‌ین كه‌‬ ‫ده‌موچاوێك چۆن ده‌شێت هێزی خۆی‬ ‫وه‌ربگرێت و چۆنیش ده‌بێت ‌ه ده‌موچاو‪.‬‬ ‫ل ‌ه كۆمه‌ڵگا نوێیه‌كاندا ده‌موچاوسازی‬ ‫ئیرت ئه‌وه‌ نییه‌ ك ‌ه به‌ ڕێگ ‌هیه‌كی نه‌شیاو‬ ‫و ساخته‌ و له‌ رێگه‌ی ده‌سكاریكردنی‬ ‫سایكۆلۆژیای جڤاته‌و ‌ه به‌رهه‌م بێت‪.‬‬ ‫میدیا د ‌هموچاو ب ‌هرهه‌م‬ ‫ده‌هێنێت‪ .‬ده‌موچاوێك تا ئ ‌هو ئاسته‌ی‬ ‫ك ‌ه ب ‌هشداری كایه‌ك ‌هی خۆیه‌تی‪،‬‬ ‫توانا و قودره‌تی بوون ‌ه د ‌هموچاوی‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬ده‌موچاو بۆ ئه‌وه‌ی ببێته‌‬ ‫ده‌موچاو‪ ،‬پێویستی به‌ سازكردنی‬ ‫خۆی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌نجا كۆمه‌ڵگاكه‌ سیفه‌تی‬ ‫ده‌موچاوبوونه‌كه‌ی پێی ده‌ب ‌هخشێت‪.‬‬ ‫ئه‌مڕۆ میدیای ئێمه‌ ل ‌ه به‌خشینه‌وه‌ی‬ ‫سیفه‌تی ده‌موچاوسازیشدا دوچاری‬ ‫هه‌مان هه‌ڵه‌ بووه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌وانه‌ی‬ ‫كه‌ د ‌هموچاون‪ .‬ته‌نیا ڕابردوویان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌و ‌ه ناچێت خۆیان بۆ‬ ‫ده‌موچاوبوون سازبن‪ ،‬ئ ‌هم قودره‌تی‬ ‫بوون ‌ه ده‌موچاوه‌یان ل ‌ه كوێوه‌ هێناوه‌؟‬ ‫ئه‌وه‌یان دیار و ئاشكرا نییه‌‪.‬‬ ‫كه‌واته‌ ده‌موچاوسازیی ئێمه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌ كوێران ‌ه ب ‌هرهه‌م دێت‪،‬‬ ‫دره‌نگ شوێنی خۆی بۆ یه‌كێكی دی‬ ‫چۆڵده‌كات‪ .‬ده‌موچاوی ئێم ‌ه ته‌نیا خۆی‬ ‫نییه‌‪ ،‬ڕابوردوو و هه‌یبه‌تی جڤاتێكی‬ ‫هه‌ڵگرتووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ی ‌ه ك ‌ه ده‌موچاوه‌كانی‬ ‫ئه‌مڕۆ به‌ ئاسانی ناخوێندرێنه‌و ‌ه و له‌وه‌‬ ‫ناچن بۆنی ده‌موچاو بده‌ن‪.‬‬

‫ماکیاژ و باریککردنەوەى برۆ‪ ،‬کوڕانیشی گرتووەتەوە‬ ‫كچێك‪ :‬پرچی سپی بهۆمنه‌وه‌‪ ،‬ئاماده‌ نیم له‌گه‌ڵ ئه‌م جۆره‌ كوڕانه‌دا هاوسه‌رگیری بكه‌م‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬ڕێزان هه‌ڵه‌بجه‌یی‬ ‫ڕۆژان����ه‌ ل �ه‌ ب���ازاڕ و دوك���ان و‬ ‫نێو ماڵه‌كاندا‪ ،‬ب ‌ه گه‌رمی باسی لێوه‌‬ ‫ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬ئ �ه‌وی��ش الب��ردن��ی ب��رۆ و‬ ‫ماكیاژكردنه‌ له‌ناو كوڕاندا‪ .‬ده‌ڵێن ئه‌و‬ ‫جۆره‌ كه‌سانه‌ هیچ حسابێكی پیاویان‬ ‫بۆ ناكرێت له‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌دا‪ ،‬ناوبانگ‬ ‫و شه‌خسیه‌تی پیاوی ك��ورد له‌كه‌دار‬ ‫ده‌ك��ه‌ن‪ .‬ل ‌ه الیه‌كیشه‌و ‌ه چه‌ن كه‌س‬ ‫و الیه‌نێك هه‌ن داكۆكی له‌م كه‌سانه‌‬ ‫ده‌ك��ه‌ن و ده‌ڵێن‪ :‬ه�ه‌ر تاكێكی ئه‌م‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌ شایسته‌ی ئه‌وه‌ی ‌ه ئازادانه‌‬ ‫بیربكاته‌وه‌ و به‌ ویست و خواستی خۆی‬ ‫ستایڵ هه‌ڵببژێرێ‪.‬‬ ‫ئه‌ژین فارس‪ ،‬كچێكی ته‌مه‌ن ‪23‬‬ ‫س��اڵ و قوتابیی زانكۆیه‌‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌م جۆره‌ كوڕانه‌ وتی «من پێم وایه‌‬

‫ه �ه‌م��وو ك��وڕێ��ك م��اف��ی خۆیه‌تی چ‬ ‫جۆره‌ جلوبه‌رگێك له‌به‌ر دەك��ات‪ ،‬یان‬ ‫مۆدێلێكی قژ بۆ خۆی هه‌ڵدەبژێرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم شتێك نه‌بێت له‌ سنوور ده‌ربچێت‬ ‫و ن��ام��ۆ بێت ب � ‌ه كۆمه‌ڵگه‌كه‌مان‪.‬‬ ‫كه‌سیش مافی ئه‌وه‌ی نییه‌ له‌م بواره‌دا‬ ‫سه‌رزه‌نشتی بكات‪ .‬من به‌شبه‌حاڵی‬ ‫خ��ۆم و وه‌ك ئافره‌تێك‪ ،‬ه �ه‌ر كوڕی‬ ‫ساده‌م پێ جوانرته‌»‪.‬‬ ‫مه‌هدی‪ ،‬یه‌كێكه‌ له‌وانه‌ی دوكانی‬ ‫ماكیاژی هه‌یه‌‪ ،‬له‌وباره‌یه‌و ‌ه وتی «دونیا‬ ‫وای لێهاتووه‌ كه‌ ئینسان زۆر جار كوڕ‬ ‫و كچ له‌ یه‌ك جیاناكاته‌وه‌»‪ .‬وتیشی‬ ‫«هه‌ندێ كوڕ هه‌ن كه‌ من هه‌ر پێم‬ ‫عه‌یبه‌ ناوی كوڕیان لێ بنێم و كچێكی‬ ‫باش هه‌زار كوڕی له‌و شێوه‌یه‌ دێنێ»‪.‬‬ ‫ئه‌مانه‌ ئابڕووی هه‌رچی پیاوی كورده‌‬ ‫ب��ردووی��ان�ه‌‪ ،‬ی��ان هه‌ندێك ه �ه‌ن پاك‬ ‫سمێڵیان به‌ پ�ه‌ت الده‌ب��ه‌ن و قژیان‬

‫تێكده‌یه‌ن و بازنه‌ و موستیله‌ و زنجیر‬ ‫به‌ خۆیانه‌و ‌ه ده‌كه‌ن و برۆیان باریك‬ ‫ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌ و سه‌ر ڕوومه‌تیان سوور‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬باشه‌ پێم ناڵێن ئه‌مانه‌ چ‬ ‫سیفاتێكی پیاویان تێدایه‌؟‬ ‫ه��اش��م ع��ه‌زی��ز ك��ه‌ شۆفێری‬ ‫ته‌كسییه‌‪ ،‬په‌روه‌رده‌ی خراپ به‌ هۆكاری‬ ‫میكیاژكردنی كوڕان ده‌زانێت «من به‌‬ ‫هه‌ڵه‌ی ئه‌و كوڕانه‌ی نازانم و هه‌مووی‬ ‫ده‌گێڕمه‌وه‌ بۆ پ���ه‌روه‌رده‌ی دای��ك و‬ ‫باوك كه‌ به‌ریان بۆ به‌ڕەڵاڵ كردوون و‬ ‫هیچ لێپرسینه‌وه‌یه‌كیان له‌گه‌ڵدا ناكه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌گینا ئه‌م نێره‌موكان ‌ه ئاوا ب ‌ه ئازادان ‌ه‬ ‫له‌ نێو شاردا نه‌ده‌سووڕانه‌و ‌ه و كه‌سیش‬ ‫ناتوانێ پێیان بڵێ كه‌رتان به‌ چه‌ند»‪.‬‬ ‫هاژە‪ ،‬كچی ماڵه‌وه‌ی ‌ه و سه‌باره‌ت‬ ‫به‌م جۆره‌ كوڕانه‌ وتی «من پێم وایه‌‬ ‫گه‌نجانی كورد كه‌ ئه‌م كارانه‌ ئه‌نجام‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬به‌شێكی زۆری��ان خوێندكاری‬

‫زانكۆن‪ .‬من له‌و بڕوایه‌دام دیارده‌یه‌كی‬ ‫ئێجگار ناشیرینه‌ و له‌گه‌ڵ كولتووری‬ ‫ئێمه‌دا ناگونجێت ك�ه‌ ك���وڕان له‌م‬ ‫ته‌مه‌نه‌دا ڕوو له‌و مۆدێالنه‌ بكه‌ن و‬ ‫جۆرێك خۆیان بڕازێننه‌وه‌ كه‌ سه‌رنجی‬ ‫خه‌ڵك و به‌ تایبه‌ت كچان بۆ الی خۆیان‬ ‫ڕابكێشن‪ .‬ه��ی��وادارم ئ �ه‌و دی��ارده‌ی�ه‌‬ ‫نه‌مێنێت»‪.‬‬ ‫حه‌مه‌ئه‌مین‪ ،‬هاوواڵتییه‌كه‌ و‬ ‫زۆر دژی ئ �ه‌م ج��ۆره‌ ل�ه‌ خۆگۆڕین‬ ‫و ماكیاژكردنه‌ ك�ه‌ الی ه�ه‌ن��دێ‌ له‌‬ ‫ك��وڕان ده‌بیرنێت‪ .‬ئه‌و ده‌ڵێت «یه‌ك‬ ‫مه‌كته‌ب ك��وڕی له‌و ج��ۆره‌م هه‌بێت‬ ‫خۆم ب ‌ه وه‌جاغكوێر ده‌زان��م»‪ .‬به‌ده‌م‬ ‫پێكه‌نینێكه‌و ‌ه ب��ه‌رده‌وام بوو له‌ قس ‌ه‬ ‫كردن «ئه‌گه‌ر كوڕی منیش بوونایه‌ هه‌ر‬ ‫به‌م چه‌قۆ س�ه‌رم ده‌تاشین و سواری‬ ‫كه‌رم ده‌كردن و به‌نێو شاردا ده‌مگێڕان‬ ‫و به‌ مندااڵنیشم ده‌وت بكه‌ونه‌ شوێنیان‬

‫و چه‌پڵه‌ و فیكه‌یان بۆ لێبده‌ن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئه‌مانه‌ بۆ خۆده‌رخسنت و ڕاكێشانی‬ ‫سه‌رنجی خه‌ڵك خۆیان والێده‌كه‌ن و‬ ‫ئه‌م ڕێگا كه‌ من پێشنیاری ده‌كه‌م‪ ،‬له‌‬ ‫هه‌موو ڕێگایه‌ك باشرته‌ بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵك‬ ‫سه‌یریان بكات و سه‌رنجیان ڕابكێشن»‪.‬‬ ‫نازه‌‪ ،‬كچێكی ڕووخ��ۆش و ته‌مه‌ن‬ ‫‪ 19‬ساڵه‌‪ ،‬ئه‌و ئاماده‌یه‌ پرچی سپی‬ ‫بهۆنێته‌وه‌ به‌اڵم زه‌واج له‌گه‌ڵ ئه‌و جۆره‌‬ ‫كوڕانه‌ نه‌كات «من ئه‌گه‌ر پرچی سپی‬ ‫بهۆمنه‌وه‌‪ ،‬ئاماده‌ نیم زه‌واج له‌گه‌ڵ‬ ‫كوڕێك بكه‌م هیچ سیامیه‌كی پیاوانه‌ی‬ ‫نه‌بێت‪ .‬كاتێك منی ئافره‌ت كه‌ بۆم هه‌یه‌‬ ‫ماكیاژ بكه‌م و بۆشم نابێته‌ عه‌یبه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نایكه‌م‪ ،‬ده‌م �ه‌وێ ڕووی ڕاسته‌قینه‌ی‬ ‫خۆم نیشانی هاوڕێیان و خۆشه‌ویستانم‬ ‫بده‌م‪ .‬ئه‌ی چۆن قبوڵ ده‌كه‌م له‌گه‌ڵ‬ ‫كوڕێك بژیم كه‌ سیامی ڕاسته‌قینه‌ی‬ ‫خۆی حه‌شار دابێت!»‬

‫بێوه‌ژنه‌كان به‌رده‌وام به‌ر نه‌شته‌ری كۆمه‌اڵیه‌تی ده‌كه‌ون‬ ‫ژنێك‪ :‬ئه‌ده‌بیاتی میللیی ئێمه‌ پڕە‌ له‌ هه‌تككردنی بێوه‌ژن‬

‫راپۆرت‪ :‬ڕ ‌ەزا هه‌ورامی‬ ‫بێوه‌ژن‪ ،‬وات ‌ه كه‌وتن ‌ه حاڵه‌تی نه‌مانی‬ ‫پیاو و له‌ده‌ستدانی هاوسه‌ر بۆ ئه‌و ژنانه‌ی‬ ‫له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌كی تایبه‌ت پیاوه‌كانیان‬ ‫له‌ده‌ست داوه‌‪ ،‬یان لێی جیابوونه‌ته‌و ‌ه و‬ ‫دوای ئه‌زموونكردنی ژیانی هاوسه‌رێتی‪،‬‬ ‫ئێستا ب ‌ه ته‌نیا ماونه‌ته‌وه‌‪ .‬سه‌باره‌ت به‌‬ ‫تێگه‌یشتنی كۆمه‌اڵیه‌تیی كۆمه‌ڵگای‬ ‫خۆشامن‪ ،‬بێوه‌ژنه‌كان به‌رده‌وام نیگ ‌هرانن‬ ‫ل �ه‌وه‌ی كه‌ خراپ وه‌سفیان ده‌كرێت و‬ ‫كۆمه‌ڵگا ڕێزیان ناگرێت‪ .‬وه‌ك ئاماژەشی‬ ‫پێده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌م ‌ه بووه‌ت ‌ه شتێكی ئاسایی‬ ‫و هیچ هه‌ڵوێسته‌یه‌كیش ل�ه‌الی�ه‌ن‬ ‫ڕێكخراوه‌كانی ژنانه‌وه‌ له‌مباره‌یه‌وه‌ بوونی‬ ‫نییه‌‪.‬‬ ‫تریف ‌ه حه‌سه‌ن‪ ،‬ماوه‌ی شه‌ش مانگ‬ ‫بێوه‌ژن كه‌وتبوو‪ ،‬ئێستا هاوسه‌رگیریی‬ ‫كردووه‌ته‌و ‌ه «ئه‌و ماوه‌ی ‌ه هه‌ستم ده‌كرد‬ ‫ده‌هامته‌ بازاڕ‪ ،‬خه‌ڵك زیاتر چاوی له‌سه‌رم‬ ‫ب��وو»‪ .‬كۆمه‌ڵگایه‌كی سه‌یرمان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بارودۆخی كه‌س له‌به‌رچاو ناگیرێت‪ .‬تریفه‌‬ ‫وتیشی «ژن له‌ دیدی كۆمه‌ڵگاو ‌ه كه‌مه‌‪،‬‬ ‫بێوه‌ژنیش كه‌مرت‪ ،‬ئه‌م هه‌موو بێڕێزییه‌‬

‫ده‌كرێت و ده‌شڵێن ژن نیوه‌ی كۆمه‌ڵگایه‌‪،‬‬ ‫بێئه‌وه‌ی حسابی بۆ بكه‌ن‪ .‬بێوه‌ژن باری‬ ‫الره‌‪ ،‬بۆیه‌ پێی ده‌وێرن»‪.‬‬ ‫نیاز فارس ژنی ماڵه‌وه‌یه‌‪ ،‬له‌مباره‌یه‌وه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی ده‌ربڕی «جاری وا هه‌بووه‌ بیرم‬ ‫له‌و ‌ه كردووه‌ته‌و ‌ه ك ‌ه وه‌ك ڕەگه‌زی پله‌دوو‬ ‫ل ‌ه خۆم بڕوانم‪ ،‬ئه‌ویش له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌‬ ‫ئه‌وه‌ند ‌ه ژن ب ‌ه كه‌م ته‌ماشا ده‌كرێت و‬ ‫بێڕێزه‌»‪ .‬نیاز له‌باره‌ی ئاماژە خراپه‌كانی‬ ‫كۆمه‌ڵگاوه‌ ب��ۆ س��ه‌ر ب��ێ��وه‌ژن��ان‪ ،‬وتی‬ ‫«ته‌ماشای هه‌رچی گۆرانی ده‌كه‌یت‪،‬‬ ‫بێوه‌ژنی كردووه‌ته‌ كااڵ و هه‌ڕاجی ده‌كات‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ش بێحورمه‌تی كردن ناخۆشه‌»‪.‬‬ ‫چنوور ساملی مامۆستا‪ ،‬له‌باره‌ی‬ ‫تێڕوانینی كۆمه‌ڵگاوه‌ بۆ بێوه‌ژن‪ ،‬وتی‬ ‫«به‌شێكی ئه‌م سووكایه‌تی و بێڕێزییه‌ی كه‌‬ ‫به‌رانبه‌ر بێوه‌ژنان ده‌كرێت‪ ،‬په‌یوه‌ندیی به‌‬ ‫ژنبوونه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گینا پیاویش زۆرجار‬ ‫تووشی ئ �ه‌و حاڵه‌تانه‌ ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫چونكه‌ كۆمه‌ڵگای پیاوساالرییه‌‪ ،‬له‌سه‌ری‬ ‫ناكه‌وێت»‪ .‬چنوور وتیشی «بێوه‌ژن زیاتر‬ ‫له‌م كۆمه‌ڵگایه‌دا ئاماژەیه‌كی سێكسیی‬ ‫ده‌درێت ‌ه پاڵ»‪.‬‬ ‫هاوڕێ‌ محه‌مه‌دی هاوواڵتی‪ ،‬پێی‬ ‫وابوو به‌ هۆی چاوبرسیبوونه‌و ‌ه خه‌ڵك‬

‫زی��ات��ر چ��اوی ل�ه‌س�ه‌ر ب��ێ��وه‌ژن�ه‌‪ .‬ب�ه‌اڵم‬ ‫مه‌سه‌له‌ی تێڕوانینی خراپی كۆمه‌ڵ بۆ سه‌ر‬ ‫بێوه‌ژن‪ ،‬شتێكه‌ به‌ ئاسانی ناسڕدرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ه��اوڕ ‌ێ جه‌ختی ل �ه‌وه‌ش ك��رده‌وه‌ «ئه‌و‬ ‫حاڵه‌ته‌ی بێوه‌ژن هه‌یه‌تی‪ ،‬ته‌نیا ل ‌ه چه‌ند‬ ‫شتێكی كه‌مدا كورتده‌كرێته‌و ‌ه و ئه‌مه‌ی ‌ه‬ ‫ك ‌ه نیگه‌رانیی ژنانی خستووه‌ته‌وه‌»‪.‬‬

‫س��ارا به‌ختیار‪ ،‬كچێكی گه‌نجه‌ و‬ ‫هێشتا هاوسه‌رگیریی نه‌كردوو ‌ه «وه‌ره‌‬ ‫شوو بكه‌یت و ت �ه‌اڵق بدرێیت‪ ،‬چه‌ند‬ ‫ن��ات��ۆره‌ت ب��ۆ دروس���ت ب��ك�ه‌ن‪ .‬بشبیته‌‬ ‫بێوه‌ژن‪ ،‬ته‌علیق و چاوی نه‌خۆشی خه‌ڵك‬ ‫له‌سه‌رت با بوه‌ستێ‌!» سارا پێشی وابوو‬ ‫پ��ی��اوان هه‌وڵی زۆر ده‌ده‌ن سه‌رنجی‬

‫بێوه‌ژن بۆ الی خۆیان ڕابكێشن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌شیان پێنه‌كرێت‪ ،‬ده‌كه‌ون ‌ه توانج و‬ ‫شت وتن له‌سه‌ری‪.‬‬ ‫ئامانج حه‌مه‌ی گه‌نج‪ ،‬بۆچوونێكی‬ ‫ت��ری ه�ه‌ب��وو « ڕەن��گ�ه‌ زۆرج���ار ئه‌مه‌‬ ‫وه‌ك ه��ان��دان��ی ب��ێ��وه‌ژن�ه‌ك��ان بێت بۆ‬ ‫ده‌رب��ازب��وون ل�ه‌و دۆخ��ه‌ی كه‌ تێیدان‪،‬‬ ‫بێوه‌ژنه‌كانیش خۆیان نایانه‌وێت به‌و‬ ‫شێوه‌یه‌ هه‌ر مبێننه‌وه‌»‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ش‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌كی داخراومان هه‌یه‌‪ ،‬زمانی‬ ‫ئاماژە و پێداهه‌ڵگوتن‪ ،‬وه‌ك هاندان له‌‬ ‫ده‌ربازبوونی دۆخی بێوه‌ژن ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫سه‌وسه‌ن عومه‌ری ته‌مه‌ن ‪28‬ساڵ‪،‬‬ ‫باسی له‌وه‌ كرد ك ‌ه بێوه‌ژن چه‌ند زه‌لیلی‬ ‫ده‌س��ت��ی ژی��ان �ه‌‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ن��ده‌ش كۆمه‌ڵگا‬ ‫باره‌كه‌ی له‌سه‌ر قورسكردووه‌‪ .‬سه‌وسه‌ن‬ ‫پێی واب��وو «بێوه‌ژنه‌كان چاویان زیاتر‬ ‫له‌سه‌ره‌‪ ،‬زیاتر بێحورمه‌ت ده‌كرێن‪ ،‬له‌نێو‬ ‫گۆرانی و له‌ بازاڕەكاندا باسیان ده‌كرێت‪،‬‬ ‫تانه‌وته‌شه‌ریان لێده‌درێت‪ .‬بێوه‌ژنكه‌وتن‬ ‫شتێك نییه‌ تاوانی ژنی تێدا بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫واشبێت‪ ،‬پ��ی��اوه‌ك�ه‌ی ئ��ه‌وه‌ن��ده‌ی ئه‌و‬ ‫تاوانباره‌ تێیدا‪ ،‬به‌اڵم بۆچی ته‌نیا ناوی‬ ‫ئه‌وان دیاره‌ و پیاوانیش هیچیان له‌سه‌ر‬ ‫ناكه‌وێت؟»‪.‬‬


‫‪13‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫ڕوانین‬

‫ى فەلسەفە‬ ‫لقەکانى درەخت ‌‬ ‫)‪(2‬‬ ‫د‪ .‬سه‌باح به‌رزنجی‬

‫فه‌لسه‌ف ‌ه ل ‌ه‬ ‫چه‌مكی گشتیی‬ ‫بوون و زانست‬ ‫و بایه‌خ و‬ ‫بڕیاره‌كانی مرۆڤ‬ ‫قس ‌ه و باس ده‌كات‬

‫پێش ئ��ه‌وه‌ی بڕۆینه‌ ن��او باسی‬ ‫فێرگه‌ فه‌لسه‌فییه‌كانی یۆنانی كۆن‪،‬‬ ‫ه��ه‌ر ل �ه‌ ده‌روازه‌ی روان��ی��ن�مان بۆ‬ ‫فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬به‌ پێویستی ده‌زانم روونرت‬ ‫باسی پرسه‌ فه‌لسه‌فییه‌كان بكه‌م‪.‬‬ ‫ئه‌فالتوون پێی وابوو فه‌لسه‌فه‌ له‌‬ ‫سێ كوچكه‌ی (ماف‪ ،‬چاكه‌ و جوانی)‬ ‫ده‌كۆڵێته‌وه‌‪ .‬چونكه‌ هه‌موو بوون له‌م‬ ‫سیانه‌دا پوخت ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ سه‌رده‌می نوێدا كانت وتی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ هه‌وڵ ده‌دات وه‌اڵمی ئه‌م‬ ‫پرسیارانه‌ بداته‌وه‌‪:‬‬ ‫‪ -1‬چ شتێك ده‌توانم بزانم؟ واته‌‬ ‫سنووری زانستی من تا كوێیه‌؟‬ ‫‪ -2‬پێویسته‌ چ كارێك بكه‌م؟ واته‌‬ ‫چ كارێك شایسته‌ی منه‌ وه‌ك مرۆڤ؟‬ ‫‪ -3‬به‌ چ هیوایه‌كه‌وه‌ بژیم؟ واته‌‬ ‫هیوای من به‌ چی بێ؟‬ ‫‪ -4‬مرۆڤ چییه‌؟ واته‌ چ پێناسه‌یه‌ك‬ ‫بۆ مرۆڤ بكه‌م؟‬

‫ل��ه‌ وه‌اڵم����ی پ��رس��ی��اری ی�ه‌ك�ه‌م‬ ‫میتافیزیك‪ ،‬له‌ دووه‌م ئ�ه‌خ�لاق‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫سێیه‌م ئایین و له‌ چواره‌م ئه‌نرتۆپۆلۆژیا‬ ‫(مرۆڤناسی) په‌یدا ده‌بێ‪.‬‬ ‫ب��ه‌م پ��ێ��ودان��گ�ه‌‪ ،‬فه‌لسه‌فه‌ له‌‬ ‫گشتیرتین گ����وزاره‪ ‌،‬وات��ه‌ ل �ه‌ ب��وون‬ ‫ده‌دوێ���ت‪ ،‬له‌ حاڵێكدا زانسته‌كانی‬ ‫دیكه‪ ‌،‬بۆ منوونه‌ فیزیك‪ ،‬له‌ جیهانی‬ ‫به‌رهه‌ستی مادده‌‪ ،‬واته‌ له‌ بزاڤ و كات‬ ‫و كێش ده‌دوێ‌‪ ،‬یان كیمیا له‌ پێكهاته‌ و‬ ‫گۆڕانكارییه‌كانی ناو هه‌ناوی مادده‌ و‬ ‫توخمه‌كانی رسوشت ده‌كۆڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ��ه‌وه‌دا كه‌ فه‌لسه‌فه‌ له‌‬ ‫چه‌مكی گشتیی ب��وون و زانست و‬ ‫بایه‌خ و بڕیاره‌كانی مرۆڤ قسه‌ و باس‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌ به‌مانای ئه‌وه‌ نییه‌‬ ‫كه‌ ئه‌م زانسته‌ یه‌كه‌یه‌كی یه‌كپارچه‌‬ ‫بێت و دابه‌شكردن هه‌ڵنه‌گرێت‪ ،‬به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬له‌ كانیاوی فه‌لسه‌فه‌وه‌‬ ‫چه‌ند رووبارێك رێچكه‌یان به‌ستووه‌ كه‌‬

‫لێره‌دا به‌ كورتی ئاماژەیان بۆ ده‌كه‌م‪:‬‬ ‫ میتافیزیك‪ ،‬ئه‌ودیوی جیهانی‬‫به‌هه‌ست كه‌ فه‌لسه‌فه‌ی یه‌كه‌م و‬ ‫بااڵشی پێده‌ڵێن‪ :‬له‌ بنه‌ماكانی بوون‪،‬‬ ‫له‌ بوونی خ��ودا‪ ،‬له‌ گیان و نه‌فسی‬ ‫مرۆڤ و له‌ گه‌ردوونی بااڵ ده‌دوێ‪ ،‬به‌‬ ‫دیدگایه‌كی ژییرانه‌ی رووت و به‌دوور‬ ‫له‌ ئه‌زموونگه‌رایی‪.‬‬ ‫ لۆجیك‪ ،‬ئه‌و زانسته‌یه‌ كه‌ گرنگی‬‫ده‌دات به‌ رێكخستنی هزر‪ ،‬به‌ پێناسه‌‬ ‫و پۆلێنكردن و به‌ڵگه‌هێنانه‌وه‌‪ ،‬لۆجیكی‬ ‫رواڵه‌تی كالسیك سه‌ره‌تا باس له‌ سێ‬ ‫كوچكه‌ی (چه‌مك‪ ،‬بڕیار و ئه‌نجام)‬ ‫ده‌ك���ات‪ ،‬دوات���ر سه‌رده‌كێشێت بۆ‬ ‫رێگاكانی لێكۆڵینه‌وه‌ و به‌ڵگه‌هێنانه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌رچی لۆجیكی مامتاتیكیی نوێیه‌ كار‬ ‫له‌سه‌ر هێام و گوزاره‌كان و په‌یوه‌ندیی‬ ‫نێوانیان ده‌كات‪.‬‬ ‫ ئ��اك��ار‪ ،‬ئ��ه‌م زانسته‌ ب��ۆ ئه‌و‬‫مه‌به‌سته‌ داه��ێ�نراوه‌ هه‌تا م��رۆڤ‬

‫بڕوای هه‌بێت به‌ جۆرێك له‌ ئامانج‬ ‫و عه‌قالنییه‌ت و رێبازێكی كرده‌یی بۆ‬ ‫ژیان‪ ،‬به‌ جۆرێك كه‌ له‌ ناخه‌وه‌ پێوه‌ی‬ ‫پابه‌ند بێت و له‌ جێبه‌جێكردنیدا‬ ‫هه‌ست به‌ ئاسووده‌یی بكات‪.‬‬ ‫ فه‌لسه‌فه‌ی جوانی (ستاتیكا)‪،‬‬‫به‌شێكه‌ له‌ فه‌لسه‌فه‌ كه‌ باس له‌ جوانی‬ ‫و ره‌نگدانه‌وه‌كانی له‌ناو رسوشت‬ ‫و به‌رهه‌مه‌ هونه‌رییه‌كان ده‌ك��ات‬ ‫و له‌ بابه‌تی كاریگه‌ریی به‌رهه‌مه‌‬ ‫هونه‌رییه‌كان له‌سه‌ر چێژ و هه‌ستی‬ ‫مرۆڤ و چۆنیه‌تی جۆشخواردنی مرۆڤ‬ ‫له‌گه‌اڵ ده‌وروبه‌ر‪.‬‬ ‫ مرۆڤناسی (ئه‌نرتۆپۆلۆژیا) بۆ‬‫تیگه‌یشنت له‌ خواست و پێداویستی‬ ‫و پ��ێ��گ�ه‌ی ت��ای��ب�ه‌ت��ی م���رۆڤ و بۆ‬ ‫ده‌ستنیشانكردنی ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی‬ ‫شایسته‌ی ئ�ه‌وه‌ له‌م جیهانه‌دا‪ ،‬ئه‌م‬ ‫لقه‌ی فه‌لسه‌فه‌ دانراوه‌‪.‬‬ ‫‪-‬تیۆریی زانین‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆخۆی‬

‫یه‌كێكی دیكه‌یه‌ له‌ به‌شه‌ گرنگ‬ ‫و زی��ن��دووه‌ك��ان��ی ف�ه‌ل��س�ه‌ف�ه‌‪،‬‬ ‫قسه‌ له‌سه‌ر ماهییه‌تی زانین و‬ ‫سنووره‌كانی زانین ده‌ك��ات‪ .‬قسه‌‬ ‫له‌سه‌ر په‌ویوه‌ندیی نێوان زانا و‬ ‫بابه‌تی زانین و ناوه‌رۆكی ئه‌و زانینه‌‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫ ل �ه‌ پ��ه‌راوی��زی ئ��ه‌و ل��ق و‬‫به‌شانه‌دا‪ ،‬چه‌ند لق و به‌شێكی دیكه‌‬ ‫هه‌ن كه‌ هه‌نووكه‌ به‌ گرنگییه‌كی‬ ‫زۆره‌وه‌ له‌ ناوه‌نده‌ ئه‌كادیمییه‌كاندا‬ ‫ده‌خویندرێن‪ ،‬له‌وانه‌‪ :‬فه‌لسه‌فه‌ی‬ ‫زم����ان‪ ،‬ف �ه‌ل��س �ه‌ف �ه‌ی ئ����ه‌ده‌ب‪،‬‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی مێژوو‪ ،‬فه‌لسه‌فه‌ی یاسا‬ ‫و فه‌لسه‌فه‌ی سیاسه‌ت‪.‬‬

‫هەفتانە د‪ .‬سەباح بەرزنجى‬ ‫دەینووسێت‪.‬‬

‫«‬

‫ئۆجەالن و عەلەویەت‬ ‫محەمەد هەریری‬ ‫ی «ف����ورات»ی‌ نزیك ل ‌ه‬ ‫ئاژانس ‌‬ ‫پ�ه‌ك�ه‌ك��ه‪ ،‬ل��ە ‪ ٢٠١٣/٥/١٢‬ب�ڵاوی‬ ‫ك��رده‌وه‌‪ ،‬عه‌بدوڵاڵ ئۆجەالن‪ ،‬رێبه‌ری‌‬ ‫ی پ��ارت �ی‌ كرێكارانی‌‬ ‫زی��ن��دان��ی��ك �راو ‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬له‌ دورگ ‌هی‌ ئیمراڵی‌ په‌یامێکی‌‬ ‫ی فیدراسیۆنی‌‬ ‫ئ��اراس��ت � ‌هی‌ ک��ۆن��گ��ر ‌ه ‌‬ ‫ی عه‌له‌وییه‌کان کرد‪ ،‬تێیدا‬ ‫دیموکرات ‌‬ ‫ه��ات��ووە «ڕێ��چ��ک�ه‌ی‌ ب��زووت��ن �ه‌و ‌هی‌‬ ‫ی باوه‌ڕییه‌وه‌ زیاتر له‌‬ ‫په‌كه‌ك ‌ه له‌ روو ‌‬ ‫ی عه‌له‌وییه‌کان ده‌چێ‪ .‬نه‌ریتی‌‬ ‫باوه‌ڕ ‌‬ ‫عه‌له‌وییه‌کان به‌رخودانێکی‌ مه‌زنه‌»‪.‬‬ ‫ئۆجەالن له ‌په‌یامه‌كه‌یدا ده‌ڵێ‬ ‫«عه‌له‌وییه‌کان پێویستیا ‌ن به‌ نوێبوونه‌وه‌‬ ‫ی م �ه‌زن هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫و به‌رخودانێک ‌‬ ‫ی له ‌به‌ها‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ش ده‌بێ خاوه‌ندار ‌‬ ‫مێژووییه‌ نه‌ریتییه‌کانی‌ جه‌م بکه‌ن‪.‬‬ ‫نه‌ریتی‌ زک��ر و ج �ه‌م‪ ،‬به‌رخودانێکی‌‬ ‫مه‌زنه‌‪ ،‬زکر شۆڕشگێڕی‌ پروپاگه‌نده‌یه‌‪،‬‬ ‫من سه‌ماگ ‌هی‌ عه‌له‌وییه‌کانیش وه‌ک‬ ‫کاروانی‌ گه‌ریال ده‌بینم»‪.‬‬ ‫ی خستووه‌ته‌ڕوو‬ ‫ئۆجاالن ئه‌وه‌ش ‌‬ ‫«ئه‌گه‌ر مرۆڤ راستی‌ کورد و عه‌له‌وی‌‬ ‫به‌راورد بکات‪ ،‬ده‌بیرنێ ئه‌و الیه‌ن ‌هی‌ بۆ‬ ‫ی له‌سه‌ر پێ ماون و زۆر له‌دواوه‌‬ ‫کوردێت ‌‬ ‫ماونه‌ته‌وه‪ ‌،‬عه‌له‌وین‪.»...‬‬ ‫عەلەوییەکانی کورد نزیکەی ‪- ٢٠‬‬ ‫‪ % ٣٠‬ڕێژەی کوردی تورکیا پێك دەهێنن‪،‬‬ ‫ئۆجەالن و بەرپرسێکی زۆری پەکەکەش‬ ‫هەر عەلەوین‪ .‬ئێمە کاتی خۆی کە ئەو‬ ‫هەقیقەتەمان نەدەزانی کە ئۆجەالن‬ ‫عەلەوییە‪ ،‬ب��ەاڵم لە زۆرێ��ک لە بۆنە‬ ‫کوردییەکان هەستامن بە حەماسەتی‬ ‫عەلەوییەکانی کورد دەکرد بۆ ئۆجەالن‪،‬‬ ‫بەڵکو لە باکوری لەندەن پۆستەری‬ ‫عەلەویم دیتووە کە وێنەی ئیاممی‬

‫عەلی و ئۆجەالن پێکەوە لەسەر یەك‬ ‫پۆستەر دانراون!‬ ‫رۆشنبیری ک��ورد‪ ،‬لەبەرئەوەی‬ ‫رەهەندی ئایینی لە ژیانیدا زۆر کاڵە‪،‬‬ ‫یان جێی بایەخی نییە‪ ،‬زۆر جار زۆر‬ ‫درەنگ بە ڕاستییەکان دەگات‪ ،‬چونکە‬ ‫ل��ە ش��ەرق ه��ەم��وو الیەنێکی ژی��ان‬ ‫وەك سیاسەت و ئ��ەدەب و هونەر و‬ ‫دابونەرێت تێکەاڵوی ئایین و مەزهەب‬ ‫ب��وون‪ ،‬فەرامۆشکردنی ئەو ڕەهەندە‬ ‫تێڕوانینەکانت لەنگ دەکات‪ .‬بۆ منوونە‬ ‫چۆن لە هەڵوێستی «درێ��د لەحام»‪،‬‬ ‫یان «غ��ەوار» تێدەگەیت لە شۆڕشی‬ ‫سوریا‪ ،‬کە کاتێ شانۆنامەکامنان دەدیت‪،‬‬ ‫سەیرمان پێ دەه��ات لە واڵتێکی وا‬ ‫دیکتاتۆری هێندە بە ئارام بن بەرامبەر‬ ‫کەسێکی رەخنەگری وەك ئەو‪ ،‬وامان‬ ‫دەزانی ئەگەر شۆڕشێك یان بزاوتێك ڕوو‬ ‫بدات‪ ،‬غەوار یەکەم کەس پشتگیریی‬ ‫لێ دەک��ات‪ ،‬کەچی پاش ساڵێك زیاتر‬ ‫لە خۆپیشاندانی ئاشتییانەی خەڵکی‬ ‫س��وری��ا و کوشنت و سەرکوتکردنی‬ ‫وەحشییانەی شەبیحەکانی ئەسەد‪،‬‬ ‫غ��ەوار متەقی لە خۆی ب��ڕی‪ ،‬چونکە‬ ‫شیعەیە! چ��ۆن لە ستایشی «هەیفا‬ ‫وەهبی» هێامی وروژاندنی سێکسی‬ ‫بۆ حەسەن نەسڕوڵاڵی س��ەرک��ردەی‬ ‫حزبوڵاڵ و ستایشی بەرگری لە دژی‬ ‫ئیرسائیل تێدەگەیت‪ ،‬ئەگەر نەزانیت‬ ‫هەیفا وەهبی شیعەیە! ئۆجەالنیش‬ ‫و داڵدەدانی لە الیەن ڕژێمی سوریای‬ ‫عەلەوی لە سەردەمی حافز ئەسەدەوە‬ ‫هەر لەو چوارچێوەیەدا دەخوێندرێتەوە‪.‬‬ ‫من زۆر دەمێکە لە نێو دێڕەکانی‬ ‫عه‌بدواڵ ئۆجەالن هەست بەو نەزعەی‬ ‫عەلەویەتە دەکەم بەو دواییە ماناکان‬ ‫وەک پێشوو خۆیان لە نێو دێڕەکان‬ ‫نەشاردووه‌تەوە‪ ،‬بەڵکو زۆر ئاشکرایانە‬ ‫و ناهەستیارانە مانیفێستی خۆی دەکات‬ ‫لە وتەکان و شیکردنەوەکانی ئۆجەالن‪.‬‬ ‫هەڵوێستی پەکەکە لە ڕژێمی سوریا بە‬ ‫پلە یەک رەهەندێکی عەلەویی شیعیی‬ ‫هەیە‪ ،‬هەواڵێکی زۆریش هەیە لەمەڕ‬ ‫یارمەتیدانی چ��ەک��داری پەکەکە بۆ‬ ‫ڕژێمی سوریا و ناردنی هەزاران چەکدار‬ ‫بۆ ڕژیمی ئەسەد‪ .‬عەلەوییەکانی تورکیا‬

‫ئۆجەالنێکی کۆمەنستی و ستالین رەفتار‪ ،‬کە‬ ‫هەموو موقەدەساتەکان پێشێل دەکات‪ ،‬بەاڵم کاتێ‬ ‫دێتە سەرباسی ئايين ستایشی عەلەویەت دەکات‬

‫بە کورد و تورکەوە‪ ،‬پشتگیرییەکی بێ‬ ‫وێنەی ئەسەدی عەلەوی دەکەن‪ .‬یەکێك‬ ‫لە دامەزرێنەرانی سوپای سوریای ئازاد‪،‬‬ ‫لەناو تورکیا لە الیەن چەند ئەفسەرێکی‬ ‫عەلەویی تورکیاوە ڕفێندرا و درایەوە‬ ‫دەستی ڕژێمی سوریا‪.‬‬ ‫شتێکی سەیر هەیە لە کەسایەتییە‬ ‫شیعییەکان‪ ،‬کە دەتوانین ناوی بنێین‬ ‫تەشیوعی فەرهەنگی ی��ان سیاسی‪،‬‬ ‫ه��ەت��ا ئ��ەح��م��ەدی موفتی زادەش‬ ‫(بەڕەحمەت بێت) ئاماژەی پێدەدات‬ ‫لە لێدوانێکی‪ ،‬دەڵێت «لە زینداندا‪،‬‬ ‫زیندانییانی حزبی تودەی کۆمەنستیش‬ ‫موناقەشەی مەزهەبییان لەگەڵ دەکرد‬ ‫و ستایشی حەزرەتی عەلی و حسێن‬ ‫و بیروڕاکانیان دەک��ردن»‪ .‬هەرچەند‬ ‫مولحیدیش بوون! ئەی ئەوە نییە هەیفا‬ ‫وەهبیش کە وروژان��دن��ی جەستەیی‬ ‫ل��ی دەرک��ەی��ت هیچی نامێنێتەوە‬ ‫پێی بڵێن هونەر‪ ،‬وا باس و ستایشی‬ ‫حزبوڵاڵ دەکات‪ ،‬دەڵێیت ئەندامێکی‬ ‫ئەوانە‪ ،‬دەڵێت ئامادەم هەر کارێک بۆ‬ ‫حزبوڵاڵ بکەم کە پێم بسپێرن‪ .‬لەوەش‬ ‫سەیرتر‪ ،‬زیرەکیی پیاوانی شیعەیە لە‬ ‫کەڵک وەرگرتن لە هەموو تواناکان‪،‬‬ ‫هەتا توانای هەیفا وەهبیش بێت‪،‬‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ردا سوننە توندڕەوەکانی‬ ‫سەلەفی‪ ،‬کە خۆیان ڕێژەیان ‪%١٠‬ى‬ ‫ئەهلی سوننە نابێت‪ ،‬کەچی ‪%٩٠‬ی‬ ‫تر هەر بە سوننە و ئەهلی سوننە و‬ ‫جەماعەت نازانن‪ ،‬بەڵکو زۆریان هەر‬ ‫بە موسڵامنیشیان نازانن!‬ ‫لێرەدا ئەو دیاردەیەی تەشیوعی‬ ‫فەرهەنگی خۆی دووبارە دەکاتەوە لە‬ ‫کەسایەتیی ئۆجەالنێکی کۆمەنستی‬ ‫و س��ت��ال��ی��ن رەف���ت���ار‪ ،‬ک��ە ه��ەم��وو‬ ‫موقەدەساتەکان پێشێل دەکات بەبێ‬ ‫تروکاندنی چ��اوی‪ ،‬ب��ەاڵم کاتێ دێتە‬ ‫سەر باسی دین‪ ،‬ستایشی عەلەویەت‬ ‫دەکات‪ ،‬یان بە درێژی باسی گرنگیی‬ ‫ئیسالمی حوسێنی و عەلەوی دەکات‬ ‫و خەڵکی موسڵامنی سوننەی کورد بە‬ ‫خۆبەدەستەوەدان لە قەڵەم دەدات‪،‬‬ ‫شیعە و عەلەویش وەك یاخیبوو لە‬ ‫ڕووی ملهوڕ و تاغوتەکان وەسف‬ ‫دەکات!‬

‫رۆشنبیرە ک��وردە سونییەکان بە‬ ‫پێچەوانەوەن‪ ،‬ی��ەک میسقالە زەڕە‬ ‫حیساب بۆ مەزهەبیان ناکەن‪ ،‬بۆیە‬ ‫زۆر بە ئاسانی دەتوێنەوە و کەسانی‬ ‫سەر بە کەمایەتییەکان بەسەریاندا‬ ‫بااڵدەست دەبن! رۆشبنیری سوننە زۆر‬ ‫زوو دەکەونە نەفرەت لەخۆ کردن‪ ،‬تا‬ ‫کار بەوە دەگات هەندێکیان بێ ئەوەی‬ ‫بەخۆی بزانێت‪ ،‬لە شیعەیەك شیعیرت‬ ‫بیردەکاتەوە‪.‬‬ ‫م��ن بانگەشە ب��ۆ حەساسیەتی‬ ‫م��ەزه��ەب��ی ن��اک��ەم‪ ،‬ب���ەاڵم نەبوونی‬ ‫ئامادەیی زیهنی لەو بوارەدا‪ ،‬زیانێکی‬ ‫زۆر لە زۆرینە دەدات‪ ،‬کە لێرەدا سونین‪.‬‬ ‫ئەمڕۆ سونیبوون و شیعیبوون مبانەوێ‬ ‫و نەمانەوێ‪ ،���بووەتە هەقیقەتێکی‬ ‫تاڵ‪ ،‬ئەگەر ئێمەش فەرامۆشی بکەین‪،‬‬ ‫کەمایەتییەکان پێیان فەرامۆش ناکرێت‪،‬‬ ‫وەک چۆن لەو لێدوانەی ئۆجەالنی‬ ‫قائیدی ئومەمی دەردەکەوێت‪ ،‬کە چۆن‬ ‫تا سەرئێسقان عەلەوی و محەلی و‬ ‫لۆکاڵیە‪ .‬هەتا سەماگەی عه‌له‌وییه‌کانیش‬ ‫وه‌ک ک��اروان��ی‌ گ �ه‌ری�لا ده‌بینێت!‬ ‫لەوانەیە لەم سەردەمە کوردی تورکیا‬ ‫لە سوننەکان هەست بەو جیاوازییە‬ ‫مەزهەبییە نەکەن‪ ،‬بەاڵم لەوانەیە لە‬ ‫دواڕۆژدا‪ ،‬ئەگەر کۆمەڵێك عەلەویی‬ ‫پەکەکە کۆنرتۆڵی هەموو گۆڕەپانی‬ ‫خەباتی کوردییان ک��رد‪ ،‬وەك ئەسەد‬ ‫لە سوریا حوکمی کەمینەیان سەپاند‬ ‫بەسەر زۆرینە‪ ،‬ئەو کاتە هەست بە‬ ‫پەشیامنی دەکەن‪ .‬من لەگەڵ ئەوە نیم‬ ‫کەمینە بە هیچ جۆریك حوکمی زۆربە‬ ‫بکات‪ .‬ئەو لێدوانە نیمچە مەزهەبەی‬ ‫ئۆجەالن‪ ،‬یەکەمین پریشکی ئاگری‬ ‫ناکۆکیی سونی و شیعییە‪ ،‬لەوانەیە زۆر‬ ‫لەوانەی باوەڕیان بە مەزهەبیبوونی‬ ‫ئۆجەالن نەدەکرد‪ ،‬لەپاش ئەو لێدوانە‬ ‫ئاشکرایە‪ ،‬بە ڕوونی هەستی پێ بکەن‪.‬‬ ‫دەڵێن یەکێك پرسیارێکی دینیی سیاسی‬ ‫لە مەالیەکی سوری کردبوو‪ ،‬مەالکە پێی‬ ‫گوتبوو‪ :‬تۆ سووننی یا عەلەویی شیعی؟‬ ‫کابرایەکە وتبووی‪ :‬من مولحیدم!‬ ‫م��ەالک��ەش ل��ێ��ی پ��رس��ی��ب��ووه‌وە‬ ‫مولحیدێکی سونی یان مولحیدێکی‬ ‫عەلەوی و شیعی؟!‬


‫‪12‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫له‌جیاتی لیستی ئیسالمی‪ ،‬كرانه‌وه‌ی زیاتر‬ ‫ڕەهەندی یاسایی‬ ‫لە بوونی پەکەکە‬ ‫لە قەندیل‬ ‫مه‌سعود عه‌بدولخالق‬

‫دوای ئەوەی پەکەکە و حکومەتی‬ ‫تورکیا ڕێکەوتن و بووە هۆی ئەوەی‬ ‫هێزەکانی گەریال بگەڕێنەوە قەندیل‪،‬‬ ‫عێراق لەو هەنگاوە زۆر ناڕازی بوو‪،‬‬ ‫هەڕەشەی ئەوەی کرد ئەو دۆسیەیە بباتە‬ ‫نەتەوە یەکگرتووەکان‪ .‬ئەگەر لە ڕووی‬ ‫نیشتامنیەوە کورد ‪ -‬زیاتر پەکە‪ -‬دەڵێن‬ ‫هەمووی کوردستانە‪ ،‬ئەوە لە ڕووی یاسای‬ ‫نێودەوڵەتییەوە نایخوا‪ ،‬لە ڕووی یاساییەوە‬ ‫(مافی سیادە) هەقی عێراقە‪ ،‬تەنانەت‬ ‫نەتەوە یەکگرتووەکانیش ئەو دەسەاڵتە‬ ‫یاساییەیان نییە‪ ،‬بە پێی دیباجەکە و مادەی‬ ‫‪78‬ی میساقی نەتەوە یەکگرتوەکان‪ ،‬ناکرێ‬ ‫بەو شێوازە ئاشکرایە واڵتێک کێشەی‬ ‫ناوخۆی بە خاکی واڵتێکی تر چارەسەر‬ ‫بکات‪ .‬ئەوەی زیاتر ع َیراقی ئیستفزاز کرد‪،‬‬ ‫لێدوانەکەی ئەردۆگان بوو کە وتی «گەریال‬ ‫لە سەرووی عێراق هاتوون و دەبێت‬ ‫بشگەڕێنەوە ئەوێ»‪ .‬ئه‌و وادەزان ‌ێ ئەو‬ ‫گەریالیانە لە چیای قەندیل لە دایکبوون!‬ ‫بەهەر حاڵ‪ ،‬هەرێمی کوردستان دەبێ‬ ‫وەاڵمێکی یاسایی لۆجیکیی هەبێ بۆ ئەوەی‬ ‫جێی پەکەکە لە قەندیل بکاتەوە‪ .‬ئەو‬ ‫زانیارییانەی خوارەوە بنچینەیەکی یاسایی‬ ‫بۆ هەرێمی کوردستان دروست ده‌كات‪ ،‬لەو‬ ‫هەنگاوە بەرپرسیاریی یاسایی نەکەوێتە‬ ‫سەر‪:‬‬ ‫‪ -1‬ڕێکكەوتن و گەڕانەوەی گەریال بۆ‬ ‫قەندیل بە رەزامەندیی حکومەتی هەرێم‬ ‫نییە‪ ،‬بەڵکو لە بنچینەدا ئەوە دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆ ساڵی ‪ 1983‬ك ‌ه تورکیا و عێراق‬ ‫رێکكەوتن‪ ،‬هەریەکە بۆی هەبێت ‪20‬کم‬ ‫بچێتە ناو خاکی یەکرت بۆ لێدانی پێشمەرگە‪.‬‬ ‫ئەو ڕێکكەوتنە زیاتر بە دەستپێشخەریی‬ ‫عێراق بوو‪ ،‬چونکە ئەوکات هێشتا پەکەکە‬ ‫دەستی بە چاالکی نەکردبوو‪ ،‬دوایی لە‬ ‫ساڵی ‪ 1984‬تورکیا بۆ یەکەم جار هاتە ناو‬ ‫عێراق‪ ،‬لەو ساڵەوە هەردوو دیوی سنوور‬ ‫بووه‌تە شانۆی چاالکی‪ .‬واتە هەرێم لێی‬ ‫بەرپرسیار نییە‬ ‫‪ -2‬بە هەمان شێوە موجاهدینی خه‌لق‬ ‫بە پێی مۆڵەتی دەوڵەتی عێراقی پێشوو‬ ‫هاتنە عێراق و لەناو پایتەخت بە چەکەوە‬ ‫جموجوڵ دەکەن‪ ،‬پەکەکە هەقی بە کاری‬ ‫ناو عێراقەوە نییە و نوێنەرایەتیی دۆزێکی‬ ‫هەق دەکات‪ ،‬بەاڵم موجاهدین بەشداریی‬ ‫جینۆساید و ئەنفالی کوردستان و خوارووی‬ ‫عێراقی کردووه‌‪.‬‬ ‫‪ -3‬چیای قەندیل هەرگیز نە ئاوەدانی و‬ ‫نە ساغیش کراوەته‌و ‌ه چەندەی عێراقە و‬ ‫چەندەی ئێرانە و چەندەی تورکیایە‪ ،‬هیچ‬ ‫ئاماژەی سنووری لێ دروست نەکراوە‪ ،‬هەتا‬ ‫لە سەردەمی عوسامنی و سەفەویش دیاری‬ ‫نەکراوە‪ .‬لە قەندیل نه‌یاری هەموو الیەکی‬ ‫لێ هەیە‪.‬‬ ‫‪ -4‬هەر بە پاساوی هەمان ڕێکەوتنی‬ ‫(تورکی‪ -‬عێراقی) ئیستا ‪ 3‬بنکەی سەربازیی‬ ‫تورکی لەناو خاکی عێراق لە (ناوچەی‬ ‫بەرواری) دایان کوتاوە و ناچنە دەرەوە‪،‬‬ ‫هەرچەندە پەرلەمانی کوردستان بە فەرمی‬ ‫داوای دەرکردنی کردوون‪.‬‬ ‫‪ -5‬بۆ برا گەریال قارەمانەکانی پەکەکەش‬ ‫پێشنیار دەکەین‪ ،‬بۆ ئەوەی پاساو نەدرێتە‬ ‫دەوڵەتی عێراقی‪ ،‬نەتوانن بڵێن ئەوە‬ ‫نایاساییە لە خاکی عێراقن‪ ،‬لە قەندیل‬ ‫نەیەنە سەر شەقام و ئەو خاڵە پشکنینەی‬ ‫نێوان چۆمان سەنگەسەر البدەن و‬ ‫راده‌ستی حکومەتی هەرێمی بکەنەوه‌‪ ،‬یان‬ ‫بە الی کەمەوە راده‌ستی پارتی چارەسەری‬ ‫بکەنەوە‪ ،‬کە بارەگایان لەوێ نزیکە‪ ،‬ئەو‬ ‫پارتەش لە کوردستانی باشوورە‪ ،‬دەکەوێتە‬ ‫سەر میالکی حکومەتی هەرێم‪.‬‬

‫د‪ .‬ئیسامعیل به‌رزنجی‬ ‫هه‌موو جارێك له‌ سه‌روبه‌ندی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كاندا‪ ،‬گه‌اڵڵه‌ی لیستێكی‬ ‫ئیسالمیی ه��اوب�ه‌ش و هه‌ماهه‌نگیی‬ ‫تا ڕاده‌ی یه‌كگرتن له‌ نێوان حیزبه‌‬ ‫ئیسالمیيه‌كاندا دێته ‌ئاراوه‌‪ .‬له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌مه‌دا كه‌سانێك به‌ گه‌رموگوڕيیه‌وه‌‬ ‫پێشوازی ل ‌ه وه‌ها بیرۆكه‌یه‌ك ده‌كه‌ن‬ ‫و ئاواتی پێده‌خوازن‪ ،‬كه‌سانێكی تر به‌‬ ‫جۆرێك له‌ ته‌حه‌فوزه‌وه‌ وه‌ریده‌گرن‪.‬‬ ‫وه‌ك ده‌ری��ش��ده‌ك�ه‌وێ‌ زۆری��ن�ه‌ی كادر‬ ‫و ئه‌ندامانی ڕێكخستنه‌كانی حیزبه‌‬ ‫ئیسالمییه‌كان ڕەتیده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫پاساوی هه‌ریه‌كێكیان ڕەهه‌ندێكی‬ ‫تایبه‌تی هه‌یه‌ و په‌یوه‌ست ‌ه به ‌جۆری‬ ‫ب��ی��رك��ردن�ه‌وه‌ی�ه‌وه‌‪ .،‬هه‌رچی ئه‌وانه‌ن‬ ‫كه‌ به‌ گه‌رمیيه‌وه‌ پێشوازيی لێده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ق��اع��ی��ده‌ی�ه‌ك��ی ه��اوس��ۆزي��ی هه‌موو‬ ‫حیزبێكی ئیسالمییه‌ كه‌ به‌ پێوه‌ری‬ ‫دینداریی و بێدینی شته‌كان ده‌بینن‪،‬‬ ‫یان ئه‌وانه‌ن كه‌ تا ئێستا له‌ناو ئه‌حزابی‬ ‫ئیسالمیدا قه‌ناعه‌تیان به‌ حوكمێكی‬ ‫تاكالیه‌ن و تاڕاده‌یه‌ك میسالی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫دوور ل��ه‌ خ��وێ��ن��دن��ه‌وه‌ی واق��ی��ع و‬ ‫هه‌لومه‌رجی كۆمه‌اڵیه‌تی و ده‌روون��ی‬ ‫ده‌ن��گ��ده‌ر‪ .‬ئ�ه‌وان�ه‌ش��ی به‌جۆرێك له‌‬ ‫هه‌ڵوه‌سته‌كردن و ت �ه‌ح �ه‌ف��وزه‌وه‌ له‌‬ ‫مه‌سه‌له‌كه‌ ده‌ڕوان����ن‪ ،‬به‌شێكی زۆر‬ ‫له‌ ڕۆشنبیرانی ئیسالمی و كه‌سانێك‬ ‫له‌ ئاستی قیاده‌ و كادیرانی ناوه‌ندن‪،‬‬ ‫پاساوی ئه‌مانیش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ناكرێ‌ ئه‌و‬ ‫دابه‌شكردنه‌ زه‌قه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای ئایین‪،‬‬ ‫یان ئایدۆلۆژیا درووستبكرێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ده‌ره‌نجامی خراپی لێده‌كه‌وێته‌وه‌ له‌‬

‫كۆمه‌ڵگایه‌كدا كه‌ زۆرینه‌ی مسوڵامنن‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌نگده‌ری حیزبی ئیسالمی نین‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ده‌بێت ‌ه جۆرێك له‌ حوكمدان‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر ئایین و عه‌قیده‌ی خه‌ڵكی‪.‬‬ ‫پاساوی ئه‌مان درووسته‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستاش‬ ‫ده‌نگێكی خه‌فه‌یه‌‪ .‬هه‌رچی قاعیده‌ و‬ ‫ڕێكخسنت و كادیرانی ناوه‌ندی حیزبه‌‬ ‫ئیسالمیيه‌كانن‪ ،‬دژایه‌تیيان بۆ پڕۆژەكه‌‬ ‫ته‌نها خه‌لفیه‌تی حیزبيیه‌ و نه‌سازانی‬ ‫زه‌مینه‌ی هه‌ماهه‌نگی و لێكدابڕانی‬ ‫كاركردنی سیاسيی پێكه‌وه‌ییه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ڕەگوڕیشه‌یه‌كی ق��ووڵ��ی هه‌یه‌ و له‌‬ ‫ڕەهه‌ندێكیدا نه‌فسیه‌تی كه‌سه‌كانه‌‪.‬‬ ‫لیستی ئیسالمی بژارده‌یه‌كی نادروسته‌‬ ‫له‌وانه‌یه‌ ئه‌م قسه‌ی ‌ه الی زۆرێك‬ ‫به‌و ڕەهاییه‌ قبووڵ نه‌بێت‪ ،‬ب ‌ه پاساوی‬ ‫ئه‌وه‌ی ئه‌سڵ له‌ كاری ئیسالمیدا یه‌كبوون‬ ‫و یه‌كگرتنه‌‪ ،‬ج��ی��اوازی و په‌رتبوون‪،‬‬ ‫الوازی و به‌هه‌ده‌رچوونی به‌دواوه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئ��ه‌م تێگه‌یشتن ‌ه ب��ۆ ئ�ه‌م��ڕۆی‬ ‫كاری سیاسیی ئیسالمی‪ ،‬نایپێكێ‌‪ .‬وه‌ك‬ ‫زۆرێ��ك له‌ چه‌مكه‌كان‪ ،‬خوێندنه‌وه‌ی‬ ‫نوێی پێویسته‌ له‌ چوارچێوه‌ی تیۆرێكی‬ ‫سیاسیی ئیسالمیی هاوچه‌رخدا‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئه‌ده‌بیاتی سیاسیی ئیسالمی له‌ مێژووی‬ ‫ئیسالمدا له‌ سایه‌ی حوكمی ئیسالمی و‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌كی مسوڵامندا نوورساوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫له‌ الیه‌ك‪ ،‬له‌ الیه‌كی تره‌وه‌ گرفتی كاری‬ ‫سیاسی الی حیزبی ئیسالمی له‌مڕۆدا‬ ‫داخ �ران و په‌یوه‌ستبوون ‌ه به‌ كۆمه‌ڵێك‬ ‫چه‌مك و لێكدانه‌وه‌وه‌ كه‌هی چه‌ند‬ ‫ده‌یه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ره‌‪ ،‬ئه‌وكات كه‌ ڕەوتی‬ ‫ئیسالمی له‌ جیهاندا هه‌لومه‌رجێكی تری‬ ‫هه‌بوو و كاری ئه‌وسا وای ده‌خواست‪،‬‬ ‫به‌اڵم دوای ئه‌و گۆڕانكاريیه‌ گه‌ورانه‌ی له‌‬ ‫سیاسه‌تی واڵتانی جیهاندا ڕوویاندا‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هه‌لومه‌رج ‌ه نوێیه‌ی له‌ واڵتانی ئیسالمیدا‬ ‫هاته‌ پێش‪ ،‬ناكرێ‌ به‌ تێگه‌یشتنی نوێ‌ و‬ ‫سرتاتیژی تازه‌وه‌ كاری بۆ نه‌كرێت‪.‬‬ ‫بۆی ‌ه ده‌ك���رێ‌ بڵێین ل�ه‌ ئێستادا‬ ‫ب��ژارده‌ی لیستێكی ئیسالميی هاوبه‌ش‬ ‫خوالنه‌وه‌یه‌ له‌ بازنه‌یه‌كی داخ�راودا‪ ،‬له‌‬ ‫بازنه‌ی جه‌ماوه‌رێكدا كه‌ له‌ بنه‌ڕەته‌وه‌‬ ‫حیزبی ئیسالميی پێ قبووڵه‌ و ده‌نگی‬

‫پێده‌دات‪ ،‬جا به‌یه‌كه‌وه‌ بن‪ ،‬یان به‌جیا‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت به‌شێكی زۆری ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌‬ ‫ئاماده‌ نییه‌ هه‌ر به‌شداريی پڕۆسه‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردن بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌ كێبڕكێكه‌دا‬ ‫حیزبێكی ئیسالمی ب��وون��ی نه‌بێت‪،‬‬ ‫كه‌واته‌ لیستی ئیسالمی كاركردن ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫جه‌ماوه‌رێك گۆڕانی ئه‌وتۆی به‌سه‌ردا‬ ‫نایه‌ت به‌ یه‌كلیستی یان به‌جیا‪.‬‬ ‫له‌ ب ‌هرامبه‌ریشدا جه‌ماوه‌رێكی‬ ‫ب��ه‌رف��راون ه�ه‌ی�ه‌ ل��ه‌و دابه‌شكردنی‬ ‫ئیسالمی و نائیسالميیه‌دا هه‌ڵوێستی‬ ‫نێگه‌تیڤ وه‌رده‌گرێت‪ ،‬ته‌جروبه‌ی خراپی‬ ‫هه‌ندێك واڵتی ئیسالمی دێنێته‌ پێشچاو‪،‬‬ ‫یان هه‌ندێك له‌و بزووتنه‌وه‌ ئیسالميیانه‌ی‬ ‫به‌ تێڕوانینێكی كورتبینانه‌ و تێگه‌یشتنی‬ ‫هه‌ڵه‌وه‌ موماره‌سه‌ی ده‌سه‌اڵتیان كردووه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ه�ه‌ر له‌ دووره‌وه‌ بڕیاری خۆی‬ ‫ده‌دات‪ .‬به‌مه‌ش دیوارێكی ئایدۆلۆژی‬ ‫له‌ نێوان توێژەكانی كۆمه‌ڵگادا دروست‬ ‫ده‌بێت و هیچكات حیزبه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫ناتوانن ئه‌ودیو ئه‌و دی��واره‌ مسۆگه‌ر‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫سه‌ر ‌هڕای هه‌موو ئه‌مانه‌ش‪ ،‬بژارده‌ی‬ ‫لیستی ئیسالمی كارێكی قورس و گران‬ ‫و دوورودرێ��ژ بۆ حیزبه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫زی��اد ده‌ك���ات‪ ،‬ئه‌ویش ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ ده‌بێ‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی په‌روه‌رده‌یی هه‌مه‌الیه‌ن‬ ‫داب��ڕێ��ژن ب��ۆ پ���ه‌روه‌رده‌ك���ردن���ی تاك‬ ‫تاكی كۆمه‌ڵگا‪ .‬به‌ وردی ك��ار له‌سه‌ر‬ ‫به‌ئیسالمیكردنی كۆمه‌ڵگا بكه‌ن‪،‬‬ ‫پێش ئ�ه‌وه‌ی چاوه‌ڕوانی گرتنه‌ده‌ستی‬ ‫ده‌سه‌اڵت بن‪ ،‬تا ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ زۆرینه‌ی‬ ‫ده‌گات ‌ه ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی كه‌ حیزبێكی‬ ‫ئیسالميی ئایدۆلۆژی قبووڵ بكات‪ .‬به‌‬ ‫واتایه‌كی تر‪ ،‬زۆرینه‌ی كۆمه‌ڵگا ببنه‌‬

‫الیه‌نگر و ه�ه‌واداری ته‌وژمی ئیسالمی‬ ‫له‌ شێوه‌ ڕێكخستنێكی حیزبیدا‪ .‬ئه‌م ‌ه‬ ‫مه‌حاڵه‌ و ئه‌زموونی چه‌ند ساڵه‌ی كاری‬ ‫ئیخوان نادروستيی ئ �ه‌م بۆچوونه‌ی‬ ‫سه‌ملاندووه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌كرێ‌ لێره‌دا بپرسین‪:‬‬ ‫ئ �ه‌ی چ��اره‌س �ه‌ری دروس��ت له‌ چیه‌وه‌‬ ‫ده‌ستپێده‌كات؟‬ ‫جیاكردنه‌وه‌ی سیاسه‌ت له‌ بانگه‌واز و‬ ‫كرانه‌وه‌ی زیاتر‬ ‫ئه‌مه‌ ت �ه‌ح �ه‌دای قۆناغی ئێستا‬ ‫و داه��ات��ووی ك��اری ئیسالمییه‌كانه‌ له‌‬ ‫كوردستان و پێویستی به‌ تێگه‌یشتنێكی‬ ‫كراوه‌ و هه‌نگاوی بوێرانه‌ هه‌یه‪ .‬تا دێت‬ ‫پێویستيی جیاكردنه‌وه‌ی بانگه‌وازی‬ ‫ئیسالمی له‌ ك��اری سیاسی به‌ ڕوئیای‬ ‫ئیسالمی زیاتر ده‌بێت‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت له‌‬ ‫ئێستادا زۆری��ن �ه‌ی ئیسالمییه‌كان به‌‬ ‫سه‌ركرده‌ و جه‌ماوه‌ره‌وه‌ قه‌ناعه‌تیان به‌م‬ ‫لۆژیكه‌ له‌ كاركردن نییه‌‪ ،‬به‌اڵم تا دره‌نگرت‬ ‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ برنێت ده‌ره‌نجامه‌كانی‬ ‫قورسرت ده‌بن‪ .‬گرنگیی ئه‌م هه‌نگاوه‌ش‬ ‫له‌وه‌دایه‌ كه‌ هه‌ریه‌كه‌ له‌ بانگه‌واز و‬ ‫سیاسه‌تكردن مه‌یدانی تایبه‌تی خۆیان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئامانج و ده‌ره‌نجامی جیاوازیشیان‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫حیزبی سیاسی ده‌ب��ێ��ت ك��ار بۆ‬ ‫گرتنه‌ده‌ستی ده‌سه‌اڵت و به‌ڕێوه‌بردنی‬ ‫واڵت بكات‪ ،‬بۆ ئه‌مه‌ش میكانیزمی‬ ‫تایبه‌تی خ��ۆی هه‌یه‌‪ ،‬ده‌ك��ر ‌ێ پ�لان و‬ ‫پڕۆژەی بۆ هه‌موو بواره‌كانی به‌ڕێوه‌بردن‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌ پاشخانێكی ئیسالمییه‌وه‌ له‬ ‫‌پرسه‌كان بڕوانێت‪ ،‬بێگومان ئه‌مه‌ش كاری‬ ‫بانگه‌واز نییه‌‪.‬‬ ‫تا ئێستاش حیزبه‌ ئیسالمیيه‌كان‬ ‫وه‌ك���و ڕێ��ك��خ��راوی خ��ێ��رخ��وازی��ی و‬

‫گرفتی كاری سیاسی الی حیزبی ئیسالمی‬ ‫په‌یوه‌ستبوونه‌ به‌ كۆمه‌ڵێك چه‌مك و‬ ‫لێكدانه‌وه‌وه‌ كه‌هی چه‌ند ده‌یه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ره‌‬

‫بانگه‌وازیی كاریان كردووه‌ و ده‌ركه‌وتوون‬ ‫ت��ا وه‌ك حیزبی سیاسی‪ .‬ل �ه‌ ب��واری‬ ‫بانگه‌وازدا كاریگه‌ریی به‌رچاو و زۆریان‬ ‫هه‌بووه‌ له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا‪ ،‬به‌اڵم له‌ ڕووی‬ ‫سیاسيیه‌وه‌ متامنه‌یه‌كی الواز و كه‌میان‬ ‫به‌ده‌ستهێناوه‌‪ ،‬هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ ته‌فسیری‬ ‫ئه‌و حاڵه‌ته‌مان بۆ ده‌كات له‌ كوردستاندا‬ ‫خه‌ڵكی به‌ متامنه‌یه‌كی زۆره‌وه‌ پێویستيی‬ ‫ئایینی خۆیان له‌ حیزبه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫وه‌رده‌گرن و له‌ بۆنه‌ ئایینيیه‌كاندا لێیان‬ ‫ك��ۆده‌ب��ن�ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ل ‌ه ب�ه‌رام��ب�ه‌ردا له‌‬ ‫كاتی هه‌ڵبژاردندا متامنه‌ی سیاسی و‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی واڵت ده‌ده‌ن به‌ غه‌یری‬ ‫ئه‌وان‪ .‬دیاره‌ هۆكاری تریش هه‌ن بۆ ئه‌م‬ ‫حاڵه‌ته‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌یان سه‌ره‌كیرتینیانه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ناكرێ‌ حیزبێك بیه‌وێ‌ ببێته‌‬ ‫نوێنه‌ری هه‌موو خه‌ڵكی كوردستان و‬ ‫متامنه‌ی زۆرینه‌ به‌ده‌ست بهێنێ‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ته‌عبیر ل ‌ه كه‌مینه‌یه‌ك بكات و به‌ ئایدیا‬ ‫و جیهانبینيی ئه‌و كه‌مینه‌یه‌ ڕەفتار بكات‪.‬‬ ‫خه‌ڵكی ئه‌گه‌ر خۆیان و خولیا و حه‌ز‬ ‫و ئاره‌زووه‌كانیان له‌و پڕۆژە سیاسیيه‌دا‬ ‫نه‌بیننه‌وه‌‪ ،‬ده‌نگی پێناده‌ن‪ .‬كاتێك‬ ‫لۆژیكی بانگه‌وازیش حوكم بكات له‬ ‫‌حیزبدا‪ ،‬ئه‌وا هه‌رگیز ئه‌و جیاوازیيانه‌ و‬ ‫ئه‌و زۆرینه‌یه‌ جێگایان نابێته‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫بانگخواز هه‌میشه‌ له‌ خه‌می دینی خه‌ڵك‬ ‫و پاراستنی پڕەنسیپه‌كانی ئیامن و عه‌قیده‌‬ ‫و به‌ها ڕەوشتیيه‌كاندايه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌ كاری‬ ‫حیزبی سیاسی نییه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر سیاسه‌ت‬ ‫و بانگه‌واز تێكه‌ڵ كران‪ ،‬ئه‌وا هه‌ڵوێست‬ ‫وه‌رگرتن له‌ هه‌ر بوارێكدا كارده‌كاته‌ سه‌ر‬ ‫ب��واره‌ك�ه‌ی تر و له‌ پێگه‌كه‌ی ده‌دات‪.‬‬ ‫بۆیه‌ كرانه‌وه‌ی زیاتر به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگادا‬ ‫و به‌خه‌مه‌وه‌بوون بۆ كێشه‌ و گرفت و‬ ‫ناڕەحه‌تيیه‌كانی و هه‌وڵی ئیحتیواكردنی‬ ‫زۆرینه‌ی تێڕوانین و ده‌سته‌به‌ركردنی‬ ‫ئازاديیه‌كان و خوێندنه‌وه‌ی نوێ‌ بۆ زۆر‬ ‫بابه‌تی هه‌ستیار كه‌ تا ئێستا جێگای‬ ‫مشتومڕن‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌ هه‌مووی گرنگرت‬ ‫گه‌اڵڵه‌كردنی تیۆرێكی نوێ‌ بۆ سیستمی‬ ‫حوكمڕانی به‌ دیدی ئیسالميی هاوچه‌رخ‪،‬‬ ‫له‌ ئێستادا گرنگرته‌ له‌ دروستكردنی‬ ‫لیستی ئیسالمی‪.‬‬

‫ئه‌گه‌ر ئه‌تاتورك هه‌رگیز بوونی نه‌بوایه‌؟‬ ‫موسته‌فا ئاكیۆل‬ ‫و‪ :‬كۆشان زه‌مانی‬ ‫هه‌ركاتێك وتارێك ده‌نووسم و‬ ‫ڕەخنه‌ له‌ میراتی كه‌مالیستيی توركیا‬ ‫ده‌گرم‪ ،‬ژماره‌یه‌كی زۆر كۆمێنتی توند‬ ‫و ئیمه‌یلم بۆدێت‪ .‬ڕووی��دا له‌دوای‬ ‫دواهه‌مین ستوومنه‌وه‌ به‌ناونیشانی‬ ‫«دوورك���ه‌وت���ن���ه‌و ‌ه ل �ه‌ ئ �ه‌ت��ات��ورك‪:‬‬ ‫هه‌نگاوێكی تر»‪ .‬كۆمێنتاری جیاواز‪،‬‬ ‫كه‌ زۆربه‌یان كه‌مالیستی توركن‪ ،‬زۆر‬ ‫به‌توندی وه‌اڵمیان داومه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌هۆی‬ ‫ئه‌وه‌ی ڕێزم له‌ دامه‌زرێنه‌ری توركیا‪،‬‬ ‫موسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتورك نه‌گرتووه‌‪،‬‬ ‫ده‌بوو به‌ شانازییه‌وه‌ باسم كردبایه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێك وتوویه‌تی «تۆ قه‌رزداری خوایت‬ ‫ك ‌ه ئه‌تاتوركی پێداوی» و زۆر به‌كورتی‬ ‫نوسیوویه‌تی «هه‌موو شتێكیشت له‌‬ ‫الیه‌ن ئه‌تاتوركه‌وه‌ پێبه‌خرشاوه‌»‪ .‬ئه‌مه‌‬ ‫به‌دڵنیاییه‌وه‌ شتێكی فه‌رمی و باڵوه‌ له‌‬ ‫توركیا‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ به‌ هۆكاری جیاواز‬ ‫ڕێزم بۆ ئه‌تاتورك هه‌یه‌‪ ،‬به‌ تایبه‌تی‬ ‫سه‌ركردایه‌تیكردنی جه‌نگی ڕزگاریی‬ ‫توركیا‪ ،‬ب�ه‌اڵم پێم وای� ‌ه هه‌موو ئه‌و‬ ‫ته‌قدیسكردنه‌ ناعه‌قاڵنی و ناواقعییه‌‪.‬‬

‫با ڕوونی بكه‌مه‌وه‌ بۆچی بۆچوونم‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌یه‌‪ .‬هه‌روه‌ها خه‌یاڵی ئه‌و ‌ه‬ ‫بكه‌م توركیا چی به‌سه‌ر ده‌هات ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌تاتورك هه‌رگیز بوونی نه‌بووایه‌‪.‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬ئه‌گه‌ر ئه‌تاتوركیش نه‌بووایه‌‬ ‫جه‌نگی ڕزگاریی توركیا له‌ (‪)١٩٢٢-١٩٠١٩‬‬ ‫ڕوویده‌دا‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ گێڕانه‌و ‌ه فه‌رمییه‌كان‬ ‫ئه‌و جه‌نگ ‌ه ته‌نها به‌ توانای لێهاتوویی‬ ‫«ڕاب��ه‌ری ب��ااڵ» ده‌به‌سته‌وه‌‪ .‬دواب��ه‌دوای‬ ‫جه‌نگی جیهانیی یه‌كه‌م‪ ،‬كاتێك چه‌ند‬ ‫به‌شێكی ئه‌نادۆڵ له‌ الیه‌ن هاوپه‌یامنانه‌وه‌‬ ‫داگیركرابوو‪ ،‬له‌ الیه‌ن خه‌ڵكی ناوخۆیی‬ ‫ناوچه‌ جیاوازه‌كانه‌و ‌ه یه‌كه‌ی جیاواز و‬ ‫یه‌كه‌ی چه‌كداری بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌‬ ‫دروستكرابوون‪ .‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ندێ‬ ‫له‌ ڕەمزه‌كانی تری سوپا بڕیاری جه‌نگی‬ ‫ڕزگاریی واڵتیان دابوو‪ ،‬وه‌كو كازم كارابكر‪.‬‬ ‫له‌ڕاستیدا هه‌ر ئه‌وان بوون كه‌ ئه‌نجومه‌نی‬

‫به‌ناوبانگی ئەرزڕومیان دروست كرد‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌دواییدا ئه‌تاتورك له‌ ‪ ١٩١٩‬به‌شداریی تێدا‬ ‫كرد‪ .‬له‌وێوه‌ جه‌نگی ئازادی ده‌ستی پێكرد‪.‬‬ ‫به‌دڵنیاییه‌و ‌ه ئه‌تاتورك بووه‌ سه‌ركرده‌ی‬ ‫ته‌واوی جه‌نگه‌كه‌‪ ،‬كه‌ من سوپاسگوزارم‬ ‫ل��ه‌و ڕووه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم گ��ه‌ل ه �ه‌م��ووی‬ ‫ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌نجامدا و هه‌رچۆنێك‬ ‫بووایه‌ ده‌گه‌یشته‌ ئامانج‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌و هۆكارانه‌ی پشتیوانیی‬ ‫ئه‌و داخوازییه‌ی پێ لێده‌كرێت كه‌ بۆ‬ ‫هه‌موو شتێك ق���ه‌رزداری ئه‌تاتوركین‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌تاتورك توركیای مۆدێرنی‬ ‫دروستكردووه‌‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر ئه‌تاتورك‬ ‫و ڕژێمه‌ توندڕۆكه‌ی نه‌بووبان له‌ سااڵنی‬ ‫(‪ )١٩٣٨-١٩٢٥‬توركیا كه‌ ئێستا یه‌كێكه‌ له‌‬ ‫پێشكه‌وتووترین واڵتی جیهانی موسڵامنان‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وا ئێران و سعودیه‌یه‌كی تر‪ ،‬یاخود‬ ‫ته‌نانه‌ت ئه‌فغانستانێك ده‌بوو‪.‬‬

‫ئیمپراتۆریه‌تی عوسمانی زۆر له‌ پێش‬ ‫ئه‌تاتوركەوە پڕۆسه‌یه‌كی مۆدێرنیزه‌كردنی‬ ‫ده‌وڵه‌تی ده‌ستپێكرد‬

‫ئه‌گه‌ر له‌وباره‌یه‌وه‌ قسه‌ بكه‌م‪ ،‬توركیا‬ ‫زۆر له‌ واڵتانی تری موسڵامن له‌پێشه‌و ‌ه‬ ‫بوو‪ ،‬زۆر زێرت له‌پێش هاتنی ئه‌تاتوركیشه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئیمپراتۆریه‌تی عوسامنی زۆر له‌ پێشرت و له‌‬ ‫س�ه‌ده‌ی هه‌ژده‌هه‌مدا ده‌ستپێشخه‌ریی‬ ‫پڕۆسه‌یه‌كی مۆدێرنیزه‌كردنی ده‌ستپێكرد‪.‬‬ ‫به‌ مه‌رسومی ته‌نزیامت (چاكسازی) له‌‬ ‫‪١٨٣٩‬دا سه‌رده‌مێكی ته‌واو نوێ‌ ده‌ستی‬ ‫پێكرد‪ .‬ده‌سه‌اڵته‌كانی سوڵتان سنووردار كرا‪،‬‬ ‫مافی تاكه‌كه‌سی زیاتر پێشخرا و چاكسازیی‬ ‫ئابووری ك�را‪ ،‬دام���ه‌زراوه‌ی دیموكراسی‬ ‫بنیاترنا‪ .‬به‌ ده‌ستووری ‪ ،١٨٧٦‬كه‌ تێكستێكی‬ ‫زۆر لیرباڵی هه‌بوو‪ ،‬ئیمپراتۆریه‌تی عوسامنی‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارێتییه‌كی شاهانه‌ی ده‌ستووری‬ ‫ب��وو له‌گه‌ڵ په‌رله‌مانێكی هه‌ڵبژێرراو‪.‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌شه‌ كه‌ له‌ دواده‌ی��ه‌ی كۆتایی‬ ‫ئیمپراتۆریه‌ته‌كه‌دا ئه‌زموونی فره‌پارتی‬ ‫دیموكراسی بوونی هه‌بووه‌‪ ،‬به‌رله‌وه‌ی كه‌‬ ‫ئه‌تاتورك حوكمی دواكه‌وتووی تاكپارتی‬ ‫بسه‌پێنێت‪.‬‬ ‫بارودۆخی ئافره‌ت‪ ،‬ك ‌ه زۆر قسه‌ی‬ ‫له‌باره‌وه‌ ده‌كرێت‪ ،‬له‌ سه‌رده‌می عوسامنیدا‬ ‫له‌پێشكه‌وتندا ب��ووه‌‪ .‬چاكسازییه‌كانی‬ ‫ت �ه‌ن��زی�مات‪ ،‬ك��ردن��ه‌وه‌ی قوتابخانه‌ی‬ ‫مۆدێرنی ب��ۆ كچه‌كان له‌خۆ گرتبوو‪،‬‬

‫ئه‌مه‌ش یه‌كێك بوو له‌و هۆكارانه‌ی‬ ‫ك ‌ه شۆڕشی وه‌هابییه‌كان له‌ مه‌ككه‌‬ ‫له‌ ‪ ١٨٥٦‬به‌رامبه‌ر ئیمپراتۆرییه‌ته‌كه‌‬ ‫ده‌ستی پێكرد‪ .‬سه‌ركرده‌ی شۆڕشه‌كه‌‬ ‫ك�ه‌ ش�ه‌ری��ف عه‌بدوملوته‌لیب ب��وو‪،‬‬ ‫ڕایگه‌یاند «توركه‌كان هه‌ڵگه‌ڕاونه‌ته‌وه‌»‬ ‫ب ‌ه «ڕێگه‌دان به‌ ئافره‌ت به‌وه‌ی له‌شی‬ ‫ده‌رب��خ��ات‪ ،‬ل�ه‌ ب��اوك و هاوسه‌ریان‬ ‫دووربكه‌ونه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها مافی ته‌اڵقیان‬ ‫هه‌بێت»‪.‬‬ ‫ئیمپراتۆریه‌تی عوسامنی له‌ كۆتا‬ ‫ساته‌وه‌خته‌كانی‪ ،‬ده‌ستكه‌وتی گرنگی‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬له‌وانه‌ هێڵی شه‌مه‌نده‌فه‌ر‪،‬‬ ‫هێڵی ته‌له‌گراف‪ ،‬مۆزه‌خانه‌‪ ،‬زانكۆكان‪،‬‬ ‫بانق‪ ،‬شوێنی منایشی شانۆ و قوتابخانه‌‬ ‫مۆدێرنه‌كان كه‌ چه‌ندین ڕۆشنبیری‬ ‫كاریگه‌ر ب ‌ه ڕۆژئاوای پێگه‌یاند‪ ،‬خودی‬ ‫ئه‌تاتورك یه‌كێك بوو له‌وان‪.‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی تر بڵێین‪ ،‬ئه‌تاتورك‬ ‫له‌ نه‌بوونه‌وه‌ توركیای مۆدێرنی دروست‬ ‫نه‌كردووه‌‪ .‬به‌ڵكو توركیای مۆدێرن ئه‌وی‬ ‫دروست كرد‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪:‬‬ ‫هورییه‌ت ده‌یلی نیوز‬


‫‪15‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫گفتوگۆ‬

‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫ـــەىل بۆ بەیان‪:‬‬

‫زدا بێت‪ ،‬بانگه‌واز چۆته‌ خزمه‌تى سیاسه‌تەوە‬

‫«‬

‫نه‌بوونی دامه‌زراوه‌ی‬ ‫بانگخوازی وای‬ ‫كردوو‌ه خه‌ڵكێكی‬ ‫زۆری ئیسالمی ك ‌ه‬ ‫ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ی حیزبن‬ ‫نه‌توانن به‌شدار بن ل ‌ه‬ ‫كاری ئیسالمی‬

‫ئەنداماىن بۆرد‪:‬‬ ‫سەاڵح ساالر‬ ‫ئیدریس سیوەیىل‬ ‫محەمەد جەمال‬

‫«‬

‫«‬

‫كاری هه‌ر بزاڤێكی‬ ‫ئیسالمی ل ‌ه بنچینه‌دا‬ ‫بانگه‌وازكردن ‌ه‬ ‫بۆ رێگای خودا و‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی ژیانی‬ ‫ئیسالمیی ‌ه بۆ كۆمه‌ڵگا‬ ‫مسوڵمانه‌كان‬

‫«‬

‫خاوەىن ئیمتیاز و سەرنووسەر‪:‬‬ ‫هاوژین عومەر کەریم‬ ‫‪hawzheenk@yahoo.com‬‬ ‫‪07701543488‬‬

‫بەڕێوەبەرى کارگێڕى‪:‬‬ ‫جیهانگیر ئەحمەد‬ ‫‪bayanreklam@yahoo.com‬‬ ‫‪07702455504‬‬

‫بەڕێوەبەرى هونەرى‪:‬‬ ‫ڕەوشت محەمەد‬ ‫‪rawshtmail@yahoo.com‬‬ ‫‪07501112083‬‬

‫«‬

‫حیزبی سیاسی ئامێری‬ ‫بانگه‌وازكردن نیی ‌ه بۆ‬ ‫رێگای خودا‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئامێری ملمالنێی سیاسییه‌‪.‬‬ ‫كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌م دووان ‌ه‬ ‫به‌یه‌كه‌و‌ه یه‌كه‌مجار‬ ‫به‌ زیانی بانگه‌وازه‌ك ‌ه‬ ‫ته‌واو ده‌بێت‪.‬‬

‫«‬

‫ت��ه‌واو ده‌بێت‪ .‬ئ��ه‌وه‌ش بانگه‌شه‌ نیی ‌ه‬ ‫بۆ جیاكردنه‌وه‌ی ئ��ه‌م دوان��ه‌ به‌ مانا‬ ‫عه‌ملانیه‌كه‌ی‪ ،‬به‌ڵكو باس له‌ دابه‌شكردنی‬ ‫كاره‌ له‌ نێوان ده‌زگاكان‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬جه‌نابت ئاماژەت به‌وه ‌كرد‬ ‫حیزبی ئیسالمی ئه‌گه‌ر ئاگای له ‌خۆی‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬بانگه‌واز ده‌خاته‌ خزمه‌ت حیزب‬ ‫و سیاسه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌و نێوانه‌ ئه‌ركی حیزبی‬ ‫ئیسالمی چییه‌ بۆ رێكخستنی په‌یوه‌ندیی‬ ‫نێوان ئه‌و دوانه‌؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬دی��اره‌ دوای ئه‌و‬ ‫هه‌موو گۆڕانكارییه‌ كه‌ به‌سه‌ر جیهان‬ ‫هاتووه‌ و ئه‌و پێشكه‌وتنه‌ی لە حاڵه‌تی‬ ‫ئیسالمیی هاتووەته‌ پێشه‌وه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫الیه‌نه‌ ئیسالمییه‌كان بیر له‌وه‌ بكه‌نه‌وه‌‬ ‫حیزبی سیاسی راسته‌وخۆ كاری سیاسه‌ت‬ ‫ب��ك��ات‪ ،‬ئه‌میش ب��ه‌ له‌به‌رچاوگرتنی‬ ‫بنه‌ماكانی ئ��اك��اری ئیسالمی‪ ،‬ئ��ه‌وه‌‬ ‫خزمه‌ت ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر بیانه‌وێ‬ ‫حیزبی سیاسی منافه‌سه‌ی ده‌س��ه‌اڵت‬ ‫بكات و له‌هه‌مان كاتیشدا ئه‌و كه‌سانه‌ و‬ ‫ده‌زگایانه‌ش بانگه‌واز بكه‌ن‪ ،‬پێیان ناكرێ‬ ‫و زیانیش به‌ بانگه‌وازه‌كه‌ ده‌گه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫كه‌ له‌ ئێستا كاریگه‌رییه‌كه‌ی ده‌بینین‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ش منوونه‌یه‌كی ساده‌ بهێنینه‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆ بڕیار نییه‌ هه‌موو كه‌سێك تا ده‌مرێ‬ ‫هه‌ر كاری سیاسی بكات‪ ،‬ڕەنگه‌ كه‌سێك‬

‫له‌ قۆناغێك كاری سیاسی بكات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دوات��ر واز بهێنێت كارێكی تر نییه‌‬ ‫بیكات‪ ،‬ئه‌مه‌ش حه‌یفه‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ش‬ ‫چییه‌؟ بێگومان ئه‌وه‌یه‌ بزاڤی ئیسالمی‬ ‫هه‌مووی بووەته‌ سیاسه‌ت و ده‌رفه‌تی‬ ‫تر نییه‪ .‬له‌م رۆژان��ه‌ سه‌رۆكی ئێستای‬ ‫حیزبی داد و گه‌شه‌پێدانی مه‌غریبی‬ ‫كه‌ ئیسالمییه‌ و ته‌نها سیاسه‌ت ده‌كات‬ ‫و له‌ ئێستا له‌ ده‌سه‌اڵته‌‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ئ��ه‌وه‌دا ده‌زگ��ای «ته‌وحید و ئیسالح»‬ ‫كاری بانگه‌واز ده‌كات‪ ،‬واته‌ سیاسه‌ت و‬ ‫بانگه‌وازیان جیاكردووه‌ته‌وه‪ .‬سه‌رۆكی‬ ‫ئه‌و حیزبه‌ رایگه‌یاندووه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر وازم‬ ‫له‌ كاری سیاسی هێنا له‌ حیزبی داد و‬ ‫گه‌شه‌پێدان ده‌چمه‌وه‌ ناو ده‌زگ��ای «‬ ‫ته‌وحید و ئیسالح» ك��اری بانگخوازی‬ ‫ده‌ك���ه‌م‪ .‬ب��ه‌اڵم له‌ كوردستانی ئێمه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ بزاڤه‌كه‌ هه‌مووی سیاسییه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر سیاسه‌تت كرد ئه‌وه‌ باشه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رنا‬ ‫ده‌رفه‌تێك نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كاری ئیسالمی‬ ‫بكه‌ی به‌وشێوه‌ فراوانه‪ .‬ڕەنگه‌ هه‌وڵی‬ ‫بچووك و تاك تاكه‌ هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌‬ ‫بازنه‌ گشتییه‌كه‌دا نه‌بوونی دامه‌زراوه‌ی‬ ‫بانگخوازی وای كردووه‌ خه‌ڵكێكی زۆری‬ ‫ئیسالمی كه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی حیزبن‪ ،‬نه‌توانن‬ ‫به‌شدار بن له‌ كاری ئیسالمی‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫خه‌ساره‌تێكی گه‌وره‌یه‌ و زیانێكی زۆری‬ ‫به‌ حاڵه‌ته‌ ئیسالمییه‌كه‌ گه‌یاندووه‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌ی��ان‪ :‬ده‌گ��وت��رێ ب��ان��گ��ه‌واز و‬ ‫سیاسه‌ت دوو باڵن‪ ،‬كه‌مته‌رخه‌می له‌‬ ‫هه‌ریه‌كه‌یان به‌ زی��ان بۆ سه‌ر بزاڤی‬ ‫ئیسالمی ده‌شكێته‌وه‌‪ ،‬بۆچۆنی به‌ڕێزت‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و تێڕوانینه‌ چییه‌؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬حیزبی ئیسالمی‬ ‫كه‌ موماره‌سه‌ی كاری سیاسی ده‌كات‪،‬‬ ‫پێویستی به‌ باڵه‌ بانگه‌وازه‌كه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ باڵی بانگه‌وازه‌كه‌ ئیش له‌سه‌ر‬ ‫تاك و كۆمه‌ڵگه‌ ده‌كات‪ ،‬حیزبی سیاسیش‬ ‫منافه‌سه‌ی سیاسی و كاری ده‌سه‌اڵت‬ ‫ده‌ك���ات‪ .‬حیزب ده‌ت��وان��ێ ل��ه‌ رێگای‬ ‫په‌رله‌مان و ده‌زگاكانی ترەوە خزمه‌ت به‌و‬ ‫بوارانه‌ بكات كه‌ بانگه‌واز كاری پێیه‌تی‪،‬‬ ‫له‌ هه‌مانكاتیشدا بانگخواز و ده‌زگای‬ ‫بانگخوازی خزمه‌ت به‌وی تر ده‌كات‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌و دوو بواره‌ هه‌ردووكیان وه‌زیفه‌‬ ‫و ئه‌ركیان جیاوازه‌ و كادیره‌كانیش له‌‬ ‫ب��واری پسپۆڕیه‌تی جیاوازن‪ ،‬به‌اڵم له‌‬ ‫هه‌مان كاتدا له‌ئامانجه‌ بااڵكان یه‌كرت ‬ ‫ده‌گرنه‌وه‌ و ته‌واوكه‌ری كاری یه‌كرتن‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬تێكه‌ڵكردنی بانگه‌واز و‬ ‫سیاسیه‌ت له‌ چ ڕووێكه‌وه‌ كاریگه‌ریی‬ ‫ب��ه‌س��ه‌ر ح��ی��زب��ه‌ ئیسالمییه‌كانی‬ ‫كوردستانەوە جێهێشتووه‌؟‬ ‫د‪ .‬ه��ادی ع��ه‌ل��ی‪ :‬ئ��ه‌گ��ه‌ر سه‌یر‬ ‫بكه‌ین له‌ ئێستادا دوو حیزبی سیاسیی‬ ‫ئیسالمی ل��ه‌ ك��وردس��ت��ان ل��ه‌ ب��ه‌ره‌ی‬ ‫ئۆپۆزسیۆنن‪ ،‬جیاوازییه‌كی ئه‌وتۆ‬ ‫نابیرنێت له‌ نێوانیان له‌ خیتابی سیاسی‬ ‫و ڕاگه‌یاندنیان‪ ،‬ده‌توانین بڵێین وه‌كو‬ ‫یه‌كن‪ ،‬ب��ه‌اڵم دروستكردنی لیستێكی‬ ‫هاوبه‌ش له‌ نێوانیاندا بووەته‌ ئه‌ركێكی‬ ‫گران‪ ،‬هۆكاره‌كه‌شی ئه‌وه‌یه‌ ده‌عوه‌ و‬

‫سیاسه‌تیان تێكه‌ڵ كردووه‌‪ ،‬بۆیه‌ ناتوانن‬ ‫له‌ مه‌جاله‌ سیاسییه‌كه‌ كۆببنه‌وه‌‪ ،‬هۆكاری‬ ‫ئه‌مه‌ش الیه‌نه‌ ده‌عه‌ویه‌كه‌یه‌ نه‌ك‬ ‫سیاسی‪ ،‬تێگه‌یشتنی جیایان بۆ ئایین‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و خیالفه‌ش وای كردووه‌ زۆر‬ ‫متامنه‌یان به ‌یه‌ك نه‌بێ له‌گه‌ڵ یه‌كرت ‬ ‫هه‌ڵبكه‌ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم خۆ ئه‌گه‌ر بانگه‌واز‬ ‫و سیاسه‌ت جیابوونایه‌‪ ،‬ئ��ه‌وا یان له‌‬ ‫بنچینه‌دا هه‌ر یه‌ك حیزبی ئیسالمی‬ ‫ده‌بوو له‌جێی دوان و سیان‪ ،‬یان ئه‌گه‌ر‬ ‫دوان و سیانیش بوونایه‌ به‌ ئاسانی‬ ‫ده‌یانتوانی له‌سه‌ر به‌رنامه‌یه‌كی سیاسی‬ ‫كۆك بن‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ناتوانن كۆببنه‌وه‌ و‬ ‫لیستی ئیسالمی پێكبهێنن‪ ،‬كه‌ پێم وایه‌‬ ‫هه‌نگاوێكی زۆر ساده‌شه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬په‌یوه‌ندیی نێوان ده‌زگای‬ ‫بانگه‌واز و حیزبی سیاسیی ئیسالمی‬ ‫پێویسته‌ چ��ۆن بێت؟ ئایه‌ پێویست‬ ‫ده‌كات یه‌كیان له‌ژێر باڵی ئه‌وی تردا‬ ‫بێت‪ ،‬ی��ان ده‌ب��ێ��ت حیزبی ئیسالمی‬ ‫ده‌زگای بانگه‌وازی هه‌بێت؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬پێویسته‌ ده‌زگای‬ ‫بانگه‌واز‪ ،‬ده‌زگ��ای ره‌سمی بێت و له‌‬ ‫چوارچێوه‌ی یاسادا جێگای خۆی بكاته‌وه‪.‬‬ ‫ده‌بێت ئه‌و ده‌زگایه‌ سه‌ربه‌خۆ بێت‪،‬‬ ‫به‌و شێوه‌ش ده‌توانێ خزمه‌تی گه‌وره‌ به‌‬ ‫الیه‌نی ئیامنی و ئیسالمیی خه‌ڵك بكات‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌بینین له‌ نێو حیزبی ئیسالمی نه‌ك‬ ‫هه‌ر ملمالێنكان له‌گه‌ڵ الیه‌ناكانی تر‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ندێ جار ملمالنێكانی نێوخۆی‬ ‫ئه‌و حیزبانه‌ وای ك��ردووه‌ كاریگه‌ریی‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ندێ مه‌عانی ئایینی هه‌بێ و‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان كاڵیان بكاته‌وه‌‬ ‫و زیانی پێ گه‌یاندبێ‪ ،‬ئه‌مه‌ش هۆكاره‌كه‌‬ ‫رسوشتی كاری سیاسییه‌‪ .‬بۆیه‌ ده‌زگای‬ ‫بانگخوازی پێویستی به‌ به‌رنامه‌ی پته‌و‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬پێویستی به‌وه‌ نییه‌ راسته‌وخۆ‬ ‫بچێته‌ نێو ملمالنێ سیاسییه‌كانه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫بانگه‌واز پێویستی به‌ كه‌شوهه‌وای ئارام‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬نابێت زۆر سه‌رقاڵ بێ به‌ ملمالنێ‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌ره‌وه‌ و ته‌نانه‌ت ناوخۆشی‪.‬‬ ‫یاسایه‌كیش هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر كه‌سێك زۆر‬ ‫السایی كه‌سێك بكاته‌وه‌ یان دژایه‌تیی‬ ‫بكات‪ ،‬وه‌ك ئ��ه‌وی لێ دێ��ت‪ ،‬ئه‌مه‌ بۆ‬ ‫حیزبیش هه‌ر ڕاسته‌‪ ،‬بۆیه‌ ده‌بینیت له‌‬ ‫ئێستا جیاوازی ئه‌وتۆ نابینیت له‌ نێوان‬ ‫حیزبه‌ سیاسییه‌ ته‌قلیدییه‌كان و حیزبه‌‬ ‫سیاسییه‌ ئیسالمییه‌كان‪ ،‬كه‌ به‌داخه‌وه‌‬ ‫نابێ وابێت‪ .‬ده‌بوو حیزبه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫منوونه‌یه‌كی جیابوونایه‌ له‌و بواره‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫جیاوازییه‌ش ده‌بوو له‌وه‌دا ڕەنگبداته‌وه‌‬ ‫كه‌ كاری بنچینه‌ییان بانگه‌واز بوایه‌ و‬ ‫كادیره‌ باشه‌كان له‌وێ رۆڵیان ببینیایه‌ و‬ ‫ده‌زگای سه‌ربه‌خۆبوونایه‌‪ ،‬له‌ به‌رامبه‌ردا‬ ‫حیزبی سیاسیش له‌ گه‌مه‌ سیاسییه‌كان‬ ‫به‌شداریی بكردایه‌ به‌ گوێره‌ی یاسای‬ ‫حیزبه‌كان‪.‬‬ ‫ب��ه‌ی��ان‪ :‬ب��ه‌وپ��ێ��ی��ه‌ی پێغه‌مبه‌ر‬ ‫(د‪.‬خ) له ‌یه‌ك كاتدا ك��اری سیاسی و‬ ‫بانگخوازیی به‌یه‌كه‌وه‌ كردووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ به‌‬ ‫پاساو ده‌بیندرێت بۆ ئه‌وه‌ی ده‌عوه‌ و‬ ‫سیاسیه‌ت له‌ یه‌كرت جیانه‌كرێته‌وه‌‪ ،‬ئایه‌‬

‫ئه‌وه‌ پاساوێكی دروست نییه‌؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬پێم وایه‌ ئه‌وه‌ وه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ وایه‌ بڵێی مادام سه‌رده‌می پێغه‌مبه‌ر‬ ‫(د‪.‬خ) خ��ه‌ڵ��ك ب��ه‌ ح��وش�تر هاتوچۆی‬ ‫كردووه‌‪ ،‬ئێستاش ده‌بێت هه‌ر به‌و شێوه‌یه‌‬ ‫هاتوچۆ بكه‌ین‪ .‬چ��وارده‌ سه‌ده‌ به‌ر له‌‬ ‫ئێستا هه‌ر ئه‌وه‌ كراوه‌‪ ،‬ئێستا سه‌رده‌می‬ ‫پسپۆڕیه‌تییه‌‪ ،‬له‌ نێو خودی ئایینیش كه‌س‬ ‫ناتوانێ له‌ هه‌موو بواره‌كان شاره‌زا بێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ته‌نها له‌ به‌شێك ده‌توانێ شاره‌زایی‬ ‫ته‌واوی هه‌بێت‪ ،‬وه‌ك پێشرتیش ومتان‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ له‌كاتێكدایه‌ ئه‌وكات به‌و شێوه‌یه‌‬ ‫نه‌بووه‪ .‬ئێمه‌ له‌ ئێستا له‌ سه‌رده‌می‬ ‫میكانیزمدا ده‌ژین‪ ،‬ئه‌گه‌ر پێامن وابێت‬ ‫ده‌بێ به‌و شێوه‌یه‌ سیاسه‌ت و بانگه‌واز‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬له‌ زۆر ڕووه‌وه‌ تووشی ئیشكال‬ ‫ده‌بین‪ ،‬به‌هۆی ئه‌وه‌ی دوو سه‌رده‌می‬ ‫جیایه‪ .‬مێژوو مولزه‌م نییه‌ بۆ ئێمه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‬ ‫مولزه‌مه‌ بنچینه‌ و قیه‌م و ئه‌خالقه‌ كه‌ له‌‬ ‫قورئان و سوننه‌تی سه‌حیح وه‌رگیراوه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت و رۆژان���ی راب���ردوو به‌‬ ‫خه‌لیفه‌كانی راشیدینه‌وه‌‪ ،‬به‌شێكه‌ له‌‬ ‫مێژوو‪ ،‬له‌و سه‌رده‌مه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ كراوه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ناكرێت ئێمه‌ ئێستا بگه‌ڕێینه‌وه‌‬ ‫ڕاب���ردوو‪ ،‬ی��ان ڕاب���ردوو بهێنینه‌ ئێستا‪،‬‬ ‫ئ��ه‌و ج��ۆره‌ بیركردنه‌وه‌ش یه‌كێكه‌ له‌‬ ‫هۆكاره‌كانی دواكه‌وتنی جیهانی ئیسالمی‪.‬‬ ‫دكتۆر موحسین عه‌بدولحه‌مید قسه‌یه‌كی‬ ‫جوانی هه‌یه‌ ده‌ڵێت «له‌ وه‌حیه‌وه‌ بۆ‬ ‫س��ه‌رده‌م‪ ،‬نه‌ك له‌ فیقه یان مێژووەوە‬ ‫بۆ س��ه‌رده‌م»‪ .‬بۆیه‌ ئێمه‌ مولزیم نین‬ ‫میكانیزمه‌كانی رابردوو جێبه‌جێ بكه‌ین‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر زانیامن له‌گه‌ڵ سه‌رده‌می ئێستا‬ ‫ناگونجێت‪.‬‬ ‫ب��ه‌ی��ان‪ :‬ه��ه‌وڵ��ی ج��ی��اك��ردن��ه‌وه‌ی‬ ‫بانگه‌واز و سیاسیه‌ت هه‌ندێ جار به‌‬ ‫به‌شێك له‌ پرۆسه‌ی به‌عه‌ملانیكردنی‬ ‫حیزبه‌ ئیسالمییه‌كان لێكده‌درێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌و مانایه‌ی ئه‌گه‌ر ئه‌و حاڵه‌ته‌ بێته‌‬ ‫پێش‪ ،‬زه‌روره‌تی بوونی حیزبی ئیسالمی‬ ‫نامێنێت؟‬ ‫د‪ .‬ه��ادی عه‌لی‪ :‬پێم وای��ه‌ ئه‌و‬ ‫بیركردنه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬له‌ جیهانی ئیسالمی‬ ‫ئه‌سڵ ئه‌وه‌یه‌ پێویسته‌ حیزب پاشخانی‬ ‫ئیسالمی بێت‪ ،‬پێم وایه‌ ئه‌گه‌ر حیزب‬ ‫هه‌بێت و پاشخانی ئیسالمی بێت و‬ ‫خه‌ڵكی دیندار و خواناس به‌ڕێوه‌ی‬ ‫ببه‌ن‪ ،‬ده‌توانن خزمه‌تی زۆرب��اش به‌‬ ‫ب��زاڤ��ی ئیسالمی ب��ك��ه‌ن‪ .‬ب��ۆ ئ��ه‌وه‌ش‬ ‫پێویست ده‌كات الیه‌نه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫ئه‌وه‌ ڕوونبكه‌نه‌وه‌ كه‌ ئه‌و هه‌نگاوه‌‬ ‫به‌عه‌ملانیكردن نییه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر سه‌یریش‬ ‫بكه‌ی‪ ،‬كاتێك الیه‌نه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫ده‌گه‌نه‌ ده‌س���ه‌اڵت‪ ،‬ه��ه‌ر ده‌ب��ێ ئه‌و‬ ‫هه‌نگاوه‌ بنێن‪ ،‬ب��ۆ من��وون��ه‌ حیزبی‬ ‫نه‌هزه‌ی ئیسالمی له‌ تونس ده‌زگ��ای‬ ‫بانگخوازیی جیایه‌‪ ،‬له‌ مه‌غریبیش به‌‬ ‫هه‌مان شێوه‌ حیزبی داد و گه‌شه‌پێدان‬ ‫هه‌مان ئه‌زمونی پێشكه‌ش كردووه‌‪ ،‬له‌‬ ‫میرسیش له‌ سه‌ره‌تای ئه‌و هه‌نگاوه‌ن‪،‬‬ ‫له‌ كوردستانیش هه‌ڵگرتنی ئه‌و هه‌نگاوه‌‬ ‫هێشتا ماویه‌تی‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت بێته‌ پێش‪.‬‬

‫ناونیشاىن بەیان لە ئینتەرنێت‪:‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬ ‫‪E.mail: bayanpress@yahoo.com‬‬ ‫‪www.facebook.com/bayanpres‬‬

‫رۆژنامەیەکى سیاسیى گشتیى ئەهلییە‬ ‫ناونیشان‪ :‬سلێامىن ‪ -‬شەقامى ئیرباهیم پاشا ‪ -‬تەالرى بنار نهۆمى پێنجەم ‪ -‬شوقەى ژمارە ‪ .3‬تەلەفۆن‪ 07480605181 :‬بایی (‪ )750‬دینارە‬


‫‪14‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)36‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/5/21‬ساڵی یەکەم‬

‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫گفتوگۆ‬

‫دکتۆر هادى عـــ‬

‫ل ‌ه جێی ئه‌وه‌ی ســـیاسه‌ت له‌ خزمه‌ت بانگه‌واز‬

‫گفتوگۆ‪ :‬فه‌رمان ڕە‌شاد‬

‫جیاكردنه‌وه‌ی بانگه‌واز له‌ سیاسه‌ت‪،‬‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌و ئیشكالیه‌تانه‌ی باسوخواسی‬ ‫له‌باره‌وه‌ ده‌كرێت‪ .‬یار و نه‌یارانی‬ ‫جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌و دوانه‌ هه‌ریه‌ك ‌ه و‬ ‫پاساوی خۆی هه‌یه‪ .‬له‌م گفتوگۆیه‌دا‪،‬‬ ‫دكتۆر هادی عه‌لی‪ ،‬شاره‌زا ل ‌ه فیكری‬ ‫ئیسالمی‌و ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسیی‬ ‫یه‌كگرتوی ئیسالمیی كوردستان‪ ،‬دید‬ ‫و تێڕوانینی خۆی له‌مه‌ڕ پێویستیی‬ ‫جیاكردنه‌وه‌ی بانگه‌واز‌و سیاسه‌ت‬ ‫ده‌خاته‌ڕوو‪ .‬ئه‌و پێی وایه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫بانگه‌واز و سیاسه‌ت جیابوونایه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫یان ل ‌ه بنچینه‌دا هه‌ر یه‌ك حیزبی‬ ‫ئیسالمی ده‌بوو له‌جێی دوان و سیان‪،‬‬ ‫یان ئه‌گه‌ر دوان و سیانیش بوونایه‪ ‌،‬ب ‌ه‬ ‫ئاسانی ده‌یانتوانی له‌سه‌ر به‌رنامه‌یه‌كی‬ ‫سیاسی كۆك بن‪ .‬ناوبراو پێشی وای ‌ه‬ ‫نه‌بوونی دامه‌زراوه‌ی بانگخوازی وای‬ ‫كردووه‌ خه‌ڵكێكی زۆری ئیسالمی ك ‌ه‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ی حیزبن‪ ،‬نه‌توانن به‌شدار‬ ‫بن ل ‌ه كاری ئیسالمی‪.‬‬

‫به‌یان‪ :‬مه‌به‌ست چییه‌ ل ‌ه بانگه‌وازی‬ ‫ئیسالمی و ئ��ه‌و ب��واران��ه‌ چین كه‌‬ ‫ده‌یگرێته‌وه‌؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬بێگومان چه‌مكی‬ ‫بانگه‌واز ك ‌ه عه‌ره‌بییه‌كه‌ی «ده‌عوه‌یه‌»‪،‬‬ ‫وات���ا ب��ان��گ �ه‌وازك��ردن ل �ه‌ڕێ��ی خ��ودا‪،‬‬ ‫ئه‌ویش هه‌موو ئیسالم ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬چ‬ ‫بانگه‌وازكردن بێ بۆ بیروباوه‌ڕی ئیسالمی‪،‬‬ ‫چ ره‌وشتی ئیسالمی‪ ،‬چ تێڕوانین به‌رامبه‌ر‬ ‫ده‌وروب �ه‌ر و به‌رامبه‌ر خودا و ژیان و‬ ‫هه‌موو بابه‌ته‌كانی تر‪ ،‬كه‌ ئیسالم گرنگیی‬ ‫پێداوه‌ وه‌ك ئایینێكی گشتگیر‪ .‬بۆیه‌‬ ‫بانگه‌واز چه‌مكێكی فراوانه‌‪ ،‬وه‌ك وتم له‌‬ ‫ساده‌ترین پێناسه‌ی عه‌ره‌بیه‌كه‌ی بریتییە‬ ‫لە «دعوه‌ الی الله»‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬ئه‌ركی كێیه‌ بانگه‌واز بكات؟‬ ‫هه‌موو مسوڵامنێك ده‌توانێ ئه‌م ئه‌ركه‌‬ ‫جێبه‌جێ بكات؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬ده‌توانین بڵێین‪،‬‬ ‫له‌ تێڕوانینی ئیسالمیدا‌ سه‌ره‌تا هه‌موو‬ ‫مرۆڤێك «بانگكراوه»‪ ،‬له‌ عه‌ره‌بییه‌كه‌ی‬ ‫وات �ه‌ «م��دع��وه»‪ ،‬پاشان كه‌ له‌ ئیسالم‬ ‫تێده‌گات‪ ،‬له‌و چوارچێوه‌ی ‌ه یه‌كێك له‌و‬ ‫ئه‌ركانه‌ی ده‌كه‌وێته‌ سه‌رشانی مرۆڤی‬ ‫مسوڵامن‪ ،‬ئه‌وه‌ی پێی گه‌یشتووه‌ و لێی‬ ‫به‌هه‌رمه‌ند بوو ‌ه له‌ ئیسالم‪ ،‬بیگه‌یه‌نێته‌‬ ‫خه‌ڵكی تر و ده‌وروب���ه‌ره‌ك���ه‌ی‪ ،‬واته‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ده‌توانین بڵێین‬ ‫بانگه‌واز ئه‌ركێكی ئایینییه‌ له‌سه‌ر هه‌موو‬ ‫مسوڵامنێك‪ ،‬به‌اڵم خۆ هه‌موو مرۆڤێكی‬ ‫مسوڵامن ناتوانێ هه‌موو شتێكی بكات‪،‬‬ ‫چونكه‌ بنچینه‌ی بانگه‌وازكردن زانسته‌‪،‬‬ ‫له‌نێو زانستیش زانسته‌ شه‌رعییه‌كان‪.‬‬ ‫چه‌نده‌ش مسوڵامن ش��اره‌زات��ر بێ له‌‬ ‫ئایین‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ به‌رپرسیاریه‌تیی شه‌رعی‬ ‫بۆ گه‌یاندنی په‌یامی خوا له‌سه‌ری زیاتر‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ .‬ده‌توانین بڵێین‪ .‬به‌ گشتی‬ ‫هه‌موو مسوڵامنێك له‌ بازنه‌ فراوانه‌كه‌‬

‫ده‌توانێ پشكی هه‌بێ له‌ بانگه‌وازكردن‪،‬‬ ‫چ به‌ مادی بێ‪ ،‬چ به‌ مه‌عنه‌وی‪ ،‬چ به‌‬ ‫به‌شداریی راسته‌وخۆ‪ .‬به‌اڵم زیاتر ئه‌و‬ ‫ئه‌ركه‌ رووبه‌ڕووی ئه‌و كه‌سان ‌ه ده‌بێته‌وه‌‬ ‫ك�ه‌ زان���ان ب� ‌ه زانسته‌ شه‌رعییه‌كان‪،‬‬ ‫ئه‌و ‌ه ب ‌ه شێوه‌ گشتییه‌كه‌‪ ،‬له‌ ڕابردوودا‬ ‫كه‌سێك له ‌یه‌ك كاتدا زان��ای شه‌رعی‪،‬‬ ‫زانای گه‌ردوونی‪ ،‬پزیشك‪ ،‬فه‌یله‌سوف و‬ ‫فه‌قیهیش بووه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆ ئه‌و زه‌مانه‌ی‬ ‫ئێم ‌ه كه‌ زانسته‌كان زۆر قووڵ و فراوان‬ ‫ب��وون‪ ،‬كه‌سێك ناتوانێ له‌ یه‌ك كاتدا‬ ‫پسپۆڕیه‌تی له‌ چه‌ند بوارێك هه‌بێ‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌توانێ زانیاریی گشتیی له‌سه‌ری‬ ‫هه‌بێت‪ .‬له‌ سه‌رده‌می ئیستادا خودی‬ ‫پسپۆڕیه‌تییه‌كان وردت��ر بوونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆ منوونه‌ له‌ زانستی پزیشكی هه‌ر‬ ‫ئه‌ندامێكی ل �ه‌ش و به‌شێكی مرۆڤ‬ ‫بووەته‌ پسپۆڕیه‌تییه‌ك‪ ،‬كه‌سێك لێی‬ ‫شاره‌زایه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ بۆ زانسته‌كانی تریش‬ ‫راسته‌‪ .‬بۆیه‌ ده‌بێت ئه‌وه‌ بزانین ئێمه‌ له‌‬ ‫سه‌رده‌می دابه‌شكردنی كاره‌كان ده‌ژین‪،‬‬ ‫بانگه‌وازیش كارێكی زۆر ف�راوان�ه‌ و‬ ‫گه‌وره‌یه‌‪ ،‬پێویستی به‌ شاره‌زا و پسپۆڕی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌ پێویسته‌ هه‌ر كه‌سێك له‌‬ ‫به‌شێك پسپۆڕیه‌تی وه‌رب��گ��رێ��ت له‌‬ ‫بانگه‌واز‪ ،‬كه‌سانێك له‌ مه‌جالی بیروباوه‌ڕ‬ ‫پسپۆڕیه‌تییان ه�ه‌ب��ێ‪ ،‬به‌شێكی تر‬ ‫له‌ فیقهدا‪ ،‬به‌شێكی تر له‌ ره‌وش��ت و‬ ‫بواره‌كانی تر‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌پێناو ئه‌وه‌ی ئه‌م‬ ‫بانگه‌وازه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ورد و دروست به‌‬ ‫خه‌ڵك بگه‌یه‌ندرێت و زۆرترین زانست‬ ‫له‌پشت بانگه‌وازه‌كه‌ بوونی هه‌بێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬هه‌ر له‌باره‌ی بانگه‌وازەوە‪،‬‬ ‫كه‌سێكی ئیسالمی كه‌ ك��اری سیاسی‬ ‫ده‌كات چۆن ده‌توانێ پشكی هه‌بێ له‌‬ ‫بانگه‌واز؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬به‌ر له‌وه‌ پێویسته‌‬ ‫ئه‌وه‌ بزانین كه‌ مه‌رج نییه‌ بانگه‌واز به‌‬

‫ته‌نها بكرێت‪ .‬له‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستاماندا‬ ‫وه‌ك چ��ۆن پێویستی به‌ پسپۆڕیه‌تی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ب ‌ه هه‌مان شێوه‌ پێویستی به‌ ده‌زگا‬ ‫و دامه‌زراوه‌ی تایبه‌ت هه‌یه‌ ل ‌ه هه‌موو‬ ‫بواره‌كان‪ .‬بانگه‌وازیش بۆ خودا پێویستی‬ ‫به‌ ده‌زگا و دام�ه‌زراوه‌ی تایبه‌ت هه‌یه‪‌،‬‬ ‫كه‌ چه‌ند كه‌سێكی شاره‌زا سه‌رپه‌رشتیی‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬خاوه‌ن ئیمكانیه‌ت و به‌رنامه‌ی‬ ‫تایبه‌ت بن‪ .‬ئه‌وه‌ی تایبه‌ت ‌ه به‌ په‌یوه‌ندیی‬ ‫نێوان بانگه‌واز و سیاسه‌ت‪ ،‬بێ گومان‬ ‫ب���واری س��ی��اس �ه‌ت وه‌ك به‌شێك له‌‬ ‫كاروباری گشتی له‌ ئیسالمدا گرنگیی‬ ‫زۆری پ��ێ��دراوه‌ و ئه‌ویش به‌شێوه‌ی‬ ‫راسته‌وخۆ بێت‪ ،‬یان ناراسته‌وخۆ بێت‬ ‫ده‌چێت ‌ه چوارچێوه‌ی بانگه‌وازكردن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫موماره‌سه‌ی كاری سیاسی پێویستی به‌‬ ‫لێزانی و ش��اره‌زای��ی هه‌یه‌ و ناكرێت‬ ‫هه‌موو كه‌سێك بچێته‌ ناویه‌وه‪ .‬كه‌سی‬ ‫سیاسی ڕەنگه‌ نه‌توانێ‪ ،‬یاخود پێویست‬ ‫نه‌كا ب �ه‌و شێوه‌ راسته‌وخۆیه‌ بچێته‌‬ ‫نێو بانگه‌وازی ئایینی‪ ،‬وه‌ك ئ�ه‌وه‌ی‬ ‫زانایه‌كی ئایینی ده‌چێت ‌ه ناویه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ل���ه‌ڕووی پابه‌ندبوون به‌ بنه‌ماكانی‬ ‫ئیسالم و ڕەوش��ت �ه‌ ئیامنییه‌كانه‌وه‪‌،‬‬ ‫ده‌ت��وان��ێ پێشڕەوێكی ب��اش بێت‪ ،‬له‌‬ ‫هه‌ر ده‌زگا و دامه‌زراوه‌یه‌كی ده‌وڵه‌تی‬ ‫ده‌توانێ بانگه‌وازه‌كه‌ی له‌ ڕەفتاره‌كانی‬ ‫ڕەنگبداته‌وه‌ و به‌شێوه‌ی ك��رداری به‌و‬ ‫ئه‌ركه‌ هه‌ڵبستێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬به‌شێك ئه‌و تێڕوانینه‌ به‌‬ ‫نوێ ده‌زانن ك ‌ه سیاسه‌ك ته‌نها له‌ ڕێی‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت و ڕەفتارەوە گوزارشت له‌‬ ‫كاری ئیسالمی بكات‪ ،‬ته‌نانه‌ت ناویان‬ ‫ن��اوه‌ «پۆست ئیسالمیزم»‪ ،‬بۆچوونی‬ ‫به‌ڕێزت له‌و باره‌وه‌ چییه‌؟‬ ‫د‪ .‬ه���ادی ع �ه‌ل��ی‪ :‬تێگه‌یشتنی‬ ‫م��رۆڤ بۆ چه‌مك و پرسه‌كان وه‌ستاو‬ ‫نییه‌‪ .‬ل �ه‌ ه��ه‌ر س �ه‌رده‌م��ێ��ك جۆرێك‬

‫خوێندنه‌وه‌ و تێگه‌یشنت بۆ چه‌مكه‌كان‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬بێگومان بیست ساڵ له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫تێگه‌یشنت بۆ ك��اری ئیسالمی جیاواز‬ ‫بووه‌ له‌گه‌ڵ چل ساڵ پێش ئه‌و كات‪،‬‬ ‫ئێستاش جیاوازه‌ له‌گه‌ڵ بیست ساڵ‬ ‫پێش ئێستا‪ .‬وات�ه‌ هه‌موو سه‌رده‌مێك‬ ‫پێویستی به‌ میكانیزم و شێوازی تایبه‌ت‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆ منوونه‌ یه‌كگرتوی ئیسالمی‬ ‫پێش ڕاپه‌رین جۆرێك كاری ئیسالمیی‬ ‫ده‌كرد كه‌ كاری نهێنی بوو‪ ،‬به‌اڵم دواتر‬ ‫كه‌ ڕاپه‌رین هات و دۆخه‌كه‌ گۆڕا‪ ،‬حیزب‬ ‫دروستكرا و شێوازێكی نوێی خه‌بات‬ ‫هاته‌كایه‌وه‌‪ .‬ئێستاش كه‌ زیاتر له‌ بیست‬ ‫ساڵ به‌سه‌ر ئه‌و ب �ه‌رواره‌ تێپه‌ڕبووه‌ و‬ ‫گۆڕانێكی گه‌وره‌ و ریشه‌یی له‌ سه‌رجه‌م‬ ‫بواره‌كان ڕووی��داوه‌‪ ،‬كاری ئیسالمیش‬ ‫پێویستی به‌ گه‌شه‌پێدان و پێشخسنت‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌ویش میكانیزمی نوێی گه‌ره‌كه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ له‌م قۆناغه‌ی ئێمه‌ ده‌بێت شێوازی‬ ‫نوێ بێته‌ كایه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی له‌ ئاست‬ ‫داخوازیی قۆناغه‌كه‌ بێت‪ ،‬كه‌ ئه‌و شێواز‬ ‫و تێڕوانینه‌ش بۆ سیاسه‌ت و بانگه‌واز‪،‬‬ ‫به‌شێكه‌ له‌ پێداویستییه‌كانی ئه‌م قۆناغه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬قسه‌ له‌سه‌ر جیاكردنه‌وه‌ی‬ ‫ب��ان��گ��ه‌واز و س��ی��اس �ه‌ت ده‌ك��رێ��ت‪،‬‬ ‫پاساوه‌كانی جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌م دوانه‌‬ ‫چین؟‬ ‫د‪ .‬هادی عه‌لی‪ :‬وه‌ك پێشرت ومتان‪،‬‬ ‫ئه‌م سه‌رده‌مه‪ ‌،‬سه‌رده‌می پسپۆڕیه‌تی و‬ ‫ده‌زگا و دامه‌زراوه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌ الیه‌ك‪ ،‬له‌‬ ‫الیه‌كی تر ئه‌و ده‌زگا و كادیرانه‌ی له‌ بواری‬ ‫بانگه‌واز كارده‌كه‌ن‪ ،‬جیاوازن له‌و ده‌زگا‬ ‫و كادیرانه‌ی كاری سیاسی ده‌كه‌ن‪ ،‬واته‌‬ ‫دوو بازنه‌ی جیاوازن‪ ،‬له‌ كاری ئیسالمی‪.‬‬ ‫بانگه‌واز ئه‌سڵه‌ و سیاسیه‌ت به‌شێكیه‌تی‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ نابێت به‌شێك بكه‌یته‌ بنچینه‌‬ ‫بۆ هه‌مووی‪ .‬بزاڤه‌ ئیسالمییه‌كان به‌ تێكڕا‬ ‫و له‌ نێویاندا به‌ تایبه‌ت بزووتنه‌وه‌ی‬

‫ئیخوانی‪ ،‬له‌سه‌ر فه‌لسه‌فه‌ی بانگه‌واز بۆ‬ ‫خودا دامه‌زراوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه سیاسه‌ت هه‌مووی‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئه‌و به‌شه‌شی گرنگی به‌ سیاسه‌ت‬ ‫ده‌دات له‌پێناو خزمه‌تكردنه‌ به‌ گشته‌كه‌‬ ‫كه‌ بانگه‌وازه‌ بۆ دینی خ��ودا‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫رسوشتی كاره‌كه‌یه‪ .‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر ئێستا‬ ‫سه‌یری هه‌ر حیزبێكی ئیسالمی بكه‌ی‬ ‫كه‌ له‌ جیهانی ئیسالمی هه‌یه‌ و حیزبه‌‬ ‫ئیسالمییه‌كانی كوردستانش به‌ منوونه‌‬ ‫وه‌ربگرین‪ ،‬ده‌بینین بنچینه‌ی كاره‌كه‌یان‬ ‫بووەت ‌ه سیاسه‌ت‪ ،‬ده‌توانین بڵێین هه‌رچی‬ ‫كادیری به‌توانا و شاره‌زای ئیسالمی هه‌یه‌‬ ‫له‌ مه‌جالی سیاسه‌ت كارده‌كات‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫له‌ كاتێكدا كاری هه‌ر بزاڤێكی ئیسالمی‬ ‫له‌ بنچینه‌دا بانگه‌وازكردنه‌ بۆ رێگای‬ ‫خ��ودا و گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌ی ژیانی ئیسالمییه‌‬ ‫بۆ كۆمه‌ڵگا مسوڵامنه‌كان‪ .‬پێویسته‌‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ سیاسه‌ت بكات كه‌ خزمه‌ت به‌‬ ‫بانگه‌وازه‌ك ‌ه ده‌ك��ات‪ ،‬به‌اڵم خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫ئێستا سه‌یری بزاڤه‌ ئیسالمییه‌كان بكه‌ین‪،‬‬ ‫كاره‌ بنچینه‌كه‌ بووەته‌ سیاسه‌ت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ هه‌ڵه‌ لێك نه‌درێته‌وه‌ ده‌توانم بڵێم‬ ‫خه‌ریك ‌ه له‌ جێی ئ �ه‌وه‌ی سیاسه‌ت له‌‬ ‫خزمه‌ت بانگه‌واز بێت‪ ،‬بانگه‌واز چووەته‌‬ ‫خزمه‌ت سیاسه‌ت‪ ،‬ئه‌وه‌ش خه‌ته‌رێكی‬ ‫زۆر گ���ه‌وره‌ی���ه‌ و پێویسته‌ حیزبه‌‬ ‫ئیسالمییه‌كان خۆیانی لێ دووربخه‌نه‌وه‌‬ ‫و چاره‌سه‌ریشی بۆ دابنێن‪ .‬بۆ ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌بێت له‌وه‌ تێبگه‌ین بازنه‌ی بانگه‌واز‬ ‫بازنه‌ی بیروباوه‌ڕ و ڕەوشت و سه‌وابته‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم بازنه‌ی حیزبی سیاسی بازنه‌ی گۆڕاو‬ ‫و به‌رژەوه‌ندییه‌كانه‌ و له‌ ملمالنێیه‌كی‬ ‫تونده‌ له‌گه‌ڵ حیزبه‌ ركابه‌ره‌كانی له‌پێناو‬ ‫وه‌رگرتنی ده‌س �ه‌اڵت‪ ،‬ئه‌و ‌ه فه‌لسه‌فه‌ی‬ ‫حیزبی سیاسییه‌‪ .‬به‌اڵم فه‌لسه‌فه‌ی بزاڤی‬ ‫ئیسالمی ئه‌گه‌ر سیاسه‌تیشی تێدا بێت‪ ،‬تا‬ ‫ئه‌و شوێنه‌یه‌ له‌ خزمه‌ت بانگه‌وازه‌كه‌یه‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ده‌توانین ئه‌وه‌ بڵێین حیزبی سیاسی‬

‫به‌و شێوه‌ راسته‌وخۆیه‌ ناتوانێ بانگه‌واز‬ ‫بكات و پێی ناكرێت‪ ،‬چونكه‌ بانگه‌وازی‬ ‫ئیسالمی ڕوو ده‌كان ‌ه گۆڕینی عه‌قائید‬ ‫و تێڕوانینی خه‌ڵك له‌سه‌ر ئاستی تاك و‬ ‫كۆمه‌ڵ‪ ،‬ڕووده‌كاته‌ خێزان و په‌یوه‌ندیی‬ ‫مرۆڤ له‌گه‌ڵ خۆی و ده‌وروبه‌ره‌كه‌ی‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ سیاسه‌ت قسه‌ له‌سه‌ر كاروباری‬ ‫گشتییه‪ .‬ب��ان��گ�ه‌واز ڕووده‌ك��ات��ه‌ ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی كه‌ ب��ڕوا ده‌هێنن به‌ ئایینی‬ ‫ئیسالم و ده‌یانه‌وێ له‌ بازنه‌ی ئیسالمیدا‬ ‫خزمه‌ت بكه‌ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم بازنه‌ی سیاسی‬ ‫فراوانرته‌ و هه‌موو هاوواڵتیانی كۆمه‌ڵگا‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬به‌ مسوڵامن و نامسوڵامنەوە‪.‬‬ ‫سیاسه‌ت ڕوو ده‌كاته‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی‬ ‫ك ‌ه ده‌توانن له‌ ده‌وری به‌رنامه‌یه‌كی‬ ‫سیاسی كۆببنه‌وه‌‪ ،‬كه‌ خزمه‌ت به‌ كۆمه‌ڵگا‬ ‫ده‌كات‪‌ ،‬جیا له‌وه‌ی بیركردنه‌وه‌ی چۆنه‌‪،‬‬ ‫مسوڵامنه‌ یان نامسوڵامن‪ ،‬له‌ حیزبی‬ ‫سیاسی هه‌موو هاوواڵتییه‌ك جێگه‌ی‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ دامه‌زراوه‌ی بانگه‌واز‬ ‫تایبه‌ته‌ به‌ مسوڵامن‪ ،‬له‌ نێو مسوڵامنیش‬ ‫ئ��ه‌وان��ه‌ی پ��اب �ه‌ن��دن‪ .‬حیزبی سیاسی‬ ‫راسته‌وخۆ ناچێنه‌ بازنه‌ی تاكه‌وه‌ و كاری‬ ‫ئه‌و نییه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ بته‌وێ به‌ حیزبی‬ ‫سیاسی بانگه‌واز بكه‌ی‪ ،‬حیزبی سیاسی‬ ‫بانگه‌وازی پێناكرێت‪ .‬بۆ ڕوونكردنه‌وه‌ی‬ ‫زی��ات��ر ب��ا من��وون�ه‌ی�ه‌ك بهێنینه‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫ته‌كنه‌لۆژیادا دینه‌مۆ هه‌یه‌ كه‌ كاره‌با‬ ‫به‌رهه‌مده‌هێنێت‪ ،‬ل ‌ه به‌رامبه‌ردا ماتۆڕ‬ ‫هه‌یه‌ كاره‌با سه‌رف ده‌كات‪ ،‬هه‌تا ئێستا‬ ‫ئامێرێك نییه‌ له‌ یه‌ك كاتدا ئه‌و دوو كاره‌‬ ‫به‌یه‌كه‌وه‌ بكات‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وه‌ په‌یوه‌ندیی‬ ‫ب ‌ه رسوشتی كاره‌كانیانه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬لێره‌وه‌‬ ‫ده‌بێت بڵێین حیزبی سیاسی ئامێری‬ ‫بانگه‌وازكردن نییه‌ بۆ رێگای خ��ودا‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ئامێری ملمالنێی سیاسییه‌‪ .‬پێم‬ ‫وایه‌ كۆكردنه‌وه‌ی ئه‌م دوانه‌ به‌یه‌كه‌وه‌‪،‬‬ ‫یه‌كه‌مجار ب �ه‌ زی��ان��ی ب��ان��گ�ه‌وازه‌ك�ه‌‬


‫‪www.bayanpress.net‬‬ ‫‪www.facebook.com/bayanpres‬‬ ‫‪www.twitter/bayan2press‬‬

‫‪political general Newspaper‬‬

‫‪Tuesday, No.36‬‬ ‫‪First Year, May 21, 2013‬‬

‫هاوژین عومه‌ر‬

‫دوو حیزبی گیرۆده‌‪ ،‬یان سه‌رۆك توان دوو!‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬هه‌رده‌م ڕووب �ه‌ڕووی كێش ‌ه و قه‌یران كراوه‌ته‌وه‌‪ .‬زۆرێك له‌و‬ ‫قه‌یرانانه‌ش ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ی خۆیه‌و ‌ه ئاڕاسته‌ی كراون‪ .‬مه‌به‌ستیش پێیان دروستكردنی ئاسته‌نگ‬ ‫بوو ‌ه ل ‌ه به‌رده‌م گه‌شه‌سه‌ندیدا‪ ،‬نه‌بادا ڕۆژێك بتوانێت له‌سه‌ر پێی خۆی بوه‌ستێت‪.‬‬ ‫هه‌موان له‌سه‌ر ئه‌م ‌ه كۆكن‪ ،‬سیاسی و ناسیاسی‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌اڵت‪ .‬ته‌نانه‌ت‬ ‫شتێكی چاوه‌ڕوانكراویش ‌ه ئه‌زموونێكی نوێ‌‪ ،‬كۆمه‌ڵێك ناحه‌ز و دوژمنی هه‌بێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه نه‌ك‬ ‫نارسوشتی نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو ده‌كرێت ئاسته‌نگ و ته‌حه‌ددیی ‌ه ده‌ره‌كییه‌كان بكرێن ‌ه داینه‌مۆیه‌ك بۆ‬ ‫زیندووڕاگرتنی ئینتیام و گیانی قوربانیدانی هه‌ر تاكێكی ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌‪.‬‬ ‫نارسوشتی ئه‌وه‌ی ‌ه خۆت كێش ‌ه و قه‌یران بۆ خۆت بخوڵقێنیت‪ ،‬ڕێگ ‌ه نه‌ده‌یت‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌كه‌ت خه‌ونی سه‌ربه‌خۆی و به‌دیموكراسیبوونی بكات ‌ه واقیع و هه‌رده‌م تۆوی ڕق و‬ ‫بێمتامنه‌یی و نه‌مانی ئینتیام و گیانی قوربانیدانی تێدا بچێنیت‪.‬‬ ‫ئه‌م هه‌رێمه‌ی ئێمه‌‪ ،‬ئێستا دوو گرفت و قه‌یرانی گه‌وره‌ی هه‌یه‌‪ ،‬ژیانی سیاسییان‬ ‫تووشی وه‌ستان و دڵ ‌هڕاوك ‌ێ كردووه‌‪ .‬هه‌ردووكیشیان ناوخۆیین و په‌یوه‌ندییان ب ‌ه هه‌ردوو‬ ‫حیزبی ده‌سه‌اڵته‌و ‌ه هه‌یه‌‪ .‬یه‌كێكیان ب ‌ه یه‌كێتی و ئه‌وی دیكه‌شیان ب ‌ه پارتی‪ .‬له‌وه‌ش سه‌یرتر‪،‬‬ ‫هه‌ردوو قه‌یرانیش په‌یوه‌ست نین ن ‌ه ب ‌ه به‌رژەوه‌ندیی كۆی نه‌ته‌وه‌ی كورده‌وه‌‪ ،‬ن ‌ه ئاسایشی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییشیان له‌سه‌ر وه‌ستاوه‌‪ .‬هه‌نووك ‌ه هه‌ردوو گرفتی گه‌وره‌ی هه‌رێم بریتین له‌وه‌ی‬ ‫چۆن پارێزگاریی ل ‌ه مانه‌وه‌ی تاڵه‌بانی و بارزانی بكرێت‪ ،‬یه‌كه‌میان وه‌كو سه‌رۆكی كۆمار‪،‬‬ ‫دووه‌میشیان وه‌كو سه‌رۆكی هه‌رێم؟! جا ب ‌ه هه‌ر نرخێك بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مڕۆ شه‌ڕی پارتی ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ب ‌ه هه‌ر نرخێك و گه‌ر ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ی یاساش بێت‪ ،‬بارزانی‬ ‫بۆ جاری سێیه‌م خۆی كاندید بكاته‌و ‌ه و سه‌ركه‌وتنیش مسۆگه‌ر‪ .‬یه‌كێتیش له‌و خراپرت‪ ،‬شه‌ڕ‬ ‫له‌سه‌ر مانه‌وه‌ی تاڵه‌بانی ده‌كات ل ‌ه پۆستی سه‌رۆكایه‌تیی كۆماردا‪ ،‬ل ‌ه كاتێكدا گه‌ر بارزانی‬ ‫له‌شساغ و ته‌ندروسته‌‪ ،‬تاڵه‌بانی ئه‌وه‌شی نه‌ماوه‌‪ ،‬ته‌نها خوای گه‌وره‌ش د ‌هزانێت ئایا له‌مه‌ودوا‬ ‫ده‌توانێت سه‌رۆكایه‌تیی الشه‌ی خۆشی بكات یان نا؟!‬ ‫سه‌یره‌‪ ،‬ل ‌ه هه‌رێمێكدا ك ‌ه هه‌موو خه‌ونی خه‌ڵكه‌كه‌ی بریتین ل ‌ه ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫و دیموكراسیزه‌بوون‪ ،‬كه‌چی ده‌سه‌اڵته‌كه‌ی بایی ئه‌و خه‌ونه‌ش ڕێز ل ‌ه خواست و داهاتووی‬ ‫خه‌ڵكه‌كه‌ی نه‌گرێت‪ ،‬ل ‌ه كاتێكدا سه‌ره‌تاییرتین قۆناغ و بنه‌مای وه‌رچه‌رخان ل ‌ه كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی‬ ‫نادیموكراسییه‌و ‌ه به‌ره‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دیموكراسی‪ ،‬بوونی ده‌ستوور و یاساپارێزی و‬ ‫پرۆسه‌یه‌كی هه‌ڵبژاردنی خاوێن و ده‌ستاوده‌ستكردنی ده‌سه‌اڵته‌‪ ،‬ك ‌ه ده‌سه‌اڵتدارانی هه‌رێم‬ ‫هه‌وڵی له‌گۆڕنانیان ده‌نێن‪ .‬ئه‌مان به‌وه‌ش ڕازی نابن سه‌رۆكه‌كانیان بۆ هه‌تاهه‌تای ‌ه سه‌رۆكی‬ ‫حزبه‌كانیان بن‪ ،‬به‌ڵكو ده‌یانه‌وێت بیانكه‌ن ‌ه سه‌رۆك توان دوو‪ ،‬ب ‌ه لێكدانه‌وه‌یەکى بیركارییانە‪،‬‬ ‫وات ‌ه ل ‌ه یه‌ك كاتدا دووجار سه‌رۆك بن‪ ،‬سه‌رۆكی حزب و سه‌رۆكی میلله‌تیش‪.‬‬ ‫ك ‌هوات ‌ه هه‌قامن ‌ه بڵێین ئه‌م دوو حیزب ‌ه ده‌س �ه‌اڵت��داره‌‪ ،‬دوو حیزبی گیرۆده‌ن‪،‬‬ ‫گیرۆده‌ی سه‌ركرده‌كانیان‪ .‬الی ئ ‌هوان گرنگ داهاتووی كورد نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو گرنگ داهاتووی‬ ‫سه‌ركرده‌كانیانه‌‪ ،‬گه‌رنا چی ده‌بێت گه‌ر ژیانی سیاسی و فه‌رمانڕەوایی ئه‌م هه‌رێمه‌‪ ،‬دوور له‌‬ ‫تاڵه‌بانی و بارزانی به‌ڕێوه‌بڕوات؟!‬

‫‪Reklam‬‬

‫‪Reklam‬‬


No36