Page 1

‫که‌ش‌و هه‌وا‬

‫‪/٣‬شەممە ‪/4 8‬شەممە ‪/5 8‬شەممە ‪ 6‬که‌رکوک ‪/٣‬شەممە ‪/4 18‬شەممە ‪/5 18‬شەممە ‪17‬‬ ‫هه‌ولێر ‪/٣‬شەممە ‪/4 145‬شەممە ‪/5 167‬شەممە ‪ 144‬سلێمانی ‪/٣‬شەممە ‪/4 123‬شەممە ‪/5 141‬شەممە ‪ 112‬دهۆک ‬ ‫‪6‬‬ ‫‪6‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪1-‬‬

‫بایی (‪ )750‬دینارە‬

‫چاوى تۆ لەسەر ڕووداوەکان‬

‫به‌هۆی یه‌ك عه‌لی مه‌حموود‬ ‫ناوه‌وه‌‪ 150 ،‬عه‌لی ناو بێبه‌شكراون‬ ‫له‌ پاسۆرت و ئه‌وه‌شی ناوی عومه‌ر‬ ‫سه‌لیم بێت‪ ،‬له‌ پاسپۆرت سه‌لیم‬ ‫نابێت‪.‬‬ ‫ ل‪ .‬پەیجور‬

‫گه‌نجه‌كه‌ی شاری سلێمانی‬ ‫بۆ خوێندن ڕۆشت بۆ‬ ‫هیندستان و له‌ سووریا‬ ‫شه‌هید كرا‬ ‫ ل‪ .‬پەیجور‬

‫رۆژنامەیەکى سیاسیى گشتیى ئەهلییە‪ ،‬ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشەممە ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫بیروڕا‬ ‫ئایا بەهارى‬ ‫کوردیى بەڕێوەیە؟‬

‫‪12‬‬ ‫وەرزش‬ ‫ئینێستا؛‬ ‫ئەو یاریزانەى‬ ‫بەرشەلۆنە‬ ‫بەبوونى میسیش‬ ‫پێویستى پێیەتى‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫كونسوڵی توركیا ئاماده‌ نییه‌ قسه‌ بۆ ڕاگه‌یاندنه‌كان بكات‬

‫توركیا ڕاوێژ به‌ الیه‌نه‌كانی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ده‌كات‬

‫پریاسکە‬ ‫ژنان ناتوانن بۆ ‪38‬‬ ‫سه‌عات زیاتر نهێنییه‌ك ‌ه‬ ‫بپارێزن‬

‫‪9‬‬

‫هەر سێ سەرکردەکەى ئۆپۆزیسیۆن‪ .‬فۆتۆگۆاف‪ :‬وەرگیراوە‬

‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫دكتۆر مه‌حمود عوسامن‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران له‌ هاوپه‌یامنیی‬ ‫كوردستانی‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌ هۆكاره‌كانی‬ ‫پشت ئ��ه‌و جموجوڵه‌ سیاسییه‌ی‬ ‫ئێستای عێراق و نه‌رمبوونه‌وه‌ی گوتاری‬ ‫شیعه‌كان‪ ،‬به‌ لیسته‌كه‌ی مالیكییشه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ (به‌یان)ی راگه‌یاند «هۆكاری ئه‌و‬ ‫نه‌رمییه‌ بۆ فشاری ئێران و مه‌رجه‌عه‌كانی‬ ‫شیعه‌ی عێراق ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬ئ�ه‌وان‬ ‫ده‌ت��رس��ن ل���ه‌وه‌ی كێشه‌ی زی��ات��ر له‌‬ ‫نێوان كورد و شیعه‌دا دروس��ت بێت‪،‬‬ ‫ده‌شیانه‌وێت په‌یوه‌ندییه‌كان ئاسایی‬ ‫ببنه‌وه‌ و ئه‌و گرژییانه‌ نه‌مێنن‪ .‬ئه‌و‬ ‫الیه‌نانه‌ هه‌روه‌ها فشاریش له‌سه‌ر كورد‬ ‫دروست ده‌كه‌ن‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی هه‌وڵ بده‌ن‬ ‫ئه‌و كێشانه‌ به‌ گفتوگۆ له‌گه‌ڵ الیه‌نی‬ ‫عێراقی چاره‌سه‌ر بكه‌ن»‪.‬‬ ‫بڕوانه‌ الپه‌ڕە‌ی عێراق‬

‫ئیكسۆن مۆبیل‬ ‫ل ‌ه ڕانیه‌ش نه‌وت‬ ‫ده‌رده‌هێنێت‬

‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬

‫‪8‬‬

‫«ئێران و مه‌رجه‌عه‌كان‬ ‫فشار ل ‌ه كورد و‬ ‫مالیكی ده‌كه‌ن»‬

‫‪Tuesday, No, 23‬‬ ‫‪First Year, Feb. 19, 2013‬‬

‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫له‌ ڕۆژان��ی ڕاب���ردوودا وه‌فدی‬ ‫یه‌كێتیی نیشتیامنی سه‌ردانی توركیای‬ ‫كرد‪ .‬بڕیاریشه‌ الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫بانگێشت بكرێن بۆ ڕاوێژپێكردن‬ ‫ل �ه‌ ب���اره‌ی ب���ارودۆخ���ی ع��ێ �راق و‬ ‫كوردستانه‌وه‌‪.‬‬ ‫س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ك��ی تایبه‌ت كه‌‬ ‫نه‌یویست ناوی ئاشكرا بكه‌ین‪ ،‬به‌‬ ‫(به‌یان)ی ڕاگه‌یاند «دوای ئه‌وه‌ی‬

‫وه‌فدێكی یه‌كێتی سه‌ردانی ئێرانی كرد‪،‬‬ ‫ل �ه‌وێ‌ سێ‌ خاڵیان له‌گه‌ڵ تاوتوێ‌ كرا‪،‬‬ ‫ئه‌وانیش (دوورك��ه‌وت��ن��ه‌وه‌ له‌ توركیا‪،‬‬ ‫پشتگیریی مالیكی و دژایه‌تیی دابه‌شكردنی‬ ‫عێراق)‪ ،‬بۆیه‌ له‌ سه‌ردانی وه‌فدی یه‌كێتیدا‬ ‫بۆ توركیا گفتوگۆیان له‌سه‌ر مادده‌ی ‪140‬‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬كه‌ توركیا پێی بێتاقه‌ته‌»‪ .‬ئه‌و‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ باسی ل �ه‌وه‌ش كرد «توركیا‬ ‫دكتۆر به‌رهه‌می پێباشه‌ بۆ سه‌رۆكی عێراق‬ ‫و ئێرانیش هێرۆ خان»‪.‬‬ ‫فه‌خره‌ددین قادر‪ ،‬بە‌رپرسی مه‌كته‌بی‬

‫په‌یوه‌ندییه‌كانی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪ ،‬وتی «بە‬ ‫هۆى ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی ئێستای هه‌رێمی‬ ‫كوردستان و ناوه‌ند و ئه‌و ناكۆكییانه‌ی به‌م‬ ‫دواییە دروست بوون‪ ،‬هه‌روه‌ها دۆسیه‌ی‬ ‫سووریا‪ ،‬به‌و سیفه‌ته‌ی توركیا پێگه‌یه‌كی‬ ‫گ �ه‌وره‌ی هه‌یه‌ له‌ ناوچه‌كه‌دا‌‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫پێشرت له‌ ئاستی بااڵدا بانگێشتی یه‌كێتیی‬ ‫نیشتیامنییان كردووه‌‪ ،‬پێم وایه‌ بانگێشتی‬ ‫الیه‌نه‌كانی دیكه‌ش بكه‌ن‪ ،‬به‌ تایبه‌ت‬ ‫الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬بۆ ڕاوێژ له‌ باره‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ی چی بكرێت له‌ هه‌رێمی كوردستان‬

‫و چاره‌سه‌ری دۆزی كورد و پارێزگا‬ ‫سوننییه‌كان و ناوچه‌كه‌»‪.‬‬ ‫بۆ وه‌رگرتنی هه‌ڵوێستی فه‌رمیی‬ ‫ده‌وڵه‌تی توركیاش له‌سه‌ر دوایین‬ ‫گۆڕانكارییه‌كان و زانیاریی زیاتر له‌‬ ‫باره‌ی ئه‌و هه‌وااڵنه‌وه‌‪ ،‬په‌یوه‌ندیامن‬ ‫ب �ه‌ كونسوڵخانه‌ی ت��ورك��ی��اوە له‌‬ ‫هه‌ولێر كرد‪ ،‬به‌اڵم به‌ بیانووی ئه‌وه‌ی‬ ‫لێدوانه‌كانیان له‌ الیه‌ن ڕاگه‌یاندنی‬ ‫ك��وردی��ی�ه‌وه‌ ده‌ستكاری ده‌كرێن‪،‬‬ ‫ئاماده‌ی لێدوان نه‌بوون‪.‬‬

‫«حكومه‌ت ده‌یه‌وێت ئه‌مساڵ ته‌نیا یه‌ك هه‌ڵبژاردن ئه‌نجام بدات»‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫حكومه‌تی ه �ه‌رێ��م ل �ه‌ خشته‌ی‬ ‫بودجه‌ی ئه‌مساڵدا‪ 30 ،‬ملیار دیناری‬ ‫دیاری كردووه‌ بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫بووه‌ته‌ جێی گومانی الیه‌نه‌كان‪.‬‬ ‫بیالل سڵێامن‪ ،‬به‌رپرسی ده‌زگ��ای‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كانی كۆمه‌ڵی ئیسالمی به‌‬ ‫وه‌كاله‌ت‪ ،‬وتی «ده‌س �ه‌اڵت جددی نییه‌‬ ‫ل�ه‌ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن‪ ،‬بۆیه‌ دوای ده‌خ��ات‪،‬‬

‫دیاره‌ له‌ به‌رژە‌وه‌ندیی خۆی نابینێت»‪.‬‬ ‫به‌اڵم سه‌عد خالید‪ ،‬وه‌زی��ری هه‌رێم بۆ‬ ‫كاروباری په‌رله‌مان‪ ،‬به‌ (به‌یان)ی راگه‌یاند‬ ‫«ك��اك عیامد پێی وت���ووم ئێمه‌ هیچ‬ ‫الریامن نییه‌ هه‌ڵبژاردن له‌ كاتی خۆیدا‬ ‫بكرێت‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌مساڵ دوو سێ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنیش ده‌كرێت‪ ،‬پێده‌چێت قابیلی‬ ‫ئه‌وه‌ بێت قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌ن‪ ،‬به‌شێك‬ ‫له‌ زه‌مینه‌سازی بۆ هه‌ڵبژاردن‪ ،‬سازانی‬ ‫الیه‌نه‌كانه‌«‪.‬‬

‫س�ه‌رچ��اوه‌ی�ه‌ك پێی وای �ه‌ «به‌مه‌دا‬ ‫ده‌رده‌ك��ه‌وێ��ت حكومه‌ت ن��ی��ازی وای�ه‌‬ ‫ته‌نیا یه‌ك هه‌ڵبژاردن ئه‌نجام بدات له‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كانی (سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم‪،‬‬ ‫په‌رله‌مان و پارێزگاكان)‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و پاره‌یه‌‬ ‫به‌شی ته‌نیا ئه‌وه‌نده‌ ده‌كات‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ش‬ ‫بۆیه‌ نه‌یانخستووه‌ته‌ ناو پڕۆژە‌یاسای‬ ‫بودجه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی له‌سه‌ریان فه‌رز نه‌بێت‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان بكرێت»‪ .‬هه‌روه‌ك عه‌لی‬ ‫قادر‪ ،‬سه‌رۆكی ده‌سته‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی‬

‫هه‌رێم‪ ،‬له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت «له‌ بودج ‌ه‬ ‫داناندا‪ ،‬قسه‌ له‌گه‌ڵ ئێمه‌ نه‌كراوه‌‪ ،‬بودجه‌‬ ‫زۆر رێگر نابێت‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی حكومه‌ت‬ ‫پاره‌ی تری هه‌یه»‪.‬‬ ‫عه‌لی قادر وتیشی «حكومه‌ت خۆی‬ ‫به‌رنامه‌ی خۆی ده‌زانێت‪ ،‬به‌اڵم ئیشكردن‬ ‫بۆ هه‌ڵبژاردن ئێستا دره‌نگه‌‪ ،‬یاسایه‌ك‬ ‫هێشتا هه‌موار نه‌كرابێت و دانه‌نرابێت‪،‬‬ ‫پێشبینی ناكرێت كه‌ی هه‌ڵبژاردن ئه‌نجام‬ ‫ده‌درێت»‪.‬‬

‫كۆمپانیای ئیكسۆن مۆبیلی‬ ‫ئه‌مریكی له‌ سنووری رانیه‌ به‌ دوای‬ ‫نه‌وتدا ده‌گه‌ڕێت‪ ،‬سه‌رۆكی ئیداره‌ی‬ ‫راپه‌رینیش پێی وایه‌ ئه‌وه‌ له‌ سوودی‬ ‫خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌یه‌‪.‬‬ ‫حه‌مید ع�ه‌ب��دوڵ�ڵا‪ ،‬سه‌رۆكی‬ ‫ئیداره‌ی راپه‌رین‪ ،‬تایبه‌ت به‌ (به‌یان)‬ ‫وتی «ماوه‌یه‌كه‌ كۆمپانیای ئێكسۆن‬ ‫مۆبیل ده‌ستی به‌ گه‌ڕان كردووه‌‪ ،‬له‌‬ ‫هه‌نگاوی یه‌كه‌م ئۆفیسێك له‌ ناوچه‌ی‬ ‫میره‌به‌گ و كه‌رمكه‌داڵ ده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫س��ه‌ردان��ی ئێمه‌شیان ك���ردووه‌ و‬ ‫ك��ۆب��وون�ه‌وه‌م��ان له‌گه‌ڵ ك��ردوون‪،‬‬ ‫ئاماده‌ی هه‌موو هاوكارییه‌كامن بۆ‬ ‫ده‌ربڕیون‪ ،‬دواتر بیرێكی تاقیكردنه‌وه‌‬ ‫له‌ پشتی گ��واڵن هه‌ڵده‌كه‌نن‪ ،‬تا‬ ‫ڕێ��ژە‌ی نه‌وته‌كه‌ ب�زان��ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌‬ ‫ڕووی هونه‌رییه‌وه‌‪ ،‬من دڵنیا نیم له‌‬ ‫هه‌بوون یان نه‌بوونی نه‌وت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ گوێره‌ی گه‌ڕانه‌كانیان‪ ،‬به‌ دڵنیایی‬ ‫هه‌ستیان به‌ بوونی نه‌وت كردووه‌»‪.‬‬ ‫له‌ ب��اره‌ی سووده‌كانی هاتنی ئه‌و‬ ‫كۆمپانیایه‌‪ ،‬ناوبراو وتی «ژماره‌یه‌كی‬ ‫باش له‌ كرێكار و ده‌رچووی كۆلێژ و‬ ‫په‌یامنگاكان داده‌مه‌زرێن و هێزێكی‬ ‫گه‌وره‌ی كار هه‌ڵده‌لوشێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫چه‌ند بیرێكی ب��اش لێبدرێت بۆ‬ ‫داهاتوو‪ ،‬به‌ دڵنیاییه‌وه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی‬ ‫خێر و خۆشی بۆ ناوچه‌كه‌»‪.‬‬ ‫بڕوانه‌ الپه‌ڕە‌ی هه‌واڵ و ڕاپۆرت‪.‬‬

‫ل ‌ه ‪ 45‬ڕۆژدا ‪ 47‬كه‌س‬ ‫ب ‌ه ڕووداوی هاتوچۆ‬ ‫ده‌بن ‌ه قوربانی‬ ‫به‌یان‪ .‬كه‌ركووك‬ ‫م���وق���ه‌ده‌م ش���وان ئیسامعیل‪،‬‬ ‫ب��ه‌رپ��رس��ی ب��ه‌ش��ی ڕاگ��ه‌ی��ان��دن��ی‬ ‫به‌ڕێوه‌ب ‌هرایه‌تیی هاتوچۆی كه‌ركووك‬ ‫ب ‌ه (به‌یان)ی ڕاگه‌یاند «ل ‌ه ماوه‌ی ‪45‬‬ ‫ڕۆژی ڕاب��ردوودا ‪ 17‬ڕووداوی هاتوچۆ‬ ‫هه‌بوون و ‪ 10‬ك�ه‌س م��ردوون و ‪37‬‬ ‫كه‌سیش بریندارن»‪ .‬سه‌باره‌ت ب ‌ه پێدانی‬ ‫تابلۆی ئۆتۆمبێلیش ڕایگه‌یاند «زیاتر له‌‬ ‫دوو ه ‌هزار مامه‌ڵه‌مان ل ‌ه هاوواڵتیانی‬ ‫ش��اری كه‌ركووك وه‌رگ��رت��وو ‌ه و بڕیاره‌‬ ‫تابلۆی ژم���اره‌ی كاتیی كه‌ركووكیان‬ ‫لێ وه‌ربگیرێته‌و ‌ه و ژم��اره‌ی نۆێیان‬ ‫پێبدرێت»‪.‬‬


‫‪3‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫ئه‌مساڵیش بودجه‌ بۆ زیانلێكه‌وتوواىن دەستى ڕژێمی به‌عس دانراوه‌‬

‫زیاده‌ی پاره‌ی نه‌وت ده‌درێته‌و‌ه بە هاوواڵتیان‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬سه‌ید نامی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ساڵی پار بڕیار‬ ‫بوو زیانلێكه‌وتووانی سه‌رده‌می‬ ‫رژێمی به‌عس قه‌ره‌بوو بكرێنه‌وه‌‬ ‫و بودجه‌یه‌كی تایبه‌تی بۆ دیاریكرا‪،‬‬ ‫به‌اڵم پاره‌كه‌ نه‌گه‌یشته‌ هاوواڵتیان‪.‬‬ ‫بۆ جارێكی دیكه‌ش له‌ پرۆژەیاسای‬ ‫بودجه‌ی ئه‌مساڵیشدا بڕەپاره‌یه‌ك‬ ‫بۆ هه‌مان مه‌به‌ست دانراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫حاكم شێخ له‌تیف‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ی ع��ێ��راق‪ ،‬وت��ی «به‌‬ ‫گوێره‌ی ئه‌و یاسایه‌ی ده‌رچووه‌ بۆ‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌‪ ،‬بڕێك پاره‌ وه‌كو‬ ‫ساڵی پار دانراوه‌ بۆ قه‌ره‌بووی ئه‌و‬ ‫شوێنانه‌ی زیانیان به‌ركه‌وتووه‌ له‌‬ ‫كاتی رژێمی به‌عسدا‪ ،‬به‌اڵم وادیاره‌‬ ‫چۆن ساڵی پار درۆ بوو‪ ،‬ئه‌مساڵیش‬

‫پێده‌چێت هه‌روا ده‌ربچێت‪ .‬به‌ شاراوه‌یی‬ ‫بۆی دیاریكراوه‌‪ ،‬حكومه‌ت به‌ده‌ستی‬ ‫خۆیه‌تی كه‌ بیدات یان نه‌یدات‪ .‬ئه‌وه‌ی‬ ‫به‌غدا بۆ زیانلێكه‌وتووانه‌‪ ،‬بۆ قه‌ره‌بووی‬ ‫ق �ه‌زا و ناحیه‌كان وه‌ك هه‌ڵه‌بجه‌ و‬ ‫شوێنه‌كانی دیكه‌‪ ،‬ده‌بێت هه‌رێم زیاتر‬ ‫گرنگی پێبدات‪ .‬به‌غدا بیدات‪ ،‬ده‌یدات‬ ‫به‌وانه‌ی به‌ركه‌وتووی چه‌كی كیمیایین‬ ‫یان زه‌ره‌رمه‌ند بوون‪ ،‬قه‌ره‌بووی هه‌موو‬ ‫دانیشتووانی ئه‌و قه‌زا و ناحیانه‌ی خاپور‬ ‫بوون كاتی خۆی‪ ،‬ئیشی هه‌رێمه‌»‪.‬‬ ‫سه‌میر سه‌لیم‪ ،‬ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫دارایی له‌ په‌رله‌مانی كوردستان ده‌ڵێت‬ ‫«له‌ په‌رله‌مانی كوردستان هیچ باس له‌وه‌‬ ‫نه‌كراوه‌ قه‌ره‌بووی زیانلێكه‌وتووانی‬ ‫ده‌ستی رژێم بكرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫نه‌جیبه‌ نه‌جیب‪ ،‬ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫دارایی په‌رله‌مانی عێراقیش وتی «بودجه‌‬

‫دانراو ‌ه بۆ ماده‌ی ‪ 140‬كه‌ بڕەكه‌ی ‪172‬‬ ‫ملیارد دینار ‌ه بۆ ئه‌مساڵ‪ .‬ئه‌و پاره‌یه‌ی‬ ‫ساڵی پار دانرابوو بۆ ئه‌و ماده‌یه‌‪ ،‬كه‌م‬ ‫بوو‪ .‬ساڵی پار نه‌چووبووه‌ ناو بودجه‌وه‌‪،‬‬

‫به‌اڵم ئه‌مساڵ خراوه‌ته‌ ناو بودجه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌و هۆیه‌وه‌ بوو ساڵی پار جێبه‌جێ‬ ‫نه‌كرا»‪.‬‬ ‫ساڵی راب��ردوو ده‌نگۆی ئه‌وه‌ش‬

‫له‌ناو هاوواڵتیانی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ب�ڵ�اوب���ووه‌وه‌ ك��ه‌ ئ���ه‌و خ��ێ�زان��ان�ه‌ی‬ ‫نیشته‌جێی ئه‌و شوێنانه‌ بوون كه‌ كاول‬ ‫كراون له‌ سه‌رده‌می به‌عسدا‪ ،‬قه‌ره‌بوو‬

‫ده‌كرێنه‌وه‌‪ ،‬هه‌موو ئه‌و خێزانان ‌ه‬ ‫مامه‌ڵه‌كانیان پێشكه‌ش به‌ الیه‌نه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كانی حكومه‌ت كرد و‬ ‫هیچ ئه‌نجامێكی لێنه‌كه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌وه‌ی بڕیار بوو له‌‬ ‫پاره‌ی زیاده‌ی نه‌وت‪ ،‬بڕە پاره‌یه‌ك‬ ‫بدرێته‌ هاوواڵتیان‪ ،‬بۆچی ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫ح��ك��وم�ه‌ت�ه‌وه‌ جێبه‌جێ ن�ه‌ك�را؟‬ ‫نه‌جیبه‌ نه‌جیب رایگه‌یاند «ساڵی‬ ‫پار حكومه‌ت له‌ دادگ��ای فیدراڵ‬ ‫تانه‌ی لێدا و جێبه‌جێی نه‌كرد‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی له‌ پرۆژەیاسای بودجه‌دا‬ ‫دانه‌نرابوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مساڵ خراوه‌ته‌‬ ‫ناو بودجه‌وه‌‪ ،‬حكومه‌ت له‌سه‌ریه‌تی‬ ‫ك �ه‌ جێبه‌جێی ب��ك��ات‪ .‬ئێم ‌ه له‌‬ ‫په‌رله‌مان په‌سه‌ندی ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫حكومه‌ت ده‌بێت جێبه‌جێی بكات‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر بڕیاری ئه‌و ماوه‌ته‌وه‌»‪.‬‬

‫شاعیرێك سكااڵی یاسایی دژی به‌رپرسێكی پارتی تۆمار ده‌كات‬ ‫ره‌فعه‌ت محه‌مه‌د‪ .‬گه‌رمیان‬ ‫شاعیرێكی ناوچه‌ی گه‌رمیان‪،‬‬ ‫ب��ۆ وه‌رگ���رت���ن���ه‌وه‌ی م��اف��ی خ��ۆی‬ ‫ك�ه‌ پ���اره‌ی تێچوونی ل�ه‌ چاپدانی‬ ‫به‌رهه‌مه‌كانیه‌تی‪ ،‬له‌ دادگای كه‌الر‬ ‫سكااڵیه‌كی یاسایی له‌ دژی عومه‌ر‬ ‫شه‌ریف‪ ،‬به‌رپرسی ده‌زگای ڕاگه‌یاندن‬

‫و رۆشنبیریی لقی ‪22‬ی گه‌رمیانی‬ ‫پارتی دیموكراتی كوردستان تۆمار‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫س��ۆران ن �ه‌دار‪ ،‬شاعیرێكی الوه‌‬ ‫و خاوه‌نی زیاتر له‌ ‪ 60‬به‌رهه‌می‬ ‫شیعرییه‪ ‌،‬كه‌ زۆربه‌یان تایبه‌تن‌ به‌‬ ‫بواری مندااڵن‪ .‬دوای ئه‌وه‌ی بێئومێد‬ ‫بوو له‌ وه‌رگرتنه‌وه‌ی ئه‌و پاره‌یه‌ی‬ ‫خ �ه‌رج��ی ك��ردب��وو ل �ه‌ له‌چاپدانی‬

‫به‌رهه‌مه‌كانی‪ ،‬دواج��ار بڕیاریدا ل ‌ه‬ ‫دادگ��ای ك �ه‌الر سكااڵیه‌كی یاسایی‬ ‫له‌ دژی به‌رپرسی ده‌زگ��ای (چاوی‬ ‫خۆر) كه‌ له‌ هه‌مانكاتدا به‌رپرسی‬ ‫ده‌زگای ڕاگه‌یاندن و ڕۆشنبیریی لقی‬ ‫‪22‬ی گه‌رمیانی پارتی دیموكراتی‬ ‫كوردستانه‪ ‌،‬تۆمار بكات‪.‬‬ ‫س���ۆران ن����ه‌داری ش��اع��ی��ر‪ ،‬به‌‬ ‫(ب��ه‌ی��ان)ی وت «ل��ه‌ ساڵی ‪2011‬‬

‫كاتێك ‪ 30‬به‌رهه‌مم له‌به‌رده‌ستدا‬ ‫ب��وو‪ ،‬ك��اك عومه‌ر شه‌ریف به‌ڵێنی‬ ‫پێدام كه‌ لۆگۆی ده‌زگای چاوی خۆر‬ ‫له‌ سه‌رجه‌م ئه‌و ‪ 30‬به‌رهه‌مه‌م بده‌م‬ ‫تاوه‌كو ئه‌ركی له‌چاپدانی له‌ ئه‌ستۆ‬ ‫ب��گ��رن‪ ،‬منیش ل�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌و به‌ڵێنه‌‬ ‫بڕی ‪ 25‬ملیۆن دینارم خه‌رج كرد بۆ‬ ‫له‌چاپدانی به‌رهه‌مه‌كانم به‌ تیراژی‬ ‫‪ 500‬دانه‌ بۆ هه‌ر به‌رهه‌مێكم‪ ،‬كه‌‬

‫ده‌گ��ات �ه‌ ‪ 15‬ه��ه‌زار دان��ه‌‪ .‬ل �ه‌و ‪30‬‬ ‫به‌رهه‌مه‌م»‪ .‬ناوبراو ئاماژەشی به‌و ‌ه‬ ‫دا «دوو ساڵه‌ ئه‌و به‌رپرسه‌ ده‌ستی‬ ‫ده‌ستیم پێده‌كات و ه �ه‌ر ده‌ڵ�ێ‌‬ ‫چ��اوه‌ڕێ به‌ و په‌له‌ مه‌كه‌‪ ،‬من پێم‬ ‫وایه‌ ئه‌و به‌رپرسه‌ نیازی نییه‌ پاره‌كه‌م‬ ‫بداته‌وه‌‪ ،‬یاخود ده‌یه‌وێ‌ ئه‌و كێشه‌یه‌‬ ‫كۆن ببێت و له‌ بیر بچێته‌وه‌‪ .‬منیش‬ ‫له‌ مافی خۆم سازش ناكه‌م و ده‌ڵێم‬

‫قه‌رز كۆن ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم نافه‌وتێت‪.‬‬ ‫بۆیه‌ بۆ ئەو مەبەستە په‌نام بۆ دادگا‬ ‫بردووه‌ و پارێزه‌رێكم گرتووه‌»‪.‬‬ ‫بۆ زانینی بۆچوونی به‌رپرسی‬ ‫ده‌زگ��ای ڕاگه‌یاندن و رۆشنبیریی‬ ‫لقی ‪22‬ی گه‌رمیانی پارتی دیموکراىت‬ ‫کوردستان‪ ،‬چه‌ند جارێك په‌یوه‌ندیامن‬ ‫به‌ ن��اوب��راوه‌وه‌ ك��رد‪ ،‬ب �ه‌اڵم وه‌اڵم��ی‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كامنانی نه‌دایه‌وه‌‪.‬‬

‫هه‌ر جوتیارێك ته‌نیا سێ‌ كیلۆ و نیو په‌ینی كیمیایی پێده‌درێت‬ ‫«سه‌رۆكی لیژنه‌ی كشتوكاڵ سه‌ر به‌ پارتی ده‌سه‌اڵته‌ و نایه‌وێت وه‌زیر بانگهێشتی په‌رله‌مان بكه‌ین»‬

‫ڕاپۆرت‪ :‬زریان جه‌وهه‌ر‬ ‫ده‌شتی بیتوێن یه‌كێكه‌ له‌ ده‌شت ‌ه‬ ‫به‌پیته‌كانی كوردستان‪ ،‬ساَاڵن ‌ه خاوه‌نی‬ ‫به‌روبومێكی زۆری كشتوكاڵییه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم حكومه‌ت كه‌مرتین هاوكاریی‬ ‫كشتوكاڵی جوتیارانی ده‌ڤه‌ره‌ك ‌ه ده‌كات‬ ‫كه‌ ژم��اره‌ی��ان ده‌ ه �ه‌زار جوتیاره‌‪ .‬له‌‬ ‫چه‌ند رۆژی ڕابردوودا به‌ڕێوه‌به‌ریتیی‬ ‫كشتوكاڵی رانیه‌ هه‌ستا به‌ دابه‌شكردنی‬ ‫په‌ینی كیمیایی به‌سه‌ر جوتیاراندا‪ ،‬هه‌ر‬ ‫جوتیارێك هه‌زار كگم گه‌منی چاندبێت‪،‬‬ ‫حكومه‌ت ‪ 100‬كیلۆ په‌ینی كیمیایی‬ ‫پ��ێ��داون‪ ،‬ئه‌مه‌ش نیگه‌رانیی زۆری‬ ‫جوتیارانی ده‌ڤه‌ره‌كه‌ی لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫زرار عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬جوتیارێكی گوندی‬ ‫قه‌رسۆكی ناوچه‌ی بیتوێنه‌‪ ،‬ناوبراو‬ ‫س���ه‌ره‌ڕای ئ��ه‌وه‌ی زۆر نیگه‌ران بوو‬ ‫له‌ وه‌زاره‌ت���ی كشتوكاڵ‪ ،‬وت��ی «ئه‌و‬ ‫هاوكارییه‌ی پێامن ده‌درێ��ت ره‌متان‬ ‫ك��رده‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ هیچ نییه‌ تا شایه‌نی‬ ‫باسكردن بێت‪ .‬حكومه‌تی هه‌رێم به‌‬ ‫هه‌موو شێوه‌یه‌ك ئێمه‌ی پشتگوێ‌‬ ‫خستووه‌‪ ،‬نه‌ پالنی هه‌یه‌‪ ،‬ن ‌ه هاوكاریی‬ ‫هه‌یه‪ .‬ئێمه‌ له‌و حكومه‌ته‌ ده‌پرسین‬ ‫‪ 100‬كیلۆ په‌ینی كیمیایی بۆ هه‌زار‬ ‫كلیۆ گه‌نم چی لێ‌ بكه‌ین؟ حكومه‌ت‬ ‫نایه‌وێت كه‌رتی كشتوكاڵ به‌ره‌وپێش‬ ‫بچێت‪ ،‬تا خه‌ڵك كشتوكاڵ بكات پشت‬ ‫به‌ خۆی ببه‌ستێت‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موومان‬

‫ببینه‌ چه‌كدار و پۆلیس‪ ،‬ئه‌وكات چۆنی‬ ‫ویست به‌و شێوه‌یه‌ به‌كارمان بێنێت‌»‪.‬‬ ‫باپیر كه‌لكانی‪ ،‬به‌رپرىس لیژنه‌ی‬ ‫رانیه‌ی جوتیارانی بیتوێن‪ ،‬وتی «به‌و‬ ‫سیاسه‌تی كشتوكاڵییه‌ی ك�ه‌ ئێستا‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم په‌یڕەوی ده‌ك��ات‪،‬‬ ‫كشتوكاڵ به‌ره‌و له‌ناوچوون ده‌چێت‪،‬‬ ‫نه‌ك بووژانه‌وه‌ به‌ خۆوه‌ ببینێت»‪ .‬ئه‌مه‌‬ ‫سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ناوبراو زۆر نیگه‌رانه‌ له‌‬ ‫كه‌میی ئه‌و هاوكارییه‌ی كه‌ ده‌درێت به‌‬ ‫جوتیاران‪ ،‬وتی «ئێمه‌ به‌ حه‌وت هه‌زار‬ ‫جوتیار ‪ 85‬هه‌زار كیلۆ په‌ینی كیمیاییامن‬ ‫بۆ هاتووه‌‪ ،‬ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌كه‌ نازانین‬ ‫چی لێ‌ بكه‌ین‪ .‬حكومه‌ت هیچ سیاسه‌ت‬ ‫و پالنێكی نییه‌ بۆ بووژانه‌وه‌ی كه‌رتی‬ ‫كشتوكاڵ‪ .‬ئێمه‌ی جوتیار تا ئێستا نازانین‬ ‫ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ی كشتوكاڵ بۆچی دانراوه‌‪،‬‬ ‫مه‌گه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زی�ران بزانێ‌ بۆ‬ ‫چییه‌ و كاری چییه‌‪ .‬كوا خزمه‌تی؟ كوا‬ ‫پالنی درێژخایه‌نی؟ كوا هاوكاریی؟ له‌‬ ‫هه‌موو پارێزگای سلێامنی سایلۆیه‌كی‬ ‫نییه‌ ك ‌ه بتوانێ‌ هه‌موو گه‌منی جوتیاران‬ ‫بگرێت ‌ه خۆی»‪.‬‬ ‫له‌ باره‌ی پێدانی بڕی په‌ینه‌وه‌ به‌‬ ‫جوتیاران‪ ،‬ئه‌و به‌رپرسه‌ وتی «ئه‌گه‌ر‬ ‫جوتیارێك ‪ 10‬ه���ه‌زار كیلۆ گه‌منی‬ ‫چاندبێت‪ 100 ،‬كیلۆ په‌ینی كیمیایی‬ ‫پێده‌ده‌ین»‪ .‬هه‌روه‌ك وتیشی «ده‌بوو‬ ‫ئه‌و په‌ینه‌ كاتی په‌ڵه‌ بیدایه‌‪ ،‬ئێستا‬ ‫جوتیار ناچاره‌ یان بیفرۆشێته‌و ‌ه یان‬

‫ده‌بێت بۆ نۆ مانگی تر هه‌ڵیگرێت‪،‬‬ ‫ك��ات�ێ‌ گ�ه‌ن��م ده‌چ��ێ�نرێ��ت �ه‌وه‌‪ .‬ئینجا‬ ‫هاوكارییه‌كانیش به‌ جۆرێكه‌ كه‌ كاتی‬ ‫هاوكاریكردنه‌كه‌ی جوتیار به‌سه‌رچووه‌‪،‬‬ ‫بۆ منوونه‌ ئێستا كاتی ده‌رمان ڕشاندنه‌‬ ‫بۆ نه‌مانی ب��ژار‪ ،‬كه‌چی بڕیاره‌ دوای‬ ‫ێ مانگی تر بیده‌ن‪ ،‬كاتی دروونه‌وه‌‪.‬‬ ‫س‌‬ ‫ئه‌و په‌ینه‌ی ئێستا ده‌مانده‌نێ‌‪ ،‬ده‌بوو‬ ‫چوار مانگ پێش ئێستا دراب��ا پێامن‪،‬‬ ‫ئێستا جوتیار چ��ی ل �ێ‌ ب��ك��ات؟ له‌‬ ‫بازاڕ ده‌یفرۆشێته‌و ‌ه به‌ بازرگانه‌كان‪،‬‬ ‫بازرگانه‌كانیش هه‌ر خۆیانن بۆ پایز‬

‫هه‌ڵیده‌گرن‪ ،‬پایز به‌ نرخێكی گرانرت هه‌ر‬ ‫به‌ جوتیاره‌كه‌ خۆیی ده‌فرۆشنه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫كه‌رتی كشتوكاڵ الی حكومه‌ت چوار پله‌‬ ‫له‌ژێر سفردایه‌»‪.‬‬ ‫ساڵح محه‌مه‌د‪ ،‬به‌رپرسی لقی‬ ‫رانیه‌ی كشتوكاڵی بیتوێن‪ ،‬س�ه‌ره‌ڕای‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی دووپ��ات��ی له‌ كه‌میی رێ��ژەی‬ ‫هاوكاریی جوتیاران ك��ردووه‌‪ ،‬وتیشی‬ ‫«ئه‌و پشكه‌ی به‌ر هاوكاریی جوتیاران‬ ‫ده‌ك �ه‌وێ��ت‪ ،‬پشكێكی كه‌مه‌ له‌ چاو‬ ‫وه‌زاره‌ته‌كانی ت��ردا‪ ،‬هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی‬ ‫پێده‌كرێت‪ ،‬ئێم ‌ه ب �ه‌ رێ���ژەی ‪%10‬‬

‫چوار ساڵه‌ بڕیاری گێڕانه‌وه‌ی زیاده‌ڕۆیی زه‌ویی‬ ‫كشتوكاڵی ده‌رچووه‌‪ ،‬حكومه‌ت جێبه‌جێى‌ ناكات‬ ‫ب ‌ه به‌ره‌وپێشچوونی كشتوكاڵ‪ ،‬بازرگانیی‬ ‫سیاسی و بازرگانەکان كه‌مده‌بێته‌وه‬ ‫كه‌رتی كشتوكاڵ الی حكومه‌ت چوار پل ‌ه ل ‌ه‬ ‫ژێر سفردایه‌‬

‫هاوكاریی جوتیاران ده‌ك �ه‌ی��ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫رێژەیه‌ش به‌شی هیچ ناكات‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫تێبینامن ل �ه‌س �ه‌ر ئ��ه‌و ب��ڕە كه‌مه‌ی‬ ‫هاوكاری هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم دیاره‌ وه‌زاره‌ت‬ ‫پالنێكی تری هه‌یه‌‪ ،‬له‌و پالنه‌ پێنج‬ ‫ساڵییه‌ وه‌زاره‌ت ده‌یه‌وێت زیاتر كه‌رتی‬ ‫تایبه‌ت هان بدات‪ ،‬له‌و بواره‌دا‪ ،‬دیاره‌‬ ‫ده‌یانه‌وێت هاوكاری كه‌مبكه‌نه‌وه‌ و‬ ‫قه‌رزی كشتوكاڵی زیاد بكه‌ن‪ ،‬ئێمه‌ له‌‬ ‫سنووری بیتوێن ‪ 10‬هه‌زار جوتیارمان‬ ‫هه‌یه‌‪ 35 ،‬هه‌زار كیلۆ په‌ینی كیمیاییامن‬ ‫بۆ هاتووه‌‪ ،‬تۆ ‪ 35‬هه‌زار كیلۆ په‌ینی‬ ‫كیمیایی دابه‌شی ‪ 10‬ه �ه‌زار جوتیار‬ ‫بكه‌‪ ،‬هه‌ر جوتیاره‌ سێ‌ كیلۆ و نیوی‬ ‫به‌رده‌كه‌وێت‪ .‬ئه‌و هاوكارییه‌ش سااڵنه‌‬ ‫ده‌گ��ۆڕێ��ت‪ ،‬ره‌ن��گ�ه‌ ساڵی داه��ات��وو‬ ‫ببێته‌ قڕكه‌ر‪ .‬ئینجا ئێمه‌ ده‌ هه‌زار‬ ‫جوتیارمان هه‌یه‌‪ ،‬هیچی ته‌نیا جوتیار‬ ‫نییه‌‪ ،‬هه‌موویان پیشه‌ی جوتیارییان‬ ‫كردووه‌ته‌ پیشه‌ی دووه‌م‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫حكومه‌ت كشتوكاڵ وه‌ك سێكته‌ری‬ ‫یه‌كه‌م سه‌یر ناكات‪ ،‬بۆیه‌ هاوكارییش‬ ‫وه‌ك پێویست نییه‌»‪.‬‬ ‫پێشه‌وا تۆفیق‪ ،‬ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫كشتوكاڵ و ئ��اودێ��ری له‌ په‌رله‌مانی‬ ‫ك��وردس��ت��ان‪ ،‬وت��ی «ح��ك��وم�ه‌ت وه‌ك‬ ‫پێوست ئ��اوڕ ل�ه‌ ك�ه‌رت��ی كشتوكاڵ‬ ‫ن���ادات���ه‌وه‌‪ .‬خ �ه‌ری��ك �ه‌ ل�� ‌ه واڵتێكی‬ ‫كشتوكاڵیدا هه‌موو ده‌بینه‌ به‌كاربه‌ری‬ ‫ك��ااڵی بێگانه‌»‪ .‬ه�ه‌روه‌ه��ا ئه‌وه‌شی‬

‫دووپات كرده‌وه‌ ك ‌ه زۆربه‌ی به‌رپرس و‬ ‫سیاسییه‌كانی ئه‌و واڵته‌ هه‌م سیاسیی‬ ‫حكومین‪ ،‬ه�ه‌م بازرگانیشن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫كه‌رتی كشتوكاڵ به‌ره‌وپێش بچێت‪،‬‬ ‫ئ��ه‌وان ك��اری بازرگانییان له‌ده‌ست‬ ‫ده‌چێت‪ ،‬خه‌ڵكی پشت به‌ به‌روبومی‬ ‫ناوخۆ ده‌ب�ه‌س�تن‪ .‬ئ�ه‌و هاوكارییه‌ش‬ ‫كه‌ بۆ جوتیاران ده‌كرێت‪ ،‬بڕێكی زۆر‬ ‫كه‌مه‪ .‬پالنه‌ درێژخایه‌نه‌كه‌شی شكستی‬ ‫خوارد»‪.‬‬ ‫ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌ هۆكاری الوازیی‬ ‫لیژنه‌ی كشتوكاڵی بۆ ئه‌وه‌ گێڕایه‌وه‌‬ ‫كه‌ «سه‌رۆكی لیژنه‌ك ‌ه سه‌ر به‌ پارتی‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ و نایه‌وێت وه‌زیری كشتوكاڵ‬ ‫بانگهێشتی پ�ه‌رل�ه‌م��ان بكه‌ین یان‬ ‫چاالك بین‪ ،‬له‌ بواری كشتوكاڵی ته‌نیا‬ ‫رێگه‌یه‌ك له‌به‌ر ده‌ستدا دەبێت‪ ،‬ئەویش‬ ‫كۆكردنه‌وه‌ی ئیمزایه‌‪ ،‬ئه‌ویش به‌ هۆی‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی س�ه‌رۆك��ی په‌رله‌مان ڕێگری‬ ‫ده‌ك��ات بۆ هاتنی وه‌زی��ری كشتوكاڵ‪.‬‬ ‫حكومه‌تیش نایه‌وێت كه‌رتی كشتوكاڵ‬ ‫ب�ه‌ره‌وپ��ێ��ش بچێت‪ ،‬ته‌نانه‌ت چ��وار‬ ‫ساڵه‌ بڕیاری گێڕانه‌وه‌ی زیاده‌ڕۆیی‬ ‫زه‌ویی كشتوكاڵی ده‌رچووه‌‪ ،‬حكومه‌ت‬ ‫جێبه‌جێى‌ ناكات»‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و زانیارییانه‌شی ده‌ست‬ ‫(به‌یان) كه‌وتووه‌‪ ،‬له‌ سنوری بیتوێن ‪500‬‬ ‫هاوواڵتی مه‌رعه‌ و له‌وه‌ڕگای ئاژەڵیان‬ ‫كێاڵوه‌‌‪ ،‬ده‌س �ه‌اڵت هیچ ئیجرائاتێكی‬ ‫له‌باره‌وه‌ نه‌كردووه‌‪.‬‬


‫‪2‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫مالیکى لە بەڵێنەکەى پاشگەزبووەوە‬

‫به‌مه‌ده‌نیكردنی فڕۆكه‌خانه‌ی كه‌ركووك شكستی هێنا‬ ‫شڤان جه‌باری‬ ‫هه‌وڵ و كۆششه‌كانی ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫پارێزگای كه‌ركووك بۆ به‌مه‌ده‌نیكردنی‬ ‫فڕۆكه‌خانه‌ی كه‌ركووك شكستی هێنا‪،‬‬ ‫نوری مالكیی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق‬ ‫و هادی عامری‪ ،‬وه‌زی��ری گواستنه‌وه‌‬ ‫‪،‬له‌ كاتی سه‌ردان كردنیاندا بۆ شاری‬ ‫كه‌ركووك‪ ،‬به‌ڵێنی به‌مه‌ده‌نیكردنیان‬ ‫دا و ل �ه‌ ئ�ه‌ن��ج��ام��دا ب �ه‌ بڕیارێكی‬ ‫وزاری كه‌ له‌ الیه‌ن وه‌زیری به‌رگریی‬ ‫ع��ێ�راق�ه‌وه‌ ئ��اڕاس��ت�ه‌ی ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری‬

‫فڕۆكه‌خانه‌ی كه‌ركووك كراوه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ئه‌م فرۆكه‌خانه‌یه‌ ته‌نیا بۆ سه‌ربازی‬ ‫به‌كاربهێرنیت و بدرێته‌ به‌رپرسانی‬ ‫ئ��اس�مان��ی و ب��ه‌رگ��ری‪ ،‬ن��اوه‌ك�ه‌ش��ی‬ ‫ده‌گ���ۆڕێ���ت ب��ۆ ب��ن��ك�ه‌ی ئاسامنیی‬ ‫كه‌ركووك‪.‬‬ ‫ئ�براه��ی��م خ �ه‌ل��ی��ل‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام��ی‬ ‫ئه‌نجوومه‌نی پ��ارێ��زگ��ای ك�ه‌رك��ووك‬ ‫ئ��ام��اژە ب �ه‌وه‌ ده‌ك��ات كه‌ «ل �ه‌ دوای‬ ‫كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مه‌ریكا له‌‬ ‫دانیشتنی ئه‌نجوومه‌نی پارێزگادا‪،‬‬ ‫ب��ه‌ ك���ۆی ده‌ن����گ ب��ڕی��ارم��ان��دا له‌‬

‫فڕۆكه‌خانه‌یه‌كی سه‌ربازییه‌وه‌ بكرێت‬ ‫به‌ فڕۆكه‌خانه‌یه‌كی مه‌ده‌نی‪ ،‬دواتر‬ ‫وه‌زیری گواستنه‌وه‌ و گه‌یاندن و سه‌رۆك‬ ‫وه‌زیرانی عێراق ڕەزامه‌ندییان ده‌ربڕی‪،‬‬ ‫پ��اش��گ�ه‌زب��وون�ه‌وه‌ش��ی��ان مه‌رامێكی‬ ‫سیاسییه‌‪ ،‬چونكه‌ فڕۆكه‌خانه‌كانی‬ ‫كه‌ربه‌ال و نه‌جه‌ف كران به‌ مه‌ده‌نی‪،‬‬ ‫ئه‌ی بۆ كه‌ركووك ناكه‌ن؟!»‪.‬‬ ‫عه‌لی مه‌هدی‪ ،‬له‌ به‌ره‌ی توركامنی‬ ‫به‌ (به‌یان)ی ڕاگه‌یاند «حكوومه‌تی‬ ‫ن��اوه‌ن��د ب �ه‌ ب��ه‌رده‌وام��ی دژایه‌تیی‬ ‫ئیداره‌ی پارێزگای كه‌ركووك ده‌كات‪،‬‬

‫وه‌زارەتی په‌روه‌رد‌ه لە پێدانى بڕوانامەى‬ ‫بەکالۆریۆس بە مامۆستایان پاشگەزدەبێتەوە‬ ‫زریان جه‌وهه‌ر‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد ‌ه‬ ‫سیستمی نوێی خوێندنی راگه‌یاند‪،‬‬ ‫یه‌كێك ل ‌ه راسپارده‌كانی كۆنفراس كه‌‬ ‫ماوه‌ی سێ‌ كابینه‌ی حكومه‌ته‌ ده‌بوو‬ ‫جێبه‌جێ‌ بكرایه‌‪ ،‬نه‌مانی مامۆستای‬ ‫خ���اوه‌ن ب��ڕوان��ام �ه‌ی دب��ل��ۆم ب��وو له‌‬ ‫ناوه‌نده‌كانی خوێندن و گۆڕینیان به‌‬ ‫به‌كالۆریۆس به‌ شێوازی كردنه‌وه‌ی دوو‬ ‫خول له‌ وه‌رزی هاوین بۆ مامۆستاكان‪،‬‬

‫به‌اڵم دواتر گۆڕدرا به‌ خوێندنی ئێواران‬ ‫بۆ ماوه‌ی چوار ساڵ‪ ،‬تیایدا نزیكه‌ی‬ ‫دوو ه �ه‌زار مامۆستا وه‌گیرا‪ .‬به‌پێی‬ ‫زانیارییه‌كانی (به‌یان)‪ ،‬ئێستا وه‌زاره‌ت‬ ‫له‌ هه‌وڵی په‌شامنبوونه‌وه‌دایه‌ له‌‬ ‫پێدانی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆس و به‌‬ ‫نیازه‌ بڕوانامه‌كان وه‌ك خۆی بهێڵێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ ئیمتیازی به‌كالۆریۆس‪.‬‬ ‫عیسمه‌ت م��ح�ه‌م�ه‌د‪ ،‬وه‌زی���ری‬ ‫پ����ه‌روه‌رده‌‪ ،‬وت��ی «ت��ا ئێستا بڕیاری‬ ‫فه‌رمیی له‌و شێوه‌یه‌ نه‌دراوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌‬

‫ل ‌ه ڕێگه‌ی كۆمپانیای كۆكردنه‌وه‌ی‬ ‫خاشاكه‌وه سیدی باڵوده‌كه‌نه‌وه‌‬

‫راستیدا ئێمه‌ پێشنیاری پرۆگرامێكی‬ ‫ت��ای��ب�ه‌مت��ان ك�����ردووه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئێستا‬ ‫ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ره‌زامه‌ند نه‌بووه‌‬ ‫و كۆتایی نه‌هاتووه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وانه‌ی‬ ‫دبلۆم ب��واری��ان بۆ بڕەخسێرنێت كه‌‬ ‫دوو س��اڵ بخوێنن و دوات��ر هه‌مان‬ ‫ئیمتیازاتی به‌كالۆریۆسیان هه‌بێت‪ ،‬نه‌ك‬ ‫بروانامه‌ی به‌كالۆریۆس‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ش‬ ‫هه‌ر پێشنیاره‌‪ ،‬نه‌ك بڕیار‪ ،‬كاتێك كه‌‬ ‫گه‌یشتینه‌ كۆتایی‪ ،‬له‌ ڕاگه‌یاندن باڵوی‬ ‫ده‌كه‌ینه‌وه‌»‪.‬‬

‫بۆیه‌ من له‌ ڕێگای ڕۆژنامه‌كه‌ی ئێوه‌و ‌ه‬ ‫داوا له‌ دانیشتوانی كه‌ركووك ده‌كه‌م‬ ‫خۆپیشاندان ڕێك بخه‌ن دژ به‌ به‌غدا»‪.‬‬ ‫ڕێبوار تاڵه‌بانی‪ ،‬جێگری سه‌رۆكی‬ ‫ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كه‌ركووكیش‬ ‫پێی وایه‌ له‌ كاتی ئاڵۆزبوونی باری‬ ‫سیاسیی عێراق و مه‌ترسی له‌سه‌ر‬ ‫به‌رژەوه‌ندییه‌كانی‪ ،‬دووباره‌ كه‌ركووك‬ ‫وه‌ك كارتێكی فشار به‌كارده‌هێنێرت له‌‬ ‫الیه‌ن ناوه‌نده‌وه‌ دژایه‌تی ده‌كرێت»‪.‬‬ ‫وتیشی «لیژنه‌یه‌ك ده‌نێرین بۆ به‌غدا‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ركردنی گرفته‌كه‌»‪.‬‬

‫یەکیان بە گوللە و ئەوى دیکەیان لە تەقینەوەدا‬ ‫ل ‌ه دیال ‌ه دوو ژن گیان ل ‌ه ده‌ست ده‌ده‌ن‬ ‫عومه‌ر ئاواره‌‬ ‫لە چەند ڕۆژى ڕابردوودا و لە دوو‬ ‫ڕووداوى جیادا‪ ،‬دوو ژن کوژران‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‬ ‫پۆلیسی دیاله‌ به‌ (به‌یان)ی ڕاگه‌یاند‬ ‫«ل���ه‌ الی���ه‌ن چ �ه‌ن��د چ �ه‌ك��دارێ��ك��ی‬ ‫نه‌نارساوەوه‌ له‌ شارۆچكه‌ی میقدادیه‌ی‬ ‫سه‌ر به‌ پارێزگای دیاله‌‪ ،‬ژنێك ده‌درێته‌‬ ‫به‌ر ده‌ستڕێژی گولله‌ و ده‌كوژرێت»‪.‬‬ ‫س�ه‌رچ��اوه‌ك�ه‌ وتیشی «ئ��ه‌و ژن �ه‌ به‌‬

‫ڕەگه‌ز عه‌ره‌به‌ و ته‌مه‌نی ‪ 20‬ساڵه‌ و‬ ‫له‌ به‌رده‌م ماڵه‌كه‌ی خۆیاندا له‌ الیه‌ن‬ ‫ئه‌و چه‌كدارانه‌وه‌ ده‌ستڕێژی گولله‌ی‬ ‫لێكراوه‌ و ده‌ستبه‌جێ‌ گیانی له‌ ده‌ست‬ ‫داوه‌‪ ،‬تا ئێستا بۆمان ڕوون نه‌بووه‌ته‌وه‌‬ ‫ك �ه‌ ه��ۆك��اری كوشتنه‌كه‌ی ب��ۆ چی‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌كی دیكه‌وه‌ و له‌ ئه‌نجامی‬ ‫ت�ه‌ق��ی��ن�ه‌وه‌ی بۆمبێكی چ��ێ�نراو له‌‬ ‫شاره‌دێی وه‌جیهه‌ی سه‌ر به‌ پارێزگای‬ ‫دیاله‌‪ ،‬ژنێك گیان له‌ ده‌ست ده‌دات‬

‫و زی��ان��ی م��اددی��ش ب���ه‌ر ه�ه‌ن��دێ‌‬ ‫خانووی هاوواڵتییان له‌ نزیك شوێنی‬ ‫ته‌قینه‌وه‌كه‌ ده‌ك �ه‌وێ��ت‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌م ك��اره‌ش سه‌رچاوه‌كه‌ی پۆلیسی‬ ‫دیاله‌ وتی «ئه‌و خێزانه‌ له‌به‌ر خراپیی‬ ‫ڕەوشی ئه‌منیی ناوچه‌كه‌ ئاواره‌ بوون‬ ‫و دوای ماوه‌یه‌ك گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ ســه‌ر‬ ‫ماڵ و حاڵی خۆیان‪ ،‬به‌اڵم له‌ الیه‌ن‬ ‫تیرۆریستانه‌وه‌ كراونه‌ته‌ ئامانج و به‌و‬ ‫هۆیه‌شه‌وه‌ ئه‌و ژنه‌ گیانی له‌ ده‌ست‬ ‫داوە»‪.‬‬

‫ده‌سته‌ی جیهانیی زانایان ئیدانه‌ی فیلمێكی ئێرانی ده‌كات‬ ‫به‌یان‪ .‬ئاژانسه‌كان‬ ‫ده‌س��ت��ه‌ی جیهانیی زان��ای��ان��ی‬ ‫مسوڵامن له‌ رابیته‌ی جیهانیی ئیسالمی‪،‬‬ ‫دژی كۆمپانیایه‌كی به‌رهه‌مهێنانی‬ ‫فیلمی سینه‌مایی ئێرانی وه‌ستانـــه‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌ تیایدا كه‌سایه‌تیی پێغه‌مبه‌ر (درودی‬ ‫خوای له‌سه‌ر بێت)ی تێدا به‌رجه‌سته‌‬

‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ده‌سته‌ی ناوبراو كه‌ باره‌گاكه‌یان‬ ‫له‌ مه‌ككه‌یه‌‪ ،‬له‌ به‌یاننامه‌یه‌كدا باڵویان‬ ‫كرده‌وه‌ «داوایان له‌ حكومه‌تی ئێرانی‬ ‫كردووه‌ كه‌ وێنه‌گرتنی ئه‌و فیلمه‌ ڕابگرن‬ ‫و ڕێگه‌ش له‌ ب�ڵاوك��ردن�ه‌وه‌ی هه‌موو‬ ‫گرته‌كانی بگرن‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ واڵتی‬ ‫ئه‌واندا وێنه‌ ده‌گیرێت و ئه‌وان به‌رپرس‬

‫ده‌ب��ن له‌ ب�ڵاوك��ردن �ه‌وه‌ی»‪ .‬ده‌سته‌ی‬ ‫ناوبراو جه‌خت ل �ه‌وه‌ ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌ كه‌‬ ‫پێشرتیش ئاگاداری دراوه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫هیچ كه‌سێك نه‌توانێت كه‌سایه‌تیی‬ ‫پێغه‌مبه‌ران به‌رجه‌سته‌ بكات‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ك�ه‌س��ان�ه‌ش��ی ب��ه‌و ك���اره‌ هه‌ڵده‌سنت‬ ‫«تاوانبارن»‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��ه‌ی جیهانیی زان��ای��ان��ی‬

‫م��س��وڵ�مان و ن��وێ��ن �ه‌ران��ی ده‌وڵ �ه‌ت � ‌ه‬ ‫ئیسالمییه‌كان‪ ،‬ڕێكخراوی هاریكاریی‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬ڕێكخراوه‌ ئیسالمییه‌كانی‬ ‫دیكه‌ی واڵتانی ئیسالمی‪ ،‬وه‌زاره‌ت‬ ‫و ده‌زگاكانی ڕاگه‌یاندن‪ ،‬جامیعه‌ی‬ ‫ئ��ه‌زه��ه‌ر و چ �ه‌ن��دی��ن ڕێ��ك��خ �راو و‬ ‫دامه‌زراوه‌ی دیكه‌ی جیهانیی‪ ،‬هاوكات‬ ‫دژی ئه‌م هه‌وڵه‌ وه‌ستاونه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫دوانزه‌ كارتۆن بیره‌ له‌ سه‌ربازگه‌یه‌كی قوتابیانی پارتی ده‌وامی خوێندن راده‌گرن‬ ‫قوتابیانی كوردستان ‪ KSO‬ئیدانه‌ی ئه‌و‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫قاعیده‌ ده‌ستی به‌سه‌ردا گیرا‬ ‫عومه‌ر ئاواره‌‬ ‫شڤان جه‌باری‬ ‫له‌ چه‌ند ڕۆژی ڕاب��ردوودا ل ‌ه‬ ‫گه‌ڕەكه‌كانی شۆریجه‌‪ ،‬ڕزگ��اری‪،‬‬ ‫ڕاپ���ه‌ڕی���ن‪ ،‬ع �ه‌س��ك �ه‌ری‪ ،‬په‌نجا‬ ‫عه‌لی‪ ،‬دۆمیز و چه‌ند گه‌ڕەكێكی‬ ‫دیكه‌ی ناو شاری كه‌ركووك‪ ،‬چه‌ند‬ ‫كه‌سێك ده‌ستگیر ك �ران‪ ،‬كه‌ «به‌‬ ‫ئامانجی ترساندنی دانیشتوانی‬ ‫شاره‌كه‌ (سیدی)یان ده‌خسته‌ نێو‬ ‫ماڵه‌كانه‌وه‌‪ ،‬كه‌ ك��ار و چاالكیی‬ ‫گرووپه‌ چه‌كدار و تێكده‌ره‌كانیان‬ ‫تێدا تۆمار كرابوو»‪.‬‬ ‫م��والزم فه‌رهاد حه‌مه‌ساڵح‪،‬‬ ‫ب���ه‌رپ���رس���ی ڕاگ���ه‌ی���ان���دن���ی‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وەب �ه‌رای �ه‌ت��ی��ی ئاسایشی‬ ‫كه‌ركووك به‌ (به‌یان)ی ڕایگه‌یاند‬ ‫«ه��ێ��زه‌ك��ان��ی ئ��اس��ای��ش دوای‬ ‫وه‌رگرتنی زانیاریی ورد‪ ،‬توانیویانه‌‬

‫چ��اودێ��ری��ی��ان ب��ك �ه‌ن‪ ،‬دوات���ر ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵمه‌تێكدا ده‌ستگیریان بكه‌ن‬ ‫و بانده‌كه‌ش بریتی بوون له‌ چوار‬ ‫كه‌س كه‌ خه‌ڵكی شاره‌كانی موسڵ‬ ‫و به‌سڕەن»‪ .‬به‌رپرسی ڕاگه‌یاندنی‬ ‫ئاسایشی كه‌ركووك ئه‌وه‌شی خسته‌‬ ‫ڕوو ك�ه‌ «ئ��ه‌و ب��ان��ده‌ ل�ه‌ ڕێگای‬ ‫كۆمپانیایه‌كی كۆكردنه‌وه‌ی خۆڵ و‬ ‫خاشاكه‌وه‌ ئه‌م كاره‌یان ئه‌نجامداوه‌‬ ‫و جلوبه‌رگی كارگوزارییان له‌به‌ر‬ ‫كردوو ‌ه و به‌ شه‌و له‌ كاتی هه‌ڵگڕتنی‬ ‫خۆڵ و خاشاكه‌كان خستویانه‌ته‌‬ ‫نێو ح��ه‌وش��ەی م��اڵ �ه‌ك��ان �ه‌و ‌ه و‬ ‫دانیان ب�ه‌وه‌ش دا ناوه‌ كه‌ چه‌ند‬ ‫كه‌سێكی دیكه‌ له‌ پشتیانه‌و ‌ه بوون‬ ‫و هاوكارییان كردوون‪ ،‬به‌ نیازیش‬ ‫بوون له‌ چه‌ند گه‌ڕەكێكی دیكه‌ش‬ ‫به‌رده‌وامی به‌م كاره‌ بده‌ن و به‌‬ ‫سه‌دان سیدیی تریان پێ‌ گیراوه‌»‪.‬‬

‫ل �ه‌ هه‌ڵمه‌تێكی ب �ه‌رف��راوان��ی‬ ‫هێزه‌كانی پارێزگای موسڵ بۆ سه‌ر‬ ‫بنكه‌ سه‌ربازییه‌كانی هێزه‌كانی‬ ‫قاعیده‌‪ ،‬ده‌ست به‌سه‌ر ‪ 12‬كارتۆن‬ ‫بیره‌دا گیرا‪.‬‬ ‫ع �ه‌ق��ی��د ع��ه‌ب��دوڵ�لا ج��ب��وری‪،‬‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ری پۆلیسی نیشتیامنیی‬ ‫موسڵ‪ ،‬هه‌واڵه‌كه‌ی پشتڕاست كرده‌وه‌‬

‫و به‌ (به‌یان)ی ڕاگه‌یاند «هێزەكامنان‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ی شاری موسڵ هه‌ڵمه‌تێكی‬ ‫فراوانیان دژ به‌ چه‌كدارانی قاعیده‌‬ ‫له‌و سنوره‌ ئه‌نجام داوه‌‪ ،‬له‌ ئه‌نجامدا‬ ‫ده‌س��ت ب�ه‌س�ه‌ر ‪ 12‬ك��ارت��ۆن بیره‌ و‬ ‫ژماره‌یه‌ك چه‌كی جۆراوجۆر و زیاتر‬ ‫له‌ دوو ته‌ن م��ادده‌ی تی ئێن تی و‬ ‫بۆمبێكی چێرناو له‌گه‌ڵ دوو ئۆتۆمبیلی‬ ‫بۆمبڕێژكراودا گیرا‪ ،‬كه‌ بۆ ئه‌نجامدانی‬ ‫كاری تیرۆرستی ئاماده‌ كرابوون»‪.‬‬

‫یه‌كێتیی قوتابیانی كوردستانی سه‌ر‬ ‫به‌ پارتی دیموكراتی كوردستان‪ ،‬سااڵنه‌‬ ‫بێگوێدانه‌ یاسا و رێساكانی خوێندن‪ ،‬له‌‬ ‫ساڵیادی دامه‌زراندنیدا‪ ،‬ده‌وامی فه‌رمیی‬ ‫خوێندن راده‌گرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش ناڕەزایی الی‬ ‫قوتابیان و خوێندكاران و رێكخراوه‌كان‬ ‫دروس��ت ك��ردووه‌‪ ،‬حكومه‌ت و الیه‌نه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كانیش هیچ هه‌ڵوێستێكیان‬ ‫نییه‌ له‌ باره‌ی ئه‌و پێشێلكارییانه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ راگه‌یه‌نراوێكیاندا‪ ،‬رێكخراوی‬

‫جۆره‌ پێشێلكارییانه‌ ده‌كه‌ن و له‌ به‌شێكی‬ ‫راگه‌یه‌نراوه‌كه‌دا كه‌ وێنه‌یه‌كی بۆ (به‌یان)‬ ‫نێردراوه‪ ‌،‬هاتووه‌ «رێكخراوه‌كانی سه‌ر به‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت سااڵنه‌ بێگوێدانه‌ به‌رژەوه‌ندیی‬ ‫قوتابیان و ره‌وش��ی خوێندن‪ ،‬كاریان‬ ‫بووه‌ته‌ راگرتنی ده‌وامی خوێندن‪ ،‬ئه‌وه‌ی‬ ‫جێی نیگه‌رانیی ئێمه‌یه‌ ئه‌و كرده‌وه‌یه‌‬ ‫س��ااڵن�ه‌ دووب���اره‌ ده‌ب��ێ��ت�ه‌وه‌ و الیه‌نه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كانیش هیچ هه‌ڵوێستێكی‬ ‫جددییان نییه‌ ل �ه‌س �ه‌ری و رێگه‌ له‌‬ ‫دووباره‌بوونه‌وه‌ی ناگرن»‪.‬‬

‫چوار هه‌زار ئه‌ندامی سه‌حو‌ه بۆ كه‌ركووك داده‌مه‌زرێن‬ ‫عومه‌ر ئاواره‌‬ ‫ح��ك��وم�ه‌ت��ی ع��ێ��راق ب��ڕی��اری��دا‬ ‫چ��وار ه��ه‌زار سه‌حوه‌ بۆ كه‌ركووك‬ ‫دامب��ه‌زرێ��ن‪ ،‬به‌ بیانووی پاراستنی‬ ‫بۆرییه‌ نه‌وتییه‌كان و كۆمپانیای نه‌وتی‬ ‫باكوور‪.‬‬

‫س�ه‌رچ��اوه‌ی�ه‌ك له‌ ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پ��ارێ��زگ��ای ك��ه‌رك��ووك ه�ه‌واڵ�ه‌ك�ه‌ی‬ ‫پشتڕاست ك��رده‌وه‌ و به‌ (به‌یان)ی‬ ‫ڕاگه‌یاند «به‌ بیانووی پارێزگاری كردن‬ ‫له‌ بۆرییه‌ نه‌وتییه‌كانی نێوان بێجی و‬ ‫كه‌ركووك و كۆمپانیای نه‌وتی باكوور‪،‬‬ ‫حكومه‌تی عێراق بڕیاری دا چوار‬

‫هه‌زار ئه‌ندامی سه‌حوه‌ له‌ كه‌ركووك‬ ‫دامبه‌زرێن»‪.‬‬ ‫س�����ه‌رچ�����اوه‌ك�����ه‌ وت��ی��ش��ی‬ ‫«دام��ه‌زران��دن��ی ئ��ه‌و چ��وار ه��ه‌زار‬ ‫سه‌حوه‌یه‌ له‌ الی �ه‌ن حكومه‌ته‌كه‌ی‬ ‫مالكییه‌وه‌‪ ،‬مه‌به‌ستێكی تایبه‌تی له‌‬ ‫پشته‌وەیە‪ ،‬ئێمه‌ش وه‌كو ئه‌نجومه‌نی‬

‫پارێزگای كه‌ركووك ئه‌و بڕیاره‌ به‌ باش‬ ‫نازانین‪ ،‬له‌به‌ر ئ�ه‌وه‌ی كاردانه‌وه‌ی‬ ‫خراپی له‌سه‌ر دۆخی شاره‌كه‌ ده‌بێت‬ ‫و كێشه‌ش له‌ نێوان نه‌ته‌وه‌كانی شاری‬ ‫كه‌ركووكدا دروس��ت ده‌ك��ات‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی سه‌حوه‌ ته‌نیا له‌ نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫عه‌ره‌ب دروست ده‌كرێت»‪.‬‬


‫‪5‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫پەرلەمانتار ناسك تۆفیق‪ ،‬له‌ باره‌ی به‌ڕێوه‌بردنی كارگه‌كان له‌ الیه‌ن كه‌رتی تایبه‌ته‌وه‌‪:‬‬

‫خه‌ڵكی هه‌ژار له‌و بڕیار‌ه سوودمه‌ند نابن‬ ‫دیدار‪ :‬زریان جه‌وهه‌ر‬

‫ل ‌ه كۆبوونه‌وه‌ی لیژنه‌ی‬ ‫پیشه‌سازیی په‌رله‌مان و‬ ‫وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی‪،‬‬ ‫بڕیار درا كه‌ له‌مه‌ودوا‬ ‫كارگه‌كان له‌ الیه‌ن‬ ‫كه‌رتی تایبه‌ته‌وه‌ به‌ڕێو ‌ه‬ ‫ببرێن‪ ،‬ك ‌ه حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم خاوه‌نی ده‌یان‬ ‫كارگه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم زۆربه‌یان‬ ‫خه‌رجییه‌كه‌یان زۆر‬ ‫زیاتره‌ ل ‌ه داهاتیان‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش كاردانه‌وه‌ی‬ ‫جیاوازی لێكه‌وتووه‌ته‌وه‪.‬‬ ‫ناسك تۆفیق‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫لیژنه‌ی پیشه‌سازی و وز ‌ه‬ ‫له‌ په‌رله‌مانی كوردستان‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ وه‌اڵمی‬ ‫پرسیاره‌كانی (به‌یان)‬ ‫ده‌داته‌وه‌‪.‬‬

‫به‌یان‪ :‬ئێوه‌ هۆكاری ئه‌و بڕیاره‌ بۆ‬ ‫چی ده‌گێڕنه‌وه‌؟‬ ‫ناسك تۆفیق‪ :‬ئێمه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی قسه‌مان كرد‪ ،‬له‌ناو‬ ‫قسه‌كانی وه‌زیردا گوتی‪ ،‬بۆ منوونه‌ ئێمه‌‬ ‫له‌مه‌ودوا ناتوانین كارگه‌ دابنێین‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌مه‌ ده‌كه‌ینه‌ كاری كه‌رتی تایبه‌ت‪.‬‬ ‫ب��ه‌ی��ان‪ :‬حكومه‌تێك نه‌توانێ‌‬ ‫كارگه‌كانی خۆی به‌ڕێوه‌ به‌رێت‪ ،‬چ‬ ‫حكومه‌تێكه‌؟‬ ‫ناسك تۆفیق‪ :‬ئێمه‌ له‌ هه‌رێمی‬ ‫كوردستان سیسته‌مێكی ئابووریی‬ ‫ڕوومن��ان نییه‌‪ ،‬نازانین نه‌ ئیشرتاكین‪،‬‬ ‫نه‌ سه‌رمایه‌دارین‪ ،‬نازانین نه‌ كه‌رتی‬ ‫تایبه‌ت بایه‌خ پێبده‌ین‪ ،‬نه‌ كه‌رتی‬ ‫گشتی‪ ،‬هیچی دیار نییه‌‪ .‬به‌اڵم ئێمه‌ تا‬ ‫كه‌رتی گشتی په‌ره‌ پێبده‌ین‪ ،‬هاوواڵتیان‬ ‫سه‌رمایه‌ی سنوردار قازانج ده‌ك �ه‌ن‪،‬‬ ‫چونكه‌ سه‌رمایه‌داره‌كان كه‌رتی تایبه‌ت‬ ‫ده‌یگرنه‌ ده‌س���ت‪ ،‬زی��ات��ر چینایه‌تی‬ ‫دروست ده‌بێت‪ ،‬خه‌ڵكی قوتابخانه‌ و‬ ‫كارگه‌ و نه‌خۆشخانه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست‪،‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی ل�ه‌م نێوه‌نده‌دا تیاده‌چێت‪،‬‬ ‫خه‌ڵكانێكن ك��ه‌ س �ه‌رم��ای �ه‌ی �ه‌ك��ی‬ ‫سنوورداریان هه‌یه‪ .‬م��ادام ئێمه‌ له‌‬ ‫هه‌رێمێكی نه‌وتیدا ده‌ژی��ن‪ ،‬پێوسته‌‬ ‫ه �ه‌م��وو پ��ڕۆژەك��ان��ی رێ��گ��اوب��ان و‬ ‫دروستكردنی بینای نه‌خۆشخانه‌ و پرۆژە‬ ‫گشتییه‌كانی دیكه‪ ‌،‬له‌ ڕێگه‌ی كه‌رتی‬ ‫گشتییه‌وه‌ بێت‪ ،‬ده‌كرێت به‌ سیستمی‬ ‫تێكه‌ڵیش بێت‪ ،‬نه‌ك كه‌رتی تایبه‌ت‪.‬‬

‫ب �ه‌ی��ان‪ :‬زی��امن�ه‌ن��دی ی�ه‌ك�ه‌م له‌م‬ ‫نێوه‌نده‌دا كێیه‌؟‬ ‫ن��اس��ك ت��ۆف��ی��ق‪ :‬به‌دڵنیاییه‌وه‌‬ ‫زه‌ره‌رم��ه‌ن��دی ی�ه‌ك�ه‌م هاوواڵتیانن‪،‬‬ ‫سه‌رمایه‌داره‌كان كه‌رتی تایبه‌ت ده‌به‌ن‬ ‫به‌ڕێوه‌‪ ،‬هاوواڵتییه‌ كه‌مده‌رامه‌ته‌كان‬ ‫ناتوانن به‌ره‌نگاری ئه‌و ژیانه‌ ببنه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬كۆی كارگه‌كانی هه‌رێم‬ ‫چه‌نده‌؟‬ ‫ناسك تۆفیق‪ :‬ساڵی پار له‌ وه‌اڵمی‬ ‫پرسیارێكی مندا وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی‬ ‫ناوی زیاتر له‌ ‪ 4200‬كارگه‌ی بۆ هێناین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ته‌نیا زانیاریی له‌سه‌ر ‪ 30‬كارگه‌ بۆ‬ ‫ناردبووین‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬ئه‌ی حكومه‌تێك نه‌توانێت‬ ‫‪ 30‬كارگه‌ به‌ڕێوه‌ به‌رێت‪ ،‬ئیشی چییه‌؟‬ ‫ناسك تۆفیق‪ :‬ب��اوه‌ڕی حكومه‌ت‬ ‫وایه‌ كه‌ كه‌رتی تایبه‌ت ببووژێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ سیاسه‌تی الیه‌نی ده‌سه‌اڵتداره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ڕای من وایه‌ كه‌ كه‌رتی تایبه‌ت‬ ‫ببووژێته‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌ تێكه‌ڵی بێت‪،‬‬ ‫ه �ه‌م له‌ الی��ه‌ن حكومه‌ت‪ ،‬ه �ه‌م له‌‬ ‫الیه‌ن په‌رله‌مانەوە نسبه‌تێكی بدرێته‌وه‌‬ ‫ه��اوواڵت��ی��ان‪ .‬ئ�ه‌گ�ه‌ر ب �ه‌و سیستمی‬ ‫سیاسییه‌ بێت ك �ه‌ پێگه‌ی سیاسی‬ ‫به‌كاردێت بۆ بازرگانی و ده‌وڵه‌مه‌ندیی‬ ‫كتوپڕ‪ ،‬ئه‌وانه‌ی ده‌توانن له‌و بڕیاره‌ش‬ ‫سوودمه‌ند بن‪ ،‬ئه‌و جۆره‌ خه‌ڵكانه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌رنا خه‌ڵكێك سه‌رمایه‌ی دیاریكراوی‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ناتوانێت سوودمه‌ندی ئه‌و‬ ‫بڕیاره‌ بێت كه‌ هاوشێوه‌ی ق�ه‌رزی‬ ‫كشتوكاڵییه‌ كه‌ ده‌ڵێت ده‌بێت ‪20‬‬ ‫دۆنم زه‌ویی هه‌بێت‪ ،‬كه‌سێك ‪ 20‬دۆنم‬

‫زه‌ویی هه‌بێت‪ ،‬بۆ ه�ه‌ژاره‌؟ یان وه‌ك‬ ‫ئه‌و خانوو و ڤێالیانه‌یه‌ كه‌ دروست‬ ‫كراون‪ ،‬چ خانوویه‌ك به‌ خه‌ڵكی هه‌ژار‬ ‫كڕدراوه؟ هه‌مووی به‌ ‪ 20‬ده‌فته‌ر و ‪30‬‬ ‫ده‌فته‌ر و ‪ 60‬ده‌فته‌ر كڕدراون‪.‬‬ ‫ب �ه‌ی��ان‪ :‬ك �ه‌وات �ه‌ ئ��ه‌و ب��ڕی��اره‌ش‬ ‫هاوشێوه‌ی قه‌رزه‌ كشتوكاڵییه‌كه‌یه‌؟‬ ‫ناسك تۆفیق‪ :‬من پێت ده‌ڵێم‬ ‫هه‌تا به‌و شێوه‌یه‌ بازرگانی دابه‌ش بێت‬ ‫به‌سه‌ر كه‌سه‌ سیاسی و حزبییه‌كاندا و‬ ‫پێگه‌ی حكومی و سیاسی به‌كاربێت بۆ‬ ‫بازرگانیی خۆده‌وڵه‌مه‌ندكردن‪ ،‬دواتر‬ ‫كه‌رتی تایبه‌ت هه‌مووی سه‌رمایه‌دار‬ ‫ده‌یگرێته‌ ده‌ست‪ ،‬خه‌ڵكی هه‌ژاریش‬ ‫لێی بێبه‌ش ده‌بێت‪.‬‬

‫وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی‬ ‫ناوی زیاتر ل ‌ه ‪4200‬‬ ‫كارگه‌ی بۆ هێناین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ته‌نیا زانیاریی‬ ‫له‌سه‌ر ‪ 30‬كارگ ‌ه بۆ‬ ‫ناردبووین‬

‫به‌ختیار سه‌عید‪ :‬پرۆگرامه‌كانی لیستی كوردستانی خۆیان درۆیه‌كی گه‌وره‌ن‬

‫«له‌ داهاتوویه‌كی نزیكدا گرژی و ئاڵۆزیی زیاتر ل ‌ه‬ ‫نێوان ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆندا سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌»‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬سه‌ید نامی‬ ‫ب �ه‌ ڕای به‌شێك ل �ه‌ چ��اودێ��ران‪،‬‬ ‫ل��ه‌ ئ��ێ��س��ت��ادا زه‌م��ی��ن �ه‌س��ازی��ی �ه‌ك بۆ‬ ‫لێكنزیكبوونه‌وه‌ی الیه‌نه‌ ده‌سه‌اڵتداره‌كان‬ ‫و ئۆپۆزسیۆن هه‌یه‌‪ .‬به‌شێكی دیكه‌شیان‬ ‫م��ت�مان �ه‌ی��ان ب��ه‌ ده‌س����ه‌اڵت نییه‌ بۆ‬ ‫ئه‌نجامدانی چاكسازی و ئاماژە بۆ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌ن كه‌ هیچ متامنه‌یان به‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫نییه‌‪ ،‬چونكه‌ ده‌سه‌اڵت هه‌مان نه‌هجی‬ ‫ك��ۆن دووب���اره‌ ده‌ك��ات �ه‌وه‌ و نایه‌وێت‬ ‫چاكسازی بكات‪.‬‬ ‫ب�ه‌خ��ت��ی��ار س �ه‌ع��ی��د‪ ،‬رۆش��ن��ب��ی��ر و‬ ‫رۆژنامه‌نووس‪ ،‬له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت «هیچ‬ ‫ئومێد و هیوایه‌ك نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ده‌سه‌اڵت‬ ‫و ئۆپۆزسیۆن له‌سه‌ر ئامانجێكی هاوبه‌ش‬ ‫كۆ ببنه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ ئۆپۆزسیۆن ئاماده‌ نییه‌‬ ‫له‌سه‌ر شتێك له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتدا كۆببێته‌وه‌‬ ‫كه‌ جێبه‌جێكردنی ئه‌سته‌م بێت»‪ .‬ناوبراو‬ ‫ئاماژە ب�ه‌وه‌ش ده‌ك��ات «پرۆگرامه‌كانی‬ ‫لیستی كوردستانی خۆیان درۆیه‌كی‬ ‫گه‌وره‌ن‪ .‬من هیچ ئومێدم به‌ چاكسازی‬ ‫و كۆبوونه‌وه‌ی هاوبه‌شی ده‌س �ه‌اڵت و‬ ‫ئۆپۆزسیۆن نییه‌‪ ،‬چونكه‌ ده‌سه‌اڵت هه‌مان‬ ‫نه‌هجی كۆن دووباره‌ ده‌كاته‌وه‪ .‬ئێستاش‬

‫به‌ هۆی ئاماده‌كاریی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ داهاتوویه‌كی نزیكدا گرژی و ئاڵۆزیی‬ ‫زیاتر س �ه‌ره �ه‌ڵ��ده‌دات �ه‌وه‌‪ ،‬هه‌مووشی‬ ‫تاوانی ده‌سه‌اڵته‌ و به‌رپرسیارێتیی ئه‌مه‌‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌»‪.‬‬ ‫زی��ره‌ك كه‌مال‪ ،‬چاودێری سیاسی‪،‬‬ ‫رای واب��وو «ده‌بێت به‌بێ جیاوازی و‬ ‫له‌به‌رچاوگرتنی ئینتیامی حزبی و كاری‬ ‫تایبه‌تی الیه‌نه‌كان‪ ،‬زه‌مینه‌یه‌كی هاوبه‌ش‬ ‫بدۆزرێته‌وه‌ و ئه‌مڕۆ هیوایه‌ك هه‌یه‌ كه‌‬ ‫میكانیزمێكی هاوبه‌ش له‌ ئارادا بێت بۆ‬

‫كاری هاوبه‌ش و گه‌یشنت به‌ ئامانجه‌كان‪،‬‬ ‫ئێمه‌ ل �ه‌ ده‌ره‌وه‌ی خ��ۆم��ان گه‌لێك‬ ‫كێشه‌مان هه‌یه‌ كه‌ نابێت خه‌ریك بین به‌‬ ‫ناكۆكیی ناو خۆمانه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د م��ی��ره‌‪ ،‬خ���اوه‌ن ئیمتیاز‬ ‫و س���ه‌رن���وس���ه‌ری گ���ۆڤ���اری لڤین‪،‬‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت «ده‌سه‌اڵت له‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ئۆپۆزسیۆن بێمنه‌ته‌وه‌»‪ .‬ده‌شڵێت‬ ‫«روئیای كاركردنی ئۆپۆزسیۆن روون‬ ‫نییه‌ و له‌ ناوخۆیدا ئۆپۆزسیۆن گرفتی‬ ‫جیاوازی و پارچه‌یی هه‌یه‌‪ ،‬ده‌سه‌اڵتیش‬

‫له‌م كاته‌دا زۆر بێمنه‌تی به‌رانبه‌ر ب ‌ه‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ده‌رده‌بڕێت‪ ،‬وای ده‌رده‌خات‬ ‫كه‌ ئۆپۆزسیۆن توانای كۆكردنه‌وه‌ی‬ ‫جه‌ماوه‌ری له‌سه‌ر شه‌قام نییه‌ و كز بووه‌‬ ‫له‌و ڕووه‌وه‌‪ ،‬به‌م شێوه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مڕۆ هه‌موو‬ ‫قسه‌كردنێك له‌سه‌ر میكانیزمی هاوبه‌ش‪،‬‬ ‫بێامناییه‌كی گه‌وره‌یه‌‪ ،‬كاركردنی ده‌سه‌اڵت‬ ‫ئه‌مڕۆ به‌ ئاڕاسته‌ی ئیستفزازكردنی‬ ‫ئۆپۆزسیۆنه‌ و ئۆپۆزسیۆنیش هه‌مان‬ ‫گوڕی چوار ساڵی پێش ئێستای الی خه‌ڵك‬ ‫وه‌ك بڵێیت نه‌ماوه‌‪ ،‬ئه‌مانه‌ وایانكردووه‌‪،‬‬

‫ڕێگرییه‌كان زۆرت��ر بن له‌ ئامانج و‬ ‫میكانیزمی هاوبه‌ش»‪.‬‬ ‫مه‌سعود عه‌بدولخالق‪ ،‬چاودێری‬ ‫سیاسی وتی «له‌ هیچ شوێنێكی دنیادا‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و ده‌س��ه‌اڵت وه‌ك هه‌رێم‬ ‫مامه‌ڵه‌ی هاوبه‌شیان نه‌كردووه‪ ،.‬ئه‌مڕۆ‬ ‫له‌ قۆناغی رزگاركردنی نیشتیامنیداین‪،‬‬ ‫كورد دوژمنی زۆره‌‪ ،‬هیوای زۆره‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌رژەوه‌ندیی تایبه‌تی نه‌بێت‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و ده‌س���ه‌اڵت پێویستیان ب��ه‌وه‌ نییه‌‬ ‫دژایه‌تیی یه‌كرت بكه‌ن‪ ،‬به‌ تایبه‌ت له‌م‬

‫قۆناغه‌ی ئێستادا‪ ،‬س�ه‌ره‌ڕای زۆربوونی‬ ‫گه‌نده‌ڵی و ناشه‌فافیه‌ت و بێسه‌روبه‌ری‬ ‫یاسادا‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن زۆر نه‌رمیی نواندووه‌‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ده‌س����ه‌اڵت‪ ،‬ب��ه‌اڵم تائێستاش‬ ‫چاكسازی ناكات‪ ،‬له ڕاستیدا نه‌بوونی‬ ‫میكانیزمی هاوبه‌ش تاوانی ده‌سه‌اڵته‌ كه‌‬ ‫نایه‌وێت چاكسازی بكات‪ ،‬ده‌یه‌وێت كات‬ ‫به‌ڕێ بكات‪ .‬ده‌س �ه‌اڵت له‌سه‌ر به‌زمی‬ ‫خۆی ده‌ڕوات‪ ،‬نه‌ك له‌سه‌ر یاسا‪ ،‬هه‌ر‬ ‫شه‌ڕی پێشووه‌ و به‌ شێوه‌یه‌كی نه‌رمرت‬ ‫ڕووده‌دات»‪.‬‬


‫‪4‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫ئاساییبوونه‌وه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان نوری مالیكی و‬ ‫مشعان جبوری‪ ،‬ب ‌ه الی زۆرێك ل ‌ه چاودێرانی سیاسییه‌و ‌ه‬ ‫هه‌نگاوێكی چاوه‌ڕواننه‌كراو بوو‪ ،‬چونكه‌ مشعان جبوری‬ ‫ل ‌ه هه‌ردوو كه‌ناڵه‌كه‌ی پێشووتری‪ ،‬رۆژان ‌ه سوكایه‌تی ب ‌ه‬ ‫مالیكی و حكومه‌ته‌كه‌ی ده‌كرد‪ ،‬هه‌موو رۆژێكیش له‌و‬ ‫دوو كه‌ناڵه‌وه‌ په‌خشی كار ‌ه تیرۆریستییه‌كانی ده‌كرد‬ ‫و هه‌ڵوێست و به‌یاننام ‌ه و چاالكییه‌كانیانی ده‌خست ‌ه‬ ‫روو‪ .‬ماوه‌ی چه‌ند مانگێك ‌ه په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌ردوو‬ ‫ال هێند ‌ه ئاسایی بووەته‌وه‌‪ ،‬به‌ شێوه‌یه‌ك ئێستا مشعان‬ ‫جبوری كه‌ناڵی (الشعب)ى بۆ داكۆكیكردن ل ‌ه مالیكی و‬ ‫حكومه‌ته‌كه‌ی ته‌رخان كردووه‌‪ ،‬مالیكیش پشت و په‌نای‬ ‫داوه‌ له‌ به‌غدا و له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌شدای ‌ه سزا یاساییه‌كه‌شی‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ڵبگیرێت و ڕێگه‌ی پێبدات له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‬ ‫داهاتووشدا به‌شداریی بكات‪.‬‬

‫عدنان حسێن‬

‫نه‌ حكومه‌ت سه‌یده‌ و‬ ‫نه‌ گه‌لیش پاشكه‌وته‬ ‫مرۆڤ كاتێك هاوسه‌نگیی‬ ‫تێكده‌چێت و چیدی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫به‌سه‌ر خۆیدا نامێنێت‪ ،‬ك ‌ه دووچاری‬ ‫ته‌نگژە‌یه‌كی ده‌روونیی توند‪ ،‬یان‬ ‫له‌كاركه‌وتنی به‌شێىك مێشكی ده‌بێت‪.‬‬ ‫واش پێده‌چێت ك ‌ه حكومه‌ته‌كه‌ی ئێمه‌‪،‬‬ ‫رووبه‌ڕووی ته‌نگژە‌یه‌كی له‌وشێوه‌یه‌‬ ‫بووبێته‌وه‌‪.‬‬ ‫زۆرجار نه‌خۆشی ب ‌ه نیشانه‌كانیدا‬ ‫ده‌نارسێته‌وه‌‪ ،‬نیشانه‌كانی نه‌خۆشییه‌‬ ‫ده‌روونییه‌كه‌ی حكومه‌ته‌كه‌شامن‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه هه‌ندێك هه‌ڵسوكه‌وت‬ ‫ده‌نوێنێت‪ ،‬ده‌بن ‌ه مایه‌ی دروستبوونی‬ ‫رق و دڕدۆنگی ل ‌ه دژی خۆی‪.‬‬ ‫چیرت هیچ به‌هان ‌ه نه‌ماو ‌ه بۆئه‌وه‌ی‬ ‫حكومه‌ت ئه‌و كه‌سان ‌ه قه‌ده‌غ ‌ه بكات‬ ‫ك ‌ه ده‌یانه‌وێت ل ‌ه پارێزگاكانی وه‌كو‬ ‫ئه‌نبار و سه‌اڵحه‌ددین و موسڵه‌وه‌‬ ‫بڕۆن بۆ پایته‌خت‪ .‬هیچ به‌ڵگه‌یه‌كیش‬ ‫ب ‌ه ده‌سته‌و ‌ه نه‌ماو ‌ه بۆ قه‌ده‌غه‌كردنی‬ ‫ئه‌و گه‌شتیارانه‌ی به‌غدا رووه‌و‬ ‫ئه‌نبار به‌جێده‌هێڵن‪ ،‬هه‌روه‌ها هیچ‬ ‫به‌هانه‌یه‌كیش نه‌ماو ‌ه بۆ داخستنی‬ ‫ناوچه‌ی (ئه‌عزه‌مییه‌)ی به‌غدا بۆ‬ ‫ماوه‌ی چه‌ند رۆژێك و مامه‌ڵه‌كردن‬ ‫له‌گه‌ڵ دانیشتوانه‌كه‌یدا‪ ،‬وه‌ك مامه‌ڵه‌ی‬ ‫داگیركه‌ر له‌گه‌ڵ دانیشتوان ‌ه نامۆكاندا‪.‬‬ ‫حكومه‌ت كۆمه‌ڵێك رێوشوێنی‬ ‫ئه‌منیی زۆر زیاتر ل ‌ه پێویستی گرتنه‌‬ ‫به‌ر‪ ،‬ك ‌ه پێشرت ئاشكراى نه‌كردن‪ ،‬باسی‬ ‫ل ‌ه هۆكاره‌كانیش نه‌كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌‬ ‫وا تێگه‌یشتین ك ‌ه ئه‌م ‌ه بۆ بوونی ترس‬ ‫ل ‌ه رێكخستنی خۆپیشاندان ل ‌ه به‌غدا‬ ‫و دزه‌كردنی قاعید ‌ه و پاشاموه‌كانی‬ ‫رژێمی پێشوو بۆ نێویان‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ر ل ‌ه دووساڵ حكومه‌ت هه‌وڵیدا‬ ‫قه‌ده‌غه‌ی رێكخستنی خۆپیشاندان له‌‬ ‫به‌غدا و چه‌ند شارێكی تر بكات‪ ،‬هێزی‬ ‫زیاد ل ‌ه پێویستیشی به‌كارهێنا‪ .‬ئه‌وكات‬ ‫حكومه‌ت ئه‌و هه‌ڵوێست ‌ه تونده‌ی به‌‬ ‫بیانووی رێگرتن ل ‌ه دزه‌كردنی قاعیده‌‬ ‫و به‌عسییه‌كان بۆ ناو خۆپیشاندانه‌كان‬ ‫نواند‪ ،‬به‌اڵم ده‌ركه‌وت ك ‌ه ئه‌وه‌‬ ‫به‌هانه‌یه‌كی دروستكراوه‌‪ ،‬دواجار‬ ‫ناچاربوو دان ب ‌ه نیشتامنپه‌روه‌ریی‬ ‫خۆپیشاند ‌هران و ره‌وایه‌تیی ئه‌و‬ ‫جموجووڵ ‌ه و دروشمه‌كانیشیاندا‬ ‫بنێت‪ .‬هه‌نووكه‌ش له‌و ‌ه ده‌ترسین كه‌‬ ‫حكومه‌ت كه‌وتبێت ‌ه هه‌مان وه‌همه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا‪،‬‬ ‫هۆكاره‌كانی پشت سه‌پاندنی ئه‌و‬ ‫رێوشوێن ‌ه ئه‌منییان ‌ه هه‌رچییه‌ك بن‪،‬‬ ‫پێویست ‌ه ك ‌ه ده‌سه‌اڵت ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌كان‬ ‫ئاشكرایان بكه‌ن‪ ،‬تاوه‌كو خه‌ڵكی‬ ‫بزانن چی ده‌كه‌ن و چۆن كاره‌كانیان‬ ‫رێك ده‌خه‌ن‪ .‬ده‌ستوور ئازادیی بۆ‬ ‫خه‌ڵكی مسۆگه‌ر كردووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌شی بۆ‬ ‫مسۆگه‌ر كردوون ك ‌ه بزانن بۆچی و‬ ‫تاكه‌ی داموده‌زگاكانی حكومه‌ت‪ ،‬له‌‬ ‫بارودۆخێكدا ناچار ده‌بن ئه‌و مافه‌یان‬ ‫لێ كه‌م بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و كاره‌ی حكومه‌ت كردوویه‌تی‬ ‫ل ‌ه گرتنه‌به‌ری ئه‌و رێوشوێن ‌ه ئه‌منییانه‌ی‬ ‫ئازادی به‌رته‌سك ده‌كه‌نه‌و ‌ه و به‌بێ‌‬ ‫راگه‌یاندنی ماوه‌یه‌ك به‌ر له‌وه‌‪،‬‬ ‫بێڕێزییكردنە ب ‌ه ك ‌هرامه‌تی خه‌ڵكی‪،‬‬ ‫جگ ‌ه له‌وه‌ی پێشێلكردنی بنه‌ما و‬ ‫حوكمه‌كانی ده‌ستووریشه‌‪ .‬پێویست ‌ه ئه‌و‬ ‫شێوازی بیركردنه‌و ‌ه باو ‌ه گۆڕانكاریی‬ ‫به‌سه‌ردا بێت‪ ،‬ك ‌ه پێیوای ‌ه حكومه‌ت‬ ‫گه‌وره‌ی ‌ه و فه‌رمان ده‌كات و به‌گوێی‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬گه‌لیش پاشكه‌وته‌ی ‌ه و‬ ‫له‌سه‌ری پێویست ‌ه ملكه‌چ و جێبه‌جێكار‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫و‪ :‬الس هەورامى‬

‫راپۆرت‪ .‬ره‌فعه‌ت محه‌مه‌د ره‌شید‬

‫كه‌ناڵه‌كه‌ی مشعان جبوری له‌ خانووی په‌رله‌مانتارێكی مالیكییه‌وه‌ په‌خش ده‌كرێ‌‬

‫خالید شوانی‪ :‬بۆ دژایه‌تیی كورد و پشتگیریی ل ‌ه مالیكییه‌‬ ‫مشعان جبوری له‌سه‌ر چی عێراقی‬ ‫به‌جێهێشت؟‬ ‫مشعان جبوری له‌ ساڵی ‪ 2005‬بوو‬ ‫به‌ ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عێراق له‌ لیستی‬ ‫(املصالحة والتحریر)‪ ،‬كه‌ زیاتر كۆنه‌به‌عسی‬ ‫و عه‌ره‌به‌ شۆڤێنییه‌كانی له‌ خۆی گرتبوو‪.‬‬ ‫مشعان و كوڕێكی به‌ ناوی (ی��زن)‪ ،‬له‌‬ ‫سااڵنی ‪ 2004‬و ‪ 2005‬گرێبه‌ستێكی‬ ‫و ‌هزاره‌ت���ی به‌رگرییان ده‌ستكه‌وت بۆ‬ ‫دابینكردنی خۆراك بۆ چه‌ند فه‌وجێكی‬ ‫پاراستنی كۆمپانیا نه‌وتییه‌كان‪ .‬هه‌ر له‌و‬ ‫گرێبه‌سته‌دا چه‌ندین تۆمه‌تی گه‌ندڵی و‬ ‫دزی ئاڕاسته‌ی خودی مشعان و كوڕە‌كه‌ی‬ ‫كران‪ .‬دادگایه‌كی شاری به‌غداش (‪)15‬‬ ‫ساڵ زیندانیی به‌سه‌ر ناوبراودا سه‌پاند‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ر له‌وه‌ی ده‌زگا ئه‌منییه‌كان خۆی‬ ‫و كوڕەكه‌ی ده‌ستگیر بكه‌ن‪ ،‬ئه‌وان له‌‬ ‫ڕێگه‌ی هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ به‌ره‌و‬ ‫سوریا هه‌اڵتن و له‌ ساڵی ‪2007‬وه‌ له‌‬ ‫دیمه‌شق نیشته‌جێ‌ بوون‪.‬‬ ‫م��ش��ع��ان ج��ب��وری ل��ه‌ دیمه‌شق‬ ‫كه‌ناڵێكی ئاسامنیی ب ‌ه ن��اوی (ال��رأي)‬ ‫به‌ كۆمه‌كی دارایی موعه‌ممه‌ر قه‌زافی‬ ‫دامه‌زراند‪ .‬ئه‌ركی ئه‌و كه‌ناڵه‌ هێرشكردن‬ ‫ب��وو ب��ۆ س��ه‌ر حاكمه‌كانی ك �ه‌ن��داو‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تیش قه‌ته‌ر و سعودیه‌‪ .‬له‌ هه‌مان‬

‫كاتدا ئ �ه‌و كه‌ناڵه‌ مینبه‌رێك ب��وو بۆ‬ ‫په‌خشكردنی وتار و گۆرانیی حه‌ماسی‬ ‫بۆ قه‌زافی و حكومه‌ته‌كه‌ی‪ .‬له‌ كاتی‬ ‫وه‌شاندنی گورزی سه‌ربازیی له‌و واڵته‌‬ ‫له‌ الیه‌ن هێزه‌كانی ناتۆوه‌‪ ،‬كه‌ناڵه‌كه‌ی‬ ‫مشعان هه‌میشه‌ شۆڕشگێڕانی لیبیای به‌‬ ‫به‌كرێگیراوی ئه‌مریكا له‌ قه‌ڵه‌م ده‌دا‪.‬‬ ‫پاش رووخانی رژێمی قه‌زافی و له‌‬ ‫مانگی كانوونی یه‌كه‌می ساڵی ‪ ،2011‬به‌‬ ‫بڕیاری حكومه‌تی سوریا‪ ،‬كه‌ناڵی (الرأي)‬ ‫داخرا‪« ،‬به‌ هۆی ئه‌وه‌ی بووه‌ته‌ مایه‌ی‬ ‫ئاژاوه‌گێڕیی له‌ ناوخۆی سوریادا»‪.‬‬ ‫كێ‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان مشعان و‬ ‫مالیكیی ئاسایی كرده‌وه‌؟‬ ‫ع��ززه‌ت شابه‌نده‌ر‪ ،‬په‌رله‌مانتاری‬ ‫لیستی ده‌وڵه‌تی یاسا و نزیك له‌ مالیكی‪،‬‬ ‫كه‌ نیشته‌جێی واڵت��ی لوبنانه‌‪ ،‬چه‌ند‬ ‫ساڵێكه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی نهێنیی له‌گه‌ڵ‬ ‫مشعان جبوری دروستكردووه‌‪ .‬ناوبراو‬ ‫كاتێك زانیویه‌تی باری ماددی و ده‌روونیی‬ ‫مشعان زۆر ب��ه‌ره‌و خراپی ده‌ڕوات‪،‬‬ ‫بیرۆكه‌ی ئ�ه‌وه‌ی خستووەته‌ به‌رده‌می‬ ‫كه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ عێراق و له‌ به‌غدا ئه‌و‬ ‫كه‌ناڵه‌ی بكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ناوبراو ئه‌وه‌ی‬ ‫به‌ شابه‌نده‌ر ڕاگه‌یاندووه‌ كه‌ فه‌رمانی‬ ‫ده‌ستگیركردنی بۆ ده‌رچ��ووه‌ و ناتوانێ‌‬

‫بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ عێراق‪.‬‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ر ئ �ه‌و مه‌ترسییانه‌ی‬ ‫مشعان ج��ب��وری��دا‪ ،‬خ��ودی شابه‌نده‌ر‬ ‫كارئاسانیی بۆ ناوبراو كردووه‪ .‬ئه‌وه‌بوو‬ ‫مشعان گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ عێراق و سه‌ردانی‬ ‫به‌غدای پایته‌ختی كرد‪ ،‬بێئه‌وه‌ی كه‌س له‌‬ ‫گوڵ كاڵرتی پێ بڵێت‪ .‬ته‌نانه‌ت شابه‌نده‌ر‬ ‫شانازی به‌وه‌و ‌ه ده‌كات كه‌ خۆی ئامێره‌‬ ‫ته‌كنیكییه‌كانی كه‌ناڵه‌كه‌ی هیناوه‌ته‌وه‌ بۆ‬ ‫به‌غدا و ماڵه‌كه‌ی خۆیشی بۆ په‌خشكردنی‬ ‫كه‌ناڵه‌كه‌ ته‌رخان كردووه‌‪.‬‬ ‫س�ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌م پێشهات ‌ه سیاسی‬ ‫و یاسایی و ئه‌منییه‌‪( ،‬به‌یان) چه‌ند‬ ‫پرسیارێكی ئاڕاسته‌ی په‌رله‌مانتار خالید‬ ‫شوانی‪ ،‬سه‌رۆكی لیژنه‌ی یاسایی له‌‬

‫مشعان جبورى‬

‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق كرد‪.‬‬ ‫خالید شوانی پێیوایه‌ «مه‌به‌ست له‌‬ ‫هێنانه‌وه‌ی مشعان جبوری و كردنه‌وه‌ی‬ ‫كه‌ناڵه‌كه‌ی له‌ به‌غدا‪ ،‬دژایه‌تیكردنی‬ ‫ك��ورد و پشتگیركردن ل�ه‌ مالیكی و‬ ‫دژایه‌تیكردنی عه‌ره‌به‌كانی لیستی‬ ‫عێراقیه‌ و الوازكردنیان و دروستكردنی‬ ‫دووبه‌ره‌كیی ‌ه له‌ نێوانیاندا‪ ،‬به‌ تایبه‌تیش‬ ‫له‌و شارانه‌ی كه‌ لیستی عێراقیه‌ پله‌ی‬ ‫یه‌كه‌می تیایاندا به‌ده‌ستهێنا‪ ،‬وه‌ك‬ ‫تكریت و دیاله‌ و ئه‌نبار»‪ .‬ناوبراو‬ ‫وتیشی «ئێستا خۆتان ده‌یبینن ك ‌ه چۆن‬ ‫مشعان جبوری ب ‌ه ناوی ئاشكراكردنی‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌و ‌ه سووكایه‌تی به‌ نه‌یارانی‬ ‫مالیكی ده‌كات‪ ،‬به‌ تایبه‌ت سه‌ركرده‌كانی‬

‫عززەت شابەندەر‬

‫لیستی عێراقیه‌»‪.‬‬ ‫س�ه‌ب��اره‌ت به‌ ئه‌گه‌ری داخستنی‬ ‫كه‌ناڵه‌كه‌ش‪ ،‬خالید شوانی وتی «بڕیاری‬ ‫داخستنی ئه‌و كه‌ناڵه‌ چه‌ند هۆیه‌كی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌وانه‌ تا ئێستا مۆڵه‌تی ره‌سمییان‬ ‫وه‌رن �ه‌گ��رت��ووه‌‪ ،‬دوات��ری��ش ئ �ه‌و كه‌ناڵه‌‬ ‫ئاڕاسته‌كانی له‌ ده‌ره‌وه‌ی یاسان و هه‌وڵ‬ ‫بۆ دروستكردنی ئاژاوه‌ ده‌دا‪ ،‬بۆیه‌ ناكرێ‌‬ ‫ل ‌ه پرۆسه‌ی سیاسیی ئه‌مڕۆی عێراقدا ڕێگه‌‬ ‫به‌ كه‌سانێك بدرێت كه‌ مایه‌ی هه‌ڕەشه‌‬ ‫ب��ن ب��ۆ س �ه‌ر ئه‌منیه‌تی عێراقییه‌كان‬ ‫و دژای�ه‌ت��ی پرۆسه‌ی سیاسی بكه‌ن و‬ ‫هانی خه‌ڵ بده‌ن بۆ دژایه‌تیی نه‌یارانی‬ ‫حكومه‌ته‌كه‌ی مالیكی»‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی لیژنه‌ی یاسایی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫نوێنه‌رانی عێراق راشیگه‌یاند «هه‌ر‬ ‫ب ‌ه مه‌به‌ستی داخستنی ئ �ه‌و كه‌ناڵه‪،‬‬ ‫چه‌ند جارێك هێزێكی فه‌رمانده‌یی‬ ‫ئۆپه‌راسیۆنه‌كانی به‌غدا چوونه‌ته‌ به‌رده‌م‬ ‫كه‌ناڵه‌كه‌‪ ،‬به‌اڵم نوری مالیكی هه‌ڕە‌شه‌ی‬ ‫له‌و هێزانه‌ و هه‌ر هێزێك ك��ردوو ‌ه كه‌‬ ‫بچنه‌ ناو بینای كه‌ناڵه‌كه‌ بۆ داخستنی‪.‬‬ ‫تا ئێستاش س �ه‌ره‌ڕای ئه‌و پێشێلكارییه‌‬ ‫یاساییانه‌‪ ،‬كه‌ناڵی (الشعب) به‌رده‌وامه‌‬ ‫ل ‌ه دژایه‌تیكردنی كورد و لیستی عێراقیه‌‬ ‫و فه‌رمانی ده‌سته‌ی ئیتیسااڵتی عێراقیش‬ ‫جێبه‌جێ‌ ناكرێت»‪.‬‬

‫مه‌حمود عوسمان‪ :‬ئێران و مه‌رجه‌عه‌كان فشار ل ‌ه كورد و مالیكی ده‌كه‌ن‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫له‌ رۆژان���ی راب����ردوودا گۆڕە‌پانی‬ ‫سیاسیی عێراق و هه‌رێمی كوردستان‪،‬‬ ‫جموجوڵێكی ف���راوان و ب�ه‌رچ��اوی��ان‬ ‫ب � ‌ه خ��ۆی��ان �ه‌وه‌ بینی‪ ،‬مه‌به‌ست له‌و‬ ‫جموجواڵنه‌ش‪ ،‬تاووتوێكردن و هه‌وڵدان‬ ‫بوو بۆ دۆزینه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری قه‌یرانی‬ ‫ئه‌مدواییه‌ی عێراق‪ ،‬به‌ تایبه‌تیش له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‪.‬‬ ‫له‌ دیارترینی ئه‌و په‌ره‌سه‌ندنانه‌شی‬ ‫گۆڕە‌پانی سیاسیی عێراق به‌ خۆیه‌وه‌‬ ‫بینیونی‪ ،‬خاوبوونه‌وه‌ی گوتاری الیه‌نه‌‬ ‫سیاسییه‌ شیعه‌كانه‌‪ ،‬به‌ لیستی ده‌وڵه‌تی‬ ‫یاساشه‌وه‌‪ ،‬به‌ جۆرێك هه‌موو لێدوان و‬ ‫جموجوڵێكیان ب ‌ه ئاڕاسته‌ی چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫كێشه‌ و ته‌نگژە‌كانی ئه‌مدواییه‌یه‌‪ .‬له‌‬

‫الیه‌ك وه‌فدی سه‌رجه‌م كوتله‌كانی نێو‬ ‫هاوپه‌یامنیی نیشتامنیی شیعه‌كان به‌‬ ‫سه‌ردانێكی چه‌ند رۆژە‌ گه‌شتنه‌ شانشینی‬ ‫سعودیه‌‪ ،‬به‌ مه‌به‌ستی رازیكردنی ئه‌و‬ ‫واڵته‌ بۆ كۆتاییهێنان به‌ خۆپیشاندانی‬ ‫ناوچه‌ سوننییه‌كان‪ .‬له‌ الیه‌كی تریش‪،‬‬ ‫سه‌ردانییكردنی چه‌ند وه‌فدێكی شیعه‌كان‬ ‫دێت بۆ الی مه‌سعود بارزانیی سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێمی ك��وردس��ت��ان‪ ،‬ب �ه‌ مه‌به‌ستی‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی هه‌رێم و‬ ‫ناوه‌ند و گفتوگۆكردن له‌وباره‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫دكتۆر مه‌حمود عوسامن‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران له‌ هاوپه‌یامنی‬ ‫كوردستانی‪ ،‬سه‌باره‌ت ب ‌ه هۆكاره‌كانیی‬ ‫پشت ئه‌و جموجوڵه‌ سیاسییه‌ی عێراق‪،‬‬ ‫تایبه‌ت به‌ (به‌یان) رایگه‌یاند «هۆكاری‬ ‫ئه‌و نه‌رمییه‌ بۆ فشاری ئێران و فشاری‬

‫مه‌رجه‌عه‌ ئاینییه‌كانی شیعه‌ی عێراق‬ ‫ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ه‌وان ده‌ترسن ل�ه‌وه‌ی‬ ‫كێشه‌ی زیاتر له‌ نێوان كورد و شیعه‌دا‬ ‫دروس���ت ببێت‪ ،‬ئ���ه‌وان ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كان ئاسایی ببنه‌وه‌ و ئه‌و‬ ‫گرژییانه‌ نه‌مێنن‪ .‬ئه‌مه‌ ل ‌ه الی �ه‌ك‪ ،‬له‌‬ ‫الیه‌كی تریش هه‌ر ئه‌و الیه‌نان ‌ه فشاریش‬ ‫له‌سه‌ر كورد دروست ده‌كه‌ن‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی‬ ‫هه‌وڵ بده‌ن ئه‌و كێشانه‌ به‌ گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫الیه‌نی عێراقی چاره‌سه‌ر بكه‌ن»‪.‬‬ ‫هه‌رچی سه‌باره‌ت به‌ هه‌رێمیشه‌‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌ فشاری ئێران‪ ،‬رووبه‌ڕووی چه‌ند‬ ‫داوایه‌كی ئه‌مریكا و واڵتانی ئه‌وروپاش‬ ‫ب��ووەت �ه‌وه‌‪ ،‬به‌ مه‌به‌ستی دۆزی��ن�ه‌وه‌ی‬ ‫رێگه‌چاره‌یه‌ك بۆ كێشه‌كانی له‌گه‌ڵ‬ ‫ن��اوه‌ن��د‪ .‬قاسم مه‌شیخه‌تی ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێن ‌هران له‌ هاوپه‌یامنیی‬

‫كوردستانی‪ ،‬به‌ ئاژانسی هه‌واڵی مۆسكۆی‬ ‫راگه‌یاندووه‌ «كۆتایی ئه‌م مانگه‌ هه‌ولێر‬ ‫كۆنگره‌یه‌كی عێراقی له‌خۆ ده‌گرێت‪،‬‬ ‫كه‌ تیایدا كوتله‌ و ره‌وت �ه‌ سیاسییه‌كان‬ ‫كۆده‌بنه‌وه‌‪ ،‬به‌ تایبه‌تیش ئه‌وانه‌ی له‌‬ ‫حكومه‌ت و په‌رله‌مان ب �ه‌ش��دارن‪ ،‬به‌‬ ‫مه‌به‌ستی چاره‌سه‌ركردنی قه‌یرانی ئێستای‬ ‫عێراق»‪ .‬ناوبراو هه‌روه‌ها ئاماژە‌شی به‌وه‌‬ ‫داوه‌ كه‌ ئه‌و كۆنگره‌یه‌ به‌ ده‌ستپێشخه‌ریی‬ ‫بارزانی و له‌سه‌ر داوای ستیڤن بیكرۆفت‪،‬‬ ‫باڵیۆزی ئه‌مریكا له‌ عێراق‪ ،‬ده‌بێت‪.‬‬ ‫دك��ت��ۆر مه‌حمود ع��وس�مان ل �ه‌ ب��اره‌ی‬ ‫ناوه‌رۆكی ئه‌و كۆنگره‌یه‌وه‌ بۆ (به‌یان)‬ ‫ئاشكرای كرد «ئه‌وه‌ به‌ هه‌ڵه‌ وتراوه‌ كه‌‬ ‫ده‌ستپێشخه‌رییه‌كی له‌و شێوه‌یه‌ ده‌بێت‪.‬‬ ‫راسته‌ كه‌ فشار له‌سه‌ر هه‌رێم هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ی كۆتایی ئه‌م مانگه‌ ده‌به‌سرتێت‪،‬‬

‫كۆبوونه‌وه‌ی نێوان الیه‌نه‌كانی نه‌یاری‬ ‫مالیكییه‌‪ ،‬وه‌كو لیستی عێراقیه‌ و ئه‌حمه‌د‬ ‫چه‌له‌بی و ره‌وتی سه‌در‪ ،‬تیایدا باسی ئه‌م‬ ‫بارودۆخ ‌ه ده‌كه‌ن كه‌ ئایا چۆن چاره‌سه‌ری‬ ‫بۆ بدۆزرێته‌وه‌؟ هه‌روه‌ها ئایا سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێم ده‌ستپێشخه‌ریی بكات یان نا؟‬ ‫ئه‌وكاته‌ بڕیار ده‌درێت»‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی شایانی باسه‌‪ ،‬كۆبوونه‌وه‌كه‌ی‬ ‫هه‌ولێر له‌ ساڵی ‪ 2010‬كه‌ رێكه‌وتننامه‌ی‬ ‫ه �ه‌ول��ێ��ری ل��ێ��ك �ه‌وت �ه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌ هه‌مان‬ ‫ش��ێ��و ‌ه ل �ه‌س �ه‌ر داوای ئه‌مریكا و به‌‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ریی ب��ارزان��ی ب��وو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دوات���ر مالیكی به‌رهه‌مه‌كه‌ی خ��وارد‬ ‫و پ��ێ��ی�ه‌وه‌ پ��اب�ه‌ن��د ن��ه‌ب��وو‪ .‬ت��ۆ بڵێی‬ ‫ده‌ستپێشخه‌رییه‌كه‌ی ئه‌مجاره‌ش كه‌‬ ‫هه‌مان سه‌ره‌تای ئه‌وه‌ی پێشووی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌مان كۆتاییشی نه‌بێت؟!‬


‫‪7‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫گه‌نجه‌كه‌ی شاری سلێامنی بۆ خوێندن ڕۆیشت بۆ هیندستان و له‌ سووریا شه‌هید كرا‬

‫هاوكار‪ ،‬بۆ هاوكاریی بریندارانی سووریا گیانی به‌خشی‬ ‫پەیجور‪ :‬سه‌اڵح ساالر‬ ‫ڕۆژی سێشه‌مم ‌ه ‪ ،2013/2/12‬ل ‌ه‬ ‫هێرشی فڕۆكه‌كانی سه‌ر به‌شار ئه‌سه‌دی‬ ‫سه‌رۆككۆماری سووریا بۆسه‌ر فڕۆكه‌خانه‌ی‬ ‫(الجراح) ل ‌ه ش��اری (حه‌له‌ب)‪ ،‬گه‌نجێكی‬ ‫دانیشتووی شاری سلێامنی ب ‌ه ناوی هاوكار‬ ‫محه‌مه‌د خانه‌قینی‪ ،‬گیانی له‌ده‌ست دا‪.‬‬ ‫كوژرانی هاوكار ل ‌ه تۆڕەكانی ئینته‌رنێتدا‬ ‫ده‌نگۆی زۆری دای �ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ب ‌ه چیرۆكی‬ ‫جیاواز جیاواز‪ .‬ك ‌ه زۆرێك له‌و ه ‌هوااڵنه‌ی‬ ‫ورده‌كارییان تێدا نه‌كرابوو‪ ،‬بوون ‌ه مایه‌ی‬ ‫نیگ ‌هرانیی بنه‌ماڵه‌ی شه‌هید هاوكار‪.‬‬ ‫ه��اوك��ار م��ح �ه‌م �ه‌د‪ ،‬س��اڵ��ی ‪1988‬‬ ‫له‌دایكبووه‌‪ ،‬ل ‌ه منداڵییه‌و ‌ه قوتابیی مزگه‌وت‬ ‫ب��وو ‌ه و پابه‌ندی ت�� ‌هواوی ب ‌ه ئیسالمه‌وه‌‬ ‫هه‌بووه‪ .‬ل ‌ه زانكۆی سلێامنی‪ ،‬كۆلێژی زانست‪،‬‬ ‫به‌شی فیزیا‪ ،‬دوو قۆناغی بڕیوه‌‪ .‬دواتر وازی‬ ‫هێناو ‌ه و ڕۆشتوو ‌ه بۆ هیندستان ل ‌ه شاری‬ ‫به‌نگه‌لۆر ل ‌ه زانكۆی (راجیڤ غاندی) ده‌ستی‬ ‫ب ‌ه خوێندن كردوو ‌ه ل ‌ه به‌شی ده‌رمانسازی‪.‬‬ ‫مومئین زه‌‌ڵمی‪ ،‬خوێندكاری ماسته‌ر له‌‬ ‫ئه‌ده‌بیاتی ئینگلیزی ل ‌ه زانكۆی بانگه‌لۆر له‌‬ ‫هیندستان‪ ،‬ده‌رب��اره‌ی هاوكار محه‌مه‌د بۆ‬ ‫ڕۆژنامه‌ی (به‌یان) ده‌ڵێت «هاوكار چیرۆكێكی‬ ‫شیرین بوو ل ‌ه ده‌ستنوێژ و زیكر و نزا‪...‬‬ ‫ل ‌ه نیوه‌ی دووه‌می ساڵی ‪ ٢٠١١‬كاتێك به‌‬ ‫مه‌به‌ستی خوێندن گه‌شتین ‌ه شاری به‌نگه‌لۆری‬ ‫هیندستان‪ ،‬غه‌ریبی وای لێكردین كورده‌كان‬ ‫هه‌موومان ل ‌ه گه‌ڕەكێكی ئه‌و شار‌ه ب ‌ه ناوی‬ ‫(كالیاناگار) كۆ ببینه‌وه‪ .‬یه‌كێك له‌و ئێوارانه‌ی‬ ‫ك ‌ه ل ‌ه ده‌وری یه‌ك كۆبووبووینه‌وه‌‪ ،‬هاوكار‬ ‫هات ‌ه الم و خۆی ناساند‪ ،‬باسی یه‌ك دوو‬ ‫برای كرد ك ‌ه هاوڕێی من بوون‪ .‬ئه‌و ئێواره‌‬ ‫یه‌كه‌مین دیداری من و هاوكار و یه‌كه‌مین‬ ‫ئاشنایه‌تی و نزیكایه‌تیامن بوو»‪.‬‬ ‫ڕۆژنامه‌نووس كه‌مال چۆمانی‪ ،‬ك ‌ه له‌‬ ‫هه‌مان شار خوێندکاری ماسته‌ر‌ه ل ‌ه ئه‌ده‌بیاتی‬ ‫ئینگلیزی ل ‌ه زانكۆی به‌نگه‌لۆر‪ ،‬ده‌رب��اره‌ی‬ ‫ناسین و هه‌ڵسوكه‌وتی شه‌هید هاوكار بۆ‬ ‫ڕۆژنامه‌ی (به‌یان) ده‌ڵێت «ئه‌و كوڕێكی‬ ‫خوێنشیرین بوو‪ ،‬هه‌ستم ده‌كرد زۆر ژیانی‬ ‫خۆشده‌وێ و هیوا و خه‌ونی زۆری هه‌بوو‪.‬‬ ‫باوه‌ڕم ده‌كرد زۆر حه‌زی ل ‌ه مۆدێلی قژ و‬ ‫جلی مۆدێله‌‪ .‬ب ‌هڕاستییش وابوو‪ ،‬هه‌م زۆر قۆز‬ ‫بوو‪ ،‬به‌رد ‌هوام قژی جوان و جلی مۆدێل جوان‬ ‫و هه‌میش ‌ه ئوتووكراوی له‌به‌ردا بوو»‪.‬‬ ‫ڕۆژنامه‌نووس مومئین زه‌ڵمی دووپاتی‬ ‫ده‌ربڕینه‌كانی چۆمانی ده‌كاته‌و ‌ه و ئه‌وه‌‬ ‫ده‌خات ‌ه ڕوو ك ‌ه هاوكار كوڕێكی ئاكار به‌رز‬ ‫و ل ‌ه داڵ شیرین بووه‌‪ .‬زه‌ڵمی ده‌ڵێت «ئه‌و‬ ‫كوڕێكی خۆشڕوو و شه‌رمن و ڕەوش��ت‬ ‫ج��وان ب��وو‪ ،‬یانی هه‌ر ب ‌ه بینینی هه‌موو‬ ‫هه‌ست ‌ه جوانه‌كانت ال دروست ده‌بوون كه‌‬ ‫هه‌ر مرۆڤێك پێی خۆش ‌ه ل ‌ه هاوڕێیه‌كی‪،‬‬ ‫یان دۆستێكی یاخود ئازیزێكیدا هه‌بن‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی ماوه‌یه‌كی كه‌م ل ‌ه نێوان یه‌كرت‬ ‫ناسین و كۆتا دیدارماندا تێپه‌ڕی‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هاوكار خۆی سه‌ملاند‪ .‬هاوكار كوڕێكی ل ‌ه داڵ‬ ‫شیرین بوو‪ ،‬ڕووخسارێكی جوان و پرچێكی‬ ‫درێژ و زۆربه‌ی جار كابۆیه‌كی ل ‌ه پێدا بوو و‬ ‫جامه‌دانییه‌كی ل ‌ه گه‌ردنی ده‌ئااڵند»‪.‬‬ ‫هاوكار محه‌مه‌د ل ‌ه تۆڕی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫فه‌یسبووك الپه‌ڕەیه‌كی تایبه‌تی هه‌بوو‪ ،‬له‌وێ‬ ‫گوزراشت و ده‌ربڕینه‌كانی باڵوكردوونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ك ‌ه له‌گه‌ڵ هه‌مان وته‌كانی زه‌ڵمی و چۆمانی‬ ‫یه‌كده‌گرنه‌وه‌‪ .‬بۆ منوون ‌ه له‌و واڵه‌ی خۆیدا‬ ‫پۆستێكی داناو ‌ه و نووسیویه‌تی «ل ‌ه هه‌ر‬ ‫شوێنێك سته‌ملێكراوێك هه‌بێت‪ ،‬ئه‌و ‌ێ واڵتی‬ ‫منه‌»‪.‬‬ ‫ل ‌ه كۆمێنتێكدا ب ‌ه سوعبه‌ته‌و ‌ه له‌باره‌ی‬ ‫خاوه‌نی قسه‌كه‌وه‌‪ ،‬نووسیویه‌تی «هی خۆمه‌‪،‬‬ ‫كاتی خۆیشی چێ گیڤارا ئه‌و قسه‌ی ل ‌ه من‬

‫دزیو ‌ه و ل ‌ه یاده‌وه‌رییه‌كانیدا نووسیویه‌تی»‪.‬‬ ‫شه‌هید هاوكار به‌پێی نووسینه‌كانی‬ ‫خ��ۆی ل� ‌ه الپ���ه‌ڕە تایبه‌تییه‌كه‌یدا‪ ،‬ئ�ه‌وه‌‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت ك ‌ه ئه‌و قۆناغی منداڵیی به‌‬ ‫خۆشرتین قۆناغ زانیوه‌‪ .‬حه‌زی ل ‌ه خواردنی‬ ‫قارچك بووه‌‪ .‬لیۆ میسیی ب ‌ه باشرتین یاریزان‬ ‫ل ‌ه مێژووی تۆپی پێد‌ا زانیوه‌‪ .‬باوه‌ڕی به‌وه‌‬ ‫هه‌بوو ‌ه ك ‌ه دوعا و پاڕانه‌و ‌ه ده‌بێت ‌ه هۆی‬ ‫گۆڕینی ڕووداوه‌كان‪.‬‬ ‫ڕۆژنامه‌نووس مومئین زه‌ڵمی‪ ،‬هاوڕێی‬ ‫نزیكی هاوكار بوو ‌ه و یاده‌وه‌ریی شیرینی ئه‌و‬ ‫ده‌خاته‌و ‌ه ڕوو‪ .‬الیه‌نی دینداری و تاعه‌تی‬ ‫ئه‌و باس ده‌كات ك ‌ه چۆن بینویه‌تی ل ‌ه یه‌كێك‬ ‫ل ‌ه مزگه‌وته‌كانی شاری به‌نگه‌لۆر سه‌رقاڵی‬ ‫نزا و پ��اڕان�ه‌و ‌ه ب��ووه‪ .‬هه‌روه‌ها هه‌میشه‌‬ ‫هه‌وڵی داو ‌ه سیامی كوردێتیی خۆی پیشان‬ ‫بدات ئه‌گه‌ر ب ‌ه جامانه‌یه‌كیش بێت‪ .‬ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێت «ده‌یان جار ده‌میبینی ل ‌ه نوێژەكانیدا‬ ‫ئارامی و ته‌قوا و خشوعی لێ ده‌باری‪ ،‬چه‌ند‬ ‫ڕۆژێك كاتێك كاتژمێر ده‌ی س ‌هرله‌به‌یانی ڕێم‬ ‫ده‌كه‌وت ‌ه مزگه‌وت‪ ،‬هاوكارم ده‌بینی ب ‌ه كوڵ‬ ‫دوعای ده‌كرد و ب ‌ه ده‌سته‌كانی ده‌موچاوی‬ ‫بچووك ده‌كرده‌وه‌‪ .‬ل ‌ه دوایین نوێژی ت ‌هراویح‬ ‫ك ‌ه پێكه‌و ‌ه ل ‌ه مزگه‌وتی (یوسف) ئه‌نجامامن‬ ‫دا‪ ،‬ك ‌ه چه‌ند ڕۆژێك دوای ئه‌و ‌ه كۆتا دیداری‬ ‫من و هاوكار بوو‪ ،‬هاوڕێیان هه‌موو شاهیدی‬ ‫خشوعی زۆری هاوكاریان ل ‌ه نوێژەكانیدا دەدا‪.‬‬

‫هاوكار چیرۆكێكی شیرین بوو ل ‌ه ده‌ستنوێژ‬ ‫و زیكر و نزا‪ ...‬جامه‌دانیی ‌ه كورد ‌هوارییه‌كه‌ی‬ ‫سیامیه‌كی جوانی كوردی و هه‌ستێكی ڕۆشنی‬ ‫نیشتیامنپه‌روه‌رییان پێدابوو»‪.‬‬ ‫كاتێك سته‌می ڕژێمی به‌شار ئه‌سه‌د‬ ‫ب�ه‌و شێوه‌ی ‌ه ب�ه‌رب�ڵاو ده‌بێت و ت � ‌هواوی‬ ‫میدیاكانی جیهان داگیر ده‌كات‪ ،‬ك ‌ه ڕۆژانه‌‬ ‫دیمه‌نی سه‌دان و ه ‌هزاران كوژراو و بریندار‬ ‫باڵوده‌بنه‌وه‌‪ ،‬ئیرت ئه‌و ‌ه کاریگەریى ل ‌ه ناخی‬ ‫ئه‌و خوێندكاره‌ی به‌شی ده‌رمانناسیدا ده‌كات‬ ‫و ویژدانی ده‌جووڵێنێت‪ ،‬پاش ت ‌هواوكردنی‬ ‫كۆرس و پێدانی ماوه‌ی پشوو‪ ،‬هاوكار خۆی‬ ‫ده‌پێچێته‌و ‌ه و ل ‌ه ژیانی ناو زانكۆ و خوێندنه‌وه‌‬ ‫به‌ر‌ه و ناو ئاگر و بارووت ده‌ڕوات‪ ،‬ئەمه‌ش‬ ‫وه‌ك ئه‌ركێكی ئایینی و مرۆڤایه‌تی‪ ،‬تا له‌‬ ‫سووريا تیامری ئه‌و هه‌موو بریندار‌ه بكات كه‌‬ ‫ڕۆژان ‌ه ل ‌ه میدیاكانه‌و ‌ه ده‌یبنین‪.‬‬ ‫مومئین زه‌ڵ��م��ی ده‌ڵ��ێ��ت «ئ��اگ��ادری‬ ‫س �ه‌ف �ه‌ری ن �ه‌ب��ووم ب��ۆ س��وری��ا‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌‬ ‫زۆرب��ه‌ی یه‌كرت بینینه‌كامندا ك ‌ه ل ‌ه ماڵی‬ ‫ئێم ‌ه یان به‌شه‌ناوخۆیی خۆیان و یاخود‬ ‫ل ‌ه به‌رده‌رگای مزگه‌وت یه‌كامن ده‌بینی‪،‬‬ ‫هێنده‌ی ده‌ك�را ڕاوێژمان ب ‌ه یه‌ك ده‌كرد‪.‬‬ ‫باسی سه‌فه‌رێكی تری بۆ كردبووم بۆ یه‌كێك‬ ‫ل ‌ه واڵت ‌ه ئه‌ورووپییه‌كان ك ‌ه ب ‌ه نیاز بوو به‌‬ ‫سه‌فه‌رێكی یه‌ك مانگی بڕوات‪ ،‬كه‌چی بۆی‬ ‫ڕێك نه‌كه‌وت‪ .‬به‌اڵم له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ك ‌ه دوو‬

‫مانگ پێش سه‌فه‌ری ئه‌و بۆ سووریا من‬ ‫گ ‌هڕابوومه‌و ‌ه كوردستان و ل ‌ه كاتی سه‌فه‌ریدا‬ ‫بۆ سووریا ل ‌ه یه‌ك دووربووین‪ ،‬ئاگاداری ئه‌و‬ ‫سه‌فه‌ره‌ی نه‌بووم»‪.‬‬ ‫برایه‌كی شه‌هید هاوكار بۆ ڕۆژنامه‌ی‬ ‫به‌یان ك ‌ه نه‌یویست ناوی بهێنین‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫«هاوكاری برام هه‌ر ل ‌ه منداڵییه‌و ‌ه خاوه‌نی‬ ‫هه‌ستێكی زۆر ئینسانی ب��وو‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫جار له‌م ه���ه‌ورازه‌ی الی ماڵی خۆمان له‌‬ ‫گه‌ڕەكی خه‌بات كاتێك ده‌یبینی پیاوێك پاڵ‬ ‫عه‌ره‌بانه‌یه‌كه‌و ‌ه ده‌نێت‪ ،‬ده‌چوو هاوكاریی‬ ‫ده‌ك��رد‪ .‬ئه‌و هه‌ڵگری ناوه‌كه‌ی خۆی بوو‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه كاتێك ئه‌و خوێنڕێژییه‌ی سووریای‬ ‫بینی‪ ،‬بڕیاری دا وه‌ك هه‌ستێكی مسوڵامنانه‌‬ ‫و ئینسانان ‌ه بچێت بۆ سووریا و تیامری ئه‌و‬ ‫برینداران ‌ه بكات‪ .‬شه‌هیدی برام زۆر دڵناسك‬ ‫بوو‪ ،‬زۆر حه‌زی ب ‌ه هاریكاريی خه‌ڵك بوو‪ .‬له‌‬ ‫ناو ‌هڕاستی مانگی یازده‌ی ساڵی ڕابوردووه‌وه‌‬ ‫له‌وێ خه‌ریكی ئه‌و ئه‌رك ‌ه ئینسانییه‌ی خۆی‬ ‫بوو تا ڕۆژی ‪ 2/12‬ب ‌ه ده‌ستی ڕژێمی سووریا‬ ‫شه‌هید كرا»‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه پاڵنه‌ری ڕۆشتنی هاوكار‬ ‫بۆ ناو مه‌ترسی و ئاگر و ئاسنی ژێر ده‌ستی‬ ‫ڕژێمی به‌شار ئه‌سه‌د‪ ،‬مومئین زه‌ڵمی ده‌ڵێت‬ ‫«ئه‌و ‌ه پرسیارێكی ساده‌ی ‌ه و وه‌اڵمێكی ڕوونی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬چونك ‌ه جگ ‌ه ل ‌ه هه‌ستێكی ئینسانی و‬ ‫پاڵنه‌رێكی ئیامنی‪ ،‬هیچ هۆكارێكی تر وا له‌‬

‫مرۆڤ ناكات كۆلێجی پزیشكی جێبهێڵێت‬ ‫و بڕوات ‌ه ناو ب�ه‌ره‌ی جه‌نگ‪ .‬هاوكار وه‌ك‬ ‫گه‌نجێكی پڕ حه‌ماسی شوێنكه‌وتووی ڕێبازی‬ ‫پێغه‌مبه‌ر (دروودی خوای لێبێت)‪ ،‬دیار‌ه به‌‬ ‫بینینی ئه‌و كوشتار‌ه زۆره‌ی ڕژێمی سووریا‬ ‫ل ‌ه مسوڵامنانی ئه‌و واڵته‌‪ ،‬هه‌ستی ئیامنیی‬ ‫جوواڵو ‌ه و ڕێگه‌ی جیهادی گرتووه‌ت ‌ه به‌ر»‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌باره‌ی دوادی��داری �ه‌و ‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫هاوڕێیه‌ی‪ ،‬زه‌ڵمی ده‌ڵێت «كۆتا شه‌وی یه‌كرت‬ ‫بینینامن هاوكار ب ‌ه هه‌ڵسوكه‌وت ماڵئاوایی‬ ‫لێكردم‪ ،‬ئه‌گه‌رچی كاتێك یه‌كامن ماچ كرد‬ ‫و من گ ‌هڕامه‌و ‌ه كوردستان‪ ،‬ب ‌ه هیوای یه‌كرت‬ ‫بینینه‌و ‌ه ل ‌ه یه‌كرت جیابووینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هاوكار‬ ‫ئه‌و شه‌و ‌ه زۆر شتی وت‪ ،‬هه‌ڵسوكوته‌كانی له‌‬ ‫كاتی گواستنه‌وه‌ی كه‌لوپه‌له‌كه‌ی ماڵی ئێمه‌‬ ‫بۆ به‌ش ‌ه ناوخۆییه‌كه‌ی خۆیان‪ ،‬ك ‌ه ب ‌ه سێ‬ ‫كاروانی ئۆتۆمبێل ‌ه بچووكه‌ك ‌ه گواستامنه‌وه‪‌،‬‬ ‫په‌یامی ماڵئاواییان ده‌دا‪ ..‬هاوكار كوڕێكی‬ ‫گه‌ور‌ه بوو‪ ،‬گه‌نجێكی ورد و ڕەوشتبه‌رز بوو»‪.‬‬ ‫خان ‌هواده‌ی هاوكار ل ‌ه گه‌ڕەكی خه‌بات‬ ‫ل ‌ه شاری سلێامنی نیشته‌جێن و له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‬ ‫كوڕەكه‌یان بۆ خوێندن بۆ واڵتێك ڕۆشتوو ‌ه و‬ ‫كه‌چی ل ‌ه واڵتێكی دیك ‌ه كوژراوه‪ .‬به‌اڵم زۆر‬ ‫ب ‌ه ئارام و ڕازیین به‌و قه‌ده‌ره‌‪ ،‬خان ‌هواده‌ی‬ ‫محه‌مه‌د خانه‌قینی بۆ ڕۆژنامه‌ی به‌یان وتیان‬ ‫«هاوكار یه‌ك ساڵ ‌ه ڕۆشتوو ‌ه بۆ خوێندن له‌‬ ‫واڵتی هیندستان‪ .‬ئێستاش ك ‌ه شه‌هید بووه‌‪،‬‬

‫ئێم ‌ه شانازيی پێو ‌ه ده‌كه‌ین‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و وه‌كو‬ ‫مسوڵامنێك و وه‌كو كوردێك ڕۆشتوو ‌ه بۆ كاری‬ ‫ئینسانی و خێرخوازی‪ ،‬بۆ ئ�ه‌وه‌ی تیامری‬ ‫برینداره‌كان بكات ك ‌ه دژی سته‌مكاریی به‌شار‬ ‫ئه‌سه‌د ڕاپه‌ڕیون‪ .‬هاوكار موڵكی هه‌موو‬ ‫كوردێك و هه‌موو مسوڵامنێكه‌‪ ،‬موڵكی هیچ‬ ‫حزب و الیه‌نێكی دیاریكراو نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و‬ ‫سه‌ر ب ‌ه هیچ حزبێك نه‌بووه‌»‪.‬‬ ‫وه‌سێتنامه‌كه‌ی هاوكار باسێكی زۆری‬ ‫ناو میدیاكانه‌‪ ،‬برایه‌كی هاوكار بۆ ڕۆژنامه‌ی‬ ‫به‌یان‪ ،‬ئه‌و كاته‌ی ئه‌و قسه‌ی ده‌گێڕایه‌و ‌ه له‌‬ ‫ناخه‌و ‌ه ده‌كواڵ و ب ‌ه دڵی پڕ و پاش كه‌مێك‬ ‫بێده‌نگی و دڵته‌نگی و دڵۆپ ‌ه فرمێسكێك‪،‬‬ ‫وتی «هاوكار به‌ر له ‌ماوه‌یه‌ك ته‌له‌فۆنی بۆ‬ ‫ماڵه‌و ‌ه كردوو ‌ه و وتویه‌تی‪ :‬خه‌ونم بینیو ‌ه من‬ ‫شه‌هید ده‌بم‪ ،‬وه‌سێتم وای ‌ه ن ‌ه بۆم بگرین‪ ،‬نه‌‬ ‫پرسه‌م بۆ دابنێن‪ ،‬ن ‌ه ڕەشپۆشییم بۆ بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌وشێوه‌ی ‌ه ڕۆژی سێشممه‌ی ڕابووردووتر‬ ‫‪ 2/12‬ل ‌ه فڕۆكه‌خانه‌ی (الجراح) ل ‌ه (حه‌له‌ب)‬ ‫ب ‌ه زمانی ب ‌ه ڕۆژووه‌و ‌ه شه‌هید كرا»‪.‬‬ ‫په‌یجی شۆرشی سووریا دژی به‌شار‬ ‫ئه‌سه‌د (الثور‌ة السوری ‌ة ضد بشار األسد)‬ ‫ه ‌هواڵی شه‌هیدكرانی هاوكار محه‌مه‌دی‬ ‫باڵوكرده‌و ‌ه و نووسیبووی‪ :‬شه‌هیدبوونی‬ ‫گه‌نجێكی كورد ب ‌ه ناوی هاوكار محه‌مه‌د‪،‬‬ ‫ك ‌ه وازی لە خوێندنه‌كه‌ی هێنا بۆ چاره‌سه‌ری‬ ‫برینداران هات ‌ه سووریا‪ ،‬لێر‌ه شه‌هیدكرا»‪.‬‬ ‫هاوكار ل ‌ه الپه‌ڕە تایبه‌تییه‌كه‌ی خۆی‬ ‫ل ‌ه تۆڕی كۆمه‌اڵیه‌تیی فه‌یسبووك‪ ،‬له‌باره‌ی‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی ژی��ان چیی ف��ێ��رك��ردووه‌‪ ،‬وه‌اڵم��ی‬ ‫داوه‌ت�ه‌و ‌ه و ده‌ڵێت «سه‌ربه‌رز بم ل ‌ه ژیان‬ ‫و ته‌نیا ل ‌ه خودا برتسێم‪ ،‬ته‌نیا پشت ب ‌ه خوا‬ ‫ببه‌ستم»‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌م چه‌ند دێ��ڕەی به‌‬ ‫زمانی عه‌ره‌بی نووسیوه‌‪ ،‬ك ‌ه چه‌یجی شۆڕشی‬ ‫سووریاش باڵوی كردووه‌ته‌وه‌‪« ،‬إن الطريق‬ ‫طويل‪ ،‬وأثنا‌ء السري عىل هذا الطريق ّ‬ ‫ميل من‬ ‫َ‬ ‫ميل‪ ،‬ويسقط من يسقط‪ ،‬ويرتاجع من يرتاجع‪،‬‬ ‫وييأس من ييأس‪ ،‬وتبقى حفنه مؤمنة؛ تصرب‬ ‫لاَ مر ربها‪ ،‬وتصمد َل�اَل� وا‌ء الطريق‪ ،‬ومشقة‬ ‫الجهاد‪ ،‬حتى إذا شاء الله؛ فتح عىل عباده‪،‬‬ ‫وهو خري الفاتحني»‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا ه��اوك��ار محه‌مه‌د وه‌ك‬ ‫گ��وزراش��ت��ێ��ك ب � ‌ه ڕووب���ه‌ڕووب���وون���ه‌وه‌ی‬ ‫سته‌مكاران ل ‌ه ‪ 2012/9/24‬وێنه‌ی كه‌ڤه‌ری‬ ‫فه‌یسبووكه‌كه‌ی ك���ردوو ‌ه ب ‌ه (هاوه‌اڵنی‬ ‫ئه‌شكه‌وت) و ل ‌ه دوای ئه‌و واده‌یه‌و ‌ه هیچی‬ ‫دیكه‌ی دانه‌بزاندووه‌‪ .‬دواین وێنه‌ی خۆیشی‬ ‫ل ‌ه سه‌فاره‌تی عێراق ل ‌ه هیندستان داب ‌هزاندووه‌‬ ‫ل ‌ه ‪.»2012/8/16‬‬ ‫برایه‌كی هاوكار بۆ ڕۆژنامه‌ی به‌یان‬ ‫وتی «هاوكاری برام ساڵی ‪ 1988‬له‌دایكبووه‌‬ ‫و زۆر پابه‌ندی ئایینی ئیسالم بوو ‌ه و هه‌میشه‌‬ ‫هه‌موو دوو شه‌مم ‌ه و پێنجشه‌ممه‌یه‌ك‬ ‫به‌ڕۆژوو بووه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌و سێشه‌ممه‌یه‌ش‬ ‫ك ‌ه شه‌هید كرا‪ ،‬هه‌ر به‌ڕۆژوو بوو»‪.‬‬ ‫ڕۆژنامه‌نووس كه‌مال چۆمانی ده‌ڵێت‬ ‫«زۆر رۆژانی جومع ‌ه یه‌كرتمان ده‌بینی‪ .‬یان‬ ‫ل ‌ه بازاڕ و سوپه‌رماركێت یه‌كرتمان ده‌بینی‪،‬‬ ‫من زۆر باش نه‌مده‌ناسی‪ ،‬به‌اڵم ب ‌هڕاستی‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی ه� ‌هواڵ��ی مه‌رگی ئ�ه‌و زۆر‬ ‫ئازاری دام‪ .‬من ئه‌و ‌ه ساڵ و نیوێك ‌ه لێره‌م‪،‬‬ ‫زۆر ه ‌هواڵی مردنم بیستوون‪ ،‬به‌اڵم بیستنی‬ ‫ه ‌هواڵی ئ�ه‌و دۆست ‌ه زۆر كاریگه‌ر بوو‪،‬‬ ‫من ئێستا هه‌ر ئه‌وه‌ند ‌ه ده‌ڵێم‪ :‬خۆزگ ‌ه له‌‬ ‫نزیكه‌و ‌ه مبناسییایه‌»‪.‬‬ ‫مومئین زه‌ڵمییش ده‌ڵێت «ته‌مه‌ننا‬ ‫ده‌كه‌م ئه‌وه‌ی دڵی ده‌یویست پێی گه‌شتبێت‪،‬‬ ‫ك� ‌ه ش �ه‌ه��اده‌ت و گه‌شتنی ب� ‌ه دی��داری‬ ‫شه‌هیدان بوو‪ ،‬خوای گه‌ور‌ه لێت خۆش بێ‬ ‫و پله‌ی به‌رزی شه‌هاده‌تت ب ‌ه نسیب بووبێ‬ ‫هاوكار گیان ‪ ...‬ئینشائه‌ڵاڵ له‌و گه‌نجانه‌یت له‌‬ ‫ڕۆژی دواییدا له‌ژێر سایه‌ی ڕەحمه‌تی خوادا‬ ‫حه‌رش ده‌كرێی ‪ ...‬مەئوات به‌هه‌شت بێت»‪.‬‬


‫‪6‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫«به‌هۆی یه‌ك عه‌لی مه‌حموود ناوه‌وه‌‪ ،‬نزیکەى ‪ 150‬کەس له‌ پاسپۆرت بێبه‌ش كراون»‬

‫ئه‌وه‌ی ناوی عومه‌ر سه‌لیم بێت‪ ،‬له‌ پاسپۆرت سه‌لیم نابێت‬ ‫په‌یجور‪ :‬محه‌مه‌د جه‌مال‬ ‫عومه‌ر سه‌لیم عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬نارساو به‌ مه‌ال‬ ‫خالید‪ ،‬هاوواڵتییه‌كی دانیشتووی شاری‬ ‫سلێامنییه‌‪ ،‬به‌ هۆی له‌یه‌كچوونی ناوی‬ ‫دوانیی له‌گه‌ڵ كه‌سێكی دیكه‌ كه‌ بڕیاری‬ ‫له‌سێداره‌دانی بۆ ده‌رچووه‌‪ ،‬له‌ سلێامنی‬ ‫ڕێگه‌ی ده‌ركردنی پاسپۆرتی لێده‌گیرێت و‬ ‫له‌ سه‌ردانی پاسپۆرتی به‌غدایشدا ده‌ستگیر‬ ‫ده‌كرێت و ‪ 22‬رۆژ (‪ 1/22‬تا ‪ )2/11‬له‌‬ ‫به‌ندیخانه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ی و ‌هزاره‌ت��ی‬ ‫ناوخۆ و به‌ندیخانه‌ی پۆلیسی ساڵحیه‌‪،‬‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‪ .‬ناوبراو سه‌رگوزشته‌ی خۆی‬ ‫بۆ (به‌یان) ده‌گێڕێته‌وه‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫پاسپۆرتی سلێامنیش ده‌ڵێت «هه‌وڵامن بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی ئەو كێشانه‌ داوه‌»‪.‬‬ ‫عومه‌ر سه‌لیم‪ ،‬چیرۆكی ڕووداوه‌ك��ه‌ی‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ گێڕایه‌وه‌ «له‌ ده‌وروب �ه‌ری‬ ‫مانگی ‪ 12‬خه‌ریكی ده‌رهێنانی پاسپۆرت‬ ‫ب��ووم له‌ سلێامنی‪ ،‬له‌ دوایین شوێنی‬ ‫جه‌وازات كه‌ ژووی سێ‌ بوو‪ ،‬پێیان وتم‬ ‫ناوه‌كه‌ت موشابیهه‌‪ ،‬وتم چاره‌سه‌ری‬ ‫چییه‌؟ ن��اردی��ان��م ب��ۆ الی ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ر‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ریش نووسی بۆ به‌شی یاسا هه‌ر‬ ‫له‌ناو جه‌وازاتی سلێامنی‪ ،‬له‌وێش داوای‬ ‫سوره‌ت قه‌یدی باوكم و خۆمیان لێكردم‪.‬‬ ‫دوای بردنی سوره‌ت قه‌ید‪ ،‬وتیان‪ :‬خۆمان‬ ‫ئاگادارت ده‌كه‌ینه‌وه‌‪ .‬دوای نزیكی ‪15‬‬ ‫ڕۆژێ��ك‪ ،‬خێزانم چووبوو پاسپۆرته‌كه‌ی‬ ‫وه‌ربگرێته‌وه‌ و چووبوو بۆ به‌شی یاسا‪،‬‬ ‫وتبوویان مامه‌ڵه‌كه‌ی هاتووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌سه‌ری ن���وورساوه‌ ده‌بێت سه‌ردانی‬ ‫جه‌وازاتی گشتی بكات له‌ به‌شی (منع) له‌‬ ‫به‌غدا‪ ،‬خێزانیشم وتبووی ئه‌گه‌ر د ‌هزانن‬ ‫شتێكی تێدایه‌‪ ،‬ناچێت‪ .‬وتبوویان شتێكی‬ ‫وا نییه‌‪ ،‬به‌ڵگه‌كانی خۆی ته‌سلیم ده‌كات‪،‬‬ ‫پاشان به‌راودی ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ ناوه‌كه‌ی‬ ‫دیكه‌دا و كۆتایی دێت و ده‌گه‌ڕێته‌وه‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت وتبوویان ده‌توانێت وه‌كاله‌تێك‬ ‫بۆ كه‌سێك بكاته‌وه‌ و خۆی نه‌چێت»‪.‬‬ ‫ناوبراو درێژەی به‌ باسه‌كه‌ دا و وتی «له‌‬ ‫‪ 1/21‬چووم بۆ به‌غدا‪ ،‬له‌ ‪ 1/22‬چوومه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ب ‌هرایه‌تیی ج���ه‌وازات‪ ،‬له‌وێش‬ ‫سه‌ردانی چه‌ند شوێنێكم كرد و له‌ كۆتا‬ ‫شوێندا هه‌موو شته‌كانیان له‌ فایلی‬ ‫جه‌وازه‌كه‌م لێكرده‌وه‌ و نوورساوێكیان‬ ‫پێدام بۆ (ئاسایشی كاروباری ناوخۆ)‪،‬‬ ‫كه‌ چوومه‌ ئ�ه‌وێ‪ ‌،‬بێئاگا ل�ه‌وه‌ی ئه‌وێ‌‬ ‫سه‌ره‌تای ڕاگرتنم بوو‪ ،‬وتیان ئیرت خۆت‬ ‫ناتوانی بڕۆیت‪ ،‬ده‌بێت خۆمان بتبه‌ین»‪.‬‬ ‫عومه‌ر ئاماژە ب �ه‌وه‌ ده‌ك��ات هه‌ر له‌و‬ ‫ڕۆژەدا ڕەوانه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی‬ ‫ناوخۆیان ك��ردووه‌‪ ،‬ده‌شڵێت «له‌وێش‬ ‫دوای لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی زۆر‪ ،‬ده‌ركه‌وت‬ ‫كه‌سێك له‌ هه‌ولێر داوای له‌سه‌ر عومه‌ر‬ ‫سه‌لیم ناوێك تۆمار كردووه‌‪ ،‬ته‌نیا هه‌ر‬ ‫ئه‌و دوو ناوه‌شی زانیوه‌ كه‌ له‌ هه‌ولێره‌ و‬ ‫گوایه‌ ده‌ستی هه‌یه‌ له‌ ئه‌نفالیان‪ ،‬زانیاریی‬ ‫زیاتری له‌سه‌ر نه‌درابوو‪ ،‬لێكۆڵینه‌وه‌ش‬ ‫ته‌نیا ئه‌وه‌نده‌یان ده‌زانی‪ ،‬ده‌یانوت ئێمه‌‬ ‫تۆ ناناسین‪ ،‬تۆ عومه‌ر سه‌لیمیت‪ .‬ئه‌و نه‌‬ ‫ناوی دایكی هه‌بوو‪ ،‬نه‌ موالیدی هه‌بوو‪،‬‬ ‫من له‌وێش وتم چۆن دوو ناو موتابه‌قه‌‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ به‌ هه‌زاران كه‌س تووشی‬ ‫كێشه‌ ده‌ك���ات‪ ،‬نابێت ن��اوی سێیه‌می‬ ‫هه‌بێت؟ وت��ی��ان ئ��ه‌وه‌ ل�ه‌ ده‌س�ه‌اڵت��ی‬ ‫ئێمه‌دا نییه‌ و حاكم فه‌رمانی ده‌ركردووه‌‬ ‫له‌ ‪2008‬دا به‌ غیابی و فه‌رمانه‌كه‌ش‬ ‫له‌سێداره‌دانه‌»‪.‬‬ ‫له‌ ب��اره‌ی ئ��ه‌وه‌ی دوای ئ�ه‌و ڕاگرتنه‪.‬‬ ‫چی ب ‌هرانبه‌ر ك��راوه‌ و چ��ۆن درێ��ژەی‬ ‫به‌ چ��اره‌س �ه‌ری كێشه‌كه‌ی داوه‌؟ ئه‌و‬ ‫هاوواڵتییه‌ ك��ورده‌ ده‌ڵێت «وتیان دوو‬ ‫ڕێگات هه‌یه‌ بۆ الچوونی ناوه‌كه‌ت‪،‬‬

‫نووسراو و‬ ‫بڕیارەکانى‬ ‫دادگاى بااڵى‬ ‫تاوانەکانى عێراق‬ ‫تایبەت بە‬ ‫مەسەلەى عومەر‬ ‫سەلیم عەبدوڵاڵ‬

‫ی�ه‌ك�ه‌م ده‌ت��ده‌ی��ن� ‌ه ده‌س��ت �ه‌ی نه‌زاه ‌ه‬ ‫(ڕیشه‌كێشكردنی به‌عس) بۆ ئ�ه‌وه‌ی‬ ‫بزانین له‌ سه‌رده‌می حكومه‌تی به‌عسدا‬ ‫سه‌رباز بووه‌‪ ،‬جاش بووه‌‪ ،‬ده‌ستی هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫له‌وێ‌ ڕەوانه‌ی دادگای بااڵی تاوانه‌كانت‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬ل�ه‌وێ‌ كۆتایی به‌ ئیشه‌كه‌ت‬ ‫دێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ ته‌نیا به‌ زاره‌كی خۆشه‌»‪.‬‬ ‫ناوبراو باس له‌وه‌ ده‌ك��ات كه‌ به‌ هۆی‬ ‫هاوكاریی هه‌ندێك كه‌سه‌وه‌ توانیویه‌تی‬ ‫ب�ه‌دواداچ��وون بۆ كێشه‌كه‌ی بكات‪ ،‬كه‌‬ ‫ڕەنگه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌ی نه‌ناسیایه‌‪ ،‬به‌‬ ‫ته‌واوی بێسه‌ر و شوێن ده‌بوو‪ ،‬وه‌ك خۆی‬ ‫ده‌ڵێت «كه‌سانێك بوون زۆر به‌ ده‌ممه‌وه‌‬ ‫بوون و هاوكار بوون‪ ،‬وه‌ك حاجی نیزام‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر له‌ و ‌هزاره‌تی كۆچ و كۆچبه‌ران‪،‬‬ ‫كاك یاسین حه‌سه‌ن له‌ كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪،‬‬ ‫كه‌ پێشرت وه‌زی��ری ده‌وڵ��ه‌ت ب��ووه‌‪ ،‬له‌‬ ‫ڕێگه‌ی ئه‌وانیشه‌وه‌ به‌ڕێوه‌به‌ری گشتیی‬ ‫دادگای بااڵی تاوانه‌كان»‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ قسه‌كردنی ئه‌و كه‌سانه‌ی‬ ‫دۆس��ی��ه‌ك��ه‌ی ن���اوب���راوی���ان بینیوه‌‪،‬‬ ‫هه‌ڵوێستیان چۆن بووه‌‪ ،‬عومه‌ر سه‌لیم‬ ‫ده‌ڵێت «ده‌یانوت تۆ زوڵمت لێكراوه‌ و‬ ‫ده‌بوو قه‌ره‌بوو بكرایتایه‌ته‌وه‌‪ ،‬نه‌ك به‌م‬ ‫شێوه‌یه‌ بێت»‪ .‬له‌ درێ��ژەی گێڕانه‌وه‌ی‬ ‫به‌سه‌رهاته‌كه‌شیدا ئاماژە به‌وه‌ ده‌كات‬ ‫ك�ه‌ ل�ه‌ دوای ش �ه‌ش ڕۆژ زیندانی له‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی و ‌هزاره‌تی ناوخۆ‪ ،‬فایله‌كه‌یان‬

‫ڕەوانه‌ی ده‌سته‌ی نه‌زاهه‌ كردووه‌‪ ،‬له‌وێش‬ ‫ناردوویانه‌ بۆ پۆلیس بۆ دادگایی كردن‪،‬‬ ‫ده‌شڵێت «دوای شه‌ش حه‌وت ڕۆژیش له‌‬ ‫پۆلیس‪ ،‬ته‌سلیمی دادگای بااڵی تاوانه‌كان‬ ‫كرام‪ ،‬پاش لێكۆڵینه‌وه‌یش له‌وێ‪ ‌،‬حاكم‬ ‫ب��ڕی��اری بێتاوانیی منی ده‌رك���رد‪ ،‬به‌م‬ ‫به‌ڵگانه‌‪ ،‬یه‌كه‌م‪ :‬من له‌ ‪1985‬ە‌وه‌ له‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ بووم تا دوای ڕووخانی ڕژێم له‌‬ ‫كوردستاندا‪ .‬دووه‌م‪ :‬ئه‌و ناوه‌ی بڕیاره‌كانی‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ركراوه‌‪ ،‬تۆمه‌تبار بووه‌ به‌ جاش‬ ‫و سه‌رباز و ئه‌وانه‌‪ ،‬من له‌وانه‌ش به‌ری‬ ‫بووم‪ .‬سێیه‌م‪ :‬له‌ نه‌زاهه‌ش پاك بووم‪ .‬بۆیه‌‬ ‫دادگای بااڵی تاوانه‌كانیش فه‌رمانی الدانی‬ ‫ڕێگریی سه‌فه‌ره‌كه‌ی ده‌ركرد و ڕەوانه‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتی پاسپۆرتیان كرد و‬ ‫گ ‌هڕامه‌وه‌ بۆ سلێامنی»‪.‬‬ ‫ل�������ه‌ب�������اره‌ی‬ ‫مامه‌ڵه‌كردنی‬ ‫پ��ۆل��ی��س و‬ ‫به‌رپرسانی‬ ‫ئ����������ه‌و‬ ‫شوێنا نه‌ی‬ ‫ن��اوب��راوی‬ ‫ل��ێ��ب��ووه‌‪،‬‬ ‫ع����وم����ه‌ر‬ ‫ده‌ڵ�����ێ�����ت‬ ‫«مامه‌ڵه‌كردنم‬ ‫ل���ه‌ وه‌زاره‌ت�����ی‬

‫ن��اوخ��ۆ زۆر ب��اش ب��وو‪ ،‬ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ كه‌سێك بوو به‌ ناوی موقه‌ده‌م‬ ‫به‌شار‪ ،‬كه‌سێكی باش بوو‪ ،‬جێگره‌كه‌ی‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌ك��ردم‪ ،‬ڕێگه‌یان‬ ‫ده‌دا ت �ه‌ل �ه‌ف��ون ب��ك �ه‌م‪ .‬ل �ه‌ پۆلیسی‬ ‫ساڵحیه‌ش شه‌وان ڕێگه‌یان ده‌دا ته‌له‌فون‬ ‫بۆ م��اڵ�ه‌وه‌ بكه‌م‪ ،‬ته‌نانه‌ت لیژنه‌ له‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانه‌وه‌ هات بۆ سه‌ردانی‬ ‫به‌ندییه‌كان و له‌ مه‌سه‌له‌كانیان ده‌پرسی‪،‬‬ ‫له‌ منیشیان پرسی‪ ،‬كه‌ بۆم باسكردن‪ ،‬وتیان‬ ‫ته‌نانه‌ت حه‌قی ئه‌وه‌ نییه‌ راشبگیرێیت‪.‬‬ ‫ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری به‌ندیخانه‌كه‌شی بانگ‬ ‫كرد‪ ،‬وتی وه‌ك به‌ندیی مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫مه‌كه‌ن»‪ .‬سه‌باره‌ت به‌و خه‌ڵكانه‌شی‬ ‫كه‌ له‌و به‌ندیخانان ‌ه بینیونی‪ ،‬وتی «له‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی وه‌زاره‌ت��ی ناوخۆ چه‌ندین‬ ‫جۆری به‌ندكراوی تێدا بوو‪ ،‬له‌وانه‌ تۆمه‌تی‬ ‫(تیرۆر‪ ،‬قاعیده‌‪ ،‬به‌ جلی سه‌ربازییه‌وه‌‬ ‫خه‌ڵك ڕفاندن‪ ..‬هتد)‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫پۆلیس به‌ زۆری به‌ندكراوه‌كانی‬ ‫ده‌س��ت�ه‌ی ن�ه‌زاه�ه‌ ب��وو‪ ،‬له‌ لیوا‬ ‫و عه‌قید و نه‌قیب و ‪ ..‬هتد به‌‬ ‫تۆمه‌تی به‌رتیل و كه‌مته‌رخه‌می‬ ‫و چه‌ندین تۆمه‌تی دیكه‌»‪ .‬له‌‬ ‫باره‌ی بارودۆخی به‌ندكراوه‌كانی‬ ‫دی��ك �ه‌ش �ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ام��اژەی ب��ه‌وه‌ دا‬ ‫«ب���ارودۆخ���ی���ان له‌‬ ‫پۆلیس باش‬

‫بوو‪ ،‬ته‌له‌فونیان ده‌ك��رد‪ ،‬هه‌فته‌ی دوو‬ ‫ڕۆژ سه‌ردانییان هه‌بوو‪ ،‬نانیان بۆ ده‌هات‪.‬‬ ‫له‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی و ‌هزاره‌تی ناوخۆش باسی‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی��ان ده‌ك��رد ك ‌ه پێشرت زۆر خراپ‬ ‫بووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی به‌ عه‌قڵی مرۆڤدا نه‌هاتووه‌‬ ‫ڕووی داوه‌‪ .‬خه‌ڵك هه‌بووه‌ ب ‌ه مردوویی‬ ‫لێره‌ براوه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێستا باشه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئه‌و لیوایه‌ی به‌رپرس بوون‪ ،‬هه‌ر‬ ‫هه‌موویان گۆڕاون‪ ،‬به‌اڵم ئێستاش سه‌ردان‬ ‫و ته‌له‌فون نییه‌»‪.‬‬ ‫له‌ كۆتاییشدا عومه‌ر سه‌لیم كه‌ ته‌نیا‬ ‫تۆمه‌تی ئ �ه‌وه‌ ب��ووه‌‪ ،‬ناوه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌سێكی دیكه‌ هاوشێو ‌ه ب��ووه‌‪ ،‬وتی‬ ‫«ئ �ه‌م واڵت��ه‌ی ئێمه‌ له‌یه‌كچووی دوو‬ ‫ناوی زۆر تێدایه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌م عومه‌ر‬ ‫سه‌لیمه‌‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ش زوڵمێكه‌ ده‌كرێت‪،‬‬ ‫هه‌ر كه‌سێك بگیرێت‪ .‬زۆر ب ‌ه قورسی‬ ‫له‌سه‌ری ده‌كه‌وێت و ناڕەحه‌ت ڕزگاری‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ته‌نیا چاره‌یه‌كیش رزگاری بكات‪،‬‬ ‫دوو شته‌‪ ،‬یه‌كه‌م‪ :‬پاك بێت له‌ ده‌سته‌ی‬ ‫نه‌زاهه‌ و به‌شداریی جاشیه‌تی و سه‌ربازی‬ ‫و به‌عسییه‌تی نه‌بێت‪ .‬دووه‌م‪ :‬كابرای‬ ‫سكااڵكار بانگ بكه‌ن‪ ،‬كه‌ ئه‌مه‌ ئه‌و عومه‌ر‬ ‫سه‌لیمه‌یه‌‪ ،‬یان نا؟ ئه‌مه‌ش له‌وانه‌یه‌ به‌‬ ‫ساڵێك ته‌واو نه‌بێت‪ .‬بۆیه‌ هه‌ركه‌سێك‬ ‫ن��اوی عومه‌ر سه‌لیمه‌‪ ،‬با ه�ه‌وڵ بدات‬ ‫چاره‌سه‌ری بكات‪ ،‬به‌اڵم به‌ نه‌زانی تێی‬ ‫بكه‌وێت‪ ،‬به‌ ڕاستی زۆر مه‌ترسیداره‌»‪.‬‬

‫له‌ درێ��ژەی به‌دواداچوونی (به‌یان)دا‪،‬‬ ‫سه‌ردانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی پاسپۆرتی‬ ‫سلێامنیامن كرد‪ ،‬عه‌مید ساڵح عوسامن‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری پاسپۆرت‪ ،‬پێی ڕاگه‌یاندین‬ ‫«ناوی له‌یه‌كچوو یه‌كێكه‌ له‌ كێشه‌كانی‬ ‫ه�ه‌م��وو پ��ارێ��زگ��اك��ان‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش كاتێك‬ ‫دروس��ت ده‌بێت كه‌ ناوێك موتابیقه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ چه‌ندین ن��او‪ ،‬ئ�ه‌و ن��اوه‌ش كه‌‬ ‫ڕێگریی س�ه‌ف�ه‌ری ل�ه‌س�ه‌ره‌ له‌ ڕووی‬ ‫یاساوه‌‪ ،‬واده‌ك��ات سیستمه‌كه‌ ڕێگه‌ی‬ ‫پێنادات»‪ .‬له‌باره‌ی هۆكاری ئه‌وه‌ی كه‌‬ ‫بۆچی عێراق ده‌توانێت ب�ه‌و شێوازه‌‬ ‫ڕێگریی له‌و ناوانه‌ بكات؟ عه‌مید ساڵح‬ ‫وت��ی «سێرڤه‌ری هه‌موو پارێزگاكانی‬ ‫عێراق و سه‌فاره‌ته‌كانیش ل ‌ه به‌غدایه‌ و‬ ‫یه‌ك بانكی زانیاری هه‌یه‌‪ ،‬له‌وێش به‌شی‬ ‫قه‌ده‌غه‌ی سه‌فه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ ئێمه‌ له‌‬ ‫كۆبوونه‌وه‌ی فه‌رمیی به‌ڕێوه‌به‌ره‌كان‬ ‫قسه‌مان كردووه‌‪ ،‬چه‌ند جاریش ئاگاداری‬ ‫به‌غدامان كردووه‌‪ ،‬ئه‌و كێشانه‌ چاره‌سه‌ر‬ ‫ب��ك�ه‌ن‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش ب�ه‌ ه��ۆی ئ���ه‌وه‌ی له‌‬ ‫دادگاكان ناوه‌كان به‌ زانیاریی ته‌واوه‌‬ ‫نانێردرێن‪ ،‬جگ ‌ه له‌ ناوی سیانی‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫ناوی دایك و موالید به‌ ڕۆژ و مانگه‌وه‌‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی به‌و شێوه‌یه‌ داخڵ‬ ‫بكرێت‪ ،‬ئه‌و كات ‌ه له‌گه‌ڵ ناوه‌كانی تر‬ ‫له‌یه‌كچوو نابێت»‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری پاسپۆرتی سلێامنی باسی له‌‬ ‫هه‌وڵه‌كانیان كرد‪ ،‬بۆ ڕێگریی له‌و حاڵه‌تانه‌‬ ‫و وتی «ئێمه‌ وه‌ك پاسپۆرتی سلێامنی هیچ‬ ‫زانیارییه‌ك وه‌رناگرین‪ ،‬ئه‌گه‌ر ناوی سیانی‬ ‫نه‌بێت و زانیارییه‌كانی ت�ه‌واو نه‌بێت‪.‬‬ ‫ن��وورساوی��ش�مان بۆ هه‌موو فه‌رمانگه‌‬ ‫و دادگاكانی سلێامنی ك���ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌ به‌غداوه‌ قه‌ده‌غه‌ی سه‌فه‌ری‬ ‫له‌سه‌ره‌ و خراوه‌ته‌ سێرڤه‌ره‌كه‌وه‌‪ ،‬ده‌ڵێن‬ ‫ئێمه‌ش خه‌ریكین چاره‌سه‌ری بكه‌ین‪،‬‬ ‫به‌اڵم تا ئێستا چاره‌سه‌ر نه‌كراوه‌»‪ .‬ناوبراو‬ ‫منوونه‌یه‌كی دیكه‌ی هێنایه‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه هه‌مان‬ ‫كێشه‌ی لێكچوونی ن��اوی هه‌یه‌‪ ،‬وتی‬ ‫«ئێمه‌ ناوی دیكه‌شامن الیه‌‪ ،‬بۆ منوونه‌‬ ‫عه‌لی مه‌حمود ع�ه‌زاوی��ی�ه‌‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫سه‌ركردایه‌تیی هه‌رێمیی حزبی به‌عسی‬ ‫هه‌ڵوه‌شاوه‌یه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌سڵی به‌عقوبه‌یه‌‪ ،‬من‬ ‫‪ 150‬ناوم الیه‌ عه‌لی مه‌حموده‌‪ ،‬زۆربه‌ی‬ ‫زۆری��ان به‌و هۆیه‌وه‌ بێبه‌ش ب��وون له‌‬ ‫پاسپۆرت»‪.‬‬ ‫یاسین ح��ه‌س��ه‌ن‪ ،‬وه‌زی����ری پێشووی‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت و ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تیی‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمیی كوردستان‪ ،‬یه‌كێك‬ ‫ب��ووه‌ ل �ه‌و كه‌سانه‌ی هه‌وڵی داوه‌ بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی عومه‌ر سه‌لیم‬ ‫عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬ده‌ڵێت «ئه‌و عومه‌ر سه‌لیم‬ ‫ناوه‌ی كه‌ ڕێگریی سه‌فه‌ری له‌سه‌ر بوو‪،‬‬ ‫تاوانباره‌ به‌ ئه‌نجامدانی چه‌ند كاری‬ ‫تێكده‌رانه‌‪ ،‬كه‌ كه‌سێكی كوردی خه‌ڵكی‬ ‫هه‌ولێره‌‪ ،‬ناوه‌كه‌ی ته‌نیا لێكچوونێك‬ ‫ب��وو‪ .‬ئێمه‌ ئاگادارمان كردنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئ �ه‌وان ڕێوشوێنی یاساییان گرته‌ به‌ر‪،‬‬ ‫ب ‌ه داخ �ه‌وه‌ ئه‌و ماوه‌یه‌ له‌ به‌ندیخانه‌‬ ‫مایه‌وه‌‪ ،‬كێشه‌كه‌ی چووه‌ دادگای بااڵی‬ ‫تاوانه‌كانی عێراق‪ ،‬به‌دواداچوومنان بۆ‬ ‫كرد‪ ،‬خۆم چوومه‌ وه‌زاره‌تی ناوخۆ و له‌‬ ‫ڕێی وه‌كیلی وه‌زیر و چه‌ند به‌رپرسێكی‬ ‫بااڵی وه‌زاره‌ت��ه‌وه‌‪ ،‬قسه‌م له‌گه‌ڵ كردن‪،‬‬ ‫وتیان ئه‌م پیاوه‌ بێتاوانه‌‪ ،‬ته‌نیا ئه‌وه‌نده‌یه‌‬ ‫كه‌ ناوه‌كه‌ی لێکچووه‌‪ ،‬به‌اڵم مه‌سه‌له‌كه‌ی‬ ‫درێ���ژەی كێشا‪ ،‬دوای هه‌وڵێكی زۆر‬ ‫ئ��ازاد ب��وو»‪ .‬ئ�ه‌و به‌رپرسه‌ی كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی ئ �ه‌وه‌ی به‌ جێی سه‌رنج زانی‬ ‫كه‌ «خه‌ڵكانێكی دیكه‌ی زۆر هه‌ن له‌و‬ ‫به‌ندیخانانه‌ن‪ ،‬ڕەنگه‌ هه‌مان كێشه‌ی‬ ‫ئ�ه‌وی��ان هه‌بێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم هه‌یه‌ حه‌وت‬ ‫هه‌شت مانگه‌ لێی نه‌پررساوه‌ته‌وه‌»‪.‬‬


‫‪9‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫پێشكه‌وتووترین ئاژانسی هه‌واڵ‬ ‫ژنان ناتوانن بۆ ‪ 38‬سه‌عات زیاتر نهێنییه‌ك ‌ه بپارێزن‬ ‫و‪ :‬مه‌تین‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌كی ن��وێ ئه‌و‬ ‫ده‌س��ت��ه‌واژە‌ی��ه‌ی س�ه‌مل��ان��دووه‌‬ ‫ك���ه‌ ده‌ڵ���ێ���ت‪ :‬ژن����ان ك�ه‌م�تر‬ ‫نهێنی ده‌پ���ارێ���زن‪ .‬ب��ه‌ الی‬ ‫ك �ه‌م �ه‌وه‌ ئ �ه‌م زانیارییه‌ الی‬ ‫میرسییه‌كان باوه‌ڕپێكراوە‪.‬‬ ‫ئ����ه‌م ت��وێ��ژی��ن��ه‌وه‌ی��ه‌‬ ‫سه‌ملاندوویه‌تی ژنانی‬ ‫م���ی�س�ری ن���ات���وان���ن‬ ‫پ����ارێ����زگ����اری ل�ه‌‬

‫نهێنییه‌كان بكه‌ن له‌ ‪ 38‬سه‌عات زیاتر‪،‬‬ ‫دوای ئه‌و كاته‌ نهێنییه‌كه‌ ده‌یدركێنن‪،‬‬ ‫ت �ه‌ن��ان �ه‌ت الی ئ���ه‌و ك �ه‌س��ان �ه‌ش كه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیدار نین‪ .‬هه‌روه‌ك لە رۆژنامه‌ی‬ ‫سه‌فیری لوبنانیدا ئاماژە‌ی پێكراوه‌‪.‬‬ ‫(م��ارگ��ری��ت ب���اول)ی مامۆستای‬ ‫زانستی كۆمه‌ڵناسی له‌ زانكۆی میشیگانی‬ ‫ئه‌مریكی‪ ،‬له‌ توێژینه‌وه‌یه‌كدا دووپاتی‬ ‫ده‌ك��ات��ه‌وه‌‪ ،‬ك �ه‌ ناونیشانه‌كه‌ی به‌م‬ ‫شێوه‌یه‌یه‌‪( :‬ژن‪ ،‬پێشكه‌وتووترین ئاژانسی‬ ‫هه‌واڵی جیهان)‪.‬‬ ‫ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌سه‌ر ‪500‬‬

‫ژنی میرسیی ئاماده‌كراوه‌ كه‌ ته‌مه‌نیان‬ ‫ل �ه‌ ن��ێ��وان ‪ 18‬ت��ا ‪ 60‬س��اڵ��ی��دا ب��ووه‌‪،‬‬ ‫ده‌ریخستووه‌ كه‌ ‪ 25%‬دانیان ب�ه‌وه‌دا‬ ‫ناوه‌ كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ناتوانن‬ ‫نهێنی بپارێزن‪ ،‬هه‌رچه‌ند زۆر تایبه‌ت و‬ ‫ترسناكیش بێت‪.‬‬ ‫توێژینه‌وه‌كه‌ روونیكردووه‌ته‌وه‌ كه‌‬ ‫ژنانی میرسی به‌ زۆری نهێنی له‌ الی‬ ‫كه‌سانێك باس ده‌كه‌ن كه‌ په‌یوه‌ندییان‬ ‫به‌ باسه‌كه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬یان له‌ بازنه‌یه‌كی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیی تردان‪ .‬سه‌رباری ئه‌وه‌ش كه‌‬ ‫له‌ ‪ 10‬كچ نۆیان خۆیان به‌ شایانی متامنه‌‬

‫ده‌زانن‪ ،‬به‌اڵم هه‌میشه‌ نهێنی‬ ‫باڵوده‌كه‌نه‌وه‌‪ .‬یه‌ك له‌سه‌ر‬ ‫سێی ژنان هه‌ست ب ‌ه تاوان‬ ‫ده‌كه‌ن كاتێك نهێنییه‌ك باس‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫توێژینه‌وه‌كه‌ ئاماژە‌ی‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ كردووه‌ كه‌ موبایل و‬ ‫ئینته‌رنێت پشكی گه‌وره‌یان‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌ ل �ه‌ ب�ڵاوك��ردن��ه‌وه‌ی‬ ‫نهێنیدا‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪ :‬ماڵپه‌ڕی ده‌وایر‬

‫ئه‌و شه‌وه‌ی پوری نیوه‌ی ئه‌م حكومه‌ت ‌ه مرد‪!..‬‬ ‫سەریاس محەمەد‬ ‫ئ��ی��س�ماع��ی��ل ب���ۆ خ��ۆم��ی‬ ‫ده‌گێڕایه‌وه‌‪:‬‬ ‫دایكم له‌ الی پورم مابووه‌وه‌‪،‬‬ ‫پورم نه‌خۆش بوو له‌ نه‌خۆشخانه‌ی‬ ‫فریاكه‌وتنی سلێامنی‪ .‬ئێواره‌ كه‌‬ ‫به‌جێم هێشنت‪ ،‬وتم‪ :‬دایه‌ گیان من‬ ‫دوو مۆبایلم هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ یه‌كێكیان‬ ‫با الی تۆ بێت‪ ،‬خوانه‌خواسته‌ شتێك‬ ‫بوو یه‌كڕاست ته‌له‌فۆنم بۆ بكه‌‪.‬‬ ‫ئیسامعیل وتی‪ :‬ئێواره‌ ڕێكوپێك‬ ‫گ �ه‌ڕام �ه‌وه‌ بۆ م��اڵ �ه‌وه‌‪ ،‬تا كاتی‬ ‫خه‌وتن هه‌ر خۆم په‌یوه‌ندیم پێوه‌‬ ‫ده‌كردن و وه‌زع له‌ باشیدا بوو‪.‬‬ ‫تومه‌ز به‌ره‌به‌یان سه‌عات (‪،)4‬‬ ‫پوری به‌ ره‌حمه‌تی خوا ده‌چێت و‬

‫به‌ڵێ‪.‬‬ ‫‪ +‬ئێوه‌ كاك ئیسامعیلن؟‬ ‫ـ به‌ڵێ‪ ،‬فه‌رموو‪.‬‬ ‫‪ +‬وه‌اڵ كاكه‌ پورتان ئه‌مری خوای‬ ‫كردووه‌ و له‌ نه‌خۆشخانه‌ی فریاكه‌وتنه‌‬ ‫له‌ سلێامنی‪.‬‬ ‫ ئاخر ئه‌م ‌ه چۆن ده‌بێت و من‬‫پورم لێره‌یه‌ ل ‌ه هه‌ولێر و ساغ و سه‌لیمه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌یان هیچ ئ �ه‌و ده‌رن �ه‌چ��وو‪،‬‬ ‫په‌رستاره‌كه‌ ده‌ڵ��ێ‪ :‬دای � ‌ه گیان ناوی‬ ‫منداڵێكی ترتم پێ بڵێ‪ ،‬دایه‌ش ده‌ڵێ‪:‬‬ ‫ده‌ی ته‌له‌فۆن بۆ (چنوور)ی كچم بكه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ده‌گه‌ڕێت به‌ مۆبایله‌كه‌دا و‬ ‫چنوور ناوێك ده‌دۆزێ��ت��ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مجار‬ ‫ئه‌ندام په‌رله‌مانێك ده‌رچ��وو (ت��ووت‪..‬‬ ‫تووت)‪.‬‬ ‫ـ به‌ چاوی خه‌واڵوه‌وه‌‪ ،‬خوای ‌ه خێر‬ ‫بێت‪ ..‬ئه‌لوو‪.‬‬

‫ماڵئاوایی یه‌كجاره‌كی ده‌كات‪ ،‬دایكیشی‬ ‫به‌و وه‌زع��ه‌وه‌ (دی��اره‌ خوێنده‌وارییش‬ ‫نییه‌)‪ ،‬ناچار په‌نا ده‌باته‌ به‌ر په‌رستارێك‬ ‫و مۆبایله‌كه‌ی ده‌داتێ و ده‌ڵێ‪« :‬به‌ساقه‌‬ ‫به‌ كوڕە‌كه‌م بڵێ پ��ورت ئه‌مری خوای‬ ‫كردووه‌»‪ ،‬په‌رستاره‌كه‌ش ده‌ڵێ‌ «كوڕە‌كه‌ت‬ ‫ناوی چییه‌؟»‪ ،‬دایه‌ ده‌ڵێ (ئیسامعیل)‪،‬‬ ‫ده‌ی خۆ ڕوونه‌ كه‌س ناو و ژماره‌ی خۆی‬ ‫له‌ مۆبایلی خۆیدا نانووسێت‪ ،‬له‌ هه‌موو‬ ‫هه‌ستیارتر (ئیسامعیل) ڕۆژنامه‌نووسه‌‬ ‫و مۆبایله‌كه‌ی پڕپڕە‌ له‌ ناوی وه‌زیر و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر و ئه‌م شتانه‌‪ ..‬په‌رستاره‌كه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێت (ئیسامعیل) ناوێك ده‌بینێته‌وه‌‬ ‫و به‌و سه‌عات چواری به‌ره‌به‌یانه‌ په‌نجه‌ی‬ ‫پیاده‌نێت و (توووت تووت)‬ ‫تومه‌ز به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتییه‌ له‌‬ ‫هه‌ولێر‪.‬‬ ‫ـ خوایه‌ به‌م شه‌وه‌ خێر بێت‪ ..‬ئه‌لوو‬

‫نابیناکان چۆن خه‌ون ده‌بینن؟‬ ‫دڵشاد ساڵح‬ ‫ه��ه‌ر مرۆڤێكی ئاسایی ك ‌ه‬ ‫خ��اوه‌ن��ی چ��او بێت و دن��ی��ا به‌‬ ‫جوانییه‌كه‌ی خ��ۆی ببینێت‪ ،‬ئیرت‬ ‫ئ�ه‌و هه‌موو شتانه‌ی كه‌ ب ‌ه ڕۆژ‬ ‫ده‌یانبینێت‪ ،‬له‌مێشكدا تۆمار‬ ‫ده‌بن و دواتر له‌ خه‌وندا دووباره‌‬ ‫ده‌یانبینێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم نابینایه‌ك كه‌ به‌‬ ‫‌كوێری له‌دایك ده‌بێت‪ ،‬ئه‌وا بێگومان‬ ‫خه‌وی ئه‌و جۆرێكی دیكه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫وێنه‌ی ئه‌م ژیانه‌ ل ‌ه هزریدا تۆمار‬ ‫نییه‌‪ .‬هه‌ر وه‌ك زانایه‌كی نابینا به‌‬ ‫ناوی (سیسال تارابیها) كه‌ هه‌ر به‌‬

‫نابینایی له‌دایك ب��ووه‌‪ ،‬ده‌ڵێت «من‬ ‫ده‌زانم ئه‌م كه‌ونه‌ پێكهاتوه‌ له‌شاخ و‬ ‫ده‌ریا و مرۆڤ و ئاژە‌ڵ و‪..‬هتد‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ن��ازان��م ئ��اژە‌ڵ ڕە‌نگی‬ ‫چۆنه‌ و قه‌باره‌كه‌ی چه‌نده‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫گوێم له‌ ده‌نگیان بووه‌‪،‬‬ ‫دامناوه‌ ك ‌ه ئاژە‌ڵ‬ ‫ش��ێ��وه‌ی��ه‌ك��ه‪‌،‬‬ ‫ژم��اره‌ی��ه‌ك��م‬ ‫له‌سه‌ر داناوه‌‪،‬‬ ‫ده‌زان��م شاخ‬ ‫ش��ت��ێ��ك��ی‬ ‫نه‌جواڵوه ‪‌،‬‬ ‫ب������ه‌اڵم‬

‫وێنه‌ی واقیعیی شاخم له‌ال گه‌اڵڵ ‌ه‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬بۆیه‌ شێوه‌یه‌ك و ژماره‌یه‌كم‬ ‫بۆ ش��اخ دان���اوه‌‪ ،‬بۆیه‌ كاتێك خه‌و‬ ‫به‌ ئ��اژە‌ڵ‪ ،‬یا شاخه‌و ‌ه ده‌بینم‪،‬‬ ‫شتێكی لێڵ و ن���اڕوون‬ ‫ده‌بینم‪ ،‬چونكه‌ نازانم شاخ‬ ‫چۆنه‌‪ ،‬هه‌ر به‌ حیساباتی‬ ‫خۆم وێنه‌م له‌ هزری‬ ‫خۆمدا كردووه‌‪.‬‬ ‫ب��ۆی�ه‌ خه‌ونی‬ ‫ئ��ێ��م�ه‌ی نابینا و‬ ‫چ����اوس����اغ����ان‬ ‫ز ۆ ر ی‬ ‫جیاوازه‌‪.‬‬

‫وێنە‬ ‫جیهانییەکان‬ ‫ئا‪ .‬الس هەورامى‬

‫ئ �ه‌وه‌ی ل ‌ه وێنه‌كه‌دا ده‌رده‌كه‌وێت‪،‬‬ ‫پاپۆڕی (یو ئێس ئێس ئه‌ریزۆنا)ی ئه‌مریكییه‌‬ ‫ل ‌ه ب�ه‌ن��ده‌ری پێرڵ ه��ارب�ه‌ر‪ ،‬ك ‌ه ل ‌ه دوای‬ ‫هێرشی كتوپڕی یابانییه‌كان بۆ س�ه‌ری‪،‬‬ ‫تێكوپێك شكێرنا و ئاگری تێبه‌ربوو‪.‬‬ ‫هێرشكردن ‌ه سه‌ر پێرڵ هاربه‌ر‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هێرش ‌ه ئاسامنیی ‌ه كتوپڕ ‌ە بوو ك ‌ه هێزی‬ ‫ده‌ریایی ئیمپراتۆریه‌تی یابانی ل ‌ه رۆژی‬ ‫‪ 1941/12/7‬ب ‌ه شێوه‌یه‌كی كتوپڕ كردیه‌‬ ‫سه‌ر ئه‌و كه‌شتیگه‌ل ‌ه ئه‌مریكییه‌ی ل ‌ه بنكه‌ی‬ ‫ده‌ری��ای��ی ل ‌ه ب�ه‌ن��ده‌ری پێرڵ ه��ارب�ه‌ر‪ ،‬له‌‬

‫تێبینی‪ :‬ڕووداوه‌كه‌ ڕاسته‌قینه‌یه‌ و‬ ‫ناوه‌كان خوازراون‪.‬‬

‫ساڵی یه‌كه‌می هاوسه‌رگیری‬ ‫و‪ .‬جهانگیر ئه‌حمه‌د‬ ‫ژن و م��ێ��رد پ��اش ب�ه‌س�ه‌رب��ردن��ی‬ ‫م���اوه‌ی هه‌نگوینی‪ ،‬ده‌ش��ێ��ت تووشی‬ ‫هه‌ندێك کێشە ببنه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش گه‌ر له‌‬ ‫بیریدا نه‌بیت‪ ،‬رێگای خۆیان ده‌گ��رن و‬ ‫گه‌وره‌ ده‌بن‪ .‬ده‌ست به‌ ساڵی یه‌كه‌می‬ ‫هاوسه‌رگیرییه‌وه‌ بگره‌ به‌ جوانی‪ ،‬ده‌بێته‌‬ ‫گره‌نتی ژیانێكی خۆش‬ ‫پ��س��پ��ۆڕان��ی ك��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ی چه‌ند‬ ‫رێگایه‌گت ده‌ده‌نێ بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ‬ ‫ساڵی یه‌كه‌مدا‪:‬‬ ‫ـ دوركه‌وتنه‌وه‌ له‌ تۆخكردنه‌وه‌ی‬ ‫خاڵه‌ الوازه‌كانی به‌رامبه‌ر‪.‬‬

‫هێرشكردن بۆ سه‌ر پێرڵ هاربه‌ر‬ ‫دورگه‌ی هاوای ل ‌ه زه‌ریای هێمن‪ ،‬كه‌ناری‬ ‫گرتبوو‪ .‬ئه‌و هێرش ‌ه رێڕە‌وی مێژووی گۆڕی‬ ‫و بوو ‌ه مایه‌ی به‌شدارییكردنی ئه‌مریكا له‌‬ ‫جه‌نگی دووه‌می جیهانییدا‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م هێرشه‪ ،‬جگ ‌ه ل � ‌ه ژم��اره‌ی �ه‌ك‬ ‫ژێ��رده‌ری��ای��ی ب��چ��ووك‪ 353 ،‬ف��ڕۆك�ه‌ش‬ ‫به‌شدارییان تێدا ك��رد‪ .‬زیانه‌كانی ك ‌ه له‌‬ ‫ئه‌مریكاش كه‌وتن‪ ،‬بریتیبوون ل ‌ه نغرۆبوونی‬ ‫چوار پاپۆڕی جه‌نگی‪ ،‬له‌گه‌ڵ تێكشكانی‬ ‫چوار پاپۆڕی تر‪ ،‬هه‌روه‌ها تێكشكاندنی‬ ‫‪ 188‬فڕۆكه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه جگ ‌ه له‌وه‌ی بوو ‌ه مایه‌ی‬

‫‪ +‬ئێوه‌ چنوور خانن؟‬ ‫ـ به‌ڵێ‪ ،‬ئه‌وم‪.‬‬ ‫‪ +‬ده‌ی پ��ورت��ان ق �ه‌زاوب �ه‌اڵی‬ ‫ئێوه‌ی بردووه‌ و له‌ نه‌خۆشخانه‌ی‬ ‫فریاكه‌وتنه‌ له‌ سلێامنی‪.‬‬ ‫‪ +‬ئاخر خوشكێ‪ ،‬من هه‌ر پورم‬ ‫نییه‌ له‌ ئه‌سڵدا‪ ،‬ئه‌مه‌ چۆن ده‌بێت؟‬ ‫ئیرت سه‌رتان نه‌یه‌شێنم به‌و‬ ‫ش��ه‌وه‌ ه��ه‌ر ب��ه‌و ج��ۆره‌ ت��ا كاكه‌‬ ‫ئیسامعیل ده‌دۆزنه‌وه‌‪ ،‬ته‌له‌فۆن بۆ‬ ‫نیوه‌ی مه‌سئوله‌كانی ئه‌م حكومه‌ته‌‬ ‫ده‌كه‌ن و پێی ده‌ڵێن‪ :‬پورتان ئه‌مری‬ ‫خوای كردووه‌‪.‬‬ ‫سا خوای مه‌زن عه‌فوی بكات و‬ ‫جێگای به‌هه‌شت بێت‪.‬‬

‫كوژرانی ‪ 2402‬كه‌س و برینداربوونی ‪1282‬ی‬ ‫تر‪ .‬ل ‌ه ب ‌هرانبه‌ریشدا زیانه‌كانی یابان زۆر كه‌م‬ ‫بوون‪ ،‬ك ‌ه بریتیبوون ل ‌ه تێكشكانی ‪ 29‬فڕۆكه‌‬ ‫و چوار ژێرده‌ریایی بچووك‪ ،‬له‌گه‌ڵ كوژران و‬ ‫برینداربوونی ‪ 65‬سه‌رباز ب ‌ه ته‌نها‪.‬‬ ‫دواج���ار ئ �ه‌م هێرش ‌ه كتوپڕ ‌ە ب��ووه‌‬ ‫هۆكاری ئ�ه‌وه‌ی رایگشتی ل ‌ه ئه‌مریكا به‌‬ ‫الی به‌شدارییكردنی راسته‌وخۆ ل ‌ه جه‌نگی‬ ‫دووه‌می جیهانییدا بشكێته‌وه‌‪ ،‬به‌وهۆیه‌شه‌وه‌‬ ‫ئه‌مریكا ل ‌ه رۆژی دواتر‪ ،‬وات ‌ه ل ‌ه ‪،1941/12/8‬‬ ‫جه‌نگی راگه‌یاند‪.‬‬

‫ـ دۆزی��ن �ه‌وه‌ی خاڵی ج��وان و نوێی‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌ت له‌ ساڵی یه‌كه‌مدا ده‌توانێت‬ ‫ببێته‌ سه‌ره‌تایه‌كی باش‪.‬‬ ‫ـ لێك نزیكبوونه‌وه‌ له‌ خزم و كه‌سی‬ ‫ئه‌وی دیكه‌ به‌ ڕادده‌یه‌ك كه‌ ئولفه‌تیان پێوه‌‬ ‫بگرێت‪.‬‬ ‫ـ نابێت هیچ الیه‌كیان بیه‌وێت ئه‌وه‌ی‬ ‫دیكه‌ به‌ ته‌واوی بگۆڕێت و وه‌كو ئه‌وه‌ی‬ ‫ده‌یه‌وێت‪.‬‬ ‫ـ په‌یوه‌ندیی گه‌رموگوڕی سێكسی‪،‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ه�����ه‌ردووال ه��ه‌وڵ��ب��ده‌ن ئ �ه‌و‬ ‫ڕۆمانسیه‌ته‌ی س �ه‌رده‌م��ی ده‌ستگیرانی‬ ‫بپارێزن‪.‬‬ ‫ـ ده‌بێت باسوخواسی حاڵوباڵی خۆیان‬

‫بكه‌ن‪ ،‬ئه‌و خێزانانه‌ی زۆرترین بابه‌ت‬ ‫بۆ یه‌كرت باسده‌كه‌ن بێ‌ كێشه‌ترن‬ ‫له‌وانه‌ی كه‌له‌گه‌ڵ یه‌كرتدا وشكن‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئینێستا‪...‬‬ ‫ئەو یاریزانەى به‌رشه‌لۆن‌ه ب‌ه بوونی میسیش پێویستیی پێیه‌تی‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫وریا عه‌لی‬ ‫به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و بۆچوونانه‌و ‌ه‬ ‫ك� ‌ه ده‌ڵ��ێ��ن به‌رشه‌لۆنه‌ ب�ه‌ میسی‬ ‫ده‌ستپێده‌كات و به‌ میسی كۆتایی‬ ‫دێ���ت‪ ،‬ئ���ه‌وا لیستێكی درێ���ژ له‌‬ ‫یاریزانانی هه‌ڵبژارده‌ هه‌یه‌‪ ،‬کە له‌‬ ‫هه‌موو یارییه‌كدا ده‌یسه‌ملێنن كه‌‬ ‫تیپه‌كه‌ی كه‌ته‌لۆنیا پێكهاتووه‌ له‌‬ ‫چه‌ند ئه‌ستێره‌یه‌ك‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌مووشیان ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ی (كێچه‌)‬ ‫ئه‌رژە‌نتینییه‌كه‌‪ ،‬یان به‌قه‌د یه‌كێك‬ ‫له‌ بلیمه‌ته‌كانی ت��ری كۆمه‌ڵه‌كه‬ ‫ن���ه‌دره‌وش���ێ���ن���ه‌وه‌‌‪ ،‬ی��ەک��ێ��ک ل��ەو‬ ‫ئەستێرانەش بریتییه‌ له‌ ئه‌ندریاس‬ ‫ئینێستا‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی سه‌ركه‌وتن به‌سه‌ر‬ ‫میسیدا زه‌حمه‌ته‌‪ ،‬ئ�ه‌وا ئینێستاش‬ ‫ن��ات��وان��رێ��ت ه��اووێ��ن �ه‌ی هه‌بێت‪.‬‬ ‫ئه‌رژە‌نتینییه‌كه‌ برتییه‌ له‌ خاڵی‬ ‫ده‌سپێك‪ ،‬پاسی جوان‪ ،‬گۆڵكار‪ ،‬ئه‌و‬

‫ی��اری�زان�ه‌ی كه‌ هه‌میشه‌ داوای تۆپ‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌رگیز ون نابێت و‬ ‫هه‌وڵ ده‌دات بۆ به‌رژە‌وه‌ندیی گشتی‪ .‬له‌‬ ‫پاڵ ئه‌میشدا‪ ،‬هاوڕێیانی زۆری هه‌یه‌ به‌‬ ‫هه‌مان ئاست‪ ،‬به‌اڵم یه‌كێكیان ب ‌ه باشرت‬ ‫داده‌نرێت له‌وانی تر له‌ رۆحی تیپه‌كه‌دا‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ئینێستایه‌‪.‬‬ ‫له‌ به‌رشه‌لۆنه‌‪ ،‬له‌سه‌ر ئاستی تیپه‌كه‌‪،‬‬ ‫یان جه‌ماوه‌ر‪ ،‬یان خێزانی كه‌ته‌لۆنیا‬ ‫به‌ هه‌موویانه‌وه‌‪ ،‬هیچ گومانێك نییه‌‬ ‫ده‌رب���اره‌ی ت��وان��ای ه �ه‌ر تاكێكیان له‌‬ ‫تیپه‌كه‌دا‪ .‬به‌رده‌وامیش میسی زیاتر به‌‬ ‫باش ده‌زانرێت به‌ كۆده‌نگییه‌كی نیمچه‌‬ ‫ت �ه‌واو‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ هه‌ندێ‌ كه‌س ئه‌م‬ ‫پێگه‌یه‌ش ده‌ده‌ن به‌ ئینێستا و چاڤی‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر ه �ه‌ر یه‌كێكیشیان زه‌حمه‌ت‬ ‫ده‌بێت كه‌ بنب ب ‌ه وێنه‌یه‌ك بۆ گرنگرتین‬ ‫خه‌اڵتی تۆپی پێ له‌ جیهاندا‪ ،‬به‌درێژایی‬ ‫دره‌وشانه‌وه‌ی یاریزانه‌ ئه‌رژه‌نتینییه‌كه‌‬ ‫وه‌ك ئێستا ده‌یكات‪.‬‬ ‫زۆر ب ‌ه كه‌می ده‌بینیت كه‌ ئینێستا‬

‫جێبه‌جێ كردنی الواز پێشكه‌ش بكات‪،‬‬ ‫به‌ڵكو شتێكی رسوشتییه‌ ئه‌م یاریزانه‌‬ ‫جێبه‌جێكردنی دره‌وشانه‌وه‌ی هه‌بێت‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ك له‌ چه‌ند یاریی راب���وردوودا‬ ‫ده‌رك���ه‌وت‪ ،‬له‌ داه��ات��ووش��دا چ��اوه‌ڕی‬ ‫ده‌كرێت جێبه‌جێ‌ كردنی باشرت پێشكه‌ش‬ ‫بكات و ئه‌وه‌ی پێشوو له‌بیربچێته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌رباری ئه‌و یارییه‌ چاكه‌ زۆرانه‌ی‬ ‫ئینێستا پێشكه‌شی ده‌ك���ات‪ ،‬له‌پاڵ‬ ‫كه‌هكه‌شانێك له‌ ئه‌ستێره‌ له‌ به‌رشه‌لۆنه‌دا‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی پێشكه‌شی ده‌كات له‌ یاده‌وه‌ریدا‬ ‫له‌م ساته‌ باشرتی بۆ نامێنێته‌وه‌ كه‌ ئێستا‬ ‫باسی لێوه‌ ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئ����ه‌و ك �ه‌س��ای �ه‌ت��ی��ی �ه‌‬ ‫پارێزكارییه‌یدا‪ ،‬هه‌ست ك��ردن به‌و‬ ‫رۆڵ���ه‌ی ك �ه‌ ده‌یبینێت و جێبه‌جێی‬ ‫ده‌ك���ات ل�ه‌ ب�ه‌رش�ه‌ل��ۆن�ه‌دا‪ ،‬ئ��ه‌وا ئه‌م‬ ‫یاریزانه‌ له‌ ساڵی ‪ 1996‬كه‌‬ ‫گه‌شتووه‌ته‌ (الماسیا)‬ ‫ی دروس��ت��ك �ه‌ری‬ ‫ئ��ه‌س��ت��ێ��ره‌ی‬

‫كه‌ته‌لۆنییه‌كان منداڵێكی ته‌مه‌ن دوانز ‌ه‬ ‫س��اڵ ب��وو‪ ،‬ب���ه‌رده‌وام پشتیوانی ب��ووه‌‪،‬‬ ‫جه‌ماوه‌ر له‌ بیری ناكات و هه‌ستی پێ‬ ‫ده‌ك��ات‪ ،‬كه‌ شێتانه‌ خۆشیان ده‌وێت و‬ ‫هیوادارن كه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی یانه‌كه‌‬ ‫به‌م نزیكانه‌ گرێبسته‌كه‌ی نوێ‌ بكه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌ گرێبه‌سته‌كه‌ی ئێستای له‌ ‪30‬ی‬ ‫حوزه‌یرانی ‪ 2015‬كۆتایی دێت‪.‬‬ ‫دوای نوێكردنه‌وه‌ی گرێبه‌سته‌كانی‬ ‫هه‌ریه‌كه‌ له‌ میسی و پویۆڵ و چاڤی‬ ‫هه‌ر دوو سه‌ركرده‌ی تیپه‌كه‌‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی یانه‌كه‌ پێویسته‌ كه‌‬ ‫ئێستا ال به‌الی ئینێستادا بكاته‌وه‌‪ ،‬دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو بگاته‌ ڕێكه‌وتن‬ ‫له‌گه‌ڵ فیكتۆر ڤاڵدێزی گۆڵچی‪ ،‬كه‌‬ ‫ئه‌وانیش دوو سه‌ركرده‌ی ترن‪.‬‬ ‫به ‌تێپه‌ڕبوونی كاتیش‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫ئینێستا پێویسته‌ كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ ره‌مزه‌كانی‬ ‫ئێستای به‌رشه‌لۆنه‌‪ ،‬الیه‌نێك له‌و رۆڵه‌‬ ‫بگرێته‌ ده‌ست كه‌ چاڤی و پویۆڵ به‌جێی‬ ‫ده‌هێڵن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی ته‌مه‌نیان گه‌وره‌تره‌‪،‬‬

‫‪www.‬‬

‫بۆ ئ �ه‌وه‌ی به‌ ته‌نها ببێته‌ تاك ‌ه‬ ‫بااڵده‌ستی هێڵی ناوه‌ڕاست‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌ی كه‌ پێشرت قه‌ده‌غه‌ بوو‬ ‫بۆی كاتێك ده‌ستی به‌ یاری كردن‬ ‫كرد‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و جۆره‌ راهێنه‌رانه‌‬ ‫كه‌من كه‌ ده‌توانن ئه‌و بخه‌نه‌ ئه‌و‬ ‫شوێنه‌‪ ،‬ئه‌وان وا ده‌ڕوانن ل ‌ه تواناكانی كه‌‬ ‫سوودی لێ وه‌رده‌گیرێت ل ‌ه الكاندا بێت‬ ‫یاخود له‌ قه‌راغه‌كاندا‪.‬‬ ‫ئ�ه‌م ئه‌ستێره‌ ئیسپانییه‌ هه‌موو‬ ‫وانه‌كانی وه‌رگرتووه‌‪ ،‬تاكو وای لێهاتووه‌‬ ‫كه‌ تۆپه‌كانی و تواناكانی بتوانن هه‌ر‬ ‫رێنامییه‌كی پالندانان جێبه‌جێ‌ بكات‪،‬‬ ‫رسوشتی ئه‌و پالنه‌ هه‌ر چۆنێك بێت‪.‬‬ ‫له‌ ناوه‌ڕاستی یاریگاشدا‪ ،‬ئینێستا به‌‬ ‫وێنه‌ چاكه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌رده‌ك �ه‌وێ��ت‪ ،‬به‌‬ ‫تۆپه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌توانێت بگاته‌ ئه‌وپه‌ڕی‬ ‫سنووری دیاریكراو‪ ،‬وه‌ك له‌ یارییه‌كه‌ی‬ ‫خیتافیدا ب��ی��ن��ی�مان‪ ،‬قسه‌كردنیش‬ ‫به‌رده‌وامیی ده‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌ ته‌نها‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و یارییه‌ش بێت‪.‬‬

‫بالۆتێلی له‌گه‌ڵ میالن خۆی دروستده‌كاته‌وه‌‬ ‫دارا حسێن‬ ‫ماریۆ بالۆتێلی له‌گه‌ڵ یانه‌ی‬ ‫مانچسته‌ر سیتیی ئینگلیزی به‌‬ ‫قۆناغێكی س�ه‌خ��ت��دا ت��ێ��پ �ه‌ڕی‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌كاندا‪ ،‬تا توانی‬ ‫بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئیتاڵیا و په‌یوه‌ندی بكات‬ ‫به‌و یانه‌ی كه‌ له‌ پێناویدا ئیتاڵیا و‬ ‫ئینته‌ر میالنی به‌جێهێشت‪.‬‬ ‫پێش ئ �ه‌وه‌ی بالۆ بچێته‌ یانه‌ی‬ ‫مانچسته‌ر سیتیی ئینگلیزییه‌وه‪ ‌،‬ئه‌م‬

‫یاریزانه‌ به‌ ره‌فتاره‌ نامۆكانی سه‌رنجی‬ ‫زۆرێك له‌ هانده‌رانی ئیتاڵیا و خولی‬ ‫كالچیۆی ب �ه‌الی خۆیدا راكێشابوو‪.‬‬ ‫ره‌فتاره‌كانی ئه‌م یاریزانه‌یش له‌گه‌ڵ‬ ‫یانه‌ی ئینته‌ر زۆر به‌ روونی دیار بوو‪ ،‬كه‌‬ ‫نه‌یده‌ویست له‌و یانه‌یە مبێنێته‌وه‌‪ ،‬زۆر‬ ‫جاریش به‌ ئاشكرا الیه‌نگیری له‌ میالن‬ ‫ده‌كرد و هانی ده‌دا سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی‬ ‫ركابه‌رێكی سه‌رسه‌ختی یانه‌كه‌ی بوو‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م ی��اری��زان��ه‌ دوای ئ���ەوەى‬ ‫نه‌یده‌توانی له‌ ئینته‌ر میالنه‌وه‌ بچێته‌‬

‫نادال نازناوێكی به‌ده‌ستهێنا‬

‫رافایل نادال پاش گه‌رانه‌وه‌ی بۆ یاریگاكانی تێنسی سه‌رزه‌وی له‌‬ ‫دووه‌م به‌شداریكردنی له‌پاڵه‌وانه‌تییه‌كاندا توانی نازناوه‌كه‌ به‌رێته‌وه‌‪.‬‬ ‫پاش ئ �ه‌وه‌ی هه‌فته‌ی پێشوو ن��ادال له‌ چیللی پله‌ی دوه‌می‬ ‫به‌ده‌ست هێنا دوای زیاتر له‌ حه‌وت مانگ دوور كه‌وتنه‌وه‌ له‌ یاریی‬ ‫كردن‪ ،‬له‌م هه‌فته‌دا به‌شداریی له‌ پاڵه‌وانێتی ساوپاوڵۆی به‌رازیلی كرد‬ ‫و له‌یاریی كۆتایی پاڵه‌وانه‌تییه‌كه‌دا رووبه‌ڕووی یاریزانی ئه‌رجه‌نتینی‬ ‫ده‌یڤید ناڵباندیان بوو یه‌وه‌‪.‬‬ ‫نادال ئه‌مجاره‌یان له‌ یارییه‌كه‌دا به‌ ئاستێكی به‌رزه‌وه‌ ده‌ركه‌وت‬ ‫‌و توانی ئه‌نجامی یارییه‌كه‌ به‌دوو كۆمه‌ڵه‌ی بێبه‌رامبه‌ری ‪2-6‬و ‪3-6‬‬ ‫له‌به‌رژە‌وه‌ندی خۆی كۆتایی پێبێنێت‪.‬‬

‫یانه‌ی میالن‪ ،‬ڕێگایه‌كی تری هه‌ڵبژارد‪،‬‬ ‫ئه‌ویش چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ ئیتاڵیا و‬ ‫پاشان گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌ ب��وو بۆ میالن كه‌‬ ‫خه‌ونی منداڵیشیی بووە هه‌روه‌ك و‬ ‫خۆی راگه‌یاندووه‌ له‌ چه‌ند بۆنه‌یه‌كدا‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ له‌گه‌ڵ مانچسته‌ر‬ ‫سیتی بالۆتێلی یه‌كه‌م وه‌رز ئاستێكی‬ ‫به‌رزی پێشكه‌ش كرد‪ ،‬به‌اڵم به‌رده‌وام‬ ‫ه��ه‌ڵ��س��وك��ه‌وت��ه‌ك��ان��ی مانشێتی‬ ‫رۆژنامه‌كان بووه‌‪ .‬دوای دروستكردنی‬ ‫چه‌ند گرفتێكیش و دابه‌زینی ئاستی‬

‫له‌ وه‌رزی دووه‌مدا مانچسته‌ر سیتی‬ ‫ناچاربوو له‌ پێناو نه‌هێشتنی كێشه‌‬ ‫له‌ ڕیزه‌كانیدا‪ ،‬به‌ نرخێكی كه‌مرت‬ ‫ده‌ستبه‌رداری ب��وو‪ ،‬ئینته‌ر میالنیش‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ بۆی هه‌بوو بیكڕێته‌وه‌‬ ‫وه‌ك و مافی خۆی‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی نه‌كرد‬ ‫له‌ پێناو دروست نه‌كردنه‌وه‌ی كێشه‌ له‌‬ ‫ریزه‌كانیدا‪.‬‬ ‫قۆناغی سێهه‌می بالۆتێلیش له‌‬ ‫مانگی یه‌كی ئه‌مساڵه‌وه‌ ده‌ستی‬ ‫پێكرد‪ ،‬دوای په‌یوه‌ندی كردن به‌ یانه‌ی‬

‫مۆرینۆ ئاماده‌ی ‌ه بۆ پاریس سان جێرمان‬ ‫دوای یارییه‌كه‌ی ریاڵ مه‌درید به‌رامبه‌ر رایۆ ڤالیكانۆ ك ‌ه‬ ‫له‌ به‌رژەوه‌ندی یانه‌ی ریاڵ مه‌درید كۆتایی هات ب ‌ه دوو گۆڵی‬ ‫بێبه‌رامبه‌ر‪ ،‬پاش یارییه‌كه‌ مۆرینۆ له‌ وه‌اڵمی پرسیارێكی كه‌ناڵ‬ ‫پڵه‌سی فه‌ره‌نسی و له‌ له‌ باره‌ی وه‌رگرتنی ئەرکی راهێنه‌رایه‌تی‬ ‫یانه‌ی پاریس سان جێرمان وتی «راهێنه‌رایه‌تی یانه‌ی پاریس سان‬ ‫جێرمان ئه‌گه‌ری هه‌یه‌‪ ،‬ناتوانم ئێستا بڵێم ئه‌وه‌ كه‌ی روو ده‌دات‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌موو شتێك ئه‌گه‌ری هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌م وتانه‌ی مۆرینۆ له‌ كاتێكدایه‌ پێشرت ره‌تی كردبوو یه‌وه‌‬ ‫راهێنه‌رایه‌تی یانه‌ی پاریس سان جێرمان بكات و به‌ دووری زانی بوو‬ ‫شتی له‌و شێوه‌ رووبدات‪.‬‬

‫میالنه‌وه‌‪ .‬كه‌ ئه‌م قۆناغه‌ ده‌كرێت ب ‌ه‬ ‫سه‌رده‌مێكی له‌ ڕێ��ڕە‌وی ژیانی ئه‌م‬ ‫یاریزانه‌ سه‌یر بكرێت‪ ،‬به‌ جۆرێك كه‌‬ ‫به‌ره‌و ئه‌ستێره‌بوون و ئه‌فسانه‌ بوون‬ ‫هه‌نگاو بنێت‪.‬‬ ‫ئێستا م��ی�لان ل �ه‌ ق��ۆن��اغ��ی خۆ‬ ‫نوێكردنه‌وه‌دایه‌ و ئه‌ویش بووەته‌‬ ‫یه‌كێك له‌ بناغه‌ی ئه‌و پ��ڕۆژە‌ نوێیه‌‬ ‫و له‌ په‌ناوه‌ ورده‌ ورده‌ به‌ دوور له‌‬ ‫دروستكردنی كێشه‌ و گرفت‪ ،‬ده‌ستی‬ ‫ل�ه‌ سه‌ركه‌وتنه‌كانی ئ �ه‌م دوای��ی�ه‌ی‬

‫یانه‌كه‌یدا هه‌بووه‪ .‬جگه‌ ل �ه‌وه‌ی ب ‌ه‬ ‫ژیانی پیشه‌گه‌ر و تێپه‌ڕاندنی هه‌ندێك‬ ‫قۆناغی هه‌رزه‌كاری ده‌توانێت ئه‌وه‌ی‬ ‫پێرش الی ه��ان��ده‌ران چه‌سپی بوو‪،‬‬ ‫بیسڕێته‌وه‌ و وێنه‌یه‌كی تر بۆخۆی‬ ‫له‌گه‌ڵ رۆسۆنێریدا دروس��ت بكات‪،‬‬ ‫چونكه‌ هانده‌رانی میالن به‌ هه‌موو‬ ‫عه‌شقێكیانه‌وه‌ ئومێدی گه‌وره‌یان‬ ‫پێیه‌تی و ده‌یانه‌وێت شوێنی چه‌ندین‬ ‫ئه‌ستێره‌یان بۆ بگرێته‌وه‌ كه‌ له‌م‬ ‫سااڵنه‌دا یانه‌كه‌یان به‌جێهێشت‪.‬‬

‫ته‌نها بیر ل ‌ه ناپۆلی ده‌كاته‌وه‌‬ ‫ئیدسۆن كاڤانی هێرشبه‌ری ئۆرۆگوایی و یانه‌ی ناپۆلی ئیتاڵی‬ ‫ره‌تی كرده‌و ‌ه له‌گه‌ڵ هیچ یانه‌یه‌ك گفتوگۆی هه‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫وه‌رزی داهاتوو په‌یوه‌ندی پێو ‌ه بكات و وتیشی له‌ ئێستادا ته‌نها‬ ‫شتێیه‌ك كه‌ خۆی پێوه‌ خه‌ریك بكات و بیری الی بێت‪ ،‬یانه‌ی‬ ‫ناپۆلی و به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نجامه‌كانه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و یانه‌یه‌دا نه‌ك هیچ‬ ‫شتێیه‌كی تر‪.‬‬ ‫كاڤانی وتی «من له‌ ئێستادا له‌و په‌ڕی هێواشیدا كات به‌سه‌ر‬ ‫ده‌به‌م و گوێ بۆ پڕ و پاگه‌نده‌كان ناگرم چونكه‌ ته‌نها قسه‌ن و هیچ‬ ‫بنه‌مایه‌كیان نیی ‌ه و دورن له‌ راستییه‌وه‌»‪.‬‬


‫‪11‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/29‬ساڵی یەکەم‬

‫‪komalayati.bayan@yahoo.com‬‬

‫له‌ناو باخه‌كه‌ی خۆماندا شایی بوو ب ‌ه شیوه‌ن‬ ‫داڕشتنه‌وه‌ی‪ :‬ڕە‌زا هه‌ورامی‬ ‫ئ���ه‌وك���ات زۆر ت �ه‌م �ه‌ن��م ك �ه‌م‬ ‫بوو‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ ده‌زان��م كه‌ بڕیار بوو‬ ‫براگه‌وره‌كه‌م ژن بخوازێت‪ .‬ئه‌مه‌ له‌‬ ‫ده‌وره‌به‌ری ڕاپه‌رینه‌ گه‌وره‌كه‌ی كورد‬ ‫بوو‪ .‬ئه‌و برایه‌م كاروباری ماڵه‌وه‌مانی‬ ‫كه‌ ئه‌وكات هه‌ر ته‌نیا چه‌ند ئیشێكی‬ ‫س��اده‌ب��وو‪ ،‬ب�ه‌ڕێ��وه‌ ده‌ب���رد‪ .‬ب��اوك و‬ ‫دای��ك��م ه�ه‌م��وو ك��ۆك ب��وون له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی ڕۆژێك پێش زه‌ماوه‌ندی براكه‌م‬ ‫بچینه‌ ناو ئه‌و باخه‌ی كه‌ هی خۆمان‬ ‫بوو‪ ،‬بۆ كۆكردنه‌وه‌ی كۆنه‌دار‪ ،‬كه‌ بۆ‬ ‫شاییه‌كه‌ی پێویست بوو‪.‬‬ ‫ئێمه‌ش پێامن خ��ۆش ب��وو وه‌ك‬ ‫منداڵی ئه‌و خێزانه‌ بتوانین به‌شداربین‬ ‫ل ‌ه هاوكاریی براكه‌م‪ ،‬به‌اڵم باوكم ڕێگه‌ی‬ ‫نه‌دا هه‌موومان ئه‌و كاره‌ بكه‌ین‪ .‬برا‬ ‫گه‌وره‌كه‌م خۆی و برایه‌كی له‌و بچووكرت‬ ‫و خوشكێكم و باوكم پێكه‌وه‌ بڕیاریان‬ ‫دا له‌ به‌یانییه‌كی خۆشی پێش ڕۆژی‬ ‫زه‌مانده‌كه‌ بۆ ناو باخه‌كه‌ی خۆمان‬ ‫به‌ڕێبكه‌ون‪ .‬ئه‌وه‌بوو برایه‌كی ترم به‌‬ ‫دزییه‌وه‌ كه‌وته‌ شوێنی ئ �ه‌وان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫باوكم لێیدابوو و گه‌ڕایه‌وه‌ ماڵه‌وه‌‪.‬‬ ‫وادیاربوو قه‌ده‌ری ئه‌و ئه‌وه‌بوو‬ ‫كه‌ نابێت له‌گه‌ڵ ئه‌وان بێت‪ ،‬چ ئێستا‬ ‫و بۆ هه‌تاهه‌تایه‌ش! ناوباخه‌كانی‬ ‫هه‌ورامانیش زۆربه‌یان له‌و زه‌مه‌نه‌دا‬ ‫وه‌ك شوێنه‌كانی تر كه‌وتبوونه‌ به‌ر‬ ‫هێرشی ڕژێمی به‌عس و پڕ كرابوون‬

‫له‌ مین‪.‬‬ ‫ئه‌و شوێنه‌ی ئێمه‌ش كه‌ سوپای‬ ‫ئێرانی پێدا تێپه‌ڕیبوو‪ ،‬ئێستاش نووسینی‬ ‫فارسی له‌سه‌ر به‌رده‌كان پێوه‌ ماوه‌‪.‬‬ ‫ئێم ‌ه چاوه‌ڕی بووین ئه‌وان به‌ كۆمه‌ڵێك‬ ‫چیلكه‌ و داره‌وه‌ بۆ المان بگه‌ڕێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫زه‌ماوەند‌ێكی ساده‌‪ ،‬هیوایه‌كی خۆش بۆ‬ ‫داهاتوو‪ ،‬خه‌ونی دروستكردنی خێزان و‬

‫به‌ره‌وپیریی ژیان كه‌وتن‪ ،‬هه‌موویان له‌و‬ ‫به‌یانیی ‌ه چاوه‌ڕواننه‌كراوه‌دا تیاچوون‪.‬‬ ‫ه�ه‌م��وو چ���اوه‌ڕی ب��ووی��ن‪ ،‬هه‌ر‬ ‫هه‌واڵی گه‌ڕانه‌وه‌یان نه‌هات‪ .‬كاتێك‬ ‫زانیامن‪ ،‬ئه‌وان له‌ناو باخه‌كه‌دا به‌سه‌ر‬ ‫تۆڕێكی میندا كه‌وتوون و هه‌ر چواریان‬ ‫ماڵئاواییان له‌ ژیان كردووه‌‪ .‬ئه‌و چیرۆكه‌‬ ‫لێره‌وه‌ ئیرت گۆڕدرا به‌ شتێكی تر‪.‬‬

‫ئه‌وه‌ ڕژێمی به‌عس بوو كه‌ له‌و‬ ‫شوێنانه‌ و یستی هه‌موو جوانییه‌كانی‬ ‫ژی��ان‪ ،‬سه‌رجه‌م ئه‌و چیرۆكانه‌ی كه‌‬ ‫بۆنی ژیان و داهاتوویان لێوه‌ ده‌هات‪،‬‬ ‫هه‌موویان بكوژێت‪ .‬ئه‌وه‌ ئه‌وان بوون‬ ‫كه‌ به‌رله‌وه‌ی ویستی كوشتنی ئێمه‌یان‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬ه�ه‌ر زوو كه‌وتنه‌ كوشتنی‬ ‫جوانییه‌كان‪ .‬ماینه‌وه‌ خۆم و دایكم و‬

‫خوشكێك و برایه‌كی له‌ خۆم گه‌وره‌تر‪.‬‬ ‫ئێمه‌ منداڵ بووین‪ .‬ماینه‌وه‌ بۆ خه‌می‬ ‫ژی��ان‪ .‬دایكم خوا لێی خۆش بێت تا‬ ‫ساتی كۆچكردنی هه‌میشه‌یی خۆی‪،‬‬ ‫به‌رده‌وام بیری له‌و ڕووداوه‌ ناخۆشه‌‬ ‫ده‌ك����رده‌وه‌ ك�ه‌ ل�ه‌ ساتی خۆشی و‬ ‫ئاماده‌بوونی ئاهه‌نگی براگه‌وره‌كه‌مدا‬ ‫به‌سه‌ر ماڵه‌وه‌ماندا هاتبوو‪ .‬تا ئه‌و‬

‫كاتیش كه‌ مابوو‪ ،‬به‌شی هه‌ر مه‌ینه‌ت‬ ‫و ئازار بوو‪.‬‬ ‫ئیرت ئه‌مه‌ بوو ژیان‪ .‬شادیی ئێمه‌‬ ‫گۆڕا بۆ شیوه‌ن و لێره‌شه‌وه‌ چیرۆكی‬ ‫ئێمه‌ ب�ه‌ ت���ه‌واوی چیرۆكی مه‌رگی‬ ‫ناواده‌ی چوار ئه‌ندامی خێزانه‌كه‌مان‬ ‫بوو‪ .‬دواتر ئه‌و كچه‌ی كه‌ براكه‌م ویستی‬ ‫ببێت ‌ه هاوسه‌ری ژیانی‪ ،‬به‌ ڕێكه‌وتنی‬ ‫هه‌ر دوو بنه‌ماڵه‌كه‌ بووه‌وه‌ به‌ بووكی‬ ‫ئێمه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ب��ۆ ئێمه‌ ه���ه‌م م��ای�ه‌ی‬ ‫خۆشحاڵی و ه�ه‌م مایه‌ی ئازاریش‬ ‫بوو‪ .‬هه‌ر كه‌ ئه‌ومان ده‌بینی‪ ،‬خه‌م‬ ‫دایده‌گرتین‪ ،‬چونکە ئه‌و چیرۆكه‌مان‬ ‫بیرده‌هاته‌وه‌‪ .‬هه‌ندێ‌ جاریش بۆ ئێمه‌‬ ‫خۆشحاڵییه‌كه‌ی ئه‌وه‌ بوو كه‌ ده‌مانزانی‬ ‫چیرۆكی خێزانی ئێمه‌ خه‌ریكه‌ هه‌ر‬ ‫دوای��ی نایه‌ت و ده‌ستپێده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێستا براژنه‌كه‌م ‪ 4‬منداڵی له‌ براكه‌ی‬ ‫ترم هه‌یه‌ و دایكیشم به‌ هۆی خه‌م و‬ ‫ئازاری زۆره‌وه‌ كۆچی دوایی كردووه‌ و‬ ‫له‌ خێزانی ئێمه‌ دوو خوشك و سێ‌ برا‬ ‫ماوینه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ژیانی ئێمه‌ ڕاسته‌ ئێستا باشرت‬ ‫بووه‌ و كێشه‌مان نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێستا كه‌‬ ‫ده‌چمه‌وه‌ بۆ ناو باخه‌كه‌‪ ،‬ده‌بینم باوكم‬ ‫نه‌ماوه‌ ده‌ستی به‌سه‌ردا بهێنێت‪ ،‬دایكم‬ ‫نه‌ماوه‌ كه‌ جوانیی پێ ببه‌خشێت‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫ده‌مكوژێت‪ .‬ئیرت چه‌نده‌ها چیرۆكی‬ ‫تریش هه‌ن به‌ ئازارن‪ ،‬ترسناكن وه‌ك‬ ‫چیرۆكی ژیانی ئێمه‌‪ ،‬به‌اڵم پێویسته‌‬ ‫نه‌هێڵین ژیان مبرێت!‬

‫لیژنه‌ی كاروباری ئافره‌تان‪ :‬ئه‌و ڕاپرسییانه‌ بۆ بازرگانیكردنن‌‬

‫به‌پێی ڕاپرسییه‌ك ‪%38‬ی ئافره‌تانی شاری‬ ‫كەركووك خه‌ته‌ن ‌ه كراون‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬شڤان جه‌باری ـ كه‌ركووك‬ ‫توندوتیژی دژ ب�ه‌ ئ��اف��ره‌ت��ان ل ‌ه‬ ‫شاری كەركووك له‌ هه‌ڵكشاندایه‌ و به‌‬ ‫پێی ئامارێكی به‌ڕێوبه‌رایه‌تیی پۆلیسی‬ ‫كه‌ركووك كه‌ ده‌ستی به‌یان كه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫له‌ ساڵی ‪ 2011‬و ‪2012‬دا ‪ 116‬تاوانی‬ ‫گه‌وره‌ دژ به‌ ئافره‌تان كراوه‌ و له‌ كانوونی‬ ‫دووه‌می ‪2013‬شدا ‪ 40‬جۆر توندوتیژیی‬ ‫تر ئه‌نجامدراون‪ .‬هه‌ر له‌ ئاماره‌كه‌ی‬ ‫به‌ڕێوبه‌رایه‌تیی پۆلیسی كه‌ركووكدا‬ ‫هاتووه‌ له‌ ماوه‌ی دوو ساڵی ڕابوردوودا‬ ‫‪ 202‬تاوانی جۆراوجۆر له‌ الیه‌ن ئافره‌تانی‬ ‫شاری كه‌ركووكه‌وه‌ ئه‌نجامدراون‪.‬‬ ‫ج��وان حه‌سه‌ن‪ ،‬سه‌رۆكی لیژنه‌ی‬ ‫مافی م��رۆڤ و ك��اروب��اری ئافره‌تان له‌‬ ‫ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كەركووك‪ ،‬ئاماژە‬ ‫به‌و ‌ه ده‌كات كه‌ تێبینییان هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئاماره‌ك ‌ه و ده‌ستنیشان نه‌كردنی جۆره‌كانی‬ ‫تاوانی توندوتێژی دژ به‌ ئافره‌تان له‌الیه‌ن‬ ‫به‌ڕێوبه‌رایه‌تیی پۆلیسی كەركووكه‌وه‪.‬‬ ‫هاوكات بوونی ئامارێكی له‌م شێوه‌ی به‌‬ ‫ترسناك وه‌سف كرد‪ .‬مامۆستا عه‌بدولستار‬ ‫قه‌ره‌داغیی‪ ،‬بانگخواز‪ ،‬باسی له‌وه‌ كرد كه‌‬ ‫چه‌ندین لێكۆڵینه‌وه‌ی وردی��ان كردووه‌‬

‫س �ه‌ب��اره‌ت به‌ توندوتیژییه‌كان دژ ب ‌ه‬ ‫ئافره‌تان و له‌ ده‌رئه‌نجامیشدا ده‌ركه‌وتووه‌‬ ‫زۆر به‌ كه‌می توندوتیژییه‌كان له‌ الیه‌ن‬ ‫ئ �ه‌وان �ه‌وه‌ ئه‌نجامدراون كه‌ دۆزه‌خ و‬ ‫به‌هه‌شت له‌ یه‌ك جیاده‌كه‌نه‌وه‌‪ .‬ئه‌وانه‌ی‬ ‫توندوتیژی ئه‌نجامده‌ده‌ن خوای گه‌وره‌یان‬ ‫له‌ بیر نییه‌‪ ،‬چونكه‌ ئایینی پیرۆزی ئیسالم‬ ‫بایه‌خێكی تایه‌تی به‌ ئافره‌ت داو ‌ه و مافی‬ ‫بۆ داناوه‌‪.‬‬ ‫شاناز نه‌جمه‌دین‪ ،‬به‌رپرسی لقی‬ ‫كەركووكی خوشكانی یه‌كگرتوو‪ ،‬به‌ گرنگی‬ ‫زانی كه‌ به‌ به‌رده‌وامی له‌ رێگای كۆڕ‬ ‫و سیمیناره‌وه‌ توندوتیژییه‌كان بخرێنه‌‬ ‫به‌ر باس‪ ،‬تاوه‌كو كۆمه‌ڵگای لێ هوشیار‬ ‫بكرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هاوكات له‌ الیه‌كی تره‌وه‌ و به‌پێی‬ ‫ڕاپرسییه‌كی سه‌نته‌ری په‌نا بۆ البردنی‬ ‫توندوتیژی له‌سه‌ر مێینه‌ به‌ هاوكاریی‬ ‫ڕێكخراوی وادی ئه‌ڵامنی‪ ،‬له‌ ڕاپرسییه‌كدا‬ ‫باڵویان كردووه‌ته‌وه‌ كه‌ ‪%38‬ی ئافره‌تانی‬ ‫شاری كەركووك خه‌ته‌نه‌ كراون‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫نیگه‌رانییه‌كی زۆری لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌ له‬ ‫‌الیه‌ن به‌شێك له‌ ڕێكخراوه‌كانی ئافره‌تان و‬ ‫لیژنه‌ی مافی مرۆڤ و كاروباری ئافره‌تان‬ ‫له‌ ئه‌نجوومه‌نی پارێزگای كەركووك‪،‬‬ ‫هه‌ر بۆیه‌ له‌ كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا‬

‫ڕایانگه‌یاند‪ :‬كه‌ ئه‌م ئامار ‌ه ڕەتده‌كه‌نه‌و ‌ه‬ ‫و پێیان وای ‌ه ك ‌ه ئه‌م جۆر ‌ه ڕاپرسییان ‌ه ته‌نیا‬ ‫بۆ كاری بازرگانییه‌‪ ،‬چونك ‌ه هیچ پێوه‌رێك‬ ‫بۆ ده‌ستنیشانكردنی ئافره‌تی خه‌ته‌نه‌كراو‬ ‫نییه‌ له‌ كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌و ڕاگه‌یه‌نراوه‌یاندا ئاماژەیان‬ ‫بەوە داوە کە ئه‌و ڕاپرسییه‌ ته‌مه‌نه‌كانی‬ ‫دی��اری ن�ه‌ك��ردووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ل ‌ه نێوان‬ ‫‪ 1300‬ئافره‌تدا ئه‌و ڕاپرسییه‌ ئه‌نجام‬ ‫دراوه‌‪ ،‬چۆن ده‌كرێت بسه‌پێرنێت به‌سه‌ر‬ ‫هه‌موو ئافره‌تانی شاری كه‌ركووكدا؟! له‌‬ ‫كاتێكدا ب ‌ه پێی ئامارێكی به‌ڕێوب ‌هرایه‌تیی‬ ‫ئاماری كه‌ركووك‪ 587 ،‬و ‪ 703‬ڕەگه‌زی‬ ‫مێینه‌ له‌ كەركووك و ده‌وروبه‌ری هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫له‌ به‌رانبه‌ریشدا ئ��اوێ�زان ن��وری‪،‬‬ ‫به‌رپرسی به‌شی پڕۆژەكانی سه‌نته‌ری په‌نا‬ ‫به‌ ڕۆژنامه‌ی (به‌یان)ی ڕاگه‌یاند «ئێمه‌‬ ‫ئامانجامن بازرگانی كردن نییه‌ ب ‌ه پڕۆژەی‬ ‫كاری ڕێكخراوه‌ییه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌نجامدانی‬ ‫ئه‌م توێژینه‌وه‌ش به‌ شێوه‌یه‌كی زانستییانه‌‬ ‫بووه‌ و ئه‌و ڕێژەیه‌ش كه‌ ڕاپرسییه‌كه‌مان‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌نجامداوه‪ ‌،‬وه‌ك منوونه‌یه‌كه‌‬ ‫بۆ توێژینه‌وه‌كه‌مان‪ ،‬خۆ ناكرێت له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌موو ڕەگ���ه‌زی مێینه‌ی كه‌ركووكدا‬ ‫ڕاپرسی بكه‌یت! ئێمه‌ توانیومان ‌ه له‌‬ ‫گه‌ڕەكه‌كانی شاری كه‌ركووك و له‌ نێو‬

‫قوتابخانه‌كانی كچان و قه‌زا و ناحیه‌كان‬ ‫و گونده‌كانی ده‌وروب�ه‌ری كه‌ركووك‪ ،‬به‌‬ ‫كورد و عه‌ره‌ب و توركامنه‌وه‌‪ ،‬توێژنه‌وه‌كه‌‬ ‫به‌ چاوپێكه‌وتنی ڕاسته‌وخۆ و له‌ ڕێگای‬ ‫فۆرمی تایبه‌ته‌وه‌ ئه‌نجام بده‌ین‪ .‬بۆشامن‬ ‫ده‌رك���ه‌وت كه‌ ته‌مه‌نی خ��وار ‪15‬س��اڵ‬ ‫كه‌مرت خه‌ته‌نه‌ ك �راون و به‌ ڕێ��ژەی له‌‬ ‫‪%15‬ی �ه‌»‪ .‬هه‌روه‌ها ناوبراو له‌ درێژەی‬ ‫لێدوانه‌كه‌یدا بۆ به‌یان وتی «له‌ ئێستاشدا‬ ‫پڕۆژەكه‌مان گه‌یاندووه‌ته‌ ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫نوێن ‌هرانی عێراق و كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن‬ ‫تاوه‌كو یاسایه‌كی به‌رنگاربوونه‌وه‌ی بۆ‬ ‫ده‌ربكرێت‪ .‬ده‌بوو خودی سه‌رۆكی لیژنه‌ی‬ ‫مافی مرۆڤ به‌شداربوایه‌ له‌ دانیشتنه‌كان‬ ‫و چاوپێكه‌وتن ‌ه ڕاسته‌وخۆكان و پشتگیریی‬ ‫بكردینایه‌»‪.‬‬ ‫ده‌رباره‌ی ڕەخنه‌كه‌ی لیژنه‌ی مافی‬ ‫مرۆڤ و كاروباری ئافره‌تان له‌ ئه‌نجومه‌نی‬ ‫پارێزگای كه‌ركووك‪ ،‬ئاوێزان نووری ده‌ڵێت‬ ‫«ئامانج له‌ ئه‌نجامدانی كۆنگره‌كه‌یان‬ ‫ته‌نیا بۆ ئ �ه‌وه‌ ب��وو ك ‌ه ڕەخنه‌ نه‌یه‌ته‌‬ ‫سه‌ریان به‌وه‌ی كه‌ نه‌یانتوانیوه‌ كه‌یسێكی‬ ‫ژنان بگه‌یه‌ننه‌ په‌رله‌مانی عێراق‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ڕێكخراوێكی ك��ۆم�ه‌ڵ��گ��ەی م�ه‌ده‌ن��ی‬ ‫ڕاسته‌وخۆ گه‌یاندویه‌تیه‌ ئه‌نجوومه‌نی‬ ‫نوێنه‌ران»‪.‬‬


‫‪10‬‬ ‫‪komalayati.bayan@yahoo.com‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)22‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/12‬ساڵی یەکەم‬

‫ كۆمه‌ڵناسیی‬ ‫ خۆمانە‬ ‫ڕایان عوسامن دەینووسێت‬

‫شار و شارچێتی‬ ‫بیرم دێت له‌ كۆلێژێكی زانكۆی‬ ‫سلێامنی ده‌مخوێند‪ ،‬له‌ ماوه‌ی ئه‌و‬ ‫چه‌ند ساڵه‌شدا ئه‌وه‌ی زۆر گرنگ و‬ ‫جێی سه‌رنج بوو‪ ،‬مه‌سه‌له‌ی پۆلێنكردن و‬ ‫جیاكردنه‌وه‌ی هاوشارییان بوو له‌ ئێمه‌ی‬ ‫گوند و ده‌ره‌وه‌ی شاره‌كان‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌‬ ‫فه‌رهه‌نگێك بوو و له‌مێژە چه‌سپابوو‪،‬‬ ‫وه‌ك كرده‌یه‌كی چێژبه‌خش و هه‌ندێ‌‬ ‫جاریش له‌ ته‌سه‌وری بڕێك خه‌ڵكی ئه‌م‬ ‫شاره‌دا‪ ،‬له‌ شێوه‌ی نوكته‌ وگاڵته‌پێكردندا‬ ‫خۆی ده‌رده‌خسته‌وه‌‪ .‬ئه‌م فه‌رهه‌نگه‌‬ ‫گه‌ره‌كه‌ له‌ زۆر ڕووه‌وه‌ ئێمه‌ له‌باره‌یه‌وه‌‬ ‫بدوێین‪.‬‬ ‫له‌ بنه‌ڕەتدا بیناكردنی هه‌موو‬ ‫شارێك له‌ خه‌ڵكی كه‌نار شار و‬ ‫گونده‌كانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت‪ ،‬لێره‌وه‌‬ ‫بوونی شار هیچ كاتێك ئیمتیاز نییه‌‬ ‫به‌سه‌ر ده‌وره‌به‌ره‌كه‌یدا‪ .‬له‌ زه‌مه‌نی‬ ‫سینییكه‌كانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر به‌هه‌ڵه‌دا‬ ‫نه‌چووبم‪ ،‬شارچێتی ئیرت به‌سه‌ر چووه‌ و‬ ‫بیری هاونیشتیامنی جیهانیش خه‌ریكه‌‬ ‫تێده‌په‌رێرنێت‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ تازه‌ الی‬ ‫ئێمه‌ له‌ پایته‌ختی ڕۆشنبیرییه‌كه‌ماندا‬ ‫ئه‌مانه‌ جێگیر كراون و وه‌ك به‌شێك‬ ‫له‌ جیهانبینی و په‌روه‌رده‌ی تاكه‌كانی‪،‬‬ ‫ئاماده‌ییان هه‌یه‌ و به‌رده‌وامیشه‌‪.‬‬ ‫شاری ئێمه‌ به‌ هه‌موو پێوه‌ر و‬ ‫بنه‌ماكانی شاریبوونیشه‌وه‌‪ ،‬كه‌مرت به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌كه‌وێت كه‌ شارێكی منوونه‌یی‬ ‫و بێخه‌وش بێت و زۆرجار بیر له‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر شارەكانی ئێمه‌‬ ‫هاوشانی شاره‌گه‌وره‌كان و سیسته‌می‬ ‫ئه‌وروپا بوونایه‌‪ ،‬به‌رانبه‌ر ئه‌وانه‌ی كه‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی شاربوون‪ ،‬چ هه‌ڵوێستێكامن‬ ‫ده‌بوو؟‬ ‫جیا له‌وه‌ش ئه‌وه‌ی كه‌ شارێكی‬ ‫وه‌ك سلێامنيی كرده‌ پایته‌ختی ڕۆشنبیری‪،‬‬ ‫به‌شێكی هه‌وڵ و چاالكی و وزه‌ی‬ ‫كه‌نار شار و ڕۆشنبیر و ڕۆژنامه‌نووس‬ ‫و چاالكوان و ته‌نانه‌ت دكتۆر و‬ ‫ئه‌ندازیاره‌كانی ده‌ره‌وه‌ی شاربوو‪ ،‬كه‌‬ ‫سلێامنییان به‌ ئه‌ندازه‌یه‌كی گرنگ برده‌‬ ‫پێشه‌وه‌ و له‌و ناسنامه‌یه‌ی كه‌ ده‌بوو بۆ‬ ‫بوونه‌ پایته‌خت هه‌یبێت‪ ،‬پێیان به‌خشی‪.‬‬ ‫لێره‌وه‌ هوشیاريی خه‌ڵكی‬ ‫شار هوشیارییه‌ك بووه‌ نه‌گه‌یوو‪ .‬به‌‬ ‫به‌شداريی ده‌ره‌وه‌ی خۆی توانیوویه‌تی‬ ‫ئه‌نگێزه‌ی چوونه‌ پێشه‌وه‌ی هه‌بێت‪.‬‬ ‫ڕاسته‌ خودی شار فه‌زای به‌ گه‌شه‌كردنی‬ ‫وزه‌ی تاك داوه‌ و ڕەنگه‌ ئه‌و وزانه‌ی له‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی شار هه‌ن‪ ،‬ده‌رفه‌تی گه‌شه‌كردن‬ ‫و سوود وه‌رگرتن لێیان بێ‌ بوونی شار‪،‬‬ ‫كه‌مرت بێت‪ .‬به‌ هه‌رحاڵ‪ ،‬له‌ هه‌موو‬ ‫ڕوانگه‌یه‌كه‌وه‌‪ ،‬شارچێتی و بااڵكردنی‬ ‫هاوشارییانی شارێك به‌سه‌ر ده‌وروبه‌ر و‬ ‫كه‌ناری خۆیاندا‪ ،‬هیچ پاساوێكی ئه‌قاڵنی‬ ‫و فه‌رهه‌نگیی دروستی نییه‌ و پێش زایین‬ ‫ئه‌وه‌ تێپه‌ڕێرناوه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر له‌ شارێكیشدا‬ ‫كه‌ پایته‌ختی ڕۆشنبیری و كولتووری‬ ‫و هونه‌ر بێت‪ ،‬ئه‌مه‌ هه‌ر نه‌نگییه‌كی‬ ‫گه‌وره‌یه‌‪ .‬له‌م شاره‌شدا زۆر باس له‌‬ ‫په‌ره‌وه‌رده‌ی شاریی و پێشكه‌وتنی‬ ‫فه‌رهه‌نگی ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم كه‌مرتین‬ ‫نووسین له‌م بواره‌دا هه‌ن و كه‌مرت به‌ر‬ ‫باس خراوه‌‪.‬‬

‫ژنێك‪ :‬پیاوه‌كه‌م ئه‌وه‌نده‌ چرووك بوو كه‌ لێی جیابوومه‌وه‌!‬

‫ژنان ڕقیان ل ‌ه چ شتێكی پیاوه‌كانیانه‌؟‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬ئاراس ڕەفیق‬

‫ژن و پیاو ب�ه‌ه��ۆی ئ �ه‌و م��او ‌ه‬ ‫درێژەی كه‌ پێكه‌وه‌ به‌ سه‌ری ده‌به‌ن‪،‬‬ ‫ده‌ك��رێ��ت هه‌ندێك تایبه‌مته‌ندی و‬ ‫خووی جۆراوجۆر له‌ هه‌ریه‌كێكیاندا‬ ‫ببێته‌ مایه‌ی بێزاری و نیگه‌رانيی ئه‌وی‬ ‫دی��ك�ه‌ی��ان‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش زۆرج���ار گرفتی‬ ‫خێزانی دروس��ت ده‌ك��ات‪ .‬دوور نییه‌‬ ‫ببێته‌ هۆی پچڕان و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌و خێزانه‌‪ .‬لێره‌وه‌ ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت‬ ‫پرسیارێكی گرنگ بخه‌ینه‌ به‌رده‌م چه‌ند‬ ‫ئافره‌تێك‪ ،‬وه‌ك پێكهاته‌یه‌كی زۆر گرنگ‬ ‫له‌ناو خێزاندا و بپرسین‪ ،‬تۆ چ شتێكی‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌ت بێزارت ده‌كات؟‬ ‫س���ه‌م���ی���ره‌ ع��ب��دول��ڕەح�مان‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌ بۆچوونی خۆی ده‌ربڕی‬ ‫و وتی «من زی��اد له‌ بیست و پێنج‬

‫ساڵه‌ هاوسه‌رگیرییم كردووه‌‪ ،‬شتێكی‬ ‫ه��اوس�ه‌ره‌ك�ه‌م زۆر ب��ێ�زاری ك��ردووم‬ ‫ئه‌ویش پیسوپۆخڵی و گرنگی نه‌دانی‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌مه‌ به‌ شێوازی جلوبه‌رگ‬ ‫و ڕێكپۆشی‪ .‬هه‌ندێك جار جلوبه‌رگی‬ ‫گ �ه‌ش��ت و س��ه‌ی��ران و ك��ارك��ردن��ی‬ ‫جیاناكه‌یته‌وه‪ .‬زۆر جار سه‌رزه‌نشتم‬ ‫كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم سوودی نه‌بووه‌‪ .‬ئێستا‬ ‫هیچی پێناڵێم‪ ،‬چونكه‌ به‌گوێم ناكات»‪.‬‬ ‫رسوه‌ ڕەم����ه‌زان‪ ،‬ژن��ی م��اڵ�ه‌وه‪‌،‬‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت «كوشنده‌ترین‬ ‫و بێزراوترین خوو له‌ پیاودا ئه‌وه‌یه‌‬ ‫چ��روك و دڵپیس بێت له‌ به‌رانبه‌ر‬ ‫ژنه‌كه‌یدا‪ .‬دیاره‌ ئه‌وه‌ش به‌ زه‌قی له‌‬ ‫مێرده‌كه‌ی مندا ب �ه‌دی ده‌ك��را‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌مه‌ش وای كرد نه‌توانم له‌ گه‌ڵیدا‬ ‫بژیم و جیابوومه‌وه‌«‪.‬‬ ‫شوكریه‌ محه‌مه‌د‪ ،‬له‌و باره‌یه‌وه‌‬ ‫وتی «هاوسه‌ره‌كه‌ی من له‌ ده‌ره‌وه‌‬ ‫پیاوێكی ڕووخ��ۆش و كراوه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كاتێك دێته‌وه‌ ماڵه‌وه‌ ده‌موچاوی ده‌دا‬ ‫به‌یه‌كدا و قسه‌مان له‌گه‌ڵ ناكات‪.‬‬

‫هه‌ندێك ج��ار شتێكی لێده‌پرسیت‬ ‫وه‌اڵم ناداته‌وه‌ و خۆی تووڕە ده‌كات ‬ ‫و بێزاریی ده‌رده‌ب��ڕێ��ت‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌‬ ‫ته‌واوی منی نیگه‌ران كردووه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌و چه‌شنه‌ی ده‌ره‌وه‌ مامه‌ڵه‌ بكات‬ ‫هیچ كێشه‌یه‌كامن نابێت»‪.‬‬ ‫هانا سۆران‪ ،‬كه‌ ناوی خوازراوی‬ ‫ژنێكه‌‪ ،‬ده‌ڵێت «پیاوه‌كه‌م زۆر تووڕەیه‌‪،‬‬ ‫به‌ ساده‌ترین شت هه‌ڵده‌چێت‪ .‬توانای‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی خێزانی‬ ‫نییه‪ ‌،‬به‌ ده‌نگبه‌رز كردنه‌وه‌ و قسه‌ی‬ ‫ناشیرین وه‌اڵمم ده‌داته‌وه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫ئ �ه‌م كێشه‌یه‌م بۆ كه‌سوكاری باس‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم نه‌یانتوانیوه‌ هیچ‬ ‫گۆڕانكارییه‌كی تێدا دروست بكه‌ن»‪.‬‬ ‫هانا وتیشی «پیاوان هه‌ندێكیان‬ ‫له‌ جیاتی ئ�ه‌وه‌ی له‌ ماڵه‌وه‌ ڕوویان‬ ‫خۆش و كراوه‌ بێت‪ ،‬بۆ ده‌ره‌وه‌ وان و‬ ‫ئه‌مه‌ش زۆر جار نیگه‌رانی و گرفتی بۆ‬ ‫هاوسه‌ره‌كانیان يه‌ دواوه‌یه‌»‪.‬‬ ‫ی��ورسا هه‌ڵه‌بجه‌یی پێی واب��وو‪،‬‬ ‫ئ��اف��ره‌ت به‌گشتی پێی خ��ۆش نییه‌‬

‫«پیاوان هه‌ندێكیان ل ‌ه جیاتی ئه‌وه‌ی‬ ‫ل ‌ه ماڵه‌و‌ه ڕوویان خۆش و كراو‌ه بێت‪،‬‬ ‫بۆ ده‌ره‌وه‌ وان»‬ ‫ئیهامل بكرێت‪ ،‬به‌ تایبه‌ت الی ڕەگه‌زی‬ ‫به‌رانبه‌ر‪ .‬هه‌میشه‌ پێیخۆشه‌ خاڵی‬ ‫سه‌ره‌كی پیاوه‌كه‌ی گرنگیدان بێت به‌و‪.‬‬ ‫هه‌ڵچوونی بێڕێژەی هه‌ندێك له‌ پیاوان‬ ‫بووه‌ته‌ هۆی بێزاریی ئافره‌ت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫هه‌ندێك له‌ پیاوان زوو هه‌ڵده‌چن به‌بێ‬ ‫تێگه‌شنت و بیركردنه‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها یورسا‬ ‫وتیشی «سووربونی پیاو له‌سه‌ر قسه‌ی‬ ‫خۆی بێ گوێدانه‌ ڕای ئافره‌ت‪ ،‬له‌وانه‌یه‌‬ ‫ناهاوسه‌نگيی ده‌روون��ی بۆ ئافره‌ت‬ ‫دروست بكات و نه‌بوونی كاتی پیاو‬ ‫بۆ گرنگیدان به‌ ماڵ و كه‌مرت مانه‌وه‌‪،‬‬ ‫تاڕاده‌یه‌ك ده‌بێته‌ هۆی نائارامی بۆ‬ ‫ئافره‌ت»‪.‬‬ ‫زۆزك س��ه‌ع��ی��دی ت���وێ���ژەری‬ ‫كۆمه‌اڵتیش‪ ،‬له‌وباره‌یه‌وه‌ ڕای وابوو‬

‫«زۆرب���ه‌ی ژن��ان ڕقیان له‌ دڵپیسيی‬ ‫پیاوه‌كانیانه‌‪ .‬ئه‌مڕۆ به‌ هۆی هه‌ڵه‌‬ ‫تێگه‌یشتنه‌وه‌ له‌ هه‌ندێ‌ چه‌مك و‬ ‫ده‌سته‌واژەوه‌ كه‌ هاتوونه‌ته‌ ناومان‪،‬‬ ‫ژنان خۆیان به‌ سته‌ملێكراو له‌ به‌رانبه‌ر‬ ‫پیاوان داده‌نێن‪ ،‬كه‌ كێشه‌ی دروست‬ ‫كردووه‌»‪.‬‬ ‫زۆزك ئ �ه‌وه‌ش��ی خسته‌ڕوو كه‌‬ ‫هه‌ندێك كار و چاالكی و سه‌ربه‌ستی‬ ‫هه‌یه‌ كه‌ هه‌ندێ‌ پیاو بۆ خێزانه‌كانیان ‬ ‫ڕێگه‌ی پ��ێ��ده‌ده‌ن و ئه‌مانه‌ كه‌ الی‬ ‫پیاوێكی تر ئاسایی نابیرنێن‪ ،‬ده‌بنه‌ هۆی‬ ‫ڕقلێبوونه‌وه‌ی ژنان له‌ هاوسه‌ره‌كانیان‪.‬‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ی زۆری پیاوانیش هه‌ر ئه‌م‬ ‫ڕقه‌ دروس��ت ده‌ك��ات كه‌ پێویسته‌ له‌‬ ‫یه‌كرت تێگه‌یشنت هه‌بێت‪.‬‬

‫دیارده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی و كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫ئیرباهیم حاجی زه‌ڵمی‬

‫گومانی تێدا نییه‌ ئه‌مڕۆ یاریكردن‬ ‫به‌ چه‌مكه‌كان و چۆنیه‌تی به‌كاربردنیان‪،‬‬ ‫به‌ تایبه‌ت له‌ كه‌ناڵه‌ ڕاگه‌یاندنییه‌ بیرناو‬ ‫و بیسرتاوه‌كان‪ ،‬بووه‌ته‌ كارێكی باو‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت تێكه‌ڵوپێكه‌ڵی له‌نێوان هه‌ردوو‬ ‫چه‌مكی (دیارده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی و كێشه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی ) كه‌ بۆ هه‌ربابه‌تێك ئه‌مڕۆ‬ ‫چه‌ند ج��ار ده‌بینین ئ �ه‌م ئ �ه‌وس �ه‌ر و‬ ‫ئه‌مسه‌ر پێكردنه‌ له‌ ئارادا هه‌یه‌ و دواجار‬ ‫كه‌مبڕستيی مه‌عریفی به‌ده‌سته‌وه‌دانی‬ ‫به‌دوادا دێت‪.‬‬ ‫زانینی جیاوازيی نێوان دی��ارده‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی و كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تيی‬ ‫گرنگيیه‌كی زۆری هه‌یه‪ ‌.‬وه‌ك ومتان ئه‌مڕۆ ‬ ‫تێكه‌ڵوپێكه‌ڵیيه‌كی ته‌واو له ‌نووسین و‬ ‫پێناسی بابه‌ته‌كان و ناوهێنانی شته‌كان‬ ‫به‌م دوو چه‌مكه‪ ‌،‬كاریگه‌ريی نه‌رێنيی‬ ‫مه‌عریفی خستووه‌ته‌وه‌و ده‌خاته‌وه‌‪.‬‬ ‫دی���ارده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی ‪Social‬‬ ‫‪ :phenomena‬ئه‌مڕۆ بیرێكی چڕ و‬ ‫ئاڵۆز خراوه‌ته‌ پاڵ دیارده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‪،‬‬ ‫به‌و پێیه‌ی له‌ كۆمه‌ڵناسیدا به‌تایبه‌ت‬ ‫الی (دۆركایم) كه‌ وا ناسێرناوه‌ دیارده‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی خه‌سڵه‌تی « ده‌ره‌كی بوون و‬ ‫ملكه‌چیبوون و باوی و(ته‌وزیمی‪ -‬الزامی)‬ ‫بوونی هه‌یه‪)1(‌.‬‬ ‫به‌و پێییه‌ی وا هاتووه‌ كه ‌دیارده‌‬ ‫كرده‌یه‌كی كۆمه‌اڵیه‌تیيه‌ كه‌ زۆرێ��ك‬ ‫ل�ه‌ خه‌ڵكان خه‌ریكی ئه‌نجامدان و‬

‫جێبه‌جێكردنینی‪ ،‬یاخود به‌ده‌ستیه‌و ‌ه‬ ‫گ��ی��رۆده‌ن و ی��اخ��ود ت��ووش��ی ده‌ب��ن‪.‬‬ ‫هه‌ركاتێكيش دی���ارده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫هه‌ڵگری ڕەهه‌ندی نه‌رێنی ده‌بێت‪ ،‬وه‌ك‬ ‫كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی خۆی منایان ده‌كات‪.‬‬ ‫خ���ودی كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تیش ‬ ‫‪ social problem‬چه‌مكێكی به‌رفراوانه‌و‬ ‫ب���ڕاوه‌ ب�ه‌س�ه‌ر ه�ه‌م��وو ئ �ه‌و ڕەف��ت��ار و‬ ‫دۆخ�ه‌ خ�راپ و تاوانانه‌ی كه‌ سه‌ره‌تا‬ ‫خه‌له‌ل و ناهاوسه‌نگی دروست ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫دواجار وه‌ك هه‌ڕەشه‌یه‌ك له‌ كۆمه‌ڵگه‌ و‬ ‫بنه‌ماكانی كۆمه‌ڵگه‌ خۆیان منایش ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫دیاره‌ كۆمه‌ڵگه‌ به چه‌ند شێواز به‌ره‌و‬ ‫پیری كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تيیه‌وه‌ ده‌چێت‪ :‬‬ ‫ل�ه‌وان�ه‌ به ‌ره‌ف��ت��اره‌ جۆربه‌جۆره‌كانی‬ ‫وه‌ك (ت��اوان��ی كوشنت‪ ،‬ت��اوان و الدان �ه‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تيیه‌كان‪ ،‬الدانه‌ سێكسيیه‌كان‪،‬‬ ‫نه‌خۆشيیه‌ عه‌قڵیيه‌كان‪ ،‬خووگرتن به‌‬ ‫سڕكه‌ره‌كان و م��اده‌ هۆشبه‌ره‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫خۆكوشنت و ‪ ..‬هتد)‪ .‬جۆره‌كانی وه‌ك‬ ‫ملمالنێی كۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬وه‌ك ( وروژاندنه‌‬ ‫ئه‌تنی و خێڵه‌كییه‌كان‪ ،‬توندوتیژیيه‬ ‫خێزانییه‌كان و كێربكێى‌ نه‌شیاو بۆ‬ ‫ئامانجه‌ ئابووریيه‌كان و گێژاو و ئاڵۆزیيه‌‬ ‫سیاسييه‌كان‪ ،‬كه‌ هه‌نگاو ب�ه‌ره‌و شه‌ڕە‬ ‫ناوخۆ و ده‌ره‌كيیه‌كان هه‌ڵده‌گرن‪..‬و هتد‪.‬‬ ‫(‪)2‬‬ ‫بێگومان كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تیش‬ ‫ناتوانرێت چوارچێوه‌ی له‌ڕووی مه‌عریفه‌‬

‫و ناسین و پێناسه‌ی بۆ دابرنێت‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫سه‌رچاوه‌ی دروستبوونیشی! به‌رچاوان‬ ‫بخرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر نه‌توانین شوێنگه‌كه‌ی له‌‬ ‫ده‌رفه‌ت و بواری كۆمه‌اڵیه‌تيی گشتیدا‬ ‫نه‌خه‌ینه‌ بازنه‌ی زانیاریه‌كه‌مانه‌وه‌‪ .‬بۆیه‌‬ ‫بوونی هۆشیاری و به‌ئاگابونی گه‌ره‌كه‌‬ ‫له‌ ئاست ئه‌و ده‌ستوه‌ردان و به‌شداری‬ ‫له‌ كارانه‌ی كه‌ دواجار دۆخه‌كه‌ دروست‬ ‫ده‌ك��ه‌ن‪ .‬بۆ منوونه‌ نه‌خوێنده‌واری و‬ ‫هه‌ژاری كه‌ له ‌كۆمه‌ڵگه‌دا باڵو ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ زۆریش چ هه‌ژاری یان نه‌خوێنده‌واری‪،‬‬ ‫به‌وپێیه‌ی دۆخ و حاڵه‌تێكن‪ ،‬وه‌ك دیارده‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی ناخرێنه‌ڕوو به‌ئه‌ندازه‌ی‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی وه‌ك گرفتێكی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫‪Social issues‬‏ ناوده‌برێن‪ .‬له‌كاتێكدا به‌‬ ‫هه‌ڵه‌ هه‌موو كرده‌یه‌كی باڵوی نه‌رێنی و‬ ‫خاوه‌ن كاریگه‌ريی خراپ له‌ كۆمه‌ڵگادا‬ ‫پێی ده‌وترێت «دی��ارده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫‪ . »Social phenomena‬چونكه‌ دیارده‌ش‬ ‫بۆخۆی دۆخ و حاڵه‌تێكی كۆمه‌اڵیه‌تیی‬ ‫كتوپڕییه‌ و له‌ پڕ ب�ه‌ده‌رده‌ك�ه‌وێ��ت و‬ ‫ته‌شه‌نه‌ ده‌ك��ات‪ ،‬یان وه‌ك خوویه‌كی‬ ‫هه‌میشه‌یی و مانه‌وه‌یی یان دیارنه‌مانێك‬ ‫ب����ه‌دووی خ��ۆی��دا ده‌ه��ێ��ن��ێ��ت‪ .‬ب �ه‌اڵم‬ ‫بنه‌بڕكردنی به ‌په‌له‌ی ئه‌سته‌می تێدایه‌‪.‬‬ ‫دیارده‌ ڕێژەی باڵوبوونه‌وه‌ و ئه‌نجامدان‬ ‫و مانه‌وه‌ی فراوانرته‌‪ ،‬بۆ منوونه‌ دیارده‌ی‬ ‫ت���ه‌اڵق و دی����ارده‌ی بێكاری و هتد‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم كێشه‌ی ك��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی ڕێ��ژەی‬

‫جێبه‌جێكردن و به‌شداریی دانه‌كانی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ تیایدا و ماوه‌ی مانه‌وه‌ی له‌ناو‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌‪ ،‬كه‌م و س��ن��ورداره‌‪ .‬كێشه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ڕەشه‌ له‬ ‫بنه‌ما و به‌هاكانی كۆمه‌ڵگه‌ ده‌ك��ات‬ ‫و فاكته‌ری لێكرتازانی شیرازه‌كانی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌یه‌‪ ،‬كۆمه‌ڵگه‌ هه‌ڵوێستی‬ ‫جیدیی له‌سه‌ر ده‌بێت و به‌ بنه‌ما مادی‬ ‫و مه‌عنه‌وییه‌كانیه‌وه‌ و ڕووب���ه‌ڕووی‬ ‫ده‌ب��ێ��ت�ه‌وه‌ ه�ه‌وڵ��ی چ��اره‌س �ه‌رك��ردن و‬ ‫نه‌هێشتنی كاریگه‌رییه‌كانی ده‌دات‪.‬‬ ‫بۆیه‌ كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی هه‌ڵوێستی‬ ‫پێشینه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ی ل�ه‌س�ه‌ره‌‪ ،‬پێشرت‬ ‫حوكمێكی دیاریكراوی لەبارەیەوە داوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم دیارده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی ته‌نها الیه‌نی‬ ‫سلبی نییه‌‪ ،‬زۆر دیارده‌ هه‌یه‌ كه‌ به‌پێی‬ ‫سه‌رده‌م و كات داده‌به‌زنه‌ ناو كۆمه‌ڵگا‬ ‫و هه‌ركات مه‌ترسیی په‌یدا كرد ئه‌وكات‬ ‫كۆمه‌ڵگا ڕێوشوێنی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی‬ ‫بۆ داده‌نێت و ده‌یگرێته‌به‌ر‪.‬‬ ‫په‌راوێز و سه‌رچاوه‌‪:‬‬ ‫‪1‬ـ جون سكوت و جوردون مارشال‪ :‬‬ ‫موسوعة‌ علم االجتامع‪ ،‬ترجمة محمد‬ ‫جوهري وآخ��رون‪ ،‬املجلد الثاين‪ ،‬املركز‬ ‫قومي للرتجمة‪ ،‬القاهرة‪ ،‬الطبعة الثانية‪،‬‬ ‫القاهرة‪2012 ،‬م ص‪.339‬‬ ‫‪2‬ـ هه‌مان سه‌رچاوه‌‪ ،‬املجلد الثالث‪،‬‬ ‫ص‪.182‬‬


‫‪13‬‬ ‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫تەوەر‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫ترس له‌ ده‌سه‌اڵتی ئیسالمییه‌كان وه‌همه‌ یان حه‌قیقه‌ت؟‬

‫ده‌بێت ئیسالمییه‌كان له‌ پارتێكی نوخبه‌ییه‌و‌ه ببن به‌ پارتێكی جه‌ماوه‌ری‬ ‫له‌م وت��اره‌دا «عومه‌ر عه‌لی» نووسه‌ر و ش��اره‌زای فیكری‬ ‫ئیسالمی تیشك ده‌خاته‌ سه‌ر هۆكاری ترسی عه‌لمانییه‌كان ل ‌ه‬ ‫پرۆرژه‌ی ره‌وتی ئیسالمی‪ ،‬ئه‌و پێی وای ‌ه سه‌رده‌می زێڕینی‬ ‫عه‌لمانییه‌كان ل ‌ه واڵتی ئیسالمیی له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنی راپه‌ڕین ‌ه‬ ‫جه‌ماوه‌رییه‌كاندا گوزه‌ری كرد‪ ،‬پێشی وایه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫پێویستیان به‌وه‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای پرۆژه‌ی نووسراو جه‌ماوه‌ر‬ ‫ئاشنا بكه‌ن ب ‌ه خواست‌و ویسته‌كانیان‪.‬‬

‫عومەر عەلى محەمەد‬ ‫ـ ماسته‌ر له‌ كۆمه‌ڵناسیی سیاسی‪.‬‬ ‫ـ نووسه‌ر له‌ ب��واری فیكری و سیاسیدا‪ ،‬ش��اره‌زا له‌ ب��واری فیكر و‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی بزافه‌ ئیسالمییه‌كاندا‪.‬‬ ‫ـ خاوه‌نی (‪ )7‬كتێبه‌ له‌ بواری فیكری و سیاسی و رێكخراوه‌ییدا‪.‬‬ ‫ـ چه‌ند كتێبێكی وه‌رگێڕدراوی هه‌یه‌ له‌و بوارانه‌دا‪.‬‬ ‫ـ به‌ به‌رده‌وامی وتار بۆ رۆژنامه‌ و گۆڤاره‌كان ده‌نووسێت‪.‬‬

‫ئا‪ :‬بەیان‬ ‫له‌ پاش خۆپیشاندانه‌كانی به‌هاری‬ ‫عه‌ره‌بی له‌ چه‌ند واڵتێكی وه‌ك میرس‪،‬‬ ‫لیبیا‪ ،‬تونس ‌و سوریا‪ ،‬پاشان سه‌ركه‌وتنی‬ ‫پارته‌ ئیسالمییه‌كان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‬ ‫میرس و تونس ‌و به‌ده‌ستهێنانی ده‌نگی‬ ‫دووه‌م��ی��ش له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی لیبیا‪،‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا سه‌ركه‌وتنی پ��ارت��ی داد ‌و‬ ‫گه‌شه‌پێدان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی مه‌غریب‬ ‫‌و به‌ده‌ستهێنانی زۆرینه‌ی كورسییه‌كان‬ ‫له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشووتری كوه‌یتیشدا‬ ‫ده‌نگی یه‌كه‌م ب��وون‪ ،‬ئ�ه‌م رووداوان���ه‌‬ ‫بارودۆخێكی نوێی سیاسییان هێنایه‌‬ ‫ئاراوه‌‪ ،‬ئه‌ویش هه‌ر پارت‌و كه‌سایه‌تییه‌كی‬ ‫سیاسی ‌و فیكری به‌ راستی ته‌عبیری له‌‬ ‫جه‌وهه‌ری بۆچوونه‌كانی خۆی كرد‪ .‬له‌‬ ‫دوای ئه‌م رووداوه‌ سیاسییه‌ گه‌ورانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌نگێكی نه‌یار به‌رامبه‌ر به‌ سه‌ركه‌وتنی‬ ‫ئه‌و پارتانه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا هاته‌ ئاراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش په‌نابردن بوو بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌ی كه‌ له‌ رێگه‌ی‬ ‫سندوقه‌كانی ده‌نگدانه‌وه‌ و له‌ رێگه‌ی‬ ‫شه‌رعییه‌تی جه‌ماوه‌ری و پرۆسه‌یه‌كی‬ ‫دیموكراسییه‌وه‪ ‌،‬دروس��ت ب��وون‪ .‬هه‌ر‬ ‫زوو بێ‌ ئه‌وه‌ی دان به‌ ئه‌و شه‌رعییه‌ته‌‬ ‫جه‌ماوه‌ری ‌و دیموكراسییه‌دا بنێن‪ ،‬هێزه‌‬ ‫چه‌پ‌و عه‌ملانییه‌كان له‌گه‌ڵ پاشاموه‌كانی‬ ‫رژێمه‌ كۆنه‌ دیكتاتۆرییه‌كاندا كه‌وتنه‌‬ ‫دروستكردنی به‌ره‌یه‌ك‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی هه‌ر‬ ‫له‌ سه‌ره‌تاوه‌ رێگه‌ نه‌ده‌ن ئه‌و پرۆژانه‌ی‬ ‫كه‌ پارته‌ ئیسالمییه‌كان دایان نابوو‪ ،‬له‌‬ ‫واقیعدا بچه‌سپێت‪ .‬چونكه‌ ئه‌وان منوونه‌ی‬ ‫پارتی داد ‌و گه‌شه‌پێدانیان له‌به‌رچاوه‌‪،‬‬ ‫كه‌ ئه‌ویش له‌ رێگه‌ی هه‌ڵبژاردنێكی‬ ‫دیموكراسییه‌وه‌ هات‪ ،‬به‌اڵم به‌ مانه‌وه‌ی‬ ‫ته‌نها یه‌ك خول له‌ ده‌س�ه‌اڵت��دا‪ ،‬توانی‬ ‫پێگه‌ی جه‌ماوه‌ریی خۆی به‌هێز بكات ‌و‬ ‫ببێت به‌ تاكه‌ پارتی بااڵده‌ست له‌ توركیادا‪.‬‬ ‫به‌پێی دوایه‌مین لێدوانی ئ��ەردۆگ��ان‬ ‫ئێستا پالنیان داڕش��ت��ووه‌ بۆ ئاینده‌ی‬ ‫توركیا هه‌تا ساڵی ‪ .2060‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫ئه‌و ترسه‌ی كه‌ چه‌پ ‌و عه‌ملانییه‌كان‬ ‫ده‌یخه‌نه‌ روو له‌ به‌رامبه‌ر ئاینده‌ی‬ ‫ده‌سه‌اڵتی ئیسالمییه‌كان‪ ،‬ترس نییه‌ له‌‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ تاكڕە‌وی ‌و عه‌سكه‌رتاریه‌ت‬ ‫‌و خۆسه‌پاندن‪ ،‬به‌ڵكو ترسه‌ له‌ ئه‌و‬ ‫پرۆژە‌یه‌ی كه‌ ئه‌م پارتانه‌ پێیانه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫رێگه‌ بده‌ن له‌ ته‌نها خولێكی ده‌سه‌اڵتدا‬ ‫بیچه‌سپێنن‪ ،‬ئه‌وا زۆر گرانه‌ ئه‌و پارتانه‌‬ ‫له‌ رێگه‌ی دیموكراسی ‌و هه‌ڵبژاردنه‌وه‌‬ ‫بگه‌نه‌وه‌ ده‌سه‌اڵت‪ .‬پێشرت ئه‌م ترسه‌ له‌‬ ‫كاتی ش�ه‌ڕی س��ارددا ئه‌مریكا به‌ ناوی‬ ‫جه‌نگی دژە‌تیرۆره‌وه‌ رابه‌رایه‌تیی ده‌كرد‪،‬‬ ‫به‌ ن��اوی ده‌س��ت�ه‌واژە‌ی (ئیسالمۆفۆبیا)‬ ‫دژای�ه‌ت��ی هه‌موو ب �زاڤ ‌و رێكخراو و‬ ‫كه‌سایه‌تییه‌كی ئیسالمیی ده‌ك��رد‪ ،‬به‌‬ ‫پاساوی ئه‌مه‌ش پشتیوانیی له‌ رژێمه‌‬ ‫تاكڕە‌و و دیكتاتۆره‌ عه‌ملانییه‌كان ده‌كرد‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ ئێستادا كه‌ بارودۆخه‌كه‌ گۆڕاوه‌‪،‬‬ ‫عه‌سكه‌رتار و چه‌پ‌و عه‌ملانییه‌كان هه‌تیو‬

‫و بێ‌ پشت‌ و په‌نا ماونه‌ته‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ ل ‌ه‬ ‫ئێستادا نه‌ رۆژئاواكه‌ی جاران پشتیوانییان‬ ‫لێ ده‌ك��ات‪ ،‬نه‌ جه‌ماوه‌رێكی رێكخراو‬ ‫و پ���ه‌روه‌رده‌ك���راوی سیاسییان هه‌یه‌‬ ‫له‌گه‌ڵیاندا بێت‪ ،‬چونكه‌ عه‌ملانییه‌كان به‌‬ ‫زۆرینه‌ی بزاڤی سیاسی ‌و رۆشنبیری ‌و‬ ‫ئه‌كادیمی ‌و میدیاییانه‌وه‌ پشتیوانێكی‬ ‫به‌هێزی ده‌وڵه‌ته‌ عه‌سكه‌رتاره‌كان بوون‪،‬‬ ‫هه‌ر ئه‌وانیش بوون له‌كاتی ده‌سه‌اڵتیاندا‬ ‫شه‌رعییه‌تیان داوه‌ به‌ ده‌وڵ��ه‌ت‪ ،‬هه‌تا‬ ‫ل �ه‌ رێ��گ �ه‌ی دام�����ه‌زراوه‌ س��ه‌رب��ازی‌و‬ ‫ئه‌منییه‌كانیانه‌وه‌ هێرشیان بكه‌نه‌ سه‌ر و‬ ‫ده‌یان هه‌زار كه‌سیان بخه‌نه‌ زیندان‪ .‬به‌‬ ‫درێژایی ده‌یان ساڵ وه‌ك هاوواڵتی پله‌‬ ‫دوو و سێی مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا بكرێت‪،‬‬ ‫ل �ه‌م پێناوه‌شدا ه���ه‌زاران شه‌هیدیان‬ ‫پێشكه‌ش ك��ردووه‌‪ ،‬له‌ ئه‌مڕۆدا كه‌ ئه‌م‬ ‫هێزه‌ عه‌ملانییانه‌ دێن ‌و ده‌یانه‌وێت به‌‬ ‫گوتارێكی نوێ‌ خۆیان به‌ دڵسۆزی گه‌ل‬ ‫‌و نیشتامن له‌ قه‌ڵه‌م ب��ده‌ن ‌و وابزانن‬ ‫ئه‌وان پارێزه‌ری ماف ‌و ئازادییه‌كانن‪ ،‬ئایا‬ ‫جه‌ماوه‌ر چۆن بڕوا به‌م هێزانه‌ ده‌كات؟‬ ‫سه‌رده‌می زێڕینی عه‌ملانییه‌كان له‌‬ ‫واڵتانی ئیسالمی‪ ،‬له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنی‬ ‫راپه‌ڕینه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كاندا گ��وزه‌ری‬ ‫كرد‪ .‬ئ �ه‌وان جارێكی تر به‌ ئه‌و گوتاره‌‬ ‫عه‌ملانییه‌ ت��ون��دڕە‌وه‌ عه‌سكه‌رتارییه‌وه‌‬ ‫ناتوانن بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ناو جه‌ماوه‌ر‪ .‬ئه‌و‬ ‫هێزانه‌ له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی جارێكی تر په‌نا‬ ‫ببه‌نه‌وه‌ بۆ دروستكردنی وه‌همی ترس‬ ‫له‌ ده‌س�ه‌اڵت��ی ئیسالمییه‌كان‪ ،‬ده‌بوایه‌‬ ‫سه‌ره‌تا داوای لێبوردنیان له‌ خه‌ڵك بكردایه‌‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ڵوێسته‌كانی راب��ردووی��ان‪،‬‬ ‫پاشان به‌خۆداچوونه‌وه‌یه‌كیان به‌خۆیاندا‬ ‫بكردایه‌‪ ،‬به‌ گوتارێكی نوێوه‌ مامه‌ڵه‌یان‬ ‫له‌گه‌ڵ بارودۆخه‌ نوێیه‌كه‌دا بكردایه‌‪ ،‬به‌‬ ‫مۆدێلێكی نوێی عه‌ملانییه‌وه‌ خۆیان منایش‬ ‫بكردایه‪ ‌،‬كه‌ پێكه‌وه‌ گرێدانی عه‌ملانییه‌ت‬ ‫ب��وو ب�ه‌ دیموكراسی ‌و لێبورده‌یی ‌و‬ ‫پاراستنی بنه‌ماكانی مافی مرۆڤەوە‪ ،‬له‌‬ ‫هه‌مان كاتدا رێزیان له‌ رای ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌‬ ‫بگرتایه‌ كه‌ ئ �ه‌م ده‌س �ه‌اڵت �ه‌ نوێیانه‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردووه‌ و چاوه‌ڕێیان بكردایه‌ بزانن‬ ‫چییان پێیه‌ و واڵت به‌ره‌و كوێ‌ ده‌به‌ن؟‬ ‫چونكه‌ له‌م بارودۆخه‌ نوێیه‌دا جارێكی‬ ‫تر دیكتاتۆریه‌ت دروس��ت نابێته‌وه‌‪،‬‬ ‫جه‌ماوه‌ریش ده‌نگ به‌ هێزێكی تاكڕە‌وی‬ ‫نادیموكراسی ناداته‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر نه‌توانیت‬ ‫به‌ پرۆژە‌یه‌كی گه‌شه‌پێدانی گشتی واڵت‬ ‫به‌ره‌وپێش به‌ریت‪ ،‬ئه‌وا شكست ده‌خۆیت‬ ‫و هێزێكی تر جێگه‌ت ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و بارودۆخه‌ی كه‌ عه‌ملانییه‌كانی‬ ‫میرس دروستیان كرد‪ ،‬كه‌ خۆی له‌ به‌ره‌ی‬ ‫ئینقازدا ده‌بینێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی سه‌ملاند كه‌‬ ‫ئه‌م هێزانه‌ زۆر كه‌مئارام ‌و بێبه‌رنامه‌ن ‌و‬ ‫خاوه‌نی عه‌قڵێكی سرتاتیجیی سیاسی نین‪،‬‬ ‫چونكه‌ له‌م كاته‌دا ئه‌م هێزانه‌ ده‌ستیان‬ ‫تێكه‌اڵو ك���ردووه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ پ��اش�ماوه‌ی‬ ‫الیه‌نگرانی رژێ��م��ی كۆنی م��وب��اره‌ك‪،‬‬

‫عومه‌ر عه‌لی محه‌ممه‌د‬ ‫ده‌ی��ان�ه‌وێ��ت میرس ب��ه‌ره‌و توندوتیژی‬ ‫ب��ه‌رن‪ .‬پشتیوانییان له‌ گرووپی (بالك‬ ‫بلوك) ئه‌و راستییه‌ی سه‌ملاند كه‌ ته‌نها بۆ‬ ‫رووخاندنی ده‌سه‌اڵته‌ هه‌ڵبژێردراوه‌كه‌‬ ‫ئ���ام���اده‌ن ه��ه‌م��وو م��ی�سر بسوتێنن‪.‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ه �ه‌م��وو هێزێكی ده‌ره‌وه‌ش‬ ‫ده‌ست تێكه‌اڵو بكه‌ن ئه‌گه‌ر ئه‌و هێزه‌‬ ‫عه‌ره‌بی بێ‌ ی��ان رۆژئ��اوای��ی‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫ئیرسائیلیش‪ .‬به‌م كاره‌یان له‌ الیه‌ك هه‌موو‬ ‫بانگه‌شه‌كانی لیرباڵیه‌تبوون‌و ئازادیخوازی‬ ‫‌و دیموكراسیبوونیان به‌درۆخسته‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫الیه‌كی تریشه‌وه‌ جه‌ماوه‌ر به‌ جۆرێك‬ ‫سه‌یریان ده‌كات كه‌ ئه‌مانه‌ له‌ ئێستادا‬ ‫تاكه‌ هۆكاری پاشه‌كشه‌ی بواری ئابوری‬ ‫‌و خراپبوونی گوزه‌رانی خه‌ڵك ‌و بره‌ودانن‬ ‫به‌ توندوتیژی‪ .‬له‌الیه‌كی تریشه‌وه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌رنجی ه��ه‌ردوو ده‌س�ه‌اڵت��ی میرس و‬ ‫تونس بده‌ین‪ ،‬له‌ هیچ ی�ه‌ك ل�ه‌و دوو‬ ‫واڵته‌دا نه‌ بانگه‌شه‌ی بنیاتنانی ده‌وڵه‌تی‬ ‫ئایینی كراوه‌‪ ،‬نه‌ رێگه‌ی ئازادیی میدیا و‬ ‫پارته‌ سیاسییه‌كان گیراوه‌‪ ،‬نه‌ بانگه‌شه‌ی‬ ‫عه‌سكه‌رتاری‌و تاكڕە‌وییان كردووه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫هه‌موویان جه‌خت ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌ له‌سه‌ر‬ ‫پاراتسنی مافه‌كانی مرۆڤ ‌و دیموكراسی‬ ‫‌و بنیاتنانی ده‌وڵه‌تی مه‌ده‌نی له‌ رێگه‌ی‬ ‫ده‌ستورییه‌وه‌‪ .‬هه‌وڵی پاراستنی هه‌موو‬ ‫ئ�ه‌و مافانه‌یان داوه‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌و‬ ‫ترسه‌ی كه‌ باسی ده‌ك �ه‌ن ترسێكی بێ‌‬ ‫بنه‌مایه‪ .‬ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و هه‌ڵوێسته‌‬ ‫ناواقعی ‌و توندڕە‌وانه‌یان بڕۆن‪ ،‬رۆژ به‌‬

‫رۆژ جه‌ماوه‌ریان روو له‌ كه‌می ده‌كات‪،‬‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ش نه‌ ده‌سه‌اڵتی ئیسالمییه‌كان‬ ‫هه‌ره‌س ده‌هێنێت‪ ،‬نه‌ ده‌توانن له‌ ئاینده‌دا‬ ‫ببنه‌ به‌دیلی ئه‌م ده‌سه‌اڵته‌‪ .‬به‌اڵم ده‌توانن‬ ‫ببنه‌ هێزێك كه‌ رێگه‌ له‌ چه‌سپاندنی‬ ‫پرۆژە‌كانی ئه‌و پارته‌ ئیسالمییانه‌ بگرن ‌و‬ ‫واڵت به‌ره‌و توندوتیژی به‌رن ‌و هه‌ڕە‌شه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئاینده‌ی ئ�ه‌م واڵتانه‌ دروس��ت‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ك چۆن له‌ رابردوودا مایه‌ی‬ ‫دواكه‌وتویی ‌و تاكڕە‌وی بوون‪ ،‬له‌ ئێستادا‬ ‫هه‌مان مۆدێل دووباره‌بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل��ه‌ ه �ه‌رێ��م��ی ك��وردس��ت��ان��ی��ش��دا‬ ‫هاوشێوه‌ی واڵتانی تری ئیسالمی‪ ،‬هێزێكی‬ ‫توندڕە‌وی عه‌ملانی هه‌بووه‌ كه‌ كاری له‌سه‌ر‬ ‫ناشیرینكردن ‌و به‌شه‌یتانكردنی هێزه‌‬ ‫ئیسالمییه‌كان ك��ردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر‬ ‫ئاستێكی گشتیی ده‌سه‌اڵت له‌ الیه‌ك‪ ،‬له‌‬ ‫الیه‌ن كۆمه‌ڵێك پارتی چه‌پ‪ ،‬عه‌ملانی‪،‬‬ ‫كه‌سایه‌تی‪ ،‬رۆشنبیر‪ ،‬رۆژنامه‌نووس ‌و‬ ‫مامۆستای زانكۆوه‌ پیاده‌ كراوه‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫ئه‌م هێزانه‌ به‌رده‌وام له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌دا‬ ‫بوون كه‌ ئیسالمییه‌كانی كوردستانیش به‌‬ ‫هێزێكی توندڕە‌و و نادیموكراسی له‌قه‌ڵه‌م‬ ‫بده‌ن‌و وه‌ك مه‌ترسییه‌ك بۆ سه‌ر ئاینده‌ی‬ ‫كوردستان بیانخوێننه‌وه‪ .‬له‌پێش رووخانی‬ ‫رژێمی به‌عسدا به‌ هۆی ئه‌و بارودۆخه‌‬ ‫نائاساییه‌ی له‌ ئارادا بوو‪ ،‬به‌ جۆرێك له‌‬ ‫جۆره‌كان ئه‌و گوتاره‌ ره‌واج��ی هه‌بوو‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌ دوای پرۆسه‌ی ئازادیی عێراق ‌و‬ ‫تێكه‌اڵوبوونی هه‌موو هێزه‌ ئیسالمییه‌كانی‬

‫هێزێكی توندڕه‌وی عه‌لمانی كاری له‌سه‌ر‬ ‫ناشیرینكردنی ئیسالمییه‌كان كردووه‌‬ ‫له‌ كوردستاندا گوتارێكی نوێی ئیسالمی هاتووەت ‌ه‬ ‫ئاراو‌ه ك ‌ه جیاواز‌ه ل ‌ه گوتاره‌كه‌ی پێشوو‬ ‫ده‌بێت ئیسالمییه‌كان له‌ گوتارێكی ئایینیه‌و‌ه‬ ‫هه‌نگاو هه‌ڵبگرن به‌ره‌و گوتاری سیاسیی‬ ‫ب ‌ه باكگراوندی ئیسالمیی‬

‫كوردستان به‌ پرۆسه‌ی دیموكراسی ‌و به‌ده‌ستبهێنن‪.‬‬ ‫به‌شداریكردنیان له‌ هه‌ڵبژاردن ‌و بوونی‬ ‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ش ده‌بێته‌ هه‌نگاوێكی‬ ‫كوتله‌یه‌كی په‌رله‌مانیی ئیسالمی ‌و نه‌وعی‪ ،‬ده‌یان هه‌نگاو كاری ئیسالمی‬ ‫به‌رگریكردنی به‌رده‌وامیان له‌ دیموكراسی ده‌باته‌ پێشەوە‪ ،‬هه‌رچه‌ندە له‌م كاته‌دا له‌‬ ‫‌و ئ����ازادی ‌و م��اف�ه‌ك��ان��ی ه��اوواڵت��ی‪ ،‬كوردستان ئه‌و گوتاره‌ش كه‌مبووه‌ته‌وه‌ كه‌‬ ‫كاریگه‌ریی ئه‌و گوتاره‌ی كه‌مكرده‌وه‌ ئیسالمییه‌كان وه‌ك مه‌ترسی سه‌یر بكرێن‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر جه‌ماوه‌ر و هێزه‌ سیاسییه‌كان‪ ،‬به‌ڵكو توانیویانه‌ تێكه‌ڵ به‌ كاری سیاسی‌و‬ ‫له‌و ساته‌وه‌خته‌وه‌ ده‌توانین بڵێین له‌ جه‌ماوه‌ری بنب‪ ،‬له‌ ئێستادا جه‌ماوه‌ریش‬ ‫كوردستاندا گوتارێكی نوێی ئیسالمی زیاتر ئیسالمییه‌كان ده‌ناسێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هاتووەته‌ ئاراوه‌ كه‌ جیاوازه‌ له‌ گوتاره‌كه‌ی له‌ راستیدا گوتاری ئیسالمییه‌كان له‌م‬ ‫پێشوو‪ .‬هێزه‌ ئیسالمییه‌كانی كوردستان له‌ بارودۆخه‌ نوێیه‌دا نه‌یتوانیوه‌ گۆڕانكاری‬ ‫ئێستادا تێكه‌ڵ به‌ پرۆسه‌ی سیاسی بوون‪ .‬له‌ خۆیدا دروست بكات‌و بتوانن هه‌موو‬ ‫به‌ بوونیان له‌ دام �ه‌زراوه‌ شه‌رعییه‌كانی خه‌مه‌كانی جه‌ماوه‌ر وه‌ك له‌ناوبردنی‬ ‫وه‌ك پ�ه‌رل�ه‌م��ان ‌و حكومه‌تیش‪ ،‬ئیرت هه‌ژاری ‌و دواكه‌وتوویی ‌و چاكسازی له‌‬ ‫ئه‌وانیش زیاتر هه‌نگاو ده‌نێن به‌ره‌و بواره‌كانی سیاسی‌ و په‌روه‌رده ‌و‪ ...‬هتد‪،‬‬ ‫خه‌باتێكی مه‌ده‌نیی مۆدێرن‪ ،‬كه‌ گوتاره‌ له‌خۆ بگرن‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وه‌ی هه‌تا ئێستا‬ ‫ئیسالمییه‌كه‌شیان به‌م ئاراسته‌یه‌ گۆڕانی له‌ گوتاری ئیسالمییه‌كاندا زاڵه‌ زۆربه‌ی‬ ‫به‌سه‌ردا هاتووه‪ .‬ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌وترێت گوتارێكی ئایینییه‌‪ ،‬به‌مه‌ش سیاسه‌ت‬ ‫ل ‌ه ترسان له‌ ده‌سه‌اڵتی ئیسالمییه‌كان‪ ،‬له‌ وه‌ك به‌شێك له‌ بانگه‌واز خۆی منایش‬ ‫الیه‌كی ترسه‌ له‌‌و ئه‌نجامانه‌ی كه‌ پارته‌ ده‌ك��ات‪ ،‬كه‌ ئه‌مه‌ش له‌ الی به‌شێكی‬ ‫ئیسالمییه‌كان له‌ واڵتانی به‌هاری عه‌ره‌بی زۆری جه‌ماوه‌ر جێگه‌ی ره‌زامه‌ندی نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ده‌ستیان هێناوه‪ ،‬له الیه‌كی تریشه‌وه چونكه‌ پارتی سیاسی پێویسته‌ پارتێكی‬ ‫ترسه‌ له‌وه‌ی كه‌ ئه‌م پارته‌ ئیسالمییانه‌ به‌ جه‌ماوه‌ری بێت‪ ،‬كار له‌پێناو دابینكردنی‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی نوێوه‌ خۆیان منایش بكه‌ن هه‌موو به‌رژە‌وه‌ندییه‌كانی خه‌ڵكدا‬ ‫‌و بتوانن كۆمه‌ڵێك گۆڕانكاری به‌سه‌ر بكه‌ن‪ ،‬نه‌ك ته‌نها نوخبه‌یه‌كی دیاریكراو‪.‬‬ ‫خۆیاندا بهێنن‪ ،‬بۆ ئ�ه‌وه‌ی به‌ دیدێكی جه‌ماوه‌ر له‌ ئێستادا ناتوانرێت ته‌نها‬ ‫نوێوه‌ ده‌س��ت بده‌نه‌ ك��اری سیاسی و به‌ دروشم رازی بكرێت‪ ،‬به‌ڵكو ده‌بێت‬ ‫بانگه‌واز‪.‬‬ ‫ئه‌و دروشامنه‌ له‌ واقیعدا بچه‌سپێنن‪،‬‬ ‫ئیسالمییه‌كان به‌رنامه‌یه‌كی رۆشنیان له‌به‌رئه‌وه‌ ئیسالمییه‌كان له‌ ئێستادا‬ ‫هه‌یه‌ ب��ۆ ج �ه‌م��اوه‌ر و ب�ه‌ شوناسێكی پێویستیان به‌ به‌رنامه‌ی واقیعی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫روون�ه‌وه‌ كار ده‌كه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌گه‌ر پێویستیان به‌وه‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫خاوه‌نی به‌رنامه‌یه‌كی سرتاتیجی بن بۆ پ��رۆژە‌ی ن��وورساو جه‌ماوه‌ر ئاشنا بكه‌ن‬ ‫كاری سیاسی‪ ،‬ده‌توانن له‌م بارودۆخه‌دا به‌ خواست ‌و ویسته‌كانیان‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫زۆر به‌ ئاسانی بێنه‌ پێشه‌وه‌ و هه‌نگاوی ئه‌وكاته‌ ده‌بێت كه‌ ئه‌م پارته‌ ئیسالمییانه‌‬ ‫گه‌وره‌ بنێن‪ ،‬به‌اڵم له‌ راستیدا ئه‌گه‌ر ئه‌م له‌ الیه‌ن كه‌سانی پسپۆڕی بواری سیاسی‬ ‫هێزه‌ ئیسالمییانه‌ هه‌ر به‌ هه‌مان گوتار ‌و فیكری ‌و مه‌عریفيیه‌وه‌ به‌ڕێوه‌بربێن‪،‬‬ ‫و شێوازی كاری سیاسی كه‌ له‌ ئێستادا ن��ه‌ك ل �ه‌ الی���ه‌ن چ�ه‌ن��د كه‌سانێكه‌وه‌‬ ‫هه‌یانه‌‪ ،‬هه‌نگاو هه‌ڵبگرن‪ ،‬ناتوانن بێت‪ ،‬ك��ه ب�ه‌ درێ��ژای��ی چه‌ندين ساڵ‬ ‫پێگه‌یه‌كی جه‌ماوه‌ریی به‌هێز بۆ خۆیان هیچ به‌رهه‌مێكی فیكری ‌و سیاسی‬ ‫دروس��ت بكه‌ن‪ ،‬چونكه‌ ئه‌م بارودۆخه‌ ‌و رۆشنبیریان نه‌بێت ‌و به‌رده‌وامیش‬ ‫نوێیه‌ی كه‌ جیهانی ئیسالمیی تێیكه‌وتووه‌‪ ،‬له‌ كۆنگره‌كاندا هه‌ڵبژێردرێنه‌وه‪ .‬له‌‬ ‫وا پێویست دەکات گۆڕانكاری له‌ خۆیاندا بارودۆخی ئێستای كوردستاندا‪ ،‬كه‌ رۆژ‬ ‫دروست بكه‌ن ‌و له‌ پارتێكی نوخبه‌ییه‌وه‌ به ‌رۆژ به‌ره‌و گه‌شه‌كردن ‌و كرانه‌وه‌ و‬ ‫بنب به‌ پارتێكی جه‌ماوه‌ری‪ ،‬له‌ گوتارێكی ئاشنابوون به‌ گۆڕانكارییه‌ كولتووری ‌و‬ ‫ئایینیه‌وه‌ هه‌نگاو هه‌ڵبگرن به‌ره‌و گوتاری فیكريیه‌كان هه‌نگاو ده‌نێت‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫سیاسی به‌ باكگراوندی ئیسالمى‪ .‬ئه‌م ئه‌م پارته‌ ئیسالمییانه‌ش سه‌ركرده‌ی نوێ‌‬ ‫گۆڕانكارییانه‌ش پێویستی به‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ به‌رهه‌مبهێنن‪ ،‬ئه‌م سه‌ركرده‌ نوێیانه‌ش‬ ‫الیه‌ك سیاسه‌ت ‌و بانگه‌واز له‌ یه‌كرت جیا بگه‌نه‌ شوێنی بڕیار و متامنه‌یان پێ‌‬ ‫بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬له‌ الیه‌كی تریشه‌وه‌ گرنگیی بدرێت كه‌ پارته‌كانیان به‌ڕێوه‌به‌رن ‌و به‌‬ ‫زۆر به‌ عه‌قڵی رۆشنبیری ‌و ئه‌كادیمی ‌و گوتارێكی نوێوه‌ پارته‌كانیان بۆ جه‌ماوه‌‬ ‫میدیایی بده‌ن‪ ،‬چونكه‌ ئه‌م چین‌و توێژانه‌ منایش بكه‌ن‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌م پارتانه‌ به‌ره‌و‬ ‫بڕبڕە‌ی پشتی هه‌ر كارێكی سیاسین‪ ،‬رووی دوو جۆر مه‌ترسی ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫به‌بێ‌ ئه‌مانه‌ ناتوانرێت پارتێكی سیاسیی الی�ه‌ك گوتاری ده‌س �ه‌اڵت ‌و دام��ه‌زراوه‌‬ ‫كاریگه‌ر له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا دروست ببێت‪ .‬سه‌ربازی ‌و ئه‌منی ‌و راگه‌یاندنه‌كانیانه‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر پارته‌ ئیسالمییه‌كان بتوانن به‌ له‌ الیه‌كی تریشه‌وه‌ مه‌ترسيی گه‌وره‌‬ ‫پرۆژە‌یه‌كی ئیسالمیی نوێوه‌ بێنه‌ گۆڕە‌پانی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م پارته‌ ئیسالمییانه‌ بكه‌ونه‌‬ ‫ك��اری سیاسی ‌و پرۆژە‌یه‌كی یه‌كگرتوو بارودۆخێكی چه‌قبه‌ستوویی ‌و توانای‬ ‫رابگه‌یه‌نن‪ ،‬ده‌توانن هه‌نگاوی گه‌وره‌ چاكسازی‌و نوێبوونه‌وه‌ و گۆڕانیان نه‌بێت‬ ‫هه‌ڵبگرن ‌و زیاتر متامنه‌ی جه‌ماوه‌ریش له‌ناو خودی پارته‌كانی خۆیاندا‪.‬‬


‫‪12‬‬ ‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫ئایا بەهاری کوردیی بەڕێوەیە؟‬ ‫پارتی شۆڕشی‬ ‫ده‌وێت‬ ‫عه‌لی سیرینی‬ ‫پادشایه‌ك هه‌بوو حه‌زی ده‌كرد‬ ‫میلله‌ته‌كه‌ی زوڵم قه‌بول نه‌كه‌ن‪ .‬چه‌ند‬ ‫جه‌لالدێكی بۆ دانان هه‌موو به‌یانییه‌ك‬ ‫لێیان بده‌ن‪ ،‬به‌ڵكو غیره‌ت ب‌یانگرێت‬ ‫و شۆڕشێك به‌رپا بكه‌ن دژ به‌ زوڵم‪.‬‬ ‫هه‌موو گله‌یی میلله‌ت ئه‌وه‌بوو‬ ‫ژماره‌ی جه‌لالده‌كان كه‌مه‌‪ ،‬كه‌ ده‌بێته‌‬ ‫هۆی دواكه‌وتنیان له‌ كار و كاسبییان‪،‬‬ ‫ب ‌ه هۆی چاوه‌ڕوانیكردنی زۆر‪ .‬واته‌ له‌‬ ‫لێدانه‌كه گله‌ییان نه‌بوو‪.‬‬ ‫چه‌ند ساڵێكه‌‪ ،‬پارتی هه‌موو ئه‌و‬ ‫كردارانه‌ ده‌كات‪ ،‬كه‌ ده‌بن ‌ه هۆی‬ ‫شۆڕشێكی یه‌كالكه‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫مه‌ال مسته‌فا‪ ،‬له‌ شنۆ نێژرابوو‪.‬‬ ‫پێویستی به‌ بودجه‌ نه‌بوو بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ببێته‌ خۆشه‌ویستی خه‌ڵك‪ .‬زۆربه‌ی‬ ‫هه‌ره‌ زۆری كورد به‌ چاوی مه‌زنیه‌تی‬ ‫و خۆشه‌ویستییه‌وه‌ یادی بارزانییان‬ ‫ده‌كرده‌وه‌‪ .‬فازڵ به‌ڕاكی به‌عسی‬ ‫كتێبێكی دژ به‌ بارزانی ده‌ركرد‪،‬‬ ‫سێ جار له‌ چاپدرایه‌وه‌‪ ،‬دانه‌یه‌كی‬ ‫له‌ بازاڕ نه‌ما‪ .‬بۆ خاتری چه‌ند‬ ‫وێنه‌یه‌كی بارزانی‪ ،‬كوردی خوێنده‌وار‬ ‫و نه‌خوێنده‌وار كتێبه‌كه‌یان كڕی‪.‬‬ ‫خۆشه‌ویستیی بارزانی به‌م جۆره‌ بوو‪.‬‬ ‫ته‌رخانكردنی بودجه‌ بۆ مه‌زاری‬ ‫بارزانی‪ ،‬له‌ به‌ر خاتری بارزانی و‬ ‫ڕێز لێنان نییه‌ له‌م سه‌ركرده‌یه‪ ‌،‬كه‌‬ ‫خه‌باتێكی دوور و درێژی هه‌یه‪.‬‬ ‫ته‌رخانكردنی بودجه‌ بۆ تێركردنی‬ ‫چه‌ند ورگێكه‌ كه‌ پاره‌ی خه‌ڵك ده‌دزن‬ ‫و به‌ناوی بارزانییه‌و ‌ه ورگیان زلرت‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬بێ ئه‌وه‌ی یه‌ك زه‌ڕره‌ حساب‬ ‫بۆ ناو و یادی بارزانی بكه‌ن‪ .‬جنێودان‬ ‫به‌ بارزانی بێڕێزییه‌‪ .‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫جنێوه‌كه‌ی داوه‌ ئه‌و كه‌سه‌ نییه‌ كه‌‬ ‫به‌ ته‌له‌فۆن له‌ ڕێگای كه‌ناڵێكه‌وه‌‬ ‫قسه‌ی بازاڕییانه‌ ده‌كات‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌و‬ ‫كه‌سه‌یه‌ كه‌ ناوی ئه‌م سه‌ركرده‌یه‌ی‬ ‫قۆستووه‌ته‌وه‌‪ ،‬بۆ به‌رژە‌وه‌ندی تایبه‌تی‬ ‫و سااڵنێكی دوور و درێژە‌ ده‌می‬ ‫ناوه‌ته‌ گه‌نده‌ڵی‪ ،‬پاره‌وپولی میلله‌ت‬ ‫ده‌دزێت‪ .‬واته‌ ناوی مه‌ال مسته‌فایان‬ ‫كردووه‌ته‌ سیمبوڵێك‪ ،‬یه‌ك ملیۆن‬ ‫گه‌نده‌ڵیی له‌ په‌نادا ئه‌نجام بدرێت‪.‬‬ ‫له‌ بیرمه‌ ل ‌ه كۆتایی هه‌شتاكاندا‪،‬‬ ‫خزمێكی پیرمان (نه‌خوێنده‌واره‌)‬ ‫كتێبه‌كه‌ی فازڵ ب ‌هڕاكی كڕیبوو و‬ ‫كه‌پسی كردبوو بۆ ئه‌وه‌ی بیپارێزێت‪،‬‬ ‫ده‌یگوت «بۆ ئه‌وه‌ی وێنه‌كانی بارزانی‬ ‫بۆ نه‌وه‌ی نه‌وه‌كامنان مبێنێت»‪.‬‬ ‫كه‌سێكی خوێنده‌وار پێی گوت «به‌اڵم‬ ‫ئه‌م كتێبه‌ به‌ خراپی باسی بارزانی‬ ‫ده‌كات»‪ .‬له‌ وه‌اڵمدا گوتی «ده‌ریا به‌‬ ‫ده‌می سه‌گ پیس نابێت»‪.‬‬ ‫ئا به‌م جۆره‌ خه‌ڵك خۆشه‌ویستیی‬ ‫خۆی بۆ بارزانی ده‌رده‌بڕی‪ ،‬بێ‬ ‫ئه‌وه‌ی مه‌زاری هه‌بێت یان بودجه‌ی‬ ‫بۆ ته‌رخان بكرێت‪ ،‬چونكه‌ بارزانی‬ ‫مێژووی هه‌یه‌ پێویستی به‌ بودجه‌‬ ‫نییه‌‪ .‬به‌اڵم ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌یه‌وێت‬ ‫ئه‌م مێژووه‌ ناشیرین بكات‪ ،‬بۆ خاتری‬ ‫دزی و ڕاووڕوت‪ ،‬گوێ نادات به‌‌‬ ‫بارزانی و كردنی خه‌ڵك به‌ دوژمنی‪،‬‬ ‫به‌ڵكو هه‌موو خه‌مه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ ئه‌م‬ ‫مێژووه‌ بخاته‌ ژێر ڕكێفی به‌رژە‌وه‌ندیی‬ ‫تایبه‌تی خۆی و حه‌زه نزمه‌ زۆره‌كانی‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش گه‌وره‌ترین خیانه‌ته‌ له‌ بارزانی‬ ‫و مێژووه‌كه‌ی ده‌كرێت‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫هاندانێكی به‌هێزی خه‌ڵكه‌ به‌ره‌و‬ ‫شۆڕش دژی ده‌سه‌اڵت‪‌.‬‬

‫نەوشیروان حسین سەعید‬ ‫مەبەستی ئەم بابەتە بەدواداچوونە‬ ‫ب��ۆ ئ��ەگ��ەری دەستپێکردنی بەهاری‬ ‫کوردیی لە هەرێمی کوردستاندا‪ .‬هەوڵێکە‬ ‫بۆ لێکدانەوە و رشۆڤەکردنی ئەگەری‬ ‫گۆڕانی ناڕەزایەتی و توڕەیی جەماوەر‬ ‫ڕووە و توندوتیژی و پێکدادانی چەکداری‪.‬‬ ‫ئەگەر بە خێرایی هەڵسەنگاندنێک‬ ‫بۆ چۆنێتیی حوکمڕانی لە هەرێمی‬ ‫ک��وردس��ت��ان و م��ام��ەڵ��ەی دەس���ەاڵت‬ ‫لەگەڵ بودجە و ڕەخنەی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫و گ��ەرم��ب��وون��ی ش��ەق��ام و هەڵبڕینی‬ ‫دەنگی ناڕەزایی لە سایت و پەیجەکانی‬ ‫فەیسبووک بکەین‪ ،‬ڕەنگە بە ئاسانی‬ ‫بگەینە ئەو دەرئەنجامەی کە ملمالنێکان‬ ‫خەریکە فۆرمێکی جیاواز وەردەگ��رن و‬ ‫دۆخەکە پێویستی بە خوێندنەوەی جیاواز‬ ‫و چارەسەری ڕیشەیی و هەمەالیەنە‬ ‫هەیە‪.‬‬ ‫پێویستە ئاماژە ب��ەوە بکرێت کە‬ ‫ملمالنێ بەشێوەیەکی گشتی لەناو‬ ‫کۆمەڵگەدا نەک هەر کارێکی نەرێیی‬ ‫ن��ی��ی��ە‪ ،‬ب��ەڵ��ک��و زۆری����ش پێویست و‬ ‫تەندروستە بەبێ ملمالنێ ڕەنگە ڕەوتی‬ ‫ک��اروان��ی گەشەکردن و پێشکەوتن لە‬ ‫جووڵە بکەوێت و بوەستێت‪ ،‬بەاڵم ئەوەی‬ ‫کە پێویستە هەموو الی��ەک ئاگاداری‬ ‫بین‪ ،‬گۆڕین و وەرچەرخانی ملمالنێی‬

‫ئاشتییانەی نێوان هێزە چۆراوجۆرەکانە‬ ‫بەرەو توندوتیژی و پێکدادانی چەکداری‪.‬‬ ‫ڕێگەگرتن لە پێکدادان و توندوتیژی‬ ‫یەکێکە لە مەبەستە سەرەکییەکانی‬ ‫چارەسەرکردنی ملمالنێ‪ .‬لێكۆڵەرەکانی‬ ‫بواری «ملمالنێ و ئاشتی»ش لە هەوڵی‬ ‫بەردەوامدان بۆ دۆزینەوە و خستنەڕووی‬ ‫ئەو هۆکارانەی کە پێشگیری دەکەن‬ ‫لە سەرهەڵدانی هەر توندوتیژییەکی‬ ‫جەماوەری‪ .‬دیارە ڕێگە گرتن لە ملمالنێ‬ ‫کارێکی ئەستەمە‪ ،‬بەاڵم ڕێگە گرتن لە‬ ‫پێکدادانی چەکداری یان توندوتیژیی‬ ‫ج��ەم��اوەری‪ ،‬ک��اری نەکردە نییە‪ .‬هەر‬ ‫وەک��و ئاشکراشە مامەڵەکردن لەگەڵ‬ ‫ملمالنێکاندا ئاسانرتە پێش ئەوەی بگاتە‬ ‫قۆناغی شەڕ و توندوتیژی‪.‬‬ ‫بەگشتی دوو ج���ۆر ڕێ��وش��وێ��ن‬ ‫دەگ��ی��رێ��ت��ەب��ەر ب��ۆ ڕێ��گ��ەگ��رت��ن لە‬ ‫ملمالنێی توندوتیژ‪ .‬ج��ۆری یەکەمیان‬ ‫ب��ۆ ڕێگەگرتنە ل��ەو ح��اڵ��ەت��ان��ەی کە‬ ‫دەکرێت بەرەو توندوتیژی و پێکدادانی‬ ‫چەکداری وەرگەڕێن‪ ،‬کە تێیدا الیەنە‬ ‫پەیوەندیدارەکان کەمرت ب��ەالی ڕەگ‬ ‫و ڕی��ش��ە و ه��ۆک��ارە بنەڕەتییەکانی‬ ‫ملمالنێکەدا دەڕۆن و زیاتر هەوڵی‬ ‫دۆزینەوەی چارەسەرێکی کاتی و خێرا‬ ‫دەدەن‪ .‬بەاڵم جۆری دووەمیان دەیەوێت‬ ‫پەنجە لەسەر برینەکان دانێت و هۆکارە‬ ‫سەرەکییەکانی ملمالنێکە ئاشکرا بکات‬ ‫و لە ڕەگ��ەوە هەوڵی چارەسەرکردنی‬ ‫کێشەکە بدات‪.‬‬ ‫لە ئێستادا نیگەرانی و بێزاری و‬ ‫ناڕەزایەتییەکان لە هەرێمی کوردستاندا‬ ‫ڕۆژ بە ڕۆژ ب��ەرەو هەڵکشان دەچن‪،‬‬ ‫بە جۆرێك لە تۆڕە کۆمەاڵیەتییەکانەوە‬ ‫بانگەشەی شۆڕشی چەکداری دەکرێت‬ ‫و هەموو شێواز و میکانیزمێکیش دژی‬

‫دەس���ەاڵت���داران ب��ەک��اردەه��ێ�نرێ��ت‪ ،‬لە‬ ‫ئارگیومێنتی عەقالنییەوە تا جوێنی سوک‬ ‫و نزم‪ .‬بەاڵم ئەوەی جێی نیگەرانییە و لە‬ ‫هەمان کاتیشدا زەنگێکی مەترسیدارە‪،‬‬ ‫بریتییە لە هەستنەکردن بە قەبارەی‬ ‫ن��اڕەزای��ەت��ی��ی��ەک��ان‪ ،‬ی��ان ب��ە بچووک‬ ‫تەماشاکردنی لە الیەن هەردوو حیزبی‬ ‫دەسەاڵتەوە‪ .‬باشرتین بەڵگەش تێپەڕاندنی‬ ‫بودجەیە بەو هەموو کەموکووڕییەوە و‬ ‫لەناو ئەم گرژییەی کە ڕۆژ بە ڕۆژ بەرەو‬ ‫توندبوون دەچێت‪.‬‬ ‫م��ێ��ژوو پ��ێ�مان دەڵ���ێ���ت‪ ،‬ه��ۆی‬ ‫دەستپێکردنی ش��ەڕ و پێکدادانەکان‬ ‫بریتییە لە کەڵەکەبوونی چەندین هۆکار‬ ‫بە تێپەڕبوونی کات‪ .‬لەڕاستیدا ئاسان‬ ‫نییە هۆکاری شەڕ و توندوتیژییەکان‬ ‫ببەستینەوە ب��ە تەنها فاکتەرێکی‬ ‫دیاریکراوەوە‪ .‬هەروەها پێشبینیکردنی‬ ‫كاتی پێکدادانی چەکداری و شەڕی ناوخۆ‬ ‫و دەستپێکردنی شۆڕشی جەماوەری‪،‬‬ ‫کارێکی زەحمەتە‪ ،‬چونکە ڕەنگە تەنها‬ ‫ڕووداوێ��ک��ی ن��ەخ��وازراو ببێتە هۆی‬ ‫تەقینەوەی توڕەیی خەفەکراوی چەندین‬ ‫ساڵەی جەماوەر‪ ،‬ڕەنگە خۆسووتاندنی‬ ‫موحەممەد بوعەزیز نزیکرتین منوونە‬ ‫بێت ک��ە ب���ووە ه��ۆی هەڵگیرسانی‬ ‫بەهاری عەرەبی و ڕاماڵینی چەندین‬ ‫ڕژێم‪ .‬لەجیاتی لێکۆڵینەوە لە هۆکارە‬ ‫سەرەکییەکانی بێزاریی هاوواڵتیان و‬

‫هەوڵی دۆزی��ن��ەوەی ڕێگەچارەیەکی‬ ‫گونجاو ب��ۆی��ان‪ ،‬ب��ەداخ��ەوە هەست‬ ‫دەک��رێ��ت ل��ە کوردستاندا دەس��ەاڵت‬ ‫بەدوای دۆزینەوەی چارەسەرێکی کاتی‬ ‫و کورتخایەنی وەکو بەکارهێنانی هێز و‬ ‫سەرکوتکردنی خۆپیشانداندا دەگەڕێت‪،‬‬ ‫کە ڕەنگە ببێتە هۆی کپکردنی رق و‬ ‫توڕەیی جەماوەر بۆ ماوەیەکی دیاریکراو‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم ناتوانێت بۆ هەمیشە ڕێگە لە‬ ‫دەنگی ناڕەزایی هاوواڵتیان بگرێت‪.‬‬ ‫دات��اک��ان��ی ب���واری ش���ەڕی ناوخۆ‬ ‫ئاماژە ب��ەوە دەدەن‪ ،‬لە واڵت��ە نیمچە‬ ‫دیموکراسییەکان و ئ��ەو واڵت��ان��ەی‬ ‫ب��ە قۆناغی ڕاگ���وزەری���دا تێدەپەڕن‪،‬‬ ‫ئەگەری شەڕی ناوخۆ بەرزترە لە واڵتە‬ ‫دیموکراسییە جێگیرەکان‪ ،‬تەنانەت له‌‬ ‫واڵتە دیکتاتۆرییەکانیش‪ .‬ڕەنگە لەمەوە‬ ‫بگەینە ئەو دەرئەنجامەی کە هەرێمی‬ ‫کوردستان وەکو هەرێمێکی فیدراڵیی‬ ‫نیمچە دیموکراسی لەناو دەوڵەتێکی‬ ‫ناسەقامگیردا‪ ،‬هەمیشە ل��ەب��ەردەم‬ ‫ئەگەرێکی نەخوازراودایە کە بریتییە لە‬ ‫گەڕانەوە بۆ دۆخی شەڕی ناوخۆ‪.‬‬ ‫ئ��ەزم��وون��ی واڵت��ان��ی ج��ی��ه��ان و‬ ‫دەوروب��ەر پێامن دەڵێن‪ ،‬باشرتین ڕێگا‬ ‫بۆ ڕێگرتن لە هەر یاخیبوون و ڕاپەڕین‬ ‫و شۆڕشێکی چ��ەک��داری‪ ،‬بریتییە لە‬ ‫شەرعییەتی حوکمرانی و گەشەی‬ ‫ئ��اب��ووری و ڕێزگرتنی مافی م��رۆڤ و‬

‫فەرامۆشکردنی شەقام و پێشێلکردنی مافی‬ ‫مرۆڤ نیشانەیەکی پێشوەختی هەڵگیرسانی‬ ‫شەڕ و توندوتیژین‬

‫سەروەریی یاسا و کارکردنی ڕێکوپێکی‬ ‫دام��ودەزگ��اک��ان��ی حکومەت و کارایی‬ ‫پەرلەمان‪ .‬بە پێچەوانەوە‪ ،‬گەندەڵی‬ ‫و ن��ادادپ��ەروەری��ی ئابووری و سیاسی‬ ‫و پ��ەراوێ��زخ��س�تن و فەرامۆشکردنی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و شەقام و پێشێلکردنی مافی‬ ‫مرۆڤ‪ ،‬زۆرجار نیشانەیەکی پێشوەختی‬ ‫هەڵگیرسانی شەڕ و توندوتیژین‪ .‬دادگایی‬ ‫نەکردنی تۆمەتبارانی کوشتنی هاوواڵتیان‬ ‫لە شوباتی ساڵی ‪٢٠١١‬دا‪ ،‬پەالماری‬ ‫ڕۆژنامەنوسان و باڵوبوونەوەی گەندەڵی‬ ‫بەشیوەیەکی بەرچاو‪ ،‬ناعەدالەتی لە‬ ‫دابەشکردنی داه��ات‪ ،‬ناشەفافیەتی لە‬ ‫بودجە‪ ،‬ناکارایی پەرلەمان و چەندین‬ ‫هۆکاری ت��ر‪ ،‬زەنگێکی پێشوەخنت بۆ‬ ‫دەسەاڵتدارانی کوردستان کە بەخۆیاندا‬ ‫بچنەوە‪ .‬ئەگەر نا ئ��ەوا بەدڵنیاییەوە‬ ‫ئ��ەم دۆخ��ە زۆر ب����ەردەوام نابێت و‬ ‫بەهاری کوردستان ئەمڕۆ یان سبەی‪،‬‬ ‫دەستپێدەکات‪.‬‬ ‫بە کورتی‪ ،‬ڕێگەگرتن لە توندوتیژی‬ ‫و پێکدادانی چەکداری وەکو ڕێگەگرتنە‬ ‫ل��ە ئ��اگ��رک��ەوت��ن��ەوە‪ .‬ه���ەرئ���ەوەی کە‬ ‫ب��ەڕێ��وەب��ەران��ی بەشە ناوخۆییەکان‬ ‫دەخ��وازن قوتابییەکان کارێک نەکەن‬ ‫کە ببێتە هۆی ئاگرکەوتنەوە بەس نییە‪،‬‬ ‫بەڵکو دەبێت ه��اوک��ات هۆکارەکانی‬ ‫سەالمەتی‪ ،‬وەکو ئامێری ئاگادارکردنەوە‬ ‫و ئاگرکوژێنەوە‪ ،‬لە بیناکەدا دابین‬ ‫بکەن‪ .‬بە هەمان شێوە ئەگەر حکومەت‬ ‫ناخوازێت ناڕەزایەتییەکانی هاوواڵتیان‬ ‫سەر بکێشێت بۆ توندوتیژی‪ ،‬ئەوا دەبێت‬ ‫داخوازییەکانیان جێبەجێ بکات‪ .‬پێم وایە‬ ‫ئێستا کوردستان لەو باڵەخانەیە دەچێت‬ ‫کە هیچ مەرجێکی سەالمەتیی تێدا نییە‬ ‫و ڕەنگە بە شۆرتێکی کارەبا ت��ەواوی‬ ‫باڵەخانەکە بسوتێت‪.‬‬

‫په‌سه‌ندکردنی بوجه‌‌ و ئاکامە چاوەڕوانکراوەکانی‬

‫محەممەد هەریری‬

‫ه��ەروەک پێشبینیامن کرد و گومتان‬ ‫بودجە پەسەند دەکرێت (ول��و کره‬ ‫ال��ک��اره��ون)‪ ،‬وەک��و ه��ەم��وو ساڵێك‬ ‫تێپەردەبێت‪ ،‬سەرەڕای هەموو کارێك‬ ‫و ڕەخنەیەك و کارەساتێك کە لەناو‬ ‫ئ��ەو ب��ودج��ەی��ەدای��ە‪ .‬هەموو ساڵێك‬ ‫ئۆپۆزسیۆن بە تایبەتی بزووتنەوەی‬ ‫گ��ۆڕان و نووسەر و سیاسەمتەداری‬ ‫سەربەخۆ‪ ،‬دەیان و سەدان كەموكووڕی‬ ‫و دزی و تااڵنی و حەپەلوشی دەدۆزنەوە‬ ‫ل��ە ب��ودج��ەی دوو حزبە زل��ەك��ە‪ .‬بۆ‬ ‫ماوەیەك سەدان و هەزاران شتی لەسەر‬ ‫دەوترێت و دەن��وورسێ��ت‪ .‬ماوەیەك‬ ‫پەرلەمانتارانی ئۆپۆزسیۆن خۆیان‬ ‫سەغڵەت دەك��ەن و خوا هەڵناگرێت‬ ‫زۆر بوێرانە لە دژی دەوەستنەوە‪،‬‬ ‫گفتوگۆ دەکەن و دەنگ بەرزدەکەنەوە‬ ‫و دروشم هەڵدەگرن و ماندەگرن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫وەک نە بایان دیبێت و نە بۆران‪ ،‬لە‬ ‫كۆتاییدا دوو حزبی دەسەاڵت بە زەبری‬ ‫زۆری دەنگ تێیدەپەڕێنن بێ گوێدانە‬ ‫هیچ رەخنەیەك و چاككردنەوەی هیچ‬ ‫كەموكورتییەكی کرۆکی لەو شتە دزێو‬ ‫و شێواوەی بە ناوی بودجەوە پێامنی‬ ‫دەفرۆشنەوە‪ .‬ونکردن و بەهەدەردانی‬ ‫پ��ارە و دابەشکردنی‪ ،‬زیاتر لە کاری‬ ‫کەسانی دەوڵ��ەت��دار ناچێت‪ ،‬زیاتر‬ ‫لە ک��اری باندێکی دزی دەچێت و‬ ‫پەلەی دابەشکردنی دەسکەوتەکانن تا‬ ‫هەرکەسەی بچێت بۆ الی کاری خۆی!‬

‫ئ���ەوە چ��ەن��دی��ن س��اڵ��ە ئ��ەو بودجە‬ ‫زەبەالحە دەدرێتە کوردستان کە چەند‬ ‫قات بە قەد بودجەی زۆر لە واڵتانی‬ ‫دەوروب��ەرە‪ ،‬کەچی لەبەر لوشکردنی‬ ‫نەتوانرا هەر نەبێت هەندێك پرۆژەی‬ ‫وەبەرهێنانی گ���ەورەی پێ بکرێت‬ ‫لە کەرتی پیشەسازی و کشتوکاڵی‬ ‫و زانستی‪ .‬تا ئەمڕۆش کوردستان لە‬ ‫دەرزییەوه‌ تا فڕۆكه‌ هاوردە دەکات‪.‬‬ ‫لە جیاتی خەڵکی فێری بەهای کار و‬ ‫بەرهەمهێنان بکەن‪ ،‬بە پێچەوانەوە‬ ‫بە منوونە قیزەونەکانیان و لێدانی‬ ‫پ��ارەی موفتی ح��ەڕام هەتا جوتیار‬ ‫و کرێکارەکانیشیان لە کارەکانیان‬ ‫وازی��ان هێنا‪ ،‬لەبەر ئ��ەو ڕووحیەتە‬ ‫ئیستهالکییەی کە پژاندیانە سەر پەڕەی‬ ‫دیدەنی و مێشکی کۆمەڵگاکەمان‪.‬‬ ‫من پێشبینی دەک��ەم هەرچەندە بە‬ ‫ئ��اوات نیم پێشبینیەکەم بێتەدی و‬ ‫خوێن ب��ڕژێ��ت‪ ،‬وەک ب�رادەرێ��ک�مان‬ ‫هەبوو کاتی خۆی ئەگەر پێشبینییەکی‬ ‫خراپی بکردایە‪ ،‬تەمەنای دەکرد بێتە‬

‫دی و دنیا تێكبچێت‪ ،‬بەاڵم قسەکەی‬ ‫ئەو ڕاست دەربچێت! کە ئەو وەزعە‬ ‫ب��ەو شێوەیە ب��ڕوات تەقینەوەیەکی‬ ‫گ��ەورەی جەماوەری‪ ،‬یان چەکداریی‬ ‫لێ چاوەڕوان دەکرێت‪ ،‬چونکە کاتێك‬ ‫ڕەخنە و ه��اوار و دادی خەڵك هیچ‬ ‫حیسابێکی ب��ۆ ن��اک��رێ��ت ل��ە الی��ەن‬ ‫دەس��ەاڵت��ی «داگ��ی��رک��ەر» ئاسا‪ ،‬بۆیە‬ ‫دەڵێین داگیرکەر چونکە بە لۆژیکی‬ ‫داگیرکەر لەگەڵ ئەو بودجە زەبەالحە‬ ‫و سامانەکانی تری کوردستان رەفتار‬ ‫دەکات‪ ،‬بە لۆژیکی تااڵنی کۆلۆنیالی‬ ‫کۆلۆنەکان دەجوڵێتەوە! ئ��ەوە ئەو‬ ‫رەخ��ن��ان��ە دەب��ن��ە هەستێکی تاڵی‬ ‫پەنگخواردوو و خۆی فۆرمۆڵە دەکات لە‬ ‫قسەی توند و جوێن لە سەرەتادا‪ .‬ئەگەر‬ ‫زەمینەکەی تەواو بۆ ڕەخسا و کۆمەڵە‬ ‫کەسێك توانییان ئەو هەموو ناڕەزایی و‬ ‫هەستە تاڵە پەنگخواردووە وەبەربێنن‪،‬‬ ‫ئ��ەوە بێگومان پەلدەهاوێژێت بۆ‬ ‫کاری توندوتیژی و ڕاپەڕین و شۆڕشی‬ ‫چەکداری و ‪ ...‬تاد‪.‬‬

‫پەرلەمانتارانی دەسەاڵت بەو‬ ‫هەڵوێستانەیان هیچ متمانەیەکیان الی‬ ‫خەڵک بۆ خۆیان نەهێشتەوە‬

‫س��ەرەت��ای ئ��ەو حاڵەتە ئێستا بە‬ ‫ڕوونی دیارە لە میدیاکان بەگشتی‪،‬‬ ‫کە زۆرترین جوێن و سوکایەتی بە‬ ‫ره‌مزه‌كانی دەس��ەاڵت دەکرێت‪،‬‬ ‫بگرە مردووەکان و «نەمرەکانیش»‬ ‫لەو جوێن و سوکایەتییە دەربازیان‬ ‫نەبووە‪ .‬بە داخ��ەوە بۆ کەسانێك‬ ‫لە نێو پەرلەمانتارانی دەسەاڵتدا‬ ‫ک��ە ب��ەو هەڵوێستانەیان هیچ‬ ‫متامنەیەکیان الی خەڵک بۆ خۆیان‬ ‫نەهێشتەوە‪ ،‬بە بێدەنگییان لە‬ ‫ئاست هەقدا و بەشداریکردنیان‬ ‫ل��ەو ت��ااڵن��ی��ی��ە‪ ،‬چ��وون��ە خ��ان��ەی‬ ‫شەیتانی کەڕ‪ .‬ئەو دەسەاڵتە ئەگەر‬ ‫دڵسۆزبووایه‌ بە خاك و بە گەل‪،‬‬ ‫دەیتوانی بەو سامان و بودجەیە‬ ‫پێشکەوتوترین ژێرخانی ئابووری‬ ‫و کۆمەاڵیەتی و زانستی بنیات‬ ‫بنێت‪ .‬دەیتوانی خەونی کوردستانی‬ ‫گ��ەورە شیرینرت بکات‪ ،‬دەیتوانی‬ ‫منوونەیەکی جوان و بەرزی کوردی‬ ‫پێشکەش ب��ک��ات‪ ،‬ب��ەاڵم دەردی‬ ‫گەندەڵی هۆشبەرە و دینبەرە‪ ،‬کە‬ ‫م��رۆڤ تێوەگال وەک بەرمیلێکی‬ ‫غلۆر ب��ووەوە لە ه��ەورازێ��ك‪ ،‬بە‬ ‫زەب��ری حەمتیەتی فیزیکی بەرەو‬ ‫هەڵدێر دەچێت! با تێیپەڕێنن‪،‬‬ ‫ڕۆژێك دێت لەبەردەم دادگایەکی‬ ‫هەقیقی یان دادگای مێژوودا‪ ،‬باجی‬ ‫ئەو هەموو سۆپەرگەندەڵییە بدەن‪.‬‬


‫‪15‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫پرخه‌پرخی ناو خه‌و‪ ..‬هۆكار و چاره‌سه‌ر!‬ ‫شه‌تاو پێنجوێنی‬ ‫‪%45‬ی به‌سااڵچووان جاروبار و‬ ‫‪%25‬یان به‌ به‌رده‌وامی پرخه‌یان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫پرخه‌ له‌ ناو پیاوان و كه‌سانی قه‌ڵه‌ودا‬ ‫زیاتره‌ و له‌گه‌ڵ ته‌مه‌ندرێژییدا زیاتریش‬ ‫ده‌بێ و كاریگه‌ریی زۆریشی هه‌یه‌ له‌‬ ‫ژیاندا‪.‬‬ ‫پرخه‌ ده‌نگی ناخۆشی هه‌ناسه‌دانه‌‬ ‫له‌ كاتی خه‌وتندا‪ .‬ه��ۆك��اره‌ك�ه‌ی بۆ‬ ‫ته‌نگبوون و گیرانی ل��ووت و گه‌روو‬ ‫و ده‌م و بۆرییه‌كانی هه‌ناسه‌دان‬ ‫ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌وه‌‪ .‬ب �ه‌اڵم بۆچی ته‌نیا له‌‬ ‫كاتی خه‌وتندا پرخه‌مان دێ؟ له‌ كاتی‬ ‫خه‌وتندا و به‌ تایبه‌ت له‌ كاتێكدا كه‌‬ ‫خه‌ومان قووڵه‌‪ ،‬ماسوولكه‌كانی ده‌زگای‬ ‫هه‌ناسه‌دان شل ده‌بن‪ ،‬ئه‌وه‌ش یه‌كێكه‌‬ ‫له‌و هۆكارانه‌ی داخرانی به‌شه‌كانی‬ ‫هه‌ناسه‌دان و پرخه‌پرخی به‌دواوه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وانه‌ی پرخه‌یان هه‌یه‌‪ ،‬تووشی‬ ‫وه‌ستانی هه‌ناسه‌ ده‌بن له‌ كاتی خه‌ودا‪،‬‬ ‫كه‌ به‌ «ئاپنه‌» نارساوه‌‪ .‬له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی‬ ‫كه‌ ئاخۆ پرخه‌ زیانی بۆ ته‌ندروستی‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌ ی��ان ن��ا؟ ب��ی��روب��ۆچ��وون�ه‌ك��ان‬

‫ج��ی��اوازن‪ ،‬ب �ه‌اڵم زۆری��ن�ه‌ی توێژە‌ران‬ ‫پێیان وایه‌ پرخه‌ هه‌ڕە‌شه‌ی تووشبوون‬ ‫به‌ نه‌خۆشییه‌كانی دڵ و هه‌ناسه‌دان‬ ‫و سی زیاد ده‌كات‪ .‬وه‌ستانی هه‌ناسه‌‬ ‫به‌ تایبه‌ت ئه‌گه‌ر ماوه‌كه‌ی درێژ بێت‪،‬‬ ‫بێگومان مه‌ترسیداره‌‪ .‬له‌ كاتی خه‌وتندا‬ ‫ئ �ه‌و كه‌سانه‌ چه‌ندین ج��ار تووشی‬ ‫وه‌ستانی هه‌ناسه‌ ده‌بن‪ ،‬ئه‌گه‌ر زیاتر له‌‬ ‫‪ 5‬جار بێ و ماوه‌كه‌یشی زیاتر له‌ ‪10‬‬ ‫چرك ‌ه درێژە‌ بكێشێت‪ ،‬ئه‌وه‌ هه‌ڕە‌شه‌یه‌‬ ‫بۆ سه‌ر ته‌ندروستیی مرۆڤ‪.‬‬ ‫ك��ه‌س��ان��ێ��ك ه����ه‌ن ل���ه‌ ه��ه‌ر‬ ‫سه‌عاتێكدا زیاتر له‌ ‪ 20‬بۆ ‪ 30‬جار‬ ‫هه‌ناسه‌یان ده‌وه‌س��ت��ێ‪ ،‬ج��ار هه‌یه‌‬ ‫م��اوه‌ی وه‌ستانه‌كه‌یان بۆ ‪ 2‬خوله‌ك‬ ‫درێژ ده‌بێته‌وه‌‪ .‬مه‌ترسیی ئه‌وه‌ مه‌رگی‬ ‫له‌ناكاوه‌ ل ‌ه كاتی خ��ه‌ودا‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫به‌رزبوونه‌وه‌ی پاڵه‌په‌ستۆی خوێن و‬ ‫جه‌ڵته‌ی دڵ و ده‌ماغ و نه‌خۆشییه‌كانی‬ ‫سی و هه‌ناسه‌دان‪ ،‬مه‌ترسییه‌كانی تری‬ ‫پرخه‌كردنن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌ شه‌و و‬ ‫كاتی خه‌وتندا پرخه‌یان هه‌یه‌‪ ،‬خه‌ویان‬ ‫ت��ه‌واو نییه‌‪ ،‬بۆیه‌ ب ‌ه رۆژ ماندوو و‬

‫شه‌كه‌تن و فیكریان په‌رێشان ده‌بێ و‬ ‫ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ كاتی لێخوڕینی‬ ‫ئۆتۆمبیلدا خه‌ویان لێبكه‌وێ و ئه‌وه‌ش‬ ‫ئه‌نجامی ترسناكی لێبكه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ناو توێژی مندااڵندا پرخه‌ و‬ ‫وه‌ستانی هه‌ناسه‌ له‌ كاتی خه‌وتندا‬ ‫هۆكارێكه‌ بۆئه‌وه‌ی منداڵ له‌ كاتی‬ ‫خه‌ودا میز به‌ خۆیدا بكات‪.‬‬ ‫چی پرخه‌ زیاتر ده‌كات؟‬ ‫ئه‌و شتانه‌ی پرخه‌ زیاتر ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫بریتین له‌‪ :‬به‌سااڵچوویی‪ ،‬قه‌ڵه‌ویی‪،‬‬ ‫هۆكاری بۆماوه‌یی‪ ،‬بوونی ئاڵێرژی‪،‬‬ ‫جگه‌ره‌كێشان‪ ،‬خواردنی كوحوالت و ئه‌و‬ ‫ده‌رمانانه‌ی بۆ خه‌وتن به‌كارده‌هێرنێن‪،‬‬ ‫خه‌وتن له‌سه‌ر پشت‪.‬‬ ‫بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی پرخ ‌ه چی بكه‌ین؟‬ ‫ل����ه‌ چ���اره‌س���ه‌ك���ان���ی���ش ب��ۆ‬ ‫كه‌مكردنه‌وه‌ی پرخه‌‪ :‬دابه‌زاندنی كێشی‬ ‫ل��ه‌ش‪ ،‬دووره‌پ �ه‌رێ��زی��ی له‌ خواردنی‬ ‫چێشتی زۆر و فره‌خۆریی پێش خه‌وتن‪،‬‬ ‫دووره‌پ��ه‌رێ��زی��ی ل �ه‌ جگه‌ره‌كێشان‬ ‫و خ��واردن��ی ك��وح��والت و ده‌رم��ان �ه‌‬ ‫ئارامبه‌خشه‌كان پێش خه‌وتن‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫پشت نه‌خه‌وتن‪.‬‬

‫واز ل ‌ه ئالووده‌بوونه‌كانت بهێنه‬ ‫حه‌مه‌ی ئه‌حمه‌د ره‌سوڵ‬ ‫تاكی ك��ورد بۆ ئ��اس��ووده‌ب��وون‬ ‫و ب���ه‌س���ه‌رب���ردن���ی ك��ات��ه‌ك��ان��ی و‬ ‫دووركه‌وتنه‌وه‌ی له‌ سه‌رئێشه‌ی ژیان‬ ‫و گوزه‌رانی خۆی‪ ،‬په‌نای بۆ زۆركرده‌وه‌‬ ‫بردووه‌‪ ،‬له‌وانه‌ش مه‌ی‪ ،‬جگه‌ره‌‪ ،‬نێرگه‌له‌‬ ‫و ره‌نگه‌ تریاكیش‪ .‬ئه‌م كرده‌وه‌ السایی‬ ‫ئامێزه‌ له‌ كۆنه‌وه‌ ڕێیان خۆشكردووه‌‬ ‫و زه‌مینه‌یان بۆ خۆشكراوه‌‪ .‬هاوینان‬ ‫و ڕۆژان��ی هه‌ینی‪ ،‬ئه‌م واڵت�ه‌ سه‌راپا‬ ‫سه‌رخۆشن ئه‌قڵ و زانست و مه‌عریفه‌‬ ‫و ماناكانی دیكه‌ی ژی��ان و خولیا و‬ ‫ئاره‌زووی مرۆڤی كورتكردووه‌ته‌وه‌ بۆ‬ ‫شه‌هوانیات و كحولیات‪.‬‬ ‫ڕاسته‌ له‌ واڵتانی پێشكه‌وتوو‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت ڕۆژاوا خواردنه‌وه‌ به‌ حوكمی‬ ‫ئازادیی ئایینه‌كه‌یان به‌ حه‌رام نه‌هاتووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم الی ئه‌وان وه‌كو ئاو خواردنه‌وه‌‬ ‫وایه‌ و له‌ چه‌ندین ساڵه‌وه‌ ئاریشه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی و ئابووری لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫لێره‌ش كێشه‌ی گ�ه‌وره‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫لێوه‌ دروستبووه‌‪ ،‬دیمه‌نی چایخانه‌ و‬ ‫بازاڕ و ده‌شتوده‌ری پاش خواردنه‌وه‌ و‬ ‫گۆشت برژاندن‪ ،‬نارشینرتین و پیسرتین‬ ‫رسوشت و ژینگه‌ن له‌ دونیادا‪ ،‬بازاڕی‬ ‫پڕ له‌ فیلته‌ر و بۆگه‌ن و بوتڵی شكاو و‬ ‫عه‌الگه‌ڕە‌شی دڕاو و خاشاك و به‌رماوه‌ی‬ ‫سه‌رخۆشان‪ ،‬ژینگه‌ی ئه‌م واڵت�ه‌ی له‌‬ ‫كه‌الوه‌ی ڕزیو نزیك كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ بێجگه‌ ل��ه‌ ك��اره‌س��ات��ی‬ ‫پ��ێ��ك��دادان و وه‌رگ����ه‌ڕان و م��ردن و‬ ‫برینداربوون و سه‌قه‌تبوونی چه‌نده‌ها‬

‫مرۆڤـی سه‌رخۆشی ڕۆژان��ی هه‌ینی‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌ ماڵه‌وه‌ پیاوان و باوكانی‬ ‫سه‌رخۆش دۆزه‌خێكی گ�ه‌وره‌ی��ان بۆ‬ ‫خێزانیان دروستكردووه‌‪ ،‬ڕێژە‌ی ته‌اڵق و‬ ‫جیابوونه‌وه‌ و شه‌ڕی نێوان هاوسه‌ران‪،‬‬ ‫باشرتین منوونه‌ و ده‌رئه‌نجامی ئه‌م‬ ‫دیارده‌ په‌تاییه‌ن‪ .‬ئه‌و ئاكامه‌ خراپانه‌ی‬ ‫ئه‌م ك��رده‌وه‌ قێزه‌ونه‌ دروستیكردون‪،‬‬ ‫گه‌لێكن و پێویستی به‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی‬ ‫مه‌یدانی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ گرنگرتینیان‬

‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئیدی ورده‌ ورده‌ خه‌ڵكی ل ‌ه‬ ‫خۆڕۆشنبیركردن و هوشیاركردنه‌وه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی‬ ‫زانستی و مه‌عریفی دوورده‌كه‌ونه‌وه‌‪،‬‬ ‫زان��س��ت و ڕۆشنبیری ڕۆڵ���ی خۆی‬ ‫ل �ه‌ده‌س��ت��ده‌دات‪ ،‬له‌ جیاتی كتێب و‬ ‫گۆڤار كڕین‪ ،‬پاره‌ به‌ نیكۆتین و كحول‬ ‫ده‌درێت و نۆشده‌كرێت‪.‬‬ ‫ت���ۆ ب��ی��ه��ێ��ن �ه‌ره‌ پ��ێ��ش چ���اوت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر كابرایه‌ك نیوه‌ی ته‌مه‌نی به‌م‬

‫خاوەىن ئیمتیاز و سەرنووسەر‪:‬‬ ‫هاوژین عومەر کەریم‬ ‫‪hawzheenk@yahoo.com‬‬ ‫‪07701543488‬‬

‫بەڕێوەبەرى کارگێڕى‪:‬‬ ‫جیهانگیر ئەحمەد‬ ‫‪bayanreklam@yahoo.com‬‬ ‫‪07702455504‬‬

‫كه‌ره‌ستانه‌وه‌ به‌سه‌ربه‌رێت‪ ،‬كاتی‬ ‫چیی ده‌مێنێته‌وه‌ بۆ هۆش و ئه‌قڵ‬ ‫په‌روه‌رده‌كردن بۆ زارۆكه‌كانی؟ بۆ كار‬ ‫و خزمه‌تگوزارییه‌كانی؟ بۆ به‌رنامه‌ڕێژی‬ ‫و پ��رۆگ �رام��دان��ان؟ ب��ۆ پ��اس�ه‌وان��ی و‬ ‫شه‌ونخونی؟ بۆ ئاسوده‌تر كردنی ژیان‬ ‫و نیشتامنی؟!‬ ‫بێگومان ك �ه‌ ئ��ه‌م دی��ارده‌ی��ه‌‬ ‫ت �ه‌ن��دروس��ت نییه‌ و گرفتی زۆری‬ ‫دروستكردووه‌‪ ،‬وازهێنان له‌ خوێندن‬

‫بەڕێوەبەرى هونەرى‪:‬‬ ‫ڕەوشت محەمەد‬ ‫‪rawshtmail@yahoo.com‬‬ ‫‪07501112083‬‬

‫و ڕێ���ژەی ب���ه‌رزی ده‌رن���ه‌چ���وون و‬ ‫س �ه‌رن �ه‌ك �ه‌وت��ن��ی ن����ه‌وه‌ی ن���وێ له‌‬ ‫خ��وێ��ن��دن��دا‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا سه‌رخۆشی‬ ‫و مه‌ستیی بێسنوری ه��اوواڵت��ی و‬ ‫به‌رپرسان و وه‌زی��ران و كارمه‌ندانی‬ ‫ئه‌م كوردستانه‌‪ ،‬له‌ هۆكاره‌ گرنگه‌كانی‬ ‫ب�ڵاوب��وون �ه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵین‪ .‬ئه‌مه‌ و‬ ‫بێجگه‌ له‌ ئاكامه‌ خراپه‌كانی له‌ باره‌ی‬ ‫ته‌ندروستییه‌وه‪ ‌،‬كه‌ به‌ یه‌كێك له‌‬ ‫هۆكاره‌كانی جه‌ڵته‌ و خه‌ستبوونه‌وه‌ی‬

‫ئەنداماىن بۆرد‪:‬‬ ‫سەاڵح ساالر‬ ‫ئیدریس سیوەیىل‬ ‫محەمەد جەمال‬

‫خوێن و به‌رزبوونه‌وه‌ی فشاری خوێن‬ ‫و چه‌وریی خوێن و (ته‌شه‌موع)ی‬ ‫جگه‌ری ئاده‌میزاد دانراوه‪ .‬ئه‌وه‌شامن‬ ‫بیر نه‌چێت به‌ حوكمی خواردنه‌وه‌ی‬ ‫ئاشكرا و ئازادیی باوكان له‌ نێو خێزاندا‪،‬‬ ‫گه‌نجێكی زۆری ك��وردس��ت��ان فێری‬ ‫مه‌یخواردنه‌وه‌ و جگه‌ره‌ و نێرگه‌له‌‬ ‫كێشان و به‌كارهێنانی تریاك و مادده‌‬ ‫هۆشبه‌ره‌كان ب��وون‪ ،‬كه‌ ئاكامی زۆر‬ ‫خراپیان ب��ۆ ئایینده‌مان ده‌ب��ێ��ت و‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ی سبه‌ینێ له‌وه‌ی ئه‌مڕۆ باشرت‬ ‫و ئاسوده‌تر و بێوه‌یرت نابێت‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م��ان �ه‌ش ئ��اس��ت��ی وی����ژدان و‬ ‫دڵسۆزی به‌كارهێنانی له‌ كار و ئیشدا‬ ‫كه‌مكردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئاستی پابه‌ندبوون‬ ‫و ئیلتیزامی به‌ واڵت و به‌ ژیان و به‌‬ ‫ك��ارك��ردن و ب�ه‌ خۆشه‌ویستی و به‌‬ ‫متامنه‌بوونی نێوان تاكه‌كانی كه‌م و‬ ‫كه‌مرت كردووەته‌وه‌‪ ،‬پێویسته‌ حكومه‌ت‬ ‫خه‌ڵك هۆشیاربكاته‌وه‌ و زۆرینه‌ی‬ ‫خه‌ڵك به‌ ئالووده‌بوونی به‌م كه‌ره‌سته‌‬ ‫هۆشبه‌رانه‌وه‌ ڕابگه‌یه‌نێت‪ .‬ئه‌مڕۆ‬ ‫له‌ هه‌موو داموده‌زگایه‌كی ئه‌وروپی‬ ‫و ڕۆژاوای��ی��دا‪ ،‬كحول به‌كارهێنان و‬ ‫جگه‌ره ‌كێشان قه‌ده‌غه‌ن و ده‌ستیان‬ ‫خۆش بێت‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وان به‌رنامه‌ڕێژن‬ ‫و م��ان��دون له‌ پێناوی پێشكه‌وتنی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌كه‌یان و ئاسوده‌تركردنی‬ ‫ژیانی مرۆڤـدا‪ ،‬نه‌ك نوغرۆكردنیان به‌‬ ‫سه‌رخۆشی و مه‌ستكردنی هاوواڵتییه‌‬ ‫بێنه‌وا و هه‌ناسه‌ سارده‌كانیان! ئیدی‬ ‫پێویسته‌ تۆش سنور بۆ نوغرۆبوون‬ ‫و ئیفلیج بوونت دابنێیت‪ ،‬مه‌ستی و‬ ‫جه‌هاله‌ت و گه‌نده‌ڵی برای یه‌كن و‬ ‫نوغرۆت ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫ناونیشاىن بەیان لە ئینتەرنێت‪:‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬ ‫‪E.mail: bayanpress@yahoo.com‬‬ ‫‪www.facebook.com/bayanpres‬‬

‫رۆژنامەیەکى سیاسیى گشتیى ئەهلییە‬ ‫ناونیشان‪ :‬سلێامىن ‪ -‬شەقامى ئیرباهیم پاشا ‪ -‬تەالرى بنار نهۆمى پێنجەم ‪ -‬شوقەى ژمارە ‪ .3‬تەلەفۆن‪07480605181 :‬‬

‫بایی (‪ )750‬دینارە‬


‫‪14‬‬ ‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)23‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/2/19‬ساڵی یەکەم‬

‫زه‌رووره‌تی دیموكراسی و ئاینده‌ی ته‌وژمی ئیسالمی‬ ‫ئه‌بوبه‌كر عه‌لی‬ ‫دیموكراسی له‌ ئ�ه‌م��ڕۆدا بابه‌تێك‬ ‫نییه‌ بۆ مێژوو‪ ،‬به‌ڵكو پێش هه‌ر شتێ‌‬ ‫زه‌روره‌تێكه‌ له‌ زه‌روره‌ته‌كانی سه‌رده‌م‪،‬‬ ‫واته‌ پایه‌یه‌كی پێویسته‌ بۆ مرۆڤی ئه‌م‬ ‫سه‌رده‌مه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و مرۆڤه‌ی كه‌ ته‌نها تاكێك نه‌ماوه‌‬ ‫له‌ (ره‌عیه‌ت)ێكدا‪ ،‬به‌ڵكو هاوواڵتییه‌كه‌‬ ‫له‌ ڕێی كۆمه‌ڵێ‌ مافی دیموكراسییه‌وه‌‬ ‫ن��اوه‌رۆك��ی خۆی ت �ه‌واو ده‌ك��ات‪ ،‬كه‌ له‌‬ ‫پێش هه‌موویانه‌وه‌ مافی هه‌ڵبژاردنی‬ ‫ف �ه‌رم��ان��ڕەواك��ان و چ��اودێ��ری ك��ردن و‬ ‫به‌ركه‌ناركردنیان دێت‪.‬‬ ‫س���ه‌ره‌ڕای مافی ئ���ازادی‪ ،‬ئازادیی‬

‫ڕاده‌ربڕین و كۆبوونه‌وه‌ و دروستكردنی‬ ‫حزب و سه‌ندیكا و كۆمه‌ڵه‌كان‪ ،‬مافی‬ ‫فێربوون و ك��ارك��ردن‪ ،‬مافی یه‌كسانی‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌رف�ه‌ت��ی وه‌كیه‌كی سیاسی و‬ ‫ئابووری‪.‬‬ ‫كه‌واته‌ میكانیزمه‌كانی دیموكراسی و‬ ‫ئیشكردن به‌و میكانیزمانه‌‪ ،‬ئه‌و چوارچێوه‌‬ ‫زه‌روره‌ی��ه‌ كه‌ بێ ئه‌و م��رۆڤ ناتوانێت‬ ‫موماره‌سه‌ی مافی هاوواڵتێتیی خۆی‬ ‫بكات‪ ،‬فه‌رمانڕەواكانیش ئه‌و شه‌رعیه‌ته‌یان‬ ‫نابێت كه‌ پاساوی فه‌رمانڕەوایه‌تییه‌كه‌یان‬ ‫بده‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مڕۆ هیچ جێگره‌وه‌یه‌ك له‌ بواری‬ ‫سیاسییدا بۆ شه‌رعیه‌تی دیموكراسی نییه‪‌.‬‬ ‫شه‌رعیه‌تی شۆڕشگێڕانه‌ كه‌ هه‌میشه‌ به‌‬ ‫بیانووی له‌پێشرتبوونی هه‌ندێ‌ ئامانجی‬ ‫تر‪ ،‬دیموكراسیه‌تی دواده‌خست‪ ،‬شكستی‬ ‫خ��واردووه‌‪ .‬ئه‌مڕۆ دیموكراسیه‌ت بۆته‌‬ ‫مافێك كه‌ كه‌س مافی ئه‌وه‌ی نییه‌ دوای‬ ‫بخات و هه‌ڵیپه‌سێرێ‌‪ ،‬یاخود له‌ژێر‬ ‫چاودێریی خۆیدا دایبنێت‪ .‬نابێت ئه‌مڕۆ‬ ‫هیچ ئامانجێكی ده‌وڵ���ه‌ت له‌ س �ه‌روو‬

‫مافه‌كانی مرۆڤ و هاوواڵتییه‌وه‌ بێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو به‌ پێچه‌وانه‌وه‪ ‌،‬ده‌بێت هه‌موو‬ ‫ئامانجه‌كانی تر له‌مانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌یان‬ ‫گرتبێت و خزمه‌تی ئه‌مان بكه‌ن‪.‬‬ ‫ش�ه‌رع��ی�ه‌ت��ی م��ێ��ژووی��ش ك �ه‌ ئه‌م‬ ‫فه‌رمانڕەوا یاخود ئه‌و (ادع �ا‌ء)ی بكات‪،‬‬ ‫له‌م سه‌رده‌مه‌دا توانای ئه‌وه‌ی نییه‌ خۆی‬ ‫پاساوی خۆی بداته‌وه‌‪ ،‬تاكه‌ شتێ‌ كه‌‬ ‫یارمه‌تی بدات بۆ پاساودانه‌وه‌ی خۆی‪،‬‬ ‫چوونه‌ ژێر شه‌رعیه‌تی دیموكراسی و‬ ‫خۆگونجاندنه‌ له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانی‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫تاكه‌ ده‌رفه‌تێكه‌ له‌ ئێستادا مانای پێ بدات‬ ‫یاخود ده‌رفه‌تێكی له‌به‌رده‌مدا بكاته‌وه‌ بۆ‬ ‫به‌رده‌وامبوون‪.‬‬ ‫دیموكراسی بۆ ئیداره‌كردنی كۆمه‌ڵگا‬ ‫هاوچه‌رخه‌كان گرنگه‌‪ ،‬چونكه‌ كۆمه‌ڵگا‬ ‫بریتییه‌ ل ‌ه كۆمه‌ڵێ‌ له‌ په‌یوه‌ندی و‬ ‫به‌رژەوه‌ندی و تاقم و توێژ و ملمالنێ و‬ ‫كێبڕكێ‌‪.‬‬ ‫دی��م��وك �راس��ی��ی �ه‌ت ش��ێ��وازێ��ك��ی‬ ‫ئاشتیخوازانه‌ی ئیجابییه‌ بۆ رێكخستنی‬ ‫عه‌قاڵنییانه‌ی په‌یوه‌ندییه‌كانی ناو كۆمه‌ڵ‬

‫و ملمالنێی نێوان مونافیسه‌كان‪ ،‬بۆ‬ ‫رێگه‌گرتن ل�ه‌وه‌ی به‌ شێوه‌ی خوێناوی‬ ‫بته‌قنه‌وه‌ و ببنه‌ مایه‌ی وێرانی و قه‌یرانی‬ ‫قووڵ له‌ كۆمه‌ڵدا‪.‬‬ ‫دیموكراسیه‌ت له‌م دیده‌وه‌ بریتییه‌‬ ‫له‌ چوارچێوه‌یه‌كی ئاشتیخوازانه‌ بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی ملمالنێكانی ناو كۆمه‌ڵگا‬ ‫و رێكوپێككردنی په‌یوه‌ندییه‌كانی‬ ‫ب��ه‌ ق��ازان��ج��ی پێشكه‌وتنی گ���ه‌ل و‬ ‫به‌هره‌مه‌ندبوونی هاوواڵتی به‌ مافه‌كانی‪.‬‬ ‫ل �ه‌ راس��ت��ی��ش��دا یه‌كێك ل �ه‌ گرنگرتین‬ ‫قه‌یرانه‌كانی كۆمه‌ڵگاكانی ئێمه‌‪ ،‬بوونی‬ ‫ناكۆكی و ملمالنێی جۆراوجۆر و نه‌بوونی‬ ‫رۆشنبیریی به‌یه‌كه‌وه‌ژیانی ئاشتخیوازانه‌‬ ‫و دیالۆگه‌ بۆ چاره‌سه‌ری ئه‌و كێشانه‌‬ ‫و ئاراسته‌كردنی ئ �ه‌و ملمالنێیانه‌ به‌‬ ‫شێوه‌یه‌كی ته‌ریبی‪ ،‬رێكخستنیانه‌ له‌‬ ‫چ��وارچ��ێ��وه‌ی�ه‌ك��ی عه‌قاڵنیی وادا كه‌‬ ‫ببنه‌ مایه‌ی زیندوێتیی كۆمه‌ڵ نه‌ك‬ ‫دووچاركردنی به‌ كێشه‌ و له‌ده‌ستدانی‬ ‫وزه‌ و تواناكان‪ .‬جگه‌ له‌مه‌ دیموكراسی‬ ‫له‌ واڵتانی ئیسالمی و واڵتی ئێمه‌شدا‪ ،‬له‌‬

‫چه‌ندین رووی تره‌وه‌ گرنگه‪ ‌،‬له‌وانه‌ش‪:‬‬ ‫‪1‬ـ گه‌وره‌ترین مه‌ترسیی مێژوویی‬ ‫و كۆسپی سه‌ره‌ڕێی پێشكه‌وتنی سیاسی‪،‬‬ ‫ئ��اب��ووری و كۆمه‌اڵیه‌تی ل �ه‌و واڵت��ان�ه‌دا‬ ‫(اس��ی��ت��ب��داد)ە‌‪ ،‬ل���ه‌و س��ۆن��گ�ه‌ی�ه‌ش�ه‌وه‌‬ ‫ك�ه‌ دیموكراسی به‌دیلی ئیستبداد و‬ ‫دیكتاتۆریه‌ت و تاكڕەوییه‌‪ ،‬لێره‌وه‌ مه‌سه‌له‌ی‬ ‫دیموكراتیزه‌كردنی ده‌س �ه‌اڵت مه‌رجێكی‬ ‫بنه‌ڕەتییه‌ بۆ رزگاربوونی ئه‌م كۆمه‌ڵگایانه‌‬ ‫له‌و بازنه‌ داخراوەی تێی كه‌وتوون و ئه‌و‬ ‫قه‌یرانانه‌ی به‌ده‌ستیه‌وه‌ ده‌ناڵێنن‪.‬‬ ‫‪2‬ـ چونكه‌ به‌ بێ‌ میكانیزمه‌كان‬ ‫و رۆشنبیریی دیموكراسی (ش���وورا)‬ ‫وه‌ك چ�ه‌م��ك و به‌هایه‌كی ره‌س�ه‌ن��ی‬ ‫فه‌رهه‌نگی ئیسالمی‪ ،‬هه‌ر وه‌ك رابردوو به‌‬ ‫هه‌ڵوارساوی و كارپێنه‌كراوی ده‌مێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫رۆڵ��ی خۆی له‌ چ��اره‌س�ه‌ری كێشه‌كاندا‬ ‫ناگێڕێت‪.‬‬ ‫‪3‬ـ هیچ ئه‌زموونێكی ئیسالمیی‬ ‫ه��اوچ�ه‌رخ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ته‌به‌نیكردنی‬ ‫خیاری دیموكراسی به‌و ناوه‌رۆكه‌ی كه‌‬ ‫باسامن كرد‪ ،‬ناتوانێت منوونه‌یه‌كی زیندوو‬

‫و سه‌رنجڕاكێش پێشكه‌ش بكات و توانای‬ ‫پێشبڕكێی هه‌بێت له‌سه‌ر ئاستی جیهانیدا‪،‬‬ ‫ده‌رگا له ‌ب�ه‌رده‌م گۆڕانێكی چۆنایه‌تیدا‬ ‫بكاته‌وه‌ و توانای ئه‌وه‌ی هه‌بێت وه‌اڵمی‬ ‫پێویست ب�ه‌ خ��واس��ت و خه‌ونه‌كانی‬ ‫گه‌لێكی موسڵامن بداته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪4‬ـ له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ دیموكراسی‬ ‫داواكارییه‌كی جیهانییه‌ و یه‌كێكه‌ له‌‬ ‫سیامكانی ژیانی سه‌رده‌م و له‌م واڵتانه‌شدا‬ ‫زۆرب����ه‌ی هێز و ت��ه‌وژم��ه‌ سیاسی و‬ ‫فیكرییه‌كان بانگه‌شه‌ی بۆ ده‌كه‌ن‪ ،‬واته‌‬ ‫خیارێكه‌ تاڕاده‌یه‌كی زۆر كۆده‌نگییه‌كی‬ ‫میللیی ل �ه‌س �ه‌ره‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت ده‌سه‌اڵته‌‬ ‫نادیموكراسییه‌كانیش هه‌وڵ ده‌ده‌ن له‌ڕێی‬ ‫ده‌مامكی دیموكراسییه‌وه‌ سیامی دزێوی‬ ‫خۆیان بشارنه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪5‬ـ له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ ڕووی عه‌مه‌لییه‌وه‌‬ ‫تاكو ئێستا به‌دیلێكی تر نییه‌ جێگای‬ ‫میكانیزم و رێوشوێنه‌كانی دیموكراسی‬ ‫بگرێته‌وه‌‪ ،‬رێگا بگرێ‌ له‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی‬ ‫هاوچه‌رخ ببێته‌ هه‌ڕەشه‌ بۆ سه‌ر ژیان و‬ ‫مرۆڤ و كۆمه‌ڵگا‪.‬‬

‫ئۆپۆزسیۆنێكی الواز؛ ئاسۆی قه‌یرانه‌كانی فراوانتر كردووه‌‬ ‫دانا جوامێر هه‌ڵه‌دنی‬ ‫هه‌موومان ل�ه‌وه‌ تیگه‌یشتین‬ ‫كه‌ هۆكاری هاتنه‌ سه‌ر شه‌قامی‬ ‫خۆپشانده‌ران‪ ،‬داواكاری و داخوازیی‬ ‫ماف و ئازادی و سه‌روه‌رییه‌كان و‬ ‫كۆمه‌ڵێك پێداویستی و ئامانجی‬ ‫پ��اك و چ��اره‌ن��ووس��س��از ب���وو‪ ،‬كه‌‬ ‫ب��ه‌ ئ��ی��راده‌ی��ه‌ك��ی ب�ه‌ه��ێ��ز و به‌‬

‫ئومێده‌وه‌ چ��اوه‌ڕوان��ی ده‌رئه‌نجامی‬ ‫خۆپیشاندانه‌كانیان ده‌كرد‪.‬‬ ‫به‌اڵم پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی چاوه‌ڕوان‬ ‫ده‌ك��را و دڵ��ی پێ‌ خ��ۆش ده‌ك��را‪ ،‬بیرنا‬ ‫ئۆپوزسیۆنێك كه‌ خۆی له‌ به‌ره‌ی گه‌ل و‬ ‫شه‌قامدا ده‌بینییه‌وه‌ و خۆی به‌ پارێزه‌ری‬ ‫ماف و ئازادی و داخوازییه‌كانی ئه‌وان‬ ‫ده‌زان���ی‪ ،‬كۆمه‌ڵێك شێوان و الدان��ی‬ ‫خوڵقاند كه‌ دواتر ئاماژەی بۆ ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫له‌ جیاتی دروستكردنی ئاوه‌دانی‬ ‫زیاتری ب���ارودۆخ و چاندنی نه‌مامی‬ ‫ئومێد‪ ،‬كه‌چی خ��ۆی ب��ووه‌ هۆكاری‬ ‫دواخ��س��ت��ن��ی چ��اك��س��ازی��ی سیاسی و‬ ‫هاندانی پێكهێنانی سه‌نگه‌ر له‌ الیه‌ن‬ ‫خودی ئه‌وانه‌ی كه‌ ده‌بوایه‌ پڕۆسه‌ی‬ ‫چاكسازی و گۆڕانكاری بیانگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئۆپۆزسیۆن وای كرد ئه‌وان وه‌كو‬

‫الیه‌نی په‌یوه‌ندار و خ��اوه‌ن دادگ�ه‌ری‬ ‫خۆیان نیشان بده‌ن‪ ،‬وه‌ك ئه‌وه‌ی خۆیان‬ ‫به‌شێك نه‌بن له‌ خوڵقاندنی گه‌نده‌ڵی و‬ ‫ناعه‌داله‌تی و ناشه‌فافی و خزم خزمێنه‌ و‬ ‫به‌هه‌ده‌ردانی موڵك و ماڵی خه‌ڵك‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئ�ه‌وان خۆیان كرده‌ خ��اوه‌ن مافێك كه‌‬ ‫كار بكات بۆ به‌دواداچوونی داخوازیی‬ ‫ئۆپوزسیۆن‪ ،‬له‌ كاتێكدا خۆیان به‌شێك‬ ‫ب��وون له‌ داخ��وازی��ی ش�ه‌ق��ام‪ .‬كه‌واته‌‬ ‫به‌مپێیه‌ ئۆپۆزسیۆن ئه‌وانی له‌ هێڵی‬ ‫ڕەخنه‌ و گله‌یی ده‌رك��رد و هه‌ڵه‌یه‌كی‬ ‫تۆمار ك��رد كه‌ بێگومان هه‌وڵه‌كانی‬ ‫چاكسازی و گۆڕانكاری دوورتر خسته‌وه‌‪.‬‬ ‫داخ������وازی������ی ب���ه‌ش���ێ���ك ل �ه‌‬ ‫خۆپیشانده‌ران زۆر له‌وه‌ گه‌وره‌تر بوو‬ ‫كه‌ ئۆپۆزسیون كردیه‌ پاكێج و مه‌رجی‬ ‫چاكسازی‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ له‌ سه‌ره‌تای‬

‫خۆپیشاندانه‌كاندا به‌شێك له‌ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫هه‌مان داخ��وازی��ی به‌ خه‌ڵك ناساند‬ ‫و ڕایگه‌یاند سیسته‌مێكی سیاسیی‬ ‫به‌مشێوه‌یه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك جێگه‌ی‬ ‫قه‌بوڵكردن نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئیستا ئه‌وه‌ ده‌مێك‬ ‫ڕاچووه‌ به‌سه‌ر خۆپیشاندان و ناڕەزایه‌تی‬ ‫و خوێنڕشنت و سه‌رالێگرتنه‌كاندا‪ ،‬له‌‬ ‫سه‌رووبه‌ندی ‪ 17‬شوباتیشدا كه‌ شه‌قام و‬ ‫كۆمه‌اڵنی خه‌ڵكی كوردستان چاوه‌ڕوانی‬ ‫دووباره‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی ده‌نگی ئاشتییانه‌ی‬ ‫ن��اڕەزای �ه‌ت��ی��ی �ه‌ك��ان ده‌ك���ه‌ن و هیچ‬ ‫داواكارییه‌كیان گۆڕانكاریی به‌سه‌ردا‬ ‫نه‌هاتووه‌‪ ،‬بازرگانه‌كانی ن��او شانۆی‬ ‫سیاسی هه‌مان ئه‌وانه‌ن و هه‌نگاوێكیان‬ ‫بۆ چاكسازی نه‌ناوه‌ له‌ حكومه‌ت و‬ ‫ئ�ه‌دائ��ی په‌رله‌مانی‪ ،‬كه‌ س�ه‌رچ��اوه‌ی‬ ‫دروستكردنی نه‌هامه‌تییه‌كانه‌‪ ،‬كه‌چی‬

‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن ت�ه‌ن��ه��ا وه‌ك���و یادێكی‬ ‫مێژوویی باسی ده‌كات و هیچ سرتاتیج‬ ‫و كارنامه‌یه‌كی نییه‌ و خ��ۆی داوای‬ ‫دانیشنت ده‌كات‪ .‬ده‌سه‌اڵت گرنگ نییه‌‬ ‫به‌الیه‌وه‌ و قسه‌یه‌كی ئه‌وتۆی نیبه‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫كورده‌واریش ده‌ڵێت‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌ پرسی‬ ‫چاكسازی و گۆڕانكاری‪ ،‬ده‌ستی له ‌بنی‬ ‫هه‌مبانه‌كه‌وه‌ هاتووه‌ته‌ ده‌رێ‌‪.‬‬ ‫ماوەته‌وه‌ بڵێین ده‌بێت ئۆپۆزسیۆن‬ ‫له‌وه‌ تێبگات كه‌ چاوی گله‌یی له‌سه‌ره‌‪،‬‬ ‫كاتی داخوازی گه‌وره‌ و ئیراده‌ی به‌هێز‬ ‫ه��ات��ووه‪ ،.‬خه‌ڵك و جه‌ماوه‌ر دڵخۆش‬ ‫و ڕازی نین به‌ ته‌نها هه‌وڵێك یاخود‬ ‫هه‌ڵوێستێكی پەرله‌مانی كه‌ شتێكی‬ ‫ئه‌وتۆ ناگوڕێت له‌ تێپه‌ڕاندنه‌كانیان‬ ‫له‌ڕێگه‌ی زۆرینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ده‌بێت په‌یامی خۆی‬

‫ڕوون�ت�ر بخاته‌ ڕوو‪ ،‬تاكو شه‌قام‬ ‫بێئومێد نه‌بێت لێیان و گه‌شبین‬ ‫بڕواننه‌ داهاتووی باروودۆخه‌كه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رن��ا ل �ه‌ ب��ارب��ردن��ی ت��وان��ا و‬ ‫ئیراده‌ی خه‌ڵك له‌ داخوازیی ماف‬ ‫و ئازادییه‌كان سته‌مێكی مێژوویی‬ ‫تۆمار ده‌كه‌ن‪ ،‬ناوێكی تر ده‌بڕێت‬ ‫به‌ سه‌ریاندا كه‌ ئه‌ویش دوودڵیی‬ ‫خه‌ڵك و دروستكردنی نیشانه‌ی‬ ‫پرسیاره‪ ‌،‬ب��ه‌وه‌ی كه‌ ئایا م��اف و‬ ‫ئیمتیازی حیزبی و شه‌خس‪ ،‬یاخود‬ ‫ب��ڕی��اری میزاجی‪ ،‬پێوه‌ر نه‌بوون‬ ‫له‌ هه‌ڵوێست و بڕیاره‌كانیاندا؟‬ ‫گ �ه‌روای��ه‪ ‌،‬ده‌بێت ئ �ه‌وه‌ بزانن كه‌‬ ‫كه‌سێك داخ��وازی��ی خ��ۆی هه‌بێت‬ ‫ناتوانێت پێشه‌وا و رێنیشانده‌ر بێت‬ ‫بۆ داخوازیی خه‌ڵك‪.‬‬

‫کورد و فەلسەفەى مێژوو‬

‫حه‌سه‌ن مه‌حمود حەمه‌كه‌ریم‬

‫ن��ووس��ی��ن �ه‌وه‌ی م��ێ��ژوو الی ك��ورد‬ ‫هه‌تا ئێستا له‌ بره‌ودایه‌‪ ،‬ژماره‌یه‌كی زۆر‬ ‫مێژوونوس هه‌ڵكه‌وتوون‪ ،‬ڕووبه‌رێكی‬ ‫فراوانیان له‌سه‌ر مێژووی كورد نووسیوه‌‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت به‌لێشاو هه‌وڵی ته‌رجه‌مه‌ش‬ ‫له‌ ب��ره‌ودای��ه‌‪ ،‬ده‌ی��ان كتێبیان له‌سه‌ر‬ ‫مێژووی كورد و به‌ڵگه‌نامه‌كان و گه‌شتی‬ ‫ڕۆژهه‌اڵتناسان له‌ فارسی و توركی و‬ ‫عه‌ره‌بی و ڕوسی و ئنگلیزی و ئه‌ڵامنی و‬ ‫زۆر زمانی تره‌وه‌‪ ،‬وه‌رگێڕاوه‌ته‌ سه‌ر زمانی‬ ‫كوردی‪ ،‬كه‌ جێی دڵخۆشییه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌دا لێكۆڵینه‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر مێژووی كورد‪ ،‬یان نووسینه‌وه‌یه‌كی‬ ‫فه‌لسه‌فییانه‌ بۆ مێژووی ك��ورد‪ ،‬الوازه‌‬ ‫و شتێكی وای بۆ نه‌كراوه‪.‬ئه‌گه‌رچی‬ ‫مینۆڕسكی و الزاریف و كه‌مال مه‌زهه‌ر و‬ ‫جه‌مال ڕەشید و جه‌مال نه‌به‌ز و چه‌ندانی‬ ‫تر له‌ نووسه‌ره‌ كورده‌كان و ڕۆژهه‌اڵتناسان‪،‬‬ ‫چه‌ند لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كیان له‌سه‌ر چه‌ند‬ ‫الیه‌نێكی م��ێ��ژووی ك���ورد ك���ردووه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند جێی پێزانین و دڵخۆشییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هێشتا له‌و ئاسته‌دا نییه‌ كه‌ یه‌كالكه‌ره‌وه‌‬ ‫بێت‪ ،‬به‌ڵكو هه‌ر ته‌مومژیان به‌سه‌ره‌وه‌‬

‫ماوه‌ و ناتوانن بیگه‌یه‌ننه‌ ئه‌وپه‌ڕی‪ .‬جگ ‌ه‬ ‫له‌وه‌ كه‌ لێكۆڵینه‌وه‌كان ناچنه‌ ئاستی مانا‬ ‫فه‌لسه‌فییه‌كانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌ویش نه‌ك له‌به‌ر‬ ‫بێتوانایی نووسه‌ره‌كان‪ ،‬به‌ڵكو له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سه‌رچاوه‌كانی مێژووی كورد‬ ‫كه‌من‪ .‬له‌ سه‌رده‌مه‌ دێرینه‌كاندا ئه‌و‬ ‫گرنگییه‌ی پێ‌ نه‌دراوه‌ وه‌ك به‌ مێژووی‬ ‫فارس و ڕۆم و یۆنان و عه‌ره‌ب و ئیسالم‬ ‫دراوه‪ .‬له‌الیه‌كی تره‌وه‌ ئه‌و مێژوونووس‬ ‫و ڕۆژهه‌اڵتناسانه‌ بێالیه‌ن نه‌بوون له‌‬ ‫ئه‌وروپییه‌كان‬ ‫خوێندنه‌وه‌كانیاندا‪.‬‬ ‫كاریگه‌ریی فكر و ئایینیان به‌سه‌ره‌وه‌‬ ‫ب��ووه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌ی خۆشامن ته‌فسیرێكی‬ ‫هه‌ڵه‌ و سۆشیالیزمی و چینایه‌تییان‬ ‫بۆ مێژووی هه‌ندێ‌ قۆناغ ك��ردووه‌‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت كه‌مال مه‌زهه‌ر كه‌ خۆی له‌ چه‌ند‬ ‫وتووێژدا شانازیی خۆی به‌ شیوعییه‌ته‌وه‌‬ ‫ناشارێته‌وه‌‪ .‬له‌گه‌ڵ توانای زۆر و زیره‌كیدا‪،‬‬ ‫زۆرترین لێكۆڵینه‌وه‌ی هه‌یه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ی هه‌وڵده‌دا بێالیه‌نانه‌ بنووسێت و‬ ‫بكۆڵێته‌وه‌‪ ،‬بێئه‌وه‌ی بیه‌وێ‌‪ ،‬كه‌وتووه‌ته‌‬ ‫ژێر كاریگه‌ریی بیره‌كه‌یه‌وه‌‪ .‬هه‌موو‬ ‫م��ێ��ژووی ك��وردی به‌ مانا و ته‌فسیری‬

‫چینایه‌تیی الواز لێكداوه‌ته‌وه‌‪ .‬هێشتا‬ ‫كه‌سی پسپۆڕ و به‌توانا و فه‌یله‌سوف‬ ‫الی ك��ورد ن�ه‌خ��ول��ق��اوه‌‪ ،‬ك�ه‌ بتوانێت‬ ‫ماناكانی مێژووی كورد ده‌ربهێنێت و بۆ‬ ‫پرۆژەكانی ئاینده‌ی كورد به‌كاربربێت و‬ ‫له‌ڕووی مێژوویی و سه‌ربازیی و سیاسی‬ ‫و كۆمه‌اڵیه‌تی و په‌روه‌رده‌ییه‌وه‌ سودی‬ ‫لێ‌ وه‌ربگیرێت‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و ك��اره‌ بۆ ك��ورد زۆر پێویسته‪.‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ت �ه‌ ب �ه‌ درێ��ژای��ی م��ێ��ژووی ك��ورد‬ ‫هه‌له‌كان نه‌قۆرساونه‌ته‌وه‌ و هه‌ڵه‌كان‬ ‫ن��ه‌ك ج��ارێ��ك‪ ،‬ده‌ی���ان ج��ار دووب���اره‌‬ ‫بوونه‌ته‌وه‌‪ ،‬مێژوو الی كورد ئه‌و نرخه‌ی‬ ‫نییه‌ و زۆر گرنگیی پێنه‌دراوه‌‪ .‬الی كورد‬ ‫مێژوو به‌ ده‌رمانخانه‌یه‌ك نه‌زانراوه‌‪ ،‬هه‌تا‬ ‫چاری ده‌رده‌كانی كوردی تێدا وه‌ربگیرێت‬ ‫و نه‌خۆشییه‌ ده‌روونی و كۆمه‌اڵیه‌تی و‬ ‫سیاسی و سه‌ربازییه‌كانی تێدا ده‌ستنیشان‬ ‫بكرێت و چاره‌ی بۆ بدۆزرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هیشتا مێژوو الی كورد به‌ ئاوێنه‌ی‬ ‫میلله‌ت نیشاننه‌دراوه‌‪ ،‬هه‌تا كورد سه‌یری‬ ‫خۆیی تێدا بكات و نكوڵییه‌كانی تێدا‬ ‫ببینێت‬

‫مێژوو وه‌ك ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫الی كورد نه‌خه‌ماڵوه‌‪ ،‬هه‌تا شانازی به‌‬ ‫ده‌سكه‌وته‌كانی پێشینه‌یه‌وه‌ بكات و‬ ‫سوودی ئاینده‌ی لێ‌ ببینێت‬ ‫كورد له‌ هه‌موو كه‌س زیاتر پێویستی‬ ‫به‌ فه‌لسه‌فه‌ی مێژوو هه‌یه‌ و مه‌منونی‬ ‫كه‌سێكه‌ مێژووه‌كه‌ی بۆ بخوێنێته‌وه‌‬ ‫و ماناكانی لێ‌ ده‌ربهێنێت‪ .‬له‌ ڕووی‬ ‫فه‌لسه‌فییه‌وه‌ باس له‌ هۆی دروستبوون و‬ ‫داڕووخانی شارستانیی كوردی نه‌كراوه‌‪ ،‬مانا‬ ‫قووڵه‌كانی نیشان نه‌دراوه‌‪ ،‬هه‌تا بزانرێت‬ ‫بۆچی كورد له‌ دوای ڕووخانی ده‌وڵه‌تی‬ ‫ماده‌وه‌ پێش دوو هه‌زار و پێجسه‌د ساڵ‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر‪ ،‬ده‌وڵه‌تی سه‌رانسه‌ریی بۆ‬ ‫دروست نه‌بووه‌؟ ئه‌و نه‌قس و نكوڵی و‬ ‫كه‌موكورتییه‌ له‌ كوێی عه‌قڵیه‌تی كوردایه‌‪،‬‬ ‫كاری له‌ ژیانی كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی كردووه‌؟‬ ‫هه‌تا ئێستا به‌شێوه‌ی زانستییانه‌ و‬ ‫فه‌لسه‌فییانه‌ له‌ گرفت و هۆكاره‌ الوازه‌‬ ‫گرنگه‌ رسوشتی و مێژوویی و ده‌رونی‬ ‫و سیاسی و كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانی ناو ناخ و‬ ‫رسوشتی كورد نه‌كۆڵراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌وه‌ش‬ ‫له‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی فه‌لسه‌فییانه‌ی‬

‫مێژوییه‌وه‌ ده‌كرێت‪ .‬تا ئیستا باس ل ‌ه‬ ‫ره‌وشته‌ الواز و به‌هێزه‌كانی كه‌سێتیی‬ ‫ت��اك و كۆمه‌ڵگه‌ی ك���وردی ن �ه‌ك �راوه‌‬ ‫هه‌تا بۆ خوێنه‌ری ك��ورد بسه‌ملێت كه‌‬ ‫سه‌روه‌رییه‌كان له‌ كوێوه‌ دروست ده‌بن و‬ ‫شكسته‌كان له‌ چ گۆشه‌یه‌كه‌وه‌ داده‌ڕمێن‪،‬‬ ‫كه‌ ئه‌وه‌ش به‌ خوێندنه‌وه‌ی فه‌لسه‌فییانه‌ی‬ ‫م��ێ��ژووه‌ك��ه‌ی ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬ب�ه‌ش��داری��ی‬ ‫شارستانییانه‌ی كورد له‌ شارستانیه‌تەكانی‬ ‫گ �ه‌الن��ی دراوس����ێ‌‪ ،‬ت��وێ��ژی��ن �ه‌وه‌ی بۆ‬ ‫نه‌كراوه‌‪ .‬هۆی ڕووخانی زیاد له‌ په‌نجا‬ ‫میرنشینی ك��وردی به‌ هۆی خۆخۆری و‬ ‫خۆكوژی و خۆفرۆشنت و پوازێتی‪ ،‬له‌‬ ‫مێژووی كوردا الی لێ‌ نه‌كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫ئه‌وه‌ش له‌ دید و ئاوێنه‌ی مێژووه‌وه‌ به‌‬ ‫خوێندنه‌وه‌یه‌كی فه‌لسه‌فییانه‌ ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ش ئ��ه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت‌ ك�ه‌ ك��ورد‬ ‫ده‌زگایه‌كی سرتاتیژیی نه‌ته‌وه‌یی سه‌ر به‌‬ ‫حكومه‌تی نییه‌ و بواری بۆ نه‌ڕەخساوه‌ تا‬ ‫هه‌وڵی بۆ بدرێت‪ ،‬ده‌نا هه‌موو توانایه‌ك‬ ‫له‌ناو ڕۆشنبیرانی كوردا هه‌یه‌‪ ،‬ده‌توانن‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی مێژوویی بكه‌ن و ماناكان له‌‬ ‫ناخی ڕووداوه‌كاندا ده‌ربهێنن‪.‬‬


‫‪www.bayanpress.net‬‬ ‫‪www.facebook.com/bayanpres‬‬ ‫‪www.twitter/bayan2press‬‬

‫ئیدریس سیوه‌یلی‬

‫بارزانی و ده‌ستپێشخه‌رییه‌ نوێیه‌كه‌ی‬ ‫ماوه‌ی چه‌ند رۆژێك ‌ه ده‌ستپێشخه‌رییه‌كی دیكه‌ی بارزانی‪ ،‬سه‌باره‌ت ب ‌ه بارودۆخی‬ ‫عێراق و رزگاركردنی له‌و ته‌نگژەیه‌ی تێیكه‌وتووه‌‪ ،‬ل ‌ه میدیاكانه‌و ‌ه باسی لێوه‌ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش دوای چه‌ند مانگێك ل ‌ه ملمالنێ‌و ناكۆكیی توندی نێوان الیه‌ن ‌ه عێراقییه‌كان‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌تیش دوای ئه‌وه‌ی بارزانی سه‌ركه‌وتوو نه‌بوو له‌وه‌ی مالیكی له‌سه‌ر كار البدات‪.‬‬ ‫ل ‌ه د ‌ه ساڵی رابردووی دوای رووخانی به‌عسدا‪ ،‬بارزانی و تاڵه‌بانی و حیزبه‌كانیان‬ ‫خۆیانوته‌نی‪ ،‬نوێنه‌ری كورد بوون‪ ،‬ل ‌ه جیاتی هه‌موان بڕیاریان داوه‌‪ ،‬دانوستانیان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬پۆست و پله‌وپایه‌یان ل ‌ه به‌غدا وه‌رگرتووه‌‪ ،‬ده‌ستكه‌وت و داهاتی كوردیان له‌‬ ‫به‌غدا و هه‌رێم ته‌خشان‌و په‌خشان كردووه‪ .‬دواجاریش خۆیان ب ‌ه سه‌ركرده‌ی حه‌كیم‬ ‫و كاریزما و بێهه‌ڵ ‌ه ناودێر كردووه‌‪ ،‬له‌وه‌شدا ده‌زگای راگه‌یاندنی زه‌به‌الحیان خسووه‌ته‌‬ ‫كار و به‌ر ل ‌ه رووداوه‌كان ئاماده‌سازییان بۆ كردووه‌‪ ،‬ل ‌ه ئێستاشدا ئه‌و ده‌زگایان ‌ه به‌‬ ‫گرنگییه‌و ‌ه باس ل ‌ه ده‌ستپێشخه‌رییه‌كی نوێی بارزانی بۆ چاره‌سه‌ی دۆزی عێراق ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌ستپێشخه‌رییه‌كه‌ی ئه‌مجاره‌ی بارزانی ك ‌ه هێشتا ناوه‌رۆكه‌كه‌ی روون نییه‌‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر پێشنیازی باڵیۆزی ئه‌مریكای ‌ه ل ‌ه عێراق‪ ،‬ك ‌ه ل ‌ه دیدارێكی له‌گه‌ڵ سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێم خستوویه‌تی ‌ه ڕوو‪ .‬هاوكات وه‌فدێكی شیعه‌كانیش سه‌ردانی هه‌ولێریان كردووه‌‬ ‫و پشتیوانیی مه‌رجه‌عه‌كانی شیع ‌ه و ئێرانیشیان بۆ ده‌ستپێشخه‌رییه‌كی بارزانی‬ ‫دووپاتكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه ئێستادا ئێران نیگ ‌هران ‌ه ل ‌ه نزیكبوونه‌وه‌ی بارزانی و توركیا و خۆپیشاندانه‌كانی‬ ‫سونن ‌ه و ده‌ستێوه‌ردانی واڵتانی عه‌ره‌بی ل ‌ه ناوخۆی عێراق‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌خوازێت جارێكی‬ ‫تر هه‌موان له‌سه‌ر مێزی گفتوگۆ كۆبكاته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بۆ ماوه‌یه‌كیش بێت‪ ،‬درێژە به‌‬ ‫هه‌ژموونی خۆی ل ‌ه سایه‌ی حوكمڕانیی مالیكیدا بدات‪ .‬ئه‌مریكاش ك ‌ه تا ئێستا به‌دیلی‬ ‫بۆ مالیكی نییه‌‪ ،‬مه‌به‌ستیه‌تی دۆخه‌ك ‌ه وه‌كو خۆی بهێڵێته‌وه‌‪ .‬ره‌نگ ‌ه ئه‌مریكا له‌وه‌‬ ‫برتسێت درێژەكێشانی خۆپیشاندانه‌كانی سوننه‌‪ ،‬ب ‌ه جۆرێك ل ‌ه جۆره‌كان رێخۆشكه‌ر‬ ‫‌بێت بۆ گ ‌هڕانه‌وه‌ی رێكخراوی قاعیده‌ و ئیسالمیی جیهادیی نه‌یار ب ‌ه ئه‌مریكا‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌م دۆخه‌دا ئامانجێكی روونی له‌و ده‌ستپێشخه‌ریی ‌ه نییه‌‪ ،‬كورده‪ .‬هه‌ڵبه‌ته‌‬ ‫پارتی هه‌ر ناوی ده‌ستپێشخه‌ریی بێت و الی بارزانییه‌و ‌ه بێت‪ ،‬بێئه‌وه‌ی بزانن چ‬ ‫خواستێكی كورد دێنێته‌دی‪ ،‬ب ‌ه شانوباڵیدا هه‌ڵده‌ده‌ن‌و ب ‌ه گرنگ و مێژوویی وه‌سفی‬ ‫ده‌كه‌ن‪ .‬یه‌كێتیش ل ‌ه غیابی تاڵه‌بانی و ملمالنێی سه‌ركرده‌كانیدا‪ ،‬جگ ‌ه ل ‌ه شوێنكه‌وته‌یی‬ ‫پارتی‪ ،‬هیچی تری لێ چاوه‌ڕوان ناكرێت‪ .‬به‌اڵم گرنگ ‌ه ئه‌مجار ‌ه ئۆپۆزسیۆن وه‌ك سێ‌‬ ‫ساڵ له‌مه‌وبه‌ر‪ ،‬هه‌روا ب ‌ه ساده‌یی و ب ‌ێ لێكدانه‌وه‌ی ورد‪ ،‬تێكه‌ڵ به‌و ده‌ستپێشخه‌رییه‌‬ ‫نه‌بن‪ ،‬ك ‌ه نازانرێت چی بۆ كورد به‌دیدێنێت‪ ،‬چونك ‌ه دوور نیی ‌ه وه‌كو جارانی تر‪ ،‬پاش‬ ‫ماوه‌یه‌ك له‌سه‌ر تێكگیرانی به‌رژەوه‌نییه‌كانیان‪ ،‬هه‌ردوو حیزبی حوكمڕانی كوردستان و‬ ‫ناوه‌ند جارێكی تر بكه‌ونه‌و ‌ه به‌ر ‌ه له‌یه‌كرت گرتن‪ ،‬ئه‌وساش جگ ‌ه ل ‌ه كات به‌فیڕۆدان و‬ ‫خوالنه‌و ‌ه ل ‌ه بازنه‌یه‌كی بۆشدا‪ ،‬هیچی بۆ كورد ل ‌ێ سه‌وز نابێت‪ ،‬براوه‌ی یه‌كه‌میش له‌و‬ ‫یارییەد‌ا مالیكی و حكومه‌ته‌كه‌ی ده‌بن‪.‬‬

‫‪Reklam‬‬

‫‪political general Newspaper‬‬

‫‪Tuesday, No.22‬‬ ‫‪First Year, Feb. 12, 2013‬‬

ژماره‌(23) رۆژنامه‌ی به‌یان  

ژماره‌ بیست و سێی رۆژنامه‌ی به‌یان رۆژی سێشه‌ممه‌ که‌وته‌ به‌ردیدی خوێنه‌رانی