Issuu on Google+

‫که‌ش‌و هه‌وا‬

‫‪/٣‬شەممە ‪/4 4‬شەممە ‪/5 7‬شەممە ‪ 6‬که‌رکوک ‪/٣‬شەممە ‪/4 13‬شەممە ‪/5 15‬شەممە ‪14‬‬ ‫هه‌ولێر ‪/٣‬شەممە ‪/4 13‬شەممە ‪/5 13‬شەممە ‪ 12‬سلێمانی ‪/٣‬شەممە ‪/4 9‬شەممە ‪/5 10‬شەممە‬ ‫‪ 11‬دهۆک ‬ ‫‪3‬‬ ‫‪2‬‬ ‫‪2‬‬ ‫ـ‪6‬‬ ‫ـ‪5‬‬ ‫ـ‪4‬‬ ‫ـ‪3‬‬ ‫ـ‪3‬‬ ‫ـ‪2‬‬ ‫‪1‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪0‬‬

‫بایی (‪ )750‬دینارە‬

‫چاوى تۆ لەسەر ڕووداوەکان‬

‫له‌ مزگه‌وتێكه‌وه‌ زۆرترین كۆمه‌ك بۆ‬ ‫كوردانی رۆژئاوا كۆده‌كرێته‌وه‪ ،‬کە تا‬ ‫ئێستا (‪ )125‬ته‌ن برنج و (‪ )80‬ته‌ن‬ ‫ئارد و (‪ )1000‬به‌تانیی تازه‌ و (‪ )3‬ته‌ن‬ ‫وشكه‌ كۆكراونه‌ته‌وه‪‌.‬‬ ‫ل‪ .‬گشتى‪.‬‬

‫د‪ .‬جەمال ئەحمەد ڕەشید‪:‬‬ ‫ده‌رمان سه‌رفكردن‌‪ ،‬پشتی‬ ‫حكومه‌ت و وه‌زاره‌تی‬ ‫ته‌ندروستیی شكاندوو‌ه‬

‫رۆژنامەیەکى سیاسیى گشتیى ئەهلییە‪ ،‬ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشەممە ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫بیروڕا‬

‫کێ سێ چاالکوانەکەى‬ ‫پەکەکەى کوشت؟‬

‫‪12‬‬ ‫وەرزش‬

‫نرخه‌كه‌ی بێل‬ ‫به‌رزده‌كرێته‌وه‌‬

‫‪Tuesday, No, 18‬‬ ‫‪First Year, Jan. 15, 2013‬‬

‫ل‪ .‬کۆمەاڵیەىت‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫‌«ئۆپۆزسیۆن پێی باشه‌ یه‌كێتی یه‌كڕیزیی خۆی بپارێزێت»‬

‫ئێران هێرۆخان بۆ سكرتێری‬ ‫یه‌كێتی پێشنیاز ده‌كات‬

‫موكافه‌ئه‌ بۆ توێژینه‌وه‌ی‬ ‫ناو گۆڤاره‌كان‬ ‫ته‌رخان ده‌كرێت‬

‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫به‌پێی ه��ه‌م��واری دووه‌م���ی‬ ‫پ��رۆ‌ژە‌ی��اس��ای خزمه‌تی زانكۆیی‬ ‫له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق‪،‬‬ ‫ك��ارم�ه‌ن��دان��ی خزمه‌تی زانكۆیی‬ ‫موكافه‌ئه‌ ده‌كرێن به‌ ب��ڕی چوار‬ ‫ملیۆن دینار‪ ،‬ئه‌و موكافه‌ئه‌یه‌ بۆ هه‌ر‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌كیانه‌ كه‌ ل ‌ه گۆڤارێكی‬ ‫زانستییدا باڵوی ده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫دك��ت��ۆر س��ه‌ب��اح ب �ه‌رزن��ج��ی‪،‬‬ ‫ئه‌ندامی په‌رله‌مانی كوردستان به‌‬ ‫(به‌یان)ی راگه‌یاند «هه‌ر بڕیارێك‬ ‫په‌یوه‌ندیی به‌ داراییه‌وه‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫و ‌هزاره‌تی دارایی حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫ده‌توانێت جێبه‌جێی بكات‪ ،‬هاوكات‬ ‫سه‌رپشكیشه‌ ل���ه‌وه‌ی جێبه‌جێی‬ ‫نه‌كات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر بوو به‌ بڕیار له‌‬ ‫په‌رله‌مانی كوردستان‪ ،‬ئه‌و ‌ه ده‌بێت‬ ‫جێبه‌جێی بكات»‪ ،‬له‌ ب��اره‌ی ڕای‬ ‫ئ�ه‌وان�ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و ئه‌ندامه‌ی لیژنه‌ی‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ و خوێندنی ب��ااڵ وتی‬ ‫«ئێمه‌ سه‌یر ده‌كه‌ین بزانین تا چه‌ند‬ ‫بڕیاره‌كه‌ په‌سه‌ند و گونجاوه‌ و داوای‬ ‫له‌سه‌ره‌‪ ،‬ئه‌وكات گفتوگۆی ل ‌ه باره‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌ین»‪.‬‬

‫‪8‬‬ ‫پریاسکە‬

‫بۆ هەر نەخۆشییەک‬ ‫شەربەتێک‬

‫‪9‬‬ ‫هێرۆ ئیرباهیم ئەحمەد ‪ .‬فۆتۆگۆاف‪ :‬وەرگیراوە‬

‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬

‫‪2013‬؛ ساڵی خۆكوشتن‬ ‫لە كوردستان‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ی ئێستا ته‌نها‬ ‫‪ 15‬رۆژ ل�ه‌ ساڵی ن��وێ تێپه‌ڕیوه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ڕووداوه‌ك���ان���ی خۆكوشنت له‌‬ ‫پ��ه‌ره‌س��ه‌ن��دن��دان‪ ،‬ه����ه‌روه‌ك ‪1/3‬‬ ‫ده‌روازه‌ی ئه‌و خۆكوشتنانه‌ بوو‪ ،‬كه‌‬ ‫رائیدێك ل ‌ه كه‌ركووك خۆی كوشت‪.‬‬ ‫هه‌فته‌ی راب���ردووش ڕووداوه‌ك��ان��ی‬ ‫خۆكوشنت زیادیان ك��رد‪ ،‬كه‌ له‌ یه‌ك‬ ‫رۆژدا و له‌ ‪1/12‬دا‪ ،‬ژنێك ل ‌ه كه‌الر و‬ ‫پۆلیسێك له‌ سلێامنی خۆیان خنكاند‪،‬‬ ‫كوڕێكیش له‌ سلێامنی خۆی سووتاند‬ ‫و قائیمقامی شێخانیش خۆی كوشت‪،‬‬ ‫رۆژی دواتریش ‪ ،1/13‬كوڕێكی دیكه‌ له‌‬ ‫خانه‌قین خۆی خنكاند‪.‬‬ ‫ئه‌م ڕووداوان�� ‌ه له‌ كاتێكدان كه‌‬ ‫چه‌ندین حاڵه‌تی دیكه‌ی دۆزینه‌وه‌ی‬ ‫ته‌رم و كوشنت له‌ الیه‌ن خزم و كه‌سانی‬ ‫دیكه‌ و قرتاندنی زمانی مێرد له‌ الیه‌ن‬ ‫ژنه‌كه‌یه‌وه‪ ‌،‬ڕوویان داوه‌‪.‬‬

‫ب � ‌ه پێی ئ��ه‌و زانیارییانه‌ی‬ ‫ب��ه‌رده‌س��ت ك��ه‌وت��وون‪ ،‬ك��ۆم��اری‬ ‫ئیسالمیی ئێران پێی باشه‌ هێرۆ‬ ‫ئیرباهیم ئه‌حمه‌د‪ ،‬وه‌كو سكرتێری‬ ‫گشتیی یه‌كێتیی نیشتامنیی‬ ‫ك��وردس��ت��ان ج��ێ��گ�ه‌ی تاڵه‌بانی‬ ‫ب��گ��رێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ه‌م��ه‌ش ب��ۆ ئ��ه‌وه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ ده‌زگا گرنگه‌كانی‬ ‫ئه‌منی و ئابووری و ڕاگه‌یاندن كه‌‬ ‫سێ جه‌مسه‌ری به‌هێزن له‌ناو ئه‌و‬

‫حزبه‌دا‪ ،‬له‌ژێر باڵی ناوبراودان‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫مه‌رجه‌عه‌ سیاسییه‌كانی شیعه‌ی عێراقیش‬ ‫هه‌مان ڕایان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫پێگه‌ی (بۆڵنت)ی نزیك له‌ كۆماری‬ ‫ئیسالمیی ئێران ب�ڵاوی ك��ردووەت �ه‌وه‌‬ ‫كه‌ نه‌مانی سێبه‌ری تاڵه‌بانی له‌ عێراق‬ ‫و كوردستان‪ ،‬زه‌ره‌م�ه‌ن��دی یه‌كه‌م لێی‬ ‫شیعه‌كان ده‌بن‪ .‬له‌ الیه‌كی دیكه‌شه‌وه‌‬ ‫ژماره‌یه‌ك به‌رپرسی كۆن و نوێی یه‌كێتی‬ ‫ئ���اره‌زووی دان��ان��ی قوباد تاڵه‌بانی به‌‬ ‫سكرتێری گشتیی یه‌كێتیی نیشتامنیی‬ ‫ناشارنه‌وه‌‪ ،‬له‌وباره‌یه‌شه‌وه‌ فه‌ره‌یدون‬

‫عه‌بدولقادری ئه‌ندامی پێشووی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسیی یه‌كێتی‪ ،‬ل � ‌ه دیامنه‌یه‌كی‬ ‫رۆژنامه‌نووسیدا ئه‌وه‌ی دركاندووه‌ كه‌‬ ‫ڕە‌نگه‌ لە كۆنگره‌ی داهاتووتردا قوباد‬ ‫تاڵه‌بانی ببێته‌ سكرتێری یه‌كێتی‪.‬‬ ‫الی خۆشیه‌وه‌ محه‌مه‌د حه‌كیم‪،‬‬ ‫وته‌بێژی فه‌رمیی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪،‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ ن��اوه‌رۆك��ی كۆبوونه‌وه‌ی‬ ‫ه�ه‌رس�ێ‌ س �ه‌رك��رده‌ك �ه‌ی ئۆپۆزسیۆن‪،‬‬ ‫رایگه‌یاند «ئۆپۆزسیۆن پێی باشه‌ یه‌كێتی‬ ‫یه‌كڕیزیی خۆی بپارێزێت»‪ .‬ئه‌مه‌ جگه‌‬ ‫ل�ه‌وه‌ی پارتی دیموكراتی كوردستانیش‬

‫ب �ه‌رده‌وام ل ‌ه چاودێریی وردی ئه‌و‬ ‫دۆخ��ه‌ هه‌ستیاره‌دای ‌ه و ب��ۆ ئه‌و‬ ‫مه‌به‌سته‌ش بارزانی دووجار بۆخۆی‬ ‫هات ‌ه سلێامنی‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌ چاودێرانی سیاسیش‬ ‫پێیان وای �ه‌ هێرۆخان به‌هێزترین‬ ‫ك��ان��دی��ده‌ ب��ۆ پۆستی سكرتێری‬ ‫یه‌كێتی‪ ،‬چونكه‌ له‌ناو مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسیی یه‌كێتیدا هه‌ریه‌ك ‌ه له‌‬ ‫مه‌حموود سه‌نگاوی‪ ،‬حاكم قادر‪،‬‬ ‫عیامد ئەحمەد‪ ،‬شێخ جه‌عفه‌ر و مه‌ال‬ ‫به‌ختیار‪ ،‬الیه‌نگریی ئه‌و ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫«ل ‌ه پێناو ساخته‌كاریی ل ‌ه هه‌ڵبژاردندا‪ ،‬ده‌ستكاریی ئاماری دانیشتوان ده‌كرێت»‬ ‫به‌یان‪ .‬تایبه‌ت‬ ‫ل ‌ه ئێستادا چه‌ند ئامارێكی جیاوازی‬ ‫دانیشتوان ل ‌ه هه‌رێمی كوردستان هه‌ن‪،‬‬ ‫چاودێرێكیش ده‌ڵێت «ئ�ه‌و جیاوازییانه‌‬ ‫هۆكارێكن بۆ ساخته‌كاری ل ‌ه هه‌ڵبژاردندا»‪.‬‬ ‫و ‌هزاره‌تی پالندانان و ده‌سته‌ی گشتیی‬ ‫ئاماری هه‌رێم و كۆبوونی خۆراك‪ ،‬هه‌ریه‌كه‌‬ ‫و خاوه‌نی ئامارێكی جیاوازی دانیشتوانن‬ ‫و جیاوازیی زۆر ل ‌ه ژماره‌كانیاندا به‌دی‬ ‫ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬به‌پێی ئاماری ساڵی ‪2010‬ی‬ ‫ده‌سته‌ی گشتیی ئامار ل ‌ه هه‌رێمی كوردستان‪،‬‬

‫ژماره‌ی دانیشتوانی پارێزگای سلێامنی‪ ،‬یه‌ك‬ ‫ملیۆن و ‪ 855‬ه ‌هزار و ‪ 265‬كه‌سه‌‪ ،‬پارێزگای‬ ‫هه‌ولێر ب ‌ه مه‌خموریشه‌وه‌‪ ،‬یه‌ك ملیۆن و‬ ‫‪ 820‬ه ‌هزار و ‪ 120‬كه‌سه‌‪ ،‬پارێزگای دهۆك‪،‬‬ ‫یه‌ك ملیۆن و ‪ 234‬ه ‌هزار و ‪ 499‬كه‌سه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه الیه‌كی دیكه‌وه‌‪ ،‬به‌پێی كۆبوونی‬ ‫خۆراكی ‪ ،2012‬ئاماری هه‌رس ‌ێ پارێزگاكه‌ی‬ ‫هه‌رێم به‌م شێوه‌یه‌یه‌‪( :‬سلێامنی‪ :‬یه‌ك ملیۆن‬ ‫و ‪ 746‬ه ‌هزار و ‪ 784‬كه‌س)‪( ،‬هه‌ولێر‪ :‬یه‌ك‬ ‫ملیۆن و ‪ 571‬ه ‌هزار و ‪ 925‬كه‌س)‪( ،‬دهۆك‪:‬‬ ‫یه‌ك ملیۆن و ‪ 74‬ه ‌هزار و ‪ 729‬كه‌س)‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌پێی ئاماری ‪2012‬ی و ‌هزاره‌تی پالندانان‪،‬‬

‫ژماره‌ی دانیشتوان به‌م شێوه‌یه‌ی ‌ه (سلێامنی‪:‬‬ ‫یه‌ك ملیۆن و ‪ 962‬ه� ‌هزار و ‪ 660‬كه‌س)‪،‬‬ ‫(هه‌ولێر‪ :‬دوو ملیۆن و ‪ 44‬ه ‌هزار و ‪635‬‬ ‫كه‌س)‪( ،‬دهۆك‪ :‬یه‌ك ملیۆن و ‪ 356‬ه ‌هزار و‬ ‫‪ 415‬كه‌س)‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌م ئاماران ‌ه جیاوازیی زۆر به‌دی‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬بۆ منوون ‌ه ئه‌گه‌ر ئاماری كۆبوونی‬ ‫خۆراك و و ‌هزاره‌ت��ی پالندانان بۆ پارێزگای‬ ‫هه‌ولێر ل ‌ه ساڵی ‪ 2012‬وه‌ربگرین‪ ،‬ده‌بینین‬ ‫ئاماره‌كه‌ی و ‌هزاره‌تی پالندانان ‪ 472‬ه ‌هزار و‬ ‫‪ 710‬كه‌سی زیاتر‌ه ل ‌ه ئاماره‌كه‌ی كۆبوونی‬ ‫خۆراك‪ ،‬جگ ‌ه له‌وانه‌ش باس ل ‌ه دروستكردنی‬

‫پێناس بۆ ئاواره‌كانی سووریا و ئێران و توركیا‬ ‫و دانیشتوانی گوند ‌ه سنوورییه‌كان ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ك ‌ه ته‌نیا ل ‌ه شاری سلێامنییدا ‪ 150‬ه ‌هزار‬ ‫ئاوار‌ه هه‌ن‪.‬‬ ‫چاودێرێكی سیاسی ك ‌ه نه‌یویست ناوی‬ ‫ئاشكرا بكه‌ین‪ ،‬پێیوای ‌ه ئه‌م جیاوازیی ‌ه له‌‬ ‫ئاماره‌كاندا بۆ ئه‌وه‌ی ‌ه «ده‌سه‌اڵت بتوانێت‬ ‫ب ‌ه ئاسانی ساخته‌كاری ل ‌ه هه‌ڵبژاردنه‌كاندا‬ ‫بكات و ده‌نگه‌كانی خۆی زیاد بكات»‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ب ‌ه پێویستی زانی «الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫وریایان ‌ه مامه‌ڵ ‌ه بكه‌ن و ڕێگ ‌ه نه‌ده‌ن ئه‌و‬ ‫ساخته‌كارییان ‌ه ب ‌ه ئه‌نجام بگه‌ن»‪.‬‬

‫مامۆستا كورده‌كان‬ ‫ناكرێنه‌ سه‌رپه‌رشتیاری‬ ‫په‌روه‌رده‌یی‬ ‫به‌یان‪ .‬خورماتوو‬ ‫و ‌هزاره‌ت����ی پ����ه‌روه‌رده‌ی عێراق‬ ‫ڕێگری ده‌ك��ات ل �ه‌وه‌ی مامۆستایانی‬ ‫كورد ل ‌ه پ�ه‌روه‌رده‌ی خورماتوو بكرێنه‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاری په‌روه‌رده‌یی‪ ،‬ب ‌ه بیانووی‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی ئه‌و مامۆستایان ‌ه دام��ه‌زراوی‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێمن و ب � ‌ه شێوه‌ی‬ ‫(ته‌نسیب) وان � ‌ه ل ‌ه قوتابخانه‌كانی‬ ‫خورماتوودا ده‌ڵێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ك ل� ‌ه پ���ه‌روه‌رده‌ی‬ ‫خورماتوو هه‌واڵه‌كه‌ی پشتڕاستكرده‌وه‌‬ ‫و ب ‌ه (به‌یان)ی راگه‌یاند «ل ‌ه ڕێگه‌ی‬ ‫به‌شی خوێندنی كوردییه‌و ‌ه چه‌نده‌ها‬ ‫ج��ار ن���وورساوی فه‌رمیامن ئاڕاسته‌ی‬ ‫پ��ه‌روه‌رده‌ی پارێزگای سه‌اڵحه‌ددین و‬ ‫و ‌هزاره‌ت��ی پ��ه‌روه‌رده‌ی عێراق كردووه‌‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ی ئ��ەو مامۆستایانە بكرێنه‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیار‪ ،‬به‌اڵم و ‌هزاره‌تی په‌روه‌رده‌‬ ‫ڕێگ ‌ه ن���ادات»‪ .‬سه‌رچاوه‌ك ‌ه وتیشی‬ ‫«له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌و مامۆستایان ‌ه كوردن‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ڕێگرییان لێده‌كرێت»‪.‬‬


‫‪3‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫لیژنه‌ی ‪ :140‬نابێت عه‌ره‌بی هاورده‌ ل ‌ه‬ ‫كه‌ركووك ده‌ربكرێت‬ ‫شڤان جه‌باری‪ .‬كه‌ركووك‬ ‫له‌ دوای باڵوبوونه‌وه‌ی ده‌نگۆی‬ ‫ده‌ركردنی خێزانە عه���ره‌به‌ هاورده‌كان‬ ‫و ڕە‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌واڵه‌ش له‌‬ ‫الیه‌ن پارێزگاری كه‌ركووكه‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫لیژنه‌ی بااڵی جێبه‌جێكردنی مادده‌ی‬ ‫‪140‬ی ده‌س���ت���ووری ع��ێ �راق �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫نوورساوێكی سێ‌ خاڵی ئاڕاسته‌ی‬ ‫لیژنه‌ی م��ادده‌ی ‪140‬ی كه‌ركووك‬ ‫و ئیداره‌ی پارێزگا ك �راوه‌‪ ،‬به‌وه‌ی‬ ‫نابێت مادده‌ی ‪ 140‬قۆرغ بكرێت بۆ‬ ‫ده‌ركردنی خێزانی عه‌ره‌ب‪ ،‬له‌ خاڵی‬

‫سێیه‌میشدا ئاماژە به‌وه‌ كراوه‌ ده‌بێت‬ ‫ئاماژەی حجز هه‌ڵبگیرێت له‌سه‌ر نفوسی‬ ‫خێزانی عه‌ره‌ب‪.‬‬ ‫ش���ێ���رزاد ح���ه‌س���ه‌ن‪ ،‬ئ �ه‌ن��دام��ی‬ ‫ئه‌نجوومه‌نی پ��ارێ��زگ��ای ك �ه‌رك��ووك‬ ‫پێیوایه‌ «ئه‌م ن��وورساوه‌ سیاسییه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ئیداری»‪ ،‬ناوبراو به‌ بێبنه‌ماشی ده‌زانێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ «هه‌ندێك له‌ الیه‌نه‌ عه‌ره‌به‌كان‬ ‫ئه‌م بابه‌ته‌یان ورووژان����دووه‌»‪ .‬جوان‬ ‫حه‌سه‌ن‪ ،‬سه‌رۆكی لیژنه‌ی مافی مرۆڤ‬ ‫له‌ ئه‌نجوومه‌نی پارێزگاكه‌‪ ،‬ئاماژە‬ ‫به‌وه‌ ده‌ك��ات «هیچ الیه‌نێك له‌ شاری‬ ‫كه‌ركووك مافی پێشێل نه‌كراوه‌»‪ .‬ناوبراو‬

‫ئ �ه‌وه‌ش ڕە‌تده‌كاته‌وه‌ كه‌ ع �ه‌ره‌ب ب ‌ه‬ ‫زۆر ده‌ركرابێنت له‌ شاره‌كه‌‪ ،‬دووپاتیشی‬ ‫ده‌ك���ات���ه‌وه‌ ك �ه‌ «ب �ه‌پ��ێ��ی ی��اس��ا هه‌ر‬ ‫عه‌ره‌بێكی ه��اورده‌ قه‌ره‌بووی ‪140‬ی‬ ‫وه‌رگرت‪ ،‬ده‌بێت كه‌ركووك جێبهێڵیت‪،‬‬ ‫ئه‌م نوورساوه‌ش پێشێلكردنی یاسایه»‪.‬‬ ‫ته‌حسین كه‌ییه‌ ل �ه‌ پێكهاته‌ی‬ ‫ت��ورك�مان و ئه‌ندامی ئه‌نجوومه‌ن و‬ ‫ئه‌ندامی لیژنه‌ی بااڵی م��ادده‌ی ‪،140‬‬ ‫به‌ (به‌یان)ی ڕاگه‌یاند «زانیارییه‌كان‬ ‫به‌ هه‌ڵه‌ گه‌یاندراون و هیچ خێزانێكی‬ ‫ع���ه‌ره‌ب ب � ‌ه زۆر ده‌رن���ه‌ك���راون پێش‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌یان به‌ ‪ 20‬ملیۆن دینار‪،‬‬

‫هه‌روه‌ها ئێمه‌ ته‌نیا حجزه‌كه‌مان له‌سه‌ر‬ ‫قه‌یدی نفوسی هاورده‌كان هه‌ڵگرتووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش له‌به‌ر مافی ژیان و خوێندنی‬ ‫مناڵی خێزانه‌ عه‌ره‌ب ‌ه هاورده‌كانه‌ له‌‬ ‫شاری كه‌ركووك»‪.‬‬ ‫ب�ه‌ پێی م���ادده‌ی ‪ ،140‬ده‌بێت‬ ‫دوای قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی خێزانه‌ عه‌ره‌به‌‬ ‫هاورده‌كان‪ ،‬قه‌یدی نفووسیان له‌گه‌ڵ‬ ‫خۆیان بگوازرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و پارێزگایه‌ی‬ ‫ل��ێ��وه‌ی ه���ات���وون‪ ،‬ب���ه‌اڵم ل�� ‌ه ساڵی‬ ‫‪2007‬ە‌وه‌ تا ئێستا به‌ س�ه‌دان خێزانی‬ ‫عه‌ره‌بی هاورده‌ قه‌ره‌بوو كراونه‌تەوه‌ و‬ ‫كه‌ركووكیشیان جێنه‌هێشتووه‌‪.‬‬

‫ەرۆکى‬

‫زایى س‬ ‫ڕە‬ ‫نوورساوى نا ى ‪١٤٠‬‬ ‫ماددە‬ ‫لیژنەى‬

‫ئیسالمییه‌كانی مالی ڕووبه‌ڕووی هێرشێكی فراوانی سه‌ربازی ده‌بنه‌وه‌‬ ‫هیومان رایتس وۆچ‪ :‬ده‌یان كه‌سی مه‌ده‌نی له‌ هێرشه‌ سه‌ربازییه‌كانی فه‌رە‌نسادا كوژراون‬ ‫راپۆت‪ :‬شادی سه‌اڵح‬ ‫چه‌ند رۆژێكه‌ فڕۆك ‌ه فه‌رەنسییه‌كان‬ ‫هێرشی توند ده‌كه‌نه‌ سه‌ر ئه‌و بنكانه‌ی‬ ‫ئیسالمییه‌كان له‌ مالی‪ ،‬لۆران فابیۆسی‬ ‫وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی فه‌رەنساش رایگه‌یاند‬ ‫«ئه‌و هێرشانه‌ به‌رده‌وامییان ده‌بێت و له‌‬ ‫بنكه‌ سه‌ره‌كییه‌كانیان ده‌ده‌ین»‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و زانیارییانه‌ی وه‌زاره‌تی‬ ‫به‌رگری فه‌رەنسا ب�ڵاوی ك��ردووه‌ت�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫چ��وار فڕۆكه‌ی ج��ۆری (راف��اڵ) بنكه‌ی‬ ‫مه‌شق و كۆگا سرتاتیژییه‌كانی ئه‌و هێزه‌‬ ‫چه‌كدارانه‌ی تێكشكاندووه‌ له‌ نزیك‬ ‫ناوچه‌ی (غاو)‪ ،‬یه‌كێك له‌ دانیشتووانی‬ ‫ناوچه‌كه‌ش ده‌ڵێت «نۆ مانگه‌ ئه‌و هێزه‌‬ ‫ئیسالمییانه‌ ده‌ستیان به‌سه‌ر ناوچه‌كه‌دا‬ ‫گرتووه‌ و بووه‌ته‌ بنكه‌یه‌كی گرنگی‬ ‫گرووپه‌كانی (ئه‌نسارولدین و قاعیده‌‬ ‫له‌ رۆژئ��اوای ئیسالمیی و بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫ته‌وحید و جیهاد له‌ رۆژئاوای ئه‌فریقا»‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌كی دیكه‌و ‌ه جه‌زائیر یه‌كێكه‌‬

‫ل �ه‌و واڵت��ان �ه‌ی رێگه‌ی داوه‌ ئاسامنی‬ ‫واڵته‌كه‌ی له‌ الیه‌ن هێزه‌كانی فه‌رەنساوه‌‬ ‫ب�ه‌ك��ارب��ه��ێ�نرێ��ت ب��ۆ ئ���ه‌و هێرشانه‌‪،‬‬ ‫هێزه‌كانی رۆژئ��اوای ئه‌فریقاش له‌ژێر‬ ‫سه‌ركردایه‌تیی جه‌نه‌راڵی نه‌یجیری‪،‬‬ ‫شیهۆ عه‌بدولقادر‪ ،‬كه‌ ‪ 600‬كه‌س ده‌بن‪،‬‬ ‫گه‌یشتوونه‌ته‌ مالی‪ ،‬هه‌ریه‌ك له‌ واڵتانی‬ ‫نه‌یجیریا‪ ،‬بۆركینافاسۆ‪ ،‬تۆگۆ‪ ،‬سه‌نیگال‬ ‫رایانگه‌یاندووه‌ هه‌ریه‌كه‌یان ‪ 500‬سه‌رباز‬ ‫ڕەوانه‌ ده‌كه‌ن بۆ شه‌ڕكردن له‌ دژی ئه‌و‬ ‫هێزه‌ ئیسالمییانه‌‪.‬‬ ‫كالیسن مۆنیالی وته‌بێژێ و ‌هزاره‌تی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی باشووری ئه‌فریقا رایگه‌یاند‬ ‫واڵته‌كه‌ی نایه‌وێت هێز ڕەوان�ه‌ی مالی‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ی به‌شێكی زۆری‬ ‫ن��اوچ �ه‌ك��ان��ی ژێ��ر ده‌س��ه‌اڵت��ی هێزه‌‬ ‫ئ��ی��س�لام��ی��ی�ه‌ك��ان ل��ه‌ الی����ه‌ن ف��ڕۆك �ه‌‬ ‫جه‌نگییه‌كانی فه‌رەنساوه‌ وێران كراوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ئێواره‌ی دوێنێ ‪ ،1/14‬وه‌زی��ری‬ ‫به‌رگریی فه‌رەنسا رایگه‌یاند «چه‌كداره‌‬

‫ئیسالمییه‌كان توانیویانه‌ شارۆچكه‌ی‬ ‫دیابالی كۆنتڕۆڵ بكه‌ن كه‌ هاوسنووره‌‬ ‫له‌گه‌ڵ مۆریتانیادا‪ ،‬ئه‌وه‌ش دوای ئه‌وه‌ی‬ ‫سوپای مالی نه‌یتوانیو ‌ه پارێزگاریی‬ ‫بكات له‌و شارۆچكه‌یه‌»‪ ،‬به‌پێی لێدوانی‬ ‫چاودێرانی س �ه‌رب��ازی‪ ،‬ئ�ه‌و لێدوانه‌ی‬ ‫وه‌زیر ‌ه فه‌رەنسییه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ وا‬ ‫نیشانی واڵتانی دیكه‌ بدات كه‌ هێزه‌كانی‬ ‫مالی توانای سه‌ربازییان الوازه‌ و ناتوانن‬ ‫به‌ ته‌نیا ڕووب���ه‌ڕووی ئه‌و چه‌كدارانه‌‬ ‫ببنه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ناچارن داوای‬ ‫هاوكاری له‌ ئه‌نجومه‌نی ئاسایش بكه‌ن‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت كه‌ بڕیار بوو دوێنێ‌ له‌سه‌ر داوای‬ ‫فه‌رەنسا كۆبوونه‌وه‌یه‌ك بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌‬ ‫ساز بكرێت‪ ،‬رادیۆی (ئار ئێف ئه‌ی)ى‬ ‫فه‌رەنسی له‌وباره‌یه‌وه‌ باڵوی كرده‌وه‌ كه‌‬ ‫«ئه‌نجومه‌نی ئاسایش گفتوگۆ ده‌كات له‌‬ ‫باره‌ی چوونه‌ناوه‌وه‌ی سه‌ربازیی فه‌رەنسا‬ ‫ب��ۆ م��ال��ی‪ ،‬ك�ه‌ مه‌به‌ستیه‌تی ئاسایش‬ ‫بگه‌ڕێنێته‌وه‌ ئه‌و واڵته‌ ئه‌فریقییه‌»‪.‬‬ ‫ل�ه‌ الی�ه‌ك��ی دی��ك �ه‌و ‌ه رێكخراوی‬

‫(هیومان رایتس وۆچ) رایگه‌یاند «ده‌یان‬ ‫كه‌سی مه‌ده‌نی له‌ هێرشه‌ سه‌ربازییه‌كانی‬ ‫ف��ه‌رەن��س��ادا ك������وژراون»‪ .‬ه��اوك��ات‬ ‫دیانگۆ سیسۆكۆی سه‌رۆكوه‌زیرانی‬ ‫مالیش گه‌یشتووه‌ته‌ جه‌زائیر و بڕیاره‌‬ ‫سه‌ردانه‌كه‌ی دوو رۆژ بخایه‌نێت‪.‬‬ ‫هێزه‌ ئیسالمییه‌كان ناوچه‌كانی‬ ‫ب��اك��ووری مالییان كۆنتڕۆڵ ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا (ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی نیشتیامنیی‬ ‫س���ه‌رب���ه‌خ���ۆی���ی ئ����ی����زواد) داوای‬ ‫ج��ی��اب��وون �ه‌وه‌ی (ئ���ی���زواد)ی ك��رد بۆ‬ ‫بوون ‌ه ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫دوای پێكهێنانی هاوپه‌یامنی له‌گه‌ڵ‬ ‫گ��رووپ��ی (ئه‌نسارولدین)‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئه‌و‬ ‫هاوپه‌یامنیه‌تییه‌ درێ���ژەی نه‌كێشا و‬ ‫كۆتایی هات و جه‌نگێك له‌ نێوان هه‌ردوو‬ ‫ال ڕوویدا‪ ،‬كه‌ بووه‌ هۆی كوژرانی ده‌یان‬ ‫كه‌س‪.‬‬ ‫دوات���ری���ش ن��اوچ��ه‌ك��ان داب���ه‌ش‬ ‫بوون به‌سه‌ر هێزه‌كاندا‪ ،‬كه‌ (گرووپی‬ ‫ئه‌نسارولدین) ناوچه‌كانی باكووری مالیی‬

‫كه‌وته‌ ده‌س��ت‪ ،‬كه‌ ش��اره‌ گه‌وره‌كانی‬ ‫(متبكتۆ‪ ،‬غاو‪ ،‬كیدال)ی تێدایه‌‪ ،‬هه‌ریه‌كه‌‬ ‫له‌ (بزووتنه‌وه‌ی ته‌وحید و جیهاد له‌‬ ‫رۆژئاوای ئه‌فریقا) و (رێكخراوی قاعیده‌‬

‫له‌ خاكی رۆژئاوای ئیسالمی) هاوپه‌یامنن‬ ‫له‌گه‌ڵیدا و چه‌ند كه‌تیبه‌یه‌كی وه‌ك‬ ‫(ئه‌نسار ئه‌لشه‌ریعه‌ و مولسه‌مین)یشیان‬ ‫له‌گه‌ڵدایه‌‪.‬‬

‫په‌یوه‌ندیی به‌ ده‌وڵه‌تی عێراقی ئیسالمییه‌وه‌ هه‌یه‌‬

‫(به‌ره‌ی سه‌ركه‌وتن) ل ‌ه سووریا خاوه‌نی پێنج هه‌زار چه‌كداره‌‬

‫به‌یان‬ ‫ب �ه‌ پێی راپۆرتێكی به‌ریتانی‬

‫ك�ه‌ ل�ه‌ الی��ه‌ن ده‌زگ���ای (ك��ۆل��ی��ام بۆ‬ ‫ب��ه‌ره‌ن��گ��ارب��وون��ه‌وه‌ی ت��ون��دڕە‌وی)‬ ‫ی��ەوە ده‌رچ���ووه‌‪ ،‬ب �ه‌ره‌ی سه‌ركه‌وتن‬

‫(جبهة ال��ن�صرة‌) ل �ه‌ س��ووری��ا پێنج‬ ‫هه‌زار چه‌كداری هه‌یه‌ ‌و په‌یوه‌ندیی‬ ‫راس��ت�ه‌وخ��ۆی ب�ه‌ ده‌وڵ �ه‌ت��ی عێراقی‬

‫ئیسالمییه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ به‌ر له‌ چه‌ند‬ ‫ساڵێك وه‌ك لقی ئه‌نباری رێكخراوی‬ ‫ئه‌لقاعیده‌ راگه‌یه‌ندرا‪.‬‬ ‫ب �ه‌ره‌ی سه‌ركه‌وتن یه‌كێكه‌ له‌و‬ ‫گرووپه‌ چه‌كدارییانه‌ی سووریا كه‌‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای ئایدۆلۆژیی جیهادی دژی‬ ‫رژێمه‌كه‌ی ئه‌سه‌د ده‌جه‌نگن‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫له‌گه‌ڵ تێكڕای گرووپه‌ چه‌كدارییه‌كانی‬ ‫ن��او س��ووری��ا ل����ه‌وه‌دا ه����اوڕان كه‌‬ ‫رژێمه‌كه‌ی ئه‌سه‌د بڕووخێنن‪ ،‬له‌و‬ ‫رووه‌وه‌ هاوكاریی سه‌ربازیی یه‌كرتیش‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم به‌ بڕوای چاودێران له‌گه‌ڵ‬ ‫رووخانی ئه‌سه‌د ناكۆكییه‌كان له‌ نێوان‬ ‫ئه‌و گرووپانه‌دا سه‌باره‌ت به‌ جۆری‬ ‫حوكمڕانی له‌ سووریا‪ ،‬سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ریشه‌ی ئه‌م رێكخراوه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌و ش��ان��ه‌ چ��ه‌ك��داری��ی��ان��ه‌ی‬ ‫ئ �ه‌ب��وم��وس��ع �ه‌ب��ی زه‌رق�����اوی دوای‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ ئه‌فغانستان دروستی‬

‫ك��رد‪ ،‬ل �ه‌ ئێستادا ئه‌بوموحه‌ممه‌د‬ ‫جۆالنی‪ ،‬سه‌ركردایه‌تی ئه‌و گرووپه‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬هه‌رچه‌ند ناسنامه‌ی ته‌واوی‬ ‫ناوبراو دیار نییه‌‪ ،‬به‌اڵم گومان ده‌كرێت‬ ‫خه‌ڵكی ناوچه‌ی جۆالن بێت‪.‬‬ ‫ج��ۆالن��ی ئ �ه‌ن��دام��ی ش��ان�ه‌ك�ه‌ی‬ ‫ئه‌بوموسعه‌ب ب��ووه‌‪ ،‬دوای رووخانی‬ ‫ده‌سه‌اڵتی س��ه‌ددام‪ ،‬جه‌نگاوه‌ری له‌‬ ‫س��ووری��اوه‌ ده‌ن���ارده‌ ع��ێ�راق ت��ا دژی‬ ‫ئه‌مریكییه‌كان بجه‌نگن‪ ،‬به‌اڵم له‌ ‪2007‬‬ ‫حكومه‌تی سووریا سنووری گرووپه‌‬ ‫جیهادییه‌كانی به‌رته‌سك كرده‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫جۆالنی به‌ ناچاری به‌ره‌و عێراق هه‌اڵت‬ ‫‌و تا ساڵی ‪ 2011‬گه‌ڕایه‌وه‌ سووریا‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و گ��رووپ�ه‌ له‌ الی �ه‌ن ویالیه‌ته‌‬ ‫یه‌كگرتووه‌ك��نی ئه‌مریكاوه‌ خراونه‌ته‌‬ ‫ن��او لیستی ت��ی��رۆر‪ ،‬ن��زی��ك�ه‌ی پێنج‬ ‫ه��ه‌زار جه‌نگاوه‌ریان هه‌یه‌‪ ،‬ب�ه‌وه‌ش‬ ‫ده‌نارسێن كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی رێكخراو‬

‫‌و پ�لان��ب��ۆداڕێ��ژرا‌و چاالكییه‌كانیان‬ ‫ئه‌نجامده‌ده‌ن‪ ،‬ئه‌نجومه‌نێكی شورا‬ ‫‌و موفتیی گشتییان هه‌یه‌ كه‌ ناوی‬ ‫ئه‌بوموسعه‌ب قه‌حتانییه‌‪ ،‬گومانیش‬ ‫ده‌كرێت ناوبراو خه‌ڵكی موسڵ بێت‪،‬‬ ‫هاوكات له‌ پ��اڵ ه�ه‌ر سه‌ركرده‌یه‌كی‬ ‫سه‌ربازیی هه‌رێمیشدا شێخێك هه‌یه‌‬ ‫كه‌ سه‌رپه‌رشتیی كاره‌كانی ده‌ك��ات‬ ‫له‌ ڕووی ئایینی ‌و شه‌رعییه‌وه‌ ‌و به‌‬ ‫ئه‌فسه‌ری شه‌رعی ن��اوزه‌د ده‌كرێت‪،‬‬ ‫هه‌ر ئه‌و ئه‌فسه‌ره‌ بڕیار له‌ چاره‌نووسی‬ ‫دیلكراوه‌كانی سوپای ئه‌سه‌د ده‌دات‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ س �ه‌رچ��اوه‌ی دارای��ی‬ ‫ئ �ه‌م گ��رووپ �ه‌ ن��ادی��اره‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم به‌پێی‬ ‫راپۆرته‌كه‌ له‌ الیه‌ن ده‌وڵه‌تی عێراقی‬ ‫ئیسالمییه‌وه‌ سه‌رپه‌رشتیی كاره‌كانیان‬ ‫ده‌ك��رێ��ت و پ��ێ��ده‌چ��ێ��ت هه‌ندێك‬ ‫ده‌وڵه‌تی هه‌رێمییش هاوكاریی ماددی‬ ‫پێشكه‌شی ئه‌و گرووپه‌ بكه‌ن‪.‬‬


‫‪2‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری ئامار‪ :‬ئیاممنان به‌و سه‌رژمێرییانه‌ نییه‌ كه‌ راده‌گه‌یه‌نرێن‬

‫«نه‌بوونی سه‌رژمێریی راسته‌قینه‌ پاكی و بێگه‌ردیی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌خات ‌ه ژێر پرسیاره‌وه‌»‬ ‫راپۆرت‪ :‬شڤان عه‌لی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری ئاماری سلێامنی‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت له‌ ساڵی ‪1987‬ە‌وه‌‬ ‫به‌ هۆكاری سیاسی‪ ،‬سه‌رژمێریی‬ ‫دانیشتوان نه‌كراوه‌ و ئه‌و ئامارانه‌شی‬ ‫سااڵنه‌ باس ده‌كرێن‪ ،‬په‌یوه‌ندییان به‌‬ ‫ئێمه‌وه‌ نییه‌ و ئیامنیشامن پێیان نییه‌‪،‬‬ ‫سه‌رۆكی فراكسیۆنی كۆمه‌ڵیش له‌‬ ‫په‌رله‌مانی كوردستان رایده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫«ح��زب �ه‌ ده‌س��ه‌اڵت��داره‌ك��ان زیاتر‬ ‫نه‌بوونی سه‌رژمێری به‌كارده‌هێنن‬ ‫ب��ۆ س��وودوه‌رگ��رت��ن ل�ه‌ مه‌سه‌له‌ی‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن و زی��ادك��ردن��ی رێ��ژەی‬ ‫دانیشتوان‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ش راستگۆیی و‬

‫پاكی و بێگه‌ردیی هه‌موو هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫ده‌خاته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌»‪.‬‬ ‫مه‌حمود ع��وس�مان‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ئاماری سلێامنی‪ ،‬بۆ (به‌یان) وتی «تاكو‬ ‫سه‌رژمێریی دانیشتوان نه‌كه‌ین‪ ،‬ناتوانین‬ ‫هیچ ژماره‌یه‌ك بڵێین‪ ،‬عێراقیش ده‌بێت‬ ‫واب��ێ��ت‪ ،‬ل�ه‌ ساڵی ‪1987‬ەوە ت��ا ئێستا‬ ‫سه‌رژمێریی دانیشتوان نه‌كراوه‌‪ ،‬ئێمه‌ له‌‬ ‫ساڵی ‪2004‬ە‌وه‌ له‌گه‌ڵ حكومه‌تی عێراقیدا‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ین و هه‌موو ئاماده‌باشییه‌كان‬ ‫ده‌كه‌ین تا دێته‌ رۆژی سه‌رژمێرییه‌كه‌‬ ‫نایكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌ر هۆكاری سیاسیی»‪.‬له‌‬ ‫باره‌ی سه‌رژمێرییه‌كانی وه‌زاره‌تی بازرگانی‬ ‫و كۆمسیۆنی هه‌ڵبژاردنه‌كانیشه‌وه‌‪ ،‬ناوبراو‬ ‫وتی «ئه‌وانه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئێمه‌وه‌‬

‫داهاتی ساڵێکى تۆماركردنی‬ ‫خانووبه‌ره‌ ‪ 875‬ملیۆن دیناره‌‬ ‫دلێر عه‌بدولڕەحامن‬ ‫به‌پێی ئامارێكی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‬ ‫تۆماركردنی خانووبه‌ره‌ی گه‌رمیان‪ ،‬له‌‬ ‫ساڵی ‪2012‬دا ‪ 12‬هه‌زار و ‪ 315‬مامه‌ڵه‌ی‬ ‫جۆراوجۆر بۆ هاوواڵتیان ئه‌نجامدراون‪،‬‬ ‫داهاتی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌ش زیاتر له‌‬ ‫‪ 875‬ملیۆن دینار بووه‌ ل ‌ه ماوه‌ی ئه‌و‬ ‫ساڵه‌دا‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ك��ره‌م ڕەزا‪ ،‬ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب � ‌هرای �ه‌ت��ی ت��ۆم��ارك��ردن��ی‬ ‫خانووبه‌ره‌ی گه‌رمیان به‌ (به‌یان)‬ ‫ی راگ �ه‌ی��ان��د «ئ���ه‌و م��ام �ه‌اڵن �ه‌ی‬ ‫ل��� ‌ه س��اڵ��ی ‪2012‬دا ل���ه‌ الی���ه‌ن‬ ‫بۆ‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییەكه‌مانه‌وه‌‬

‫هاوواڵتیان ئه‌نجامدراون‪ ،‬بریتین‬ ‫له‌ ‪ 1709‬مامه‌ڵه‌ی كڕین و فرۆشنت‬ ‫‌و ‪ 291‬به‌موڵككردن‪ ،‬واته‌ ته‌ملیك‬ ‫‌و ‪ 585‬ڕاستكردنه‌وه‌ی ڕەگه‌ز و ‪27‬‬ ‫داب��ڕك��ردن (ئیفراز) و ‪ 157‬میرات‬ ‫‌و ‪ 595‬مامه‌ڵه‌ی جۆره‌كانی تر و‬ ‫‪ 7252‬وێنه‌ی تۆمار و ‪ 531‬حجزی‬ ‫عه‌قار و ‪ 1168‬چه‌سپاندنی سنوور»‪.‬‬ ‫ناوبراو هه‌روه‌ها وتی «داهاتی ساڵی‬ ‫‪2012‬ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی تۆماركردنی‬ ‫خانووبه‌ره‌ی گه‌رمیان بریتییه‌ له‌ ‪875‬‬ ‫ملیۆن‌و ‪ 333‬هه‌زار دینار»‪.‬‬ ‫ن���اوب���راو ئ���ام���اژەی ب���ه‌وه‌ش‬ ‫دا «ه �ه‌ر ل �ه‌و س��اڵ�ه‌دا ‪ 14‬ه � ‌هزار‬ ‫هاوواڵتی سه‌ردانیان كردووین»‪.‬‬

‫ونبوون‬

‫پێناسێكی وه‌زاره‌تی ناوخۆ‪ ،‬هێزه‌كانی ئاسایشی ناوخۆ‪ ،‬به‌رگری و فریاكه‌وتن‬ ‫ب ‌ه ناوی (كامل حمه‌امین حسن) ون بووه‌‪ ،‬هه‌ركه‌س دۆزییه‌وه‌ په‌یوه‌ندی بكات به‌‬ ‫ژماره‌ مۆبایلی (‪.)07702233507‬‬

‫نییه‌‪ ،‬ئێمه‌ فه‌رمانگه‌ی ئامارین و سه‌ر ب ‌ه‬ ‫وه‌زاره‌تی پالندانانین‪ ،‬ئینجا ئه‌وان له‌سه‌ر‬ ‫فۆڕمی خۆراك چی ده‌كه‌ن‪ ،‬په‌یوه‌ندی به‌‬ ‫ئێمه‌وه‌ نییه‌ و ئیامنیشامن پێی نییه‌‪ ،‬له‌‬ ‫هه‌ر پارێزگایه‌كدا به‌ كه‌یفی خۆی فۆڕمی‬ ‫خۆراك ده‌ربكات و پڕی بكاته‌و ‌ه و زیاد و‬ ‫كه‌می بكاته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و كه‌سه‌ی ئه‌و ژمارانه‌‬ ‫راده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬خۆی به‌رپرسه‌ لێی‪ ،‬له‌‬ ‫سه‌رژمێریدا نزیكبوونه‌وه‌ نییه‌»‪.‬‬ ‫م�ه‌ح��م��ود ع��وس�مان وتیشی «بۆ‬ ‫دابه‌شكردنی بودجه‌ و خۆراك هه‌ریه‌كه‌ و‬ ‫ژماره‌یه‌ك ده‌ڵێت‪ ،‬سه‌رژمێرییش به‌ قسه‌‬ ‫ناوترێت‪ ،‬بۆیه‌ ساڵی ‪ 2008‬له‌ په‌رله‌مانی‬ ‫عێراق ب��ڕی��اردرا تا سه‌رژمێریی گشتیی‬ ‫دانیشتووان ده‌كرێت‪ ،‬هه‌رێمی كوردستان‬

‫‪%17‬ی عێراقه‌»‪.‬‬ ‫ئ��ارام ق��ادر‪ ،‬سه‌رۆكی فراكسیۆنی‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمی له‌ په‌رله‌مانی كوردستان‬ ‫وتی «ل ‌ه پرۆژەیاسای بوجه‌ی ساڵی ‪2012‬‬ ‫و ‪ 2013‬دووب��اره‌ بووه‌ته‌وه‌ كه‌ پێویسته‌‬ ‫دابه‌شكردنی ب��ودج�ه‌ی عێراق له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای ژم��اره‌ی دانیشتووان بێت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫پێویسته‌ ئاماری سه‌رژمێریی دانیشتوانی‬ ‫عێراق بكرێت‪ ،‬له‌ ساڵی پاردا ئه‌و بڕگه‌‬ ‫و یاسایه‌ جێبه‌جێ نه‌بووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌‬ ‫ساڵی ‪2013‬دا پێشبینی ناكرێت جێبه‌جێ‬ ‫بكرێت»‪ ،‬ناوبراو جێبه‌جێنه‌كردنی ئه‌م‬ ‫ماده‌یه‌ش ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ «به‌رژەوه‌ندیی‬ ‫ئه‌و حزبانه‌ی ئێستا له‌ ده‌سه‌اڵتدان‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫زیاتر به‌كاری ده‌هێنن بۆ سوودوه‌رگرتن‬

‫له‌ مه‌سه‌له‌ی هه‌ڵبژاردن و زیادكردنی‬ ‫رێژەی دانیشتووان‪ ،‬ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی‬ ‫ئه‌وه‌ی رێژەی كورسییه‌كان ل ‌ه پارێزگاكان‬ ‫و ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران زیاتر بێت‪،‬‬ ‫به‌وه‌ش رێژەی كورسییه‌كانی خۆیان زیاد‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬كه‌ ئ�ه‌وه‌ش راستگۆیی و پاكی و‬ ‫بێگه‌ردیی هه‌موو هه‌ڵبژاردنه‌كان ده‌خاته‌‬ ‫ژێر پرسیاره‌وه‌»‪ ،‬له‌ باره‌ی هۆكاره‌كه‌شیه‌وه‌‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت «ب �ه‌ دڵنیاییه‌و ‌ه ئ�ه‌گ�ه‌ر بێتو‬ ‫سه‌رژمێریی عێراق و هه‌رێمی كوردستان‬ ‫بكرێت‪ ،‬ئ �ه‌و ژم��اره‌ی �ه‌ی ئێستا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌ ده‌رناچێت‪ ،‬جیاوازییه‌كی زۆر‬ ‫زۆر به‌دی ده‌كرێت»‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌دی حاجی ره‌شید‪ ،‬سه‌رۆكی‬ ‫لیژنه‌ی ئابووری ل ‌ه ئه‌نجومه‌نی پارێزگای‬

‫سلێامنی ب�ه‌ (ب��ه‌ی��ان)ی راگه‌یاند‬ ‫«گه‌شه‌ی دانیشتوان ده‌ڵێت عێراق‬ ‫له‌ ساڵی ‪2005‬دا ‪ 27‬ملیۆن كه‌سه‌‪ ،‬له‌‬ ‫ساڵی ‪2013‬دا ل ‌ه ناو موازه‌نه‌دا هاتووه‌‬ ‫و ده‌ڵێت عێراق ‪ 34‬ملیۆن كه‌سه‌‪،‬‬ ‫ك�ه‌وات�ه‌ ل ‌ه م��اوه‌ی ساڵی ‪ 2005‬تا‬ ‫‪ ،2013‬ل ‌ه ماوه‌ی هه‌شت ساڵدا عێراق‬ ‫‪ 7‬ملیۆن زیادی كردووه‌‪ ،‬ئه‌م ئاماره‌‬ ‫نزیكرتین ئاماره‌ كه‌ هه‌بێت له‌سه‌ر‬ ‫ژماره‌ی دانیشتووان كه‌ له‌ وه‌زاره‌تی‬ ‫بازرگانییه‌و ‌ه وه‌رگیراوه‌‪ ،‬چونكه‌ به‌پێی‬ ‫كۆبوونی خۆراك و له‌ سه‌رژمێرییه‌كانی‬ ‫دیكه‌ راسترته‌‪ ،‬هه‌رێمی كوردستانیش‬ ‫نزیكه‌ی چ��وار ملیۆن و سێسه‌د و‬ ‫په‌نجا هه‌زار كه‌سه‌»‪.‬‬

‫ئه‌ندامێكی لیژنه‌ی دارایی‪:‬‬ ‫قسه‌كانی وه‌زاره‌تی دارایی ب ‌ه پاساو نازانین بۆ دواخستنی مووچه‬ ‫سه‌ید نامی‬ ‫وته‌بێژی وه‌زاره‌تی دارایی حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان دواكه‌وتنی مووچه‌ی‬ ‫ف�ه‌رم��ان��ب�ه‌ران ب�ه‌ كێشه‌ی ه��ون �ه‌ری له‌‬ ‫قه‌ڵه‌م ده‌دات‪ ،‬ئه‌ندامێكی لیژنه‌ی دارایی‬ ‫په‌رله‌مانی كوردستانیش رایده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫«ئه‌و قسه‌یه‌ی وه‌زاره‌تی دارایی به‌ پاساو‬ ‫نازانین بۆ راگرتنی ئه‌و مووچه‌ و پێشینانه‌ی‬

‫ده‌درێنه‌ هاوواڵتیانی هه‌رێم»‪.‬‬ ‫دلێر ت��اری��ق‪ ،‬وته‌بێژی وه‌زاره‌ت���ی‬ ‫دارایی حكومه‌تی هه‌رێم بۆ (به‌یان) وتی‬ ‫«دوو وه‌زاره‌ت مووچه‌یان تێكچووبوو‪،‬‬ ‫ئه‌وانیش ته‌ندروستی و پ�ه‌روه‌رده‌ بوون‪،‬‬ ‫كێشه‌ی هونه‌رییان تێدابوو‪ ،‬سه‌ری سااڵن‬ ‫تایبه‌مته‌ندیی خۆی هه‌یه‌ و كۆتایی ساڵی‬ ‫دارایی ئه‌و شتانه‌ ڕووده‌دات»‪ .‬ل ‌ه وه‌اڵمی‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی بۆ ته‌نیا له‌ سلێامنی و گه‌رمیان‬

‫ئه‌و دواكه‌وتنی مووچه‌یه‌ی فه‌رمانبه‌ران‬ ‫ڕووده‌دات و له‌ هه‌ولێر و دهۆك كێشه‌‬ ‫نه‌بووه‌؟ وته‌بێژەكه‌ی وه‌زاره‌ت��ی دارایی‬ ‫رایگه‌یاند «كێشه‌كه‌ی ئه‌وان هونه‌ری بوو»‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د وه‌رت �ێ‌‪ ،‬ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫دارای��ی په‌رله‌مانی كوردستانیش ده‌ڵێت‬ ‫«ل �ه‌ وه‌زاره‌ت����ی پێشمه‌رگه‌ و زۆرێكی‬ ‫دیكه‌ی وه‌زاره‌ته‌كانیش ئه‌وه‌ روویداوه‌ و‬ ‫به‌دواداچوومنان بۆ كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌زاره‌تی‬

‫دارایی ده‌ڵێن دواكه‌وتنی موچه‌ په‌یوه‌ندیی‬ ‫به‌ پاكتاوكردن و هه‌ندێك حساباتی كۆتایی‬ ‫ساڵه‌وه‌ هه‌یه‌»‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و ئ �ه‌ن��دام �ه‌ی ل��ی��ژن�ه‌ی دارای���ی‬ ‫په‌رله‌مان وتیشی «ئه‌و قسانه‌ی وه‌زاره‌تی‬ ‫دارایی به‌ پاساو نازانین بۆ راگرتنی ئه‌و‬ ‫مووچه‌ و پێشینانه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ت��ی‬ ‫داراییشدا قسه‌مان كردووه‌‪ ،‬ده‌ڵێن ئێمه‌‬ ‫خه‌ریكی چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و كێشانه‌ین»‪.‬‬

‫پێنج مانگ ‌ه كه‌مئه‌ندامانی هه‌ورامان مووچه‌یان وه‌رنه‌گرتووه‌‬ ‫به‌یان‪ .‬هه‌ورامان‬ ‫بێ‌ دیاریكردنی هۆكاره‌كه‌ی‪ ،‬ماوه‌ی‬ ‫پێنج مانگه‌ كه‌مئه‌ندامانی سنووری‬ ‫ه�ه‌ورام��ان مووچه‌یان وه‌رنه‌گرتووه‌ و‬ ‫حكومه‌تیش ه��ۆك��اری دابه‌شنه‌كردنی‬ ‫مووچه‌ی كه‌مئه‌ندامان بۆ نه‌بوونی پاره‌ له‌‬ ‫بانكدا ده‌گێڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كه‌مئه‌ندامانی سنووری هه‌ڵه‌بجه‌‬

‫و ه��ه‌ورام��ان ل� ‌ه ب�ه‌رام��ب�ه‌ر پێنه‌دانی‬ ‫مووچه‌كانیان ن��اڕەزای��ی ده‌رده‌ب����ڕن‪،‬‬ ‫دواخستنی م��ووچ �ه‌ و پێنه‌دانه‌یان‬ ‫له‌كاتێكدایه‌ زۆرترین مووچه‌یان ته‌نیا‬ ‫‪ 150‬ه��ه‌زار دی��ن��اره‌‪ ،‬پاساوی نه‌بوونی‬ ‫پ��ار ‌ه ل� ‌ه بانكدا به‌بێ‌ بنه‌ما د ‌هزان���ن‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ماوه‌یه‌كی زۆره‌ مووچه‌كانیان‬ ‫وه‌رنه‌گرتووه‌‪.‬‬ ‫خه‌نسا مه‌جید‪ ،‬ل��ێ��پ��ررساوی لقی‬

‫خورماڵی گرووپی كه‌مئه‌ندامانی كوردستان‪،‬‬ ‫به‌ (به‌یان)ی راگه‌یاند «ماوه‌ی پێنج مانگه‌‬ ‫مووچه‌مان وه‌رنه‌گرتووه‌ كه‌ مانگه‌كانی‬ ‫(‪ 12 ،11 ،10 ،9‬و مانگی ‪1‬ی ‪)2013‬یه‌»‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌ كاتێكدا سه‌رجه‌م كه‌مئه‌ندامانی‬ ‫سنووری خورماڵ و بیاره‌ و ته‌وێڵه‌ زیاتر‬ ‫له‌ ‪ 500‬كه‌مئه‌ندام ده‌ب��ن و زۆرترین‬ ‫مووچه‌شیان ‪ 150‬هه‌زار دیناره‌‪ ،‬ناوبراو‬ ‫وتی «هه‌ڵه‌بجه‌ی شه‌هید و سه‌یدسادقیش‬

‫هه‌مان كێشه‌یان هه‌بووه‌‪ ،‬پێموایه‌ ئه‌وان‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی سه‌یدسادق مووچه‌ی چه‌ند‬ ‫مانگێكیان وه‌رگرتووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ تا ئێستا‬ ‫وه‌رماننه‌گرتووه‌‪ ،‬سه‌ردانی به‌رێوه‌به‌رایه‌تیی‬ ‫ك��اروب��اری كۆمه‌اڵیه‌تیی هه‌ڵه‌بجه‌مان‬ ‫ك��رد‪ ،‬وتویانه‌ پ��اره‌ له‌ بانكدا نییه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫دواخراوه‌ و پاره‌كه‌ به‌ش ناكات‪ ،‬به‌ڵێنیشیان‬ ‫پێداوین له‌م چه‌ند رۆژەدا مووچه‌ی چه‌ند‬ ‫مانگێكامن بۆ خه‌رج بكه‌ن»‪.‬‬

‫‪ 1500‬كه‌س به‌ تۆمه‌تی تیرۆر ده‌ستگیركراون لە كه‌الر ‪ 918‬شوێنكار غه‌رام ‌ه ده‌كرێن‬ ‫عومه‌ر ئاواره‌‬ ‫به‌پێی ئامارێكی به‌ڕێوه‌ب ‌هرایه‌تیی‬ ‫گشتیی پۆلیسی دیاله‌‪ ،‬له‌ ماوه‌ی ساڵی‬ ‫ڕابردوودا‪ ،‬زیاتر له‌ ‪ 1500‬كه‌س به‌ تۆمه‌تی‬ ‫تیرۆر له‌ الی �ه‌ن هێزه‌ ئه‌منییه‌كانه‌وه‌‬ ‫ده‌ستگیركراون‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌ به‌ڕێوه‌ب ‌هرایه‌تیی‬ ‫گشتیی پۆلیسی دی��ال�ه‌ هه‌واڵه‌كه‌ی‬ ‫پشتڕاستكرده‌وه‌ و به‌ (به‌یان)ی ڕاگه‌یاند‬ ‫«هێزه‌كامنان له‌ ساڵی ‪2012‬دا توانیویانه‌‬ ‫زیاتر له‌ ‪ 1500‬كه‌س ده‌ستگیر بكه‌ن‪،‬‬ ‫كه‌ تۆمه‌تبارن به‌ ئه‌نجامدانی كرده‌وه‌ی‬ ‫تیرۆریستی له‌ سنووره‌كه‌ و به‌ پێی‬ ‫م��ادده‌ی (‪)4‬ی تیرۆر ده‌ستگیركراون»‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ ئه‌وه‌شی خسته‌ڕوو كه‌ ئه‌و‬

‫تۆمه‌تبارانه‌ ده‌ستیان هه‌بووه‌ له‌ كوشنت و‬ ‫ڕفاندنی هاوواڵتیاندا‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ باسی له‌وه‌ش كرد كه‌‬ ‫له‌ الیه‌ن هێزه‌كانی قه‌اڵچۆكردنی مادده‌‬ ‫هۆشبه‌ره‌كانه‌وه‌ له‌و پارێزگایه‌‪ 74 ،‬كه‌س‬ ‫ده‌ستگیركراون كه‌ تۆمه‌تبارن به‌ بازرگانیكردن‬ ‫به‌ مادده‌ هۆشبه‌ره‌كان له‌ سنووری پارێزگای‬ ‫دیاله‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ده‌ستبه‌سه‌راگرتنی بڕێكی زۆر‬ ‫له‌ مادده‌ هۆشبه‌ره‌كان‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌كی دیكه‌وه‌‪ ،‬له‌ هه‌ڵمه‌تێكی‬ ‫هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی شاری (خاڵس)ی سه‌ر به‌‬ ‫پارێزگای دیاله‌‪ ،‬سێ‌ «تیرۆریست» ده‌ستگیر‬ ‫ده‌كرێن ك ‌ه تۆمه‌تبارن ب ‌ه ئه‌نجامدانی‬ ‫چه‌نده‌ها كرده‌وه‌ی تێرۆریستی له‌ ناوچه‌كه‌‪.‬‬ ‫ع�ه‌دی خ��دران‪ ،‬قائیمقامی قه‌زای‬ ‫خ��اڵ��س ب �ه‌ (ب��ه‌ی��ان)ی راگ �ه‌ی��ان��د «له‌‬

‫دوای كۆكردنه‌وه‌ی زانیاری له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫سێ‌ تیرۆریسته‌ كه‌ به‌ مه‌ترسیدارترین‬ ‫تیرۆریست ده‌نارسێن‪ ،‬هێزه‌ ئه‌منییه‌كامنان‬ ‫له‌ هه‌ڵمه‌تێكدا بۆ س�ه‌ر مۆڵگای ئه‌و‬ ‫تیرۆریستانه‌‪ ،‬توانییان س�ێ‌ تاوانبار‬ ‫ده‌ستگیر بكه‌ن ك ‌ه ده‌ستیان هه‌بوو ‌ه له‌‬ ‫كوشنت و ڕفاندنی چه‌نده‌ها هاوواڵتیی‬ ‫ناوچه‌كه‌ و شاره‌كانی دیكه‌ی عێراق»‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ سه‌ر ب ‌ه چ‬ ‫الیه‌نێكن؟ قائیمقامی خاڵس وتی «ئه‌و سێ‌‬ ‫تیرۆریسته‌ سه‌ر ب ‌ه ڕێكخراوه‌ نهێنییه‌كانی‬ ‫ڕژێمی به‌عسی ڕووخ��اون‪ ،‬ك ‌ه ماوه‌یه‌كه‌‬ ‫له‌ الیه‌ن پاشاموه‌كانی ڕژێمی به‌عسی‬ ‫ڕووخ��اوه‌وه‌ ئه‌و ڕێكخراوه‌ له‌و ناوچه‌یه‌‬ ‫دروست بووه‌ به‌ مه‌به‌ستی تێكدانی باری‬ ‫ئه‌منی و كوشتنی هاوواڵتییان»‪.‬‬

‫دلێر عه‌بدولڕەحامن‬ ‫به‌پێی ئامارێكی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‬ ‫گشتیی ت�ه‌ن��دروس��ت��ی��ی گ�ه‌رم��ی��ان‪،‬‬ ‫له‌ م��اوه‌ی ساڵی ‪2012‬دا به‌ هۆی‬ ‫سه‌رپێچیكردنی یاسا و رێنامییه‌‬ ‫ته‌ندروستییه‌كانه‌وه‌‪ 812 ،‬شوێنكار‬ ‫غ �ه‌رام �ه‌ ك��راون ‌و ‪ 106‬شوێنكاری‬ ‫دیكه‌ش داخراون‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و ئاماره‌ كه‌ وێنه‌یه‌كی‬ ‫ده‌س��ت (به‌یان) كه‌وتووه‌‪ ،‬لیژنه‌كه‌‬ ‫«له‌ ماوه‌ی ئه‌و ساڵه‌دا ‪ 249‬هه‌ڵمه‌تی‬ ‫پشكنین ‌و به‌دواداچوونی بۆ شوێنه‌‬ ‫گشتییه‌كان ئه‌نجامداوه‌‪ ،‬به‌ هاوبه‌شیی‬ ‫لیژنه‌ هاوبه‌شه‌كانی قایمقامیه‌تی‬ ‫ك���ه‌الر و كفریش ‪ 252‬هه‌ڵمه‌تی‬

‫هاوبه‌شی ئه‌نجامداوه‌»‪.‬‬ ‫به‌پێی ئاماره‌كه‌ «له‌ میانه‌ی ئه‌و‬ ‫هه‌ڵمه‌تانه‌دا‪ ،‬به‌ هۆی سه‌رپێچیكردن‬ ‫له‌ یاسا و رێنامییه‌ ته‌ندروستییه‌كان‪،‬‬ ‫‪ 812‬شوێنكار به‌ بڕی ‪ 26‬ملیۆن دینار‬ ‫غ�ه‌رام�ه‌ ك��راون ‌و ‪ 106‬شوێنكاری‬ ‫دیكه‌ش بۆ ماوه‌یه‌كی دیاریكراو‬ ‫داخ���راون»‪ .‬ئاماره‌كه‌ ده‌ری��ده‌خ��ات‬ ‫«ل��ی��ژن �ه‌ك �ه‌ ل���ه‌و س��اڵ��ه‌دا ده‌س��ت��ی‬ ‫به‌سه‌ر ‪ 234‬تۆن خۆراكی خ�راپ و‬ ‫ماوه‌به‌سه‌رچوودا گرتووه‌»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌و لیژنه‌یه‌ هه‌ستاوه‌ به‌‬ ‫به‌خشینی مۆڵه‌تی ته‌ندروستی به‌ ‪712‬‬ ‫دوكان و فرۆشگا و شوێنكار‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫ناسنامه‌ی ته‌ندروستیی بۆ ‪ 2‬هه‌زار و‬ ‫‪ 550‬كرێكار كردووه‌‪ .‬هاوكات له‌ ماوه‌ی‬

‫ئه‌و ساڵه‌دا له‌ یه‌كه‌ی پشكنینی مه‌رزی‬ ‫په‌روێزخانی سه‌ر به‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی‬ ‫خۆپاراستنی ته‌ندروستیی گه‌رمیان‪،‬‬ ‫‪ 260‬هه‌زار و ‪ 868‬پشكنینی فیزیایی‪،‬‬ ‫كیامیی و به‌كرتۆلۆجی ئه‌نجامدراون‪،‬‬ ‫كه‌ منوونه‌یان له‌ هه‌موو باره‌كان‬ ‫وه‌رگرتووه‌ و پشكنینیان بۆ كردووه‌‪.‬‬ ‫ئاماره‌كه‌ ئه‌وه‌ش ده‌رده‌خات «له‌‬ ‫رێگه‌ی ئه‌و یه‌كه‌یه‌وه‌ دوو هه‌زار و ‪605‬‬ ‫ته‌ن و ‪ 398‬كیلۆ خۆراك و بابه‌ت‪ ،‬به‌‬ ‫هۆی نه‌شیاوییان‪ ،‬یان ده‌رنه‌چوونیان‬ ‫له‌ پشكنین‪ ،‬گه‌ڕێرناونه‌ته‌وه‌ بۆ كۆماری‬ ‫ئیسالمیی ئێران‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌ هۆی‬ ‫ده‌رنه‌چوونیان له‌ پشكنین‪ ،‬بڕی ‪223‬‬ ‫تۆن و ‪ 317‬كیلۆ خۆراك و بابه‌تی دیكه‌‬ ‫له‌ناوبراون»‪.‬‬


‫‪5‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫ئۆپۆزسیۆن ده‌یەوێت یه‌كێتی یه‌كڕیزیی خۆی بپارێزێت‬ ‫وته‌بێژی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪ :‬ده‌سه‌اڵت له‌ ناخه‌وه‌ باوه‌ڕی به‌ بوونی ئۆپۆزسیۆن نییه‌‬ ‫دیدار‪ :‬سه‌اڵح ساالر‬ ‫به‌یان‪ :‬ب ‌ه بۆچوونی ئێو ‌ه ئاسۆی كار و‬ ‫پالنه‌كانی ئۆپۆزسیۆن ل ‌ه چ ئاستێكدایه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬ئۆپۆزسیۆن له‌‬ ‫م��اوه‌ی ڕاب���وردوودا كۆمه‌ڵێك هه‌نگاوی‬ ‫چاكی ن���اوه‌‪ ،‬وه‌ك ڕێككه‌وتن له‌سه‌ر‬ ‫ش��ه‌ش پاكێج و پێشكه‌شكردنی به‌‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت‪ ،‬ئه‌و هاوهه‌ڵوێستییه‌ی ك ‌ه له‌‬ ‫نێوان فراكسیۆنه‌كانی پ ‌هرله‌ماندا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌و ماوه‌یه‌ی قه‌یران ل ‌ه نێوان هه‌ولێر‬ ‫و ب �ه‌غ��دا ڕووی����دا‪ ،‬ل �ه‌گ �ه‌ڵ ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫هاوهه‌ڵوێست بوو‪ ،‬ل ‌ه ئێستادا ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ل ‌ه قۆناغێكدای ‌ه ده‌یه‌وێت ب ‌ه شه‌فافانەتر و‬ ‫ڕاشكاوانه‌تر چه‌ند خاڵێك له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵت‬ ‫یه‌كالبكاته‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه ل ‌ه كاتی خۆیدا بڕیاریان‬ ‫لێده‌دات‪ ،‬ڕەنگ ‌ه هه‌ندێ بیرۆكه‌ی نوێ‬ ‫الی ئۆپۆزسیۆن وه‌ك كارتی فشار گه‌اڵڵه‌‬ ‫بووبن‪ .‬ئه‌وه‌شامن له‌یاد بێت‪ ،‬هه‌ڵبژاردن‬ ‫ل ‌ه كوردستان نزیك ‌ه و ڕەنگ ‌ه ئۆپۆزسیۆن‬ ‫به‌رنامه‌ی خۆی بۆ ئه‌وكات ‌ه چڕبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬ئ�ه‌و چه‌ند خاڵه‌ی ئاماژەت‬ ‫پێدان‪ ،‬هه‌ر شه‌ش پاكێجه‌كه‌یه‌‪ ،‬یان شتی‬ ‫نوێتان گه‌اڵڵ ‌ه كردووه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬ڕەن��گ �ه‌ ئ�ه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵوێست بێت‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن ناچار بێت‬ ‫هه‌ندێك هه‌ڵوێست ده‌رببڕێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا ته‌نیا بیرۆكه‌ن‪ ،‬كاتێك بێئومێد‬ ‫ده‌بێت ل ‌ه چاكسازییه‌كانی ده‌س �ه‌اڵت‪،‬‬ ‫ڕەنگ ‌ه ئه‌و هه‌نگاوان ‌ه ل ‌ه ناوخۆی هه‌رێم‬ ‫بنێت و بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیش و بۆ‬ ‫ناوچ ‌ه جێناكۆكه‌كان و بۆ به‌غدا‪ ،‬پێده‌چێت‬ ‫له‌وێش ئۆپۆزسیۆن ناچار ببێت هه‌نگاوی‬ ‫جیاواز ل ‌ه هه‌نگاوی ده‌سه‌اڵت بنێت‪.‬‬ ‫ب��ه‌ی��ان‪ :‬ه �ه‌س��ت ده‌ك��رێ��ت پ��ارت��ی‬ ‫دیموكراتی كوردستان ئۆپۆزسیۆن به‌ره‌و‬ ‫ئه‌جێندای خ��ۆی كێش ده‌ك���ات‪ ،‬ئه‌و‬ ‫قه‌یرانان ‌ه چ خۆی دروستیان ده‌ك��ات‪ ،‬چ‬ ‫دروس��ت ده‌ب��ن و ل ‌ه به‌رژەوه‌ندیی ئه‌و‬ ‫ده‌شكێنه‌وه‌‪ ،‬ئۆپۆزسیۆنیش پشتیوانیی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئه‌م ‌ه ل ‌ه ئاینده‌دا ب ‌ه ته‌نیا ناچێته‌‬ ‫گیرفانی پارتییه‌وه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬قه‌یرانێك كه‌‬ ‫دروس��ت ده‌بێت‪ ،‬ئاسایی ‌ه خوێندنه‌وه‌ی‬ ‫جیاوازی بۆ بكرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ش ك ‌ه تۆ ئاماژەت‬ ‫پێدا‪ ،‬الی سیاسه‌مته‌داران و پسپۆڕانی بواری‬ ‫سیاسی ئه‌و ‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه زۆرجار حزبه‌كان‬ ‫خ��ۆی��ان ق �ه‌ی �ران دروس���ت ده‌ك���ه‌ن بۆ‬ ‫مه‌به‌ست و ئامانجێكی دیاریكراوی خۆیان‪،‬‬ ‫من پێم وانیی ‌ه ئێستا پارتی گه‌شتبێت ‌ه ئه‌و‬ ‫ئاسته‌ی بتوانێت الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫بۆ ئه‌جێندایه‌كی تایبه‌تی خۆی ڕابكێشێت‬ ‫و پاشان خۆیشی به‌رهه‌مه‌كه‌ی بچنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫قه‌یرانێك ل� ‌ه ن��ێ��وان ه�ه‌رێ��م و به‌غدا‬ ‫دروستبوو ‌ه و الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆنیش‬ ‫وه‌ك ئه‌ركێكی نه‌ته‌وه‌یی به‌شدارییان‬ ‫كردوو ‌ه ل ‌ه كۆبوونه‌و ‌ه له‌گه‌ڵ سه‌رۆكایه‌تیی‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬به‌اڵم بۆ كۆبوونه‌وه‌ی دیكه‌ش‬ ‫بانگكراون و نه‌چوون‪ ،‬بۆی ‌ه ئ�ه‌و ‌ه به‌و‬ ‫شێوه‌ی ‌ه نییه‌‪ ،‬به‌ا��م ئه‌و سارد و سڕییه‌ی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و ئه‌و دوورییه‌ی نێوانیان و‬ ‫هه‌ندێكجار هه‌ڵوێستی جیای الیه‌نه‌كانی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬ئه‌و ‌ه الی توێژەر و چاودێره‌كان‬ ‫دروس��ت ده‌ك��ات ك ‌ه پارتی الیه‌نێك یان‬ ‫دوانی ئۆپۆزسیۆنی ب ‌ه الی خۆیدا ڕاكێشاوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ڕاستییه‌كه‌ی وا نییه‌‪.‬‬

‫به‌یان‪ :‬زۆر باس له‌ سیناریۆی پاش تاڵه‌بانی‬ ‫ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬ئێوه‌ چ��ۆن خۆتان بۆ ئه‌و‬ ‫پێشهاتانه‌ ئاماده‌كردووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی له‌‬ ‫ئه‌گه‌ری یه‌كگرتنه‌وه‌ی گۆڕان و یه‌كێتی‪،‬‬ ‫ئایا دوایی ئێوه‌ به‌ ته‌نیا له‌ گۆڕەپانه‌كه‌دا‬ ‫به‌جێنامێنن؟‬ ‫م��ح �ه‌م �ه‌د ح �ه‌ك��ی��م‪ :‬ئێم ‌ه وه‌ك��و‬ ‫ئۆپۆزسیۆن باسامن ل �ه‌و ‌ه ك���ردوو ‌ه كه‌‬ ‫یه‌كێتی یه‌كڕیزیی خۆی بپارێزێت‪ ،‬خۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر یه‌كێتی نه‌یتوانی یه‌كڕیزیی خۆی‬ ‫بپارێزێت‪ ،‬ئ �ه‌وا بێگومان الیه‌نه‌كانی‬ ‫كوردستان و ته‌نانه‌ت پارتیش‪ ،‬باسێكی‬ ‫دیك ‌ه ده‌ك��ه‌ن و ئه‌جێندایه‌كی تریان‬ ‫ده‌بێت بۆ كاركردن و هه‌ڵوێستوه‌رگرتن‬ ‫ب ‌هرانبه‌ر ب ‌ه بارودۆخی یه‌كێتیی نیشتامنیی‬ ‫كوردستان‪ ،‬حه‌مته‌ن الیه‌نه‌كان ب ‌ه جۆری‬ ‫جیا نزیكایه‌تییان ده‌بێت ل ‌ه یه‌كێتییه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه ئیسالمییه‌كان دوورتر بن‪ .‬به‌اڵم‬ ‫پارتی و گۆڕان ئه‌وكات قسه‌یان ده‌بێت‬ ‫‌كڕیزیی خۆی ل ‌ه دوای‬ ‫ئه‌گه‌ر یه‌كێتی یه ِ‬ ‫مام ج�ه‌الل نه‌پارێزێت‪ ،‬پێموای ‌ه ئێستا‬ ‫الیه‌نه‌كانی كوردستان و واڵتانی دراوسێش‬ ‫جه‌خت ل �ه‌و ‌ه ده‌ك �ه‌ن �ه‌و ‌ه ك ‌ه پێویسته‌‬ ‫یه‌كێتی بۆخۆی یه‌كێتیی ناوخۆی بپارێزیت‪،‬‬ ‫خۆ ئه‌گه‌ر وانه‌بوو پشێوی كه‌وت ‌ه ناوه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا ئه‌وكات ئۆپۆزسیۆن و الیه‌نه‌كانی‬ ‫تری كوردستان و ڕەنگ ‌ه هه‌ندێك واڵتیش‪،‬‬ ‫قسه‌یان بۆ ئه‌و دۆخ ‌ه هه‌بێت‪.‬‬ ‫ب�ه‌ی��ان‪ :‬مه‌به‌ستم ئ �ه‌وه‌ب��وو‪ ،‬ڕەنگه‌‬ ‫ئه‌وكات ڕەوشه‌ك ‌ه گۆڕانكاریی به‌سه‌ردا‬ ‫بێت و هاوپه‌یامنییه‌كان گۆڕانیان ب ‌ه سه‌ردا‬ ‫بێت‪ ،‬ئێو ‌ه وه‌كو كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتوو قسه‌ی‬ ‫دووقۆڵییتان ده‌بێت؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬حه‌مته‌ن ئێمه‌ش‬ ‫وه‌ك��و كۆمه‌ڵ و یه‌كگرتوو ب ‌ه جیا‪ ،‬یان‬ ‫ب ‌ه یه‌كه‌و ‌ه قسه‌مان ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫گۆڕانكارییان ‌ه ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ی ڕووی���ان له‌‬ ‫وه‌ت�ه‌ری گۆڕان و پارتی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌‬ ‫ڕوویان ل ‌ه ئیسالمییه‌كان نییه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬ب ‌ه ڕای ئێو ‌ه كێش ‌ه و له‌مپه‌ره‌كانی‬ ‫به‌رده‌م ئۆپۆزسیۆن چین؟‬ ‫م��ح��ه‌م��ه‌د ح��ه‌ك��ی��م‪ :‬ل���ه‌ ڕووی‬ ‫دامه‌زراوه‌ییه‌وه‌ ئۆپۆزسیۆن ڕێپێدراو نییه‌‪،‬‬ ‫یانی ڕێگه‌یه‌كی یاسایی و ده‌ستووریی‬ ‫نییه‌ كه‌ ئۆپۆزسیۆن بوونێكی به‌رجه‌سته‌ی‬ ‫له‌ كوردستاندا هه‌بێت‪ ،‬كۆمه‌ڵێك یاسا‬ ‫و ڕێسای تایبه‌ت به‌ ئۆپۆزسیۆنبوون له‌‬ ‫كوردستاندا نین كه‌ پشتگیریی یاسایی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن بكه‌ن‪ ،‬له‌ هه‌ندێك له‌ واڵتان به‌‬ ‫تایبه‌تیش له‌ به‌ریتانیا‪ ،‬هه‌ندێكجار ڕاوێژ‬ ‫به‌ سه‌رۆكی حزبی ئۆپۆزسیۆن ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌ ڕووی عورفه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ به‌ریتانیا‬ ‫ده‌س��ت��ووری ن���وورساوی نییه‌‪ ،‬ته‌نیا به‌‬ ‫عورف كه‌ وه‌ك ده‌ستوور مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ پیاده‌ ده‌كرێت‪ ،‬له‌ هه‌ندێك‬ ‫واڵت حزبی ئۆپۆزسیۆن بودجه‌ی زیاتره‌‬ ‫له‌ حزبی ده‌س��ه‌اڵت‪ ،‬ئه‌گه‌ر هاوكاریی‬ ‫حزبه‌كان بكرێت‪ ،‬هی ئۆپۆزسیۆنه‌كه‌‬ ‫زیاتر ده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم الی ئێمه‌ له‌ زۆر‬ ‫ڕووه‌وه‌‪ ،‬له‌ ڕووی بودجه‌وه‌‪ ،‬له‌ ڕووی‬ ‫ڕاگه‌یاندنه‌وه‌‪ ،‬له‌ ڕووی سیاسییه‌وه‌ ڕێ‬ ‫پێنه‌دراوه‌‪ ،‬وات�ه‌ كارئاسانی نه‌كراوه‌ تا‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ڕۆڵ��ی خۆی ببینێت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌مه‌ به‌ربه‌ستێكی گه‌وره‌یه‌ له‌ به‌رده‌م‬ ‫ئۆپۆزسیۆندا‪ .‬زۆرجار گله‌یی له‌ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ده‌كرێت بۆ وه‌رگرتنی مافێكی خۆی‪ ،‬بۆ‬

‫ل��ه‌م��پ��ه‌ره‌ك��ان��ی ب����ه‌رده‌م‬ ‫ئۆپۆزسیۆن و ئه‌جێندای نوێیان‬ ‫و بارودۆخی ئێستا و ئاینده‌ی‬ ‫كوردستان‪ ،‬جیاوازیی فیكری‬ ‫و فیقهی و كێش ‌ه ناوخۆییه‌كانی‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪ ،‬ناوه‌رۆكی‬ ‫ئه‌م دی��داره‌ن كه‌ ڕۆژنامه‌ی‬ ‫(ب��ه‌ی��ان) ل �ه‌گ �ه‌ڵ محه‌مه‌د‬ ‫حه‌كیم‪ ،‬ئه‌ندامی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسی و وته‌بێژی فه‌رمیی‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمیی كوردستان‪،‬‬ ‫ئه‌نجامیداوه‌‪.‬‬

‫مافێكی كادیره‌كانی خۆی ڕوو له‌ الیه‌نی‬ ‫دەسه‌اڵت ده‌نێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌‬ ‫له‌ كوردستان یاساكان یان نین‪ ،‬یان كاریان‬ ‫پێناكرێت‪ .‬نه‌بوونی ده‌ستوور یه‌كێكه‌ له‌‬ ‫الوازییه‌كان كه‌ پشكی به‌ر ئۆپۆزسیۆنیش‬ ‫كه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫خاڵێكی تریش ئ�ه‌وه‌ی�ه‌‪ ،‬ل ‌ه ب��اوه‌ڕ‬ ‫و ناخی ده‌س�ه‌اڵت��دا بوونی ئۆپۆزسیۆن‬ ‫نییه‌‪ ،‬وات ‌ه ل ‌ه ناخه‌و ‌ه باوه‌ڕیان ب ‌ه بوونی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن نیی ‌ه و ب ‌ه ناچاری و تووشبوون‬ ‫مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌ك��ات‪ ،‬ده‌نا حه‌ز به‌‬ ‫بوونی ناكات‪ ،‬ده‌بێت ئێم ‌ه هه‌موومان‬ ‫بگه‌ین ‌ه ئه‌و باوه‌ڕەی ك ‌ه كێ ل ‌ه ده‌سه‌اڵت‬ ‫ب��وو‪ ،‬بوونی ئۆپۆزسیۆن ب ‌ه پێویست‬ ‫بزانێت و وه‌كو ئاوێنه‌یه‌ك ته‌ماشای خۆی‬ ‫تێدا بكات و كه‌موكووڕییه‌كانی خۆی‬ ‫تێدا ببینێته‌وه‌‪ ،‬ئینجا هه‌ندێك گه‌مه‌ی‬ ‫ئه‌زموونی حوكمڕانی و دیموكراسی هه‌ن‪،‬‬ ‫ئێم ‌ه هێشتا تێیاندا تازه‌ین‪.‬‬ ‫ب �ه‌ی��ان‪ :‬به‌رنام ‌ه و پێشبینیتان بۆ‬ ‫هه‌ڵبژاردنی ئایند ‌ه چییه‌؟ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫پێكه‌وه‌ن‪ ،‬یان ئیسالمییه‌كان‪ ،‬یاخود خۆتان‬ ‫ب ‌ه جیا ده‌بن؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬ل ‌ه كۆبوونه‌وه‌كه‌ی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن جه‌ختامن له‌و ‌ه ك��رده‌و ‌ه كه‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان ل ‌ه كاتی خۆیدا بكرێت‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه ئێم ‌ه وه‌ك ئه‌و سێ الیه‌نه‌ی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ل ‌ه میكانیزمدا هاوكاری یه‌ك‬ ‫بین‪ ،‬بۆ منوون ‌ه وا بكه‌ین ل ‌ه هه‌موو شوێنێك‬ ‫چاودێرمان هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ب ‌ه مه‌رجامن‬ ‫نه‌گرتوو ‌ه و قسه‌شامن له‌و ‌ه نه‌كردوو ‌ه كه‌‬ ‫یه‌ك لیست بین‪ ،‬ئه‌م ‌ه وه‌كو ئۆپۆزسیۆن‪.‬‬ ‫وه‌كو ئیسالمییه‌كانیش‪ ،‬ئاماده‌ییه‌كامن‬ ‫تێدای ‌ه و ل ‌ه نێو یه‌كگرتووشدا ئاماده‌ییه‌ك‬ ‫ه �ه‌ی � ‌ه ك�� ‌ه ق��س� ‌ه ل���ه‌و ‌ه ب��ك��رێ��ت ی�ه‌ك‬ ‫لیست بین‪ ،‬ب �ه‌اڵم ب ‌ه حه‌قیقه‌ت ئه‌وه‌‬ ‫ته‌نیا قسه‌یه‌كی ناو كۆبوونه‌وه‌كامنانه‌‬ ‫و هه‌نگاوی جددییامن بۆ ن�ه‌ن��اوه‌‪ ،‬به‌‬

‫ئۆپۆزسیۆن ده‌یه‌وێت ڕاشكاوانه‌تر چه‌ند خاڵێك‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵت یه‌كال بكاته‌وه‌‬

‫واتایه‌كی تر هه‌موو ئه‌گه‌ره‌كان نه‌ك ل ‌ه‬ ‫به‌رده‌م ئێمه‌دا‪ ،‬به‌ڵكو ل ‌ه به‌رده‌م هه‌موو‬ ‫الیه‌نه‌كانی دیكه‌شدا ك�راوه‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫تۆ ل ‌ه ئێستاو ‌ه ناتوانیت حوكم بده‌یت‬ ‫ك ‌ه نه‌خشه‌ی هه‌ڵبژاردنی داهاتوو چۆن‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬تا ئێر‌ه قسه‌مان له‌سه‌ر ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵ كرد‪ ،‬با بێین ‌ه سه‌ر ناوه‌وه‌ی كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬ل ‌ه میدیاكان قسه‌ی زۆرتان له‌سه‌ر‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬باس ل ‌ه كێشه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی‬ ‫ڕەوتێكی توند و جیاوازی بابه‌تی فیكری‬ ‫و فیقهی ل ‌ه ناو كۆمه‌ڵ ل ‌ه س �ه‌ره‌و ‌ه بۆ‬ ‫خ��واره‌و ‌ه ده‌كرێت‪ ،‬هه‌ست ناكه‌ن ئه‌وه‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌كی ترسناك ‌ه و ج �ه‌م��اوه‌ره‌‬ ‫خۆڵه‌مێشییه‌كه‌تان لێ ده‌ته‌كێنێت و‬ ‫گه‌شه‌تان الواز ده‌كات؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬ئێمه‌ له‌ مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسیی كۆمه‌ڵی ئیسالمی بڕیارێكامن‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌ ك �ه‌ ه��ه‌ر ل��ێ��دوان��ێ��ك زی���ان له‌‬ ‫به‌رژەوه‌ندییه‌كانی كۆمه‌ڵ بدات‪ ،‬قه‌بووڵ‬ ‫نه‌كرێت و ڕەتیش بكرێته‌وه‌‪ ،‬پاشان كۆمه‌ڵ‬ ‫كه‌ دروستبوو‪ ،‬خه‌ڵكه‌كه‌ی خۆی پابه‌ند‬ ‫نه‌كردووه‌ له‌سه‌ر یه‌ك مه‌زهه‌بی فیقهی‬ ‫و واشی فێر نه‌كردوون‪ ،‬من پێموایه‌ ئه‌وه‌‬ ‫زۆر له‌ ئاستی خۆی گه‌وره‌ ده‌كرێت‪ ،‬پاشان‬ ‫با جه‌ماوه‌ری كوردستانیش بیزانن كه‌ ئه‌و‬ ‫ڕاجیاوازانه‌ی هه‌ن هیچ مه‌ترسی نین‪،‬‬ ‫هه‌روه‌كو چۆن له‌ میرس بینیامن هه‌موو‬ ‫جیاوازییه‌كان كه‌وتنه‌ ناو ڕاگه‌یاندنه‌كان‬ ‫و به‌ ئاساییش وه‌رگیران‪ ،‬جیاوازیی فیقهی‬ ‫پانتاییه‌كی زۆری هه‌یه‌‪ ،‬زۆر ئاساییه‌ كێ‬ ‫چی ده‌ڵێت‪ ،‬به‌اڵم گرنگ ئه‌وه‌یه‌ كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمیی چی ال په‌سه‌نده‌‪ ،‬بۆیه‌ ئێمه‌ش‬ ‫لیژنه‌یه‌كی شه‌رعییامن دروستكردووه‌ و‬ ‫له‌و مامۆستایانه‌ پێكهاتووه‌ كه‌ زانستی‬ ‫شه‌رعییان هه‌یه‌ و له‌ واقیعی كوردستان‬ ‫ش����اره‌زان‪ ،‬پ��اش��ان ئ �ه‌و جیاوازییانه‌ش‬ ‫له‌ په‌نجه‌كانی ده‌س��ت تێپه‌ڕ نابن و‬ ‫ئه‌وانیش بۆمان یه‌كالیی ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وكات هه‌ڵوێستی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ ده‌بێت كه‌ ئه‌و لیژنه‌یه‌‬ ‫ده‌یگرێته‌به‌ر‪ .‬هه‌ر برایه‌كیش ڕای تایبه‌تی‬ ‫خۆی هه‌یه‌‪ ،‬ئاساییه‌ كه‌ له‌ ئه‌كاونتی‬ ‫تایبه‌تی خۆی باڵویده‌كاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌‬ ‫ڕای كۆمه‌ڵ نییه‌‪ ،‬ڕای كۆمه‌ڵ ئه‌وه‌یه‌ كه‌‬ ‫كۆمه‌ڵ خۆی په‌سه‌ندی ده‌كات‪ .‬پێویسته‌‬ ‫جه‌ماوه‌ری كۆمه‌ڵی ئیسالمیش به‌ دوای‬

‫ئه‌وه‌دا بگه‌ڕێن كه‌ بۆچوونه‌ ڕەسمییه‌كانی‬ ‫ك��ۆم�ه‌ڵ ك��ام��ان�ه‌ن‪ ،‬چونكه‌ ته‌نیا شته‌‬ ‫ڕەسمییه‌كان ڕای حزبه‌كه‌ن‪ ،‬مه‌رجیش‬ ‫نییه‌ كۆمه‌ڵ له‌به‌ر خاتری به‌شێك له‌‬ ‫الیه‌نگرانی خۆی كه‌ ڕایه‌كی فیقهییان‬ ‫ال په‌سه‌نده‌‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌و ڕایه‌ په‌سه‌ند‬ ‫بكات‪ ،‬یان له‌به‌ر خاتری به‌شێكی دیكه‌‬ ‫كه‌ بۆچوونی پێچه‌وانه‌ی ئه‌وانی تریان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بڕیار و ڕای ئ�ه‌وان هه‌ڵبگرێت‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ بۆچوونی تاكه‌كانه‌ و بۆچوونی‬ ‫حزبه‌كه‌ نییه‌‪ .‬ڕای جیاوازیش ئه‌و خاڵه‌‬ ‫ترسناكه‌ نییه‌ كه‌ ئه‌وه‌نده‌ ده‌وترێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ندێك بابه‌تی فیقهی هه‌ن كه‌ به‌‬ ‫سیاسه‌ته‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بن‪ ،‬ئه‌و لیژنه‌یه‌‬ ‫ئه‌وانه‌مان بۆ یه‌كالده‌كه‌نه‌وه‌ و ئێمه‌ ته‌نیا‬ ‫قسه‌ له‌وه‌یان ده‌كه‌ین‪ .‬ئه‌وه‌ش كه‌ وه‌ك‬ ‫گرووپ و ڕەوت باسی ده���كرێت‪ ،‬له‌ ناو‬ ‫كۆمه‌ڵی ئیسالمیدا هیچ گرووپێك نییه‌ و‬ ‫قه‌بووڵیش ناكرێت هه‌بێت‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬كێشه‌ی مه‌ڵبه‌نده‌كانی گه‌رمیان‬ ‫و هه‌ولێر ك ‌ه زۆر ده‌وترێنه‌وه‌‪ ،‬ئایا ئه‌وه‌‬ ‫ڕاگه‌یاندن وا گه‌وره‌یان ده‌كات‪ ،‬یان چی؟‬ ‫پاشان ئه‌گه‌ر كێش ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ئایا ئه‌وه‌‬ ‫ل ‌ه جیاوازیی ‌ه فیكری و فیقهییه‌كه‌وه‌‬ ‫سه‌رچاوه‌ی نه‌گرتووه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬پێموای ‌ه ڕاگه‌یاندن‬ ‫وا گ���ه‌وره‌ی ده‌ك���ات‪ ،‬ب� ‌ه ڕاس��ت��ی هیچ‬ ‫جیاوازییه‌كی فیقهی س�ه‌رچ��اوه‌ی ئه‌و‬ ‫گرفتان ‌ه نییه‌‪ ،‬هه‌ندێك كێشه‌ی بچووكن‬ ‫و شه‌خسین‪ ،‬ب �ه‌و مانایه‌ی بۆ خودی‬ ‫م��رۆڤ �ه‌ك��ان ده‌گ��ه‌ڕێ��ت��ه‌وه‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫خودیی ‌ه له‌و ڕووه‌و ‌ه ك ‌ه سه‌رنجیان هه‌یه‌‬ ‫له‌سه‌ر یه‌كرت له‌سه‌ر شێوازی به‌ڕێوه‌بردن‪،‬‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ش چ��اوه‌ڕوان��ك��راو ‌ه ك � ‌ه سه‌رنج‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬مه‌رجیش نیی ‌ه ك ‌ه برایه‌كامن كرده‌‬ ‫به‌رپرسی شوێنێك‪ ،‬هه‌موو ئه‌وانه‌ی له‌وێ‬ ‫له‌گه‌ڵیدا كار ده‌كه‌ن ئه‌و به‌ڕێوه‌بردنه‌ی‬ ‫ئه‌ویان ب ‌ه دڵ بێت‪ ،‬ده‌بێت ب ‌ه دوای خاڵه‌‬ ‫هاوبه‌شه‌كاندا بگه‌ڕێیت و یه‌كرت قبووڵ‬ ‫بكه‌یت‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و ‌ه مه‌رجی سه‌ركه‌وتنی‬ ‫ك��اری به‌كۆمه‌ڵ و حزبییه‌‪ .‬ئێستا ئه‌و‬ ‫شوێنانه‌ش كێشه‌یان نه‌ماوه‌‪ ،‬ئێم ‌ه بڕیاری‬ ‫نوێامن بۆ هه‌ولێر داوه‌‪ ،‬به‌رپرسی نوێامن‬ ‫بۆ مه‌ڵبه‌ندی هه‌ولێر داناوه‌‪.‬‬ ‫به‌یان‪ :‬هه‌ندێك سه‌ركرد ‌ه و كادیری‬ ‫پێشكه‌وتووی كۆمه‌ڵ ته‌ده‌خولی كاری‬ ‫ڕاگه‌یاندن ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ی ئێم ‌ه زانیاریامن‬

‫البێت زۆر ب ‌ه جددی ئه‌و ‌ه ده‌كرێت‪ ،‬بۆ‬ ‫منوون ‌ه ده‌وترێت كه‌ناڵی په‌یام گیرۆده‌ی‬ ‫ده‌ستی ته‌داخولكردنه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه بۆچی؟‬ ‫محه‌مه‌د حه‌كیم‪ :‬ڕاسته‌ جۆرێك‬ ‫له‌ ته‌ده‌خول هه‌یه‌‪ ،‬به‌ ڕاستی به‌شێك‬ ‫له‌و ته‌ده‌خوالنه‌ خودین‪ ،‬چونكه‌ ئێمه‌‬ ‫حزبێكین دیسپیلینی حزبایه‌تییامن هه‌یه‌‬ ‫و سه‌رپه‌رشتیی ك��اری ئۆرگانه‌كامنان‬ ‫دابه‌شكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مڕۆ ڕاگه‌یاندنه‌كان‬ ‫چ حزبی و چی ئه‌هلی‪ ،‬گرنگیی خۆیان‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ئێمه‌ش گرنگییه‌كی زۆر به‌‬ ‫ڕاگه‌یاندن ده‌ده‌ی��ن‪ ،‬ئێستا ڕاگه‌یاندن‬ ‫چووه‌ته‌ هه‌موو ماڵێكه‌وه‌‪ ،‬به‌ تایبه‌تیش‬ ‫تیڤییه‌كان بوونه‌ته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‬ ‫گرنگی زانیاری بۆ هاوواڵتیان‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫وایكردووه‌ له‌ ناو حزبه‌كانیشدا ڕاگه‌یاندن‬ ‫پێگه‌یان زیاتر بێت و قسه‌ی زۆرتریشیان‬ ‫له‌سه‌ر بكرێت‪ ،‬له‌ هه‌ر حزبێكدا هه‌ر‬ ‫ئۆرگانێك پێگه‌ی زۆربوو‪ ،‬حه‌مته‌ن تێبینی‬ ‫و سه‌رنج له‌سه‌ری زیاتر ده‌بێت‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌تی ڕاگه‌یاندنی بیرناو خه‌ڵك زیاتر‬ ‫ته‌ماشای ده‌ك��ات‪ ،‬ئه‌وكاته‌ش ڕەخنه‌ی‬ ‫زۆرتر به‌ر ئه‌و ده‌كه‌وێت‪ ،‬جا ڕاگه‌یاندنی‬ ‫حزبی بۆخۆی چوارچێوه‌یه‌كی هه‌یه‌‬ ‫و ئ �ه‌گ �ه‌ر ح��زب�ه‌ك�ه‌ش ئیسالمی ب��وو‪،‬‬ ‫جارێكی دیكه‌ دووب��اره‌ ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬یانی‬ ‫ڕاگه‌یاندنی حزبی بێت و حزبه‌كه‌ش‬ ‫ئیسالمی ب��ێ��ت‪ ،‬س��ن��ووری كاركردنی‬ ‫زیاتر به‌رته‌سك ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬وه‌ك ئه‌وه‌‬ ‫نییه‌ هه‌رچییه‌كی ویست دایبه‌زێنێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌و ئه‌وه‌ی پێناكرێت و گله‌یی و‬ ‫ڕەخنه‌ی زۆری له‌سه‌ر كۆده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت له‌ ڕووه‌ شه‌رعییه‌كه‌وه‌‪ .‬ئێوه‌ی‬ ‫ڕاگه‌یاندنكار ده‌یڵێن و ئێمه‌ش هه‌ر‬ ‫ده‌یڵێینه‌وه‌ كه‌ كه‌ره‌سته‌كانی به‌رده‌ستی‬ ‫ڕاگه‌یاندنی ئیسالمی الوازان‪ ،‬ڕاگه‌یاندنه‌‬ ‫ئیسالمییه‌كانیش ناچار ده‌بن په‌نا ده‌به‌ن‬ ‫بۆ كه‌ره‌سته‌یه‌كی جگه‌ له‌ هی خۆیان‪،‬‬ ‫ئیرت لێره‌دا ڕووبه‌ڕووی ڕەخنه‌ ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫پێشامن وا نییه‌ سنووره‌ شه‌رعییه‌كان‬ ‫خاڵی الوازكردنی ته‌له‌فزیۆنه‌كان بن‪ ،‬له‌‬ ‫جیهاندا زۆر كه‌ناڵ هه‌ن زۆر پابه‌ندن‬ ‫و زۆریش پێشكه‌وتوون‪ ،‬هه‌ندێكیش له‌‬ ‫كوردستان ڕایان وابوو كه‌ناڵی (‪ )N R T‬و‬ ‫(‪ )K N N‬چونكه‌ گۆرانی و فیلم و دراما‬ ‫دانابه‌زێنن‪ ،‬ڕەنگه‌ پێش نه‌كه‌ون‪ ،‬كه‌چی‬ ‫پێشكه‌وتووشن‪.‬‬


‫‪4‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫د‪ .‬عومه‌ر عه‌بدوستار مه‌حمود*‬

‫سوننه‌ی عێراق و‬ ‫رێگه‌چاره‌كانی راپه‌ڕین‬ ‫به‌ر له‌وه‌ی بكه‌ومه‌ سه‌ر باسی‬ ‫رێگه‌چاره‌كانی راپه‌ڕین‪ ،‬ده‌مه‌وێت‬ ‫باس له‌ گرنگرتینی ئه‌و شتانه‌ بكه‌م كه‌‬ ‫ئه‌مڕۆ راپه‌ڕینی سوننه‌‪ ،‬به‌ مه‌به‌ستی‬ ‫كورتكردنه‌وه‌ی رێگا و به‌دیهێنانی‬ ‫ئامانجه‌كانی و له‌ سایه‌ی كۆمه‌ڵێك‬ ‫پێشهات كه‌ ناتوانێت تێیانپه‌ڕێنێت‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها كۆمه‌ڵێك هه‌ل كه‌ پێویسته‌‬ ‫له‌ده‌ستیان نه‌دات‪ ،‬پێویستی پێیانه‌‪ .‬به‌‬ ‫تایبه‌تیش كه‌ ئێمه‌ له‌ نێو شۆڕشێكی‬ ‫خێرا و به‌رفراوانداین و رۆژ له‌ دوای‬ ‫رۆژیش به‌رفراوانرت ده‌بێت و هه‌موان‬ ‫به‌ دوایدا هه‌ناسه‌بڕكێیانه‪ ‌،‬وه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی كێبڕكێ‌ له‌گه‌ڵ ره‌شه‌بادا بكه‌ن‪.‬‬ ‫له‌ ئێستادا یه‌كه‌م ئه‌وله‌ویه‌تی‬ ‫ئه‌م راپه‌ڕینه‌‪ ،‬یه‌ك قسه‌یی و رۆشنیی‬ ‫دیدگا و به‌رده‌وامیی هێز و پاڵنه‌ره‌‬ ‫شۆڕشگێڕانه‌ییه‌كه‌یه‌تی‪ .‬ئه‌م راپه‌ڕینه‌‬ ‫به‌ جموجووڵێكی میللی ده‌ستیپێكرد‬ ‫و له‌ ماوه‌ی یه‌ك هه‌فته‌دا بوو به‌‬ ‫راپه‌ڕینێكی به‌هێز و توند‪ ،‬له‌ رۆژانی‬ ‫داهاتووشدا‪ ،‬جا هه‌ركه‌س پێی‬ ‫خۆش بێت یان نا‪ ،‬ده‌بێته‌ شۆڕش و‬ ‫هیچ كه‌سێك له‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێت‬ ‫پشكۆكه‌ی خامۆش بكه‌ن‪ ،‬ناتوانن‬ ‫ده‌ستیان پێی بگات‪ ،‬ده‌ی با خاوه‌ن‬ ‫و پشتیوان و بزوێنه‌ره‌كانی‪ ،‬له‌ زانایان‬ ‫و الوان و رێكخه‌ره‌كان و پیاوانی‬ ‫عه‌شیره‌ت و دامه‌زراوه‌كان‪ ،‬هه‌موو‬ ‫پێكه‌وه‌ سووربن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫ببنه‌ سه‌ربازی ئه‌م شۆڕشه‌‪ .‬ئه‌مه‌ بۆ‬ ‫یه‌كه‌مجاره‌‪ ،‬ره‌نگه‌ له‌ ماوه‌ی سه‌دان‬ ‫ساڵی رابردووشدا‪ ،‬ك ‌ه خه‌ڵكی له‌‬ ‫ده‌وری شوناسی خۆیان كۆده‌بنه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها دۆزی ئوممه‌ت‪ ،‬دوور‬ ‫له‌ دروشمه‌ حیزبی و هوتافه‌‬ ‫سیاسییه‌كان و كه‌سایه‌تی و حیزب‬ ‫و فه‌رمانڕە‌واكان‪ ،‬كۆیان ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫جموجووڵێك كه‌ گیان و هزر و‬ ‫ئاكار و هه‌سته‌ گه‌نجانه‌ پاكه‌كان‬ ‫و مێزه‌ره‌ سپییه‌كان پێشیكه‌وتوون‪.‬‬ ‫هیواخوازیشم هیچ كه‌سێك له‌ هه‌ر‬ ‫گرووپێكی سیاسی‪ ،‬یان ناسیاسی‪،‬‬ ‫به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك باری سه‌رشانی‬ ‫ئه‌م راپه‌ڕینه‌ قورس نه‌كات‪ ،‬مه‌گه‌ر‬ ‫به‌ هاوكاری و پشتیوانیی بێسنوور‬ ‫نه‌بێت‪ .‬وازی لێبێنن‪ ،‬هه‌ر ده‌بێت‬ ‫ببێت‪.‬‬ ‫با مالیكیش وا گومان نه‌بات كه‌‬ ‫ئه‌م راپه‌ڕینه‌ به‌ نرخێكی كه‌م‪ ،‬یان‬ ‫به‌ سه‌ركوتكردنێكی چاوه‌ڕوانكراو‬ ‫كه‌ له‌ خه‌یاڵدانی هه‌ندێكدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌چێته‌وه‌ ئه‌و شوێنه‌ی لێوه‌ی‬ ‫هاتووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش ته‌نها له‌به‌ر یه‌ك‬ ‫هۆكاری ساده‌‪ ،‬كه‌ بریتییه‌ له‌وه‌ی له‌‬ ‫كۆمه‌ڵێك ده‌روونی بێگه‌رد و تینووی‬ ‫ئازادی و دڵی تینوو به‌ رزگاربوون و‬ ‫گیانی به‌رزه‌فڕ بۆ ئاسامنه‌وه‌ هاتووه‌‪.‬‬ ‫وه‌ك ئامۆژگارییه‌كیش بۆ مالیكی؛‬ ‫با بڕوات و عێراق به‌جێبهێڵیت‬ ‫و خۆی به‌ ده‌ستی خۆی بڕیار له‌‬ ‫چاره‌نووسی خۆی بدات و نه‌بێته‌‬ ‫قه‌ززافیی و به‌شاری بۆ عێراق‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫جموجووڵێكی میللی و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ و‬ ‫كه‌س ناتوانێت به‌ سه‌ریدا زاڵ بێت‪،‬‬ ‫بۆ ل‪15‬‬ ‫* ناوبراو پ ‌هرله‌مانتاری پێشووی عێراق ‌ه‬ ‫و سه‌ركرده‌یه‌كی دیاری سوننه‌كانه‌‪ ،‬به‌ر‬ ‫ل ‌ه هاشمی‪ ،‬ل ‌ه الیه‌ن مالیكییه‌و ‌ه دۆسیه‌ی‬ ‫ق ‌هزایی بۆ كرایه‌وه‌‪ ،‬به‌وهۆیه‌و ‌ه به‌ره‌و‬ ‫توركیا ه�ه‌اڵت و ئێستا ل ‌ه ئه‌سته‌نبوڵ‬ ‫نیشته‌جێیه‌‪ .‬ناوبراو ئه‌م زنجیر‌ه بابه‌ته‌‬ ‫تایبه‌ت بۆ (به‌یان) ده‌نووسێت‪.‬‬

‫مادده‌ی (‪)4‬ی تیرۆر هۆكاری ته‌نگژە‌ سیاسییه‌كانی عێراقە‬

‫په‌رله‌مانتارێك‪ :‬ئه‌م یاسای ‌ه سته‌مكارانه‌ به‌كارهێنراوه‌‬ ‫ئا‪ :‬الس هه‌ورامی‬ ‫م���ادده‌ی (‪)4‬ی ت��ی��رۆر ب��ووه‌ت� ‌ه‬ ‫ه��ۆك��ارێ��ك��ی س �ه‌ره‌ك��ی��ی زۆرێ����ك له‌‬ ‫ت�ه‌ن��گ��ژە سیاسییه‌كان و ن��اڕ ‌ەزای��ی‬ ‫و خۆپیشاندانه‌كانی ئه‌مدواییه‌ی‬ ‫ژم��اره‌ی �ه‌ك له‌ ش��ار و شارۆچكه‌كانی‬ ‫عێراق‪ ،‬نه‌یارانی ئه‌م مادده‌یه‌ پێیانوایه‌‬ ‫ك �ه‌ الی �ه‌ن �ه‌ ب��ااڵده‌س��ت �ه‌ك��ان��ی عێراق‬ ‫یاساكه‌یان ب��ۆ ته‌سفییه‌ی الی��ه‌ن و‬ ‫پێكهاته‌یه‌كی دیاریكراو‪ ،‬به‌ تایبه‌تیش‬ ‫سوننه‌‪ ،‬به‌كارهێناوه‌‪ ،‬هاوكات داوای‬ ‫هه‌مواركردنه‌وه‌شی ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫م���ادده‌ی (‪)4‬ی ت��ی��رۆر‪ ،‬یه‌كێكه‌‬ ‫له‌ م��ادده‌ك��ان��ی یاسای ‪13‬ی تیرۆری‬ ‫س��اڵ��ی ‪ .2005‬ی��اس��ای بنه‌بڕكردنی‬ ‫ت��ی��رۆری عێراقی ل�ه‌ ساڵی ‪ 2005‬له‌‬ ‫الیه‌ن كۆمه‌ڵه‌ی نیشتامنیی عێراقه‌وه‌‬ ‫ده‌رچ��وێ��ن��دراوه‌ و له‌ الی �ه‌ن هه‌ریه‌ك‬ ‫له‌ جه‌الل تاڵه‌بانیی س �ه‌رۆك كۆمار و‬ ‫هه‌ردوو جێگره‌كه‌ی غازی یاوه‌ر و عادل‬ ‫عه‌بدومله‌هدییه‌وه‌ ئیمزای له‌سه‌ر كراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م یاسای ‌ه له‌ كاتێكدا ده‌رچوێندراوه‌‬ ‫كه‌ عێراق به‌ بارودۆخێكی ناهه‌مواری‬ ‫ئه‌منییدا گ���وزه‌ری ده‌ك���رد‪ ،‬ه��ه‌روه‌ك‬ ‫ئه‌وكات گوشارێكی زۆری��ش له‌ الیه‌ن‬

‫ئه‌مریكییه‌كانه‌وه‌ له‌سه‌ر كاربه‌ده‌ستانی‬ ‫عێراق بۆ ده‌رك��ردن��ی وه‌ه��ا یاسایه‌ك‬ ‫هه‌بوو‪.‬‬ ‫ری���از ه��ان��ی ب��ه‌ه��ار‪ ،‬ك � ‌ه ساڵی‬ ‫‪ 2006-2003‬به‌ڕێوه‌به‌ری نووسینگه‌ی‬ ‫نیشتامنیی ئه‌نته‌رپوڵ بووه‌ ل ‌ه به‌غدا‬ ‫و یه‌كێك بووه‌ ل ‌ه پسپۆڕە‌كانی بواری‬ ‫دۆزینه‌وه‌ی تاوان له‌ عێراق‪ ،‬ل ‌ه دووتوێی‬ ‫وتارێكی رۆژنامه‌وانییدا نووسیویه‌تی‪:‬‬ ‫ره‌شنووسی ئه‌م یاسایه‌ زۆر به‌ په‌له‌‬ ‫ئاماده‌كراوه‌‪ ،‬ئه‌و كه‌سه‌ی ب ‌ه ئاماده‌كردنی‬ ‫ئ �ه‌م پ��رۆژەی��اس��ای� ‌ه ته‌كلیف ك�راب��وو‪،‬‬ ‫ته‌نها دوو رۆژی له‌ به‌رده‌ستدا بووه‌ بۆ‬ ‫ته‌واوكردنی‪ ،‬ه�ه‌روه‌ك هیچ یاسایه‌كی‬ ‫ع��ه‌ره‌ب��ی‪ ،‬ی��ان واڵتێكی هاوشێوه‌ی‬ ‫عێراقیشی له‌ به‌رده‌ستدا ن�ه‌ب��ووه‌ و‬ ‫ره‌شنووسێكی ساده‌ی پێشكه‌ش كردبوو‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها پشتی به‌ رای پسپۆڕانی بواری‬ ‫یاساش نه‌به‌ستبوو‪ ،‬ئه‌نجامه‌كه‌شی ئه‌م‬ ‫یاسایه‌ بوو‪ ،‬ك ‌ه وه‌كو ده‌ستووره‌كه‌مان‬ ‫زۆرێك كه‌لێنی تێدایه‌‪.‬‬ ‫یاسای ‪13‬ی تیرۆری ساڵی ‪2005‬‬ ‫له‌ شه‌ش م��ادده‌ پێكهاتووه‌‪ ،‬م��ادده‌ی‬ ‫یه‌كه‌می پێناسه‌ی تیرۆری له‌خۆگرتووه‪.‬‬ ‫م��ادده‌ی دووه‌م ئ�ه‌و ك��اران�ه‌ی دی��اری‬ ‫كردووه‌ كه‌ به‌ كاری تیرۆریستی ئه‌ژماری‬ ‫كردوون‪ ،‬له‌ومیانه‌یه‌شدا هه‌شت خاڵی‬

‫هێناوه‌‪ .‬مادده‌ی سێیه‌میش ئه‌و كارانه‌ی‬ ‫دیاری كردووه‌ كه‌ به‌ تاوانه‌كانی ئاسایشی‬ ‫ده‌وڵه‌ت ئه‌ژماری كردوون‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ش‬ ‫پێنج خاڵی هێناوه‌‪.‬‬ ‫مادده‌ی چواره‌میش ك ‌ه به‌ مادده‌ی‬ ‫خاوه‌ن ره‌واج و زۆرترین به‌كارهێرناو له‌‬ ‫قه‌زای عێراقیدا داده‌نرێت‪ ،‬له‌ دوو بڕگه‌دا‬ ‫سزاكانی دیاری كردووه‌‪ ،‬بڕگه‌ی یه‌كه‌میان‬ ‫سزای له‌سێداره‌دانی بۆ ئه‌نجامده‌ر‪ ،‬یان‬ ‫هاوبه‌شی ئه‌نجامده‌ری ئه‌و كارانه‌ دیاری‬ ‫كردووه‌ كه‌ له‌ هه‌ردوو مادده‌ی دوو و‬ ‫سێی یاساكه‌دا هاتوون‪ .‬بڕگه‌ی دووه‌میش‬ ‫س�زای زیندانیی هه‌تاهه‌تایی بۆ ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ دیاریی كردووه‌ كه‌ به‌ئه‌نقه‌ست‬ ‫كارێكی تیرۆریستی ده‌ش��ارن �ه‌وه‌‪ ،‬یان‬ ‫كه‌سێكی تیرۆریست داڵده‌ ده‌ده‌ن به‌‬ ‫مه‌به‌ستی شاردنه‌وه‌ی‪.‬‬ ‫مادده‌ی پێنجه‌میش له‌ دوو بڕگه‌دا‬ ‫باس له‌ لێبوردن و بیانووه‌ یاساییه‌كان‬ ‫و ب��ارودۆخ�ه‌ قه‌زایی ‌ه سووككراوه‌كان‬ ‫ده‌ك��ات‪ .‬م��ادده‌ی شه‌شه‌میش ل ‌ه چوار‬ ‫ب��ڕگ�ه‌دا حوكمه‌ كۆتاییه‌كانی دی��اری‬ ‫كردووه‌‪.‬‬ ‫لیقا وه‌ردی‪ ،‬ژن �ه‌ په‌رله‌مانتاری‬ ‫عێراق له‌ لیستی (عێراقیه‌) له‌ لێدوانێكی‬ ‫رۆژنامه‌نووسییدا رایگه‌یاند «یاسای ‪4‬ی‬ ‫تیرۆر ره‌های ‌ه و چه‌ند خاڵێكی هه‌ن‬

‫دیاری نه‌كراون‪ ..‬هه‌روه‌ك ئه‌م یاسای ‌ه‬ ‫له‌ زۆر مه‌سه‌له‌دا خراپ به‌كارهێرناوه‌‪،‬‬ ‫هه‌موانیش ده‌زانن كه‌ ئه‌م یاسای ‌ه چۆن‬ ‫به‌ سته‌مكاران ‌ه به‌رانبه‌ر ژماره‌یه‌ك له‌‬ ‫رۆڵه‌كانی عێراق به‌كارهێرناوه‌‪ .‬ناوبراو‬ ‫جه‌ختیشی ك���ردووه‌ ك�ه‌ لیسته‌كه‌ی‬ ‫به‌رده‌وام داوای هه‌مواركردنی ئه‌و یاسایه‌‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫جێگه‌ی باس ‌ه ه �ه‌ر به‌پێی ئه‌م‬ ‫یاسایه‌ فه‌رمانی ده‌ستگیركردن بۆ تاریق‬ ‫هاشمیی جێگری سه‌رۆك كۆماری عێراق‬ ‫و ژماره‌یه‌ك له‌ پاسه‌وانه‌كانی ده‌رچوو‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ر به‌و یاسایه‌ش دادگاییش‬ ‫كران و ژماره‌یه‌ك له‌ پاسه‌وانه‌كانی له‌‬ ‫سێداره‌ دران‪.‬‬ ‫دك��ت��ۆر ئ �ه‌ك��ره‌م ع���ه‌ب���دوڕڕ ‌ەزاق‬ ‫مه‌شهه‌دانی‪ ،‬له‌ دووتوێی نووسینێكدا‬ ‫چه‌ند سه‌رنجێك ل�ه‌ب��اره‌ی یاساكه‌وه‌‬ ‫ده‌خ��ات �ه‌ڕوو‪ ،‬ئه‌و پێیوایه‌ له‌ م��ادده‌ی‬ ‫یه‌كه‌مدا كه‌ پێناسه‌ی تیرۆر ك �راوه‌‪،‬‬ ‫پێناسه‌كه‌ به‌رفراوان ‌ه و رێك نه‌خراو ‌ه و‬ ‫زۆرێك له‌و كار و تۆمه‌تانه‌ی له‌خۆ گرتووه‌‬ ‫ك ‌ه ده‌كرێت وه‌ك��و ك��اری تیرۆریستی‬ ‫ته‌ئویل بكرێن‪ ،‬هه‌روه‌ك پێشیوایه‌ كه‌‬ ‫ئه‌و پێناسه‌ی تیرۆره‌ی له‌ یاسه‌كه‌دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و پێناسه‌ عه‌ره‌بییه‌دا نایه‌ته‌وه‌‬ ‫كه‌ له‌ رێكه‌وتننامه‌ی عه‌ره‌بییدا له‌سه‌ری‬

‫رێكه‌وتوون و عێراقیش موساده‌قه‌ی‬ ‫له‌سه‌ر كردووه‌‪.‬‬ ‫ن���اوب���راو ن��ووس��ی��وی��ش��ی�ه‌ت��ی كه‌‬ ‫تاووتوێكردنی بابه‌تی مادده‌ی ‪4‬ی تیرۆر‬ ‫له‌ الیه‌ن خۆپیشانده‌ران و سیاسییه‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫گوزارشت له‌ تێنه‌گه‌یشتنی ته‌واو ل ‌ه یاسا‬ ‫ده‌ك��ات‪ ،‬م��ادده‌ی ‪4‬ی تیرۆر له‌ یاسای‬ ‫‪13‬ی تیرۆری ساڵی ‪ 2005‬مادده‌یه‌كی‬ ‫سزادانه‌‪ ،‬واته‌ سزاكان له‌خۆ ده‌گرێت كه‌‬ ‫دادگا تایبه‌ته‌كان ده‌یسه‌پێنن‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫پێویسته‌ خۆپیشاندان و ناڕە‌زایه‌تییه‌كان‬ ‫ل �ه‌ دژی ك��ۆی ی��اس��اك �ه‌‪ ،‬ی��ان خ �راپ‬ ‫جێبه‌جێكردن و رۆچوون تیایدا‪ ،‬بن‪.‬‬ ‫دك��ت��ۆر ئ �ه‌ك��ره‌م ع��ه‌ب��دوڕڕه‌زاق‬ ‫مه‌شهه‌دانی پێشیوایه‌ ئ �ه‌م یاسایه‌‬ ‫پ��ێ��چ �ه‌وان �ه‌ی زام��ن��ك��ردن��ی م���اف و‬ ‫ئازادییه‌كانه‌‪ ،‬كه‌ له‌ سه‌رجه‌م ده‌ستووره‌‬ ‫عه‌ره‌بییه‌كان و به‌ تایبه‌تیش ده‌ستووری‬ ‫عێراقیدا‪ ،‬بڕیاری له‌سه‌ر دراوه‌‪.‬‬ ‫جێگه‌ی باسیشه‌ كه‌ الیه‌نگرانی‬ ‫سیاسه‌ته‌كانی مالیكی و به‌تایبه‌تیش‬ ‫ل��ی��س��ت��ی ده‌وڵ����ه‌ت����ی ی���اس���ا‪ ،‬دژی‬ ‫هه‌مواركردنه‌وه‌‪ ،‬یان هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌و یاسایه‌ و مادده‌كانین‪ ،‬به‌ تایبه‌تیش‬ ‫مادده‌ی (‪)4‬ی تیرۆر‪ ،‬ئه‌وان پێیانوایه‌ به‌‬ ‫هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌و یاسایه‌ دیارده‌ی‬ ‫تیرۆر له‌ عێراقدا په‌ره‌ده‌سێنێته‌وه‌‪.‬‬

‫«هیچ دانیشتنێكی په‌رله‌مان نییه‌ به‌بێ‌ توندوتیژیی به‌ڕێوه‌ بچێت»‬

‫زیاتر ل ‌ه ‪ 240‬پرۆژه‌یاسا ل ‌ه په‌رله‌مانی عێراق په‌ك خراون‬ ‫سه‌ید نامی ـ فەرمان ڕەشاد‬ ‫به‌ هۆی نه‌بوونی ته‌وافوق له‌ نێو‬ ‫كوتله‌كاندا‪ ،‬ژماره‌یه‌كی زۆر پرۆژەیاسا‬ ‫له‌ په‌رله‌مانی عێراق كه‌ په‌یوه‌ندییان‬ ‫به‌ ژیانی هه‌موو گه‌لی عێراقه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌ پشتگوێ‌ خراون‪ ،‬په‌رله‌مانتارێكی‬ ‫عێراقیش رایده‌گه‌یه‌نێت له‌ ئێستادا‬ ‫هیچ دانیشتنێكی په‌رله‌مان نییه‌ به‌بێ‌‬ ‫توندوتیژی به‌ڕێوه‌ بچێت‪.‬‬ ‫دكتۆر سامان ف �ه‌وزی‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫لیژنه‌ی یاسایی له‌ په‌رله‌مانی عێراق‬ ‫رایگه‌یاند «زۆرن ئه‌و یاسایانه‌ی له‌‬ ‫پ�ه‌رل�ه‌م��ان خوێندنه‌وه‌ی ی�ه‌ك�ه‌م و‬ ‫دووه‌میشیان بۆ ك �راوه‌ و چاوه‌ڕێی‬ ‫ده‌نگدان ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم تێنه‌په‌ڕیون و‬ ‫هه‌ندێكیان پێویستییان به‌ رێژەیه‌كی‬ ‫زۆری ده‌ن��گ��ده‌ر ه�ه‌ی�ه‌ ك �ه‌ ‪3/2‬ی‬ ‫ده‌نگده‌رانه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌و سێ‌‬ ‫كوتله‌ گه‌وره‌یه‌ (هاوپه‌یامنی نیشتیامنی‬

‫و عێراقیه‌ و الیه‌نه‌ كوردییه‌كان) له‌گه‌ڵیدا‬ ‫نه‌بن‪ ،‬تێناپه‌ڕێت‪ ،‬هه‌ندێكی دیكه‌شیان‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی جیاوازییان له‌سه‌ره‌ و تاكو‬ ‫ئێستا پێویستییان به‌ ته‌وافوقێك هه‌یه‌«‪.‬‬ ‫ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌ باسی له‌ هۆكاری‬ ‫گرنگیی ئ �ه‌و ت �ه‌واف��وق �ه‌ش ك��رد كه‌‬ ‫گێڕایه‌وه‌ بۆ بوونی په‌یوه‌ستی هه‌موو‬ ‫كوتله‌كان پێوه‌ی و منوونه‌شی به‌ یاسای‬ ‫(دادگای بااڵی فیدراڵی) هێنایه‌وه‌ كه‌‬ ‫له‌ دوای ده‌ستوور گرنگرتین یاسایه‌‪،‬‬ ‫وتی «نزیكه‌ی پێنج جار هێرناوه‌ته‌‬ ‫ناو په‌ڕله‌مان‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌ر نه‌بوونی‬ ‫ته‌وافوق له‌ نێوان كوتله‌كان‪ ،‬دووجار‬ ‫ده‌وڵه‌تی یاسا له‌ هۆڵه‌كه‌ چوونه‌ته‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی رێژەی ده‌نگده‌ران‬ ‫تێك بده‌ن بۆ تێپه‌راندنی ئه‌و یاسایه‌«‪.‬‬ ‫سامان فه‌وزی باسی له‌ چه‌ند یاسایه‌كی‬ ‫دیكه‌ش كرد كه‌ هه‌مان گرنگییان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ «لێبوردنی گشتی‪ ،‬ژێرخانی‬ ‫ئ��اب��ووری‪ ،‬ئ��ااڵی عێراقی‪ ،‬رسوودی‬

‫نیشتیامنی‪ ،‬نه‌وت و غاز و كۆمه‌ڵێك‬ ‫یاسای دیكه‌‪ .‬پێشبینی ده‌كه‌م نزیكه‌ی‬ ‫‪ 50‬یاسایه‌ك ببێت كه‌ په‌كیان خراوه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم ئ �ه‌وه‌ی پێویستی به‌ ته‌وافوق‬ ‫هه‌یه‌«‪.‬‬ ‫س��ام��ان ف����ه‌وزی راشیگه‌یاند‬ ‫«دوای ده‌ستگیركردنی پاسه‌وانه‌كانی‬ ‫عیساوی‪ ،‬ئاڵۆزییه‌كان گه‌یشتوونه‌ته‌‬ ‫ئ��ه‌وپ��ه‌ڕی‪ ،‬دوای ئ��ه‌و مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫خۆپیشاندانه‌كان ده‌ستیان پێكرد‪ ،‬له‌‬ ‫دوای ئه‌و خۆپیشاندانانه‌ش و له‌ ماوه‌ی‬ ‫ئ �ه‌و دووهه‌فته‌یه‌دا خۆپیشاندانی‬ ‫پێچه‌وانه‌ ده‌ستی پێكردووه‌ له‌ شاره‌‬ ‫شیعه‌نشینه‌كان‪ ،‬ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌ ناو په‌رله‌مان هیچ دانیشتنێكی‬ ‫په‌رله‌مان نییه‌ به‌بێ‌ توندوتیژی و‬ ‫هاتوهاوار ب��ڕوات‪ ،‬له‌ ساڵی ت��ازه‌دا‬ ‫په‌رله‌مان سێ‌ دانیشتنی ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫یه‌كێكیان سه‌ركه‌وتوو نه‌بووه‌‪ ،‬دوانیان‬ ‫كراوه‌ و له‌ هه‌ردوو دانیشتنه‌كه‌دا نه‌ك‬

‫هه‌ر قسه‌ و توندوتیژی‪ ،‬بگره‌ پێكدادان‬ ‫و هه‌ستانه‌وه‌ بۆ یه‌كرتیش روویداوه‌‪،‬‬ ‫رۆژی ‪ 1/12‬دانیشتنێكی دیكه‌ هه‌بوو‬ ‫نه‌كرا‪ ،‬له‌ ترسی ئه‌وه‌ی جارێكی دیكه‌‬ ‫له‌ ناو په‌رله‌مان پێكدادان دروست‬ ‫نه‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مانه‌ هه‌مووی كاریگه‌ری‬ ‫ده‌كه‌نه‌ سه‌ر شه‌قام‪ ،‬هه‌م شه‌قامیش‬ ‫كاریگه‌ری هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئ��ه‌وه‌ی له‌‬ ‫په‌رله‌ماندا هه‌یه‌«‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و زانیارییانه‌شی ده‌ست‬ ‫(به‌یان) كه‌وتوون‪ ،‬له‌ ئێستادا زیاتر‬ ‫ل�ه‌ ‪ 100‬پ��رۆژەی��اس��ا ه��ه‌ن ك�ه‌ هیچ‬ ‫خوێندنه‌وه‌یه‌كیان بۆ ن �ه‌ك �راوه‌‪81 ،‬‬ ‫پرۆژەیاساش ته‌نیا خوێندنه‌وه‌ی یه‌كه‌م‬ ‫و ‪ 63‬پ��رۆژەی��اس��اش خوێندنه‌وه‌ی‬ ‫دووه‌م��ی��ان بۆ ك��راوه‌ له‌ په‌رله‌مانی‬ ‫عێراقدا‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌ ئێستادا ئه‌و ‪244‬‬ ‫پ��ڕۆژەی��اس��ای �ه‌ پ�ه‌ك��ی��ان خ����راوه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫زۆرێكیان به‌ هۆی نه‌بوونی ته‌وافوقی‬ ‫نیشتیامنییه‌وه‌یه‌‪.‬‬


‫‪7‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫حەوت مه‌تر قووڵ‪ ،‬به‌ بێپه‌رژین‬

‫ر و چه‌ندین ئوتومبێلیش كه‌وتن ‌ه ناوی‬ ‫هه‌یه‪ ‌،‬وه‌ك له‌ وته‌كانیدا ده‌ریبڕی‬ ‫به‌ده‌ست سستیی ئه‌و پڕۆژە‌یه‌وه‌‬ ‫زۆر بێزاره‌‪ ،‬ئه‌و وتی «ئیشه‌كه‌یان‬ ‫زۆر به‌ سه‌قه‌تی ك��ردووه‪ ‌،‬بۆریی‬ ‫ئ���اوی خ���واردن���ه‌وه‌ی���ان ت�ه‌ق��ان��د‪،‬‬ ‫ماوه‌یه‌ك كاریان له‌به‌ر ئه‌وه‌ ڕاگرت‪،‬‬ ‫چه‌ند ڕۆژە‌ داوای��ان لێده‌كه‌م كه‌‬ ‫ئه‌و گڵه‌ له‌ پێش دوكانه‌كه‌م الببه‌ن‪،‬‬ ‫ژیانی من له‌سه‌ر ئه‌و دوكانه‌یه‌‪،‬‬ ‫كه‌چی الی نابه‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌تا به‌رده‌می‬ ‫دوكانه‌كم گیراوه‌‪ ،‬خۆم ته‌له‌فۆنم‬ ‫بۆ پارێزگاری هه‌ولێر ك��ردووه‌ كه‌‬ ‫به‌ هانامانه‌وه‌ بێت‪ ،‬چونكه‌ هێشتا‬ ‫جاده‌ عامه‌كه‌یان ته‌واو نه‌كر��ووه‌‬ ‫وا له‌ كۆاڵنێشیان داوه‌ و به‌ته‌مان‬ ‫ئاوی الی نه‌خۆشخانه‌ی ڕزگارییش‬ ‫بێننه‌وه‌ بۆ ئێره‌‪ ،‬دڵنیام ئه‌مه‌یان بۆ‬ ‫به‌رژە‌وه‌ندیی خه‌ڵكه‌كه‌ نه‌كردووه‌‪،‬‬

‫به‌ڵكو بۆ به‌رژە‌وه‌ندی خۆیانه‌‪ ،‬ئاخر‬ ‫ده‌ن��ا به‌م زستانه‌ وه‌ختی ئه‌وه‌یه‌‬ ‫كۆاڵنه‌كان ئاوا تێكبده‌ن؟ نه‌ به‌رمیله‌‬ ‫نه‌وتێكامن بۆ ده‌چێته‌وه‌ ماڵێ نه‌‬ ‫فه‌رده‌ ئاردێك‪ ،‬به‌ڕاستی ئه‌وه‌ وه‌زع‬ ‫نییه‌ ئێمه‌ی تێداین‪ ،‬ئه‌وه‌ بۆ ساڵێك‬ ‫ده‌چێت ئه‌مه‌ حاڵ و ژیانی ئێمه‌یه‌»‪.‬‬ ‫پیره‌ژنێكی به‌ته‌مه‌ن كه‌ خه‌ریكی‬ ‫ئه‌وه‌بوو به‌رد دابنێت بۆ په‌ڕینه‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر پڕۆژە‌كه‌‪ ،‬به‌ده‌م كاركدن و‬ ‫به‌ بێزارییه‌وه‌ وتی «مانگ و نیوێك‬ ‫ده‌بێت ئێمه‌ بێ ئاوی خواردنه‌وه‌ین‪،‬‬ ‫به‌هۆی ئه‌م كار و پڕۆژە‌یه‌وه‌ بۆریی‬ ‫ئاومان بڕاوه»‪.‬‬ ‫ئێمه‌ش بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ په‌یوه‌ندییامن‬ ‫كرد به‌ پارێزگاری هه‌ولێرەوە‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌بیانووی ئه‌وه‌ی له‌ كۆبوونه‌وه‌ بوو‪،‬‬ ‫وه‌اڵمی پرسیاره‌كانی نه‌داینه‌وه‌‪ .‬دواتر‬

‫بۆ وه‌رگرتنی ڕای الیه‌نی په‌یوه‌ندیدار‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و پڕۆژە‌یه‪ ‌،‬ئه‌و كۆمێنتانه‌ی‬ ‫هاوواڵتییان و ئ �ه‌وه‌ی خۆشامن له‌‬ ‫نزیكه‌وه‌ بینیووبومان‪ ،‬ئاڕاسته‌ی‬ ‫ئه‌ندامی لیژنه‌ی سه‌رپه‌رشتیاری‬ ‫پرۆژە‌كه‌‪ ،‬حه‌كیم مسته‌فامان كرد‪،‬‬ ‫ن��اوب��راو وت��ی «ئ���ه‌م پ��ڕۆژە‌ی��ه‌ له‌‬ ‫ڕۆژی ‪ 2012/3/1‬ده‌ستی پێكردووه‌‬ ‫ماوه‌كه‌شی ‪ 275‬ڕۆژی ته‌قویمییه‌»‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت بە دواكه‌وتنی پڕۆژە‌كه‪ ‌،‬به‌‬ ‫وته‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵێك هۆكار هه‌بووه‌‬ ‫بۆ ت��ه‌واو نه‌بوونی كه‌ وه‌ك خۆی‬ ‫وتی «یه‌كێكیان خ��ودی خه‌ڵكه‌كه‌‬ ‫بووه‌ كه‌ له‌ سه‌ره‌تادا نه‌یان هێشت‬ ‫ئه‌و پڕۆژە‌یه‌ لێره‌ بكرێت‪ ،‬كه‌ مانگی‬ ‫‪ 4‬ت��ا مانگی ‪ 6‬دوو مانگ ك��اری‬ ‫ئێمه‌یان ڕاگ��رت‪ ،‬خۆشتان ده‌زان��ن‬ ‫ئ �ه‌و كاته‌ كاتی ك��ارك��ردن�ه‌‪ ،‬دوات��ر‬

‫خاكه‌كه‌ش هۆیه‌كی دیكه‌ی‬ ‫دواك �ه‌وت��ن ب��وو‪ ،‬كه‌ ه�ه‌ر به‌‬ ‫ناوه‌كه‌یدا دی��اره‌ (گڵكه‌ند)‬ ‫خاكه‌كه‌ی زیاتر زبڵ و خۆڵ‬ ‫و خاشاك ب��ووه‌‪ ،‬كاتی خۆی‬ ‫كه‌ند بووه‌ و پڕكراوه‌ته‌وه‌ به‌‬ ‫ته‌به‌قات ن�ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ج��اری وا‬ ‫هه‌بوو شه‌ش مه‌ترمان لێداوه‌‬ ‫و ڕووخاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش وای‬ ‫ك���ردووه‌ پ��ڕۆژە‌ك �ه‌ به‌ خاوی‬ ‫ب��ڕوات‪ ،‬هه‌روه‌ها هۆكارێكی‬ ‫تر ئەوەیە له‌ ‪ 10/27‬ب��اران‬ ‫ب���اری‪ ،‬خۆشتان ده‌زان���ن به‌‬ ‫باران كار ناكرێت‪ ،‬دوای سێ‬ ‫ڕۆژیش ناتوانین كار بكه‌ین‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌م ساڵیش باران‬ ‫زۆر بووه‌ بۆیه‌ نه‌توانراوه‌ زوو‬ ‫ته‌واو بكرێت»‪.‬‬

‫هاوواڵتییه‌ك‪ :‬ئه‌و كااڵیانه‌ ناكڕم كه‌ ڕیكالمیان بۆ ده‌كرێت‬

‫ڕیكالم متمانه‌ی كه‌ناڵه‌كان ده‌خات ‌ه ژێر پرسیاره‌وه‬ ‫ڕیكالمكردن بۆ كااڵ یه‌كێكه‌ له‌ ده‌رهاویشته‌كانی دنیای ته‌كنه‌لۆژیا‪ ،‬به‌ جۆرێك له‌ ئێستادا كۆمپانیا گه‌وره‌كانی‬ ‫جیهان سااڵنه‌ به‌ سه‌دان ملیۆن دۆالر له‌ پێناو پڕفرۆشكردنی كااڵكانیاندا سه‌رف ده‌كه‌ن‪ .‬له‌ كوردستانیش‬ ‫له‌م ده‌ ساڵه‌ی كۆتاییدا ڕیكالم به‌ ڕێژه‌یه‌كی به‌رچاو ته‌شه‌نه‌ی كردووه‌‪ ،‬عه‌بدولخالق ئه‌حمه‌د مامۆستای‬ ‫زانكۆ له‌ به‌شی ڕاگه‌یاندن‪ ،‬له‌و باره‌یه‌وه‌ وتی «ڕیكالم له‌ ڕوانگه‌ی ڕاگه‌یاندنه‌وه‌ هونه‌رێكی ڕۆژنامه‌وانییه‌‪،‬‬ ‫مه‌به‌ست لێی بانگه‌شه‌كردنه‌ بۆ كااڵیه‌ك‪ ،‬یان بیرۆكه‌یه‌ك كه‌ قه‌ناعه‌ت به‌ به‌رانبه‌ر بهێنێ»‪.‬‬ ‫په‌یجوور‪ :‬سپێده‌ هۆرمزیار ـ فۆتۆگراف‪ :‬محەمەد جەمال‬

‫سه‌باره‌ت به‌ پاڵنه‌ری پشت‬ ‫ڕیكالمكردن‪ ،‬ئه‌و مامۆستایه‌ی‬ ‫زانكۆ وتی «له ‌كاتی هه‌ڵبژاردن‬ ‫و پڕوپاگه‌نده‌ی سیاسی ریکالم‬ ‫زیاتر هه‌یه‌‪ ،‬قه‌رار نییه‌ ته‌واوی‬ ‫الیه‌نه‌ سیاسییه‌كان باشنب‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌نگی به‌رز و ڕە‌نگ و‬ ‫ئه‌و دروشمبازییه‌ی بۆی ده‌كرێ‪،‬‬ ‫به‌ جۆرێك قه‌ناعه‌ت به‌ بینه‌ر‬ ‫ده‌هێنێت‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ مه‌رج نییه‌‬ ‫ته‌واوی خه‌ڵكی وه‌ها بڕوایه‌كیان‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم گرنگ ناساندنی‬ ‫كااڵكانه‌ له‌ ڕێگای ته‌كنه‌لۆژیای‬ ‫نوێوه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئ��اس��وده‌ س��ورچ��ی‪،‬‬ ‫وه‌ك كچێك ك�ه‌ ب����ه‌رده‌وام له‌‬ ‫ڕێگای تیڤییه‌كانه‌وه‌ ڕیكالمه‌‬ ‫ج��ۆراوج��ۆره‌ك��ان ده‌بینێ‪ ،‬وتی‬ ‫«ئ���اره‌زووم���ه‌ن���دی ئ���ه‌وه‌ نیم‬ ‫كااڵیه‌ك بكڕم كه‌ ڕیكالمی بۆ‬ ‫ده‌ك��رێ‪ ،‬تێڕوانینی من وه‌هایه‌‬ ‫ئ �ه‌و ك��ااڵی��ان�ه‌ی ڕیكالمیان بۆ‬ ‫ده‌ك��رێ كوالێتی باشیان نییه‪‌،‬‬ ‫ته‌نیا مه‌به‌ستیان لێی گه‌یشتنه‌ به‌‬ ‫سامانداری»‪.‬‬ ‫عه‌بدولخالق‪،‬‬ ‫مامۆستا‬ ‫ئ �ه‌ح��م �ه‌د ه��ه‌م��ان ب��ۆچ��وون��ی‬ ‫ئاسووده‌ی هه‌بوو‪ ،‬پێی وایه‌ كه‌‬ ‫به‌شێك له ‌ك��ااڵك��ان چ ئ �ه‌وه‌ی‬

‫ڕیكالمی بۆ ده‌كرێ و ئه‌وه‌ی بۆشی‬ ‫ناكرێ‪ ،‬به‌كه‌ڵكی به‌كارهێنان نایه‌ن‪،‬‬ ‫چاكرتینی شاهێدحاڵیش ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ڕۆژانه‌ چه‌نده‌ها ته‌ن كااڵی به‌سه‌رچوو‬ ‫ده‌ستی به‌سه‌ردا دگیرێ»‪ .‬ئه‌و وه‌اڵمه‌‬ ‫ڕێچكه‌ی پرسیارێك وێنا ده‌كات‪ ،‬ئاخۆ‬

‫ده‌ب��ێ حكومه‌ت یاسایه‌كی هه‌بێ‬ ‫بۆ دابه‌زاندنی ڕیكالم و سنوورێكی‬ ‫دانابێ بۆ ڕاگه‌یاندنه‌كان؟ ڕێبوار‬ ‫حه‌مه‌د‪ ،‬به‌رپرسی به‌شی ڕیكالم له‌‬ ‫كه‌ناڵی ئاسامنیی (سپێده‌)‪ ،‬ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫تا ئیستا هیچ وه‌زاره‌ت��ێ��ك ڕێنامیی‬

‫بۆ ڕاگه‌یاندنه‌كان نه‌بووه‌ ده‌باره‌ی‬ ‫چۆنیه‌تی داب��ه‌زان��دن��ی ڕی��ك�لام‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌ وه‌زاره‌ت��ی ته‌ندروستی كه‌‬ ‫ڕێنامییه‌كانی ئه‌وانیش سه‌باره‌ت به‌‬ ‫سه‌نته‌ره‌كان و ده‌رمانه‌ گیاییه‌كان و‬ ‫نه‌خۆشخانه‌كانن‪ ،‬به‌ڵكو ئێمه‌ وه‌كو‬

‫كه‌ناڵێك خۆمان فلته‌رمان داناوه‌ و‬ ‫به‌ مه‌رج ڕیكالم داده‌به‌زێنین‪ ،‬كه‌ له‌‬ ‫له ‌الیه‌نی هونه‌رییه‌وه‌ ده‌بێ له‌گه‌ڵ‬ ‫دیققه‌ و یاساكانی كه‌ناڵه‌كه‌مان‬ ‫بگونجێ‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا ل��ه ‌الیه‌نی‬ ‫ئه‌خالقییه‌وه‌ نابێ كاریگه‌ریی سلبی‬

‫به‌سه‌ر ده‌روون���ی تاكه‌كانه‌و ‌ه‬ ‫به‌جێبهێلێ و كاردانه‌وه‌ی خراپی‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر درك�مان بەوە‬ ‫كرد ڕیكالمه‌كان ده‌رهاویشته‌ی‬ ‫خراپیان هه‌یه‪ ‌،‬ئه‌وه‌ ئێمه‌ ئه‌و‬ ‫ڕیكالمه‌ راده‌گرین‪.‬‬ ‫م��ام��ۆس��ت��اك��ه‌ی ب �ه‌ش��ی‬ ‫ڕاگ��ه‌ی��ان��دی��ش ل���ه‌ زان��ك��ۆی‬ ‫سه‌اڵحه‌دین پێی وابوو كه‌ به‌شێك‬ ‫له‌ ڕیكالمه‌كان سیناریۆكانیان‬ ‫ه��ون��ه‌ری��ی��ان��ه‌ی��ه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم له‌‬ ‫ن��اوه‌ڕۆك��دا په‌یامی توندوتیژی‬ ‫له‌خۆیان به‌رجه‌سته‌ ده‌ك��ەن و‬ ‫پێچه‌وانه‌كه‌شی هه‌ر ڕاسته‌‪.‬‬ ‫هه‌ر به‌ڕاست كێن ئه‌وانه‌ی‬ ‫زۆرت��ری��ن ق��ازان��ج ده‌ك���ه‌ن له‌‬ ‫كردنی ڕی��ك�لام؟ خه‌ڵكی؟ یان‬ ‫ڕاگه‌یاندنه‌كان؟ یاخود كۆمپانیا‬ ‫بازرگانییه‌كان؟ به‌ پله‌ی یه‌كه‌م‬ ‫سوودمه‌ندی سه‌ره‌كی كۆمپانیا‬ ‫بازرگانییه‌كانن‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ وه‌اڵمی‬ ‫ڕێبوار حه‌مه‌د‪ ،‬به‌رپرسی به‌شی‬ ‫ڕیكالم بوو له‌ كه‌ناڵی ئاسامنیی‬ ‫سپێده‌‪( ،‬به‌یان) چه‌ند جارێك‬ ‫ویستی لێدوانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ڕاگه‌یاندن له‌ وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌اڵمی په‌یوه‌ندییه‌كانیان‬ ‫نه‌دایه‌وه‌‪.‬‬


‫‪6‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫پڕۆژە‌ی گه‌ڕە‌كێكی پایتەخت ح‬

‫كه‌سێكی خنكاند و دانه‌یه‌كیش بریندار‬ ‫په‌یجور‪ :‬ئاكار شیره‌یی ـ هه‌ولێر‬

‫دوای دروستكردن و نۆژە‌نكردنه‌وه‌ی‬ ‫ه���ه‌ر پ���رۆژە‌ی���ه‌ك ل��ه‌ گ����ه‌ڕە‌ك و‬ ‫كۆاڵنێكدا‪ ،‬هاوواڵتیان گله‌یی ئه‌وه‌‬ ‫له ‌الیه‌نی په‌یوه‌ندیدار ده‌ك �ه‌ن‪،‬‬ ‫ك �ه‌ ن��ات��وان��ن پ��رۆژە‌ك��ان ل �ه‌ كاتی‬ ‫خۆیدا ت�ه‌واو بكه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش وه‌ك‬ ‫هاوواڵتییان ده‌ڵێن‪ ،‬كاری به‌ په‌له‌ی‬ ‫بۆ ناكه‌ن بۆیه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر‬ ‫گه‌ڕە‌ك و كۆاڵنه‌كان ده‌گیرێن‪ ،‬زۆر‬ ‫جار ڕووداوی گیانی و ماددیی زۆری‬ ‫لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫گه‌ڕە‌كی گڵكه‌ندی ش��اری هه‌ولێر‬ ‫یه‌كێك له‌و گه‌ڕە‌كانه‌یه‌ كه‌ له‌ مانگی‬ ‫‪3‬ی ساڵی ڕاب�����وردووه‌وه‌ ده‌س��ت‬ ‫كراوه‌ به‌ هه‌ڵكه‌ندنی شه‌قامه‌كانی‬ ‫بۆ دروستكردن و نۆژە‌نكردنه‌وه‌ی‬ ‫ئ���اوه‌ڕۆی ئ�ه‌و ناوچه‌یه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌‬ ‫سه‌ردانێكی مه‌یدانیی ڕۆژنامه‌ی‬

‫(به‌یان) بۆ ئه‌و گه‌ڕە‌كه‪ ‌،‬له‌ نزیكه‌و ‌ه‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی بینییامن بۆمان ده‌رك�ه‌وت‬ ‫تاكو ئێستا ئ �ه‌و پ��ڕۆژە‌ی �ه‌ ت �ه‌واو‬ ‫نه‌بووه‌ و سستیی تێدا كراوه‌‪ .‬ئه‌مه‌‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ی مێردمنداڵێكی ته‌مه‌ن‬ ‫‪17‬س��اڵ كه‌وتووه‌ته‌ ن��او پڕۆژە‌كه‌‬ ‫و گیانی ل�ه‌ده‌س��ت��داوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫منداڵكیش بریندار بووه‪ ‌،‬چه‌ندین‬ ‫ئۆتۆمبێلیش کەوتوونە بۆ ناو چاڵی‬ ‫ئاوه‌ڕۆكه‌‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌وه‌ی ئ��ێ��م �ه‌ ل���ه‌و س���ه‌ردان���ه‌‬ ‫مه‌یدانییه‌ماندا بینیامن‪ ،‬قووڵیی‬ ‫چاڵی ئ��اوه‌ڕۆك �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ك�ه‌ نزیكه‌ی‬ ‫‪ 7‬مه‌تر ق��ووڵ��ه‪ ‌،‬ئه‌مه‌ به‌بێ هیچ‬ ‫په‌رژینێك جێهێڵداوه‌‪ ،‬كه‌ مه‌ترسیی‬ ‫ڕووداوی گیانیی تری لێده‌كرێت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌ زووی��ی چ��اك نه‌كرێت‪.‬‬ ‫(وه‌لی) یه‌كێكه‌ له‌ دانیشتوانی ئه‌و‬

‫گ�ه‌ڕە‌ك�ه‌‪ ،‬بێزاریی خ��ۆی ل�ه‌و كار ‌ه‬ ‫ده‌رده‌بڕێت و ده‌ڵێت «چه‌ندین جار‬ ‫خه‌ڵك داوای كردووه‌ كه‌ ئه‌و زێراب‬ ‫و جادانه‌ چاك بكه‌ن‪ ،‬هه‌ر ده‌ڵێن‪:‬‬ ‫باشه‌‪ ،‬كه‌چی هه‌ر وه‌ك خۆیه‌تی‪،‬‬ ‫زۆر له‌ وه‌زعێكی ناخۆشداین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌م گه‌ڕە‌كه‌ كه‌سی وای تێدا نییه‌‬ ‫هه‌ستێته‌وه‌ و بڵێت‪ :‬بۆ وا ده‌كه‌ن؟»‪.‬‬ ‫پیاوێكی به‌ته‌مه‌ن كه‌ سه‌یری قواڵیی‬ ‫ئاوه‌ڕۆكه‌ی ده‌ك��رد‪ ،‬ده‌رب��اره‌ی ئه‌و‬ ‫پڕۆژە‌یه‌ پرسیارمان لێكرد‪ ،‬ئه‌و وتی‬ ���«ئه‌وه‌ چه‌ندین جاره‌ قووڵی بكه‌ن‬ ‫و پ��ڕی بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر خراپیی‬ ‫پ��ڕۆژە‌ك��ه‌ نه‌بیت ب��ۆ واده‌ك���ه‌ن؟‬ ‫وه‌نه‌بێت الیه‌ك ته‌واو بكه‌ن و بچنه‌‬ ‫الیه‌كی تر‪ ،‬ئه‌وان هه‌موو ڕێگاكانیان‬ ‫خراپ كردووه‌»‪.‬‬ ‫مام عه‌زیز كه‌ دوكانێكی له‌ گه‌ڕە‌كه‌‬

‫«ل ‌ه دوای تاڵه‌بانی پارتی گه‌وره‌ترین زیانی به‌رده‌كه‌وێت»‬

‫هه‌مووان كاری بۆ ده‌كه‌ن و ڕه‌تیشی ده‌كه‌نه‌وه‌‬ ‫په‌یجور‪ :‬ڕێبوار ئه‌حمه‌د‬ ‫س �ه‌ردان �ه‌ك��ان��ی مه‌سعوود‬ ‫بارزانی و شاندی بااڵی حزبه‌كه‌ی‬ ‫بۆ شاری سلێامنی و كۆبوونه‌وه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی یه‌كێتی‪ ،‬الی‬ ‫چ��اودێ�ران��ی سیاسیی ب��ارودۆخ��ی‬ ‫هه‌رێم گرنگیی زۆری پێده‌درێت‪،‬‬ ‫ب��ه‌ ج��ۆرێ��ك م��ش��ت��وم��وڕی ئ��ه‌وه‌‬ ‫هاتووەته‌ ئاراوه‌ كه‌ قۆناغی دوای‬ ‫تاڵه‌بانیی كه‌سی یه‌كه‌می یه‌كێتی‪،‬‬ ‫پارتی یه‌كه‌م الیه‌نه‌ كه‌ گه‌وره‌ترین‬ ‫زیانی به‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫به‌ ڕای به‌شێك له‌ چاودێرانی‬ ‫سیاسی‪ ،‬بارزانی هه‌موو هه‌وڵه‌كانی‬ ‫ئێستاى ل���ه‌وه‌دا چ��ڕك��ردووه‌ت�ه‌وه‌‬ ‫یه‌كێتی له‌ دوای جه‌الل تاڵه‌بانییه‌وه‌‬ ‫به‌ یه‌كڕیزی مبێنێته‌وه‌ و باڵه‌كانی له‌‬ ‫یه‌كرت نه‌پچڕێن‪ ،‬چونكه‌ پێیان وایه‌‬ ‫هه‌ر كه‌رتبوونێك له‌ ناو ئه‌و حزبه‌‬ ‫به‌ زیانی پارتییش ته‌واو ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌ ماوه‌ی كه‌مرت له‌ مانگێكدا‬ ‫و دوای ت��ێ��ك��چ��وون �ه‌وه‌ی ب��اری‬ ‫ته‌ندروستیی ج��ه‌الل تاڵه‌بانیی‬ ‫س��ك��رت��ێ��ری گشتیی یه‌كێتیی‬ ‫نیشتیامنیی كوردستان‪ ،‬سه‌رۆكی‬ ‫ه �ه‌رێ��م دوو ج��ار ب �ه‌ ی��اوه‌ری��ی‬ ‫وه‌فدێكی بااڵی حزبه‌كه‌ی هاتووه‌ته‌‬ ‫سلێامنی و ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئه‌ندامانی‬ ‫م �ه‌ك��ت �ه‌ب��ی س��ی��اس��ی��ی یه‌كێتی‬ ‫كۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجام داوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫له‌ كاتێكدایه‌ له‌ ڕووداوه‌كانی ‪17‬ی‬

‫شوبات و خۆپیشاندانه‌ فراوانه‌كانی‬ ‫ئه‌و پارێزگایه‌دا‪ ،‬ته‌نانه‌ت یه‌ك جاریش‬ ‫سه‌ردانی سلێامنیی نه‌كرد‪.‬‬ ‫چاودێرێكی سیاسی دیاری هه‌رێم‬ ‫ئ��ام��اژە‌ ب��ه‌وه‌ ده‌ك���ات‪ ،‬مه‌ترسییه‌كی‬ ‫یاسایی سیاسی له‌ سه‌ر پارتی دروست‬ ‫بووه‌ و بارزانییش هه‌ستی به‌و مه‌ترسییه‌‬ ‫كردووه‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ هه‌موو هه‌وڵه‌كانی‬ ‫بۆ ڕووب �ه‌ڕووب��وون �ه‌وه‌ی دۆخه‌كه‌ چڕ‬ ‫كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫مه‌سعوود عه‌بدولخالقى چاودێری‬ ‫سیاسیی ڕایگه‌یاند «ڕێكه‌وتنی سرتاتیژیی‬ ‫نێوان یه‌كێتی و پارتی به‌ شێوه‌یه‌ك‬ ‫ب��ووه‌ ك�ه‌ پ��ارت��ی هه‌یمه‌نه‌ی به‌سه‌ر‬ ‫هه‌رێمدا زۆرتر بووه‌ و ترسی ئه‌وه‌ی ال‬ ‫دروست بووه‌ كه‌ له‌ دوای تاڵه‌بانییه‌وه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌كانی له‌ ده‌ست بدا»‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و چ���اودێ���ره‌ س��ی��اس��ی��ی�ه‌ به‌‬ ‫ڕوون��ی ئاماژە‌ ب �ه‌وه‌ ده‌ك��ات هه‌موو‬ ‫گۆڕانكارییه‌كان به‌ پله‌ی یه‌كه‌م به‌ زیانی‬ ‫پارتی ته‌واو ده‌بێت‪ ،‬چونكه‌ هاوكێشه‌‬ ‫سیاسییه‌كانی هه‌رێم گۆڕانكارییان‬ ‫به‌سه‌ردا دێت‪.‬‬ ‫كه‌سایه‌تیی تاڵه‌بانی له‌ ناوه‌نده‌‬ ‫ن��اوخ��ۆی��ی و ده‌ره‌ك��ی��ی �ه‌ك��ان��دا ب �ه‌وه‌‬ ‫ن���ارساوه‌ ك�ه‌ توانایه‌كی به‌هێزی له‌‬ ‫ڕاگرتنی هاوكێشه‌كاندا هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌‬ ‫دووركه‌وتنه‌وه‌ی ئه‌و هاوكێشه‌كان له‌ ناو‬ ‫هه‌رێم به‌ تایبه‌تی و عێراق به‌ گشتی‪،‬‬ ‫گۆڕانكاریی به‌سه‌ردا دێن‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ب��ووب �ه‌ك��ر ع�ه‌ل��ی��ی ئ�ه‌ن��دام��ی‬ ‫مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كگرتوو‪ ،‬پێی وایه‌‬

‫ڕێكه‌وتنی ستراتیژیی یه‌كێتی و پارتی ب ‌ه‬ ‫شێوه‌یه‌ك بوو‌ه كه‌ پارتی هه‌یمه‌نه‌ی‬ ‫به‌سه‌ر هه‌رێمدا زۆرتر بووه‌‬

‫پارتی له‌ هه‌وڵی پارێزگاریكردنی دۆخی‬ ‫ئێستای په‌یوه‌ندییه‌كانیه‌تی له‌گه‌ڵ‬ ‫یه‌كێتی‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی له‌ غیابی سیاسیی‬ ‫م��ام جه‌اللدا یه‌كێتی نه‌كه‌وێته‌ ژێر‬ ‫كاریگه‌ریی هێزه‌كانی ده‌وروبه‌ری‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌ كاتێكدایه‌ دواین سه‌ردانی‬ ‫مه‌سعوود بارزانی بۆ سلێامنی‪ ،‬به‌دوای‬ ‫كۆبوونه‌وه‌كه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا‬ ‫ڕێكخه‌ری گشتی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ هێرۆ ئیرباهیم ئه‌حمه‌ددا‬ ‫دێت‪ ،‬كه‌ ئ�ه‌وه‌ش پێده‌چێت ترسێكی‬ ‫الی پارتی و بارزانی دروستكردبێت‬ ‫به‌ دووركه‌وتنه‌وه‌ی تاڵه‌بانی یه‌كێتی‬ ‫بكه‌وێته‌ ژێر كاریگه‌ریی بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫گۆڕانه‌وه‌ كه‌ به‌ زیان بۆی ته‌واو ده‌بێت‪.‬‬ ‫بوونی چه‌ند باڵێكی جیاواز له‌ ناو‬ ‫یه‌كێتیدا‪ ،‬یه‌كێكی تره‌ له‌و مه‌ترسییانه‌ی‬ ‫كه‌ پارتی هه‌وڵیداوه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ی‬ ‫ڕێگه‌ چاره‌یه‌ك بۆی‪ ،‬ئه‌بووبه‌كر كاروانی‬ ‫وه‌ك چاودێرێكی سیاسیی ئاماژە‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌ك��ات پارتی الی ڕوون نییه‌ دۆخی‬ ‫داه��ات��ووی یه‌كێتی له‌ دوای نه‌مانی‬ ‫تاڵه‌بانی وه‌ك سكرتێری گشتی‪ ،‬چۆن‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬بۆیه‌ هه‌وڵ ده‌دات ئاڕاسته‌ی‬ ‫ڕووداوه‌ك��ان��ی ناو یه‌كێتی به‌ جۆرێك‬ ‫بێت له‌ گه‌ڵ به‌رژوه‌ندییه‌كانی خۆیدا‬ ‫یه‌كبگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫دارا محه‌مه‌د ئه‌مین‪ ،‬ئه‌ندامی‬ ‫سه‌ركردایه‌تی كۆمه‌ڵ‪ ،‬سه‌ردانه‌كانی‬ ‫ب��ارزان��ی ب��ۆ سلێامنی ب��ۆ پاراستنی‬ ‫هاوپه‌یامنێتیی ن��ێ��وان ه �ه‌ردوالی��ان‬ ‫وه‌س���ف ده‌ك���ات و ڕایده‌گه‌ێنێت‪:‬‬

‫پ��ارت��ی ل�ه‌ ئێستادا ك��ار ل�ه‌ سه‌ر‬ ‫ئ��ه‌وه‌ ده‌ك���ات یه‌كێتی بێهێز و‬ ‫الواز نه‌بێت‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ بتوانن‬ ‫ئه‌و هاوپه‌یامنێتییه‌ی كه‌ هه‌یانه‌‬ ‫بۆ پاراستنی به‌رژوه‌ندییه‌كانیان‬ ‫بیپارێزن‪ ،‬بۆیه‌ پارتی مه‌به‌ستیه‌تی‬ ‫یه‌كێتی به‌ به‌هێزی مبێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ ئێستادا ده‌نگۆی ئه‌وه‌ له‌‬ ‫نێوان الیه‌نه‌ سیاسییه‌كانی هه‌رێمدا‬ ‫دروستبووه‌ كه‌ هه‌ڵبژرادنی سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێم له‌ ڕێگه‌ی په‌رله‌مانه‌وه‌ بێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ پارتی به‌ بوونی ئه‌و ژماره‌‬ ‫كورسییانه‌ی ناو په‌رله‌مانی ناتوانێت‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌كانی ئێستای بپارێزیت‪،‬‬ ‫وه‌ك مه‌سعوود عه‌بدولخالق ئاماژەی‬ ‫پێدا «پارتی ترسی لە ڕێكه‌وتنی‬ ‫یه‌كێتی له‌گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆن هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونکە به‌وشێوه‌یە ده‌توانرێت‬ ‫متامنه‌ له‌ حكومه‌ته‌كه‌ی پارتی‬ ‫وه‌ربگیرێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫چاودێرانی سیاسیی هه‌رێم‬ ‫به‌ گرنگییه‌وه‌ له‌ قۆناغی دوای‬ ‫تاڵه‌بانی ده‌ڕوان���ن و پێیان وایه‌‬ ‫یه‌كێتی پێناسه‌یه‌كی نوێ له‌ دوای‬ ‫سكرتێره‌كه‌یه‌وه‌ وه‌رده‌گ��رێ��ت كه‌‬ ‫به‌ زیانی پارتی دیموكرات ته‌واو‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬له‌ سه‌ردانی پێشووشیدا‬ ‫مه‌سعوود بارزانی له‌ كۆنگره‌یه‌كی‬ ‫ڕۆژن��ام �ه‌وان��ی��دا ب�ه‌ ڕوون��ی وت��ی‪:‬‬ ‫نه‌خۆشیی م��ام ج �ه‌الل جدییه‌ و‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ه �ه‌م��ووم��ان خ��ۆم��ان بۆ‬ ‫ئه‌گه‌ره‌كان ئاماده‌ بكه‌ین‪.‬‬

‫پارتی ترسی لە ڕێكه‌وتنی یه‌كێتی له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆپۆزسیۆن هه‌یه‪ ،‬چونکە‌ به‌وشێوه‌یە ده‌توانرێت‬ ‫متمان ‌ه ل ‌ه حكومه‌ته‌كه‌ی وه‌ربگیرێته‌وه‌‬


‫‪9‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫زیاتر بۆ‬ ‫کچان و ژنان!‬ ‫ماستەرنامەیەک لەسەر مشک‬ ‫شڤان عەىل‬

‫ئ��ه‌ب��ووب��ەك��ر‬ ‫محه‌مه‌د دانیشتووى شارۆچکەى‬ ‫خورماڵە و بڕوانامه‌ی ماسته‌ری له‌‬ ‫(مشك)دا بەدەستهێناوە‪ ،‬لێکۆڵینەوەکە‬ ‫به‌ ناونیشانی (کاریگەریى پارێزى ـ‬ ‫الیسین ئەسیتایل ساىل سیلەیت ـ‬ ‫دژى الداىن کرۆمۆسۆمی و تێکچووىن‬

‫(ب���ه‌ی���ان)ی‬ ‫وت‪ :‬نابێت‬ ‫ه��ه‌م��ووم��ان‬ ‫ه��ه‌رل��ه‌ چ��اوی‬ ‫ژن و ك��چ��ان�ه‌وه‌‬ ‫له‌ مشك بڕوانین و‬ ‫ه �ه‌وڵ بده‌ین دووری‬ ‫ب��خ��ه‌ی��ن��ه‌وه‌ و ت��ۆوی��ان‬ ‫ن �ه‌ه��ێ��ڵ��ی��ن‪ ،‬چ��ون��ك �ه‌ مشك‬ ‫هاوكارییه‌كی ب��اش��ی كاره‌كانی‬ ‫م��رۆڤ ده‌ك��ات له‌ ب��واری پزیشكی‬ ‫و تاقیكاریدا‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ژماره‌ی‬ ‫كرۆمۆسۆمه‌كانی زۆر نزیكه‌ له‌‬ ‫ژم��اره‌ی كرۆمۆسۆمه‌كانی مرۆڤه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها پله‌ی گه‌رمیی له‌شی (‪)37‬‬ ‫پله‌یه‌‪ ،‬كە هه‌مان پله‌ی گه‌رمیی له‌شی‬ ‫م��رۆڤ�ه‌‪ ،‬دیسان ژم��اره‌ی جینه‌كانی‬ ‫یان بۆهێڵه‌كانی مشك هه‌مان ئه‌و‬ ‫ژم��اره‌ی �ه‌ ك�ه‌ ل�ه‌ م��رۆڤ��دا ه��ه‌ن‪ ،‬كه‌‬ ‫به‌رپرسن له‌ دروستكردنی سیفه‌ته‌كانی‬ ‫ن��اوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی م��رۆڤ‪ ،‬به‌مه‌ش‬

‫تۆو‬ ‫هاندراو‬ ‫بەهۆى کاربۆ پالتین‬ ‫لە نێرەى مشکى سپیدا) سه‌باره‌ت به‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی ئه‌و گیانداره‌ی كه‌ كچان‬ ‫و ژنان هیچ جۆره‌ نێوانێكیان له‌گه‌ڵیدا‬ ‫نییه‌ و تا به‌ڵكو شتێك ڕای خۆیان له‌سه‌ر‬ ‫مشك بگۆرن‪ ،‬كه‌مێك باسی گرنگی ئه‌و‬ ‫گیانداره‌ی بۆ كردین له‌ژیانی مرۆڤ و‬ ‫له‌ بواری لێكۆڵینه‌وه‌ی پزیشكیدا‪:‬‬ ‫ئه‌بووبه‌كر م��ه‌ال محه‌مه‌د به‌‬

‫ته‌نزی گیبودوس له‌باره‌ی گه‌لی كورد‬

‫ده‌ت��وان��رێ��ت ب��ۆ لێكۆڵینه‌وه‌ ل ‌ه‬ ‫به‌كرتیا و ك �ه‌ڕووه‌ك��ان و هه‌موو‬ ‫ئه‌و هۆكارانه‌ی كه‌ په‌یوه‌ندییان‬ ‫به‌ نه‌خۆشییه‌كانی مرۆڤه‌وه‌ هەیە‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر مشك تاقیکردنەوە بكرێت‌‪،‬‬ ‫له‌مانه‌ ه�ه‌م��وو گرنگرت ئه‌وه‌یه‌‬ ‫سوڕی ژیانی كورته‌ و لێكۆڵه‌ر له‌‬ ‫ب��وار‌ی كاركردن له‌ بۆماوه‌زانیدا‬ ‫ده‌توانێ چه‌ندین نه‌وه‌ی یه‌ك دوای‬ ‫یه‌كی ئه‌و مشكه‌ ببینێت‪ ،‬بۆیه‌ گه‌ر‬ ‫ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌سه‌ر مرۆڤ‬ ‫بكرێت‪ ،‬ڕە‌نگه‌ ڵكۆڵه‌ر خۆی مبرێت‬ ‫و ئه‌نجامه‌كه‌ وه‌رنه‌گرێته‌وه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫ئێمه‌ له‌ رووی ئه‌خالقییه‌وه‌ ناتوانین‬ ‫هه‌ندێك تاقیكردنه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫مرۆڤ ئه‌نجامیان بده‌ین‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ده‌شێت ببێته‌ مه‌ترسی له‌سه‌ر‬ ‫ژیانی ئه‌و كه‌سه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ وته‌كانی ئه‌وبوون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نازانین ژنان و كچان ڕای��ان چۆن‬ ‫ده‌بێت!‬

‫ماریش دیکتاتۆرە!‬

‫شەهێن هەڵەبجەیی‬ ‫«گیبودوس» نووسه‌رێكی ره‌خنه‌گر‬ ‫و ته‌نزنووسی نارساوی فه‌ره‌نسییه‪ ‌،‬كه‌‬ ‫له‌باره‌ی گه‌النی جیهانه‌وه‌ نووسینی‬ ‫زۆره‌‪ ،‬به‌وهۆیه‌وه‌ خوێنه‌رێكی باشی بۆ‬ ‫خۆی دزیوه‌‪ .‬گیبودوس‪ ،���رێی له‌ گه‌لی‬ ‫كوردیش كه‌وتووه‌ و چه‌ند وشه‌یه‌كیشی‬ ‫كێشاوه‌ به‌ سه‌ری كوردا‪ ،‬ده‌نووسێ‪:‬‬ ‫هاورێیه‌كی بۆسنه‌ییم هه‌یه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫هه‌ر وه‌خت ئه‌یبینم باسی بێچاره‌یی‬ ‫و سته‌مدیده‌یی گه‌له‌كه‌یم بۆ ده‌كات‬ ‫و منیش دڵ��ی ده‌ده‌م����ه‌وه‌ و پێی‬ ‫ده‌ڵێم‪ :‬سوپاسی خواوه‌ند بكه‪ ‌،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫فه‌له‌ستینی بوایه‌ی چیت ده‌كرد؟‬ ‫هاورێیه‌كی فه‌له‌ستینیشم هه‌یه‌‪،‬‬

‫كه‌‬ ‫ب�����اس�����ی‬ ‫ئ��������اواره‌ی��������ی و‬ ‫چه‌وسانه‌وه‌ی گه‌له‌كه‌یم بۆ ده‌كات‪ ،‬پێی‬ ‫ده‌ڵێم‪ :‬ئۆمێدت هه‌بێ و دڵنیگه‌ران مه‌به‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر كورد بوویتایه‌ چیت ده‌كرد؟‬ ‫هه‌روا هاورێیه‌كی كوردیشم هه‌یه‌‬ ‫كه‌ هیچ گله‌یی و سكااڵیه‌كی نییه‌‪ ،‬بۆی ‌ه من‬

‫دڵشاد ساڵح‬ ‫زۆر‬ ‫خۆشحاڵم‪ ،‬چونكە ئه‌گه‌ر گله‌یی و‬ ‫سكااڵی هه‌بوایه‌‪ ،‬ئیرت نه‌مده‌زانی‬ ‫چۆن و به‌ چی دڵی بێنمه‌وه‌ و كێ‬ ‫بدۆزمه‌وه‌ كه‌ ئاواره‌تر و په‌رێشانرت بێ‬ ‫له‌ گه‌لی كورد؟!‬

‫هه‌ر له‌ دێرزه‌مانه‌وه‌ ده‌ركه‌وتو ‌ه‬ ‫كه‌ مار زۆر به‌هێزه‌‪ ،‬كاتێك مارێك‬ ‫ده‌چێته‌ كونێكه‌وه‌ كه‌س ناتوانێت‬ ‫ده‌ریبهێنێت‪ ،‬خۆ ئه‌گه‌ر كلكیشی‬ ‫ڕابكێشیت ئ �ه‌وا ڕاسته‌وخۆ كلكی‬ ‫ده‌قرتێت و پ��اش م��اوه‌ی �ه‌ك كلكی‬

‫دێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬مار‬ ‫عاشقی ش��ی��ره‌ و‬ ‫ده‌گونجێت خۆی بئاڵێنێ له‌ گیانداره‌‬ ‫شیرده‌ره‌كان و به‌وشێوزازه‌ خۆی تێر‬ ‫‌كڕاست‬ ‫بكات‪ ،‬مار خواردن ناجوێت یه ِ‬ ‫ق��وت��ی ده‌دات‪ ،‬گ��ه‌ر خ��واردن �ه‌ك �ه‌ی‬ ‫ئێسكداربوو خۆی ده‌ئاڵێنێت له‌دارێك‬ ‫تا له‌توپه‌تی بكات‪ .‬مار وه‌كو كیسه‌ڵ‬ ‫وایه‪ ‌،‬توانای ژیانی هه‌ی ‌ه ل ‌ه وشكانی و‬ ‫ئاویشدا‪ .‬شوێنی هه‌ستیاری مار بڕگه‌ی‬ ‫ملیه‌تی‪ .‬مار توانای ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ چه‌ند‬ ‫ساڵ به‌ بێ خواردن بژی‪ ،‬به‌و مه‌رجه‌ی‬

‫ئۆكسجینی‬ ‫پێبگات‪ ،‬گه‌ر ڕۆژێك له‌ڕۆژان مارێكت‬ ‫گرت و توانیت دانه‌كانی ده‌ركه‌یت‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وا دڵنیابه‌ له‌ م��اوه‌ی (‪ )3‬ڕۆژدا‬ ‫ددانه‌كانی ده‌ڕوێنه‌وه‌‪ .‬مار گیاندارێكی‬ ‫دیكتاتۆره‌‪ ،‬له‌ هه‌ركوێ‌ بوو ئه‌و شوێنه‌‬ ‫به‌ موڵكی خۆی ده‌زان��ێ‪ ،‬ده‌بێ چی‬ ‫گیاندار هه‌بوو له‌و شـوێنه‪ ‌،‬چۆڵی‬ ‫بكەن‪.‬‬

‫بۆ هه‌ر نه‌خۆشییه‌ك‪ ،‬شه‌ربه‌تێك‬ ‫و‪ .‬نوها‬

‫وێنە‬ ‫جیهانییەکان‬ ‫ئا‪ :‬الس هه‌ورامی‬

‫ره‌نگ ‌ه م��رۆڤ ل ‌ه هیچ شتێكدا‬ ‫هێنده‌ی دروستكردن و په‌ره‌پێدانی‬ ‫چه‌ك و ته‌قه‌مه‌نی‪ ،‬دڵسۆزی و هه‌وڵی‬ ‫به‌خه‌رج نه‌دابێت‪ ،‬نه‌ك هه‌ر هه‌وڵ‬ ‫و ك��ۆش��ش‪ ،‬به‌ڵكو سه‌رمایه‌یه‌كی‬ ‫بێوێنه‌شی له‌و پێناوه‌دا خه‌رج كردووه‌‪،‬‬ ‫ك ‌ه ئه‌گه‌ر به‌كاربهێرنێن‪ ،‬چاره‌نووسی‬ ‫مرۆڤایه‌تی ده‌خه‌ن ‌ه به‌رده‌م مه‌ترسی‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ریش به‌كارنه‌هێرنێن‪ ،‬سامانێكی‬ ‫زۆر زه‌ره‌ر ده‌كات‪.‬‬ ‫یه‌كێك ل��ه‌و چه‌ك ‌ه سووكانه‬

‫كاڵشینكۆفه‌‪ ،‬ك ‌ه ئێمه‌ی كوردیش‬ ‫سااڵنێكی زۆر‌ه پێی ئاشناین و‬ ‫یاده‌وه‌ریی تاڵ و شیرینامن له‌گه‌ڵیدا‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫چ��ه‌ك��ی (‪ )47-AK‬ك��� ‌ه به‌‬ ‫كاڵشینكۆف ن��ارساوه‌‪ ،‬ساڵی ‪1941‬‬ ‫ل� ‌ه الی��ه‌ن میخائیل كاڵشینكۆفی‬ ‫رووسییه‌و ‌ه دیزاین كراوه‌‪ ،‬كاتێك له‌‬ ‫خه‌سته‌خان ‌ه كه‌وتووه‌‪ .‬ل ‌ه جه‌نگی‬ ‫دووه‌می جیهانییدا‪ ،‬چه‌كی ته‌قلیدیی‬ ‫سه‌ربازه‌كانی یه‌كێتیی سۆڤێتی پێشوو‬

‫شه‌ربه‌تی میوه‌‪ ،‬ده‌وڵه‌مه‌ندە ب ‌ه خوێ‬ ‫كانزاییه‌كانی وه‌ك��و‪ :‬كالیسیۆم‪ ،‬فسفۆڕ‪،‬‬ ‫مه‌گنیسیۆم‪ ،‬ئاسن‪ ،‬هه‌رسكردن ئاسان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی ترشی ئه‌ندامیی خاوه‌ن به‌های‬ ‫خۆراكیان به‌رزیان تێدایه‌‪.‬‬ ‫شه‌ربه‌تی لیمۆ‪:‬‬ ‫ب ‌ه سوود ‌ه بۆ منداڵ له‌كاتی گه‌شه‌كردندا‪،‬‬ ‫بۆ نه‌هێشتنی نه‌خۆشییه‌كانی سه‌رما و كۆكه‌‬ ‫ل ‌ه زستاندا‪.‬‬ ‫شه‌ربه‌تی ترێ‌‪:‬‬ ‫ژە‌هره‌كان ده‌كات ‌ه ده‌ره‌وه‌ی جه‌سته‌‪،‬‬ ‫به‌سوود ‌ه بۆ ئ ‌هوانه‌ی نه‌خۆشیی گورچیله‌‬ ‫و رۆیخۆڵ ‌ه و نه‌خۆشییه‌كانی دڵ و به‌رزیی‬ ‫فشاری خوێنیان هه‌یه‌‪ ،‬دژی له‌ناوچوونی‬

‫خانه‌كانی جگه‌ره‌‪ ،‬كاریگه‌ریی باشی هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر س��وڕی خوێن و ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌‬ ‫كه‌مێك تایان هه‌یه‌‪ ،‬ئامۆژگاری ده‌كرێن به‌‬ ‫خواردنه‌وه‌ی‪.‬‬ ‫شه‌ربه‌تی شلیك‪:‬‬ ‫ن��ه‌رم��ك��ه‌ره‌وه‌ی��ه‌‪ ،‬گ��ه‌ر ل � ‌ه ق��وڕگ��دا‬ ‫غه‌رغه‌ره‌ی پێبكرێت‪ ،‬سوودی زۆر ده‌بێت‬ ‫دژی هه‌وكردن‪ ،‬ده‌وڵه‌مه‌ند ‌ه ب ‌ه ڤیتامین (‪،)c‬‬ ‫به‌سوود ‌ه بۆ تازه‌پێگه‌یشتووان‪ ،‬ئامۆژگاریی‬ ‫ئ ‌هوان ‌ه ده‌كرێت ك ‌ه یاریی ‌ه قورسه‌كان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫بیخۆنه‌وه‌‪.‬‬ ‫شه‌ربه‌تی ئه‌ناناس‪:‬‬ ‫بۆ ئ � ‌هوان �ه‌ی كه‌مخوێنییان هه‌ی ‌ه و‬ ‫ناڕە‌حه‌ت هه‌رس ده‌كه‌ن‪ .‬هه‌روه‌ها توانای‬

‫ب��ووه‌‪ ،‬بۆ یه‌كه‌مین ج��ار ل ‌ه ساڵی‬ ‫‪ 1947‬ل ‌ه الی�ه‌ن سوپای رووسیاوه‌‬ ‫به‌كارهێرناوه‌‪ ،‬ل ‌ه باڵوترین چه‌كه‌كانی‬ ‫جیهان ‌ه و النیكه‌م ل ‌ه ‪14‬‬ ‫واڵت به‌رهه‌م ده‌هێرنێت‪،‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ك ل� ‌ه ‪ 82‬واڵتیشدا‬ ‫وه‌ك���و چ�ه‌ك��ی س �ه‌رب��ازه‌ك��ان‬ ‫به‌كارده‌هێرنێت‪.‬‬ ‫تایبه‌مته‌ندیی كاڵشینكۆف‬ ‫له‌وه‌دای ‌ه ك ‌ه به‌كارهێنانی ئاسانه‌‬ ‫ب ‌ه ب ‌هراورد ب ‌ه جۆره‌كانی تری چه‌ك‪،‬‬

‫نرخێكی ه �ه‌رزان��ی‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬

‫هه‌ی ‌ه چه‌ورییه‌كان بتوێنێته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و ‌ه‬ ‫س���وودی هه‌ی ‌ه ب��ۆ ئ � ‌هوان �ه‌ی تووشی‬ ‫قه‌ڵه‌وی بوون‪.‬‬ ‫شه‌ربه‌تی پرته‌قاڵ‪:‬‬ ‫ب����ۆ گ����ه‌ش����ه‌ی م����ن����دااڵن و‬ ‫ت��ازه‌پ��ێ��گ �ه‌ی��ش��ت��ووان‪ ،‬ب���ه‌س���وود ‌ه بۆ‬ ‫چاكبوونه‌و ‌ه ل ‌ه نه‌خۆشیی ئه‌نفلۆنزا یان تا‪.‬‬ ‫شه‌ربه‌تی گێالس‪:‬‬ ‫زۆر ده‌وڵ��ه‌م��ه‌ن��د ‌ه ب � ‌ه توخمه‌‬ ‫كانزاییه‌كان و به‌هێزكه‌ری جومگه‌كانی‬ ‫جه‌سته‌یه‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ك بۆ م��اوه‌ی دوو‬ ‫رۆژ ی��ان زیاتر بخورێته‌وه‌‪ ،‬ك��رداری‬ ‫ده‌رهاویشتنی ژە‌هر و پاشاموه‌كان له‌‬ ‫جه‌سته‌‪ ،‬ئاسان ده‌كات‪.‬‬


‫‪8‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫ژماره‌ ‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫وه‌رزش ل ‌ه خورماتوو پشتگوێ خراوه‌‬ ‫هاوكار كه‌ریم حسێن‬ ‫نه‌كراوه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم به‌ كه‌می ك �راوه‌ كه‌ ب ‌ه‬ ‫قه‌ناعه‌تی من هیچ خزمه‌تێك به‌ وه‌رزش‬ ‫به‌ ت �ه‌واوه‌ت��ی ناگه‌یه‌نێت»‪ ،‬ئ�ه‌و وتی‬ ‫«گۆڕە‌پانێك له‌ ته‌نیشت گۆڕستانه‌كه‌ی‬ ‫گه‌ڕه‌كی رزگارییه‌وه‌ دروستكرا كه‌ ئێواران‬ ‫تیپه‌كان بۆ یاریكردن ڕوویان تێده‌كرد‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌به‌ر چه‌ند هۆیه‌ك گۆڕە‌پانه‌كه‌‬ ‫تێكدرا و ئ�ه‌رزه‌ك�ه‌ی بۆ دروستكردنی‬ ‫نه‌خۆشخانه‌یه‌ك ته‌رخانكرا‪ ،‬كه‌ ئێستا ئه‌و‬ ‫تیپانه‌ سه‌رگه‌ردانن‪ ،‬نازانن بۆ یاریكردن‬ ‫ڕوو له‌ كوێ‌ بكه‌ن»‪.‬‬

‫به‌ختیار جومعه‌‬

‫له‌ ڕاپۆرتێكی مه‌یدانیدا كه‌ به‌یان‬ ‫له‌ پرسی وه‌رزش��دا وه‌كو پرسێكی گرنك‬ ‫و به‌رچاوو پێی هه‌ستا‪ ،‬ده‌رك��ه‌وت كه‌‬ ‫ئاستی وه‌رزش له‌ شاره‌ك ‌ه ڕۆژ ل ‌ه دوای‬ ‫ڕۆژ ل ‌ه دابه‌زیندایه‌‪ ،‬به‌ هۆی پشتگوێ‌‬ ‫خستنییه‌وه‪ ‌،‬ك ‌ه زۆر به‌ كه‌می باسی‬ ‫ده‌كرێت و گرنگیی پێده‌درێت له‌ چاو‬ ‫سااڵنی پێشوو‪ ،‬كه‌ ئه‌مه‌ش وه‌های كردووه‌‬ ‫ڕۆژ له‌ دوای ڕۆژ ئاستی وه‌رزش به‌ره‌و‬ ‫دواوه‌ ب��ڕوات‪ ،‬یاریزانانیش ئه‌م هۆكاره‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێننه‌وه‌ كه‌ به‌ باشی بایه‌خ‬ ‫به‌ وه‌رزش له‌ شاری خورماتوو نادرێت و‬ ‫كه‌سێكیش نییه‌ ئه‌و كێشه‌ و گرفتانه‌ی‬ ‫كه‌ وه‌رزشوانان هه‌یانه‪ ‌،‬بۆیانی چاره‌سه‌ر‬ ‫بكات و له‌ خه‌میان بكۆڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫پ��ێ��ش��ڕە‌و ح��ه‌س��ه‌ن‪ ،‬ی���اری���زان و‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاری تیپی برایه‌تی‪ ،‬ئاماژە‌ی به‌وه‬ ‫‌دا كه‌ ته‌نها وه‌رزشه‌ ل ‌ه خورماتوو كه‌س‬ ‫باسی ناكات و بایه‌خی پێنادات‪ ،‬پێشڕە‌و‬ ‫وىت «ئه‌وه‌تا به‌ چ��اوی خۆتان ده‌بینن‬ ‫كه‌ وه‌رزش له‌ شاره‌كه‌دا ب ‌ه قۆناغێكدا‬ ‫تێده‌په‌ڕێت‪ ،‬كه‌سێك نییه‌ به‌ جدی خه‌می‬ ‫وه‌رزش و وه‌رزشوانان بخوات‪ ،‬ناڵێم شت‬

‫محه‌مه‌د به‌رزان‬

‫ڕاپۆرتی عومه‌ر ئاواره‌‬

‫هه‌روه‌ها یاریزان هاوكار كه‌ریم‬ ‫حسێن له‌ باره‌ی نه‌بوونی خزمه‌تكردنی‬ ‫پێویست بە وه‌رزشوانانی شاری خورماتوو‬ ‫وتی «به‌راستی تیپه‌كان هاوكاریی ته‌واو‬ ‫ناكرێن و گۆڕە‌پانی باش نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫یارییه‌كانی تێدا بكرێت ئه‌وه‌شی كه‌‬ ‫ده‌كرێت بۆ وه‌رزش و وه‌رزشوانان‪ ،‬له‌‬ ‫ئاستی پێویستدا نییه‌»‪.‬‬ ‫یاریزان محەمەد به‌رزان‪ ،‬كه‌ ئه‌ویش‬ ‫ماوه‌ی چه‌ند ساڵێكه‌ وه‌كو یاریزانێكی‬ ‫تۆپی پێی یاری ده‌كات‪ ،‬له‌ باره‌ی كێشه‌ و‬

‫گرفته‌كانی وه‌رزشه‌وه‌ له‌ شاری خورماتوو‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت «ئ���ه‌وه‌ی كه‌ ئێستا باسی به‌‬ ‫كه‌م ده‌كرێت و به‌ كه‌مییش بایه‌خی‬ ‫پێده‌درێت‪ ،‬وه‌رزشه‌‪ .‬هه‌موو واڵتێك به‌‬ ‫وه‌رزشه‌وه‌ جوانه‌‪ ،‬وه‌رزشیش بۆ هه‌موو‬ ‫كه‌سێكه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌م شاره‌ی ئێمه‌دا ته‌نها‬ ‫وه‌رزش��ه‌ پشتگوێ‌ خ��راوه‌‪ ،‬تاكو ئێستا‬ ‫له‌ خورماتوو یاریگایه‌كی باش نییه‌‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌ت له‌ گه‌ڕە‌كه‌ كوردییه‌كاندا‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی یاریزانه‌كان یاری له‌سه‌ر بكه‌ن و‬ ‫خولی له‌سه‌ر بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬خۆزگه‌ یاریگاییه‌ك‬

‫هه‌بووایه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئێمه‌ش مبانتوانییایه‌‬ ‫خول بكه‌ینه‌وه‌ و یاریی له‌سه‌ر بكه‌ین»‪.‬‬ ‫ئه‌و ئاماژە‌ی ب�ه‌وه ‌دا كه‌ بەهۆى‬ ‫نه‌بوونی یاریگاوە ده‌بێت یه‌ك هه‌فته‌‬ ‫چاوه‌ڕوان بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ل ‌ه یاریگاكه‌ی‬ ‫یانه‌ی هاوكاریی خورماتوو سه‌ره‌یان‬ ‫به‌ربكه‌وێت‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی یارییه‌ك ئه‌نجام‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫دواتر یاریزان به‌ختیار جومعه‌یش‬ ‫وه‌ك��و یاریزانه‌كانی ه��اوڕی��ی‪ ،‬گله‌یی‬ ‫و گازەنده‌یه‌كی زۆری به‌رامبه‌ر به‌و‬

‫پشتگوێخستنه‌ی وه‌رزش و وه‌رزشوانان‬ ‫هه‌بوو كه‌ له‌ ئێستادا ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ئاماژە‌ی به‌وه‌ دا كه‌ ئه‌وان وه‌كو پێویست‬ ‫هاوكاری ناكرێن و زۆر جار له‌ بیر ده‌كرێن‪،‬‬ ‫به‌ختیار وتی «منیش وه‌كو هاوڕێكانم‬ ‫ده‌ڵێم كه‌سێك نییه‌ به‌ڕاستی خه‌می‬ ‫وه‌رزش و وه‌رزشوانان بخوات له‌ شاره‌كه‌‪،‬‬ ‫بۆ منوون ‌ه خولێك ده‌كرێته‌وه‌ و دواتر‬ ‫ئاژاوه‌ی تێدا ئه‌نجامده‌درێت و به‌ هۆی‬ ‫ئه‌و ئاژاوه‌یه‌وه‌ ئه‌نجام نادرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫كه‌سێك به‌ راستی خه‌می ئه‌وه‌ بخوات و‬ ‫به ‌ته‌واوه‌تی پشتگیری و هاوكاری بكات‪،‬‬ ‫ئه‌وا من به‌ دڵنییایه‌وه‌ ده‌ڵێم هه‌ر خولێك‬ ‫بكرێته‌وه‌ به‌ سه‌ركه‌وتووی كۆتایی دێت»‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و ئ��ام��اژە‌ی ب��ه‌وه ‌دا كه‌ ته‌نها‬ ‫تیپه‌ كوردییه‌كانی ش��اری خورماتووه‌‬ ‫پشتگوێ‌ ده‌خرێن و هاوكاری ناكرێن‪،‬‬ ‫ئه‌گینا تیپه‌كانی دیكه‌ به‌ تایبه‌ت تیپه‌‬ ‫توركامنییه‌كان‪ ،‬لە الی��ه‌ن خۆیانه‌وه‌‬ ‫هاوكاری ده‌كرێن و پشتگیریی ته‌واویش‬ ‫ده‌ك���رێ���ت‪ ،‬ئ���ه‌و داوای ل��ه‌ الی�ه‌ن��ی‬ ‫په‌یوه‌ندیدار كرد كه‌ وه‌رزش له‌ كه‌ناری‬ ‫ئاوابوون رزگار بكه‌ن و هاوكاریی وه‌رزش‬ ‫و وه‌رزشوانی شاره‌كه‌ بكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌وانیش بتوانن په‌ره‌ به‌و چاالكییه‌ گرنگه‌‬ ‫بده‌ن و لێی دوورنه‌كه‌ونه‌وه‌‪.‬‬

‫هه‌ڵبژاردنه‌كانی فیفا ل ‌ه نێوان راستی و واقیعدا‬ ‫شیفاء موراد‬ ‫له‌و كاته‌وه‌ی ه �ه‌ردوو خه‌اڵتی‬ ‫تۆپی ئاڵـونیی فرانس فتبۆڵ و باشرتین‬ ‫یاریزانی جیهانیی فیفا یه‌كخراوه‪‌،‬‬ ‫یاساكان بۆ پااڵوتن و ده‌نگدان به‌‬ ‫روونی نه‌ماون‪.‬‬ ‫پێشرت پااڵوتن و ده‌نگدان بۆ تۆپی‬ ‫ئاڵتونی پێوه‌ر ده‌كرا به‌ نازناوه‌كان و‬ ‫ژماره‌ی ئەو نازناوانەى کە ئه‌و یاریزانه‌‬ ‫به‌ده‌ستی ده‌هێنان به‌ شێوه‌یه‌كی‬ ‫گشتی‪ ،‬ده‌ن��گ��دان�ه‌ك�ه‌ی��ش ل �ه‌ ڕێی‬ ‫رۆژنامه‌نووسانی تایبه‌ت به‌و یارییه‌وه‌‬ ‫بوو له‌ جیهاندا‪.‬‬ ‫ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنی باشرتین‬ ‫یاریزانیش له‌الیه‌ن فیفاوه‌ نزیك بوو‬ ‫له‌ هه‌مان شێواز له‌ ڕێ��ی باشرتین‬ ‫راهێنه‌ران و كابتنی یانه‌كانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی جێی سه‌رنجه‌ ل ‌ه كاره‌كه‌دا‬ ‫له‌ واده‌ی ده‌ستپێكردنی ه��ه‌ردوو‬ ‫خه‌اڵته‌كه‌ تا رێكخستنی هه‌ردووكیان له‌‬ ‫ساڵی ‪ 2010‬و ناونانی به‌ خه‌اڵتی تۆپی‬ ‫ئاڵتونی بۆ باشرتین یاریزانی جیهان ‪،‬‬ ‫واتا تا ‪ 2009‬هه‌مه‌ جۆرى‌ هه‌بوو لە‬ ‫پااڵوتن و هه‌ڵبژاردنی یاریزاناندا به‌‬ ‫شێوەیه‌كی ب��ه‌رده‌وام‪ ،‬چی له‌ رووی‬ ‫ره‌گه‌زنامه‌ی یاریزان یان ره‌گه‌زنامه‌ی‬

‫یانه‌كه‌یه‌وه‌ كه‌ یاریی بۆ ده‌كرد‪ ،‬به‌رده‌وام‬ ‫نوێنه‌ری ئیتاڵیی و ئینگلیزیه‌كان ناویان له‌‬ ‫ناو سێ یاریزانه‌كه‌ی كۆتاییدا هه‌بوو‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫وه‌ك خه‌اڵتی باشرتینی فیفا‪ ،‬له‌ باره‌ی تۆپی‬ ‫ئاڵتونیشه‌وه‌ كۆنرۆڵكردنێكی گشتیی ئیتاڵی‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬هه‌مه‌جۆریشی هه‌بوو له‌ رووی‬

‫جیهان چاوه‌ڕوانی یارییه‌كه‌مان ده‌كات‬

‫جۆزێ مۆرینۆ راهێنه‌ری یانه‌ی ریاڵ مه‌درید دوای ئه‌وه‌ی له‌م‬ ‫هه‌فته‌یه‌دا ئاماده‌ی بینینی یاریی كالسیكۆی نێوان مانچسته‌ر یونایتد‬ ‫و لیڤه‌رپوڵ بوو له‌ خولی ئینگلیزیدا‪ ،‬پاش یارییه‌كه‌ بۆ رۆژنامه‌ی سه‌نی‬ ‫ئینگلیزی وتی «هه‌موو جیهان به‌ تاسه‌وه‌ چاوه‌ڕوانی یارییه‌كه‌ی ئێمه‌‬ ‫و یانه‌ی مانچسته‌ر یونایتد ده‌كات له‌ قۆناغی ‪16‬ی یانه‌پاڵه‌وانه‌كاندا‪،‬‬ ‫عه‌یبه‌یه‌ ئه‌و یارییه‌ له‌ كۆتاییدا به‌ڕێوه‌ نه‌چێت»‪.‬‬ ‫راهێنه‌ری یانه‌ی شاهانه‌ وتیشی «ئێمه‌ بڕوامان وای�ه‌ له‌وان‬ ‫ده‌به‌ینه‌وه‌ و ئه‌وانیش هه‌مان هه‌ستیان هه‌یه‌‪ ،‬له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی به‌ باشی‬ ‫خۆمانی بۆ ئاماده‌ ده‌كه‌ین»‪.‬‬

‫پاڵێوراوانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی له‌ ساڵی ‪ 2010‬دا رووی��دا‬ ‫گۆرانێكی ریشه‌یی بوو له‌ چۆنێتی پااڵوتن و‬ ‫هه‌ڵبژاردنی باشرتین یاریزان‪ ،‬هه‌روه‌ك چۆن‬ ‫ئیسپانیا له‌و دوو ساڵه‌دا بااڵده‌ستیی به‌سه‌ر‬ ‫تۆپی پێدا سه‌پاندووه‌‪ ،‬هه‌ر به‌و شێوه‌یش‬

‫ده‌ستی به‌سه‌ر ئه‌و خه‌اڵته‌دا گرتووه‌‪.‬‬ ‫لیۆنێل میسی پادشای ئه‌م خه‌اڵته‌ی ‌ه‬ ‫به‌ بێ رك��اب �ه‌ر‪ ،‬یانه‌ ئیسپانییه‌كانیش‬ ‫بااڵده‌سنت به‌سه‌ریدا به‌ ته‌واوی‪ ،‬له‌ كاتێكدا‬ ‫ب ‌ه پێی پێوه‌ره‌كانی فیفا بۆ خه‌اڵته‌كه‌ له‌‬ ‫ساڵی ‪2010‬دا‪ ،‬ویسلی شنایده‌رى یاریزانی‬

‫نرخه‌كه‌ی بێل به‌رز ده‌كرێته‌وه‌‬ ‫یانه‌ی تۆتنهامی ئینگلیزیی نرخی گاریس بێڵی یاریزانی چه‌پی‬ ‫یانه‌كه‌ی به‌رز كرده‌وه‌ بۆ ‪ 55‬ملیۆن یۆرۆ بۆ ئه‌و یانانه‌ی كه‌ ده‌یانه‌وێت‬ ‫بۆندی له‌گه‌ڵ ئه‌نجام بده‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌یش به‌ پێی هه‌واڵێك ك ‌ه رۆژنامه‌ی‬ ‫سه‌نده‌ی ئێكس پرێسی ئینگلیزیی باڵوی كردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆژنامه‌یه‌ له‌ راپۆرتێكدا باڵوی كردۆته‌وه‌ كه‌ یانه‌ی تۆتنهام له‌‬ ‫پێناو به‌ده‌ستهێنانی مادده‌یه‌كی زیاتر بڕیاریداوه‌ نرخی ئه‌و یاریزانه‌ به‌رز‬ ‫بكاته‌وه‌ له‌ كاتێكدا پێشرت ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌بوو ب ‌ه بڕی ‪ 35‬ملیۆن یۆرۆ‬ ‫ده‌ستبه‌رداری بێت‪ .‬هاوینی رابردوو به‌رشه‌لۆنه‌وه‌ هه‌وڵی به‌ده‌ستهێنانی‬ ‫درا به‌اڵم ئاماده‌ نه‌بوو ‪ 25‬ملیۆن یۆری زیاتر پێبدات‪ ،‬ل ‌ه ئێستایشدا ریاڵ‬ ‫مه‌درید له‌ هه‌موو یانه‌كان زیاتر گرنگی پێدەدات‪.‬‬

‫ئینته‌ر میالن پاڵێوراوی سه‌ره‌كی بوو بۆ‬ ‫به‌ده‌ستهێنانی‪ ،‬له‌و وه‌رزه‌دا شنایده‌ر‬ ‫هه‌موو نازناوه‌كانی له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌ی‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‪ ،‬ه��اوك��ات سه‌ركردایه‌تیی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كه‌ی ك��رد بۆ یاریی كۆتایی‬ ‫جامی جیهانی‪ ،‬له‌ كاتێكدا میسی له‌و‬ ‫خه‌اڵتانه‌ هیچیانی به‌ده‌ست نه‌هێنا جگه‌‬ ‫له‌ لیگای ئیسپانی نه‌بێت له‌گه‌ڵ تیپه‌كه‌ی‪،‬‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كه‌یشی هه‌رزوو له‌ مۆندیالدا‬ ‫كرایه‌ ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ه �ه‌رچ �ه‌ن��ده‌ ن��اروون��ی ه �ه‌ی �ه‌ له‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن و دیاریكردنی باشرتینی جیهان‪،‬‬ ‫به‌اڵم میسی به‌شێك نییه‌ له‌و بابه‌ته‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ی ئه‌و تاكه‌ یاریزانی بااڵده‌سته‌ به‌سه‌ر‬ ‫تۆپی پێدا‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك گومان هه‌یه‌ له‌‬ ‫شێوه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا چه‌ندین‬ ‫یاریزانی تر هه‌یه‌ شایه‌نی ئ �ه‌وه‌ن ببنه‌‬ ‫باشرتین‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی زیاتر جێی كێشه‌ و قسه‌‬ ‫له‌سه‌ر كردن ‌ه‪ ‌،‬دیاریی كردنی باشرتین‬ ‫پێكهاته‌ی ساڵه‌ ل �ه‌الی �ه‌ن فیفاوه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫سه‌رجه‌میان له‌ یانه‌ ئیسپانییه‌كاندا بوون!‬ ‫به‌كه‌م گرتنی ئه‌و یاریزانانه‌ نییه‌ كه‌ ناویان‬ ‫له‌ پێكهاته‌كه‌دا هه‌یه‪ ‌،‬به‌اڵم یاریزانی تر‬ ‫هه‌بوو كه‌ زیاتر شیاو بوون النی كه‌م له‌و‬ ‫پێكهاته‌دا ناویان هه‌بوایه‌‪ ،‬چ به‌ پێی ئه‌و‬ ‫ژماره‌ و نازناوانه‌بێت كه‌ له‌گه‌ڵ یانه‌كانیان‬ ‫یاخود هه‌ڵبژارده‌كانیان به‌ده‌ستیان هێناوه‌‪،‬‬

‫ی��ان به‌ لێهاتووی خۆیان بێت كه‌‬ ‫هه‌یانه‌‪.‬‬ ‫بێگومان نارساویی خولی ئیسپانی‬ ‫به‌سه‌ر ئه‌وانی تردا كاریگه‌رییه‌كی‬ ‫زۆری هه‌بووه‌ له‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنه‌كه‌‪،‬‬ ‫دیاره‌ ئه‌وانه‌ی ده‌نگیان داو ‌ه زۆریان‬ ‫جگه‌ له‌ خولی ئیسپانی هیچ خولێكی‬ ‫ت��ر نابینن‪ ،‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ن��ا چ��ۆن ئ �ه‌وه‌‬ ‫روونده‌كرێته‌وه‌ یاریزانی وه‌ك پیكی‬ ‫و دانیال ئه‌لڤێس هه‌ڵبژێدرێن به‌سه‌ر‬ ‫تیاگۆ سێلڤا و فلیپ المدا‪ ،‬كه‌ چ له‌‬ ‫رووی ن��رخ و ئه‌نجامیشەوە بێت‪،‬‬ ‫لەپێشرتن‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ چیرۆكه‌كه‌ بوو كۆتایی هات‬ ‫و رۆیشت‪ ،‬تێیدا ئیسپانیا سه‌ركه‌وتنێكی‬ ‫گ��ه‌وره‌ی به‌ده‌ست هێنا‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌‬ ‫شیاویش نه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم پێده‌چێت فیفا‬ ‫زیاتر بۆ وه‌رزێكی تر ئاگاداربێت‪ ،‬ئه‌م‬ ‫قسانه‌ی له‌م دواییانه‌دا رویدا‪ ،‬پێده‌چێت‬ ‫پێویست به‌ هه‌ندێك ته‌نسیق بكات له‌‬ ‫نێوان واقیعی هه‌ڵبژاردن و پااڵوتن و‬ ‫راستیی یاریكردن هه‌بێت‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫پێویسته‌ ده‌رك ب�ه‌وه‌ بكات تا زیاتر‬ ‫متامنه‌ی هه‌بێت له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانیدا‪،‬‬ ‫هه‌تا وای لێنه‌یه‌ت ه��ه‌روه‌ك چۆن‬ ‫به‌عزێك كه‌س ده‌ڵێن‪ :‬بۆ گه‌یشنت به‌‬ ‫باشرتین پێكهاته‌ی منوونه‌یی پێویستت‬ ‫به‌ پاسپۆرتێكی ئیسپانییه‌‪.‬‬

‫به‌سه‌ر‌ه دوای سێ مانگی تر ئاماده‌یه‌‬ ‫عه‌بدولخالق مه‌سعود جێگری سه‌رۆكی یه‌كێتی تۆپی پێی‬ ‫عیراقی سوپاسی بڕیاری سه‌رۆكه‌كانی یه‌كێتی كه‌نداوی كرد كه‌‬ ‫پشتگیریان ده‌ربڕی بۆ به‌ڕێوه‌ چوونی جامی كه‌نداوی ‪22‬ی داهاتوو‬ ‫ل ‌ه ساڵی ‪ 2015‬له‌ شاری به‌رسه‌‪ ،‬وتیشی به‌رسه‌ دوای سێ مانگی تر‬ ‫له‌ ئاماده‌باشیدایه‪.‬‬ ‫مه‌سعود وتی «ب �ه‌رس ‌ه خاوه‌نی دوو یاریگای گه‌وره‌یه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫یه‌كه‌میان یاریگای ناوچه‌ی وه‌رزشییه‌ كه‌ ‪ 60‬هه‌زار هانده‌ر ده‌گرێت‪،‬‬ ‫دووه‌میش یاریگای مینایه‌ ك ‪ 30‬هه‌زار هانده‌ر ده‌گرێت‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫كۆشیكیش ئاماده‌ن بۆ میوانداری كردنی سه‌رۆكه‌كان له‌گه‌ڵ چه‌ندین‬ ‫میوانخانه‌ی گه‌وره‌ كه‌ سه‌رجه‌م تیپه‌كان له‌ خۆبگرێت»‪.‬‬


‫‪12‬‬ ‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫کێ سێ چاالکوانەکانی پەکەکەی کوشت؟‬ ‫‌ئیسالمییه‌كانی‬ ‫كوردستان ڕێككه‌وتن‬ ‫ك ‌ه ڕێككنه‌كه‌ون!‬ ‫مه‌سعود عه‌بدولخالق‬ ‫ب ‌ه پێی تێكڕای سه‌رچاوه‌كانی‬ ‫هه‌واڵ ل ‌ه هه‌موو الیه‌ن ‌ه ئیسالمییه‌كان‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت ك ‌ه ئه‌و ته‌قه‌الیانه‌ی‬ ‫ئیسالمیه‌كان ئه‌ڵق ‌ه ب ‌ه ئه‌ڵق ‌ه ل ‌ه ئامانجه‌‬ ‫گه‌وره‌كان بۆ بچوكه‌كان‪ ،‬ل ‌ه یه‌كگرتن بۆ‬ ‫به‌ره‌یه‌ك‪ ،‬یه‌كلیستی‪ ،‬یه‌كفڕاكسیۆنی‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت بۆ دروستكردنی ماڵێكی‬ ‫ئیسالمی ل ‌ه كوردستان‪ ،‬هه‌مووی‬ ‫شكستی هێنا‪ ،‬كه‌چی زۆر ب ‌ه ئاسانی‬ ‫له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌كانی تر ده‌گونحێن‪،‬‬ ‫كۆی سه‌ردان و هاریكاریان له‌گه‌ڵ‬ ‫حزب ‌ه ده‌سه‌اڵت و الئیكه‌كان زۆر‬ ‫زیاتر‌ه له‌گه‌ڵ یه‌كرت‪ ،‬ته‌نانه‌ت ب ‌ه پێی‬ ‫دروشمی خۆیان «ب ‌ه چاك وتن چاك‬ ‫و ب ‌ه خراپ وتن خراپ» بۆ ده‌سه‌اڵت‬ ‫به‌كارده‌هێنن‪ ،‬به‌اڵم تا ئیستا بۆ یه‌كرتی‬ ‫به‌كارناهێنن‪ ،‬كه‌سامن گوێامن له‌‬ ‫الیه‌كیان نه‌بوو ‌ه به‌كاری الیه‌كه‌ی تر‬ ‫بڵێت «ئه‌و ‌ه باش بوو»‪ ،‬ئه‌وه‌ش یه‌كێك‬ ‫ل ‌ه هۆكار ‌ه بنچینه‌ییه‌كانی دواكه‌وتنی‬ ‫ئیسالمیه‌كان ‌ه ل ‌ه كوردستان‪ ،‬ل ‌ه دوای‪20‬‬ ‫سال ل ‌ه خه‌باتیان زیاتر دواكه‌وتوون‪،‬‬ ‫هیچ ئاسۆیه‌كی گه‌شیش ب ‌ه دی‬ ‫ناكرێت ب ‌ه پێی ئه‌و فۆرم و نه‌هجه‌‪.‬‬ ‫له‌كاتێكدا ل ‌ه ده‌وروبه‌ر ئیسالمیه‌كان‬ ‫ب ‌ه دیموكراسیان ‌ه ل ‌ه هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫زۆر چوون ‌ه پێش‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه جموجۆڵی‬ ‫سیاسیانه‌ی ئیسالمییه‌كانی كوردستان‬ ‫زۆر ب ‌ه ڕوونی ده‌رده‌كه‌وێت ئه‌وان‬ ‫زیاتر ب ‌ه ئه‌زمونی عه‌ملانی كوردستان‬ ‫سه‌رسامن‪ ،‬ل ‌ه جیاتی ئه‌وه‌ی عه‌ملانی‬ ‫كوردستان به‌ره‌به‌ر ‌ه السایی ئیسالمی‬ ‫بكاته‌وه‌‪ ،‬كه‌چی ده‌بینین ئیسالمیه‌كان‬ ‫كاڵ ده‌بنه‌و ‌ه به‌ره‌و دنیایی و‬ ‫خۆشگوز ‌هرانی و گه‌نده‌ڵی ‌ه عه‌ملانیه‌كان‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر لیستێكی ب ‌هراورد ل ‌ه نێوان‬ ‫بۆچون و پابه‌ندیه‌كانی رابردوی‬ ‫ئیسالمیی كوردستان له‌گه‌ڵ ئیستا بكه‌ی‬ ‫هه‌ر ته‌واو نابێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ڕاو پابه‌ندی‬ ‫ئیسالمییه‌كانی ئیستا ب ‌ه قه‌پانی‬ ‫نه‌وه‌ده‌كانی خۆیان هه‌ڵسه‌نگێنین‬ ‫ڕه‌نگ ‌ه یه‌ك ڕسته‌ی ل ‌ێ ده‌رنه‌چێت‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ئاماژ ‌ه به‌و دۆخان ‌ه ده‌كه‌ین كه‌‬ ‫هه‌ر ده‌زگا‌و حزبێكی تێدا بێت به‌‬ ‫شكستخواردوو ل ‌ه قه‌ڵه‌م ده‌درێت‪:‬‬ ‫‪ -1‬دوێن ‌ێ و ئه‌مڕۆی وه‌ك یه‌ك‬ ‫بێت یان خراپرت بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌‬ ‫ب ‌هراوورد بكه‌ین ده‌بینین تا ساڵی‬ ‫‪ 1999‬ئیسالمیی كوردستان ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫ئه‌مریكاو ‌ه ب ‌ه یه‌ك ‌ێ ل ‌ه حه‌وت الیه‌نه‌‬ ‫كاریگه‌ره‌كانی عێراق پۆلێن كرابوو‪،‬‬ ‫ئیستاش هه‌روا ل ‌ه كورتی ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫‪ -2‬ل ‌ه هیچ هاوكێشه‌یه‌كی كارای‬ ‫ناوخۆیی و هه‌رێامیه‌تی جیهانی‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆ‪.‬‬ ‫‪ -3‬ل ‌ه دۆخ ‌ه جیاجیاكاندا گۆڕانی پێ‌‬ ‫نه‌كرێت‪.‬‬ ‫‪ -4‬هه‌موو دۆخ و ئه‌زموونه‌كانی‬ ‫شكستی هێنابێت‪ ،‬وات ‌ه ب ‌ه ئه‌زموونی‬ ‫جیهادی ئاسایی‪ ،‬ئه‌زموونی جیهادی‬ ‫توند‪ ،‬ب ‌ه نه‌رمی و نیمچه‌نه‌رمی‪ ،‬له‌‬ ‫هه‌موو بارێك هه‌ر ل ‌ه دواو ‌ه بێت‪.‬‬ ‫‪ -5‬ئه‌گه‌ری ده‌ربازبوونی ل ‌ه ئاسۆ‬ ‫دیارنه‌بێت‪ ،‬ئیمكانیه‌تی گه‌ش ‌ه و گۆڕانی‬ ‫په‌كی كه‌وتبێت‪.‬‬ ‫‪ -6‬به‌دیل نه‌بێت بۆ دۆخ ‌ه خراپه‌كانی‬ ‫ب ‌هرامبه‌ری‪ ،‬ب ‌ه الی كه‌می هه‌ندێك له‌‬ ‫بیرمه‌ندانیان گه‌یشتبن ‌ه ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی‬ ‫ك ‌ه نه‌بوون و بوونی وه‌ك یه‌كه‌‪.‬‬ ‫‪ -7‬زۆربه‌ی ئه‌وانه‌ی ده‌چن ‌ه نێو‬ ‫حكومه‌ت ب ‌ه نوێن ‌هرایه‌تی الیه‌نه‌‬ ‫ئیسالمیه‌كان له‌و تاقیكردنه‌وه‌یه‌‬

‫محەمەد هەریری‬ ‫کوشتنی ئەو سێ چاالکوانەی پ‪ .‬ک‪.‬‬ ‫ک تەنها تاوانێکی کوشنت نییە‪ ،‬بەڵکو بۆتە‬ ‫مەتەڵێکی سیاسەتی نێودەوڵەتی‪ ،‬هەر‬ ‫لە یەکەم ساتی باڵوبوونەوەی هەواڵی‬ ‫کوشتنی ئەو سێ کەسایەتیەی پ‪ .‬ک‪.‬‬ ‫ک‪ ،‬هێشتا کەس نەگەیشتۆتە بڕیاری‬ ‫کۆتایی لە دیاریکردنی بکوژەکان‪ ،‬لەبەر‬ ‫تێکەڵوپێکەڵی و زۆری ئەو یاریکەرانەی‬ ‫لە گۆڕپانی ک��وردی و ناوچەکە یاری‬ ‫دەک���ەن‪ ،‬راس��ت��ە کەسانێك ل��ە زۆر لە‬ ‫واڵت��ان ڕژان��ە س��ەر شەقامەکان‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەتا ئەو خۆپیشاندانانەش جۆرێك لە‬ ‫دوودڵی و دڵنیانەبوونی پێوە دیار بوو‪،‬‬ ‫دروشمەکانیشی بە زۆر ئاراستە بوو‪،‬‬ ‫هەتا خ��ودی پەکەکەش لە زمانی زۆر‬ ‫لە لێپررساوانیان تاوانەکەیان نەخستۆتە‬ ‫ئەستۆی الیەنێکی دیاریکراو‪.‬‬ ‫ئ��ەگ��ەر بێینە س��ەر راپ��ۆرت��ەک��ەی‬ ‫ویکلیکس کە ئێن ئار تی باڵویکردەوە‪،‬‬ ‫ئ��ەوە ئ��ەو بۆمبە میدیایە ن��ەب��وو کە‬ ‫خەڵك چاوەڕوانی دەکرد‪ ،‬بەڵکو شتێکی‬ ‫چاوەڕوانە لە ئەمریکا و زۆر لە ئەوروپاش‬ ‫هەوڵی وشكکردنی سەرچاوەی دراوی پ‪.‬‬ ‫ك‪ .‬ك بدەن‪ ،‬وەک نیفاقیکی ئەمریکی‬ ‫بۆ خۆشیرینکردن لەبەرچاوی دەسەاڵتی‬ ‫تورکی و لەبیربردنەوەی الیەنگیری‬ ‫ئەمریکا بۆ ئیرسائیل ئەو کارانە بکەن لە‬ ‫دژی کورد‪ ،‬ئەمریکا بە هاوکاری ئیرسائیل‬ ‫خودی ئاپۆیان گرت و رادەستی تورکیایان‬ ‫کرد‪ ،‬چۆن کارێکی وا ناکەن؟! دوور لەو‬ ‫ڕاپۆرتە ئەگەر باسی ئەگەرەکان بکەین‪،‬‬

‫یەك بە یەك دەبینین زۆریان لە ئاستیکی‬ ‫یەکساندان بۆ هەڵگرتنی بەرپرسیاریەتی‬ ‫ئەو تاوانە‪.‬‬ ‫ئەگەر لە تورکیا دەست پێبکەین‪،‬‬ ‫ئ��ەوە گومانی تیدا نییە ئەزموونی‬ ‫مێژووییامن لەگەڵ دەوڵەتی تورك ئەو‬ ‫هەستەمان بە شیوەیەکی تۆماتیکی ال‬ ‫دروست دەکات‪ ،‬کە چاوەڕوانی بۆمبی‬ ‫ئەتۆمیش لە تورك ئەکەین نەك تیرۆر و‬ ‫تەسفیەی بەدەنی‪ ،‬بەاڵم ئەوەی زیاتر ئەو‬ ‫ئەگەرە الواز دەکات ئەوەیە کە حکومەتی‬ ‫ئەردۆگان لە هەموو کاتێك زیاتر پێویستی‬ ‫بە هێمنی و پاراستنی باری ئاسایشی نێوان‬ ‫دەوڵەت و پ‪ ،‬ك‪ ،‬ك هەیە‪ ،‬بە تایبەتی‬ ‫پاش ئەوەی گەیشتنە ئەو قەناعەتەی کە‬ ‫تورکیا هەرچیەک بکات و هەر رۆڵێكی‬ ‫ڕاب���ەری بگێڕێت‪ ،‬دۆزی ک��ورد وەک‬ ‫تۆپی ئاسنینی پێی بەندیەکان لە پێیدا‬ ‫ئ��ااڵوە و جوڵەی سست دەک��ات ئەگەر‬ ‫نەیوەستێنێت‪ ،‬ئ��ەوەی زیاتر گەیاندیە‬ ‫قەناعەت ڕوداوەک��ان��ی سوریا بوو کە‬ ‫پ‪ .‬ك‪ .‬ك زۆر بەهێز یاری لەو گۆرەپانە‬ ‫دەک��ات‪ ،‬دووەمیش ترسی تورکیایە لە‬ ‫دەرک��ەوت��ن��ی هێزی ت��ون��دڕەو و یاخی‬ ‫بە پێچەوانەی ئاڕاستەی میانڕەوانەی‬ ‫ئۆجەالن کە لە وەتی لە زیندانە تەبەنای‬ ‫دەکات‪ ،‬بۆیە گەیشتۆنەتەتە قەناعەتێك‬ ‫کە ئۆجەالن لەوانەیە چاکرتین کەس‬ ‫بێت بۆ ئەوەی لەگەڵی ڕێککەون‪ ،‬بەر‬ ‫لە روودان��ی ئەگەرێکی چاوەرواننەکراو‬ ‫یان بەرلەوەی ئۆجەالن شتێکی لێبێت‬ ‫لە بارودۆخی نالەباری زیندان‪ ،‬کەوابوو‬

‫ئەگەر ئەو تاوانە بە دەستێکی تورکیش‬ ‫ئەنجام درابێت‪ ،‬ئەوە وەک شارەزایان‬ ‫وزۆر لە کەسایەتی ن���اوداری پ‪ .‬ك‪.‬‬ ‫ك پییانوایە ت��ورک��ە نەتەوەپەرستە‬ ‫ڕاستەڕەوەکان ئەنجامیان داوە‪ ،‬تا ئێستا‬ ‫پەنجەیان بۆ حکومەتی ئۆردۆگان درێژ‬ ‫نەکردوە‪ ،‬وەک زوبێر ئایدار نوینەری پ‪.‬‬ ‫ك‪ .‬ك لە ئەوروپا تاوانی تیرۆرەکەی خستە‬ ‫سەرشانی «هێزە تاریکپەرستەکان» کە‬ ‫ویستیان گفتوگۆکە بپچڕێنن‪ ،‬هەروەها‬ ‫سەرکردەیەکی کۆنگرەی نیشتیامنی‬ ‫کوردی سەر بە پ‪ .‬ك‪ .‬ك‪ ،‬رەمزی کارتەل‬ ‫دەڵێت «ئەوە تاوانێکی سیاسییە بێگومان‬ ‫لەکاتیکدا ئۆجەالن و دەوڵ��ەت چونە‬ ‫ن��او گفتوگۆی ئاشتی‪ ،‬هەندێك بازنە‬ ‫دژی چارەسەرکردنی دۆزی ک��وردن و‬ ‫دەیانەوێت پرۆسێسی ئاستی لەناو بەرن»‪.‬‬ ‫ئیرسائیلیش ئەگەریکی تری بەهێزە‬ ‫کە بەو دواییە پەیوەندیەکانی لەگەڵ‬ ‫تورکیا لە خراپرتین باردایە‪ ،‬لە هەمان‬ ‫کاتدا هەوڵی کردنەوەی کەناڵێکی زۆری‬ ‫داوە لەگەڵ پ‪ .‬ك‪ .‬ك تا ڕادەی پێشکەش‬ ‫کردنی زانیاری سه‌ربازی‪ ،‬کەوابوو ئیرسائیل‬ ‫حەز بە بەرقەراربوونی تورکیا ناکات لەژێر‬ ‫حوکمی ئەردۆگان کە دەیەوێت ببێتە‬ ‫کاریزمایەکی ئیسالمی بەهێزی ناوچەکە‬ ‫و جیهانی ئیسالمی‪ ،‬زۆرجاریش ئەردۆگان‬ ‫لەو پێناوەدا بەسەر پلیکانەی ئیرسائیل‬ ‫هەڵدەگەڕێت زۆر بە توندی لێدوان‬ ‫دەدات لە دژی ئیرسائیل‪.‬‬ ‫ئ��ەگ��ەرێ��ک��ی ت���ری ب��ەه��ێ��زی��ش‬ ‫هاوپەیامنی ئێران و سوریایە‪ ،‬بە تایبەتی‬

‫ئ��ەو دوو دەوڵ��ەت��ە ب��ە ی��ەک دەس��ت‬ ‫دەجەنگێن لە ش��ەڕی ناوخۆی سوریا‬ ‫لەسەر بنچینەی تایفی‪ ،‬پێکهاتنی پ‪ .‬ك‪.‬‬ ‫ك لەگەڵ تورکیا گورزێکی تری جەرگبڕ‬ ‫لە ڕژێمی ئەسەد دەدات‪ ،‬چونکە وەک‬ ‫زان��راوە ‪ PYD‬وەک بەهێزترین حزبی‬ ‫کوردی سوریا هەموو بڕیار و چارەنوسی‬ ‫دۆزی کوردی کوردەکانی سوریای قۆرخ‬ ‫کردووە‪ ،‬بە ئاشکرا و بە نهێنیش دەستی‬ ‫تێکەاڵوکردوە لەگەل ڕژێمی ئەسەد‪،‬‬ ‫کە ئ��ەوەش یاریەکی ترسناکە‪ ،‬دوور‬ ‫نییە ئاکامێکی زۆر خ�راپ و ترسناکی‬ ‫لێبکەوێتەوە لە پاش ڕووخانی ئەسەد‬ ‫کە بۆتە مەسەلەی كات‪ ،‬لەبەر ئەوەی‬ ‫یەک لە سێی چەکدارەکانی پ‪ .‬ك‪ .‬ك‬ ‫کوردی سوریان‪ ،‬کەوابوو زەحمەت نییە‬ ‫بۆ هه‌واڵگری سوری و ئ َیرانی هەموو‬ ‫نهینییەکانی ناو پ‪ .‬ك‪ .‬ك بزانن و چەندین‬ ‫چاو و هاریکار و سیخوڕیان بێت لەناو پ‪.‬‬ ‫ك‪ .‬ك و لە ڕۆژێکی وادا بەکاریان بهێنن‪.‬‬ ‫ئ��ەو ئ��ەگ��ەرە ڕاس��ت��ەوخ��ۆ ب��ەرەو‬ ‫ئ��ەو ئ��ەگ��ەرە بەهێزەمان دەب���ات کە‬ ‫ئەو تاوانە بە دەستی کەسانێکی ناو‬ ‫پ‪ .‬ك‪ .‬ك ئەنجامدرابێت‪ ،‬ئ��ەوەی ئەو‬ ‫ئەگەرە بە دوور دەزانێت و خۆی لێبۆتە‬ ‫شیکاری سیاسی و زوڕناکانی سەردەمی‬ ‫میدیای ریالیزمی سۆشیالستی‪ ،‬ئەوە نە‬ ‫لە سیاسەت تیدەگات و نە پ‪ .‬ك‪ .‬ك‬ ‫دەناسێت‪ ،‬راستە هەموو باڵەکانی ناو‬ ‫پ‪ .‬ك‪ .‬ك لە ژێر پەردەی شەرعیەتی ئاپۆ‬ ‫کارەکانیان دەکەن‪ ،‬بەاڵم لە غیابی ئاپۆ و‬ ‫نەبوونی پەیوەندی خێرا و ڕۆژ بە ڕۆژدا‬

‫ئەمڕۆ پ‪ .‬ك‪ .‬ك قەندیل و ئەوروپا و ناوخۆی کوردستانیشی قۆرخ کردووە‪،‬‬ ‫فزەی لە هەر کەسایەتیەک و هێزێکی تر بڕیوە لە کوردستانی تورکیا و سوریا‬ ‫بەو ترس و لەرزەی کە باڵوی کردۆتەوە و بەو پاکتاوکردنانەی کە دەیکات‬

‫هەموو الیەنێك خۆی بە هەڵگری ئەو‬ ‫شەرعیەتە دەزانێت و لە ژێر پەردەیدا‬ ‫ک��ارەک��ان��ی خ��ۆی دەک���ات‪ ،‬ه��ەت��ا زۆر‬ ‫هەواڵ باڵوبوونەوە لەسەر دەمی ئاپۆ‬ ‫کە رازی نییە لە گەریالکانی لە قەندیل‪،‬‬ ‫چونکە گوێ بۆ فەرمایشتەکانی ناگرن‪،‬‬ ‫ئ��ەوەی زیاتر گریامنی تەسفیەکردنی‬ ‫ناوخۆی لێدەکرێت‪ ،‬یەکەم‪ :‬ئەو هەوااڵنە‬ ‫ب��وون کە پۆلیسی فەرەنسیش دوپاتی‬ ‫لەسەر ک��ردەوە کە بکوژان بە ئاسانی‬ ‫و بەبێ بەکارهێنانی هێز چوبوونە ناو‬ ‫ساختتامنەکە وشەی پاسوێردشیان پێبوو‪،‬‬ ‫کە ئەوەش زەحمەتە بە کەسێکی دەرەکی‬ ‫بکرێت‪ .‬دوەم��ی��ش‪ :‬پ‪ .‬ك‪ .‬ك وەک‬ ‫حزبێکی نەرێت ستالینی پێشینەیەکی‬ ‫دەوڵەمەندی هەیە لە تەسفیەکردنی‬ ‫ناوەخۆیی‪ ،‬ئەوەی لەبەر سۆزی نەتەوەیی‬ ‫ئەو ڕاستیە نابینن بەداخەوە خۆشیان پێ‬ ‫ڕۆشنبیرە‪ ،‬ئەوە دەبێت زیاتر بابەتیانە‬ ‫بیرکەنەوە هاوبەش نەبن لە هەڵەی حزب‬ ‫بە بێدەنگی و شاردنەوە و چاوپۆشی‪،‬‬ ‫ئەمڕۆ پ‪ .‬ك‪ .‬ك قەندیل و ئەوروپا و‬ ‫ناوخۆی کوردستانیشی قۆرخ ک��ردووە‪،‬‬ ‫فزەی لە هەر کەسایەتیەک و هێزێکی‬ ‫تر بڕیوە لە کوردستانی تورکیا و سوریا‬ ‫بەو ترس و لەرزەی کە باڵوی کردۆتەوە‬ ‫و بەو پاکتاوکردنانەی کە دەیکات لە‬ ‫ن��اوەوە و دەرەوەی کوردستان‪ ،‬بەڵکو‬ ‫لە ئەوروپاش‪ ،‬رفاندن و کوشتنی سیپان‬ ‫لە موسڵ و کوشتنی کەمال شاهین‬ ‫لە سلێامنی‪ ،‬کوشتنی کەسانێکی زۆر‬ ‫لە��انەی جیابونەوە لە پ‪ .‬ك‪ .‬ك لە ئامەد‬ ‫و شارەکانی تری کوردستانی باکوور و‬ ‫لە عەفرین و حەلەب‪ ،‬بەر لە ئێستاش‬ ‫پاکتاوکرنی سەدان گەریال لە چیاکان لەسەر‬ ‫هۆی زۆر الواز و بێ بنەما دابونەرێتی‬ ‫حزبە ستالینیەکامنان بەبیردەهێنێتەوە‬ ‫بە هەموو ڕووە نێگەتیڤیەکانی‪ ،‬بۆیە‬ ‫تێوەكالنی پ‪ .‬ك‪ .‬ك لەو تاوانە بەدوور‬ ‫ناگرین‪ ،‬رۆژگاریش لەوانەیە شتەکان زیاتر‬ ‫ڕوون بکاتەوە‪.‬‬

‫حكومه‌تی به‌ڕە‌ڵاڵی كاك ره‌شید تاهیر!‬

‫مه‌حمود یاسین كوردی‬

‫ب�ه‌رێ��ز ره‌ش��ی��د تاهیر بریكاری‬ ‫وه‌زاره‌تی دارایی حكومه‌تی هه‌رێم‪ ،‬له‌‬ ‫به‌رنامه‌ی «چاوپێكه‌وتن»ی كه‌ناڵی ئێن‬ ‫ئار تی سه‌باره‌ت به‌ دیاریكردنی نرخی‬ ‫به‌رمیلی ن �ه‌وت له‌ الی �ه‌ن حكومه‌تی‬ ‫عێراقیه‌وه‌ وت��ی «حكومه‌تی به‌غدا‬ ‫به‌ره‌ڵاڵیه‌ و كه‌س نازانێ‌ چۆن ئیش‬ ‫ده‌ك�ه‌ن»‪ .‬هه‌ڵبه‌ته‌ حكومه‌تی عێراقی‬ ‫به‌ هه‌ر جۆرێك ئیداره‌ بكرێت ئه‌وا‬ ‫بێ‌ شك الیه‌نی ك��وردی به‌ تایبه‌تی‬ ‫(پارتی‌و یه‌كێتی) پشكی خۆیان له‌و‬ ‫«ب �ه‌ره‌ڵ�ڵای �ه‌» ك�ه‌ ك��اك ره‌ش��ی��د ن��اوی‬ ‫ده‌ن �ێ‌ ب �ه‌رده‌ك �ه‌وێ‌‪ ،‬چونكه‌ ك��ورد له‌‬ ‫به‌غدا شه‌ریكی ده‌سه‌اڵته‌ نه‌ك میوان‪،‬‬ ‫بوونی به‌رێز (د‪.‬رۆژ ن��وری شاوێس)‬ ‫جێگری س �ه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق بۆ‬ ‫كاروباری ئابووری كه‌ ئه‌ندامی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسی حیزبه‌كه‌ی كاك ره‌شید تاهیره‌‪،‬‬ ‫به‌شدارێكی گرنگی حوكمرانیه‌ له‌‬ ‫جومگه‌یه‌كی هه‌ستیاری وه‌كو ئابووری‬ ‫مانا و ته‌فسیری ت��ر هه‌ڵده‌گرێت‪،‬‬ ‫پێناسه‌كردنی حكومه‌تێكیش به‌ به‌ڕه‌لاڵ‬ ‫له‌ الیه‌نی كاك ره‌شید جۆرێك له‌ زمان‬ ‫زبری‌و بێ‌ سه‌لیقه‌یی سیاسی له‌ ته‌عبیر‬ ‫كردن تێدا دوخوێندرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌‬ ‫كاتێكدا بریكاری وه‌زاره‌ت���ی دارای��ی‬ ‫عێراق كوردێكی سه‌ر به‌ پارتی ئیداره‌ی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬كه‌ سه‌رچاوه‌كانی ‪ %90‬بودجه‌ی‬

‫هه‌رێم له‌و وه‌زارته‌وه‌یه‌‪ ،‬ئێستا كه‌س‬ ‫له‌ دیوه‌كه‌ی تری قسه‌كانی كاك ره‌شید‬ ‫تێناگات‪ ،‬له‌ پێناو چی؟ بۆ چ مه‌به‌ستێك‬ ‫ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ به‌ كارده‌هێنێ‌؟‬ ‫ره‌خ��ن�ه‌ و سه‌رنجی ئێمه‌ ل�ه‌وه‌‬ ‫نییه‌ كه‌ به‌رپرسێكی حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫ره‌خنه‌ی ل�ه‌و ج��ۆره‌ ل ‌ه حكومه‌تێكی‬ ‫قه‌یراناوی وه‌ك��و حكومه‌تی «به‌غدا»‬ ‫ده‌گرێت‪ ،‬ده‌شێت كاك ره‌شید موراعاتی‬ ‫براده‌رانیشی كردبێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم قسه‌ی‬ ‫جدی ئێمه‌ لێره‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ وه‌زیفه‌ی‬ ‫ئ �ه‌و به‌رپرسه‌ ك��وردان �ه‌ له‌ س��ه‌رووی‬ ‫هه‌موویانه‌وه‌ س��ه‌رۆك كۆمار وه‌كو‬ ‫پارێزه‌ری ده‌ستوور و جێگری سه‌رۆك‬ ‫وه‌زیران ‌و چوار وه‌زیری كورده‌كه‌ی تر‬ ‫چییه‌؟ كه‌ له‌ ناویاندا وه‌زاره‌تی بازرگانی‬ ‫كه‌ وێسته‌گه‌ی تێپه‌ربوونی سه‌دان ملیار‬ ‫دۆالری پرۆژه‌كانی وه‌به‌رهێنانه‌ له‌‬ ‫عێراق‪.‬‬

‫به‌رپرسانی ك��ورد لێره‌ هه‌میش ‌ه‬ ‫حكومه‌تی ناوه‌ند وه‌ك��و نه‌یار و دژ‬ ‫ب�ه‌ ب��ه‌رژه‌وه‌ن��دی بااڵكانی خه‌ڵكی‬ ‫كوردستان پیشان ده‌ده‌ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌‬ ‫بابه‌تی بودجه‌ و ئیمتیازات ‌و پۆست ‌و‬ ‫پله‌وپایه‌ی سیادی‌و سیاسی هاوبه‌شێكی‬ ‫راسته‌قینه‌ن‪ ،‬هه‌موومان ئه‌مرۆ هه‌ست‬ ‫به‌ دووفاقیه‌كی گه‌وره‌ له‌ گوتاری ئه‌م‬ ‫دوو حیزبه‌ له‌ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌غدا به‌دیده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌مه‌ش جۆرێك‬ ‫له‌ شاردنه‌وه‌ی قه‌یرانه‌ ناوخۆیه‌كان‌و‬ ‫پ �ه‌رده‌پ��ۆش��ك��ردن��ی ك��ه‌م��وك��وڕی له‌‬ ‫سیسته‌می سیاسی ‌و حوكومڕانی ئه‌م‬ ‫هه‌رێمه‌یه‌‪ ،‬ب ‌ه جۆرێك رقی هاواڵتی‬ ‫ئه‌ستوور بووه‌ ب ‌هرامبه‌ر ناعه‌داله‌تی‬ ‫‌و پێشلكردنی مافه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كانی‪،‬‬ ‫به‌رپرسانی هه‌ریم له‌ وه‌سفكردنی‬ ‫حكومه‌تێك به‌ «به‌ڕه‌ڵاڵ» كه‌ خۆیان‬ ‫به‌شێكی سه‌ره‌كی ئه‌و حكومه‌ته‌ن به‌‬

‫به‌رپرسانی كورد لێر‌ه هه‌میش ‌ه حكومه‌تی ناوه‌ند‬ ‫وه‌كو نه‌یار و دژ به‌ به‌رژه‌وه‌ندی بااڵكانی‬ ‫خه‌ڵكی كوردستان پیشان ده‌ده‌ن‬

‫چاك ‌و خراپ به‌شدارن‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫به‌ ئه‌ندازه‌ی خۆیان پشكیان له‌و‬ ‫به‌ڕه‌ڵاڵییه‌ ب �ه‌رده‌ك �ه‌وێ��ت‪ ،‬هه‌ر‬ ‫راگه‌یاندنی ئ �ه‌و دوو حیزبه‌یه‌‬ ‫ل�ه‌ دایكبوونی ئ �ه‌م «حكومه‌ته‌‬ ‫به‌ڕه‌ڵاڵ»یه‌ش به‌ ده‌ستپێشخه‌ری‬ ‫به‌رێز بارزانی داده‌نێن‪ ،‬له‌ هه‌مان‬ ‫كاتیشدا خۆیان له‌ فه‌وزا و كه‌موكوڕی‬ ‫‌و قه‌یرانه‌كانی ئه‌م حكومه‌ته‌ بێبه‌ری‬ ‫ده‌ك �ه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ قسه‌ی دڵی‬ ‫هه‌ر دوو الیه‌نه‌ كوردیه‌كه‌ بێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫مانه‌وه‌ له‌ كابینه‌ی مالیكی ته‌نها بۆ‬ ‫ناشیرین كردنی سومعه‌ی خۆیانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر پێچه‌وانه‌ی قسه‌كه‌ی‬ ‫كاك ره‌شید راستبێت‪ ،‬ئه‌وا حه‌قه‌‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ له‌و قسه‌یه‌ی بریكاری‬ ‫وه‌زی���ری دارای���ی بكرێت‪ ،‬هیچ‬ ‫مه‌عقول نییه‌ كه‌سێك له‌ ئاستێكی‬ ‫به‌رپرسیاریه‌تی ب�ه‌رزدا بێت ته‌نها‬ ‫بۆ خۆده‌ربازكردن له‌ پرسیارێكی‬ ‫ج��دی ل�ه‌ س��ه‌ر شه‌فافیه‌تبوونی‬ ‫بودجه‌ ‌و كه‌لێنه‌كانی‪ ،‬كه‌ وه‌كو‬ ‫نوێژی نێوه‌رۆ له‌ الی هه‌موو خه‌ڵكی‬ ‫كوردستانه‌وه‌ دیاره‌‪ ،‬حكومه‌تێك به‌‬ ‫«به‌ڕه‌لاڵ» وه‌س��ف بكات‪ ،‬چونكه‌‬ ‫سه‌رده‌می هه‌نارده‌كردنی قه‌یرانه‌‬ ‫ناوخۆییه‌كانی هه‌رێم بۆ به‌غدا به‌‬ ‫سه‌رچوو‪.‬‬


‫‪11‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫‪komalayati.bayan@yahoo.com‬‬

‫جه‌ڵته‌ی ژن ب ‌ه ژن ژیانی ژاكاندم‬ ‫داڕشتنه‌وه‌ی‪ :‬ئاراس ڕە‌فیق‬ ‫هه‌رگیز ئه‌و ڕۆژەم له‌یاد ناچێت‬ ‫كه‌ دایكم بردمی بۆ خوێندنگه‌‪ ،‬زۆر دڵم‬ ‫خۆش بوو‪ ،‬له‌ یه‌كه‌م هه‌فته‌دا مامۆستا‬ ‫وتی‪ :‬كێ‌ ده‌بێت به‌ چاودێر؟ من ده‌ستم‬ ‫به‌رزكرده‌وه‌‪ ،‬ئه‌و خۆ نواندنه‌م له‌به‌رده‌م‬ ‫مامۆستاكاندا س�ه‌ره‌ت��ای ده‌رخستنی‬ ‫چوست و چاالكی و ده‌رخه‌ری زیره‌كیم‬ ‫بوو‪.‬‬ ‫ل��ه‌و س��اڵ �ه‌وه‌ ه �ه‌ت��اوه‌ك��و پۆلی‬ ‫ش �ه‌ش �ه‌م��ی س��ه‌ره‌ت��ای��ی ب��ه‌ ی�ه‌ك�ه‌م‬ ‫ده‌رچ��ووم‪ ،‬له‌پاڵ ئه‌وه‌شدا توانایه‌كی‬ ‫سه‌رسوڕهێنه‌رم هه‌بوو له‌ وێنه‌كێشاندا‪،‬‬ ‫زۆرجار وێنه‌ی مامۆستاكانم ده‌كێشا و‬ ‫وه‌كو سه‌وقات پێشكه‌شم ده‌ك��ردن و‬ ‫تووشی سه‌رسوڕمان ده‌بوون‪ .‬كاتێك له‌‬ ‫پۆلی پێنج ده‌رچووم بۆ شه‌ش‪ ،‬ده‌بوو‬ ‫بچمه‌ شوێنێكی تر دوور له‌ شوێنی‬ ‫نیشته‌جێبوونم درێژە به‌ خوێندن بده‌م‪،‬‬ ‫ته‌نها خۆم مامه‌وه‌‪ ،‬هه‌موو هاوڕێ‌‬ ‫كچه‌كانم وازیان له‌ خوێندن هێنا‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫منیش به‌ ناچاری وازم هێنا‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ماڵه‌وه‌مان هاوكارییان نه‌كردم‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫زۆریان پێ خۆشبوو‪ ،‬گه‌شبین نه‌بوون‬ ‫ب��ه‌وه‌ی كه‌ كچێك بخوێنێت‪ ،‬پێیان‬ ‫واب��وو خوێندنی كچ وات��ای یاخیبوون‬ ‫و سه‌رپێچیی كۆمه‌ڵگه‌ و نه‌ریته‌كه‌ی‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت‪ .‬له‌ پاش دوو ساڵ وازهێنانم‬ ‫له‌ خوێندن‪ ،‬ته‌مه‌نم ته‌نها چوارده ‌ساڵ‬ ‫بوو‪ ،‬قێزه‌ونرتین جۆری هاوسه‌رگیری‬ ‫بوو به‌ نسیبم‪ ،‬ئه‌ویش (ژن به‌ ژن) بوو‪.‬‬ ‫ئه‌م جۆره‌ له‌ هاوسه‌رگیری خاڵییه‌ له‌‬ ‫هه‌موو ئه‌و بنه‌مایانه‌ی وا له‌ دوو مرۆڤ‬ ‫ده‌كه‌ن یه‌كیان خۆشبووێت‪ .‬ئه‌وه‌نده‌ی‬ ‫له‌ ئاڵوگۆڕی دوو بارمته‌ ده‌چێت‪ ،‬هێنده‌‬

‫له‌ هاوسه‌رگیری ناچێت‪ ،‬چونكه‌ ب ‌ه‬ ‫هیچ شێوه‌یه‌ك بیروبۆچوونی ژن ڕۆڵی‬ ‫نابێت له‌و بڕیاره‌دا كه‌ په‌یوه‌ندیی به‌‬ ‫چاره‌نووسیه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌ه �ه‌رح��اڵ‪ ،‬ڕۆژێ���ك خه‌ریكی‬ ‫گسكدان ب��ووم‪ ،‬ته‌قه‌ی ده‌رگ��ا هات‪،‬‬ ‫ته‌نها من و دایكم له‌ ماڵه‌وه‌ بووین‪،‬‬ ‫چووم ده‌رگ��ام ك��رده‌وه‌‪ ،‬مام ڕەحیم و‬ ‫دوو برای له‌گه‌ڵ ئه‌نوه‌ری كوڕیدا هاتنه‌‬ ‫ژووره‌وه‌‪ ،‬هه‌واڵی باوكمیان پرسی‪ ،‬دایكم‬

‫میوانداریی كردن هه‌تا باوكم گه‌ڕایه‌وه‌‪،‬‬ ‫پ��اش به‌خێرهاتن و ه �ه‌واڵ��ی یه‌كرت‬ ‫پرسین‪ ،‬مام ڕەحیم بابه‌ته‌كه‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫باوكمدا ك���رده‌وه‌‪ ،‬خوازبێنیی منیان‬ ‫كرد بۆ ئه‌نوه‌ری ك��وڕی و سه‌میره‌ی‬ ‫كچیشی بۆ عه‌لیی ب��رام‪ .‬من هیچم‬ ‫نه‌ده‌زانی ده‌رباره‌ی ئه‌نوه‌ر هه‌تا دوای‬ ‫گواستنه‌وه‌‪ .‬ئه‌و كه‌سێكی مات بوو‪ ،‬زۆر‬ ‫كه‌م قسه‌ی ده‌كرد‪ ،‬هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌دا هه‌ڵسوكه‌وتی ده‌كرد له‌ خۆی‬

‫به‌ته‌مه‌نرت بوون‪ ،‬له‌ جلوبه‌رگ و شێوازی‬ ‫بیركردنه‌وه‌یدا له‌ دوای سه‌رده‌می‬ ‫خۆیه‌وه‌ ب��وو‪ .‬كه‌سێكی زۆر س��ارد و‬ ‫بێهه‌ست بوو‪ .‬ئه‌نوه‌ر یازده‌ ساڵ ته‌مه‌نی‬ ‫له‌ من گه‌وره‌تربوو‪ ،‬به‌اڵم من هه‌موو‬ ‫ئه‌وانه‌م بۆ پۆشی‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌سێك‬ ‫بوو هه‌رگیز خراپ نه‌بوو له‌ گه‌ڵمدا‪،‬‬ ‫كه‌سێكی هێمن بوو‪ ،‬سه‌رباری ئه‌وه‌ش‬ ‫ژیانی براكه‌م و براژنه‌كه‌م په‌یوه‌ست‬ ‫ب��وو ب�ه‌ ژی��ان��ی ئێمه‌وه‌‪ .‬پ���ازده‌ ساڵ‬

‫تێپه‌ڕی به‌سه‌ر هاوسه‌رگیرییه‌كه‌ماندا‪،‬‬ ‫ل���ه‌و م����اوه‌ی����ه‌دا ب���ه‌ ده‌ی�����ان ج��ار‬ ‫په‌یوه‌ندیامن تێكچووه‌ به‌هۆی براكه‌م‬ ‫و ب��راژمن��ه‌وه‌‪ ،‬ئ���ه‌وان نه‌ده‌گونجان‬ ‫پیكه‌وه‌‪ ،‬زۆرج��ار براژنم عه‌لیی برامی‬ ‫به‌ خیانه‌تكردن لێی تۆمه‌تبار ده‌كرد‪،‬‬ ‫ل �ه‌ كاتی ش�ه‌ڕك��ردن�ه‌ك�ه‌ی��ان��دا عه‌لی‬ ‫لێدان و توندوتیژیی به‌رامبه‌ر براژنم‬ ‫به‌كارده‌هێنا‪ ،‬ئه‌ویش ده‌هاته‌وه‌ بۆ ماڵی‬ ‫باوكی‪ ،‬منیش به‌ ناچاری له‌گه‌ڵ عه‌لیی‬

‫برام ده‌ڕۆشتمه‌وه‌ بۆ ماڵی باوكم‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫به‌زمی ژن به‌ ژن �ه‌‪ .‬ئێواره‌یه‌ك كاتی‬ ‫نانخواردن ب��وو‪ ،‬له‌پڕ ده‌نگه‌ده‌نگێك‬ ‫ده‌ستی پێكرد‪ ،‬كه‌ چوومه‌ ده‌ره‌وه‌ سه‌یر‬ ‫ده‌ك��ه‌م دیسان ب�راژمن�ه‌‪ ،‬به‌ گریان و‬ ‫قسه‌ی ناشیرن خۆی كرد به‌ ماڵدا‪ ،‬وتم‪:‬‬ ‫دیسان چییه‌؟ شه‌ڕتان بووه‌؟ ئه‌ویش‬ ‫وت��ی‪« :‬ب��ڕۆ له‌ ب�را شه‌ڕواڵپیسه‌كه‌ت‬ ‫بپرسه‌‪ .‬چوومه‌ ژووره‌وه‌ وتم به‌ ئه‌نوه‌ر‪:‬‬ ‫هه‌مووی خه‌تای خوشكه‌كه‌ته‌‪ .‬له‌ پاش‬ ‫ئه‌و هه‌موو ساڵه‌ هێشتا ئه‌وان وه‌كو‬ ‫دوو منداڵ شه‌ڕ ده‌كه‌ن‪ .‬قسه‌یه‌ك له‌‬ ‫من و قسه‌یه‌ك له‌و‪ ،‬بوو به‌ شه‌ڕمان‪،‬‬ ‫ئه‌و شه‌وه‌ ناخۆشرتین ساته‌كانی ژیانم‬ ‫ب��وو‪ .‬هه‌تا دره‌نگانی شه‌و خ�ه‌وم لێ‌‬ ‫نه‌كه‌وت‪ ،‬بیرم له‌ خۆم ده‌ك��رده‌وه‌ و‬ ‫ده‌مپرسی‪ :‬ئاخۆ تاوانی من چی بێت‬ ‫کە چاره‌نووسم به‌وشێوه‌یه‌ی لێهات؟‬ ‫ئ �ه‌و ش��ه‌وه‌ زۆر ت��وڕە ب���ووم‪ .‬خ�راپ‬ ‫مامه‌ڵه‌م له‌گه‌ڵ ئه‌نوه‌ردا كرد‪ .‬عه‌لیی‬ ‫ب��رام ه��ات به‌شوێنمدا‪ ،‬ه�ه‌ڕەش�ه‌ی‬ ‫ته‌اڵق و جیابوونه‌وه‌ی كرد‪ ،‬له‌و كاته‌دا‬ ‫ئه‌نوه‌ر زۆر بێزاربوو‪ ،‬نه‌یده‌زانی چی‬ ‫بكات‪ ،‬له‌پڕ كه‌وته‌ سه‌ر زه‌وی و له‌‬ ‫هۆشی خۆی چ��وو‪ ،‬هه‌تا گه‌یاندمانه‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ به‌هۆی جه‌ڵته‌ی دڵه‌وه‌‬ ‫گیانی له‌ده‌ستدا‪ ،‬ئه‌نوه‌ر زۆر گوناح بوو‪،‬‬ ‫هه‌رگیز ئه‌و ساته‌م له‌ بیر ناچێت كه‌وته‌‬ ‫سه‌ر زه‌وی‪ ،‬ئه‌وه‌ دواجار بوو من ئه‌نوه‌ر‬ ‫ببینم‪ ،‬بۆ هه‌تاهه‌تایی ماڵئاوایی لێكردم‪،‬‬ ‫بۆیه‌ شایه‌نی ئه‌وه‌م سزای تاوانه‌كانم‬ ‫وه‌ربگرم‪ .‬ئێستا سێ‌ منداڵه‌كه‌م الی‬ ‫خه‌سوومن‪ ،‬هه‌رگیز سه‌ردانم ناكه‌ن‪،‬‬ ‫من به‌ هۆكاری مردنه‌كه‌ی باوكیان‬ ‫ده‌زانن‪ ،‬زۆر بیریان ده‌كه‌م‪ .‬عه‌لیی برام‬ ‫و هاوسه‌ره‌كه‌ی به‌ هه‌مان تۆمه‌تی من‪،‬‬ ‫له‌ زیندانن‪.‬‬

‫له‌ ده‌ربه‌ندیخان پرسه‌ی ژنان ده‌كرێته‌ ئامانجی ده‌رۆزه‌كردن‬ ‫ژنێك‪ :‬له‌به‌ر ناچاری ئه‌وكاره‌ ده‌كه‌ین و پرسه‌كان شوێنێكی باشن‬ ‫ڕاپۆرت‪ :‬باخان محه‌مه‌د‬ ‫ده‌رۆزه‌ یان سواڵكردن‪ ،‬دیارده‌یه‌كی‬ ‫باوی نێو كۆمه‌ڵگای ئێمه‌یه‌ و تا ئێستا‬ ‫هیچ یاسا و ڕێنامییه‌ك نییه‌ ڕێوشێنێك‬ ‫بۆ كێشه‌ی ده‌رۆزه‌ك �ه‌ری له‌ كوردستان‬ ‫بدۆزێته‌وه‌‪ .‬له‌ قه‌زای ده‌ربه‌ندیخانیش‬ ‫ده‌رۆزه‌كه‌ری‪ ،‬له‌ پرسه‌كاندا ده‌بیرنێ‌ و‬ ‫شوێنێكی باشن بۆ په‌یداكردنی پاره‌ ‪.‬‬ ‫سه‌ملا عیدۆ‪ :‬ن��اوی ئ�ه‌و ژن�ه‌ بوو‬ ‫كه‌ زمانی وه‌ك بادینی وه‌هابوو‪ ،‬واته‌‬ ‫سۆرانی نه‌بوو‪ .‬كه‌ له‌یه‌كێك له‌ پرسه‌كان‬ ‫بوار ڕەخسا و دواندمان‪ ،‬ئه‌وه‌ی ئاشكرا‬ ‫كرد «ئ �ه‌ی چی بكه‌م پیاوه‌كه‌م هیچ‬ ‫كارێك ناكات‪ ،‬ده‌بێت من كاربكه‌م‪ ،‬پاره‌‬ ‫په‌یدا بكه‌م و بیده‌م به‌ خواردن و ئێواره‌‬ ‫بیبه‌مه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‪)5( .‬منداڵم هه‌یه‌‬ ‫هه‌موویان چاوه‌ڕێی منن كه‌ كاریان‬ ‫بۆ بكه‌م‪ ،‬من خه‌ڵكی ئێره‌ نییم و لێره‌‬ ‫كرێچیم‪.‬‬ ‫فه‌یمه‌ ش��ام �راد ل�ه‌گ�ه‌ڵ منداڵه‌‬ ‫ن��ه‌خ��ۆش��ه‌ك��ه‌ی وه‌ك خ����ۆی پێی‬ ‫ڕاگه‌یاندین‪ ،‬كه‌ تووشی نه‌خۆشییه‌ك‬ ‫ه��ات��ووه‌ و چ��اره‌س �ه‌ری له‌ ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫واڵته‌ و پیاوه‌كه‌شی توشی شه‌له‌ل بووه‌‬ ‫و ناتوانێت هیچ كارێك بكات‪ .‬ئه‌و‬ ‫ژنه‌ هه‌ندێ‌ له‌ ڕاپۆرتی پزیشكی البوو‪،‬‬ ‫هه‌موویان ئ �ه‌وه‌ی��ان ده‌سه‌ملاند كه‌‬

‫منداڵه‌كه‌ی ته‌نیا له‌ ده‌ره‌وه‌ی واڵت‬ ‫چاره‌سه‌ری هه‌یه‌‪ .‬ئه‌و وتی «ئه‌دی من چ‬ ‫بكه‌م؟ هیچ مووچه‌یه‌كم نییه‌ تا بژێویی‬ ‫خۆم و ماڵ و منداڵه‌كانم دابین بكه‌م‪،‬‬ ‫نچارم ده‌ست له‌ خه‌ڵك پان بكه‌مه‌وه‌‪،‬‬ ‫بڕوا بكه‌ زۆر بێزارم كاتێك داوای یارمه‌تی‬ ‫و ه��اوك��اری له‌ یه‌كێك ده‌ك��ه‌م و به‬ ‫‌شێوه‌یه‌كی نه‌شیاو وه‌اڵمم ده‌دات �ه‌وه‌‪،‬‬

‫ل ‌ه ناخی خۆمدا پیش ده‌خ��ۆم�ه‌وه‌ تا‬ ‫عه‌یامێك بیرم ناچێته‌وه‌‪ .‬ئه‌ی بڵێم چی‪،‬‬ ‫هه‌ژاری پاڵم پێوه‌ ده‌نێت‪ ،‬نه‌خۆشیی ئه‌م‬ ‫منداڵه‌م وام لێده‌كات»‪ .‬ناوبراو درێژەی‬ ‫دا به‌ قسه‌كانی و وتی «ئێستا ده‌رۆزه‌كه‌ر‬ ‫زۆر بووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه هه‌قیش به‌ خه‌ڵك ده‌ده‌م‬ ‫باوه‌ڕ به‌ هه‌موو ده‌رۆزه‌كه‌رێك نه‌كه‌ن‬ ‫تا یارمه‌تییان بده‌ن‪ ،‬له‌ ڕووی پاره‌ یان‬

‫هه‌ر جۆرێكی تری یارمه‌تیيەوە‪ ،‬ئێستا‬ ‫ده‌رۆزه‌ك����ه‌ری ژن باشرتین شوێن تا‬ ‫پاره‌یه‌كی ده‌ستبكه‌وێت‪ ،‬پرسه‌كانه‌‪.‬‬ ‫ێ ژنه‌كان كۆده‌بنه‌وه‪ ‌،‬ئه‌گه‌ر خێرێك‬ ‫له‌و ‌‬ ‫یان یارمه‌تییه‌كیان هه‌بێت له‌وێ‌ ده‌یده‌ن‬ ‫به‌ ده‌رۆزه‌كه‌ره‌كان»‪.‬‬ ‫بێوه‌ژنێك وه‌ك خۆی باسی كرد‬ ‫كۆمه‌ڵێك منداڵی هه‌یه‌ هیچ كه‌سیش‬

‫له‌ خزمه‌كانی ئاوڕی خێری لێناده‌ن ‌ه و‬ ‫به‌ ناچاری ئه‌م پیشه‌یه‌ی هه‌ڵبژاردووه‌‪،‬‬ ‫ت��ا بژێويی ڕۆژان �ه‌ك �ه‌ی��ان ده‌رب��ك��ات‬ ‫ت��ا ئ��ه‌وه‌ن��ده‌ی منداڵه‌كانی ل�ه‌ خه‌م‬ ‫ده‌رده‌چن‪ ،‬ئیرت ئه‌م بێوه‌ژنه‌ وازده‌هێنێت‪.‬‬ ‫ئه‌و وه‌ك خۆی وتی‪« :‬ئه‌وكاته‌ سه‌ره‌ی‬ ‫منداڵه‌كانیه‌تی ئه‌و بژێنن»‪.‬‬ ‫ش��ادان عه‌بدولكه‌ریم‪ ،‬توێژەری‬

‫كۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬ده‌رب��اره‌ی ئه‌و دیارده‌ی ‌ه‬ ‫وتی «له‌ ڕۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست به‌پێی‬ ‫هه‌ڵكه‌وته‌ی ئه‌و كه‌شوهه‌وا و ژینگه‌یه‌ی‬ ‫هه‌یه‌تی‪ ،‬هه‌ندێ‌ شت وه‌ك دیارده‌یه‌كی‬ ‫لێهاتووه‌‪ ،‬كۆمه‌ڵه‌ كه‌سانێك له‌به‌ر‬ ‫دابه‌زینی ئاستی هه‌ژارییان و نه‌بوونی‬ ‫بڕێك پاره‌ بۆ بژێویی ژیانی ڕۆژانه‌یان‪،‬‬ ‫په‌نا بۆ یارمه‌تیی خه‌ڵكانی تر ده‌به‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌ویش پێی ده‌وترێت ده‌رۆزه‌ك���ه‌ری‬ ‫یان سواڵكردن‪ ،‬ئه‌وه‌ش له‌به‌ر نه‌توانین‬ ‫بۆ كار په‌نا بۆ ئه‌م ئیشه‌ ده‌ب��ه‌ن‪ ،‬له‌‬ ‫سه‌ره‌تای نه‌وه‌ده‌كانیشه‌وه‌ ك ‌ه ئابڵوقه‌ی‬ ‫ئ��اب��ووری سه‌پێندرا به‌سه‌ر عێراقدا‪،‬‬ ‫كوردستانیش پریشكێكی له‌و ئابڵوقه‌یه‌‬ ‫به‌ركه‌وت‪ ،‬ئه‌مه‌ش وای كرد خه‌ڵكانێك‬ ‫له‌به‌ر نه‌داری په‌نا بۆ ده‌رۆزه‌كه‌ری به‌رن‪،‬‬ ‫له‌به‌ر هه‌ژارییان یان له‌به‌ر هه‌بوونی‬ ‫نه‌خۆشی هانا بۆ ده‌رۆزەكردن ده‌به‌ن‪ ،‬له‌‬ ‫مزگه‌وته‌كان و شوێنه‌گشتییه‌كان سكااڵی‬ ‫خۆیان ده‌كه‌ن و پاره‌یه‌ك په‌یداده‌كه‌ن»‪.‬‬ ‫ئ������ه‌وه‌ی ئ��ێ��س��ت��ا ل���ه‌ ق����ه‌زای‬ ‫ده‌ربه‌ندیخان به‌دی ده‌كرێت‪ ،‬ئەوەیە‬ ‫ده‌رۆزه‌ك�����ه‌ره‌ ژن �ه‌ك��ان پرسه‌كانیان‬ ‫ك��ردووه‌ت�ه‌ ئامانج و ل�ه‌وێ‌ پاره‌یه‌كی‬ ‫زیاتریان ده‌ستده‌كه‌وێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش ئه‌ركی‬ ‫حكومه‌ته‌ كه‌ به‌دواداچوونێكی مه‌یدانی‬ ‫بكات و ئ �ه‌و ماڵه‌ ه��ه‌ژار و خ��اوه‌ن‬ ‫نه‌خۆشانه‌ جیابكاته‌وه‌ له‌و كه‌سانه‌ی‬ ‫كه‌ ده‌رۆزه‌كردنیان ك��ردووه‌ به‌ پیشه‌‪.‬‬


‫‪15‬‬ ‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫‪www.bayanpress.net‬‬

‫(‪ )125‬ته‌ن برنج و (‪ )80‬ته‌ن ئارد و (‪ )1000‬به‌تانیی تازه‌ و (‪ )3‬ته‌ن وشك ‌ه كۆكراونه‌ته‌وه‌‬

‫‌له‌ مزگه‌وتێكه‌و‌ه زؤرترين كۆمه‌ك بۆ كوردانی‬ ‫رۆژئاوا كۆده‌كرێته‌وه‌‬

‫ره‌فعه‌ت محه‌مه‌د ‪ -‬كفری‬ ‫م��اوه‌ی چه‌ند رۆژێكه‌ یه‌كێك ل ‌ه‬ ‫مزگه‌وته‌كانی شاری كفری بووه‌ته‌ بنكه‌ی‬ ‫ك��ۆك��ردن�ه‌وه‌ی كۆمه‌ك و یارمه‌تی بۆ‬ ‫كورده‌كانی رۆژئاوا‪ ،‬كه‌ چه‌ند مانگێكه‌ له‌‬ ‫هه‌رێمی كوردستان له‌ كه‌مپی دۆمیز و‬ ‫چه‌ند شوێنێكی تر نیشته‌جێن‪ .‬له‌ ماوه‌ی‬ ‫ئاماده‌كردنی ئه‌م ڕاپۆرته‌دا‪ ،‬پۆل پۆل‬ ‫هاوواڵتیانی شاری كفری كۆمه‌كه‌كانیان‬ ‫ده‌ه��ێ��ن��ا ب��ۆ م��زگ �ه‌وت��ی (ال���روض���ة‌)‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت له‌ ناو حه‌ره‌می مزگه‌وته‌كه‌‬ ‫و هه‌یوانه‌كه‌ی و به‌رده‌رگای ده‌ره‌وه‌ی‬

‫مزگه‌وته‌كه‌ش‪ ،‬به‌ سه‌دان فه‌رده‌ برنج و‬ ‫ئارد و به‌تانی و فه‌رش و جلوبه‌رگ و‬ ‫كۆكرابوونه‌وه‌‪.‬‬ ‫شێرزاد ئه‌مین ساڵح كه‌ یه‌كێكه‌ له‌‬ ‫رێكخه‌رانی ئه‌و هه‌ڵمه‌ته‌‪ ،‬به‌ (به‌یان)ی‬ ‫وت «ئێمه‌ وه‌ك ده‌سته‌یه‌ك له‌ پیاوماقواڵن‬ ‫و زان��ای��ان��ی ئایینی و ب �ه‌ هاوكاریی‬ ‫قایمقامیه‌تی شاری كفری‪ ،‬هه‌ستاین به‌‬ ‫ڕێكخستنی ئه‌م كه‌مپینه‌ بۆ كۆكردنه‌وه‌ی‬ ‫كۆمه‌ك بۆ ئاواره‌ كورده‌كانی رۆژئاوا‪ ،‬كه‌‬ ‫روویان له‌ هه‌رێمی كوردستان كردووه‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌ی كورد له‌ باشوور دووچ��اری ئه‌و‬ ‫نه‌هامه‌تیانه‌ بووین كه‌ ئێستا براكامنان‬ ‫له‌ رۆژئاوا رووبه‌ڕووی بوونه‌ته‌وه‌‪ ،‬دڵنیان‬

‫له‌وه‌ی هیچ میلله‌تێك هێنده‌ی میلله‌تی‬ ‫كورد هه‌ست به‌و ئ��ازار و نه‌هامه‌تییه‌‬ ‫ناكات كه‌ ئه‌مڕۆ له‌ سوریا رووده‌دات‪،‬‬ ‫بۆیه‌ به‌ ئه‌ركی خۆمانی ده‌زانین كه‌‬ ‫بانگه‌وازی میلله‌ته‌كامان بكه‌ین تاوه‌كو‬ ‫ده‌ستی كۆمه‌ك و یارمه‌تی بۆ براكانیان له‌‬ ‫رۆژئاوا درێژ بكه‌ن»‪.‬‬ ‫ش��ێ��رزاد ئه‌مین ساڵح ه�ه‌روه‌ه��ا‬ ‫وتیشی «سه‌ره‌تا سێ‌ رۆژمان دانابوو بۆ‬ ‫كۆكردنه‌وه‌ی كۆمه‌كه‌كان‪ ،‬به‌اڵم به‌ هۆی‬ ‫زۆریی به‌ده‌مه‌وه‌هاتنی جه‌ماوه‌ری شاری‬ ‫كفرییه‌وه‌‪ ،‬بڕیارمان دا چه‌ند رۆژێكی تر‬ ‫زیاد بكه‌ین‪ ،‬تا ئێستا نزیكه‌ی (‪ )125‬ته‌ن‬ ‫برنج و (‪ )80‬ته‌ن ئارد و (‪ )1000‬به‌تانیی‬

‫تازه‌ و (‪ )75‬كارتۆن زه‌یت و (‪ )3‬ته‌ن‬ ‫خواردنی وشكه‌ی وه‌ك نیسك و نۆك‬ ‫و فاسۆلیا كۆكراونه‌ته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌‬ ‫سه‌دان فه‌رش و راخ�ه‌ری جۆراوجۆر و‬ ‫جلوبه‌رگ و سۆپا و كه‌ره‌سته‌ی كاره‌باییش‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕێی باركردنی ئه‌م كۆمه‌كانه‌ی ئێستا‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬كه‌ ڕەنگه‌ بگاته‌ ‪ 4 -3‬ترێله‌‪ ،‬له‌‬ ‫چه‌ند رۆژی داهاتوودا به‌ سه‌رپه‌رشتیی‬ ‫ڕێكخه‌رانی هه‌ڵمه‌ته‌كه‌ ڕەوانه‌ی ده‌كه‌ین‬ ‫بۆ كه‌مپی ئاواراه‌كان‪ .‬من سوپاسی ئه‌و‬ ‫كه‌سه‌ خۆبه‌خشانه‌ ده‌كه‌م كه‌ هه‌ر له‌‬ ‫به‌یانییه‌كی زووه‌وه‌ تا دره‌نگانێكی شه‌و‬ ‫سه‌رقاڵی باركردن و رێكخستنی ئه‌و‬ ‫هه‌موو كۆمه‌كانه‌ن»‪.‬‬

‫هاوواڵتییه‌كیش به‌ ن��اوی سه‌لیم‬ ‫ع�ه‌ل��ی‪ ،‬ب��ۆ (ب �ه‌ی��ان) وت��ی «كاتێك به‌‬ ‫ته‌نیشتی ئه‌م مزگه‌وته‌دا تێپه‌ڕیم‪ ،‬به‌‬ ‫چاوی خۆم بینیم ئه‌و شه‌پۆله‌ خه‌ڵكه‌‬ ‫پۆل پۆل كۆمەکە‌كانیان ده‌هێنا‪ ،‬خۆمم‬ ‫پێ ڕانه‌گیرا به‌شداری نه‌كه‌م له‌م ئه‌ركه‌‬ ‫نیشتامنییه‌دا‪ ،‬ئه‌وه‌ی به‌سه‌ر كوردانی‬ ‫رۆژئاوادا هاتووه‌‪ ،‬سااڵنێكی پێش ئێستا‬ ‫به‌سه‌ر خۆماندا هاتووه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئێمه‌ش له‌‬ ‫سه‌رمانه‌ درێغی نه‌كه‌ین له‌ یارمه‌تیدانی‬ ‫براكامنان له‌ رۆژئ��اوا‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئاماده‌م‬ ‫ئه‌و پ��ارووه‌ی ده‌ی��ده‌م به‌ منداڵه‌كانم‪،‬‬ ‫بیكه‌م به‌ دوو به‌شه‌��ه‌‪ ،‬به‌ شێكی بهێنم‬ ‫بۆ ئێره‌ ت��اوه‌ك��و بیگه‌ننه‌ ئ �ه‌و ك��ورده‌‬

‫بێزاری و به‌خته‌وه‌ریمان له‌ چیدا به‌رجه‌سته‌ ده‌بن؟‬ ‫رۆشنا ئه‌حمه‌د‬ ‫به‌خته‌وه‌ری و كام ‌هرانی ل ‌ه تاك ‌ه‬ ‫كه‌سه‌و ‌ه ب ‌ه گشتی ك ‌ه چۆن مرۆڤ بتوانێ‬ ‫ئه‌م حاڵه‌ت ‌ه گرنگ ‌ه موتوربه‌ی ژیانی خۆی‬ ‫بكات و وه‌كو قه‌ڵغانێك دژ ب ‌ه بێزاری و‬ ‫دڵته‌نگی به‌كاری بهێنێت‪ ،‬زۆرێك ل ‌ه بیرمه‌ند‬ ‫و فه‌یله‌سوف و ن��اوداره‌ك��ان ئه‌م بابه‌ته‌‬ ‫گرنگه‌یان ده‌وڵه‌مه‌ند كردووه‌‪ ،‬ب ‌ه الیانه‌وه‌‬ ‫زۆر بایه‌خدار و به‌سوود بوو ‌ه ك ‌ه به‌ڵكه‌‬ ‫ل ‌ه ژیانی خۆیاندا پیاده‌ی بكه‌ن و ل ‌ه زۆر‬ ‫هه‌ڵوێست و بارودۆخدا به‌رجه‌سته‌ی بكه‌ن‬ ‫و وه‌كو چه‌كێك به‌كاری بێنن‪ .‬رۆسۆی مه‌زن‪،‬‬ ‫بیرمه‌ندی جیهانی پێی واب��وو ئه‌وده‌مه‌‬ ‫مرۆڤ به‌خته‌وه‌ر ده‌بێت ك ‌ه ل ‌ه ناخه‌و ‌ه ئازاد‬ ‫بێت و توانای هه‌بێت ب ‌هرامبه‌ر ب ‌ه هۆكاره‌‬ ‫ده‌ره‌كییه‌كانی كۆمه‌ڵگا بووه‌ستێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌وه‌ی ك ‌ه بگه‌ڕێته‌و ‌ه بۆ (رسوشتی پاك)‪،‬‬ ‫ئه‌وده‌مه‌ی مرۆڤ به‌بێ هیچ ده‌ربه‌ستێ‬ ‫مامه‌ڵ ‌ه له‌گه‌ڵ رسوشتدا بكات‪.‬‬

‫رۆژنامەیەکى سیاسیى گشتیى ئەهلییە‬

‫م��رۆڤ ب ‌ه گ � ‌هڕان �ه‌وه‌ی بۆ رسوشت‬ ‫ده‌گات ‌ه خاڵێكی دیاریكراو ل ‌ه به‌خته‌وه‌ریی‬ ‫ره‌ها و بێسنوور‪ ،‬ئه‌و كار و كاردانه‌وانه‌ی له‌‬ ‫ژیاندا به‌رهه‌ستامن ده‌كه‌ون‪ ،‬تام و له‌زه‌تێكی‬ ‫كاتیامن پێده‌به‌خشن و ل� ‌ه ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫سنووری ده‌رووندا ده‌بن‪ ،‬بۆی ‌ه به‌خته‌وه‌ریی‬ ‫كاتیامن پێده‌به‌خشن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و گۆڕانكارییه‌‬ ‫خۆشانه‌ی ژیان ك ‌ه ل ‌ه سه‌نته‌ری ده‌روونه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵقوڵێن و بگه‌ڕێنه‌و ‌ه بۆ ناخی ده‌روون‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وا به‌خته‌وه‌ریی هه‌میش ‌ه ب ‌ه مرۆڤ‬ ‫ده‌به‌خشن! ئێریك فرۆم‪ ،‬راشكاوان ‌ه ئه‌وه‌‬ ‫ده‌رده‌خ���ات ك ‌ه هه‌میش ‌ه ئ�ه‌و مرۆڤه‌ی‬ ‫باش ‌ه و چاك ‌ه هه‌ڵده‌بژێرێت‪ ،‬هه‌نگاوێك‬ ‫ل ‌ه ب�ه‌خ��ت�ه‌وه‌ری نزیك ده‌بێته‌و ‌ه و به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌شه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫هۆكارانه‌ی (سپی) ل ‌ه (ره‌ش) جیاده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫زۆر گرنگ و سوودمه‌ندن ك ‌ه ته‌نانه‌ت‬ ‫كه‌سێكی ساد ‌ه و نه‌خوێنده‌واریش بیزانێت‪.‬‬ ‫لێره‌و ‌ه ده‌توانین سه‌رچاوه‌ی كام ‌هرانی‬ ‫به‌و خاڵ ‌ه ده‌ستپێك ‌ه ده‌ستنیشان بكه‌ین كه‌‬

‫ل ‌ه هێزی هه‌اڵوێری و هه‌ڵبژاردندا خه‌مڵیوه‌‪،‬‬ ‫ج��اران باو و باپیرامنان نه‌خوێنده‌وار و‬ ‫س��اد ‌ه و ساكاریش ب��وون و رێژەیه‌كی‬ ‫زۆری��ش به‌خته‌وه‌ر ب��وون‪ ،‬ماڵ و حاڵیان‬ ‫زۆر س��اد ‌ه ب��وو‪ ،‬ئامێر و كه‌ره‌سته‌كانی‬ ‫ساده‌تر‪ ،‬ساته‌كانی ئیشكردنیان دیاریكراو‬ ‫بووه‌‪ ،‬خه‌وتن و خه‌ویان دیاریكراو بووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ركی سه‌رشان و ئیشوكاریان ب ‌ه ده‌ست‬ ‫و ب��ازوو ب��ووه‌‪ ،‬زیاتر ل ‌ه به‌كارهێنانی‬ ‫مێشكی خۆیان‪ ،‬و ژووره‌ك��ان��ی ژیانیان‬ ‫سیخناخ نه‌كردبوو ب ‌ه ئامراز ‌ه كاره‌بایی و‬ ‫ئه‌لیكرتۆنیی ‌ه زۆره‌كانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫ته‌نها سه‌رئێش ‌ه و گۆشه‌گیری و دابڕانی پێ‬ ‫به‌خشیون‪ ،‬په‌یوه‌ندیی كۆمه‌اڵیه‌تيی مرۆڤی‬ ‫دێرین له‌گه‌ڵ منداڵ و ده‌رودراوس���ێ و‬ ‫خزمانیدا به‌هێزتر و پته‌وتربوو ‌ه ل ‌ه مرۆڤی‬ ‫ئه‌م سه‌رده‌مه‌‪ ،‬ئه‌و خانوو ‌ه قووڕ و داره‌ی‬ ‫باپیرامنان ژینیان تیادا به‌سه‌ر ده‌برد‪ ،‬زۆر له‌‬ ‫كۆشك ‌ه مه‌ڕمه‌ڕی و ته‌الر ‌ه بریقه‌داره‌كانی‬ ‫ئه‌م رۆژگار ‌ه زیاتر ئاسووده‌یی و به‌خته‌وه‌ری‬

‫خاوەىن ئیمتیاز و سەرنووسەر‪:‬‬ ‫هاوژین عومەر کەریم‬ ‫‪hawzheenk@yahoo.com‬‬ ‫‪07701543488‬‬

‫بەڕێوەبەرى کارگێڕى‪:‬‬ ‫جیهانگیر ئەحمەد‬ ‫‪bayanreklam@yahoo.com‬‬ ‫‪07702455504‬‬

‫ب ‌ه هزر و ناخی مرۆڤ به‌خشیبوو‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئه‌و خانوو ‌ه قووڕە ساده‌ی ‌ه گرفت و كێشه‌ی‬ ‫كرێی به‌رزی مانگانه‌ی بۆ نیشته‌جێكه‌ی‬ ‫دروست نه‌كردبوو‪ ،‬ل ‌ه كونی ژووره‌و ‌ه زیندان‬ ‫و گۆشه‌گیری نه‌كردبوو ب ‌ه دیار ته‌له‌فزیۆن و‬ ‫سه‌ته‌الیته‌وه‌‪ ،‬یان ئامێری مۆباییل سه‌رقاڵی‬ ‫نه‌كردبوو‪ ،‬به‌دیار كۆمپیوته‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫ب ‌ه پێچه‌وانه‌و ‌ه مرۆڤی پێشینی‬ ‫ئه‌م كۆمه‌ڵ و كۆمه‌ڵگایه‌ی ئێم ‌ه ته‌نها‬ ‫و گۆشه‌گیر نه‌بوو ل ‌ه كونی ژووره‌وه‌‪،‬‬ ‫په‌یوه‌نديی ل�ه‌گ�ه‌ڵ ده‌رودراوس�����ێ و‬ ‫ئه‌ندامانی خێزانه‌كه‌یدا به‌هێز و پته‌و و‬ ‫پڕ كام ‌هرانی بوو‪ ،‬بۆی ‌ه وه‌كو هۆكارێكی‬ ‫به‌خته‌وه‌ربوون و خه‌سڵه‌تی هه‌ر ‌ه گرنگ و‬ ‫دیاری مرۆڤیش (په‌یوه‌نديی كۆمه‌اڵیه‌تی)‬ ‫و پێكه‌وه‌ژیانی تاكه‌كه‌س له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵدا‬ ‫بایه‌خێكی گرنگ و ئه‌وتۆی هه‌ی ‌ه له‌‬ ‫وه‌ده‌ستهێنانی به‌خته‌وه‌ریدا‪ ،‬مرۆڤ له‌‬ ‫ئه‌نجامی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ مرۆڤه‌كانی‬ ‫دیكه‌دا هزر و بیركردنه‌و ‌ه و ئاڕاسته‌كانی‬

‫بەڕێوەبەرى هونەرى‪:‬‬ ‫ڕەوشت محەمەد‬ ‫‪rawshtmail@yahoo.com‬‬ ‫‪07501112083‬‬

‫هیوا و خه‌ونی خ��ۆی ده‌دۆزێ��ت��ه‌و ‌ه و‬ ‫ب �ه‌وه‌ش چاوێكی الی ئاسۆی ئایینده‌ی‬ ‫خۆیه‌تی و ئه‌مڕۆك ‌ه ئیشی بۆ ده‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌و ئیشكردن و كۆشش و هه‌وڵه‌‪ ،‬له‌‬ ‫گۆشه‌گیری و ته‌نیایی و ته‌مه‌ڵی و بێكاری‬ ‫رزگاری ده‌كات‪ ،‬ك ‌ه یه‌كه‌مین هه‌نگاو ‌ه بۆ‬ ‫شكاندنی یه‌كه‌مین په‌ڵه‌ی ره‌شی ل ‌ه هزر و‬ ‫ده‌روونی مرۆڤدا‪.‬‬ ‫به‌خته‌وه‌ربوونی م��رۆڤ ل ‌ه خێزان‬ ‫و پ �ه‌روه‌رده‌ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و ‌ه سه‌رچاوه‌‬ ‫ده‌گرێت‪ ،‬پ �ه‌روه‌رده‌ی دروست و راست‪،‬‬ ‫هزر و بیركردنه‌و ‌ه و ره‌فتار و ده‌روون��ی‬ ‫ته‌ندروست ف ‌هراهه‌م ده‌كات‪ ،‬رسوشت و‬ ‫مۆركی كه‌سێتی (ئه‌ندامی ئه‌م خێزانه‌)‬ ‫چاكه‌كردن و چاكه‌خوازی و جوان ره‌فتارییه‌‪،‬‬ ‫ل ‌ه خراپه‌كاری زیاتر دوورده‌ك�ه‌وێ��ت�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم پ�ه‌روه‌رده‌ی چه‌واش ‌ه و ناده‌ربه‌ست‬ ‫و سته‌مكارانه‌‪ ،‬مرۆڤێكی ت��ون��دڕەو و‬ ‫ناده‌ربه‌ست و خۆپه‌رست و به‌تاڵ ل ‌ه متامنه‌‬ ‫و خولیا ده‌ڕەخسێنێ‪.‬‬

‫ئەنداماىن بۆرد‪:‬‬ ‫سەاڵح ساالر‬ ‫ئیدریس سیوەیىل‬ ‫محەمەد جەمال‬

‫ئاوارانه‌ی رۆژئاوا»‪.‬‬ ‫مامۆستا مه‌ال ته‌هاش كه‌ وتاربێژی‬ ‫مزگه‌وتی (الروضة‌)یه‌ و مزگه‌وته‌كه‌ی‬ ‫ده‌ستنیشان كراوه‌ بۆ ئه‌و هه‌ڵمه‌ته‌ مرۆیی‬ ‫و نه‌ته‌وایه‌تییه‌‪ ،‬بۆ (به‌یان) وتی «ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌م رۆژانه‌دا به‌دیم كردووه‌‪ ،‬خه‌ڵكانێك‬ ‫هه‌بوون ئاماده‌بوون زۆربه‌ی ماڵه‌كه‌یان‬ ‫بهێنن بۆ ئه‌م مزگه‌وته‌‪ ،‬بۆ به‌خشینی ئه‌و‬ ‫كۆمه‌كه‌ به‌ برا كورده‌كانیان له‌ سوریا‪،‬‬ ‫ئه‌م هه‌ڵمه‌ته‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌ركێكی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییه‌‪ ،‬ئه‌ركێكی ئایینیشه‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌‬ ‫خه‌ڵكه‌كه‌ به‌وپه‌ڕی په‌رۆشییه‌وه‌ پۆل پۆل‬ ‫دێن بۆ ئه‌م مزگه‌وته‌ و كۆمەکە‌كانیان‬ ‫ده‌هێنن»‪.‬‬

‫سوننەى عێراق‪ ..‬پاشماوە‬ ‫هیچ ده‌وڵ�ه‌ت و هیچ سوپایه‌ك‪،‬‬ ‫با په‌ند ل ‌هوانه‌ی پێش خۆی وه‌ربگرێت‬ ‫ك ‌ه شكستیان هێنا و بۆ ماوه‌ی چه‌ند‬ ‫ده‌ی �ه‌ی �ه‌ك خ��اوه‌ن��ی سوپا و رژێمی‬ ‫سه‌ركوتكه‌ریش بوون‪ ،‬بۆ ئه‌و ‌ه منوونه‌ی‬ ‫گه‌لێكی عه‌ره‌بیت بۆ ناهێنمه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫به‌وه‌ی ك ‌ه شای ئێرانی رووخاند‪.‬‬ ‫ق������ه‌ده‌ری ئ���ه‌م راپ���ه‌ڕی���ن و‬ ‫جموجووڵه‌ی عێراق ئ�ه‌وه‌ی� ‌ه ك ‌ه له‌‬ ‫ساته‌وه‌ختێكی مێژووییدا هاتووه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ل ‌ه عێراق‪ ،‬بگر‌ه ل ‌ه ناوچه‌ك ‌ه و جیهانیشدا‬ ‫هاوكێشه‌ك ‌ه هه‌ڵده‌گێڕێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هاوكێشه‌یه‌ی ل ‌ه كۆتاییهاتنی جه‌نگی‬ ‫دووه‌م��ی جیهانییه‌و ‌ه ب��ه‌رد ‌هوام بوو‪،‬‬ ‫تا رووخانی دی��واری ب ‌هرلین ل ‌ه ساڵی‬ ‫‪ 1989‬و تا ب�ه‌ه��اری عه‌ره‌بیش‪ ،‬كه‌‬ ‫ئه‌وكات و ئێستاش دیواری رژێمه‌كانی‬ ‫جه‌نگی ساردی ل ‌ه ناوچه‌كه‌دا رووخاند‪.‬‬ ‫من گومانم واب��وو تۆ ده‌تتوانی له‌و‬ ‫تۆفان ‌ه پارێزراو بیت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و شوێنه‌‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌ت هه‌ڵنه‌بژاردای ‌ه (ئاماژەی ‌ه بۆ‬ ‫به‌سه‌رهاتی فیرعه‌ون له‌گه‌ڵ موسادا)‪.‬‬

‫ناونیشاىن بەیان لە ئینتەرنێت‪:‬‬ ‫‪www.bayanpress.net‬‬ ‫‪E.mail: bayanpress@yahoo.com‬‬ ‫‪www.facebook.com/bayanpres‬‬


‫‪14‬‬ ‫‪birura_bayan@yahoo.com‬‬

‫ژماره‌ (‪ ،)18‬سێشه‌ممه‌ ‪ ،2013/1/15‬ساڵی یەکەم‬

‫له‌ نێوان دیموكراسی و عه‌لمانیه‌تدا‬ ‫ئه‌بوبه‌كر كاروانی‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌كی تری په‌یوه‌ست ب ‌ه‬ ‫دیموكراسییه‌وه‌ له‌ جیهانی ئیسالمدا‪،‬‬ ‫ك �ه‌ پێویستی ب �ه‌ تێگه‌یشنت هه‌یه‌‪،‬‬ ‫تێگه‌یشتنه‌ ل �ه‌ پ�ه‌ی��وه‌ن��دی��ی نێوان‬ ‫عه‌ملانیه‌ت و دیموكراسی‪ ،‬چونكه‌ ئه‌م‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ش دیسانه‌وه‌ مشتومڕێكی‬ ‫ن��اوه‌ت��ه‌وه‌ و ه�ه‌ن��دێ‌ ل�ه‌ ت��وان��اك��ان و‬ ‫ده‌رفه‌ته‌كانیشی به‌فیڕۆ داوه‌‪ ،‬ئه‌مڕۆ‬ ‫زۆرێ‌ له‌ عه‌ملانییه‌كانی واڵتانی ئیسالمی‬ ‫و ئیسالمییه‌ توندڕە‌وه‌كانی ئه‌م جیهانه‌ش‬ ‫هه‌ردووكیان جه‌خت له‌سه‌ر (الزم و‬ ‫ملزوم)بوونی ئه‌م دوو چه‌مكه‌ به‌یه‌كه‌وه‌‬ ‫ده‌كەنه‌وه‌ و پێیانوایه‌ كه‌ بێ‌ یه‌كدی‬ ‫نایانكرێت!!‬ ‫واته‌ ه�ه‌ردووالی��ان عه‌ملانیه‌ت به‌‬ ‫پێشمه‌رجێكی بوونی دیموكراسییه‌ت‬ ‫داده‌ن����ێ����ن‪ ،‬ب����ه‌اڵم ل���ه‌ راس��ت��ی��ی��دا‬ ‫ئ���ه‌و پ��ێ��ش�ه‌ك��ی��ی�ه‌ی ئ����ه‌وان بینای‬ ‫به‌ره‌نجامگیرییه‌كه‌ی خۆیانیان له‌سه‌ر‬ ‫كردووه‌‪ ،‬پێشه‌كییه‌كی هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫به‌ره‌نجامه‌كه‌ی به‌رمه‌بنای ئه‌زموونی‬ ‫مێژوویی خۆرئاوا داڕێ��ژراوه‌‪ ،‬واته‌ هه‌ر‬ ‫به‌و ج��ۆره‌ی له‌ ئ�ه‌وروپ��ادا عه‌ملانیه‌ت‬ ‫بناغه‌ی فه‌لسه‌فی و مه‌عریفی و مه‌رجی‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی دیموكراسیه‌ت ب��ووه‌‪،‬‬ ‫ده‌بێت له‌ هه‌موو كون و قوژبنێكی‬ ‫جیهان و ل �ه‌س �ه‌ر ئاستی ن��اوچ �ه‌ و‬ ‫شارستانییه‌ جیاوازه‌كان چۆن بێت‪ ،‬واته‌‬ ‫چ��ۆن هاوشێوه‌ و ه��اوك��اری هه‌یه‌ له‌‬

‫سه‌رهه‌ڵدانی عه‌ملانیه‌ت و دیموكراسیدا‪،‬‬ ‫ئ���اواش چه‌مكی (ت�ل�ازم املفهومین)‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت ئیسالمییه‌ توندڕە‌وه‌كان‬ ‫گرفتێكی تریان له‌ یه‌كسانكردنی مانای‬ ‫دیموكراسی به‌ عه‌ملانیه‌ت له‌ خودی‬ ‫پێناسه‌ گرێكییه‌كه‌دا بۆ دیموكراسی كه‌‬ ‫به‌ حوكمی گه‌ل بۆ گه‌ل پێناسه‌كراوه‪‌،‬‬ ‫ده‌بیننه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌ راستییدا واقیعی جیهانی‬ ‫ئیسالمی له‌ واقیعی مێژوویی ئه‌وروپا‬ ‫ج��ی��اوازه‌‪ ،‬یه‌كسانكردنی ئیسالم به‌‬ ‫كه‌نیسه‌ی سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست و ئایینی‬ ‫مه‌سیحی له‌ به‌رگی كه‌نیسه‌ی پیرۆزدا‪،‬‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌كی مه‌عریفی و مه‌نهه‌جی‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬هیچی ت��ر نییه‌‪ .‬ل �ه‌ دنیای‬ ‫ئیسالمدا ره‌نگه‌ زۆر ماندووبوومنان‬ ‫نه‌وێت بۆ ئه‌وه‌ی بیسه‌ملێنن مه‌سه‌له‌كه‌‬ ‫ت�ه‌واو ‌پێچه‌وانه‌یه‌‪ ،‬واته‌ عه‌ملانیه‌ت و‬ ‫دیموكراسیه‌ت ـ به‌ مانا رۆژهه‌اڵتییه‌كه‌ی‬ ‫عه‌ملانیه‌ت ـ زۆر كه‌م نه‌بێت دانویان‬ ‫به‌ یه‌كه‌وه‌ ن�ه‌ك��واڵوه‌‪ ،‬چونكه‌ ئیسالم‬ ‫پێكهێنه‌رێكی بنچینه‌یی شوناسی گه‌النی‬ ‫موسڵامنه‌ و رۆڵی زۆره‌ له‌ دیاریكردنی‬ ‫پێوه‌ره‌كان و ئاراسته‌پێدانه‌كان و ره‌وشی‬ ‫گرفته‌كانیش لێره‌ جیاوازن‪.‬‬ ‫مه‌رج نییه‌ له‌ناو گه‌لێكی موسڵامن‬ ‫و واڵت��ێ��ك��ی ئیسالمیدا ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌زموونێكی دیموكراسی بنیاتنێین‬ ‫پێویستامن ب �ه‌ دووب��اره‌ك��ردن��ه‌وه‌ی‬ ‫ه�ه‌م��ان ئ�ه‌زم��وون��ی خ��ۆرئ��اوای��ی وه‌ك‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی رووی����داوه‌ هه‌بێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫له‌ ئیسالم و فیكری ئیسالمی خۆیدا‬ ‫بناغه‌ فه‌لسه‌فی و مه‌عریفییه‌كه‌ی‬ ‫ئه‌و شێوازه‌ له‌ عه‌ملانیه‌ت كه‌ مه‌رجی‬ ‫سه‌ركه‌وتنی دیموكراسییه‌ ئاماده‌یه‌‪،‬‬ ‫كه‌ ئه‌وانیش بریتین له‌ دانانی گه‌ل به‌‬ ‫سه‌رچاوه‌ی ده‌سه‌اڵت و داڕنینی پیرۆزی‬ ‫له‌ ده‌س�ه‌اڵت��داران‪ ،‬واته‌ ئه‌و ئامانجه‌ی‬ ‫كه‌ عه‌ملانیه‌ت له‌ دوای سه‌ده‌كانی‬ ‫ناوه‌ڕاسته‌وه‌ له‌ ئه‌روپا خه‌باتی بۆ ده‌كرد‪،‬‬

‫له‌ وێنه‌ی جیاكردنه‌وه‌ی ده‌سه‌اڵتی دینی‬ ‫له‌ ده‌سه‌اڵتی سیاسی و داڕنینی پیرۆزی‬ ‫له‌ ده‌سه‌اڵت و ده‌وڵه‌ت و فه‌رمانڕە‌وایان‪،‬‬ ‫ره‌ت��ك��ردن�ه‌وه‌ی شه‌رعیه‌تی ئاسامن و‬ ‫خ��وای��ی ب��ۆ ده‌س���ه‌اڵت و گێڕانه‌وه‌ی‬ ‫ب��ۆ س �ه‌رزه‌م��ی��ن و ج���ه‌م���اوه‌ر‪ ،‬هیچ‬ ‫دژایه‌تییه‌كیان له‌گه‌ڵ ئیسالمدا نییه‌‪،‬‬ ‫یه‌كه‌م خه‌لیفه‌ی موسڵامنانیش له‌ یه‌كه‌م‬ ‫وتاری خۆیدا دوای به‌ده‌سته‌وه‌گرتنی‬ ‫جڵه‌وی ده‌س��ه‌اڵت‪ ،‬به‌ جوانی ئه‌مه‌ی‬ ‫ده‌رب��ڕی كاتێك فه‌رمووی‪« :‬إنی ولیت‬ ‫امركم ولیست بخیركم»‪.‬‬ ‫له‌ دی��دی ئیسالمه‌وه‌ ده‌س��ه‌اڵت‬ ‫ڕە‌وای��ه‌ت��ی خ�ه‌ڵ��ك�ه‌وه‌ وه‌رده‌گ��رێ��ت‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ له‌ واقیعی‬ ‫جیهانی ئیسالمیدا له‌ رووی سیاسییه‌وه‪‌،‬‬ ‫گرفتێكی له‌وجۆره‌ی ئه‌وروپامان نه‌بووه‪‌،‬‬ ‫تا شۆڕشێكی عه‌ملانیامن پێویست بێت‬ ‫و بێ ئه‌و شۆڕشه‌ش نه‌توانرێ‌ باس له‌‬ ‫دیموكراسی بكرێت‪.‬‬ ‫واق��ی��ع��ی ن���وێ و ه��اوچ �ه‌رخ��ی‬ ‫ئیسالمیش الی خۆیه‌وه‌ ئه‌م راستییه‌مان‬ ‫بۆ ده‌خاته‌ روو‪ ،‬چونكه‌ له‌ دنیای ئیسالمدا‬ ‫به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌وروپاوه‌‪ ،‬عه‌ملانیه‌ت‬ ‫به‌ره‌نجامی شۆڕشێكی ئازادیخوازانه‌‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬واته‌ رۆژێ‌ له‌ رۆژان ئامانجێ‌‬ ‫نه‌بووه‌ له‌ناو ناخی كۆمه‌ڵگا و جه‌ماوه‌ر‬ ‫و پێداویستییه‌كانیه‌وه‌ هه‌ڵقواڵبێت و‬ ‫خه‌باتی بۆ كرابێت‪ ،‬به‌اڵم به‌ پێچه‌وانه‌ی‬ ‫ئه‌وه‌وه‪ ‌،‬دیموكراسی به‌ به‌رده‌وامی و له‌‬ ‫ئاستی جۆراوجۆردا هه‌ست به‌ پێویستی‬

‫و بایه‌خی زۆری كراوه‌‪ ،‬ئێستاكه‌ش بووەت ‌ه‬ ‫داواكارییه‌كی هه‌مه‌الیه‌نه‌ی زۆربه‌ی‬ ‫ته‌وژمه‌كانی كۆمه‌ڵگاكانی ناوچه‌كه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ گرفتی جیهانی ئیسالمی له‌ كۆن‬ ‫و نوێدا له‌ كایه‌ی سیاسه‌تدا‪ ،‬گرفتی‬ ‫(استبداد)و تاكڕە‌وی بووه‌‪ ،‬نه‌ك بوونی‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��ی دینی‪ ،‬یاخود شه‌رعیه‌تی‬ ‫ئاسامنی‪ ،‬به‌ وت �ه‌ی د‪ .‬محه‌مه‌د عابد‬ ‫ئه‌لجابری‪ ،‬گرفته‌كه‌ له‌ ده‌وڵه‌ته‌وه‌ بووه‌‬ ‫كه‌ دینیشی كۆنرتۆڵ كردووه‌‪ .‬چاره‌سه‌ری‬ ‫ده‌ردی كوشنده‌ی زۆرداری و تاكڕه‌ویش‬ ‫ب�ه‌ دیموكراتیزه‌كردنی ده‌س���ه‌اڵت و‬ ‫گ��ێ�ڕان�ه‌وه‌ی شه‌رعیه‌ت بۆ جه‌ماوه‌ر‬ ‫ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬ه �ه‌ر ئ�ه‌وه‌ش�ه‌ وای��ك��ردووه‌‬ ‫كه‌ دیموكراسی ببێته‌ پێداویستییه‌كی‬ ‫هه‌نوكه‌یی یه‌كجار گرنگی كۆمه‌ڵگا‬ ‫موسڵامننشینه‌كان‪.‬‬ ‫ل�ه‌گ�ه‌ڵ ب��وون��ی چه‌ندین هێز و‬ ‫ته‌وژم و ده‌سه‌اڵتی عه‌ملانی به‌ درێژایی‬ ‫سه‌ده‌ی بیسته‌م له‌ واڵتانی ئیسالمیدا‪،‬‬ ‫عه‌ملانیه‌ت ن�ه‌ب��ووه‌ ه��ۆی هێنانه‌دی‬ ‫ئه‌ركی به‌ دیموكراتیزه‌كردنی ده‌سه‌اڵت‪،‬‬ ‫كه‌ ئ��ه‌وه‌ش حه‌متیبوونی په‌یوه‌ندی‬ ‫نێوانیان ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت ـ به‌ڵكو به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌وه‌ ئه‌م ده‌سه‌اڵتانه‌‬ ‫خراپرتین منوونه‌ی تاكڕە‌وی و (استبداد)‬ ‫یان به‌رهه‌م هێناوه‌ كه‌ مێژووی ناوچه‌كه‌‬ ‫زۆر ك �ه‌م نه‌بێ‌ شتی وای ب�ه‌ خ��ۆوه‌‬ ‫نه‌بنیوه‌‪ ،‬عه‌ملانیه‌ت له‌ جیهانی ئیسالمیدا‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌ر ئ���ه‌وه‌ی پ���رۆژە‌ی نوخبه‌یه‌ك‬ ‫بووه‪ ‌،‬ویستوویه‌تی له‌ڕێی ده‌وڵه‌ته‌وه‌‬

‫یه‌كسانكردنی ئیسالم به‌ كه‌نیسه‌ی‬ ‫سه‌ده‌كانی ناوه‌ڕاست‪ ،‬هه‌ڵه‌یه‌كی‬ ‫مه‌عریفی و مه‌نهه‌جییە‬

‫بیسه‌پێنێ‌‪ ،‬زۆر ك��ه‌م نه‌بێ‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫دیموكراسیدا دانوی نه‌كواڵوه‌ و هه‌ڵی‬ ‫نه‌كردووه‌‪ ،‬ئێستاش ئه‌گه‌ر عه‌ملانیه‌ت‬ ‫به‌ داڕنینی پ��ی��رۆزی له‌ ده‌س���ه‌اڵت و‬ ‫گێڕانه‌وه‌ی شه‌رعیه‌تی ئه‌م ده‌سه‌اڵته‌ بۆ‬ ‫خه‌ڵك و كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی تێنه‌گه‌ین‬ ‫و عه‌ملانیه‌ت یه‌كسان بێت به‌ هه‌وڵدان‬ ‫بۆ ره‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌و خیاره‌ شارستانیه‌ی‬ ‫له‌سه‌ر بنچینه‌ی ئیسالم ده‌خه‌مڵێرنێن‪،‬‬ ‫یاخود هه‌وڵدان بێت بۆ په‌راوێزخستنی‬ ‫ئیسالم و هێز و گرووپه‌ ئیسالمییه‌كان‬ ‫ل�ه‌ ب���واری گشتی و ق���ه‌زای سیاسیی‬ ‫دا‪ ،‬ز‌ور زه‌حمه‌ته‌ ئ �ه‌م تێگه‌یشنت و‬ ‫مۆدێله‌ له‌ عه‌ملانیه‌ت تا سه‌ر بتوانێت‬ ‫به‌ ئه‌ركه‌ دیموكراسییه‌كانی وه‌ف��ادار‬ ‫بێت‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا رێده‌گرێت ل �ه‌وه‌ی‬ ‫ئیسالم و مۆدێرنه‌ بگه‌ن به‌ جۆرێك‬ ‫له‌ ته‌بایی و كۆمه‌ڵگا موسڵامنه‌كانیش‬ ‫له‌ له‌حزه‌ی سازشێكی مێژوویی نێوان‬ ‫هێز و گرووپ و پێكهێنه‌ره‌كانیان نزیك‬ ‫ببنه‌وه‌‪ ،‬كه‌ له‌ رووی مێژووییه‌وه‌ له‌ شتی‬ ‫زه‌مینه‌سازكردنه‌وه‌یه‌ بۆ سه‌ركه‌وتنی‬ ‫دیموكراسی و دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ بازنه‌كانی‬ ‫توندوتیژی و یه‌كرتی ره‌تكردنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش گرفتێكی واقیعییه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫هه‌روه‌ك د‪ .‬فوئاد زه‌كه‌ریا كه‌ یه‌كێكه‌ له‌‬ ‫عه‌ملانیه‌ عه‌ره‌بییه‌ میرسییه‌كان ده‌ڵێت‬ ‫«ئه‌مڕۆ داوای گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌ بۆ به‌ها و‬ ‫پره‌نسیپه‌ ئیسالمییه‌كان و پیاده‌كردنی‬ ‫له‌ ژیان و كۆمه‌ڵگادا‪ ،‬بووەته‌ داوایه‌كی‬ ‫میللی و جه‌ماوه‌ریی به‌رباڵو‪،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ئه‌گه‌ر عه‌ملانیه‌ت‬ ‫و دیموكراسی بێ یه‌ك نه‌یانكرێت و‬ ‫عه‌ملانیه‌تیش به‌و مانای دوورخستنه‌وه‌ی‬ ‫ئیسالم له‌ كایه‌ی سیاسه‌ت و بواری گشتی‬ ‫تێبگه‌ین ده‌بێت ب���ه‌رده‌وام (خیاری)‬ ‫دیموكراسیبوون دوابخه‌ین‪ ،‬چونكه‌ گه‌ر‬ ‫دیموكراسیه‌ت گوزارشتدانه‌وه‌ بێت له‌‬ ‫ئیراده‌ی جه‌ماوه‌ر و ئاراسته‌ی گشتی‬ ‫كۆمه‌ڵگا‪ ،‬هه‌روه‌ها رێزگرتن بێت له‌‬

‫زۆرینه‌ له‌گه‌ڵ پاراستنی مافی كه‌مینه‌‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫پێداگرتن له‌سه‌ر عه‌ملانیه‌ت مه‌رجه‌كانی‬ ‫پێگه‌یشتنی نایه‌ته‌دی»‪ .‬به‌م جۆره‌ش‬ ‫روونده‌بێته‌وه‌ كه‌ (الزم و ملزوم) بوونی‬ ‫ئ �ه‌م دوو چه‌مكه‌ ن �ه‌ك حه‌متی نییه‌‬ ‫به‌ڵكو پێداگرتن له‌سه‌ر عه‌ملانیه‌ت به‌و‬ ‫ناوه‌رۆكه‌ی باسامن كرد‪ ،‬تا راده‌یه‌كی‬ ‫به‌رچاو به‌ربه‌سته‌ له‌به‌رده‌م دیموكراسی‬ ‫و پیاده‌كردنی و گه‌شه‌كردنیدا‪ ،‬هه‌ر‬ ‫نه‌بوونی ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌ حه‌متییه‌شه‌‬ ‫وای ك���ردووه‌ ئ�ه‌م��ڕۆ دیموكراسی و‬ ‫هه‌وڵدان بۆ به‌ دیموكراتیزه‌كردنی ببێته‌‬ ‫داوای�ه‌ك��ی هاوبه‌شی چه‌ندین هێزی‬ ‫ئیسالمی و عه‌ملانی‪.‬‬ ‫به‌ كورتی یه‌كسانكردنی دیموكراسی‬ ‫به‌ عه‌ملانیه‌ت و دژایه‌تیكردنی له‌م‬ ‫س��ۆن��گ�ه‌وه‌ ل �ه‌ الی���ه‌ن ه �ه‌ن��دێ‌ كه‌س‬ ‫و ن��اوه‌ن��دی ئیسالمی‪ ،‬ره‌تكردنه‌وه‌ی‬ ‫هه‌رشانس و ئه‌گه‌رێكیش بۆ پیاده‌كردنی‬ ‫بنه‌ماكانی دیموكراسی له‌ ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫خۆپێناسه‌كردن به‌ عه‌ملانی له‌ الیه‌ن‬ ‫به‌شێك له‌ عه‌ملانییه‌كانه‌وه‌‪ ،‬ده‌ڕژێته‌‬ ‫خانه‌ی ئه‌و هه‌واڵنه‌ی بۆ دواخستنی‬ ‫ب �ه‌ دی��م��وك�رات��ی��زه‌ك��ردن��ی ده‌س �ه‌اڵت��ی‬ ‫سیاسی له‌ ناوچه‌كه‌دا ده‌درێن‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ئ��ه‌وه‌ش به‌خۆداچوونه‌وه‌ و دووب��اره‌‬ ‫بیناكردنه‌وه‌ی ناوه‌رۆكی چه‌مكه‌كان له‌‬ ‫هه‌ردوو بازنه‌كه‌دا ده‌خوازێت‪ ،‬ئه‌مڕۆ‬ ‫نیشاندانی به‌یه‌كه‌وه‌ نه‌گونجاندنی‬ ‫م��وح��اف��ی��زه‌ك��اری ك��ۆم��ه‌اڵی��ه‌ت��ی و‬ ‫دیموكراسی به‌ زیان بۆ سه‌ر ئاینده‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگا و دیموكراسی ده‌شكێته‌وه‌ و‬ ‫ده‌یكات به‌ چه‌مكێكی نامۆ و سه‌پێرناو‪،‬‬ ‫قبوڵكردنی دیموكراسیش وه‌ك شێوازێك‬ ‫بۆ به‌ڕێوه‌بردنی ده‌سه‌اڵت له‌ ده‌وڵه‌تی‬ ‫نوێدا له‌ الی�ه‌ن ئیسالمییه‌كانه‌وه‪ ‌،‬به‌‬ ‫دژایه‌تی نه‌بینینی ئه‌و فۆرم و ئاسته‌ له‌‬ ‫عه‌ملانیه‌ته‌ له‌گه‌ڵ ئیسالم كه‌ پیاده‌كردنی‬ ‫دیموكراسی ده‌یخوازێ‌‪ ،‬لێره‌شدا جیاوازی‬ ‫له‌ نێوان كۆمه‌ڵگا و ده‌وڵه‌تدا ده‌كرێت‪.‬‬

‫ئه‌و ئایینه‌ی ل ‌ه خێراترین گه‌شه‌كردندایه‌ ل ‌ه جیهاندا‬ ‫نووسینی‪ :‬فیلیب جینكینز‬ ‫وه‌رگێڕانی‪ :‬جهانگیر ئه‌حمه‌د‬ ‫زۆرج��ار پرسیارم لێده‌كرێت‪ :‬كام‬ ‫ئایین ‌ه له‌ هه‌موو ئایینه‌كان زیاتر له‌‬ ‫خێراترین گه‌شه‌كردندایه‌ له‌ جیهاندا؟‬ ‫پ��رس��ی��ارك �ه‌ران��ی��ش دوو ج���ۆرن‪،‬‬ ‫هه‌ندێكیان هیوا و ئومێدێك له‌ پشت‬ ‫پرسیاره‌كه‌یانه‌وه‌یه‌ و ده‌یانه‌وێت ئه‌و‬ ‫واڵمه‌یان ده‌ستبكه‌وێت كه‌ ��ایینه‌كه‌ی‬ ‫خۆیان له‌ هه‌موان باشرته‌ و زۆرب �ه‌ی‬ ‫جیهانی گ���رت���ووه‌‪ ،‬هه‌ندێكیشیان‬ ‫ترس بووەته‌ هۆكاری پرسیاره‌كه‌یان‪،‬‬ ‫ترسه‌كه‌شیان ل�ه‌ مسوڵامنانه‌ ك�ه‌ له‌‬ ‫داه��ات��وودا ژم��اره‌ی��ان هه‌موو جیهان‬ ‫داده‌پۆشێت‪.‬‬ ‫له‌ واقیعدا پرسیاركردن‪ ،‬به‌ تایبه‌تی‬ ‫له‌ گه‌شه‌كردن سنوری بیروباوه‌ڕیشی‬ ‫تێپه‌ڕاندووه‌‪ ،‬چووەته‌ ناو ده‌روازه‌یه‌كی‬ ‫فه‌رهه‌نگی ویكیبیدیای ف �راوان �ه‌وه‌‬ ‫(قه‌ره‌باڵغییه‌ك له‌ گه‌شه‌كردنی خێرا)‬ ‫مه‌سه‌له‌ی گ�ه‌ش�ه‌ك��ردن و قسه‌كردن‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌و كاران ‌ه كه‌ جێگای شانازین‪،‬‬ ‫پێویسته‌ خه‌اڵتی له‌سه‌ر ببه‌خرشێته‌وه‌‬ ‫به‌سه‌ر ركابه‌رانی ئه‌و مه‌یدانه‌دا‪ ،‬ئیسالم و‬ ‫مه‌سیحی و بوزی و ویكا و ربوبی و فالون‬ ‫گۆنگ و سیانتۆلۆجیاو ‪...‬هتد‪ ،‬كه‌ دیاره‌‬ ‫ئه‌مانه‌ زمانحاڵی زۆرێك له‌و ئایینانه‌ن كه‌‬ ‫ێ ده‌كه‌ن و ده‌ستكه‌وتنی زانیاریی‬ ‫كێبڕك ‌‬

‫ورد له‌سه‌ر گه‌شه‌كردن و به‌راوردكردنیان‬ ‫كارێكی گرانه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌مایه‌ پرسیار‬ ‫له‌سه‌ر گه‌شه‌كردن بوار ده‌ڕە‌خسێنێت بۆ‬ ‫قسه‌كردن و واڵمدانه‌وه‌ی زۆر له‌ چۆنێتی‬ ‫و هۆكاره‌كانی گۆڕانی عه‌قیده‌یی به‌‬ ‫تێپه‌ڕینی كات‪.‬‬ ‫ل �ه‌ ی �ه‌ك �ه‌م ه �ه‌ن��اس �ه‌دا پێویسته‌‬ ‫كێربكێكه‌ بوه‌ستێنین بۆ مه‌سیحیه‌ت كه‌‬ ‫ب�راوه‌ی بێ‌ ركابه‌ره‌‪ ،‬كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‬ ‫سه‌رنجڕاكێش له‌ سه‌ده‌ی بیسته‌مدا له‌‬ ‫هه‌موو جیهاندا ژماره‌یان زیادی كرد‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌تی له‌ باشوری جیهاندا‪ ،‬ئه‌مه‌ به‌پێی‬ ‫ڕاگه‌یانراوه‌ ورده‌كانی مه‌سیحییه‌كان‬ ‫ل �ه‌ جیهاندا‪ ،‬ب � ‌ه ش��ێ��وه‌ی�ه‌ك ژم���اره‌ی‬ ‫مه‌سیحییه‌كانی ئه‌فه‌ریقاش له‌ ساڵی‬ ‫(‪)1990‬ه‌وه‌ به‌ ڕێژە‌یه‌كی باوه‌ڕپێنه‌كراو‬ ‫زیادی كرد‪ ،‬كه‌ گه‌یشته‌ له‌ سه‌دا (‪،)4,930‬‬ ‫له‌ ئه‌مه‌ریكای التینیش گه‌یشته‌ له‌ سه‌دا‬ ‫(‪ ،)8.77‬هه‌تا ژماره‌ی هۆز و دانیشتوانیش‬ ‫هه‌ر به‌ شێوه‌یه‌كی سه‌رنجڕاكێش رووی‬ ‫له‌ زیادبوون كرد‪ ،‬ژم��اره‌ی دانیشتوانی‬ ‫كاسۆلیك له ‌س�ه‌ده‌ی بیستدا له‌ (‪)1,9‬‬ ‫ملیۆن هه‌تا (‪ )130‬ملیۆن زیادی كرد و‬ ‫گه‌یشته‌ له‌ سه‌دا (‪.)6,7‬‬ ‫تێكڕای ژم���اره‌ی شۆێنكه‌وتوانی‬ ‫ئایینه‌كانی دیكه‌ له‌ ئه‌فه‌ریقا به‌ هه‌موو‬ ‫هۆزه‌كانه‌وه‪ ‌،‬ته‌نها (‪ )10‬ملیۆن ده‌بوون‪،‬‬ ‫كه‌ ئه‌مڕۆ ژم��اره‌ی��ان له‌ (‪ )500‬ملیۆن‬

‫نزیك ده‌بێته‌وه‌ (ئه‌گه‌ر پێشبینیه‌كان‬ ‫ڕاست ده‌رچن) تا ساڵی ‪ 2050‬ده‌گه‌نه‌‬ ‫ی�ه‌ك ملیار‪ ،‬به ‌دیوێكی ت��ردا ژم��اره‌ی‬ ‫مه‌سیحییه‌كانی ئه‌فه‌ریقا له‌ ساڵی ‪2050‬‬ ‫ده‌بێته‌ دوو ئه‌وه‌نده‌ی ساڵی ‪.1990‬‬ ‫به‌اڵم پێش ئه‌وه‌ی خه‌اڵته‌ ببه‌خشین‬ ‫و په‌یكه‌ری ڕێزلێنانه‌كه‌ دروستبكه‌ین‪،‬‬ ‫كارێكی عاقاڵنه‌یه‌ به‌راوردێك بكه‌ین به‌‬ ‫شه‌پۆلی گه‌شه‌كردنی ئیسالمیش له‌و‬ ‫ماوه‌یه‌دا‪.‬‬ ‫س��ه‌رج��ه‌م ئایینه‌كانی دیكه‌ش‬ ‫له‌ س �ه‌ده‌ی ڕاب���ردوودا شوێنكه‌وتوانی‬ ‫زیاتریان به‌ده‌ستهێناوه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌ركه‌وتنی‬ ‫مسوڵامنه‌كان به‌سه‌ر مه‌سیحییه‌كان‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌ شتێكی سه‌رنجڕاكێش و‬ ‫تێبینی كراوه‌‪ ،‬به‌ گه‌شتێكی خشته‌ی ژماره‌‬ ‫و كۆ و تێكڕای گه‌شه‌كردندا ده‌رده‌كه‌وێت‬ ‫ك ‌ه ژماره‌ی مه‌سیحییه‌كان جێگیرییه‌كی‬ ‫به‌خۆوه‌ بینیوه‌ له‌چاو به‌رزبوونه‌وه‌ی‬

‫ژم���اره‌ی دانیشتوانی زه‌وی‪ ،‬له‌ساڵی‬ ‫‪ 1990‬نزیكه‌ی سێیه‌كی دانیشتوانی‬ ‫زه‌وی مه‌سیحی بوون‪ ،‬ئه‌م ڕێژه‌یه‌ هه‌تا‬ ‫ئه‌مڕۆش هه‌روایه‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ب �ه‌ س �ه‌رن��ج��دان ل��ه‌و م��اوه‌‬ ‫زه‌م��ه‌ن��ی��ی��ه‌دا ب��ه‌ره‌وپ��ێ��ش��چ��وون و‬ ‫رووله‌زیادبوونێكی دی��اری ئیسالمی‬ ‫ده‌ب��ی��ن��ی��ن‪ ،‬ك �ه‌ ه �ه‌ت��ا ئێستاش هه‌ر‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪ ،‬له‌ساڵی ‪ 1990‬دوو سه‌د و‬ ‫بیست ملیۆن مسوڵامن هه‌بوون كه‌‬ ‫ده‌كاته‌ له‌ سه‌دا دوانزه‌ تا له‌ سه‌دا سیانزه‌ی‬ ‫مرۆڤایه‌تی‪ ،‬به‌ به‌راورد به‌ له‌ سه‌دا (‪)22,5‬‬ ‫ی ئه‌مڕۆ و هه‌تا ساڵی ‪ 2050‬ده‌گاته‌ له‌‬ ‫سه‌دا (‪ ،)27‬له‌ ساڵی ‪ 1990‬مه‌سیحیه‌كان‬ ‫له‌ جیهاندا ب ‌ه ڕێژه‌ی له‌ سه‌دا (‪ )2,8‬تا‬ ‫(‪ )1‬له‌ پێش مسوڵامنانه‌وه‌ بوون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مڕۆ ب ‌ه ڕێژە‌ی (‪ )1,5‬تا (‪ )1‬له‌پێشه‌وه‌ن‪،‬‬ ‫به‌ نزیكبوونه‌وه‌ی ساڵی ‪ 2050‬ده‌بێته‌‬ ‫(‪ )1,3‬تا (‪ )1‬له‌ پێشه‌وه‌ ده‌بن‪ ،‬له‌ ڕووی‬

‫له‌ سه‌ده‌ی ڕابردوودا سه‌ركه‌وتنی‬ ‫مسوڵمانه‌كان به‌سه‌ر مه‌سیحییه‌كان شتێكی‬ ‫سه‌رنجڕاكێش و تێبینیكراوه‬

‫مێژووییه‌وه‌ زۆر به‌ خێرایی جیاوازییه‌كه‌‬ ‫كه‌مده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر مه‌سیحییه‌كان سه‌یری‬ ‫ئ �ه‌ف �ه‌ری��ق��ا ب��ك��ه‌ن‪ ،‬ب���ه‌و پ��ێ��ی�ه‌ی كه‌‬ ‫منوونه‌ی لوتكه‌ی سه‌ركه‌وتنیانه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌بێت مسوڵامنان شانازی بكه‌ن به‌‬ ‫گه‌شه‌كردنیانه‌وه‌ (به‌پێی حیساباتی‬ ‫مێژووییان)‪ ،‬بۆ منوونه‌ ل ‌ه ساڵی ‪1900‬‬ ‫ژماره‌ی مسوڵامنان له‌ میرس نزیكه‌ی (‪)9‬‬ ‫ملیۆن ده‌بوون‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مڕۆ (‪ )75‬ملیۆنن‪،‬‬ ‫له‌و شوێنانه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ ئه‌ندۆنیسیان (‪)34‬‬ ‫ملیۆن ده‌بوون‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مڕۆ (‪ )190‬ملیۆن‬ ‫مسوڵامنن‪.‬‬ ‫ب���ه‌ دی��وێ��ك��ی ت�����ردا‪ ،‬ژم����اره‌ی‬ ‫مه‌سیحییه‌كانی ئه‌مڕۆ چوار ئه‌وه‌نده‌ی‬ ‫ساڵی ‪ 1990‬زیادیانكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫له‌و ماوه‌ زه‌مه‌نیه‌دا ژماره‌ی مسوڵامنان‬ ‫حه‌وت ئه‌وه‌نده‌ زیادی كردووه‌‪.‬‬ ‫چۆن ده‌بێت ئه‌مه‌ ڕووبدات؟ ئه‌گه‌ر‬ ‫ژماره‌ی مه‌سیحیه‌كان له‌ زیادبووندایه‌‪،‬‬ ‫بۆچی ئه‌و جیاوازییه‌ گه‌وره‌ رووده‌دات‬ ‫ل��ه‌ رووی گ���ه‌ش���ه‌ك���ردن���ه‌وه‌؟ چ��ۆن‬ ‫مه‌سیحییه‌كان هێنده‌ ده‌كه‌ونه‌ دوای‬ ‫مسوڵامنه‌كانه‌وه‌؟ وه‌اڵمه‌كه‌ی به‌هۆی‬ ‫پێكهاته‌ی دانیشتوانه‌وه‌یه‌‪ ،‬كه‌ دانیشتوانی‬ ‫چه‌ند به‌شێكی جیهان به‌ شێوه‌یه‌كی‬ ‫به‌رچاو ڕوو له‌ زیادبوونن‪ ،‬ئیسالم زۆر‬ ‫به‌ به‌هێزی گه‌شه‌ی كرد و سه‌ركه‌وتنی‬ ‫به‌ده‌ستهێنا و به‌ درێژایی سه‌ده‌ی بیسته‌م‬

‫و زۆر به‌ چڕوپڕی ته‌ركیزیان كرده‌ سه‌ر‬ ‫ئه‌و شوێنانه‌ی كه‌ ڕیژە‌كه‌یان ده‌پارێزێت‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی ئه‌فه‌ریقا و ئاسیا‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌وه‌‬ ‫شه‌پۆلی دانیشتوان هێزی ئایین زیاتر‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫وه‌ك الیه‌نێكی نێگه‌تیڤیش ژماره‌ی‬ ‫مه‌سیحیه‌ت به‌گشتی ل ‌ه كه‌مبوونه‌وه‌دایه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ وه‌كو نه‌ریتی هه‌میشه‌یی زیاتر‬ ‫ته‌ركیز ده‌خاته‌ سه‌ر ئه‌وروپا‪ ،‬دیاره‌ به‌‬ ‫ب ‌هراورد ب ‌ه به‌شه‌كانی تری جیهان گه‌شه‌ی‬ ‫دانیشتوان له‌ ئه‌وروپا زۆر هێواشه‌‪ ،‬له‌‬ ‫ساڵی ‪ 1990‬ئه‌وروپییه‌كان چواریه‌كی‬ ‫دانیشتوانی جیهان ب���وون‪ ،‬ب��ه‌اڵم به‌‬ ‫نزیكبوونه‌وه‌ له‌ ساڵی ‪ 2050‬ئه‌م ڕێژە‌یه‌‬ ‫ده‌بێته‌ له‌ س �ه‌دا (‪ ،)8‬له‌ ساڵی ‪1900‬‬ ‫ڕێ��ژە‌ی ئه‌وروپییه‌كان سێ‌ ئه‌وروپی‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ یه‌ك ئه‌فه‌ریقی بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ هاتنی س��اڵ ‪ 2050‬سێ ئه‌فه‌ریقی‬ ‫به‌رامبه‌ر یەک ئه‌وروپی ده‌بێت‪ ،‬جگه‌‬ ‫ل ‌ه ئه‌وروپاش له‌ هه‌موو جیهاندا ئیسالم‬ ‫له‌گه‌ڵ مه‌سیحیه‌تدا له‌ پێشبڕكێیه‌كی‬ ‫زۆر نزیك له‌یه‌كدان‪ ،‬به‌اڵم كارێكی زۆر‬ ‫ئه‌سته‌م ‌ه مه‌سیحیه‌ت بتوانێت به‌سه‌ر ئه‌م‬ ‫كۆسپه‌ دیمۆگرافییه‌ گه‌وره‌یه‌دا زاڵببێت‪.‬‬ ‫بۆی ‌ه هه‌ر كاتێك پرسیارم لێبكرێت‬ ‫كه‌ ك��ام ئایینه‌ له‌ ه�ه‌م��ووان زیاتر له‌‬ ‫گه‌شه‌كردندایه‌‪ ،‬زۆر ب ‌ه روون و ئاشكرا‬ ‫وه‌اڵم ده‌ده‌مه‌وه‌‪ :‬ئیسالم ‪ ،‬مه‌سیحیه‌تیش‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وروپا‪.‬‬


‫‪www.bayanpress.net‬‬ ‫‪www.facebook.com/bayanpres‬‬ ‫‪www.twitter/bayan2press‬‬

‫‪political general Newspaper‬‬

‫‪Tuesday, No.18 First Year,‬‬ ‫‪Jan. 15, 2013‬‬

‫هاوژین عومەر‬

‫هه‌موان په‌رۆشی یه‌كێتین‬ ‫یه‌كێتی په‌رۆشی خۆی نییه‌!‬ ‫به‌ر ل ‌ه خراپبوونی باری ته‌ندروستیی تاڵه‌بانی‪ ،‬زۆرێك ل ‌ه كه‌ناڵ و چاودێر و حیزب ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان‪ ،‬پێیانوابوو ل ‌ه دوای نه‌مانی ئه‌و سه‌ركرده‌یه‌‪ ،‬راسته‌وخۆ یه‌كێتی دووچاری‬ ‫لێكهه‌ڵوه‌شان و دابه‌شبوون ده‌بێت‪ ،‬ئه‌وان ئه‌م پێشبینییه‌یان ب ‌ه ئاماژە‌یه‌كی ئیجابی‬ ‫وه‌سف ده‌كرد‪ ،‬ئه‌مه‌شیان ب ‌ه هیوای رووخانی یه‌ك ل ‌ه پایه‌كانی ده‌سه‌اڵتی كوردیی بوو‪،‬‬ ‫ك ‌ه ئێستا دووچاری ده‌ردی گه‌نده‌ڵی و خۆسه‌پێنی بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌ دوای خراپبوونی ته‌ندروستیی تاڵه‌بانی به‌دی ده‌كرێت‪ ،‬تا رادده‌یه‌ك‬ ‫پێچه‌وانه‌یه‌‪ ،‬زۆرێك ل ‌ه الیه‌ن ‌ه سیاسییه‌كانی كوردستان‪ ،‬ب ‌ه تایبه‌تیش پارتی و الیه‌نه‌كانی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬له‌گه‌ڵ مانه‌وه‌ی یه‌كێتی و یه‌كڕیزیی ئه‌و حیزبه‌دان‪ ،‬نه‌ك لێكهه‌ڵوه‌شانی‪.‬‬ ‫پارتی هه‌ر ل ‌ه ساته‌وه‌ختی تێكچوونی ته‌ندروستیی تاڵه‌بانییه‌وه‌‪ ،‬ده‌ستی ل ‌ه بن باڵی ئه‌و‬ ‫حیزب ‌ه ناو ‌ه و مه‌رگی سیاسیی خۆی ل ‌ه لێكهه‌ڵوه‌شانی ئه‌و ‌ى هاوپه‌یامنیدا ده‌بینێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچی تایبه‌ت ب ‌ه الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆنیشه‌‪ ،‬ل ‌ه دوایین هه‌ڵوێستیاندا رایانگه‌یاندووه‌؛‬ ‫ئه‌وان هیواخوازن یه‌كێتی ب ‌ه یه‌كڕیزیی مبێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و ‌ه راست ‌ه ك ‌ه ئه‌و حزبان ‌ه ل ‌ه سۆنگه‌ی به‌رژەوه‌ندییه‌كانی خۆیانه‌و ‌ه بۆ بارودۆخی‬ ‫یه‌كێتی ده‌ڕوانن‪ .‬وه‌ك ئاشكرایه‌‪ ،‬پارتی پێیوای ‌ه ب ‌ه تێكچوونی ئه‌و هاوكێشه‌یه‌ی باری‬ ‫سیاسیی خۆی پێڕاگرتووه‌‪ ،‬نابێت هه‌رگیز ل ‌ه ئاینده‌ی سیاسی و قورسایی خۆی دڵنیا‬ ‫مبێنێته‌وه‌‪ ،‬الیه‌نه‌كانی ئۆپۆزسیۆنیش‪ ،‬ره‌نگ ‌ه پێیانوابێت كه‌وتن و الوازبوونی یه‌كێتی‪،‬‬ ‫زیاتر ل ‌ه جاران‪ ،‬پارتی ب ‌ه سه‌روه‌ر و حزبی حاكم و ئه‌وحه‌د ده‌هێڵێته‌وه‌‪ .‬كه‌وات ‌ه ئه‌وه‌ی‬ ‫ئێستا ل ‌ه گۆڕە‌پانی سیاسیدا رووده‌دات‪ ،‬الیه‌نه‌كانی كوردستان‪ ،‬ب ‌ه عه‌مه‌لی بێت یان‬ ‫هیواخواسنت‪ ،‬په‌رۆشی مانه‌و ‌ه و یه‌كڕیزیی یه‌كێتین‪.‬‬ ‫پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬كاتێك هه‌مو��ن په‌رۆشی یه‌كێتین‪ ،‬ئه‌ی ئایا یه‌كێتی په‌رۆشی‬ ‫خۆیه‌تی؟ ب ‌ه واتایه‌كی تر‪ ،‬كاتێك هه‌موان په‌رۆشی یه‌كێتین‪ ،‬ئه‌ی بۆچی یه‌كێتی په‌رۆشی‬ ‫خۆی نییه‌؟!‬ ‫هێشتا ماوه‌یه‌كی زۆر تێنه‌په‌ڕیو ‌ه ب ‌ه سه‌ر غیابی تاڵه‌بانیدا‪ ،‬كه‌چی ده‌نگۆی‬ ‫توندبوونه‌وه‌ی ناكۆكییه‌كان و كێبڕكێی جێگرتنه‌وه‌ی ئه‌و سه‌ركرده‌یه‌‪ ،‬خۆی ب ‌ه گوێی‬ ‫هه‌مواندا ده‌دات‪ .‬یه‌كێتیی نیشتامنی پێویست ‌ه ئه‌و ‌ه بزانێت ك ‌ه غیابی تاڵه‌بانی بۆ‬ ‫ئه‌و‪ ،‬به‌رئه‌نجامی دووسه‌ره‌ی هه‌یه‌‪ ،‬عه‌ره‌ب گوته‌نی؛ وه‌كو ئه‌و گورز ‌ه وای ‌ه ك ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫نه‌تكوژێت‪ ،‬ئه‌وا به‌هێزت ده‌ك��ات‪ .‬س ‌هرانی یه‌كێتی‪ ،‬ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستیان مانه‌وه‌ی‬ ‫حزبه‌كه‌یان ‌ه ب ‌ه یه‌كپارچه‌یی‪ ،‬ئه‌وا هه‌لێكی گه‌وره‌یان ل ‌ه به‌رده‌مدای ‌ه بۆ ئه‌وه‌ی سوود‬ ‫له‌م هه‌ڵوێست و مامه‌ڵ ‌ه سیاسییانه‌ی الیه‌نه‌كانی ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزسیۆن وه‌ربگرن و‬ ‫حزبه‌كه‌یان به‌مباره‌ی ئێستا‪ ،‬یان به‌هێزتر بهێڵنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم نه‌ك بۆ خزمه‌ت ب ‌ه سیاسه‌ته‌كانی‬ ‫پارتی‪ ،‬وه‌كو پێشرت و ئێستاش كردوویانه‌‪ ،‬به‌ڵكو بۆ راستكردنه‌وه‌ی ئه‌و هاوكێشه‌یه‌ی‬ ‫سااڵنێك ‌ه تێكچوو ‌ه و ل ‌ه بری خۆیان‪ ،‬خه‌ڵكی و ئۆپۆزسیۆن باجه‌كه‌ی ده‌ده‌ن‪.‬‬

‫‪Reklam‬‬

‫وەرگیراوە‬

‫لە‬

‫ڕیکالم بکەن‬

‫ئاگاداری سه‌رجه‌م كۆمپانیا بازرگانی و داموده‌زگا و فرۆشگاكان ده‌كه‌ین كه‌ رۆژنامه‌ی (به‌یان)‬ ‫ئاماده‌ی ڕیكالمكردن ‌ه ب ‌ه جوانرتین دیزاین و شێو ‌ه بۆ به‌رهه‌م و كااڵكانتان‪ ،‬ڕاشیده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫كه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی كاتی نرخی ریكالمكردن‪ ،‬ب ‌ه رێژە‌یه‌كی به‌رچاو داده‌شكێنێت‪.‬‬ ‫بۆ زانیاریی زیاتر ده‌رب���اره‌ی نرخه‌كان‪ ،‬په‌یوه‌ندی بكه‌ن به‌م ژم��اره‌ موبایالنەوە‌‬ ‫(‪.)07702455504( )07701577050‬‬


ژماره‌ 18 رۆژنامه‌ی به‌یان