Page 1

Redakcja i korekta tekstu za pomocą znaków korektorskich i w trybie śledzenia zmian Z przepisami językowymi jest po trosze tak, jak z normami prawa: nie sposób objąć nimi wszelkich możliwych sytuacji. Życie jest zbyt bogate, zbyt różnorodne, żeby do każdej sytuacji dało się stworzyć specjalny paragraf. Podobnie z językiem: w tekście spotykamy tak wiele form i problemów, że nie jest możliwe uregulowanie ich wszystkich w osobnych przepisach. Prawnicy z przyporządkowaniem paragrafów i sytuacji radzą sobie m.in. przez wykładnię prawa: w specjalnych wydawnictwach wybitni specjaliści wskazują, jak należy rozumieć wolę prawodawcy i odnosić ją do konkretnych zdarzeń. Gdy nie znajdujemy zasady, którą należy posłużyć się przy rozwiązaniu problemu językowego, najlepiej jest zastanowić się, jak rozwiązywane są problemy podobne - zalecane jest postępowanie per analogiam. Gdy zaś już zdecydujemy się na określone rozwiązanie, należy pamiętać, aby być konsekwentnym, zawsze stosować je w dalszym tekście. Konsekwencja jest też żelazną zasadą edytorstwa w tych przypadkach, gdy norma pozostawia piszącemu swobodę. Przy niektórych formach językowych nie wydaje się zasadne narzucanie określonego rozwiązania: zakazywanie, nakazywanie itd. W tej sytuacji jednak wolność autora czy redaktora także nie jest absolutna: jest on zobligowany swym własnym wyborem. Praca z tekstem Przeczytaj uważnie zamieszczony niżej tekst, a następnie na podanej liście zaznacz te związane z brakiem konsekwencji - niedoskonałości redakcyjne, które można mu przypisać:

/ na świecie, 11

111

Ho lT4uj6 Historia felietonistyki liczy prawie trzy wieki. Pierwsze teksty},] noszące ślady \\ $ „stylu felietonowego” , jednak jeszcze nienazwane felietonami, znalazły się w periodyku ..Spectator” w latach 1711-1714 - ich autorami byli J. Addison i R, Steele1. Termin felieton zaczął być używany w 1803 roku, kiedy Julien Louis Geoffroy we francuskim czasopiśmie „Journal des debats” przeprowadził eksperyment, który polegał na przedłużeniu* o dodatkową kartką ‘^kolumny g a ze t^n a której zamieścił dodatek literacko-rozrywkowy2. Termin felieton pochodzi od francuskiego feuille, co oznacza liść; feuilleton natomiast to „kartka złożona na czworo” . Nazwa ma związek z faktem, iż ów dodatek był oddzielony od górnej części tekstu typograficzną kreską i funkcjonował jako odrębna graficznie i redakcyjnie całość3. Nazwa felieton dotyczyła ń*Ltc^ zatem pewnego fragmentu czasopisma, w którym'znaleźć się (mogłyiokreślone treści. 1Możdżonek A., Mistrzowie felietonu, Warszawa 1999, s. 5. 2 Ibidem. 3 Por. Chudziński E., Felieton. Geneza i ewolucja gatunku, [w:] Dziennikarstwo i świat mediów, red. Bauer Z. Chudziński E., Kraków 2000, s. 197.

\


Wkrótce pojawiły się autonomiczne teksty, które dalej funkcjonowały w tej odciętej kreską przestrzeni gazety, ale już same nazywane były felietonami. Były to przede wszystkim relacje z podróży, opowiadania, recenzje, repertuar teatrów, przegląd mody, ogłoszenia4.

Stasiński5 wspomina, że na początku XIX wieku felietony były

stałym działem w

gazecie codziennej, w którym zamieszczano dla rozrywki

czytelnikówFwiadomości kulturalnej podawane w lekki sposób. Zapotrzebowanie na

N •

ten rodzaj tekstu rosło, ponieważ w prasieStawał się (powoii7 odczuwalny nadmiar informacji. Ponadto

felieton, z racji swojego lekkiego, przyjemnego charakteru,

przyciągał nowychczytelników.' ^ączęła się też (\jfkrót0 zmieniać tematyka

ŁW

poruszana w felietonach - zaczął dominować model mozaikowości, co czyniło felieton

nieprzewidywalnym

i

pozwalało! często

dawaę

wrażenie

nowości.

fa

zapobiegając znudzeniu, pawało to także wrażenie wolności, ponieważ dobór tematu k r S był dowolny i zależny od autora. Felieton był też - jak pisze Stasiński - intrygujący przez to, ze łamał linGsrnosc iGktury — wymagał rozkładania Ciągów tGkstcwycM zgodnie z graficznymi

sugestiami

i ponownego ich składania na nowych,

kontekstualnych zasadach, w celu zrozumienia całości. Felieton pozwalał także złamać instytucjonalność i sformalizowanie tekstów zamieszczanych w prasie. Odcięcie felietonu kreską sugerowało, i ta k b y ło w rzeczywistości^ jego nieo ficja lnyjE E S ^*£t'Vue n

r -

charakter.

Rozwój felietonistyki w Polsce „ ------y o (TALiC

> —

W Polsce, podobnie jak we Francji^stosowano termin felietop na określenie zarówno różnych „drobiazgów” zamieszczonych pod kreską w czasopismach, jak też konkretnvch tekstów. daiacvch sie wyodrębnić soośród innvch na podstawie

..........................

-

'j

--------

-------

-

- -

- - ,

ji ~c " j

i

'

j

~~

specyficznych cech zewnętrznych i wewnętrznych6. Zbigniew Mitzner7 podaje, że pierwsze teksty, mające charakter felietonów, ale nie występujące jeszcze pod tą nazwą, to utwory Krasickiego i Bohomoica.f' drukow ane na łam ach „M onitora” (1765-1784). Te żartobliw e utw ory łączyły w sobie 4 Por. Wojtak M., Gatunki prasowe, Lublin 2004, s. 203. Wojtak pisze tu, że forma i tematyka ówczesnych felietonów odbiegały znacznie od dzisiaj znanych. Dziś zapewne tego typu teksty opatrzono by nagłówkiem

i&ozmafecitC

3 Stasiński P., op.cit., s. 6. 6 Por. Chudziński E., op.cit., s. 198. Mitzner Z., Felieton, [w:] Teoria i praktyka dziennikarstwa, red. Gołka B., Kafel M., Mitzner Z., Warszawa 1964. s. 130.

- r

.........................


tematykę rozrywkową, anegdoty i przeglądy mód paryskich. Podobne formy felietonowe znalazły się w „Kuźnicy” , piśmie z okresu Sejmu Wielkiego. W „Wiadomościach Brukowych” (Wilno, 1816-1822) zamieszczano teksty felietonowe, które dotyczyły już nie tematów rozrywkowych, ale politycznych, obyczajowych, filozoficznych i oświatowych8. W połowie XiX wieku feiieton był już znanym terminem. Został iakże stałym elementem prasy satyrycznej. Obecny był w takich tytułach jak „Pszonka” na emigracji, „Wolne Żarty”, „Mucha” i „Sowizdrzał” w Królestwie, „Diabeł” w Krakowie9. Felietony o tematyce niesatyrycznej zamieszczały „Dziennik Literacki” (Władysław Łoziński), „Dziennik Poznański” (powieści Kraszewskiego w odcinkach, felietony Władysława Rabskiego i Stanisława Koźmiana), „Prawda”, „Goniec Polski”10 Ten ostatni zasłuauie na szczeaólna uwaae. iako że w nim w 1851 roku Cvorian Norwid ..... .......

..................~'j ~

------------- w /

— t

..........i >

...............................

j

"

'

-

J

r

*

..........

opublikował tekst pt. O felietonie felieton, w którym próbował charakteryzować gatunek. Do ważnych pozycji należą także: „Kurier Warszawski”, „Niwa”, „Kurier u u u z - ic i ii iy

u i a /L „ i y y u u i tir\ n u o u u w c u iy , w

ru u i y o i i p iz .c z . o /

icu p u u u r \u w c n

^ w u jc ;

kroniki Bolesław Prus11. Kroniki Prusa brały pod uwagę aktualne tematy, które mogły interesować czytelników, a pisane były lekkim, dowcipnym językiem. Gatunek uprawiany przez tego pisarza był formą bardzo zbliżony do tego, czym jest dzisiejszy felieton. Nawet sam Prus, w ypracow aw szy już swój warsztat, zawarł jego główne

założenia w Uwagach nad pisaniem felietonu12 XX wiek to dalszy rozwój polskiej felieton istyki. Na jego początku felietony zamieszczano przede wszystkim w „Liberum Veto” w Krakowie. W dwudziestoleciu międzywojennym felietony pisano w „Szczutku”, „Cyruliku” i w końcu w „Szpilkach”, które również przodowały w satyrze w Polsce Ludowej. Felietony w Polsce Ludowej odnaleźć można także w „Trybunie Ludu”, „Życiu Warszawy”, „Przekroju” i wielu innych.

PYTANIA DO TEKSTU:

8 Ibidem, s. 131. 9 Ibidem, s. 132. 10 Chudziński E., op.cit., s. 198. 11 Ibidem, s. 204. 12 Ibidem.

I


Zaznacz te zdania, w których mowa o niekonsekwencjach występujących w przytoczonym tekście:

a) □ pomieszanie cudzysłowów: w tekście sa zastosowane różne ich rodzaje b)_j_ niekonsekwentnie zastosowane są pochylenia - nie wszystkie słowa w metatekście (te. o których się mówi) sa pochylone c)

□ niekonsekwentnie podawane są liczebniki porządkowe (z kropką, bez

kropki itd.) d) □ panuje pomieszanie w podawaniu tytułów naukowych autorów

e) H niekonsekwentna pisownia me z imiesłowami odmiennymi f) □ panuje pomieszanie przy podawaniu tytułów czasopism (cudzysłów, pochylenia) a)

niekonsekwencja w wyróżnianiu pewnych fragmentów tekstu (np.

nagłówków: bold. podkreślenie, zwykła czcionka) h) □ panuje pomieszanie przy sposobie podawania imion i nazwisk fraz samo nazwisko, raz imie i nazwisko itd.) i) □ niekonsekwentnie podawane są skróty lub całe nazwy słów (rok. wiek, r.. w.)

Korekta tekstu  

Zadanie ciekawe, nie spodziewałem się takiego. Używanie znaków korektorskich na wydruku to dość specyficzna praca, zwłaszcza dla osoby "zroś...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you