scheppingsdrang

Page 1

‘scheppingsdrang’ (MAAS bij VM23)

een tentoonstelling over lijden sterven en opstanding kortom over het leven zelf

1


‘en hij zag dat het goed was’

2


‘scheppingsdrang’

3


© 2017, ‘scheppingsdrang’ Bart Drost www.bartdrost.nl 4


index Voorwoord

07

Vincent Bijleveld

12

Bart Drost

18

Nadine Zanow

30

Frank Ter Beek

38

Rita Beckmann

44

Matthijs Walhout

46

Sjoerd Tegelaers

48

Ditte Havenga

50

Roy Ruepert

52

Ada Dispa

56

Pim Steinmann

60

Koes Staassen

64

Rob van der Nol

68

Robin Gerris

78

Herman van den Muijsenberg

82

Reinhold Bogaard

84

Teksten

89

‘nebenbei’ - muziekprogramma

109

The never-ending paasbrunch

120

Over Vm23 en over MAAS

122

Contactgegevens

125

5


6


voorwoord Ergens tussen ‘het is een gave’ of ‘het is ziekelijk’ moeten we de oorzaak zoeken van die blijkbaar altijd aanwezige behoefte om dingen te maken. Niet alleen tekeningen, schilderijen en beelden, maar ook boekjes, projecten, tentoonstellingen. Toen zich de mogelijkheid voordeed om in VM23 in Arnhem een tentoonstelling te maken, sprong ik een gat in de lucht. Als vanzelfsprekend ging ik in eerste instantie uit van een solopresentatie met enkel eigen werk. De tentoonstelling zou in april 2017 plaats vinden. Viel daarin ook niet de periode van Pasen? En kon ik dan niet eindelijk iets gaan doen met de ruim honderd crucifixen die alweer een jaar vanuit de kelder van mijn atelier om aandacht riepen? Mijn ervaringen met eerdere tentoonstellingsprojecten die ik organiseerde onder de noemer MAAS brachten mij bij zinnen: natuurlijk streelt een solo het ego uitermate, maar met anderen samen iets op poten zetten geeft toch meer voldoening. Zo gezegd zo gedaan. Ik heb vijftien college-kunstenaars benaderd met de vraag om een bijdrage te leveren aan deze tentoonstelling waarin het leidende motief ‘het lijden, sterven en de opstanding’ is. Iedere kunstenaar heeft enthousiast gereageerd en is aan het werk getogen. De een maakte nieuw werk, de ander plaatste bestaand werk in deze nieuwe context. Met elkaar hebben we tenslotte al doende de tentoonstelling ‘scheppingsdrang’ het leven doen zien. Dank! Bart Drost, mei 2017 7


8


9


10


11


Vincent Bijleveld ‘Paasgrot’, 2015 ballpoint op papier, 42,5x29,5 cm. ‘…´, 2017 muurtekening in houtskool en potlood, 300x500 cm.

12


13


14


15


16


17


Bart Drost (Ergens in 2016 kreeg Bart Drost onder het motto ‘daar kun jij vast wel iets mee’ pakweg 100 crucifixen, in allerlei formaten en uitvoeringen) ‘transformatie 1’, 2017 91 foto’s, hout, acrylverf, polaroid camera. 210x140x30 cm. Drost haalde alle Jesusfiguren van hun kruis. Hij maakte van 91 Jesusfiguren een portretfoto. Deze portretfoto’s rangschikte hij in willekeurige volgorde op 9 paneeltjes. Vervolgens geeft hij bezoekers naar believen een van de foto’s van Jesus. Als tegemoetkoming maakt hij van de ontvanger een portret foto in polaroid. Deze foto neemt dan de plaats in van het weggeschonken Jesusportret. ‘transformatie 2’, 2017 55 bewerkte houten kruisen. Afmeting variabel. De houten kruisen, ontdaan van de gehangen Jesusfiguur, werden zwaarden. ‘de intocht in Jerusalem’, 2017 rode loper, ezelskeutels. 25x50x1300 cm. ‘collecteschaal’, 2017 metaal, hout. 100x75x75x cm. ‘de witte’, 2009 hout, inkt, gesso, schroeven, touwtje. 70x30x5 cm. ‘remember me’, 1992 neon. 20x15x70 cm.

18


‘het schone lijden’, 2017 7 kamerschermen met prints op vlaggendoek. 210x180x2 cm. Zeven kamerschermen met daarop telkens een uitsnede van de voorstelling ‘Jesus aan het Kruis’ van schilderijen van de grote meesters Michelangelo, Velazquez, Goya, De Zubaran, Rubens, Le Seur. (Fotobewerking Fotografica, Nijmegen) ‘zalig pasen’, 2005 olieverf op doek. 120x80 cm. ‘kruisweg’, 2009 14 potloodtekeningen op papier in transparant plastic lijsten. Tekeningen: 15x10cm. ‘hosanna!’, 2010 porselein, glas, ijzerdraad, hout. 25x12x12cm. ‘het is voorbij’, 2007 video, 9’15 (met dank aan EKWC).

19


20


21


22


23


24


25


‘het is voorbij…’ Iets over klei Klei is in oorsprong zacht en vettig, je kunt het soepel vormen. Je kunt er van alles mee doen. Als klei opgedroogd is is het breekbaar, broos. De droge klei gaat in de stook-oven en daar gebeurt er iets wonderbaarlijks: wanneer in de oven een bepaalde temperatuur bereikt is, dan wordt de klei bijna vloeibaar. Als tenslotte de gestookte klei weer is afgekoeld is zij steenhard. Voor het ‘het is voorbij…’ heb ik een jesusfiguur gekneed uit porseleinklei, deze figuur in een stook-oven gehangen en het stookproces in gang gezet. Op het moment suprème, bij een temperatuur van 1200 graden - daar waar de transformatie van vaste naar vloeibare materie plaatsvindt - heb ik de oven geopend en een video-opname gemaakt van de hangende figuur. De zwaartekracht doet zijn werk, de armen van Jezus worden hem te zwaar en ze gaan hangen. Bij opening van de oven wordt de temperatuur drastisch beïnvloed en stopt het transformatie proces. Dat betekent dus oven weer dicht doen, wachten tot de temperatuur weer tot 1200 graden is gestegen. Oven weer open en filmen. In meerder stappen wordt aldus zichtbaar dat de jesusfiguur zijn armen langzaam laat zakken. Tenslotte rest er dan eindelijk, ná het stookproces, een stevig porseleinfiguurtje.

26


27


28


29


Nadine Zanow ‘rising like a single hope…’, 2017 olie op doek, 120x90 cm. ‘would that make you believe?...’, 2015 olie op doek, 120x90 cm. ‘despite everything that was missing…’, 2015 olie op doek, 120x90 cm. ‘the night of the sun and the moon…’, 2016 olie op doek, 120 x90 cm. ‘newly risen…’, 2017 olie op doek, 120 x90 cm. ‘watching, waiting, a hunter’s moon rising…’, 2017 olie op doek, 120 x90 cm. ‘the happenings of this night…’, 2015 olie op doek, 120x90 cm. ‘they knew we were going to be here…. so much to tell us…’, 2015/2016 14 sculpturen, gemengde techniek, lamp 20 werken op papier, 2016/2017 grafietstift, potlood en rood potlood op Bulgaars karton, (sommige met collage, inkt), 48x36 cm.

30


31


32


33


34


35


36


37


Frank Ter Beek ‘Ins Blaue Hinein’, 2016 videosculptuur, 60x20x8 cm. + projectieruimte ‘www’, 2015/2017 Installatie bestaande uit gipsafdrukken van alledaags plastic verpakkingsmateriaal, 10x175x300 cm. ‘#Avondgebed’, 2016/2017 metaal, was, bewerking van afdruk van foto van schilderij, 60x60 cm. ‘JB’, 2016 hout, metaal, was en zeep, 120x45x40 cm. ‘pin me niet vast’, 2017 installatie: Oude spijkers en plasticine, 50x30x10 cm. ‘zonder titel’, 2017 poppenkopje met lampje in bestaand wandkastje

38


39


40


41


42


43


Rita Beckmann ‘Hasenspiel 1’, 2016 aquarel op papier, 18x13 cm. ‘Hasenspiel 2’, 2016 aquarel op papier, 18x13 cm. ‘Hasenspiel 3’, 2016 aquarel op papier, 18x13 cm.

44


45


Matthijs Walhout 'Missing u (Extend)', 2016 3D-frees uit schuim, hout, acryl, schroefdraad, schaal 100:1 'III V VII (Extend)', 2016/2017 prints op papier, A1

46


47


Sjoerd Tegelaers ‘El entierro’, 2017 mezzotint, 20x20 cm. ‘For I am the way’, 2017 mezzotint, 20x20 cm. ‘One hand will wash the other‘, 2017 mezzotint, 20x20 cm. ‘Tetelestai’, 2017 mezzotint, 30x20 cm.

48


49


Ditte Havenga ‘piëta’, 2014 naaimachine tekening, 40x45 cm.

50


51


Roy Ruepert ‘la primavera ’, 2017 site specific installation, mixed media pakweg 500x500x500 cm. ‘meid met haasjes´, 2017 Stift, krijt, spray op papier, kaarsen, vaasje met tak pakweg 240x180x50 cm.

52


53


54


55


Ada Dispa ‘Tekeningen’ krijt, stift, potlood enz., diverse formaten HOUD MOED! DE DUIVEL SCHIJT OP DE GROTE HOOP ZALIG ZIJN DE ARMEN VAN GEEST GA JE LEKKER KLEINE DEMIURG? RECHT BREIEN, VERFRAAIEN, VERDOEZELEN. DRANG STORTKOKER HET SCHEPPENDE DUO PETRUS EN HET OCHTENDGLOREN JEZUS IN DE SNEEUW ‘Tekeningen’ krijt, stift, potlood enz., formaat A4 BOEM! BIG BANG GNAB GIB LAAT HAAR OPSCHIETEN! O GOD! MIJN HUIS! PLANEET POEPEN

56


.

57


58


59


Pim Steinmann ‘intergalactisch raamfolie’ een performance in ontwikkeling uitvoeringen op 2, 15,16, 22 en 23 mei.

60


61


62


63


Koes Staassen ‘Dissolution ’, 2017 site specific installation mixed media, tekeningen, video, takken, purschuim, spray e.a. pakweg 500x500x350 cm.

64


65


66


67


Rob van der Nol ‘Andreas’ installatie bestaande uit 12 prints op bruidssatijn, 12 ingekleurde foto’s op ijzeren standaards, een buret met theater bloed en een bruidssatijnen presentatiezuil met tekst. Het ongeluk met de gesprongen buret, was een speciaal cadeau van het lot. het boekje ‘Andreas’. ‘het popje valt van de trap’, video, verbeeldt een overgang. ‘seven seconds’ Installatie met 75 zwart/wit prints, stills uit een video, verbeeldt een overgave vanuit overlevingsdrang.

68


69


De ontvangen talenten. Droombeelden, verhalen die eens gebeurd zijn, momenten van verbazing over schoonheid gevonden op onverwachte plaatsen, dat is wat mij inspireert. Wat mij hierin fascineert zijn momenten van overgang, tussenruimtes, waar alles nog zacht is en in beweging. Walter Benjamin noemt dit “Threshold Experiences”, zoals tussen waken en slapen, dag en nacht, de overgang van adolescent naar jong volwassen, plaatsen en momenten van breekbare uitwisseling en metamorfose, waarin veel gewonnen, maar ook veel verloren kan gaan. De installatie “Andreas” verbeeldt een overgave, om deel te e worden van een geloofsgemeenschap, zoals bij de 1 communie en heilig vormsel. Als voorbereiding tot deze toetreding krijgt het kind onderricht van een begeleider, zodat het weet wat er van hem verwacht wordt als hij, gelijk Andreas, zich fysiek en geestelijk over wil geven, aan het geloven in een hogere macht buiten zichzelf. Het werd een zoektocht waarin de betekenis van vertrouwen in en overgave aan de begeleiders die het geloof fysiek vertegenwoordigen als vraag op tafel lag. Een verrijkende wandeling werd het, balancerend op de breekbare lijn tussen verlies en gewin, verdriet en geluk. Hervonden de woorden van de apostels, gelezen vanuit de oorspronkelijke betekenis ervan. Ervaren de talenten die door Hem gegeven zijn voor ieder een toepasselijk zijn.

70


71


72


73


74


75


76


77


Robin Gerris ‘Loyalty’, 2017 inkjettransfer op gesso op jute, 110x90 cm. ‘Abolition (1)’, 2016 inkjettransfer op laserjettransfer op gesso op hout, 122x90 cm. ‘Abolition (2)’, 2016 inkjettransfer op laserjettransfer op gesso op hout, 122x90 cm. ‘Abolition (3)’, 2016 inkjettransfer op laserjettransfer op gesso op hout, 122x90 cm. ‘Abolition (4)’, 2016 inkjettransfer op laserjettransfer op gesso op hout, 122x90 cm. ‘Abolition (5)’, 2016 inkjettransfer op laserjettransfer op gesso op hout, 122x90 cm. ‘Trust’, 2017 inkt op transparant papier op laserjet print, 53x43 cm. ‘Desecrated space (1) Religious ground’, 2015 acryl op laserjet transfer op gesso op hout, 60x40 cm.

78


79


80


81


Herman van den Muijsenberg ‘Black Box 020417’, 2017 Interactief werk naar aanleiding van een performance. Op zoek naar dat moment waarin maken plaatsvindt. Is die staat van zijn te ontleden? Wat blijft er over? openingsperformance op zondag 23 mei.

82


83


Reinhold Bogaard ‘Shrine of Reliance’, 2017 Dia-installatie als drieluik, bestaande uit de delen ‘Ex Flesh’ , ‘Ex Passion’ en ‘Eternal Sky’. 486 dia’s op Velvia 50 en Velvia 100F kleinbeeldfilm, gemaakt met beeldbewerkingstechnieken tijdens de opnames, waaronder gemodificeerde lenzen en kleurfilters. Projecties 200x300 cm. met Kodak Carousel projectoren, Electrosonic overvloeiapparaten en zelfgemaakte timers. Soundscapes: Nina Hitz, cello Composities: Lukas Simonis en Nina Hitz

84


85


86


87


88


teksten

89


Laatste zeven woorden van Jezus Christus

Vader, vergeef hun, want zij weten niet wat ze doen. Lucas 23:34

Ik verzeker je: nog vandaag zul je met mij in het Paradijs zijn Lucas 23:43

Dat is uw zoon en dat is je moeder. Johannes 19:26-27

Mijn God, mijn God waarom heeft u mij verlaten? Mattheüs 27:46 Ik heb dorst. Johannes 19:28

Het is volbracht. Johannes 19:30 Vader, in uw handen leg ik mijn geest. Lucas 23:46

90


EEN NIEUW PAASLIED

Zonder gedronken te hebben, prijs ik God. Vandaag heb ik van alles meegemaakt. Al voortwandelend in de benedenstad, denkend aan de Uiteindelijke Dingen, zag ik een jongen, vermoedelijk een Duitse toerist, en volgde hem terwijl ik dacht: ik zal je voor je reet geven of als dat niet kan sla mij dan maar, de hoofdzaak is dat we bezig zijn – Tot hij De Bijenkorf in ging en ik, duizelig van geilheid tegen mensen opbotsend, zijn spoor bijster raakte. Nochtans werd ik niet moede U te loven. Want onbegrijpelijk groot zijn al Uw werken. Gij, die het wezen gemaakt hebt dat van achteren een kut en van voren een staart heeft. Zoals gezegd, ik had niet eens gedronken, maar toch wilde ik U schreiend eren en in tranen voor U knielen. O Meester, Slaaf en Broeder, Geslachte en Verrezen God. Al neuriënd en in het geheim profeterend vervolgde ik mijn weg. Toen zag ik Bet van Beeren, aan een wit tafeltje tegenover haar kafee gezeten, pogend met mes en vork een makreel te openen om deze in de zon te eten. ik dacht kijk. Wat is in de Natuur alles toch mooi gemaakt. (Denk maar aan al die sterren met hun lichtjaren.) Ik wilde wel naar een of andere avondmis, maar er was er geen.

1.8.1962

91

Gerard Reve


For I am the way burn all effigies of clay walk on water today for i am the way Today I turn my blood to sweetest wine a holy sign imbued with the divine today's the day the gods walk out on me the great divide is crossed for you by me for I am the way Today the silent one does have her say today all contradictions seemed ok today's the day that I become the sky a silent understanding, my, oh my.. for I am the way Today, for once, I'm not the last to learn today the only bridge I have, I burn today's the day the gods walk out on me the great divide is crossed for you by me for I am the way Lyrics from the song: For I am the way. Artist: Queen adreena. Album: Drink me. 92


Fragment I ‘… alles aan een vrouw heeft slechts een oplossing: de zwangerschap. De man is voor de vrouw middel: doel is altijd een kind…’

Gesprek I ‘Oh? Sorry. Ik kan niet zo goed omgaan met complimenten. Waarschijnlijk omdat ik er te weinig krijg. Ik ben veel alleen. Alleenstaand, zeggen ze ook wel. Ha Ha Ha!! Dat vind ik zo’n ontzettend grappig woord. Alleenstaand! Sorry; ik geloof dat ik meer gedronken heb dan goed voor je is. Misschien kunnen we een andere keer afspreken? Ik geloof dat ik nu beter naar huis kan gaan.’

93


La Primavera La Primavera, 1477, is een schilderij van de Italiaanse kunstschilder Botticelli uit Florence. Het betekent De Lente. Het schilderij heeft een mythologisch onderwerp met Venus in het midden en de geblinddoekte Cupido die boven haar hoofd zweeft. De andere figuren zijn, van links naar rechts, Mercurius, de drie gratiën, Flora, de godin van de bloemen en van de lente, de aardnimf Kloris en Zephyros, de westenwind. Het is geen voorstelling van een specifiek tafereel uit de klassieke mythologie en men heeft dan ook een ontstellend groot aantal interpretaties aangedragen. De meest aannemelijke interpretatie is humanistisch wat het Florentijnse denken van die tijd typeert. Venus vertegenwoordigt de menslievendheid waarin zij onderscheid maakt tussen het materieel en het spirituele. De drie Gratiën waren drie zusters uit de Griekse en Romeinse mythologie. Volgens de Griekse mythologie waren zij ook de dochters van Zeus en Eurynome maar in sommige verhalen zijn ze het nageslacht van Dionysos en Aphrodite . De Gratiën zijn: Aglaia, zij staat voor schoonheid en glans. Euphrosyne, zij staat voor vreugde. Thalia (of Cleta), zij staat voor (op)bloeiend geluk. De schilder en theoreticus Giorgio Vasari omschrijft de Primavera eenvoudig weg als 'Venus die door De drie gratiën met bloemen wordt getooid; aanduiding van de lente' een tijd van vruchtbaarheid, opstanding en groei. Honour en Fleming, Algemene Kunstgeschiedenis, Amsterdam 1996

94


Moon-Ca Tchin’net

I've made me a moon-catchin' net, And I'm goin' huntin' tonight, I'll run along swingin' it over my head, And grab for that big ball of light. So tomorrow just look at the sky, And if there's no moon you can bet I've found what I sought and I finally caught The moon in my moon-catchin' net. But if the moon's still shinin' there, Look close underneath and you'll get A clear look at me in the sky swingin' free With a star in my moon-catchin' net.

Shel Silverstein

95


De deur 1966 Hij lag daar verwond, huiverend, koud, gebrand. In hem tranen onmachtig om te stromen, geluid verstomt door verbijstering. Ongeloof over het gebeurde, ongeloof over nog in leven zijn. Hij keek naar hun, voorzichtig , afgesneden van zijn aanwezigheid. Stil was alles , in tijd bevroren, als een foto, voor altijd ingebrand. Zijn oerinstinkt nam over, handelingen, keuzes onbewust, en richte zich op, langzaam, ongezien. Vergaarde wat lag, dicht bij hem, en vertrok, de ruimte uit. Langzaam, stil de trap af, weg uit zijn vermeende graf. Trillend stond hij daar, bedekkend het vlees, wat eens was van hem, en stapte over de drempel, naar buiten, in zijn leven, zo anders dan voorheen.

96


Epiloog Ik zou schrijver worden Dat was mijn taak Dat was mijn plicht Maar geen enkele verplichting is zo gemakkelijk te verbreken dan een verplichting gedaan aan jezelf. Niemand kent de verplichting Niemand weet dat je mislukt bent ‘Ik moet gaan; mijn zoon viert vandaag zijn verjaardag’ 97


Een eigenwijs goddelijk wezen, De Demiurg, ook hoofdarchont of Jaldabaoth genoemd, de schepper, heeft in de gnostische scheppingsmythen de mens geschapen. De Demiurg is een zoon van Sophia die zij geschapen heeft buiten God's medeweten om, althans dat dacht zij. Zij verbande hem naar een lichtende wolk, in de hoop hem voor God te verbergen. Het was deze lichtende wolk die met de Ark van het Verbond meereisde met het Joodse volk, met in die wolk de god van het oude testament die van zichzelf zegt "een jaloerse en na-ijverige god" te zijn, die geen enkele godheid naast zich duldt zoals Jaweh en Allah doen. De Echte God is niet jaloers, aldus de gnostiek. Hij zaait geen tweedracht, Hij is De Ene, de Eenheid. Deze Demiurg en zijn engelen of archonten kwamen op het idee de mens te scheppen. Gezamenlijk schiepen zij de mens, eerst als geest, hetgeen pas lukte na de inblazing van de geest door Sophia. Toen deze geest hun te slim en te machtig bleek, verbanden ze hem door de aarde te scheppen en daar uit materie de aardse mens te scheppen. Dat was "de val" – niet dus een zondeval, maar een val omlaag, naar de materie, dus met zwaartekracht en dus tijd. Ze konden hem echter niet tot leven brengen. Het was God’s Geest of Adem, Sophia, die de mens het leven, een geest, Epinoia (mogelijk te vertalen als ‘hoge kennis’ of ‘kennis die het [aardse] begrip te boven gaat), en de goddelijke vonk inblies, zoals ook Genesis ons vertelt. Ook de Qur'an heeft passages die naar deze scheppingsmythe verwijzen. Zo is de mens een dubbel wezen: een aards lichaam met psyche, én een geestelijke ziel met goddelijke vonk, geboren met het verlangen terug te keren naar de eenheid en De Eenheid, Alaha. 98


God heeft goudblonde lokken en helblauwe ogen. Meer weet ik ook niet van ‘m. 99


Kijk naar mij, luister naar mij. Eet mij op met uw aandacht. Verban mij niet met uw blik. Hoor mij niet aan met argwaan. Laat uw spreken mij niet haten. Zorg dat je me kent, altijd en overal. Maar pas op! Wees op uw hoede voor mij! Maar zorg mij dat je me kent! Want ik ben de eerste en de laatste. Ik ben heilig en eerloos. Ik ben de hoer en de maagd. Ik ben de moeder en de dochter. Ik ben onvruchtbaar maar heb vele kinderen. Vele malen ben ik uitgehuwelijkt, Maar ik heb geen echtgenoot. Ik ben de vroedvrouw en degene die baart. Ik ben de bruid en de bruidegom. Ik ben de moeder van mijn vader, De zus van mijn man, En ik heb hem zelf gebaard. Ik ben het onbegrijpelijke zwijgen. Ik ben de almaar weer in herinnering geroepen gedachte. Ik ben de stem die zichzelf begeleidt, Het woord zonder houvast. Ik ben de naam die ik mijzelf geef. Ik ben schaamteloos en ik schaam mij diep. Ik ben de nietsontziende kracht. En sidder van angst. Wees op uw hoede voor mij! Haat mij niet. Heb mij niet lief. Vrees mij niet. 100


Maar zoek mij In uw vreugde en in uw smart. Neem mij in bezit zonder aarzeling. Waarom vervloekt u mij? Waarom vereert u mij? U heeft mij geslagen en getroost. Ik ben de vrede En de oorlog ontstond om mij. Wie mij niet kent heeft geen weet van mij. Maar wie mij kent herkent zichzelf. Soms ben ik heel dicht bij. En hoe groot is dan de afstand! Soms ben ik ver verwijderd. O, hoe na zijn wij elkaar dan. Luister dan naar mij. Let goed op. Er is hier niemand behalve ik. Maar toch, ik ben hier niet. Als ik hier wel was Zou je me niet kunnen horen. Haat mij niet. Heb mij niet lief. Vrees mij niet. Maar zoek mij In uw vreugde en in uw smart, Want daar zul je me vinden.

Verkorte versie van Donder, volmaakt bewustzijn, een tekst die gevonden werd bij Nag Hammadi. (evangelie van Maria)

101


Fragment IV Hoer, v (-en), het oude volkswoord voor publieke vrouw Hoerenkind, o (-eren), gemeen persoon, listig mens Hoerenloper, m. (-s), iemand die naar de hoeren gaat 102


Proloog Een succesvol studiegenoot had me, waarschijnlijk uit medelijden, gevraagd een voordracht te houden tijdens de opening van zijn overzichtstentoonstelling. De titel waaronder zijn werk getoond zou worden luidde ‘Scheppingsdrang’. Lang werkte ik aan de slotzinnen: ‘…En zo heeft het christendom jarenlang haar kracht ontleend aan het idee van een eeuwig hemels leven waarin de tijd tot stilstand is gekomen. Maar de kracht behoort dus niet het geloof toe maar de kunst. In ieder menselijk wezen leeft de drang naar onsterfelijkheid en alleen in de kunst heeft de diepste individualiteit een band met die algemene abstractie, die wij eeuwigheid noemen. Ik dank u voor uw aandacht...’ Direct na mijn voordracht had een magere vrouw me aangesproken en me gecomplimenteerd met de inhoud. Ik twijfelde aan de oprechtheid van haar woorden. Deels omdat haar enthousiasme geen enkele invloed scheen te hebben op de hardheid van haar gezicht en deels omdat het een vrouw was. Natuurlijk. Maar haar kilheid had me opgewonden.

103


Vertrouwen Hij had blond piekhaar, en een gezicht als porselein, met rond zijn neus wat sproeten. Hij droeg een korte broek een hemelsblauw shirt, waaruit breekbare armen en benen staken. Ik zag hem komen, langzaam lopend, mijn richting uit. Hij leek zo weerloos, hopeloos alleen te zijn, en ik, ik reageerde niet. Later stond hij daar, wachtend bij de rand, ik keek naar hem en wachtte, op een teken van hem. Een onvergeeflijke fout. Stil, onbeweeglijk stond hij daar, starend de diepte in, verlangend naar bescherming? Hij liet zich vallen, voorover, om opgenomen te woorden, door de inblauwe zee. 104


‘…Kunst is het meest werkelijke dat er bestaat, de strengste levensschool en het werkelijk laatste oordeel…’ Marcel Proust

‘…over hen die, hopeloos en niet in staat tot handelen, moeten handelen…’ Samuel Beckett

105


Gesprek III ‘Maar wat moest Hij anders? Hoe kon Hij zich ontdoen van Zijn psychose? Van Zijn verstikkende gevangenschap in Zichzelf? Jezus, wat zal die God gelukkig zijn geweest toen iemand Hem uiteindelijk Vader noemde! Eindelijk erkenning! Eindelijk gerechtigheid!! Eindelijk de verlossing van het leed van miskenning door Zijn schepselen!!!’ 106


Scheppingsdrang. Gekte is het. Een zoektocht naar? Nooit eindigend. Verbrandend kan het zijn, verzwelgend, al wat je daarbuiten lief is. Grenzeloos, er is alleen die innerlijke drang om te doen, maken. Een talent volgens sommigen. Misschien een verslavende dwang, voor degeen die het ondergaat. Soms is daar de euforie, kort een gevoel van bevrijding, breekbaar, onzeker, zalig geluk. Staat het daar, is het klaar. Kan het gezien worden, betast, gelezen, of gehoord. Kan het invullen, voor een moment, dat waar het van binnen omgaat, gewoon voor het eigen ik. Daarna staat het naakt, voor de toeschouwer. Voor diegene die het verhaal mag lezen, die een mening heeft, de buitenkant waarde geeft. Waarde, aan dat, buiten waarover het gaat. De dwang om zelf te zien, te voelen, wat er in jezelf leeft, verlangt, zoekt. Een last, bevrijding, of gewoon lust. Een droombeeld van jezelf, de wereld, gewoon omdat het moet, uit overleven. Leegmaken van binnen, omdat de druk daar te groot geworden is, bewegen de handen, wordt het gekregen talent benut. Is de maker, voor een moment, Schepper in zijn wereld, zoals het misschien ook Hem eens dwong.

107


Fragment II ‘… belangrijke theoloog uit de 11e eeuw, bijnaam ‘vader van de scholastiek’. Het centrale punt bij Van Canterbury is zijn stelling dat de ware rede noodzakelijkerwijs leidt tot de geloofswaarheden. In zijn ‘ontologisch godsbewijs’ bewijst hij het bestaan van God op rationeel dwingende grond. God is groter dan hetwelk niets gedacht kan worden…’ Gesprek II ‘Luister, het vaderschap is een simpele zaak. Zelfs de grootste lul kan binnen een minuut of tien een kind maken. En weet je wat ze dan vervolgens doen? De vaders? Ze reserveren de hierop volgende jaren om van hun grillen de beginselen te maken voor hun kroost. Zo werd tenminste zijn onwetendheid mijn wijsheid. En zijn rancune mijn trots. Maar ik heb het hem vergeven. Dat is belangrijk in het leven; vergeven. En vergeten. Tenminste, dat zei mijn moeder altijd. En tegen iedereen. Verbaast het je nooit dat mensen jarenlang dezelfde onzin mogen blijven uitkramen? Of, zoals in mijn geval, zelfs generaties lang? Mijn hele familie vervult al eeuwen lang de functie van mest. Iedere generatie was mest voor wat de toekomstige bedoeling der mensheid moest worden. Maar ik beloof je; deze hele stoet stront stolt uiteindelijk in het laatste kind van mijn ouders. Achter mijn naam zal je niets aantreffen!’

108


‘Nebenbei…’

109


‘Nebenbei…’ ‘Nebenbei…’ is een muziekprogramma waarbij musici van allerlei pluimage in dialoog gaan met werken die deel uit maken van de tentoonstelling ‘scheppingsdrang’ . De muzikanten laten zich inspireren door een schilderij, een tekening, een beeld of anderszins en gaan in gesprek met betreffend kunstwerk. Wat brengt het te weeg bij de musicus? Roept het op tot een ode aan, een afrekening met, een aanval tegen…? Het mini-recital van de musicus is beperkt tot een half uur. Elke tentoonstellingdag klonk er aldus van 15.00 tot 15.30 uur muziek bij ‘scheppingsdrang’ in VM23.

Programma: Zo 2 april

Silvia Schildkamp - fagot

Vr 7 april Za 8 april Zo 9 april

Marinus Jansen - trompet Georgette de Sonnaville – saxofoon, stem Harmjan Roeles - contrabas

Vr 14 april Za 15 april Zo 16 april

Marinus Jansen - trompet René van Haren & Silvia Schildkamp René van Haren & Silvia Schildkamp

Vr21 april Za 22 april Zo23 april

Gerard van der Kamp - saxofoon, klarinet Rita Beckmann – saxofoon, ijzerwaren Danielle Liebeskind – gitaar, stem

110


111


112


113


114


115


116


117


118


119


‘the never-ending paasbrunch’

Kom brunchen in een tentoonstelling! Een voor twaalf personen op zijn paasbest uitgedoste tafel maakt deel uit van ‘scheppingsdrang’. Elke tentoonstellingsdag wordt er tussen 13.30 en 16.00 uur in de ruimte van VM23 een heerlijke paasbrunch geserveerd met paasbrood, geverfde eieren, broodjes, jus, koffie, thee, een glaasje bubbles en meer. Meld je op tijd aan, want er is slechts plaats voor twaalf. Je kunt je aanmelden tijdens de openingstijden of via

info@maasartistresidence.nl De brunch kost 10,00 euro p.p. Betalen ‘aan de kassa’

120


121


VM23 VM23 is een galerie en expositieruimte in het centrum van Arnhem. In het gebouw, een onttakelde voormalige supermarkt, worden maandelijks nieuwe tentoonstellingen voor autonome beeldende kunst georganiseerd. VM23 wil het creatieve kapitaal in de regio Arnhem zichtbaar maken en daarnaast de geografische grenzen doorbreken door in toenemende mate buitenlandse kunstenaars, tot in Afrika toe, uit te nodigen. VM23 organiseert thema-en verkoop-tentoonstellingen, wisselt uit met andere kunstinitiatieven, biedt werk-, ontwikkel- en presentatieruimtes en geeft een podium aan jonge afstudeerders van creatieve opleidingen. VM23 is een initiatief van Joop Nuyens en Nico Schulte.

122


MAAS Ruimte voor Kunst Op de begane grond van de voormalige melk fabriek Maas & Waal op Graafseweg 183a Nijmegen creëerde kunstenaar Bart Drost in 1993 een ruime tentoonstellingsruimte. Startpunt was een optimaal gebruik van de ruimte van de melkfabriek, die grotendeels als atelier fungeerde. MAAS Ruimte voor Kunst heeft een welhaast museale uitstraling, met een groot vloeroppervlak en hoge muren. MAAS wil kunstwerken laten zien waar commerciële galerieën aan voorbijgaan, kunst is voor MAAS niet 'een bron van inkomsten. MAAS Artist Residence In het voorjaar van 2011 was Bart Drost als gastlector verbonden aan de Art & Design Afdeling van het Xiamen University Tan Kah Kee College in Xiamen, China. De hulp die hij ontving bij het realiseren van zijn kunstprojecten vervulden hem met warme gevoelens. Terug in Nederland richtte hij in zijn atelier, de voormalige melkfabriek Maas&Waal, in Nijmegen MAAS Artist Residence op. Hiermee gaf hij in 2011 en 2012 jonge Chinese kunstenaars een plek van waar uit zij ideeën konden ontwikkelen, experimenten konden uitvoeren en nieuw werk konden maken. De residence was voor de periode van drie maanden. 123


MAAS-kort de kunstenaar/gast bouwt vrijdags zijn tentoonstelling op, stelt deze in het weekend open voor publiek en ruimt smaandag alles weer op. MAAS-jong! richt zich op net afgestudeerde kunstenaars en kunststudenten en biedt hen de mogelijkheid om een tentoonstelling in te richten van bestaand werk en/of om nieuwe beeldende projecten te ontwikkelen en te realiseren in de ruimte van MAAS. Individueel en/of in groepsverband. Hoe een en ander vorm gegeven gaat worden wordt telkens weer opnieuw bekeken. Zeker is dat er een openstelling voor het publiek is tijdens een weekend. MAAS-mixed gaat in op de ontmoeting van een kunstenaar met ruime expositie-ervaring die zijn sporen al heeft verdiend en een kunstenaar die groen als gras nog zelden of nooit zijn/haar werk heeft (kunnen) laten zien. Zij gaan beiden gedurende een korte periode aan het werk binnen de muren van MAAS. Leeftijd speelt geen rol, net zo min als kunst-discpline. Nieuwsgierigheid naar elkaar en naar elkaars manier van werken, elkaar willen meemaken, daar gaat het om. De enige voorwaarde is een presentatie van de werkperiode in MAAS. MAAS-Project behelst activiteiten op kunstzinnig gebied die zich voornamelijk afspelen buiten de muren van MAAS. Waar mogelijk wordt daarbij samenwerking aangegaan met andere initiatieven of wordt er gebruik gemaakt van een ongewone formule.

124


contactgegevens

Rita Beckmann rita-beckmann- kunstarbeit.jimdo.com Frank ter Beek frankterbeek.nl Reinhold Bogaard openmuseum.nl/UitZicht Vincent Bijleveld vincentbijleveld.nl Ada Dispa disparada.eu Bart Drost bartdrost.nl Robin Gerris robingerris.eu René van Haren renevanharen.nl Ditte Havenga --MAAS maasartistresidence.nl Marinus Jansen --Gerard van der Kamp gerardvanderkamp.nl Danielle Liebeskind daniellepapenborg.blogspot.nl Herman vd Muijsenberg vandenmuijsenberg.com Rob van der Nol robvandernol.com Joop Nuyens --Harmjan Roeles harmjanroeles.blogspot.nl Roy Ruepert royruepert.nl Silvia Schildkamp --Nico Schulte nicoschulte.blogspot.nl Georgette de Sonnaville georgettedesonnaville.nl Koes Staassen koesstaassen.nl Pim Steinmann pimsteinmann.com Sjoerd Tegelaers sjoerdtegelaers.com VM23 vm23.nl Matthijs Walhout matthijswalhout.com Nadine Zanow nadinezanow.blogspot.nl

125


126