Page 1

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

1 SOSYAL DÜZEN KURALLARI 2’YE AYRILIR

Maddi Yaptırımlı SDK’lar bir tanedir

Manevi Yaptırımlı SDK’lar üçe ayrılır Görgü Kuralları

Ahlak Kuralları

Subjektif Ahlak Kuralları

Hukuk Kuralları

Din Kuralları

Hukuk Kurallarının Özellikleri 1.Hukuk kuralları devlet denetimlidir.

Objektif Ahlak Kuralları

2. Hukuk Kuralları maddi yaptırımlıdır. 3. Hukuk Kuralları Geneldir 4. Kukuk Kuralları Soyuttur 5. Hukuk Kuralları Süreklidir.

HUKUKTA YAPTIRIM TÜRLERİ CEZA

CEBRİ İCRA

HÜKÜMSÜZLÜK

TAZMİNAT

İPTAL

» Ceza, suç işleyene verilen yaptırımdır. »TR’de en ağır ceza Ağırlaştırılmış Müebbet hapisdir. »TR’de 2004 yılında tüm suçlar için idam cezası kaldırılmıştır. »TR’ de tam ceza ehliyeti yaşı 18’dir. »TR’de ceza yaşı alt sınırı 12'dir. »TR´de bir kişiye verilebilecek en az hapis cezası 1 aydır. »Türk ceza hukukunda Ölüm cezası, Sürgün ve Genel Müsadere yaptırımları yoktur.

Borcunu ödemeyene devlet zoru ile borcunu ödettirmedir. Kısaca Haciz denir

Bir işlemin hukuken yok veya geçersiz olmasına hükümsüzlük denir. 3 ayrılır. 1.Yokluk 2.Butlan 3.Tek Taraflı Bağlamazlık

»Verilen zararın tanzim edilmesidir, karşılanmasıdır. »Eğer zarar para ile karşılanıyorsa maddî tazminat, eğer zarar özür veya af dileme biçiminde ise manevî tazminat söz konusudur

Bir kararın bir üst kurul veya mahkeme tarafından geçersiz hale getirilmesi, yürürlüğünün durdurulmasıdır.

Yokluk: Bir işlemin hukukta hiç kabul görmemesidir. Hukuken olayın hiç doğmamasıdır. Kurucu unsurlardan birinin olmamasıdır. Örneğin: İmam nikâhı, hemcinslerin evliliği yokluk yaptırımına tâbidir. Butlan:Bir işlemin hukuken geçersiz, sakat olmasına denir. Butlan Mutlak ve nispî olarak ikiye ayrılır. Eğer bir işlemin geçersizliğini herkes öne sürebiliyorsa Mutlak butlan; İşlemin geçersizliğini bazı kişiler öne sürerse nispî butlandır. » Aile içi evlilik, alt-üstsoy evlilikleri mutlak butlan, » Zorla evlilik, alkollü yapılan sözleşmeler ise nispî butlana örnektir. Tek Taraflı Bağlamazlık: Fiil ehliyetinden yoksun kişinin yaptığı işlemden sorumlu olmamasıdır. Örneğin 10 yaşındaki bir çocuğun yaptığı sözleşme çocuğa sorumluluk yüklemez

KISAS Verilen zararın veya kastın aynısı ile karşılanmasıdır. Daha çok din ile işdare edilen ülkelerde geçerlidir. Türkiyede yoktur.

Hukuk Kuralları Uygulama önceliğine göre 4’e ayrılır

Emredici Hukuk Kuralları

Yedek Hukuk Kuralları

Tanımlayıcı Hukuk Kuralları

Yetki verici Hukuk Kuralları

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

1

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

HUKUK 3 ALT DALDAN OLUŞUR HUKUK 4 ALT KOLDAN OLUŞUR

KAMU HUKUKU Y argılama Hukuku A nayasa Hukuku D evletler Genel H. İ cra ve İflas H.

ÖZEL HUKUK

KARMA HUKUK

T icaret Hukuku

İş Hukuku

D evletler Özel H.

Bankacılık Hukuku

M edeni Hukuk

Toprak Hukuku

Ö

N

Hava Hukuku

Türkiye Devleti Merkez Bankası

İ dare Hukuku

Fikir Sanat Hukuku vb.

C eza Hukuku

C

A

R

» Gerçek kişiler insanlardır. » Gerçek kişilik tam ve sağ doğumla başlar. » Gerçek kişilik ölüm ve gaiplik olayı ile son bulur. » Gaiplik Olayı)Hukuki Ölüm): Bir kişinin ölüm tehlikesi altında kaybolması veya uzun süre haber alınamaması halinde ilgilerin başvurusu üzerine mahkemelerin vermiş olduğu ölüm kararıdır. Ölüm tehlikesi durumunda 1 yıl, uzun süre haber alınamama durumunda ise 5 yıl beklenilir ve mahkemeye başvurulur. » Ölüm Karinesi:Bir kişinin ölüm tehlikesi altında kaybolması durumunda o yerin en büyük mülkî âmirinin (vali) nüfus sicil kaydına öldü kaydı düşmesidir. » Kısaca Hakim öldü derse GAİPLİK, Mülki amir öldü derse ÖLÜM KARİNESİdir. » Birlikte Ölüm Karinesi: Kişilerin hangisinin erken öldüğünün tespit edilemediği durumlarda ilgili makamın aynı anda ölmüşlerdir belgesi düzenlemesidir. Daha çok miras hukukunda kullanılan bir kavramdır.

E

MEVZU HUKUK

TARiHi HUKUK

Bir ülkede belli bir zamanda yürürlükte olan yazlı hukuk kurallarına denir

TABii (DOĞAL) H.

Yürürlükten kalkmış olan hukuktur.

Herkesin istediği gönüllerden geçen ama asla gerçekleşmeyecek olan hukuktur. Kısacası ütopya hukuktur.

HAK: Hukukun kişilere tanıdığı ayrıcalık ve menfaatlere hak denir. Bir kişi 3 olay ile hak sahibi olabilir..

Bir kişinin iradesi dışında gerçekleşen ve hukuki sonuç bağlanan doğal olaylardır. Doğum ve ölüm olayı, yıldırım düşmesi gibi olaylar örnektir.

TÜZEL KİŞİLER

Hukuki İşlem

Hukuki Fiil

Hukuki Olay

H U K U K TA K İ Ş İ K AV R A M I GERÇEK KİŞİLER

Z

Bir ülkede belli bir zamanda yürürlükte olan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tümüne denir.

Çevre Hukuk

B orçlar Hukuku

V ergi Hukuku

POZiTiF HUKUK

Bir kişinin iradesi dahilinde gerçekleşen ve hukuki sonuç doğuran insan davranışlarıdır

Birden çok kişinin ortak menfaat için bir araya gelmesi ve bundan h u k u k î s o n u ç ç ı k m a s ı d ı r. Tüm sözleşmeler hukukî işlemdir.

Haklar Kazanılış Biçimine Göre ikiye ayrılır

» Tüzel Kişi ortak bir amacı gerçekleştirmek için biraraya gelen kişi ve mal topluluklarına denir.

Tüzel Kişiler ikiye ayrılır Devren Kazanılan Haklar Bir hakka miras veya para karşılığı sahip olmaya denir

Aslen Kazanılan Haklar Bir hakkın ilk sahibi olmaya denir Kişi Topluluğu şeklinde TK Ör:Dernek, Siyasi parti, Devlet

Mal Topluluğu şeklinde TK. Ör: Vakıf, Üniversiteler, TRT

Bir kişi hakkını 2 şekilde korur Tüzel Kişilik 3 Şekilde kurulur. Devlet eli ile Serbest Kuruluş Sistemi Ör:Dernek, Siyasi parti, Devlet

İzin Sistemi Ör:Oda ve Borsalar

Kendi çabası ile

Tescil Sistemi Ör:limited ve Anonim Şirketler

Talep Yolu ile

Dava Yolu ile

Meşru Müdafa

Zaruret Hali

Güç Kullanma

Tüzel Kişilik iki şekilde sona erer Fesih Yolu ile Genel Kurul veya mahkeme kararı ile dağıtılma

İnfisah Yolu ile Kendi isteği ile dağılmadır

» Hakların kazanılmasında Subjektif İyi Niyet » Hakların kullanılmasında Objektif İyi Niyet (Dürüstlük) ilkesi geçerlidir » Meşru Müdafa:Bir kişinin canına veya malına gelecek zararı orantılı güç kullanarak uzaklaştırması olayına denir. Diğer adı Haklı Savunmadır. » Zaruret Hali (Darda Zorda Kalma):Bir kişinin kendisine veya bir yakınına gelecek zararı bir başkasının malına zarar vererek uzaklaştırması olayına denir » Güç Kullanma:Bir kişinin hak kaybına uğrama durumunun söz konusu olduğu durumlarda kolluk kuvvetlerinin yetişme durumu yoksa kişinin kendi çabası ile hakkına sahip çıkması olayıdır.


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 e-mail:ozercanoz@gmail.com

2

HUKUKTA EHLİYET KAVRAMI EHLİYET: Hukukta bir hakkı kullanabilme yeterliğine ehliyet denir.

Hukukta Ehliyet ikiye ayrılır Hak Ehliyeti Bir hakka veya borca sahip olabilmedir. Hak Ehliyeti pasif bir ehliyettir.

Fiil Ehliyeti Bir hakkı kullanabilme yeterliliğidir Fiil Ehliyeti aktif bir ehliyettir.

Hak Ehliyetine herkes sahiptir

Fiil Ehliyetine herkes sahip değildir

Fiil ehliyetine sahip olmanın 3 koşulu vadır Ayırt etme Gücüne Sahip Olma =Mümeyyiz Olma

Reşit (ergin) olmak

Kısıtlı Olmamak

» Türkiye´de normal erginlik yaşı 18'dir. Erken erginlik yaşı ise minumum 15'dir » Kimler (hacir) Kısıtlıdır ? » Akıl hastaları ve akıl zayıflığı olanlar » Uyuşturucu ve alkol bağımlıları » Savurganlar » Kötü yaşama tarzı ve kötü yönetim yapanlar » 1 yıldan daha fazla hapis cezası alanlar.

FİİL EHLİYETİ DÖRDE AYRILIR TAM EHLİYETLİLER

»Bunlar, mümeyyiz ve reşit olup kısıtlı olmayanlardır. »Bu grupta yer alanlar her türlü eylemlerinden kendileri sorumludur.

SINIRLI EHLİYETLİLER

»Bunlar, evliler ve kendilerine yasal danışman atananlardır. »Haksız eylemlerinden kendileri sorumludurlar.

SINIRLI EHLİYETSİZLER

TAM EHLİYETSİZLER

»Bunlar, ayırt etme gücüne sahip »Bunlar ayır etme gücü küçükler ve ayırt etme gücüne sahip olmayanlardır. kısıtlılardır. »Hiçbir eylemlerinden »Bunlar kendilerini borç altına sokan sorumlu tutulamazlar işlemleri yapamazlar. Bu işlem-lere yasak işlemler denir Yasak işlemler 3 tanedir. Bunlar:» V akıf Kurma » K efil Olma » B ağış Yapmadr Formül:VKB vakıfbank kısaltılması

SUÇUN UNSURLARI Haksızlık olarak suçun a) Maddi unsurları, b) Manevi unsurları, c) Hukuka aykırılık unsuru, bulunmaktadır. a) SUÇUN MADDİ UNSURLARI Suçun maddi unsurları fiil, netice, nedensellik bağı, fail, konu, mağdurdur. 1-Fiil; İcrai davranışla, ihmali davranışla, işlenebilir. Fiil, ancak bir insan tarafından gerçekleştirilebilen bir davranıştır. Ancak, her insan davranışı, fiil niteliğini taşımamaktadır. 2-Netice, Suçun kanuni tanımında belirtilen netice. Netice, fiilin bir alt unsurunu değil; fiilden ayrı olarak, suçun maddi unsurlarından birini oluşturur. 3-Nedensellik bağı, doğal bir olgudur ve fiil ile netice arasındaki neden-sonuç ilişkisidir. 4-Fail, Ancak gerçek kişiler, suçun faili olabilir. Suç tanımında, fail olan kişide insan olmanın dışında başka özel nitelikler de aranabilir. Özel faillik vasfı:Kamu görevlisi, Sağlık mesleği mensubu gibi. 5-Konu, Her suçun mutlaka bir konusu vardır. 6-Mağdur, Her suçun mutlaka bir mağduru vardır; mağdursuz suç olmaz. »Ancak gerçek kişiler suçun mağduru olabilir. »Tüzel kişiler, bir suçtan ancak zarar gören olabilir. »Mağdur ile suçtan zarar gören kavramları, aynı şeyler değildir.Bu bakımdan, örneğin devlet, bir suçtan zarar gören olabilir; ancak, mağdur olamaz. »Mağdur ile suçun konusu da, aynı şeyler değildir. »Suç tanımında, mağdur olan kişide insan olmanın dışında başka özel nitelikler de aranabilir. b) SUÇUN MANEVİ UNSURLARI I. Kast (m.21) II. Taksir (m.22) III. Kast – taksir kombinasyonu (m.23) IV. Amaç veya saik olarak dört tane manevi unsur vardır.

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 e-mail:ozercanoz@gmail.com

2

DEVLET VE HÜKÜMET BİÇİMLERİ

DEMOKRASİ TÜRLERİ

DEVLET İKİ UNSURDAN OLUŞUR

DOĞRUDAN DEMOKRASİ

MANEVi UNSUR

MADDİ UNSUR Toprak

Egemenlik

Millet

Halkın bilfiil kendi kendilerini yönetmesidir.

Devletler Yapılarına Göre ikiye ayrılır Tek yapılı Devletler

TEMSİLİ DEMOKRASİ

YARI DOĞRUDAN DEMOKRASİ

Halkın kendi seçtikleri aracılığı ile yönetilmesidir. 1982 Anayasamız bu sistemi benimsemiştir.

Temsili demokrasiye benzeyen ama halkın belli noktalarda yönetime dahil olduğu sistemdir.

HALKIN YÖNETiME KATILMA BiÇiMLERi

Karma Yapılı Devletler

Üniter Devlet Hukuk birliği olan devlettir. Japonya, Türkiye, Yunanistan vb

Federal Devlet Ortak çıkarlar için anayasa etrafında birleşmişdevletlerdir. Almanya, ABD gibi

Konfederal devlet Ortak çıkarlar için uluslararası antlaşma ile birleşen devletlerdir. SSCB, Çekoslovakya gibi AB en yakın örnektir

Halk Girişimi

Referandum =Halk oylaması

Anayasa ile kurulur

Konfederasyon

Üye devletler hem iç işlerinde hem de dış işlerinde Üye devletler iç işlerinde serbest dış işlerinde bağımlıdır özgürdür.

Üye devletlerin hem kamu tüzel kişiliği hem uluslararası tüzel kişiliği vardır. Çift Meclis ve yazılı bir anayasa federal devlet için olmazsa olmaz koşuldur

Üye devletler istedikleri zaman ayrılabilirler. Üye devletlerin sadece uluslararası tüzel kişiliği vardır Konfederesyonun tek organı Diyet adı verilen bir meclistir.

HÜKÜMET BİÇİMLERİ MONARŞİ MEŞRUTİ MONARŞİ

HÜKÜMET SİSTEMLERİ

Yasama, yürütme ve kısmen yargının bir ailenin elinde toplanmasıdır. Örn: Osmanlı İmparatorluğu, Avusturya Macaristan İmparatorluğu Yasama ve yürütmenin yürütme erkinde(kral/prens) toplanmasıdır. İngiltere, Hollanda, İspnaya, Japonya örnektir.

MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ

Yasama ve yürütmenin yasama erkinde(mecliste) toplanmasıdır. Cumhurbaşkanı ve başbakan yoktur. İsviçre örnektir.1921 Anayasamız bu sistemi benimsemiştir.

BAŞKANLIK SİSTEMİ

Yasama ve yürütmenin birbirinden keskin çizgilerle ayrıldığı sistemdir. CB makamı yoktur. Güçler ayrılığı ilkesi geçerlidir. ABD örnektir.

PARLAMENTER SİSTEM

Yasama ve yürütmenin birbirinden çok yumuşak çizgilerle ayrıldığı sistemdir. 1982 Anayasamız bu sistemi benimsemiştir.

YARI BAŞKANLIK SİSTEMİ

Parlâmenter sisteme benzeyen ama Cumhurbaşkanının yetkililerinin arttırıldığı sistemdir. Fransa örnektir.

DİKTATÖRLÜK SİSTEMİ

Yasama, yürütme ve yargının güç kullanarak bir kişinin elinde toplanmasıdır

KUVVETLER AYRILIĞI SİSTEMLERİ

KUVVETLER BİRLİĞİ SİSTEMLERİ

Uluslararası Antlaşma ile kurulur

Üye devletlerin ayrılması çok zor hatta imkânsızdır

Temsilcilerin Azli

Halk Vetosu

¥ Türkiye´de halkın yönetime katıldığı tek yol Referandumdur ¥

Federasyon - Konfederasyon Farkı Federasyon

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

MECLİS HÜKÜMETİ SİSTEMİ (kuvvetler yasamada birleşir)

MUTLAK MONARŞİ (kuvvetler yürütmede birleşir)

DİKTATÖRLÜK (kuvvetler yürütmede birleşir)

PARLAMENTER SİSTEM (kuvvetler yumuşak ayrılır)

BAKANLIK SİSTEMİ (kuvvetler sert ayrılır)

YARI BAŞKANLIK SİSTEMİ


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

3

1982 ANAYASASINDA YASAMA

«Türkiye´de yasama yetkisi TBMM´ye aittir ve bu yetki devredilemez.»

TÜRKİYE´DE YASAMAYA HAKİM OLAN 4 ANA İLKE VARDIR. YASAMANIN GENELLİĞİ

»Meclisin her konuda yasa yapabil-mesi demektir. »Tek istisnası CB kararnamesidir.

YASAMANIN DEVREDİLEMEMEZLİĞİ

YASAMANIN ASLİLİĞİ »Meclisin ilk el olarak araya kimseyi koymadan yasa yapabilmesidir.

YASAMANIN SÜREKLİLİĞİ

»TBMM´nin yasa yapma yetkisini TBMM`nin her zaman yasa yapma kimseye verememesidir. yetkisine sahip olma-sını ifade » Tek istisnası KHK´lardır. eder

Türkiye’de Genel Seçimler şu üç halden biri varsa yapılır: a) Meclisin Yasama Döneminin Sona Ermesiyle,

a) TBMM genel kurulu, b) Anayasal yetkisini kullanarak Cumhurbaşkanı,

b) Meclisin Erken Seçim Kararı Almasıyla, c)TBMMSeçimlerinin Cumhurbaşkanınca Yenilenmesiyle (Fesih).

MV ADAYI OLMANIN KOŞULLAR

MV SEÇİLMEK İÇİN İSTİFA ETMESİ GEREKENLER

Milletvekili seçilme yeterliliğinin şartları şunlardır: » Türk Vatandaşı Olmak. » 25 Yaşını Doldurmuş Olmak., » En Az İlkokul Mezunu Olmak, » Askerlik Hizmetini Yapmış Olmak, » Kısıtlı Olmamak, » Kamu Hizmetlerinden Yasaklı Olmamak. » Bir Yıldan Fazla Hapis Cezası almamış olmak, » Ağır Hapis Cezasından Hüküm Giymiş Olmamak, » Yüz Kızartıcı Suçlardan Hüküm Giymiş Olmamak, » Belirli Suçlardan Hüküm Giymemiş Olmak. © Yüz kızartıcı suçlar ile belirli suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler. Diğer suçlardan mahkûm olanlar affa uğramışlarsa milletvekili seçilebilirler.

© Hâkimler ve savcılar, © Yüksek yargı organları mensupları, © Yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları, © YÖK üyeleri, © Devlet memurları © Yaptıkları hizmet bakımından işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri (sözleşmeli ve geçici personel) © Silahlı Kuvvetler Mensupları, © Oda ve Baro başkanları © Belediye başkanları Belediye meclis üyeleri ve İl genel meclisi üyeleri görevlerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve milletvekili seçilemezler.

Türkiye’de Genel Seçim kararını iki makam alabilir:

©© YSK, seçim kararı alamaz sadece ilan eder.

MV´nin DÜŞTÜĞÜ DURUMLAR Milletvekilliğinin düşme halleri şunlardır: 1. İstifa (İstifanın TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilmesi gerekir), 2. Kesin hüküm giyme. (Düşme anı, mahkeme kararının verildiği veya kesinleştiği an değil, bu kararın TBMM Genel kuruluna bildirildiği andır),

3. Kısıtlama kararı. (Düşme bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur), 4. Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar etme. (Genel Kurul gizli oyla karar verir), 5. Devamsızlık. (Bir ay içerisinde toplam beş birleşim gününe özürsüz katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir), 6. Cumhurbaşkanı Seçilme: Kendiliğinden düşer 7. Ölüm olayı: Kendiliğinden düşer NOT:Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olma. Bu sebep 12 Eylül 2010 Anayasa Değişikliğiyle kaldırılmıştır.

Not:Belediye başkan adayı olan Milletvekilinin, Milletvekilli- NOT: Yukarıda (1.), (4.), (5.) hallerinde düşme kararının iptali, kararın alındığı tarihten başlayarak yedi gün içerisinde ilgili milletvekili veya ğinden çekilme şartı yoktur. Eğer belediye başkanlığını bir diğer milletvekili tarafından Anayasa Mahkemesinden istenebilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini 15 gün içerisinde kesin karara kazanırsa ikisi arasında seçim yaparak birinden çekilir. bağlar. Diğer düşme hallerinde Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

1. 1982 Anayasası tek meclisli parlâmento sistemine geri dönmüştür Ö N E M L i B i L G i L E R 2. TBMM genel oyla seçilen 550 milletvekilinden oluşur.(1995 değişikliği) 3. Bir kimsenin milletvekili seçilme yeterliliği konusunda gerekli şartları taşıyıp taşımadığı konusunda karar vermeye yetkili makam Yüksek Seçim Kuruludur. 4.TBMM "seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına" ancak "savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse" karar verebilir ve seçimleri de ancak bir yıl geriye bırakabilir. 5.Anayasamıza göre, seçimler, yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır. Bu amaçla başkentte bir Yüksek Seçim Kurulu, illerde il seçim kurulları ve ilçelerde ilçe seçim kurulu kurulmuştur. 6.Yüksek Seçim Kurulu ve il seçim kurullarının üyelerinin tamamı hâkimdir. İlçe seçim kurullarının ise sadece başkanı hâkimdir 7. Anayasamızda seçimlerle ilgili şu ilkeler öngörülmüştür: Seçimlerin serbestliği ilkesi, genel oy ilkesi, eşit oy İlkesi, gizli oy ilkesi, tek dereceli seçim ilkesi, açık sayım ve döküm ilkesi ve yargı yönetim ve denetimi ilkesi. 8.Türkiye'de kadınlara oy hakkı 1934 yılında tanınmıştır. 9.Ülkemizde, 1946 yılına kadar iki-dereceli seçim uygulanmıştır. 10.İlk defa 1946 seçimleri tek dereceli olarak yapılmıştır. 11.Ülkemizde, gizli oy ilkesi ilk kez 1876 Kanun-u Esasîsinin 66'ncımaddesiyle öngörülmüştür. 12.1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, gizli oy ilkesini öngörmemiştir. 13.Tek parti döneminde yapılan seçimlerde gizli oy ilkesi uygulanmamıştır. 14.Çıkaracağı milletvekili sayısı 18'e kadar olan iller 1; çıkaracağı milletvekili sayısı 19'dan 35'e kadar olan iller 2, 36 ve daha fazla olan iller ise 3 seçim çevresine bölünür.

15.Siyasî Partiler Kanunu, aday tespit işi için ön seçim zorunluluğunu öngörmemektedir. 16.Milletvekili Seçimi Kanunu, ülke düzeyinde % 10 barajlı, d'Hondt formüllü nispî temsil sistemini benimsemiştir. 17.1982 Anayasasının göre "seçim kanunları, temsilde adalet ve yönetimde istikrar ilkelerini bağdaştıracak şekilde düzenlenir". 18.1982 Anayasasına 2001 yılında eklenen son fıkraya göre, "seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir 1 yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz".

SEÇMEN OLABiLMENiN ŞARTLARI ŞUNLARDIR: »Türk Vatandaşı Olmak, »18 Yaşına Doldurmuş Olmak (Siyasî Rüşt), »Seçmen Kütüğüne Yazılı Olmak, » Kısıtlı Olmamak, »Kamu Hizmetlerinden Yasaklı Olmamak.

Milletvekili ile ilgili UNUTMA !!!! » Milletvekilinin, Milletvekilliği sıfatını kazandığı an Mazbatasını aldığı zamandır. » Milletvekilinin göreve başlama anı ise Mecliste And içtiği zamandır. TBMM ile ilgili UNUTMA » Yasama Dönemi normal şartlarda 4 yıldır. TBMM şu an 24. Yasama Döneminin içindedir. » Yasama Yılı, Meclisin bir yıllık çalışma süresidir. Yasama yılı her yıl 1 Ekimde başlar. » Tatil, Meclisin çalışmalarına 3 ay ara vermesidir. Tatil her yıl 1 Temmuzda başlar. » Ara verme, Meclisin çalışmalarını max 15'er gün ertelemesidir. » TBMM üye tamsayısı 550MV´dir. » TBMM Toplantı yeter sayısı min 184 Mv´dir. » TBMM Kararlarını salt çoğunluk ile alır ama bu salt çoğunluk asla 139 MV´den az olamaz.

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

3

TBMM´NiN BAŞLICA GÖREVLERi 1. Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak. 2. Bakanlar Kurulu ve bakanları denetlemek. 3. Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek. 4. Bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek. 5. Para basılmasına karar vermek. 6. Savaş ilânına karar vermek. 7. Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak. 8. Anayasanın 14’üncü maddesindeki fiillerden dolayı hüküm giyenler hariç olmak üzere, genel ve özel af ilânına karar vermek. 9. Sayıştay Başkan ve üyelerini seçmek 10. Kalkınma Planlarını onaylamak 11. Anayasa Mahkemesine üye seçmek (2010 Değişikliği) 12. Kamu baş Denetçisini Seçmek (2010 Değişikliği) 13. Yurtdışına asker göndermek ve gelenlere izin vermek 14. RTÜK üyelerini seçmek 15. KİT´leri denetlemek 16. TSK’nın kullanılmasına izin vermek

R

C

A

YASAMA SORUMSUZLUĞU

TBMM BAŞKANI iLE iLGiLi UNUTMA » Meclis başkanı 4 turda ve gizli oyla seçilir. » Meclis başkanlığı için Mv veya Siyasi partiler aday gösteremezler » Meclis başkanı olacak kişinin bireysel adaylık başvurusu esastır ve 5 günlük başvuru süresi vardır. » Meclis başkanı Milletvekili olmak zorundadır » Meclis başkanı olan kişi Siyasi Partisinden istifa etmez » Meclis başkanı olan kişinin Mecliste oy kullanma hakkı yoktur. » Meclis başkanı seçilen kişi yaklaşık 2 yıl görev yapar. » Meclis başkanlık seçimi 5 günde 4 turda ve gizli oyla belirlenir. >>> 1.ve 2. Turda TBMM üye tamsayısının 2/3 alan kişi MB seçilir. >>> 3. turda üye tamsayısının salt çoğunluğunu alan aday MB seçilir. >>> Son tura 3.turda en çok oyu alan iki aday katılır. >>> 4. Turda en çok oyu alan kişi Meclis başkanı seçilir.

N

Yasama Sorumsuzluğu, TBMM üyelerinin mecliste kullandıkları oy, düşünce ve sözlerinden dolayı hukuki ve cezai takibata maruz kalmayacaklarını ifade eder.

FARKLAR

›»Yasama Sorumsuzluğu hem hukiki hem cezai koruma sağlar ›»Yasama Sorumsuzluğu Mutlaktır. ›»Yasama Sorumsuzluğu Süreklidir. Yani MV sıfatı sona ermiş olsa da Yasama Sorumsuzluğu devam eder. ›»Yasama Sorumsuzluğu hiçbir istisnası yoktur. Yani tam koruma sağlar. ›»Yasama Sorumsuzluğu kaldırılamaz. ›»Yasama Sorumsuzluğundan milletvekili olmayan bakanda faydalanır ›»Yasama Sorumsuzluğu Kamu düzenindedir. Yani milletvekili ben yasama sorumsuzluğundan faydalanmak istemiyorum diyemez.

E

YÜKSEK SEÇİM KURULU (YSK)

Ö

Z

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

TBMM BAŞKANININ GÖREVLERi 1. TBMM´yi temsil etmek ve yönetmek. 2. Cumhurbaşkanına vekelet etmek 3. TBMM´yi Olağanüstü Toplantıya çağırmak 4. Seçimlerin yenilenmesinde Cb´na görüş bildirmek 5. Meclis genel Sekreterine soruşturma izni vermek 6 Komisyonlara başkanlık etmek 7. Meclisin bina tesisat vb işlerini yürütmek 8. Meclisin idari ve adli kolluk işlemlerini yürütmek

Yasama Dokunulmazlığı ise, TBMM üyelerinin mecliste daha rahat çalışmalarını sağlamak ve gereksiz soruşturmalardan korumak için sağlanmış bir cezai dokunulmazlık aracıdır.

YASAMA DOKUNULMAZLIĞI

›»Sadece cezai koruma sağlar ›»Yasama Dokunulmazlığı Nisbidir ›»Yasama Dokunulmazlığı ise sürelidir. Yani sadece milletvekili olunan sürece devam eder. ›»Yasama Dokunulmazlığının ise iki istisnası vardır. Yani MV iki durumda dokunulmazlıktan faydalanamaz. Bunlar; ağır suçüstü hali ve Anayasanın 14. maddesindeki durumlardır. ›»Yasama Dokunulmazlığı ise TBMM salt çoğunluk ile kaldırılabilir. ›»Yasama Dokunulmazlığından da milletvekili olmayan bakanda faydalanır ›»Yasama Dokunulmazlığı da Kamu düzenindedir. Yani milletvekili ben yasama Dokunulmazlığından faydalanmak istemiyorum diyemez.

›»İlk kez 1950'de kurulmuştur. ›»Yargı mensuplarından oluşur. ›» 7 Asıl 4 yedek olmak üzere 11 üyesi vardır. ›»Görev süreleri 6 yıldır. Görev süresi biten yeniden seçilebilir ›» Üyelerinin 6'sı Yargıtay 5'i Danıştay Genel kurulu tarafından kendi üyeleri arasından seçilir. ›» Türkiye’de Genel Seçim, Yerel Seçim, Cumhurbaşkanlığı Seçimi ve Referandum ile ilgili her türlü seçim işlemlerini YSK yürütür. ›» YSK seçimle ilgili iki işlemi yapamaz: Bunlar; 1. YSK, Seçim kararı alamaz. 2. YSK, seçim tarihi belirleyemez. ›» YSK’nın kararları kesindir, yargı yolu kapalıdır. Kendi hariç kimseye itiraz edilemez.


4

T B M M ’ N İ N

SORU »Meclisin en basit bilgi edinme yoludur »Soru yazılı olmak zorundadır »Cevabı yazılı veya sözlü olur »Soru Bakanlara veya Başbakan sorulur. » Birden çok bakana sorulan soru,başbakana sorulmuş kabul edilir. » Hükümete bir sorumluluk yüklemez

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

B İ L G İ

E D İ N M E

V E

D E N E T L E M E

Y O L L A R I

GENEL GÖRÜŞME

MECLİS ARAŞTIRMASI

MECLİS SORUŞTURMASI

»Toplumu veya devleti ilgilendiren bir konunun TBMM´de görüşülmesidir. »Genel görüşme yapılabilmesi için TBMM´nin görüşme işlemini en az karar yeter sayısı ile kabul etmesi gerekir.

»Belirli bir konuda bilgi edinmek amacıyla TBMM tarafından oluşturulan araştırma komisyonunun 3 ay süre ile yaptığı araştırmadır.

»Görevde olsun veya olmasın Başbakanın ve bakanların ceza-i sorumluluğunun TBMM tarafından araştırılmasına neden olan denetleme yoludur » Meclis Soruşturması açılması isteminde TBMM üye tamsayısının 1/10’nun yani 55 milletvekili isteyebilir. » TBMM bu meclis soruşturma önergesini toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kabul ederse SP’lerin güçleri oranında oluşturacakları 15 kişilik bir komisyon oluşturulur. » Soruşturma komisyonu max 2 ay inceleme yapar 2 ayda ek süre isteyebilir. Bu sürenin sonunda bir rapor hazırlar ve TBMM genel kuruluna sunar. » TBMM, bir bakanın veya başbakanın Yüce Divana gönderilmesine en az üye tam-sayısının salt çoğunluğu ile karar verir. »Yüce divana sevk kararı alınan Bakanın, bakanlığı düşer. »Yüce divana sevk edilen başbakan ise hükümet istifa etmiş sayılır. »Bu kişilerin MV düşmez, milletvekilliğinin düşmesine ise yüce divanda yapılan yargılama sonucunda karar verilir. »Yüce divana sevk kararının verilmesine sebep olan dosya 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine gönderilir. »Yüce divan kararları kesindir. Yüce divanda Savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yapar.

Meclis Araştırması İstemi

Genel Görüşme İstemi • Bakanlar kurulu • En az 20 Milletvekili • Siyasi parti grupları

}

• Bakanlar kurulu • En az 20 Milletvekili • Siyasi parti grupları

tarafından talep edilir

}

tarafından talep edilir

N A C R E » Genel görüşme Hükümete cezai ve hukuki bir sorumluğa neden olmaz

» Meclis araştırması sonucunda elde edilen bulgular suç bile oluştursa hükümetin herhangi bir sorumluluğuna neden olmaz. »Devlet sırları, ticari sırlar, özel hayatın gizliliği ve görülmekte olan bir dava araştırma konusu olamaz

T B M M ’ D E K İ BÜTÇE KANUNU »Geçici çıkarılan tek kanundur. » Cumhurbaşkanın veto edemediği tek kanundur. » Bütçe tasarısı mali yılın bitimine en az 75 gün kala Bakanlar Kurulu tarafından TBMM Genel kuruluna sunulur.

Ö Z E L

KESiN HESAP KANUNU »Bütçenin denetimi TBMM adına Sayıştay tarafından yapılır. » kesin hesap tasarıları ilgili mali yılın sonundan başlayarak en geç 7 ay sonra Bakanlar Kurulunca TBMM’ye sunulur.

N İ T E L İ K L İ

GENSORU »Gensoru, Bakanlar kurulunun veya bir bakanın siyasi sorumluğunu doğrudan denetleme yoludur. » Gensoru en etkin denetleme yoludur

Z Ö

Gensoru İstemi • En az 20 Milletvekili • Siyasi parti grupları

»Milletlerarası antlaşmalar kural olarak TBMM tarafından bir kanunla uygun bulunur ve Cumhurbaşkanının onayı ile yayınlanır ve yürürlüğe girer. » Usulüne göre yürülüğe girmiş Milletler arası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasa mahkemesine iptal başvurusunda bulunulamaz.

}

tarafından talep edilir » Gensoru önergesinin gündeme alınıp alınmayacağına TBMM toplantıya katılanlarının salt çoğunluğu ile karar verir. » Gensorunun görüşülmesi gündeme alma kararı verildikten 2 gün geçmedikçe yapılamaz 7 gün sonraya bırakılamaz. »Gensoru görüşmeleri sırasında MV veya SP grupları güvensizlik önergeleri verebilir. Bu önergeler sonucunda güven oylaması yapılır. »Güven oylamasında BK’nun veya bir bakanın düşürülebilmesi için üye tamsa-yısının salt çoğunluğu gerekir. »Güven oylamasında sadece Güvensizlik oyları sayılır ve en az 276 ve daha fazla Güvensizlik oyu alan Bakan veya Hükümet düşmüş olur » Başbakan güven alamazsa hükümet istifa etmiş sayılır.

K A N U N L A R

MiLLETLERARASI ANTLAŞMALARIN UYGUN BULUNMASI

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

iNKILAP KANUNLARI »İlk kez 1961 Anayasası ile koruma altına alınan 8 kanunu kapsamaktadır. Herhangi bir yargı merciinde bu kanunların Anayasaya aykırılığı ileri sürülemez. İnkılap Kanunları şunlardır. 1.Tevhid-i tedrisat kanunu 2. Soyadı kanunu 3.Tekke ve zaviyelerin kapatılmasına dair kanun 4. Resmi Nikah Esasları 5. Uluslararası rakamların kabulü kanunu 6. Türk alfabesinin kabulü hakkında kanun 7. Şapka Kanunu 8. Bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair kanun


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

4

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

» Yasama organı tarfından yapılan genel, soyut ve sürekli nitelik taşıyan metne Yasa =kanun denir BÜTÇE KANUNNUN HAZIRLANMASI VE KABULÜ Bakanlar Kurulu

KANUN NASIL HAZIRLANIR Bakanlar Kurulu (Kanun Tasarı)

Mali yılın bitimine 75 gün kala Bütçe Tasarısını hazırlar

En az 1 Milletvekili (Kanun Teklifi)

Hazırlanan Bütçe Tasarısı TBMM`ye sunulur

Z

TBMM, Bütçe Tasarısını, Plan Bütçe komisyonuna havale eder.

Kanun Tasarı veya Teklifi (KTT) hazırlar

Bütçe Komisyonu max 55 gün içinde kabul eder ve TBMM ye gönderir.

Bu KTT Meclis Baş. Divanına Gönderilir Meclis Baş. Divanı bu KTT´yi İlgili Komisyona havale eder Komisyon raporu hazırlar ve MBD Gönderir MBD’nı Raporu çoğaltır ve MV´ne dağıtır. 48 saat Serinleme Süresi geçtikten sonra TBMM en az 184 MV ile toplanır TBMM’de görüşmelerden sonra oylamaya geçilir Oylama sonucunda

C

A

N

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile ya (en az 139MV) Kabul edilir

R

Cumhurbaşkanına gider CB 15 gün içinde ya Kabul eder

E

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile ya (en az 139MV) Red edilir

Kabul edilir

Cumhurbaşkanına gider

Bütçe Tasarısı BK`na iade edilir

CB 15 gün içinde Kabul eder

Veto hakkı yoktur.

R.G. yayınlanır yürürlüğe girer

» Bütçe önerisi kabul edilmeyen Hükümet (BK) istifa etmiş sayılır » CB, Bütçe kanunu veto edemez ama Anayasa Mahkemesine dava açabilir » Bütçe kanununun uygunluk denetimini Sayıştay yapar. İlgili bakanlık Maliye Bakanlığıdır. » Bütçe, TBMM´de görüşülürken bütçede gelir artırcı, gider azaltıcı öneride bulunamazlar

KTT sahibine iade edilir Bir Yasama Yılı geçmedikçe tekrar meclis gündemine gelemez

Veto eder

Resmi Gazeteye gönderir

Red edilir

Ö

TBMM’de görüşmelerden sonra oylamaya geçilir Oylama sonucunda

» Mali yılın başlangıcı kanunla belirlenir. Ama genel olarak 1 Ocak yeni mali yılın başlagıcıdır » Bütçe Komisyonu 40 kişiden oluşur. 25´i İktidar partisi geriye kalan 15´i muhalefet partilerinden seçilir.

TBMM geri gider

Kanunda belirtilen tarihte Aynen gönderir yürürlüğe girer CB mecburi kabul eder Ama A.Mah İptal Davası açabilir

Değiştirerek Gönderir TBMM geri gider

KANUNLAR İLE İLGİLİ KISA KISA

TBMM ya Aynen gönderir

CB mecburi kabul eder

Değiştirerek Gönderir CB 15 gün içinde yine ya Kabul eder

Ama Anayasa Mahkemesine İptal Davası açabilir

Veto eder

» Değiştirilerek gelen Kanunu, CB istediği kadar veto edebilir.

» Kanun tasarı ve teklifi bir yasama yılı içinde TBMM gündemine gelmez ise buna KADÜK OLDU denir. » Kanunların ne zaman yürürlüğe gireceği kanun içinde yazar. Eğer orada belirtilmemişse RG´de yayımını takip eden 45 gün sonra yürürlüğe girer. » TBMM´de kabul edilmeyen bir kanun, bir yasama yılı dolmadan tekrar meclis gündemine getirilemez.. » Kanun teklif ve tasarılarında oylama açık yapılır. » Kanunlar, halk oyuna (Referanduma) sunulamaz.


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

5

1982 ANAYASASINDA YÜRÜTME Türkiye’de idareye hakim olan üç ilke a) İdarenin Bütünlüğü İlkesi b) Merkezden Yönetim ilkesi

CUMHURBAŞKANININ

GÖREVLERİ

c)Yerinden Yönetim ilkesi

2007 Referandumundan sonra

a) TC vatandaşı olmak b) 40 yaşını doldurmuş olmak c) Yükseköğrenim görmüş olmak (1961de geldi) d) Daha önce bir defadan daha fazla CB yapmamış olmak e) Milletvekili seçilme koşullarını taşıyor olmak

Cumhurbaşkanını artık » Halk, Referandum ile seçer » 5 yıl görev yapar » Bir kişi 2 kez CB olabilir

YÜRÜTME İLE İLGİLİ GÖREVLERİ

» TBMM›nin açılış günü mecliste konuşma yapmak » Kanunları yayımlamak ve geri göndermek » Anayasa Mahkemesine İptal Davası açmak » Anayasa Değişikliklerini Halkoylamasına sunmak » TBMM olağanüstü toplantıya çağırmak. » TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek H İ S K O K

«Türkiye´de yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı, Başbakan ve Bakanlara aittir.»

Cumhurbaşkanı Adayı Olmanın Koşulları

YAŞAMA İLE İLGİLİ GÖREVLERİ

alkoylaması ptal Davası eçim kararı anun yayımlamak lağanüstü Toplantı onuşma yapmak

» Devletin genel politikasını belirlemek ve yürütmek » Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek » Başbakanın teklifi ile bakanları atamak istifasını almak » Bakanlar Kuruluna başkanlık etmek » Yurtdışına Temsilci göndermek ve gelenleri kabul etmek » Milletlerarası Antlaşma onaylamak ve yayımlamak » TSK’yi Başkomutan olarak temsil etmek » Genelkurmay Başkanını atamak » TSK’nin kullanılmasına izin vermek » MGK’yı toplantıya çağırmak ve başkanlık etmek » BK ile birlikte OHAL ve Sıkıyönetim ilan etmek » Kararnameleri imzalamak » Bazı kişilerin cezalarını af etmek » DDK başkan ve üyelerini atamak ve görev vermek » YÖK başkan ve üyelerini atamak » Rektörleri atamak

Cumhurbaşkanı Aday Gösterme Yetkisi 3 gruba aittir a) TBMM’den 20 MV adayı gösterebilir b) Siyasi Parti Grupları c) En son genel seçimde oyları toplamı %10 geçen SP ortak aday gösterebilir

Cumhurbaşkanı seçimi ne zaman yapılır » CB, eski Cbnın görev süresinin dolmasına 60 gün kala yapılır. » CB makamının boşalması halinde ise boşalmayı takip eden 60 gün içinde yapılır » CB seçimi max iki turda yapılır ve halk tarafından seçilir 1. turda kullanılan geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday CB seçilir. Eğer seçilmez ise 2 tura gidilir. İkinci turda en çok oyu alan aday CB seçilir. İkinci tura tek kişi kalırsa bu kişi evet-hayır şeklinde yapılan halk oylamasında salt çoğunluğun oyunu alırsa CB seçilir.

YARGI İLE İLGİLİ GÖREVLERİ » » » » » »

H A Y D A A

akimler ve Savcılar yüksek kurulunun 4 üyesini seçmek nayasa Mahkemesinin 14 üyesini seçmek argıtay Cumhuriyet başsavcısı ve vekilini seçmek anıştay üyelerinin 1/4nü seçmek skeri Yargıtay Üyelerinin tamamını seçmek skeri Yüksek İdare mahkemesi üyelerini seçmek

CB GENEL SEKRETERLİĞİ

DEVLET DENETLEME KURULU

» CB genel sekreterliği CB Kararnamesi ile kurulur. Teşkilatı kurma görevi CB aittir. » CB Genel Sekreterliği 4 Bölümden oluşur. Bunlar: 1) CB Danışmanlığı 2) Başyaverlik 3) CB Özel Kalemi 4) CB Sekreterliği

» DDK ilk kez 1982 Anayasası ile kuruldu » Amacı kamu kurumlarında inceleme ve denetleme yapmaktır. » DDK, yerindelik ve kanunilik olmak üzere iki tip denetim yapar. » DDK’nın 9 üyesi vardır. Başkan ve üyelerini CB seçer » DDK, CB’nın istemi ile inceleme başlatır.Raporları bağlayıcı değildir » DDK’nın Raporları gizlidir. Sadece CB ve Başbakan sunulur. » DDK, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Yargı da denetleme yapamaz. » DDK’nın Denetleme yaptığı kurumlar: 1. Tüm kamu kurumları 2. %51 Devlete ait olan kurumlar 3. Devlet yararına çalışan Vakıf ve Dernekler 4. Her düzeydeki iş ve işveren örgütleri 5. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

Cumhurbaşkanının Göreve başlama Anı ne zamandır? »Cumhurbaşkanının göreve başlama anı TBMM’de and içtiği zamandır. CUMHURBAŞKANLIĞI GÖREVİNİ SONA ERDİREN HALLER 1. Beş yıllık görev süresinin dolması 2. Cumhurbaşkanının istifası 3. Cumhurbaşkanının Ölümü 4. Cumhurbaşkanlığının başka bir sebeple sona ermesi 5. Cumhurbaşkanının vatana ihanetle suçlanması Cumhurbaşkanına Vekalet Olayı

CB. ÜYE SEÇMEDİĞİ ÖNEMLİ KURUMLAR

Cumhurbaşkanının hastalık, yurtdışına çıkmak, geçici olarak görevden çekilmesi halinde görevine dönünceye kadar; ölüm, çeklime veya bir başka sebeple makamın boşalması halinde ise yeni CB’nı seçilinceye kadar vekalet yetkisi TBMM Başkanına aittir.

» Yargıtay » Sayıştay » Uyuşmazlık Mahkemesi » YSK » YDK (Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu)

Cumhurbaşkanının Vatana İhanetten Suçlanması » Cumhurbaşkanının Vatana İhanetten dolayı TBMM üye tamsayısının en az üçte birinin vereceği yazılı teklif üzerine TBMM üye tamsayısının 3/4 nün vereceği kararla suçlandırılır

MİLLİ GÜVENLİK KURULU

CUMHURBAŞKANLIĞI TEŞKİLATI

NOT: CB veklalet yetkisi Meclis Başkanına aittir Temsil yetkisi ise CB Genel Sekreterine aittir

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

»MGK, ilk kez 11982 Anayasası ile kuruldu. » Amacı: Devletin izleyeceği güvenlik politikasını belirlemektir. »MGK, 2 ayda bir toplanır. Başkanı CB’dır yoksa Başbakan başkanlık eder. »MGKnın gündemini Başbakan ve G.Kurmaybaşkanının istekleri doğrultusunda CB belirler. » MGK Askeri ve sivil kanatlardan oluşur. Sivil Kanat Askeri Kanat »MİT müsteşarı ve Emniyet Cumhurbaşkanı Başbakan Başbakan yardımcıları İçişleri Bakanı Dışişleri Bakanı Milli Savunma Bakanı Adalet Bakanı

Genelkurmay Başkanı Kara kuvvetleri Komutanı Deniz Kuvvetleri Komutanı Hava Kuvvetleri Komutanı Jandarma Genel Komutanı

Genel Müdürü MGK üyesi değildir. »MGK gerek gördüğü kişileri toplantıya çağırabilir. » MGK`nın kararları BK için tavsiye niteliğindedir.

» MGK Genel Sekreterliği, Başbakanlığa bağlıdır, tüm toplantılara katılır ama oy hakkı yoktur.

YÜKSEK ASKERİ ŞURA »YaŞ, ilk kez 1972 de kuruldu. »YaŞ Amacı TSK’nın izleyeceği politikayı belirlemek ve TSK içindeki terfi, emeklilik ve ihraç kararlarını almaktır. »YAŞ, biri Ağustos ayı içinde diğeri daha sonra belirlenen bir tarihte olmak üzere yılda 2 kez toplanır. » YaŞ’ın başkanı Başbakandır. Olmadığı zamanlarda Genelkurmay Başkanı başkanlık eder. »YaŞ üyeleri:Başbakan, Milli Savunma Bakanı, Genelkurmaybaşkanı, Kuvvet Komutanları ile görevdeki Orgeneral ve Oramiraller’dir.


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

5

1982 Anayasında Bakanlar Kurulu

BAKANLAR KURULUNUN GÖREVLERi

BAKANLAR KURULUNUN KURULUŞU ‫ ھ‬Başbakanı, CB istediği herhangi bir milletvekili arasından atar ve istifasını kabul eder. ‫ ھ‬Bakanları, Başbakan önerir, CB’nı atar ve bakanlar aynı usul ile görevden alınırlar. ‫ ھ‬Bakanların, milletvekili olma şartı yoktur ama MV olma koşullarını taşımak zorundadırlar. ‫ ھ‬MV olmayan Bakanlar, TBMM’de and içerek görevlerine başlarlar. ‫ ھ‬MV olmayan Bakanlarında, Yasama Sorumsuzluğu ve Yasama Dokunulmazlığı vardır. ‫ ھ‬BK, Başbakanın oluşturduğu kabinenin CB tarafından onaylandığı an kurulmuş sayılır ama göreve başlaması için TBMM’den güvenoyu alması gerekir. (Bakanlar Kurulu, TBMM’den toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile güvenoyu alır) ‫ ھ‬2011 Sonbaharı itibarı ile TR’de 61. Hükümet görevine başlamıştır. 61. Hükümet 25 bakandan oluşur.

«1982 Anayasasında Yürütme, Bakanlar Kuruluna hem yetki hem görev olarak verilmiştir..»

1. Devletin izleyeceği politikayı belirlemek ve yürütmek 2. Kanun tasarısı hazırlamak 3. Bütçe ve Kesin Hesap tasarısı hazırlamak 4. TSK yı yurt savunmasına hazırlamak 5. Milletlerarası Antlaşma imzalamak 6. Devletin güvenliğini sağlamak 7. Kamu iktisadi teşebbüsü kurmak 8. Genelkurmay başkanını seçmek 9. Kalkınma plaları hazırlamak 10. CB ile birlikte OHAL ve Sıkıyönetim ilan etmek 12. TRT müdürü, EGM, MİT Müsteşarı gibi kurumların başklanlarını atamak

OLAĞANÜSTÜ YÖNETİM USULLERİ SIKIYÖNETİM

OLAĞANÜSTÜ HAL

Olağanüstü Hal 2 sebepten ilan edilir Doğal Afet Salgın hastalık Ağır Ekonomik Bunalım sebebiyle ilan edilen OHAL

Sıkıyönetimin İlan Nedenleri

Şiddet olaylarının yaygınlaşması nedeniyle ilan edilen OHAL

1. Şiddet olaylarının OHAL şartlarından daha vahim hal alması 2. Savaş ihtimalini olması 3. Ayaklanma çıkması 4. Vatana ve laik Cumhuriyete yönelik kalkışma hareketinin olması

N A C R E

» OHAL, CB başkanlığında toplanan BK tarafından max 6 aylığına ilan edilir. » TBMM, OHAL süresini her defasında 4´er ay uzatabilir. » OHAL, ilan edildiği gün yürürlüktedir. » OHAL ilanı Resmi Gazetede yayımlanır ve aynı gün TBMM sunulur. » TBMM, OHAL ilanını en az 139 MV ile uygun bulursa yürürlüğü devam eder. » OHAL kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır. OLAĞANÜSTÜ HALİN SONUÇLARI 1. Temel hak ve hürriyetler sınırlandırılabilir. 2. OHAL KHK´si çıkarılabilinir. 3. Vatandaşlara mal, para ve çalışma yükümlülükleri getirilebilinir

» Sıkıyönetim, Cumhurbakanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından max 6 aylığına ilan edilir. » Sıkıyönetim ilan edilmeden önce MGK`nın görüşü alınmak zorundadır. » TBMM, Sıkıyönetimin süresini her defasında 4´er ay uzatabilir. » Sıkıyönetim, ilan edildiği gün yürürlüktedir. » Sıkıyönetim ilanı Resmi Gazetede yayımlanır ve aynı gün TBMM sunulur. » TBMM, Sıkıyönetim ilanını en az 139 MV ile uygun bulursa yürürlüğü devam eder. » Sıkıyönetim kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.

SIKIYÖNETiM SONUÇLARI 1. Temel hak ve hürriyetler sınırlandırılabilir. 2. Sıkıyönetim KHK´si çıkarılabilinir. 3. Yönetim askerin denetimine geçer.

EMiR VE GENELGELER Emir ve Genelgeler yürütmenin en basit düzenleyici işlemidir. Resmi Gazetede yayımlanma şartı yoktur. Cumhurbaşkanı onaylamak zorunda değildir. İptali için idare mahkemelerine başvuru yapılır.

BK`NUN GÖREViNiN SONA ERDiĞi DURUMLAR 1. Bakanlar Kurulunun istifası 2. Güvenoyu alamaması 3. Başbakanın bir şekilde görevinden ayrılması (istifa, ölüm, vb) 4. Yeni TBMM`nin Göreve başlaması 5. Geçici Bakanlar Kurulunun kurulması 6. Bütçenin Reddi NOT: Nisan 2012 itibarı ile 61. Hükümet görevdedir. 61 Hükümet 25 Bakandan oluşur. (1 Başbakan+25 Bakan) 2011 KHK`sı ile Bakanlar ile müsteşar arasına Bakan Yardımcılığı makamı getirilmiştir. Bakan Yardımcıları 4 yıl için atanırlar. Bakan Yardımcıları, icracı Bakanlıklar için oluşturulmuş olup, Hükümet ile göreve gelirler ve hükümet ile görevden giderler.

2011 KHK`sı iLE YENi KURULAN BAKANLIKLAR 1. Aile ve sosyal Çalışmalar Bakanlığı 2. Avrupa Birliği Bakanlığı 3. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 4. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 5. Ekonomi Bakanlığı 6. Gençlik ve Spor Bakanlığı 7. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 8. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 9. Kalkınma Bakanlığı

Z Ö

YÜRÜTMENİN DÜZENLEYİCİ İŞLEMLERİ

1. Kararname a. KHK b. CB Kararnamesi c. Kaide Kararnamesi 2. Tüzük 3. Yönetmelik 4. Emir ve Genelegeler

TÜZÜK Tüzük: Kanunların nasıl uygulanacağını ve emrettiği işlerin nasıl yapılacağını gösteren yazılı hukuk kurallarıdır. » Tüzük çıkarma yetkisi sadece Bakanlar Kuruluna aittir. » Tüzükler çıkarılmadan önce Danıştay´ın görüşü alınmak zorundadır. » Tüzükler Cumhurbaşkanınca onaylanmak zorundadır. » Tüm Tüzükler Resmi Gazetede yayımlanmak zorundadır. » Tüzükler bir kanuna dayanmadan çıkarılamaz. » Tüzüklerin iptali için Danıştay´a başvurulur.

YÖNETMELİK YÖNETMELİK: Kanunların ve Tüzüklerin nasıl uygulanacağını gösteren yazılı hukuk kurallarıdır. » Yönetmelik çıkarma yetkisi : 1. Başbakanlık 2. Bakanlıklar, 3. Kamu Tüzel Kişileri 4. Bakanlar Kuruluna aittir. » Yönetmelik Danıştay denetiminden geçmek zorunda değildir. » Yönetmelik Cumhurbaşkanınca onaylanmak ve RG yayımlanmak zorunda değildir. » Ülke geneli yönetmelikler Danıştay denetiminden geçmek ve RG yayımlanmak zorundadır.

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI


6

1982 ANAYASASINDA YARGI T Ü R K İ Y E ’ N İ N ASKERi YÜKSEK iDARE YARGISI AYİM, Askerî olmayan makam-larca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idarî işlem ve eylemlerden doğan uyuşmaz-lıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir » Askerî Yüksek İdare Mahkemesi iki daire-den oluşur » Her daire bir başkan ve altı üyeden kurulur

S AY I Ş TAY

» AYİM´İN daire ve Daireler Kurulu kararları temyiz edilemez. Bunlara karşı sadece karar düzeltme yoluna girilebilir

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

«Türkiye´de YARGI yetkisi Bağımsız Mahkemelere aittir.»

Y Ü K S E K

ASKERİ YARGITAY

UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ

» Askerî mahkemelerden verilen karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. » Askerî Yargıtay üyeleri birinci sınıf askerî hâkimler arasından Askerî Yargıtay Genel Kurulunun üye tamsayısının salt çoğunlu-ğu ve gizli oyla her boş yer için göstereceği üçer aday içinden Cumhurbaşkanınca seçilir. »Askerî Yargıtay´da, beş daire, bir Daireler Kurulu, bir Genel Kurul ve bir de Başkanlar Kurulu vardır.

»Adli, idari ve askeri yargı arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarının çözüm merciidir. » Üyeleri, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargı-tay ve AYİM üyeleri arasından seçilir. »Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanını Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından atar. » Uyuşmazlık Mahkemesi 1 Başkan ve 12 Asıl üyeden oluşur. » Uyuşmazlık Mahkemesi bir hukuk ve bir ceza dairesinden oluşur.

M A H K E M E L E R İ

»Adli yargıdaki davaların son derece temyiz merciidir » Yargıtay, 1869´de oluşturulmuştur. » Yargıtay, 38 Daire ve 387 üyeden oluşur. » Üyelerinin tamamı 1. sınıf adlî hakimdir. » Üyelerinin tamamını HSYK atar. » Üyeleri 4 yıllığına seçilir. Görev süresi biten yeniden seçilir. » Yargıtay, Başkanını, daire başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer. » Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve vekilini Cumhurbaşkanı seçer. » 2012 yılı itibarı ile Yargıtay Başkanımız Nazım KAYNAK´dır. » 2012 yılı itibarı ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcımız ise Hasan ERBİL´dir. » Yargıtay üye sayısı bakımından Türkiye´nin en büyük mahkemesidir. » Yargıtay, Türkiye´de görev alanı en geniş mahkemedir.

N A C R E

»Sayıştay, yüksek mahkeme değildir. » Sayıştay, TBMM adına Mali denetim yapan bir mahkemedir. »Sayıştay tüm üyelerini, Sayıştay Genel Kurulunun boşalan her üyelik için önerdiği dört aday arasından TBMM seçer. » Sayıştay´ın kararları kesindir. Ama bir sefere mahsus 15 gün içinde karar düzeltme istenebilinir. »Sayıştay ile Danıştay arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay´ın kararlar esas alınır. » Sayıştay´ın savcısını, Maliye bakanlığınca yapılacak teklif üzerine ortak kararname ile atanır. SAYIŞTAY´IN DENETİMİNE TABİ KURUMLAR 1. Merkezi İdarenin Bütçesi Kapsamındaki Kamu İdareleri 2. Sosyal Güvenlik Kurumu ve Türkiye İş Kurumu 3. Mahalli İdareler (Köy idaresi hariç) 4. Kamu İktisadi Teşebbüsleri 5. Türk Silahlı Kuvvetleri » Sayıştay, İnceleme - Denetleme görevi ve kesin hükme bağlama olmak üzere iki görevi vardır.

D A N I Ş TAY

YA R G I TAY

»İdari yargıdaki davaların ilk ve son derece temyiz merciidir » Danıştay, 1868´de oluşturulmuştur. » Danıştay, 15 Daire ve 156 üyeden oluşur. » Üyelerinin tamamı 1. sınıf idarî hakimdir. » Üyelerinin 1/4 CB, 3/4´ nü HSYK atar. » Üyeleri 4 yıllığına seçilir. Görev süresi biten yeniden seçilir. » Danıştay, Başkanını, daire başkanlarını ve savcısını kendi üyeleri arasından seçer. » 2012 yılı itibarı ile Danıştay Başkanımız Hüseyin Hüsnü KARAKULLUKÇU´dur. DANIŞTAY´IN GÖREVLERİ 1.Üst düzey devlet memurlarının atanması hususunda BK´na görüş bildirmek. 2. Kanun Tasarıları hakkında 2 ay içinde BK´na görüş bildirmek. 3. Tüzükler hakkında BK´na görüş bildirmek ve Tüzükleri denetlemek 4. Ülke Geneli Yönetmelikleri denetlemek 5. İdari yargıdaki davalara son derece mahkemesi olarak sonuca bağlamak.

Z Ö

TÜRKİYE`NİN YÜKSEK MAHKEMELERİ

HAKİMLİK TEMİNATLARI a) Azledilmeme Teminatı b) Mali Teminat c) İdari Görevlere atanmama teminatı d) Emekliye sevk edilmeme teminatı e) Sevcılık Makamına atanmama teminatı (TR Yoktur) f) Coğrafi teminat (TR yoktur)

1 - Anayasa Mahkemesi 2- Yargıtay 3- Danıştay 4- Askeri Yargıtay 5- Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 6. Uyuşmazlık Mahkemesi

UNUTMA !!!! HSYK, SAYIŞTAY, Devlet Denetleme Kurulu, Yüksek Seçim Kurulu, Yüksek Denetleme Kurulu yüksek mahkeme değildir.


6

1982 ANAYASASINDA YARGI ANAYASA

1."Anayasa yargısının varlık nedeni, normlar hiyerarşisinde kanunların Anayasanın altında yer alması, kanunların Anayasaya aykırı olamamasıdır 2.Bir ülkede anayasa yargısının olabilmesi için öncelikle o ülkede "yazılı" ve "katı" bir anayasanın olması gerekir. 4. Anayasa Mahkemesi ilk defa 1961 Anayasası ile kurulmuştur. 5.Anayasa mahkemesi 12 Eylül referandumundan sonra 17 üyeden kurulur. 6.Anayasa Mahkemesi üyelerinin üçü TBMM, on dördü Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. 7.Ancak TBMM'nin doğrudan doğruya üye seçme yetkisi yoktur.TBMM, iki üyeyi kendisine Sayıştay tarafından gösterilecek üçer aday arasından, bir üyeyi de baro başkanlarının göstereceği üç aday arasından seçecektir. 8. Cumhurbaşkanı ise seçeceği on dört üyeden ancak dördünü doğrudan doğruya seçebilmektedir. Geri kalan 10 üyeyi ise Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, Sayıştay, Yükseköğretim Kurulu tarafından kendisine gösterilen üçer aday arasında seçebilmektedir. 9. "Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için, kırk beş yaşın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış, avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış, birinci sınıf hâkim ve savcıların adaylık dahil en az yirmi yıl çalışmış olması şarttır". 10.Anayasa Mahkemesi üyeleri on iki yıl için seçilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez. Anayasa Mahkemesi üyeleri altmış beş yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. 11. Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri şunlardır: (a) Bazı normların anayasaya uygunluğunu denetlemek; (b) Bireysel başvuruları karara bağlamak; (c) Bazı kişileri yüce divan sıfatıyla yargılamak; (d) Siyasî partilerin kapatılmasına karar vermek; (e) Siyasî partilerin malî denetimini yapmak; (f) Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarını denetlemek; (g) Milletvekilliğinin düşmesi kararlarını denetlemek; (h) Uyuşmazlık mahkemesine başkan seçmek. 12.Anayasa Mahkemesi taleple bağlıdır; ama talebin gerekçesiyle bağlı değildir. 13.Anayasa Mahkemesi yokluk kararı veremez. 14.Anayasa Mahkemesi "yorumlu ret kararı" verebilir.

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

MAHKEMESİ

15.Anayasa Mahkemesinin denetimine tâbi olan norm ve işlemler şunlardır: (a) Kanunlar; (b) Olağan dönem kanun hükmünde kararnameleri; (c) TBMM içtüzüğü; (d) Anayasa değişiklikleri (sadece şekil bakımından); (e) Yasama dokunulmazlığının kaldırılması karan; (f) Milletvekilliğinin düşmesi kararı. 16. Anayasa Mahkemesinin Denetimine tâbi olmayan normlar şunlardır: (a) Milletlerarası antlaşmalar; (b) Olağanüstü hâl ve sıkıyönetim kanun hükmünde kararnameleri; (c) İnkılâp kanunları; (d) Üç istisna dışında parlâmento kararları 17.Anayasa Mahkemesi ölçü norm olarak sadece Anayasanın metninde yazan ilke ve kuralları kullanabilir. (Başlangıç metne dâhildir. Madde başlıkları metne dahil değildir). 18.Kanunların anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi, Anayasa Mahkemesine başvurma usulüne göre Soyut Norm Denetimi (İptal davası) , Somut Norm Denetimi (itiraz (defi) yolu) ve "bireysel başvuru yolu" (Anayasal Şikayet) (2010 Ref) olmak üzere üç türlüdür. 19.Anayasa mahkemesine İptal davası açma yetkisi üç organa tanınmıştır: (a)Cumhurbaşkanı; (b) İktidar ve ana muhalefet partisi meclis grupları; (c) TBMM üye tam sayısının 1/5 (110 milletvekilinin istemi) 20.İptal davası açma süresi altmış gündür. (Şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açma süresi ise on gündür). 21.Somut norm denetimine ancak kanun ve kanun hükmünde kararnameler konu olabilir. (TBMM İçtüzüğü, Anayasa değişiklikleri somut norm denetimine konu olamazlar). 22.Kanunların da şekil bakımından Anayasaya aykırılığı somut norm denetimi yoluna konu olamaz. 23. Somut norm denetimin başlatılabilmesi için, her şeyden önce, bakılmakta olan bir "dava" olmalıdır. 24.Somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesine ancak bir "mahkeme" başvurabilir.

N A C R E

25. Somut norm denetimi, ancak bir davada "uygulanacak olan kanun ve KHK hükümleri" hakkında işletilebilir. 26.Somut norm denetiminin başlatılabilmesi için, ya mahkeme davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini re'sen Anayasaya aykırı görmelidir. 27.Dava mahkemesi dosyayı itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine gönderirse, "Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır". 28.Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz. 29.Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunacak kişinin, Anayasa veya Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi tarafından güvence altına alınmış bir temel hak ve hürriyeti ihlal edilmiş olmalıdır. 30.Bireysel başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır. 31.Anayasa Mahkemesi ret ve iptal olmak üzere sadece iki tür karar verebilir. 32. Esastan ret kararının doğurduğu bir yenilik yoktur. Hakkında ret kararı verilmiş olan kanun, yürürlükte kalmaya devam eder. 33.İptal kararının sonucu, iptal edilen kanunun yürürlükten kalkmasıdır, "iptal kararı Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar". 34.Anayasa Mahkemesinin iptal kararlan gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. 35.Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. 36.Anayasa Mahkemesinin iptal kararı dava konusu olan kanun hükmünü ortadan kaldırdığı için, bu karar "herkes için hüküm ve sonuç doğurur. 37.Anayasa Mahkemesi iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca saptayabilir. 38.Anayasa Mahkemesinin iptal kararları geriye yürütülemez. 39.Anayasa Mahkemesi, Başkan ve 14 üye ile toplanır. Anayasa Mahkemesi toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Çekimser oy kullanılamaz. 40.Anayasa değişikliklerinde iptale, siyasî parti davalarında kapatmaya ve devlet yardımından mahrum bırakmaya karar verilebilmesi için üçte iki oy çokluğu şarttır.

Z Ö

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU (HSYK) »"Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu 22 asıl ve 12 yedek üyeden oluşur; »HSYK, üç daire halinde çalışır. »HSYK´nın Başkanı Adalet Bakanıdır. »Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun tabii üyesidir. »Kurulun, dört asıl üyesi, nitelikleri kanunda belirtilen; yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından Cumhurbaşkanınca, üç asıl ve üç yedek üyesi Yargıtay üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca, iki asıl ve iki yedek üyesi Danıştay üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca, bir asıl ve bir yedek üyesi Türkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, yedi asıl ve dört yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adlî yargı hâkim ve savcıları arasından adlî yargı hâkim ve savcılarınca, üç asıl ve iki yedek üyesi birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş idarî yargı hâkim ve savcıları arasından idarî yargı hâkim ve savcılarınca, dört yıl için seçilir. Süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. HSYK'nın meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.(12 EylülDeğişikliği)


7 1982 ANAYASASINDA iDARE HUKUKU

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

TÜRKİYENİN İDARİ TEŞKİLATI

Yerinden Yönetim

Merkezden Yönetim Başkent Teşkilatı Cumhurbaşkanı * * * * *

İl Genel idaresi

Devlet Denetleme Kurulu CB Genel Sekreterliği CB Danışmanlığı Başyaverlik CB Özel Kalem

Başbakanlık Bakanlıklar

Taşra Teşkilatı • Vali • İl İdare Kurulu • İI idare Şube Başkanları - Miiii Eğitim Md. - Bayındırlık Md. - Hukuk İşleri Md. - Sağlık Md. - Tarım Md. - Veteriner Md. - Defterdar

Mahalli İdareler

• İl Genel Meclisi • İl Daimi Encümeni • Vali Belediye İdaresi • Belediye Meclisi • Belediye Encümeni • Belediye Başkanı

N A C R E

Başkentteki Yardımcı Kuruluşlar * Danıştay * Sayıştay * Milli Güvenlik Kurulu * Devlet Planlama Teşkilatı

İlçe İdaresi

• Kaymakam • İlçe İdare Şube Başkanları • İlçe İdare Kurulu - Yazı işleri Md. - Milli Eğitim Md. - Tarım ve Köyişleri Md. - Sağlık Ocağı Bşk.

Bucak İdaresi

• Bucak Müdürü • Bucak Meclisi • Bucak Komisyonu

Bölgesel Kuruluşlar • GAP İdaresi • OHAL Valilikleri

İDARE HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ » Genç bir hukuk dalıdır. » Tedvin edilmemiştir. » İctihadi bir hukuk dalıdır. » Bağımsız bir hukuk dalıdır. » Statüsel niteliktedir.» İşlemleri tek taraflıdır

Hizmet Bakımından Yerinden Yönetim Örgütleri

İI Özel İdaresi

Büyükşehir Belediyesi • Büyükşehir Belediye Bşk. • Büyükşehir Belediye Meclisi • Büyükşehir Belediye Encümeni

Yüksek Öğretim Kurulu

Üniversiteler

Z Ö Üniversiteler üzerinde vesayet denetimi yapar.

Bağımsız İdari Otoriteler

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlar?

RTÜRK SPK BDDK EPDK Kamu İhale Kurumu Rekabet Kurumu vs.

-

TTB TBB TOBB TMMOB vb.

Köy İdaresi

• Köy Derneği • Köy İhtiyar Meclisi • Muhtar Mahalle İdaresi • Muhtar • İhtiyar Heyeti

İDARE HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELERİ » S osyal Devlet İlkesi » A tatürk Milliyetçiliğine Bağl ıDevlet İlkesi » H ukuk Devleti İlkesi » L aik Devlet İlkesi » E şitlik İlkesi » B aşlanğıçta belirtilen ilkeler » C umhuriyetçilik İlkesi » İ nsan haklarına Sayıgıl ıDevlet ilkesi » Üniter Devlet İlkesi

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI


7 1982 ANAYASASINDA iDARE HUKUKU

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

MERKEZDEN YÖNETiM İLE YEREL YÖNETiM KARŞILAŞTIRMASI MERKEZDEN YÖNETİM ÖZELLİKLERİ 1. Merkezden yönetimde tek tüzel kişilik vardır oda devlet tüzel kişiliğidir. 2. Merkezi idare bakanlıklar şeklinde örgütlenmiştir. 3. her türlü gelir ve gider merkezi idareninbütçesinden karşılanır. 4. Halka sunulacak her tüğrlü hizmet merkezden planlanır. 5. Merkezi idare bir bütündür.Hiyerarşide bu bütünlüğün esasını oluşturur.

YERİNDEN YÖNETİMİN VARLIK ŞARTLARI Yerinden yönetimden bahsedebilmek için ilgili yönetimin 4 önemli şartı taşıması gerekir. Bunlar: 1. Tüzel Kişiliği olacak 2. Personel bağımsızlığına sahip olacak 3. Mali bağımsızlığa sahip olacak. 4. Vesayet denetimine tâbi olacak

MERKEZDEN YÖNETİMİN AVANTAJLARI 1. Güçlü bir devlet otoritesi sağlar. 2. Bölgeler arası farklıkları azaltır. 3. hizmetlerin daha plânlı ve rasyonel ulaştırılmasını sağlar. 4. Mali denetimi kolaylaştırır. 5. Kamu görevlilerini yerel baskıdan kurtarır

YERİNDEN YÖNETİMİN AVANTAJLARI 1.Daha demokratik bir yönetimdir. 2. Kırtasiyecilik ve bürokrasiyi azaltır. 3. Yerel ihtiyaçlar daha çok dikkate alınır.

MERKEZDEN YÖNETİMİN DEZAVANTAJLARI 1. Bürokrasi ve kırtasiyeleciliği arttırır. 2. Demokratik ilkere uygun değildir. 3. Yerel yönetimlerin istekleri ve ihtitaçları pek dikkate alınmaz.

1. Merkezi yönetimi zayıflatır. 3. Hizmetlerin yürütülmesinde aksaklık çıkabilir.

N A C R E YETKİ GENİŞLİĞİ İLKESİ

Merkezden yönetimin sakıncalarını ortadan kaldırmak için geliştirilmiş bir yöntemdir. Yetki genişliği, valilerin merkeze danışmadan, merkezden emir ve talimat beklemeden merkez adına karar alabilmesini ifade etmektedir. » Yetki genişliği sadece valilere tanına bir yetkidir. » Yetki genişliği sadece illerde uygulanır » Kullanılan yetki merkezi ait olduğu için yetkinin kullanımından doğan zararda merkezi idarenin bütçesinden karşılanır..öRNEK: Valinin, yoğun kar yağısı sebebiyle okulları tatil etmesi

HİYERARŞİ YETKİSİ

Hiyerarşi, Üstlerin astlar üzerinde sahip olduğu güce, yetkiye denir. Ör 1 : Bir müdürün bünyesinde çalışan personellere görev bölüşümü yapması Ör 2 : Bir müdürün, işe geç gelen öğretmenine ceza vermesi vb. HİYERARŞİ YETKİSİNİN ÖZELLİKLERİ: 1. Hiyerarşi aynı kamu tüzel kişisi içinde geçerlidir. 2. Hiyerarşi yetkisi genel bir yetkidir. 3. Hiyerarşi yetkisi kendiliğinden veya başvuru üzerine kullanılabilinir. 4. Hiyerarşi ilişkisinde astın idarî ve yargısal bir başvuru hakkı yoktur. HİYERARŞİ YETKİSİNE TABİ OLMAYANLAR 1. Hakimler

2. Teknik Uzmanlar

3. Askerler

4. Üniversite Öğretim üyeleri

Z Ö

YERİNDEN YÖNETİMİN DEZAVANTAJLARI 2. Partizanca uygulamalar yol açabilir. 4. Mali denetimi zorlaştırır

İDARİ VESAYET YETKİSİ

İdari Vesayet, kanunla öngörülmüş durumlarda merkezi idarenin yerinden yönetimlerin eylem ve işlemleri üzerinde sahip olduğu sınırlı bir denetim yetkisidir. İDARİ VESAYET YETKİSİNİN ÖZELLİKLERİ: 1. İdari vesayet istisnai bir yetkidir. 2. İdari vesayet yetkisi ancak kanunla verilir. 3. Vesayet emir talimat verme yetkisini içermez.. HİYERARŞİ ile İDARİ VESAYET ARASINDAKi FARKLAR 1. Hiyerarşi tek ve aynı tüzel kişilik içinde geçerlidir. Vesayet ise iki ayrı tüzel kişilik içinde geçerli olan bir ilişkidir. 2. Hiyerarşi genel, idari vesayet istisnai bir yetkidir. 3. Hiyerarşi olağan bir yetkidir, idarî vesayet ise anca kanunla verilir. 4. Hiyerarşi Geniş yoruma, vesayet dar yoruma tâbidir. 5. Hiyerarşi emir talimat yetkisini içerir, vesayet içermez. 6. Hiyerarşide üst astın işlemlerini değiştirebilir, iptal edebilir,vesayette bu yoktur. 7. Hiyerarşide, ast, üstün işlemlerine karşı yargı yoluna başvuramaz. İdari vesayette ise idarî yargı yolu açıktır.

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

8 1982 ANAYASASINDA iDARE HUKUKU

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

TAŞRA TEŞKİLATI İL GENEL İDARESİ

A) VALİ

» İl idaresinin başıdır. İllerin idaresi yetki genişliğine dayanır

B) İL İDARE KURULU

»Vali devletin, hükümetin ve ayrı ayrı her bakanın temsilcisidir.

» Valinin başkanlığını yaptığı ve hukuk işleri müdürü, defterdar, milli eğitim müdürü, bayındırlık ve iskan müdürü, sağlık müdürü, tarım ve köyişleri müdüründen oluşur.

»Valilik istisnai bir memurluktur .Valiler, İçişleri

» İl idare kurulu esas itibariyle valiye danışmanlık yapan bir kuruluştur.

Bakanlığı'nın önerisi, Bakanlar Kurulu'nun kararı ve Cumhurbaşkanı'nın onayı ile atanırlar.

»Vali olabilmek için, T.C vatandaşı olmak, ortaokulu bitirmiş olmak ve 65 yaşını doldurmamış olmak yeterlidir. » Yargı ve askeriye valinin hiyerarşik denetiminin dışındadır. » Valinin sadece adli (yargı) örgütler açısından; Savcıdan bilgi almak, savcı ile birlikte cezaevlerini gözetlemek ve denetlemek yetkisi vardır » Askeri örgütler açısından ise; İlde normal güvenlik güçleriyle bastırılamayacak olağanüstü ve ani olayların meydana gelmesi halinde en yakın askeri birlikten yardım isteme yetkisi vardır.

N A C R E

» İldeki yerel yönetimler üzerinde de sadece vesayet yetkisine sahiptir. Belli başlı görevleri:

1.Kanun, tüzük, yönetmelik ve kararların ilde uygulanmasını, ilanını sağlar. NOT: Valilerin yönetmelik çıkarma yetkisi yoktur. 2.Başkent teşkilatının emirlerini yürütür. 3. İlde suç işlenmesini önler, kamu düzenini korumak için gerekli tedbirleri alır.

4. İldeki devlet memurlarının bir kısmını doğrudan atar, bir kısmının atanması hakkında görüş bildirir ve bir kısmının yerini değiştirir.

Z Ö

» Ancak bazı görevleride vardır ki bunlar da idari nitelik taşımaktadır.Bu görevleri şunlardır: » Son yoklama zamanı dışında olmak koşuluyla, askere alma işleminin sağlık nedeni ile ertesi yıla ertelenmesine karar vermek » İlçe kurulması ve kaldırılması için görüş bildirmek » İl merkezindeki belediye sınırları içindeki mahallerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesine karar vermek. » Köy ve mahalle muhtarları ile ihtiyar heyetlerini görevde almak

C) İL İDARE ŞUBE BAŞKANLIKLARI

» Bunlar bakanlıkların ildeki temsilcileridir.

5.İldeki tüm devlet memurları üzerinde disiplin ve tedbir işlemlerini yapar.

» İl idare şube başkanları valinin görüşü alındıktan sonra ilgili bakanlıkça atanır.

6.Resmi törenlere başkanlık eder.

» İldeki belli başlı il idare şube başkanları: Hukuk İşleri Müdürü, İl Milli Eğitim Müdürü, İl Sağlık

7.Yabancı ülke konsolosları ve ülkenin sınır makamları ile ilişkide bulunur. NOT-1: Valiyi; İl Genel Meclisi ve Encümen denetler.

NOT-2: Vali; İçişleri Bakanlığı'na bağlıdır. Valiler hakkında yapılacak ceza soruşturmalarını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yürütür.

İLÇE İDARESİ » a. KAYMAKAM » Kaymakam, İlçe idaresinin başıdır. Kaymakam ilçede sadece hükümetin temsilcisidir.

» Askeri ve adli örgütler dışında ilçedeki personelin başıdır. Ancak, olağanüstü durumlarda vali gibi askeri birliklerden yardım isteme yetkisi yoktur. » Kaymakamlık güvenceli meslek memurluğudur.

Müdürü, İl Tarım Müdürü, İl Veteriner Müdürü, İl Bayındırlık Müdürü ve Defterdardır. İl idare şube başkanları, valiye karşı sorumludurlar.

» Dışişleri, Adalet ve Milli Savunma Bakanlıklarının ilde temsilcileri bulunmaz

BUCAK İDARESİ

» Aralarında coğrafi münasebet bulunan köy ve kasabalardan meydana gelen bir idari birimdir. » Bucak kanunla değil idari işlemle kurulur.(İçişleri bakanlığının kararı CB onayı ile kurulur)

» Kaymakamlar müşterek kararname ile atanırlar (İçişleri Bakanı, Başbakan ve Cumhurbaşkanı'nın imzaladığı üçlü kararname ile).

» Bucak İdaresinin başında bucak müdürü bulunur.

»Valilik istisnai bir memurluktur. Ancak, kaymakam güvenceli sürekli devlet memurudur. Kaymakam olabilmek için;

» Bucak müdürü, Bucağın amiri ve Hükümetin temsilcisidir.

1. T.C. vatandaşı olmak, Siyasal bilimler, iktisadi ve idari bilimler fakültesi ya da hukuk fakültesi bitirmiş olmak, 2. Kaymakamlık stajını ve kursunu başarı ile tamamlamış olmak, 3. 29 yaşını geçmemiş olmak, gerekir. » Kaymakamın genel emir çıkarma yetkisi yoktur. » Devlet adına, yabancı ülke konsolosları ve komşu devletlerin sınır makamları ile ilişki kurma yetkisi yoktur.

» Bucak müdürü, İçişleri bakanlığı tarafından valinin emrine atanır. valide istediği bucağa atar. » Bucak Meclisi seçimlik ve doğal üyelerden oluşur. » Bucak Meclisi yılda bir kez toplanır.

» İlçedeki yerel yönetimler üzerindeki vesayet yetkisini kullanır.

» Bucak Meclisinin temel görevi bucak sınırları içindeki birimlerin ortak ihtiyaçlarını karşılamaktır.

»Kanun, tüzük, yönetmelik ve hükümet kararlarının ilan edilmesini ve uygulanmasını sağlar.

» Bucak Komisyonu, 4 üyeden oluşur. Diğer üyeleri Bucak meclisince seçilir. Başkanı Bucak Müdürüdür.

»İlçe ile ilgili bütün yazışmaları yapar. »İlçedeki kamu düzeninin ve güvenliğin sağlanması için önlemler alır. b. İLCE İDARE ŞUBE BAŞKANLARI: İl İdare Şube Başkanları'nın ilçedeki servisleridir (Ayrıca Mal Müdürü bulunur) c. İLCE İDARE KURULU: İl İdare Kurulu'nun ilçedeki örgütlenmesidir (Ayrıca Sağlık Ocağı Hekimi, Yazı İşleri Müdürü, Mal Müdürü bulunur).

» Bucak Meclisinin görevlerini yerine getirir


Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

8 MAHALLİ İDARELER

İL ÖZEL İDARESİ » İl halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulur. » İl özel İdaresi, ilin kurulmasına dair kanunun çıkmasından sonra kendiliğinden kurulur. » Karar organları seçimle iş başına gelir. » İdari ve mali özerklikleri vardır.» Ayrı bir tüzel kişiliği vardır. » Merkezi idare ile aralarında Vesayet ilişkisi söz konusudur. » İl Özel İdaresinin en üst birimi İl Özel idare Müdürlüğüdür. İL ÖZEL İDARESİNİN GÖREVLERİ: 1. Yol yapmak, 2.Bataklık ve göl alanlarını ıslah etmek 3. Orman yetiştirmek 4. İlköğretim kurumları yapmak 5. Sağlık ve sosyal tesis yapmak. 6. Bütçe yapmak 7. Ceza kesmek vb » İl Özel İdaresi üç bölümden oluşur. Bunlar: a) Vali b) İl Genel Meclisi c) il Daimi Encümenidir.

İL GENEL MECLİSİ

İL DAİMİ ENCÜMENİ

» İl özel İdaresinin en büyük görüşme ve karar organıdır » İGM üyeleri yerel seçimle halk tarafından seçilir. » İGMnin görev süresi max 5 yıldır., GÖREVLERİ: 1. İlin bütçesini kabul etmek 2. Yıllık programı belirlemek 3. Valinin yıllık faaliyet Raporunu onaylamak 4. Yönetmelik çıkarmak 5. İmtiyazlar vermek 6. Vergi, Resim ve Harç miktarlarını belirlemek 7. İstikraz sözleşmesi yapmak(Borçlanmaya karar vermek) 8. Tasarruflarda bulunmak NOT: İGMnin tüm kararları 5 gün içinde valiye sunulmak zorundadır. Ama Valiye onaylaması için değil bilgisi olsun diye sunulur. Valide beğenmediği İGM kararına karşın 7 gün içinde dava açabilir.

N A C R E

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

» il özel idaresinin müzakere ve danışma organıdır. » İl Encümeni, Vali başkanlığında toplanan 5i İl Genel Meclisi üyesi, 5i birim âmirlerinden oluşur. (Vali+10=11 üye) » İl Daimi Encümenleri 1 yıl görev yaparlar. GÖREVLERİ: 1. Acil Durumlarda İl Genel Meclisi adına karar almak 2. İlin bütçe tasarılarını incelemek 3. Kamulaştırmaya karar vermek 4. Cezai Önlemler almak 5. İhale yapmak

Z Ö

BELEDİYE İDARESİ

BELEDİYE ve BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KURULMASI

BELEDİYE BAŞKANı

» Nüfusu 5.000 üzerinde olan yerlerde belediye kurulur. » Belediye İdaresi'nin hiyerarşik amiridir. » Belediye, Danıştay'ın görüşü alındıktan sonra Müşterek Kararname ile » Belediye idaresinin yürütme organı ve temsilcisidir. kurulur (İlgili Bakan, Başbakan, Cumhurbaşkanın imzası). » 5 yıllığına seçimle göreve gelir. » Belediye idaresinin idari be mali özerkliği vardır. » Belediye Başkanı ve meclis üyesi seçilebilmek için 25 yaşını » Kamu tüzelkişiliği vardır. doldurmuş ve seçilen bölgede en az 6 aydır oturması gerekir. » Merkezi idareyle arasında vesayet ilişkisi vardır. »Belediye Başkanı da İçişleri Bakanı'nın önerisi ile Danıştay » Tüm organları seçimle iş başına gelir. tarafından görevinden alınır. İçişleri Bakanı ancak geçici olarak » Belediye kurulmasını, vali veya köy ihtiyar heyeti isteyebilir. görevinden alabilir. Belediye Meclisi üyeleri için de aynı şey » Belediyelerin gelirlerini: geçerlidir. a. Devlet bütçesinden ayrılan pay b. Emlak vergilerinden gelen gelir BELEDİYE BAŞKANLIĞININ DÜŞME NEDENLERİ c. Çevre temizlik vergileri d. İşletmecilik gelirleri » Belediye Meclisi'nin feshini gerektirecek eylemlere katılması e. Tabela, resim ve harç vergileri oluşturur » Kesintisiz 20 gün süre ile mazeretsiz olarak göreve gelmemesi NOT:Büyükşehir Belediyesi Kanunla kurulur » Görevini sürdürmesine engel bir hastalık Nüfusu 750.000'den fazla olan yerlerde kurulur.. » Seçilme yeterliliğini kaybetmesi İl merkezi olması, en az üç ilçe / ilk kademe belediyesinden oluşur.. » Hüküm giymesi » Ölüm » Çekilme (İstifa) İdari ve mali özerkliğe sahip karar organı seçmenler tarafından seçilir. » Meclise sunduğu yıllık faaliyet raporunun meclisçe reddedilmesi.

BELEDİYE MECLİSİ » Belediye İdaresi'nin karar organıdır. » 5 yıllığına seçimle göreve gelir. » Üye sayısı en az 9 olmak zorundadır. » Başkanı, Belediye Başkanı'dır. » Belediye Meclisi'nin görevleri: Belediye ile ilgili yönetmeliği kabul etmek, Bütçeyi kabul etmek, İmtiyazı vermek, Belediye imar planını kabul etmek, İstikraz sözleşmesi yapmakdir. BELEDİYE ENCÜMENİ »Belediye İdaresi'nin danışma organıdır. » Seçimle işbaşına gelir. » Belediye Meclisi üyelerinin ve belediye çalışanlarından bir kısmından oluşur.


9

BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELER

ANAYSAL KURULUŞLAR

2. Radyo Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)

1. TC. MERKEZ BANKASI

» RTÜK 9 üyesi vardır. » Üyelerini, siyasi parti grubuna düşen üye sayısı esas alınmak suretiyle 6 yıllığına TBMM tarafından seçilir. » RTÜK Başkanı; Prof Dr. Davut Dursun 'dur. GÖREVLERİ: » Ulusal ve bölgesel frekans planlamaları yaptırmak, » İlgili kuruluşları yayın izni ve lisans vermek, » Verici tesisleri kurmak, » İşletme izni vermek ve denetlemek,

» 1930´da kuruldu. Merkezi Ankaradır. » Temel Amacı: Fiyat istikrarını sağlamaktır. » MB başkanı Bk kararı ile 5 yıllık bir süre için atanır. » Merkez Bankası başkanı Erdem BAŞÇIdır. Görevleri: 1. Para ve kredi politikasını yönetmek 2. Hükümet ile birlikte TL´nin değerini korumak 3. Mevduat ve vadeleri belirlemek 4. Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek 5. Mali piyasaları yönetmek, piyasa işlemleri yapmak 6. Banknot ve Madeni para basmak

2. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) » Radyo, televizyon yayımı yapmak ve verici istasyonu kurmak için kurulmuş bir kamu tüzel kişisidir. » TRT Genel müdür tarafından temsil olunur. Genel müdürü İbrahim Şahindir. » TRT´nin en üst organı Genel Kuruldur. Genel kurul 7 üyeden oluşu ve 4 yıl çalışırlar. » Genel Kurul üyelerini BK atar.

3. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) » BDDK´nın gözetim ve denetimi altındadır. » Üyeleri BK tarafından atanır. 7 üyesi var 6 yıl çalışırlar »Asıl görevi tasarruf mevduatlarını sigortala-mak ve bankacılık işlemleri yapma yetkisi kaldırılan bankaların yönetim ve denetimini üstlenmek, el konulan banka ve mal varlıklarının ihale ile satışını yapmak gibi görevleri üstlenmiştir. » Kapanan bankalardaki hesapları inceleyen ve vatandaşlara mevduatlarını geri ödeyen kurum TMSF'dir. » TMSF´nin malları devlet malıdır. cebri icra yapılmaz. Merkezi İstanbul´dur.

6. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)

9. Rekabet Kurumu

SPK, Başbakanca görevlendirilecek Devlet Bakanlığı ile ilişiklidir. Üyelerini Bakanlar Kurulu tarafından atanır. Yedi üyesi vardır 6 yıllığına atanırlar. Kurul başkanı Prof. Dr. Vedat Akgiray dır. Başkan ve üyeleri başka hiçbir görev alamazlar. Temel Görevleri, Sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını, tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarının korunmasını sağlamaktır. Sermaye piyasalarının işleyiş kurallarını belirlemek Menkul kıymetlerle ilgili ödünç alıp verme, açığa satış ve repo işlemlerinin düzenlenmesi görevleri de vardır. Hisse senetlerinin alınıp satıldığı tek resmi yer olan İMKB; SPK

» İlişkili olduğu bakanlık, Sanayi ve Ticaret Bakanlığıdır. » Üyeleri, Bakanlar Kurulu tarafından atanır » 11 üyesi vardır üyelerinin üçte biri 2 yılda bir yenilenir. » Temel görevi, Serbest rekabeti sağlamak ve piyasalardaki tekelleşmeyi önlemektir. » TMSF tarafından yapılan ihaleler ile özelleştirme İdaresi tarafından yapılan satışlar "Rekabet Kurulu" tarafından incelenir ve karara bağlanır. » Başkanı; Prof. Dr. Nurettin Kaldırımcı'dır.

7.Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)

10. Kamu İhale Kurumu (KİK)

İlişkili olduğu bakanlık, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı dır. Başkan ve üyeleri altı yıllığına BK tarafından atanır. En temel görevi, Elektriğin, doğal gazın, petrolün ve LPG'nin kaliteli, düşük maliyetli, yeterli ve çevreye uyumlu şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasını sağlamak için düzenlenen kanunların uygulanmasından sorumludur. Başkanı; Hasan Köktaş'tır.

E R C A N

BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELER 1. Kanunla kurulurlar. 2. Kamu tüzel kişilikleri vardır. 3. İdari ve mali özerklikleri vardır. 4. Ayarı gelir ve bütçeleri vardır. 5. Düzenleme, izleme, denetleme ve yaptırım yetkileri vardır. 6. Hiyerarşi ve İdari vesayet denetimine tabi değillerdir. 7. Yargı denetimine tabilerdir.

1. Telekomünikasyon Kurumu (TK) Telekomünikasyon sektöründe adil ve serbest rekabete dayalı dinamik ve güçlü bir piyasa oluĢturmak, sektör ile ilgili politikalara katkı sağlamak, tüketici haklarının korunmasını sağlayıcı tedbirleri almak, frekans ve numara gibi kıt kaynakların planlanarak, etkin ve verimli kullanımını sağlamak.

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

4. Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü içkiler Piyasası Düzenleme Kurulu (TAPDK)

» Kurul başkan ve üyeleri Bakanlar Kurulu 'nca atanır. » 7 üyeden oluşur. Görev süresi 5 yıldır.Başkanı; Mehmet Küçük'tür. » Görevi; kanunlarda kendisine verilen görevleri yapmak, idari para cezalarını tahsil etmek, satış ve uygunluk belgesi başına alınacak tutarların tespit, tescil, izin ve ruhsat harçlarının tahsili işlemlerini yürütmektir

5. Bilgi Teknolojileri ve iletişim Kurumu » İlişkili olduğu bakanlık, Ulaştırma Bakanlığı'dır. » 5 üyesi vardır üyelerini Bakanlar Kurulu tarafından atanır. » Başkanı; Dr. Tayfun Acarer'dir.

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

» İlişkili olduğu bakanlık, Maliye Bakanlığı'dır. » Üyeleri(10) Bakanlar Kurulu tarafından atanır. » En temel görevi, Kamu kaynağı kullanan veya kamu hukukuna tabi olan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacağı ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir. » KİK Başkanı; Dr. Hasan Gül'dür.

Ö Z

8. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu » İlişkili olduğu bakanlık, Başbakan veya ilgili Devlet Bakanı 'dır. »Başkanı ve üyeleri (7 üye) 6 yıllığına Bakanlar Kurulu'nca atanır »BDDK Başkanı; Tevfik Bilgindir. İdari işlemler yönünden özerk bir kurumdur. »Temel görevleri; Türkiye'de banka kurulmasına izin vermek Yabancı bir bankanın Türkiye'de şube açmasına izin vermek Tasarruf sahiplerinin haklarını korumak. Finans piyasalarında güven ve istikrarı sağlamak Kredi sisteminin etkin çalışmasını sağlamak. Bankaların, TMSFdevredilmesine karar vermek

ANAYASADAN DOĞRUDAN DÜZENLENEN KAMU KURUMLARI

1. Üniversiteler 2. Yüksek Öğretim Kurulu 3. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 4. Türkiye Radyo Televizyon İdaresi 5. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU (YÖK) 1. 1982 Anayasası ile kurulmuştur. 2. Kamu tüzel kişiliği anayasada açıkça belirtilmemiştir. 3. YÖK üyelerinin bir kısmını CB doğrudan, bir kısmını ise Üniversiteler ve BK´nca önerilen üyeler arasından yine CB´nca atanır. 4. YÖK başkanını yine Cumhurbaşkanı atar. NOT: Üniversiteler (özel ve devlet) kanunla kurulur. Rektörlerini Üniversiteler 6 dayı YÖK sunar, YÖK 3 adayı CB sunar. CB da birini rektör olarak atar.


9

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

GENEL İDARE HUKUKU

İDARENİN MAL EDİNME YOLLARI

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

TÜRKİYE´DE KOLLUK FAALİYETLERİ

1. KAMULAŞTIRMA

2. DEVLETLEŞTİRME

» Devlet veya kamu tüzel kişilerinin kamu yarının gerektirdiği durumlarda, bedelini peşin ödemek kaydıyla özel mülkiyetin elinde bulunan taşınmaz mallara el koymasıdır. » Kamulaştırmayı devlet veya diğer kamu tüzel kişileri yapabilir. » Kamulaştırma kamu yararı amacıyla yapılır. » Kamulaştırmaya sadece taşınmaz mallar konu olabilir. » Taşınmazın kamulaştırılmasına istimlak denir. » Kamulaştırmada bedel itiraz davalarına Asliye Hukuk Mahkemeleri bakar. » Kamulaştırma iptal davaları idare mahkemesine açılır. » Kamulaştırma bedeli peşin olarak ödenir. Ancak 5 koşulda taksitle ödenir. a) Tarım reformu uygulamaları b) Büyük enerji ve sulana projeleri c) Yeni orman yetiştirilmesi d) Kıyıların korunması e) Turizm amaçlı kamulaştırmalar taksitle yapılır. » Küçük çiftçinin parası her koşulda peşin ödenir. » Kamulaştırma idari işlemle yapılır.

» Devletin, kamu hizmetinin zorun-luluk arz ettiği durumlarda özel teşebbüslere (ticarî işletmelere) bedelini ödeyerek el koymasıdır. » Devletleştirme, kanunla yapılır.

N A C R E 3. İSTİMVAL

Devletin, olağanüstü ve istisnai durumlarda özel kişilere ait taşınır mallara el koymasıdır. 4. GEÇİCİ İŞGAL

Devletin veya Kamu tüzel kişilerinin kamu yararına yönelik özellikle bayındırlık hizmetleri için özel mülkiyette bulunan bir taşınmaza belli bir süreliğine el koymasıdır. 5. SATIN ALMA Devletin ihtiyaç duyduğu malları devlet ihale kanununa göre satın almasıdır

» Kamu düzenini sağlamaya yönelik her türlü faaliyete kolluk denir. » Kolluk, Adli kolluk ve İdari Kolluk olmak üzere 2 ayrılır. » Adli Kolluk: Kamu düzeni bozulduktan sonra harekete geçen ve delilleri araştıran kolluktur. » İdari Kolluk: Kamu düzeni bozulmadan önce faaliyet gösteren ve kamu düzenini korumaya çalışan kolluktur. » İdari kolluk, Genel idari kolluk ve Mahalli idari kolluk olarak ikiye ayrılır.

Ö

Z

» Genel İdari kolluk Makamları: 1. Bakanlar Kurulu 2. İçişleri Bakanlığı 3. Vali 4. Kaymakam 5. Bucak Müdüründen oluşur » Genel idari Kolluk Kuvvetleri ise Polis ve Jandarmadır. » Mahalli İdari Kolluk Makamları 1. Belediye Meclisi 2. Belediye Başkan ve Yardımcıları 3. Köy İhtiyar Heyetleri ve Muhtardır. » Mahalli Kolluk Kuvvetleri ise Zabıta ve Koruculardır » Özel Kolluklar ise: Gümrük Kolluğu, Orman Kolluğu, Turizm Kolluğu, Sahil Güvenlik Kolluğu, Maliye Kolluğu vb.

İDARİ SÖZLEŞME TÜRLERİ 1. Mali İltizam Sözleşmeleri: 2. Kamu İstikraz (Borçlanma) Sözleşmeleri: 3. Kamu Hizmeti İmtiyaz Sözleşmeleri:

Mültezim adı verilen karşı tarafa, orantılı bir kazanç veya ücret karşılığında belli bir hizmetin gördürülmesidir. Örnek; Belediye'nin bir park veya bahçeyi 5 yıllığına belirli bir bedel karşılığında kiraya vermesi. Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri tarafından tahvil, bono vb. adlarla çıkarılan senetler karşılığında halktan borç para alınmasını sağlayan akdi ilişkilerdir Bir kamu hizmetinin bir özel kişi tarafından kurulması ve belli bir süre işletilmesini öngören idari sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler için Sayıştay'dan görüş alınır. Örnek; Bir barajı özel bir şirketin yaptırması ve 49 yıl işletme hakkının olması.

4. Yer Altı ve Yer Üstü Servetlerine İlişkin Tabi servetler ve kaynaklar devletin hüküm ve tasarrufları altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı devlete aittir. Devlet bu hakkı belli bir süre için özel kişilere Sözleşmeler: devredebilir. Örnek; Petrol ve maden rezervlerinin aranmasının, ormanların işletilmesinin özel kişilere bırakılması 5. İdari Hizmet Sözleşmeleri:

Sözleşmeli personel gibi kişiler ile idare (devlet) arasında yapılan sözleşmelerdir. Örnek; Sözleşmeli öğretmenler.


10

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİ SINIRLANDIRMANIN KOŞULLARI

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİ DURDURMANIN KOŞULLARI

Sınırlandırma kanunla yapılmalıdır. Sınırlama anayasada belirtilen sebeplere dayanmalıdır. Sınırlama demokratik toplum düzenine uygun olmalıdır. Sınırlama laik Cumhuriyetin ilkelerine uygun olmalıdır. Sınırlama Anayasanın sözüne ve ruhuna aykırı olmamalıdır Ÿ Sınırlamada ölçülülük ilkesine uyulmalıdır. Ÿ Sınırlamada hakkın özüne dokunulmamalıdır. Ÿ

Ÿ Temel Hak ve Hürriyetler kanuna dayanmak koşuluyla kısmen veya tamamıyla: » S avaş halinde » O lağanüstü Hal ve Sıkıyönetim halinde » S eferberlik Halinde durdurulabilinir.

TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER

Ÿ 1982 Anayasasına göre Temel Hak ve Hürriyetler herkesin; 1. K işiliğe bağlıdır 2. D evredilemez 3. D urdurulamaz 4. V azgeçilemez Ÿ Anayasamıza göre temel hak ve hürriyeletler sadece kanunla sınırlandırılır. Ÿ Temel hak ve hürriyetler KHK ve İdari İşlemle sınırlandırılamaz Ÿ İstisna olarak “ ekonomik ve sosyal haklar” KHK ile sınırlandırılabilinir.

Ercan ÖZ Tel:0532 50 40 797 facebook e-mail:ozercanoz@gmail.com

HAZIRLAYAN

KPSS VATANDAŞLIK KAVRAM HARİTASI

Ÿ Ÿ Ÿ Ÿ Ÿ

Ÿ THH Durdurmanın Koşulları » Durdurmada Uluslararası hukuktan doğan haklara dokunulmamalıdır » Durdurmada ölçülülük ilkesine dokunulmamalıdır » Durdurmada hakkın özüne dokunulamaz » Durdurmada Sert Çekirdek haklara dokunulama

1982 ANAYASASINDA TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER 3 BÖLÜMDE DÜZENLENMİŞTİR. (Giriş kısmı ile birlikte 4 bölümdür) NEGATİF STATÜ HAKLARI

POZİTİF STATÜ HAKLARI

Ÿ Bu haklara Kişi Hakları veya Kaçınma hakları da denir. Ÿ Bu haklara ekonomik ve sosyal haklar veya isteme Ÿ Bu haklar, kişinin devlet tarafından aşılamayacak ve hakkı da denir dokunulamayacak özel alanının sınırlarını çizen hak ve Ÿ Bu haklar, bireylere devletten olumlu bir davranış, bir hürriyetlerdir. hizmet, bir yardım isteme imkânı tanıyan haklardır. Ÿ Bu haklar, devlete karışmama, gölge etmeme görevi yükler. Ÿ Bu haklar: Ÿ Bu haklar: 1. Ailenin korunması ve çocuk hakları 1. Kişinin dokunulmazlığı ve maddi manevi varlığı 2. Eğitim öğretim hakkı 2. Zorla Çalıştırılma Yasağı 3. Kişi hürriyeti ve Güvenliği 3. Kıyılardan yararlanma hakkı 4. Toprak mülkiyeti 4. Özel Hayatın Gizliliği 5. Konut Dokunulmazlığı 5. Kamulaştırma ve devletleştirme hakkı 6. Haberleşme Hürriyeti 7. Yerleşme ve Seyahat hürriyeti 6. Çalışma ve Sözleşme hürriyeti 8. Din ve Vicdan hürriyeti 9. Düşünce ve Kanaat Hürriyeti 7. Sendika kurma ve sendikal faaliyet hakkı 10. Bilim ve Sanat Hürriyeti 11. Basın Hürriyeti 8. Toplu iş sözleşmesi , Grev ve lokavt hakkı 13. Süreli- Süresiz yayın hürriyeti 14. İspat hakkı 9. Konut hakkı 10. Sosyal güvenlik hakkı 15. Düzeltme ve cevap hakkı 16. Mülkiyet Hakkı 11. Sanatın ve sanatçının korunması hakkı 17. Hak arama hürriyeti 18. Kanunî hakim güvencesi 12. Gençliğin korunması ve sporun geliştirilmesi hakkı

AKTİF STATÜ HAKLARI

Ÿ Bu haklara siyasî haklar veya katılma haklarıda denir. Ÿ Bu haklar, kişinin devlet yönetimine katılmasını sağlayan haklardır. Ÿ Bu haklar: 1. Türk Vatandaşlığı 2. Seçme seçilme, siyasi faaliyetlerde bulunma hakkı 3. Parti kurma, partiye girme ve ayrılma hakkı 4. Kamu hizmetine girme hakkı 5. Mal Bildirimi hakkı 6. Vatan ödevi 7. Vergi ödevi 8. Dilekçe, Bilgi Edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı 9. Siyasi partilerin uyacakları esaslar

Ercan ÖZ Anayasa Notları  

Anayasa Notları Ercan ÖZ