Page 1

BELGIE-BELGIQUE P.B. P.P. ANTWERPEN X P409458 BG/9535

KringloopZINe

Meer halen uit de biologische kringloopVlaamse Compostorganisatie vzw Driemaandelijks tijdschrift voor de actieve kringloopkracht: nr 1 • januari - februari - maart 2013

Beste, Vlaco vierde het afgelopen jaar haar twintigste verjaardag. Een gelegenheid om even stil te staan en om nieuwe bakens uit te zetten voor een duurzame toekomst. Talrijke gesprekken met Raad van Bestuur, intercommunales, directies, gemeenten ... leidden tot een nieuwe visie en strategie voor de volgende jaren. Het symposium op 7 februari kondigde de nieuwe start van Vlaco aan. We hechten veel belang aan de kennis, ervaring en ideeën van onze partners, leden en (inter)gemeentelijke contactpersonen en namen dan ook uitvoerig de tijd voor een kruisbestuiving in debatten, workshops en interviews. Door de jaren heen groeide Vlaco uit tot veel meer dan een compostorganisatie. Bijna de helft van onze 70 leden zijn immers vergistingsbedrijven waar Vlaco ook op het vlak van energierecuperatie een belangrijke rol speelt. Een nieuwe visie, een nieuwe strategie, een nieuwe voorzitter … hoog tijd voor een nieuwe naam. We maken komaf met de Vlaamse Compostorganisatie. Vanaf nu gaan we door het leven als kortweg Vlaco. We behouden ons sterk logo met het vijfletterwoord Vlaco. Hoe leg je dan aan buitenstaanders uit wat Vlaco is of doet, horen we je al vragen. Alle activiteiten van Vlaco en onze leden kan je makkelijk samenvatten in één enkele zin. ‘Meer halen uit de Biologische Kringloop’. Dat is ook de slagzin die ons logo zal vergezellen. De volledige ‘Biologische Kringloop’ wordt ook de boodschap waarover we in de toekomst gaan communiceren. In overeenstemming met deze nieuwe aanpak krijgt ook je tijdschrift De Compostmeester een nieuwe naam; het heet voortaan KringloopZINe. We hebben immers echt zin in die Biologische Kringloop. In februari brachten we onze (inter)gemeentelijke contactpersonen samen en lichtten we hen dit nieuwe preventiemodel toe. In dit nummer vind je antwoord op de veranderingen die jou en ons te wachten staan.

In dit nummer: Kringloopquotes . . . . . . . . . . . . . . . .

2

Op naar een nieuw preventiemodel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 - 10

Kringloopquotes . . . . . . . . . . . . . . . 11 Grond, grondiger, gegrond De compostbal . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

Nog niet alles duidelijk? Contacteer je gemeentelijke ambtenaar, je intercommunale contactpersoon of contacteer Vlaco. We helpen je heel graag verder! Elfriede Anthonissen Kristof Van Stichelen Gerrit Van Dale Team ThuisKringlopen

Afgiftekantoor: ANTWERPEN X - Afzenderadres: Vlaco vzw, Stationsstraat 110, 2800 Mechelen


Kringloopquotes Vooraleer we het nieuwe preventiemodel uit de doeken doen, willen we jou alvast enkele quotes mee geven; standpunten van onze partners binnen het Vlaams milieu- en materialenbeleid. Hun vragen en uitspraken zijn de kern van wat er zich afspeelt in de Biologische Kringloop en zijn de basis voor de nieuwe richting die Vlaco uitgaat.

in de stad “Initiatieven doen de burger terug

in contact komen met groen. Gemeenschappelijke stadsmoestuinen verhogen de gezondheid van de burger én brengen mensen samen. Fleur Leroy, Stad Antwerpen, Biodroom.

zijn waardevolle bondgenoten in “Vrijwilligers het uitdragen van de kringloopboodschap. treden “Voedselverliezen op in de hele voedsel-

keten. Alleen als alle schakels in de keten gaan samenwerken, slagen we erin om dit te beperken. Willy Sarlee, OVAM.

Zowel het profiel van de kringloopvrijwilliger, als de boodschap evolueren en dagen ons uit nieuwe vormen van vrijwilligerswerk te organiseren. Jan Godemont, Compostkracht Vlaams-Brabant.

volkstuinencomplex “Een levert niet alleen gezonde is uitgegroeid “Preventie van informatieverstrekking

rond thuiscomposteren tot totaalcommunicatie over de hele Biologische Kringloop. Naast compostmeesters kunnen ook andere vrijwilligers een sensibiliserende rol vervullen. Annick Maes, IDM.

2

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013

groenten en fruit op, maar versterkt het sociaal weefsel in de buurt en brengt de kringloopgedachte onder de aandacht. De volkstuin als katalysator voor een duurzame samenleving? François Jacobs, Limburg.net.


Op naar een nieuw preventiemodel ... Beste compostmeester, In de volgende acht bladzijden dompelen we je onder in de vernieuwing van Vlaco. Neem de tijd om dit rustig te bekijken zodat we de komende jaren samen onze krachten kunnen bundelen en dit nieuwe preventiemodel tot een succesverhaal kunnen laten uitgroeien.

De term ‘Vlaamse Compostorganisatie vzw’ gebruiken we niet meer vanaf 2013. Vlaco is gewoon Vlaco, en vertegenwoordigt veel meer dan compost alleen; Vlaco staat voor de volledige Biologische Kringloop. De baseline ‘Meer halen uit de Biologische Kringloop’ verduidelijkt dat Vlaco vanaf 2013 in Vlaanderen instaat voor het initiëren, implementeren, begeleiden, uitvoeren … van het Vlaams beleid omtrent organisch-biologische materialen.

Omwille van beleidsmatige en maatschappelijke veranderingen, passen we het bestaande preventiemodel aan. We nodigen jou als enthousiaste compostmeester, en ook andere ‘kringloopgeïnteresseerden’ zeer graag uit om dit nieuwe preventiemodel mee vorm te geven! Vlaco hoopt van harte dat jij als compostmeester hierin je steentje wil bij dragen.

Beleidsmatige evoluties Vlaco voert het preventie- en sensibiliseringsbeleid van OVAM uit op gebied van gft- en groenafval. Maar dit preventie- en sensibiliseringsbeleid is ondertussen veel meer geworden dan thuiscomposteren alleen:

• Midden 2012 trad het Materialendecreet in voege. Het afvalstoffendecreet uit 1981 komt daarbij volledig te vervallen. Het nieuwe Materialendecreet richt zich op duurzaam beheer van materiaalkringlopen en afvalstoffen. Afval bestaat niet meer; alle afval is immers ook een grondstof. • Begin 2012 werd het Vlaams Materialenprogramma gelanceerd. Met dat programma wil Vlaanderen zich positioneren als Europese topregio omtrent duurzaam omgaan met materialen allerlei.

Vlaamse Compostorganisatie vzw

GRIJK BEL AN OOR TV BERICH POSTOM ALLE C ERS MEEST

• Via de Samenwerkingsovereenkomst nieuwe stijl, reikt de Vlaamse overheid vanaf 2014 subsidies uit aan de gemeenten op basis van ingediende projecten die resultaat boeken. De projecten moeten kaderen in één van de zes milieuprioriteiten, door de minister goedgekeurd. Eén van die prioriteiten luidt: ‘De lokale overheid stimuleert milieuverantwoorde consumptie en duurzaam materialengebruik en neemt hierbij een voorbeeldrol op’. Werkingen nieuwe stijl (zie verder) oprichten, uitbouwen, doen functioneren en daarbij acties op poten zetten, kan passen binnen die prioriteit.

• Begin 2013 stelde Vlaco haar Vlaco vernieuwt!-plan voor de periode 2013-2020 voor. De beleidsuitgangspunten die betrekking hebben op het organisch-biologische gedeelte van de materialenkringloop, zitten vervat in dit plan. De preventietaak van Vlaco beperkt zich vanaf nu niet langer tot een specifieke doelgroep (bv. de medioren) of een specifieke manier van verwerking van organische resten (bv. thuiscomposteren). De preventietaak van Vlaco richt zich tot alle lagen van de bevolking en bestrijkt alle aspecten van de organisch-biologische materialenkringloop. Kortweg: de ‘Biologische Kringloop’.

Maatschappelijke evoluties De kringloopboodschap die Vlaco uitdraagt breidt inhoudelijk uit, waardoor ook de kringloopdoelgroep uitbreidt. Tegelijk wordt de maatschappij gekenmerkt door heel wat nieuwe trends. Zo wijzigde de manier van communiceren het laatste decennium fundamenteel. Vroeger werd vooral in één richting, top-down gecommuniceerd. Enkele voorbeelden: • Wie een specifieke vraag had, zocht contact met een compostmeester die alle info gaf; • Wie een specifiek kringloopprobleem had, vroeg een brochure bij Vlaco met alle noodzakelijke detailinfo. Tegenwoordig gebeurt de communicatie in beide richtingen. De top-down-manier blijft van toepassing, maar mensen worden in die mate met informatie overladen dat het er nu vooral op aan komt op te vallen binnen die overvloed aan informatie. Mensen willen zich ook vereenzelvigen met een bepaalde boodschap, zoeken naar gelijkgestemden, willen kiezen naar community-vorming … Om het in vakjargon uit te drukken: naast top-down wordt nu ook veel bottom-up gecommuniceerd.

(Inter)gemeentelijke vrijwilligers, werkingen en acties Als compostmeester ben je een vrijwilliger. Jij neemt een vrijwillige taak op die past binnen de doelstellingen van het Vlaams beleid. Jij staat erg dicht bij de mensen, en je impact is enorm gebleken. Momenteel composteert 70 % van de Vlamingen zijn organische resten thuis in compostvat of –bak. Dat is in belangrijke mate te danken aan de inzet en het enthousiasme van alle compostmeesters. Ook de maandactie Juni Compostmaand is een prima demonstratiemoment om de kringloopboodschap onder de aandacht te brengen. En we weten dat je de tweejaarlijkse Compostmeesterhappening (compostmeesterscongres) als leermoment zeer apprecieert. Die positieve aspecten nemen we heel graag mee in het nieuwe model.

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013

3


Op naar een nieuw preventiemodel ... Een model op basis van veel overleg Dit nieuwe preventiemodel is natuurlijk niet zomaar uit de lucht komen vallen. Het is het resultaat van (én een consensus rond) intens overleg met o.a.: • • • • • • • •

overheden; stuurgroepen; intercommunales en directies; communicatiebureaus; de Raad van Bestuur; Vlaco-lesgevers; compostmeesters; …

De pijlers van het nieuwe preventiemodel • 2013 wordt een kanteljaar. We streven in 2013 naar een verruiming en vernieuwing in de compostmeesterwerkingen om op (korte) termijn vlot te kunnen inspelen op het gewijzigde Vlaamse beleid. • 2014 wordt een uitbouwjaar. We streven in 2014 naar een nieuwe focusaanpak voor Juni Compostmaand, en een herwerking van de Compostmeesterhappening. • Ook op vlak van communicatie en thema’s zijn er nog enkele aanpassingen die we willen vermelden.

In de praktijk (Biologisch) ‘Kringlopen’ moet een actieve levensstijl worden, die dynamisme, creativiteit en vernieuwing uitstraalt, die een heel breed én nieuw publiek zal aantrekken. Dàt is de essentie van de boodschap. Deze essentie willen we integreren in een algemene aanpak. Dit is het uiteindelijke doel waar we met z’n allen moeten naar streven. Aangezien de Biologische Kringloop en ‘kringlopen’ dé essentie van de nieuwe boodschap worden, duiken er in de loop van het verhaal ook een heleboel nieuwe termen op. Hou je klaar voor termen als Kringloopkrachten, Kringloopwerkingen, Kringloopcoaches, Kringloopteam, Kringloopprojecten, Kringloopweekend, Kringloopfe(e)stival, Kringloopplatform …!

2013, een kanteljaar Van compostmeester naar kringloopkracht De term ‘Compostmeester’ is een heel concrete en duidelijke term. Vooral in functie van het afvaldecreet bleek dit een prima term. Wie zijn afval thuis wilde verwerken, wist dat hij/zij terecht kon bij de lokale meester in het composteren. Maar die concreetheid kan ook een belemmering zijn, in het kader van de nieuwe boodschap die de Vlaamse overheid wil uitdragen. De ingewijden weten dat compostmeesters ook heel wat af weten van de andere aspecten van het kringlooptuinieren, maar uit onderzoek blijkt dat de meeste burgers de term compostmeester (blijven) beschouwen als de ‘Meester in het Composteren’. Dit lijkt ons een miskenning van de kennis, de ervaring en het ongebreidelde enthousiasme van de compostmeesters.

4

Om bovenstaande redenen, en omdat we tegelijk willen/moeten ingaan op de uitnodiging van het beleid, lanceren we de term ‘Kringloopkracht’ als dé koepelterm. Kringloopkrachten zijn enthousiaste vrijwilligers voor en/of specialisten in één of meer kringloopthema’s. Kan iedereen dan zomaar Kringloopkracht worden? Om als Kringloopkracht te kunnen functioneren, is het belangrijk dat je weet wat de Biologische Kringloop precies inhoudt, welke thema’s ertoe behoren, hoe het Vlaamse beleid de term ‘Biologische Kringloop’ precies wenst in te vullen. Een Kringloopkracht hoeft niet alle finesses van alle kringloopthema’s inhoudelijk onder de knie te hebben, maar we verwachten wel dat de Kringloopkracht weet binnen welk kader hij/zij zich beweegt en wat we in Vlaanderen verstaan onder de Biologische Kringloop. Daarom vragen we iedereen die interesse heeft in bepaalde facetten van de Biologische Kringloop, om de updatesessie ‘De Biologische Kringloop, zei u?’ te volgen. Ook al heb je al jaren ervaring als compostmeester, of heb je pas onlangs de opleiding tot compostmeester gevolgd, samen met andere geïnteresseerden praten over de kringloopthema’s blijft een verrijking. In de loop van 2013 organiseert Vlaco in samenspraak met de intercommunales een hele reeks van die updatesessies in jouw buurt. Zowel actieve compostmeesters als niet-compostmeesters (zgn. kringloop-geïnteresseerden) zijn welkom om deze updatesessie te volgen. Ook ‘kringloop-gerelateerde’ verenigingen en personen vragen we om deel te nemen aan deze updatesessie. Daarvoor rekenen we in belangrijke mate op de gemeentes en intercommunales. Hou zeker je brievenbus of mailbox in de gaten. Ook jij krijgt de komende maanden een uitnodiging om deel te nemen aan zo’n updatesessie!

Van een compostmeesterwerking naar een kringloop­ werking Op termijn willen we komen tot een actief gebruik van de term ‘Kringloopkracht’. Deze term geniet binnen de context van het huidige Vlaams beleid immers de voorkeur. De Kringloopkrachten worden de drijvende krachten van de ‘Kringloopwerkingen’. In deze Kringloopwerkingen zitten zowel compostmeesters als mensen die nooit de compostmeesteropleiding volgden, maar wel interesse betonen in de Biologische Kringloop. In de nieuwe kringloopwerking spelen vooral ieders enthousiasme, specialisme (bv. composteren, restjesvrij koken, kippen …), ‘de juiste mens op de juiste plaats’, correcte doorverwijzing … een belangrijke rol. We vinden deze mix

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013


Op naar een nieuw preventiemodel ...

x

Vlaamse Compostorganisatie vzw

belangrijker dan dat alle leden van die vrijwilligerswerking alles weten van alle onderdelen van de Biologische Kringloop. Heb je over ‘kringloopwerkingen’ en ‘kringloopkrachten’ nog specifieke vragen, stel ze ons gerust via thuiskringlopen@vlaco.be of raadpleeg de antwoorden op de ‘Veel gestelde vragen’ op www.vlaco.be. We visualiseren het hieronder alvast even kort:

CompostmeesterHappening. We leggen in 2013 wel de fundamenten om in 2014 van start te gaan met een reeks vernieuw(en) de evenementen. Door gedurende één jaar (publiek) geen grootschalige campagne te organiseren, maar door anderzijds wel te zorgen voor een doorgedreven communicatie over de vernieuwing van Vlaco’s preventieluik, wil Vlaco aan de gemeenten, intercommunales, compostmeesterwerkingen … duidelijk maken dat het niet om zomaar een naamsverandering gaat, maar dat we écht sleutelen aan inhoud en aanpak, in functie van beleid en behoefte.

2014, het uitbouwjaar Afbouwen updatesessies

Kringloopcoaches en Kringloopteams Met het oprichten, uitbouwen en doen functioneren van deze kringloopwerkingen stemmen we de vrijwilligersacties af op het huidige beleid, en zorgen we lokaal ongetwijfeld ook voor nieuwe impulsen en een golf van motivatie. Maar er zijn zo van die mensen die met hun energie geen blijf weten, graag zeer creatief uit de hoek komen en van het (biologisch) kringlopen een levensstijl willen maken. Voor hen werkt Vlaco momenteel een specifieke ‘begeleiding’ tot ‘Kringloopcoach’ uit. Deze begeleiding focust op communicatie, ontwikkelen van ideeën, aangaan van uitdagingen en projecten die passen binnen de Biologische Kringloop. Na een opstartavond met Vlaco en alle kringloopcoaches, verzamelt de coach een team rond zich. Met dat ‘Kringloopteam’ gaat de coach aan de slag om samen een lerend netwerk te vormen. We werken momenteel een ‘Wichelroede’ uit die een lijst met 50 ‘wilde’ en inspirerende ideeën bevat. Voel je jezelf helemaal klaar voor een kringloopteam? Of ken je kringloop-‘geïnteresseerden’ die graag kringloopcoach worden? Geef gerust de namen door. In 2013 mikken we op een tiental proefprojecten, maar 2014 gaan we er vollen bak voor.… De sterkte van een project is het plezier in het project. ‘De kringloop zal plezant zijn, of zal niet zijn’. Niets belet dat kringloopteams zich regelmatig ook met andere zaken (die niet sensu stricto te maken hebben met de Biologische Kringloop) bezig houden. Tijd maken voor gezelligheid houdt het team draaiend. Dus terwijl een kringloopwerking onder een (inter)gemeentelijke ambtenaar valt en kringloopkrachten er zich op vrijwillige basis inzetten om te demonstreren of te vertellen en de burgers te sensibiliseren, gaat een kringloopteam onder begeleiding van een coach aan de slag om de kringloopthema’s binnen hun groep of omgeving toe te passen en zo in alles wat ze doen een kringloop te verweven.

En Juni Compostmaand en de Compostmeester­ happening dan? 2013 is een overgangsjaar, een zgn. kanteljaar. In dit jaar focussen we ons volledig op de uitbouw van de kringloopwerkingen en eerste kringloopteams. In 2013 organiseren we daarom geen grootschalige campagnes zoals Juni Compostmaand of de

We gaan er van uit dat de meeste updatesessies ‘De Biologische Kringloop, zei u?’ reeds in 2013 aan bod komen, wat niet weg neemt dat er ook in 2014 nog een reeks updatesessies zullen plaatsvinden.

Doorstoten naar 50 à 100 kringloopteams Samen met de Vlaco-verantwoordelijken (Vlaco-team, actieve Vlaco-lesgevers) zullen we in 2014 de opleidingsmodule voor de coaches verder optimaliseren, gestoeld op de leerpunten uit de proefprojecten van 2013. In 2014 willen we in heel Vlaanderen 50 à 100 Kringloopteams opstarten. In de eerste maanden van 2014 willen we daarvoor de nodige coaches begeleiden die vanaf de lente hun teams bijeenbrengen en activeren. We willen vanaf 2014 ook in het oog springende acties (eyecatchers) op het terrein uitwerken. Dit zijn activiteiten, die ad hoc lijken te zijn uitgewerkt, maar in werkelijkheid nauwgezet zijn uitgekiend en net daardoor de nodige persaandacht verdienen (bv. m²-tuintjes die plots opduiken in het stadscentrum, gratis kringloop-ontbijthapjes aan de ingang van een overheidsinstelling, vlechtwerk-dreef-metrode-loper die ’s ochtends opduikt bij een overheidsgebouw …).

Allianties aangaan We gaan vanaf 2014 ook allerlei allianties aan en starten een samenwerking: • met (middenveld)organisaties die mee hun schouders zetten onder de zoektocht naar potentiële Kringloopcoaches en -teams. • met diverse ngo’s en commerciële partners die mee een gezamenlijk kringloop-verhaal vormgeven.

Kringloopweekend en Kringloopfe(e)stival Vanaf 2014 gaan we terug van start met een jaarlijks evenement, enigszins geschoeid op de leest van Juni Compostmaand en Compostmeesterhappening, maar toch weer aanzienlijk anders, en beter passend binnen de maatschappelijke behoeften en het nieuwe Vlaamse materialenbeleid. We vormen beide campagnes om tot een fysieke uiting van de kennis en de motivatie van de actieve kringloopwerkingen en kringloopteams; campagnes waar kringloopteams, coaches, projecten, leden, organisaties ... uitgenodigd worden om elkaar te ontmoeten, te inspireren, te motiveren. Het is ook een gelegenheid om nieuwe elementen van de kringloopboodschap aan te reiken. Concreet bouwen we de

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013

5


Op naar een nieuw preventiemodel ... Compostmaand en de Compostmeesterhappening om tot: • ‘Kringloopweekend’ - Vergelijkbaar met het vroegere Juni Compostmaand; - Met een sterke inhoud en aanpak; ‘teasing’ en mediageniek; - Met verspreide satellietacties, zoals open tuinen, lokale infomarkt, originele initiatieven, volwaardige demopunten … die beantwoorden aan een reeks minimumvoorwaarden; - Vindt elk jaar plaats gedurende één weekend in juni. • ‘Kringloopfe(e)stival’: - Enige gelijkenis met de vroegere CompostmeesterHappening; - Een expo op één specifieke plaats (cfr. Valériane, Ecobeurs, Voedingssalon …); - Bedoeld voor gezin, professional, tuineigenaar, kringloop­ teams, -coaches, Vlaco-leden, kringloopkrachten; - Met lezingen, workshops, demonstraties; - Waarbij kringloopkrachten actief betrokken worden en gestreefd wordt naar een wisselwerking tussen de verschillende deelnemers; - Op deze manier krijgen kringloopkrachten de kans om zich enerzijds inhoudelijk bij te scholen en anderzijds ontmoeten zij gelijkgestemden, wat een domino-effect kan veroorzaken waarbij kringloopteams ontstaan, projecten en teams elkaar vinden, ideeën uitgewisseld worden in een inspirerende omgeving. In die zin vervult het jaarlijkse Kringloopfe(e)stival de taak van de huidige (2-jaarlijkse) Compostmeesterhappening. - Dit Kringloopfe(e)stival vindt elk jaar plaats gedurende één weekend in het voorjaar.

moestuinieren, wijkcomposteren, composteren met kinderen, belang Biologische Kringloop in de milieuproblematiek, professionele gebruikers, vergistingsproducten, duurzame potgrond … Deze thematiek zal de komende jaren ongetwijfeld nog wijzigen of uitbreiden, afhankelijk van de behoeften die zich voordoen in maatschappij of beleid.

Communicatie We bieden een waaier aan vormingen en publicaties om je kennis over de Biologische Kringloop te verruimen. Door het aanbod aan vormingen uit te breiden, hopen we tegemoet te komen aan de steeds toenemende vraag om informatie op maat te maken. Infomomenten voor grote groepen, ruimte voor intensieve uitwisseling in beperkte groep, theorie of praktijk, dieper ingaan op één thema of het algemeen kader ...; het behoort allemaal tot de mogelijkheden. Hierbij een overzicht: • Updatesessies: de ‘updatesessie’ ‘Biologische Kringloop, zei u?’ is bepalend voor het ’creëren’ van kringloopkrachten en de realisatie van de kringloopwerkingen en het betrekken van compostmeesters en niet-compostmeesters binnen deze werkingen. We zouden het bijzonder appreciëren als je zo’n updatesessie volgt. Je krijgt in de loop van de komende maanden zeker een uitnodiging daartoe in je bus. Wie deelneemt, is weer helemaal mee ...

2015 - … In de daaropvolgende jaren zullen een evaluatie en de nodige bijsturingen plaatsvinden van de aanpak van 2013 en 2014. De acties voor de daaropvolgende jaren worden voorbereid.

• Infosessies: dit zijn thematische sessies, vergelijkbaar met de vroegere bijscholingen. Deze ‘infosessies’ gaan telkens in op een bepaald thema binnen de Biologische Kringloop. Je kan een infosessie volgen om je te bekwamen in één specifiek thema zodat je als kringloopkracht beter gewapend bent om je toeschouwers te sensibiliseren. Maar ook een niet-vrijwilliger kan zo’n sessie volgen om de opgedane kennis in de praktijk toe te passen.

Thematiek Vlaco is het kenniscentrum van de Biologische Kringloop en communiceert dan ook over een hele waaier aan onderwerpen. Alle onderwerpen passen binnen of zijn koppelbaar aan de Biologische Kringloop. Vlaco sensibiliseert rond zeven hoofdthema’s: Voedselverlies, Grasbeheer, Snoeihoutverwerking, Vaste planten, Kippen houden, Thuiscomposteren, Compostgebruik. Ook andere onderwerpen komen aan bod die gelinkt zijn aan de Biologische Kringloop: o.a. insectenhotels, mulchen, ergonomie in de kringlooptuin, onderhoud tuinmaterialen, soorten organische meststoffen, stadstuinieren, vierkantemetertuinieren, volkstuinen,

6

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013


Op naar een nieuw preventiemodel ... Vlaamse Compostorganisatie vzw

• Driedelige infosessie ‘Thuiscomposteren in de kringlooptuin’: Deze driedelige sessie biedt de theorie van het composteren, een begeleid bezoek over de kringlooptechnieken en praktijk van het composteren. De drie sessies, kunnen nu ook als afzonderlijke sessies geboekt worden.

• Posters: infopanelen bij een specifiek kringloopthema, bestelbaar. • Magazine: het nieuwe magazine, ‘kringloopZINe’, wordt het 3-maandelijks tijdschrift voor de actieve kringloopkracht, en vervangt het tijdschrift ‘De Compostmeester’. • Artikels en eerste ‘prikkels’: er komt een sterkere focus op de pers en de geschreven media. • Nieuwsbrief: maandelijks digitaal infoblad voor de ambtenaar. • Website: we bouwen de Vlaco-website verder uit met nieuwe thema’s, anderstalige info, wetenschappelijk onderzoek … • Sociale media: Vlaco start met een facebookpagina waarbij we vlot kunnen inspelen op de actualiteit, informeel communiceren en kunnen aanzetten tot communityvorming … Word jij ook één van onze vrienden? De Vlaco-facebookpagina koppelen we aan de facebook-pagina van de kringloopteams. Ook op Twitter kan je ons vanaf nu vinden. Word jij één van onze volgers? Of kunnen we jou volgen? Laat het ons weten.

• Uitdiepsessies: inhoudelijk en qua aanpak zijn deze ‘uitdiepsessies’ sterk te vergelijken met de compostmeesteropleiding. De zeven hoofdthema’s komen aan bod en je krijgt voldoende ruimte om een grondige kennis van alle aspecten van de Biologische Kringloop te verwerven. De ingebouwde oefenmomenten geven je handvaten om je kennis nadien op een luchtige manier door te geven aan geïnteresseerden. Na het volgen van de uitdiepsessies krijgt de deelnemer een getugschrift van deelname. • Brochures: met detailinformatie bij een specifiek kringloopthema, download- en bestelbaar via www.vlaco.be.

• Wetenschappelijk onderzoek: dit wordt verdergezet en nog uitgebreid. • Demoplaatsen, infostanden en open tuinen: een handleiding hiertoe wordt uitgewerkt. • Lesgevers: de uitbreiding met nieuwe thema’s en regelmatige opvolging houdt uiteraard ook een uitbreiding van het aantal Vlaco-lesgevers in. • Het team ‘ThuisKringlopen’: de vroegere Cel Thuiscomposteren en Kringlooptuinieren van Vlaco, het rechtstreeks aanspreekpunt (voor particulieren) voor preventie en de Biologische Kringloop thuis, wordt het team ‘ThuisKringlopen’. Hiermee geven we aan dat er thuis meerdere thema’s onder de Biologische Kringloop vallen, dat je het kringlopen thuis écht kan toepassen, dat we thuis zijn in de Biologische Kringloop ... • De ‘SOM’: dit is de Stuurgroep Organisch-biologische Materialen­ kringloop (‘SOM’), als opvolger van de vroegere Stuurgroep Thuiscomposteren en Afvalarm Tuinieren, waarin Vlaco’s intercommunale contactpersonen zijn vertegenwoordigd. Noot 1: de nieuwe ‘kringloop’naamgevingen zijn werktermen die er gekomen zijn op basis van intensief overleg met diverse betrokken partners.

• Folders: algemene informatie bij een download- en bestelbaar via www.vlaco.be.

kringloopthema,

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013

7


Op naar een nieuw preventiemodel ...

Op naar een nieuw preventiemodel … Beleidsmatige veranderingen Materialendecreet, Vlaams mat.prog. Vlaco vernieuwt!, SO 2.0

Maatschappelijke evoluties Virtuele communicatie, Communityvorming, Info-overload, Top-down én bottom-up

Kringloop-’geïnteresseerden’

Compostmeesters

Info-/Uitdiepsessies

Updatesessie Lokaal, kennis, permanent

Kringloopwerking

Kringloopkrachten

Gericht, durf/doen, ‘de boer op’

Kringloopfe(e)stival

Stadstuinieren m²-tuin Wijkcomposteren Milieu&Biol.Kringloop

Compostgebruik

Voedselverliezen Mulching Snoeihout

Gras

Documentatie: brochures, folders, posters, boeken

8

(o.l.v. kringloopcoach)

Insectenhotels Soorten org.meststoffen Volkstuin

Thuiscomposteren Ergonomie Kippen Kids Vaste planten Potgrond

Materiaalonderhoud Moestuinieren

Magazines: nieuwsbrief, pers, kringloopZINe, website, sociale media Lespakketten: update-, info-, uitdiepsessies

Kringloopteams

Kringloopweekend

Op terrein: open tuinen, infopunten, eyecatchers, onderzoek

Communicators: lesgevers, SOM, IGV/gemeente, team ‘ThuisKringlopen’

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013


Op naar een nieuw preventiemodel ... Vlaamse Compostorganisatie vzw

FAQ’S OF VEELGESTELDE VRAGEN Ondertussen lichtte Vlaco het nieuwe preventiemodel uitgebreid toe aan de (inter)gemeentelijke ambtenaren. Op heel wat toelichtingen waren er ook compostmeesters aanwezig. Die bonte mengeling van toehoorders gaf aanleiding tot boeiende vragen. De meest voorkomende vragen (en onze antwoorden) willen we je zeker niet onthouden. Andere vragen en antwoorden vind je op het FAQ-luikje op onze website www.vlaco.be. Heb je zelf nog andere vragen, ideeën, aanvullingen ...? Laat zeker van je horen. Mail ons op thuiskringlopen@vlaco.be.

Worden de compostmeesters en de compostmeesterwerkingen dan afgeschaft? We schaffen het compostmeesterschap niet af. Wie compostmeester is, kan compostmeester blijven, maar naar het grote publiek toe, spreken we de mensen, die zich engageren binnen de Biologische Kringloop of over een aspect van de Biologische Kringloop willen communiceren, aan met de naam ‘Kringloopkracht’. Op die manier passen de vrijwilligers perfect in (de terminologie en de bepalingen van) het Vlaams beleid. Binnen die kringloopwerkingen zal op termijn sowieso variatie ontstaan in kennis en ervaring van mensen in bepaalde aspecten van de kringloop. Hoe je elkaar binnen je kringloopwerking wenst te noemen, daar kan je zelf voor kiezen. Maar naar communicatie, uniformiteit en sterkte van de boodschap is het belangrijk dat we allemaal één koepelterm hanteren: kringloopkracht. We leiden vanaf 2013 geen compostmeesters meer op. Wie alle aspecten van de Biologische Kringloop stevig onder de knie wil krijgen, kan de uitdiepsessie volgen, waarvoor Vlaco na beëindiging een getuigschrift uitreikt.

Waarom zouden we overschakelen op een kringloopwerking? Er zijn een aantal goeie redenen om dat te doen: 1. Wie een kringloopwerking uitbouwt in plaats van een Compostmeesterwerking, handelt conform de bepalingen van de Vlaamse overheid. 2. Wie een kringloopwerking uitbouwt en projecten uitwerkt die passen binnen de Biologische Kringloop (cfr. het Materialendecreet) kan rekenen op subsidies van de Vlaamse overheid. 3. Wie een kringloopwerking uitbouwt introduceert een nieuwe insteek bij de compostmeesters, en zorgt voor nieuwe impulsen. 4. Wie een kringloopwerking uitbouwt, heeft na een inloopfase een groep specialisten en enthousiastelingen achter zich om de Biologische Kringloop-communicatie mee te realiseren.

En als de compostmeesterwerking nu goed draait, waarom zou ik (als begeleider van de compostmeesters) dat dan veranderen? Wanneer je het gevoel hebt dat je alles uit je werking haalt wat er in zit en dat er geen andere vrijwilligers moeten worden geïntegreerd in de werking, dan vragen we jou om de compostmeesters een updatesessie van enkele uren te laten volgen. In deze sessie komt aan bod wat de Biologische Kringloop in Vlaanderen precies allemaal omvat en gaan ze hierover in gesprek. Na deze sessie zijn je compostmeesters van de biologische kringloop op de hoogte en zijn ze dus ’kringloopkracht’. Samen kunnen ze onder begeleiding van de

lokale verantwoordelijke een Kringloopwerking uitbouwen. Indien je van oordeel bent dat er nog heel wat ’te halen valt’ uit het thema ’Thuiscomposteren’, dan kan je verder met een kringloopwerking waarin het specialisme ’composteren’ sterk is vertegenwoordigd. Indien je van oordeel bent dat het thema ’grasbeheer’ in je regio meer aandacht verdient, dan ben je vrij om leden van de kringloopwerking (of anderen) aan te spreken om een infosessie over het thema ’grasbeheer’ te volgen, zodat dit specialisme sterker wordt ... Wil je in de toekomst een kippenproject in je gemeente lanceren, maar heb je het gevoel dat je kringloopkrachten daar nog onvoldoende vanaf weten. Geen probleem: boek bij Vlaco een infosessie rond ‘Kippen houden’ en je bent helemaal klaar voor je kippenactie ...

Waarom zou ik een updatesessie volgen? Ik pas al jaren alle kringloop­technieken toe. We zien de updatesessie als het startsein voor een kringloopwerking. Zo’n sessie neemt maar één avond in beslag. Het is een unieke gelegenheid om: • Nieuwe mensen Kringloopverhaal.

te

betrekken

bij

het

Biologische

• Je kennis af te toetsen met wat het Vlaamse beleid kadert onder die Biologische Kringloop. • Van gedachten te wisselen met anderen en contacten te leggen met potentiële vrijwilligers.

Wat met de kledij van de compostmeesters? Mag ik die nog dragen? Wees niet ongerust, we zetten je niet in je onderhemd. Je kan je kledij blijven dragen. Je bent opgeleid tot compostmeester en je blijft dat ook. Als compostmeester kan je, bij voorkeur na het volgen van een updatesessie (die precies vertelt wat de Biologische Kringloop in Vlaanderen omvat) meedraaien in de kringloopwerking, als specialist in één thema of meerdere thema’s.

Worden er nog getuigschriften of diploma’s verdeeld ? • Wie een uitdiepsessie heeft gevolgd krijgt een getuigschrift van Vlaco dat aantoont welke inhoud je meekreeg. • Wie een updatesessie of infosessie heeft gevolgd, krijgt geen getuigschrift van Vlaco. Aan de organisatoren vragen we wel om de coördinaten van de deelnemers te noteren (graag ook mailadressen) en deze aan Vlaco door te spelen (eventueel via de Vlaco-lesgever).

Moet ik als kringloopkracht alles van de Biologische Kringloop weten? Nee, hoor. Dat is net een belangrijke troef van het nieuwe model. Terwijl je vroeger eerst de driedelige compostcursus moest volgen om als vrijwilliger aan de slag te gaan, en je je pas echt volwaardig compostmeester voelde als je de zesdelige opleiding had gevolgd, wordt dat nu anders. Ben je enthousiast over de Biologische Kringloop, of weet je van één thema veel, of van alle thema’s een beetje ...; na de updatesessie kan/mag je meedraaien in de kringloopwerking. Wanneer je je niet goed voelt bij een bepaald thema (bv. voedselverlies, vaste planten ...), dan

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013

9


Op naar een nieuw preventiemodel ... hoef je daarover niet te communiceren en beperk je je tot enkele eenvoudige tips. Weet je veel af van bv. voedselverlies, maar weet je nauwelijks iets van composteren? Dan ben jij de persoon om ‘iets’ te doen rond voedsel in de Biologische Kringloop. Terwijl een compostmeesterwerking (in theorie) bestond uit compostmeesters met eenzelfde basiskennis, zal een kringloopwerking een hele waaier beslaan van enthousiastelingen, geïnteresseerden, specialisten ...

Kunnen er gemeentegrens-overschrijdende kringloopwerkingen worden opgericht? Dat is zeer goed mogelijk. Wanneer naburige gemeenten de krachten wensen te bundelen omtrent de Biologische Kringloop, dan kunnen zij dit zeker doen.

Kan ik het publicatiemateriaal nog gebruiken? Vlag Juni Compostmaand? Compostmobiel? • Alle infomateriaal (bv. brochures) en demomateriaal (bv. de compostmobiel) blijft goed bruikbaar. Ook promotiemateriaal in functie van bv. Juni Compostmaand kan in 2013 nog gebruikt worden wanneer je een lokale Juni Compostmaand-activiteit op poten zet. • Er is nog een beperkte voorraad vlaggen en pijlen van Juni Compostmaand in voorraad. Als je zelf in juni een activiteit organiseert en aantoont dat je de vlag of pijlen ophangt, kan je gratis een exemplaar bij Vlaco komen ophalen (zo lang de voorraad strekt).

DIGITAAL TIJDSCHRIFT TE RAADPLEGEN OP DE WEBSITE KringloopZINe vind je terug op www.vlaco.be. Je kan alle nummers van het tijdschrift lezen via onderstaande link. http://www.vlaco.be/kringloop-tuinieren/tijdschrift-kringloopZINe Wil je geen gedrukt exemplaar meer ontvangen, stuur dan een mail naar info@vlaco.be met als onderwerp ‘Tijdschrift digitaal’ en met duidelijke vermelding van je naam en woonplaats. Dan krijg je voortaan driemaandelijks een mail met de link naar het nieuw verschenen nummer.

NIEUWE PUBLICATIE “Tuin- en keukenresten composteren; dàt is kinderspel”? is een (dunne) brochure over het hoe, wat en waarom van composteren, speciaal geschreven voor kinderen uit de lagere school. Jerom de Compostworm neemt in deze erg kleurrijke brochure de kinderen bij de hand en vertelt hen hoe ze thuis – al dan niet samen met mama of papa – composterend aan de slag kunnen. Want wie thuis composteert, levert een positieve bijdrage aan het milieu en leert heel wat bij over de natuur; dàt blijft de onderliggende boodschap. Onze brochure is een aanvulling als je als vrijwilliger naar scholen trekt om de kringloopboodschap uit te dragen. Je kunt de nieuwe brochure bestellen via www.vlaco.be onder ‘publicaties’. De brochure gewoon van onze website downloaden gaat ook. Veel plezier ermee!

VLACO OP FACEBOOK EN TWITTER! Volg Vlaco op twitter en word vriend van ons op Facebook. Met tweets en berichten over de Biologische Kringloop van over de hele wereld inspireren we de leden, gemeentes en vrijwilligers. Op Facebook vind je ons terug als Vlaco vzw.

DE BIOLOGISCHE KRINGLOOP, ZEI U? In de periode van half mei tot eind december geeft Vlaco binnen jouw intergemeentelijke vereniging updatesessies ‘De Biologische Kringloop, zei u?’. In deze sessies ontdek je samen met andere kringloopgeïnteresseerden wat er allemaal onder de Biologische Kringloop valt, en wat je rol kan zijn (als bv. compostspecialist) binnen het vernieuwde Vlaamse materialenbeleid. Zo’n infoavond over de Biologische Kringloop is de start van elke kringloopwerking.

10

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013


Kringloopquotes Vlaamse Compostorganisatie vzw

…, met “Druk-druk-druk werk en gezin. Maar toch graag nog een sessie hier of een praktijkles daar meepikken. Korte infomomenten en onlineadviesverlening bieden hier de oplossing. Maryse Lambrechts, IOK Afvalbeheer.

Communiceren over “randaspecten van de

kringloop moet kunnen (bv. m²-tuinieren, moestuinieren), maar de link met Biologische Kringloop blijft essentieel. Roger Bogaerts, Comité Jean Pain.

rond composte“Projecten ren, kippen en moestuinie-

ren integreren in lagere scholen, dat maakt kinderen vertrouwd met de Biologische Kringloop. Door een gestructureerde aanpak en gestroomlijnde coördinatie, kunnen we elk kind bereiken. Peter Hulpiau, Green vzw.

Hét kringloopeve“nement moet iets zijn

kan iedereen. “Opvallen Maar subtiel én positief in het oog springen is andere koek. Hoe houden we de kringloopboodschap warm met een kringloopeyecatcher? Jan Vannoppen, Velt.

waarnaar mensen uitkijken, ze lange tijd worden geteased, om vervolgens – TJAKÁÁ – kort en krachtig overdonderd te worden. Waarna ieder zegt: ‘wauw, dit geeft mij vleugels; met deze ideeën en de energie die ik hier op deed, kan ik er op mijn ‘plek’ vollen bak tegenaan gaan. Lieven Hérie, Field Communication.

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013

11


Grond, grondiger, gegrond neer je daarin slaagt, krijg je een stevig apparaat waarmee je als kringlooptuinier aan de slag kan.

Geregeld test Vlaco nieuwe methodes uit om tuin- en keukenresten te verwerken.

Volgens de handleiding kan de Compostbal heel wat. “De unieke Compostbal en het gepatenteerde lucht-inductie-systeem zijn ontworpen om het composteringsproces te versnellen. Het ontwerp van de Compostbal optimaliseert de vier belangrijkste vereisten om te kunnen composteren: warmte, vocht, menging en tijd. Deze bol (met de laagste oppervlakte-volume-verhouding van alle composteersystemen) voorkomt warmteverlies, terwijl de zwarte kleur omgevingswarmte opneemt, wat de afbraak van het organisch materiaal bevordert. De mogelijkheid om de bal 360° te draaien zorgt voor een betere menging, beluchting en afbraak en houdt de compost beter vochtig.”

La dernière nouveauté is de Compostbal. We benaderden de verdeler (nl. De Wiltfang; www. dewiltfang.nl) om dit apparaat uit te mogen testen. De Wiltfang was graag bereid om een exemplaar ter beschikking te stellen voor het onderzoek. De Compostbal heeft een doormeter van 80 cm, heeft een inhoud van 270 liter en weegt – leeg – 12 kg. Gerecycled UV-bestendig kunststof is het materiaal waarvan de bal is gemaakt. Bij de Compostbal zit een uitgebreide Engelstalige handleiding. Het vraagt inderdaad wat studiewerk om de bal te monteren, maar wan-

Het compostbal-systeem beschikt over een bijgeleverde ‘voet’. Hierop plaats je de compostbal. Wat we er zelf van vonden? • Het concept is origineel. Je rolt de bal naar je tuinresten toe, stopt ze in de bal en je rolt de bal terug op zijn ‘voet’. Maar tuinresten nààr het composteersysteem brengen, is ongetwijfeld handiger. • Dankzij de voet blijft de bal een eindje van de grond waardoor het allemaal netjes kan blijven.

colofon Uitgave van Vlaco vzw Redactie:

Elfriede Anthonissen Kristof Van Stichelen Gerrit Van Dale

Vormgeving:

Reclamebureau Mink

Druk:

Drukkerij Buroform

V.U.:

Rudy Meeus Stationsstraat 110 2800 Mechelen

Redactie-adres:

Vlaco vzw Team ThuisKringlopen Stationsstraat 110 2800 Mechelen Tel.: 015 451 370 Fax: 015 218 335 thuiskringlopen@vlaco.be

Het geheel of gedeeltelijk overnemen van artikelen is toegelaten, mits bronvermelding.

• Door het rollen, meng je de inhoud van de bal grondig, en de PVC-pinnen van het luchtinductiesysteem bevorderen die menging. Die pinnen blijken erg stevig en breken niet af; ook niet wanneer de compostbal vol zit. • De handleiding bevat veel tips en aandachtspunten voor de compostbal-gebruiker, die van composteren nog niet veel weet. Ook vind je heel wat tips om het compostleven (en het composteerproces) te observeren. Dat lijkt ons zeker zinvol om tuiniers liefde voor de natuur bij te brengen. • De Compostbal werd ontworpen met een groot deksel om toevoegen of verwijderen van grotere materialen mogelijk te maken, en centraal in het grote deksel zit een klein dekseltje voor het toevoegen van kleinere hoeveelheden. Beide deksels maken gebruik van beveiligde sluitsystemen. Heel wat positieve elementen dus. Maar naast deze pro’s hebben we toch ook een aantal bedenkingen. Zoals in heel wat handleidingen van compost’apparaten’ staan er in de handleiding van de Compostbal elementen die Vlaco in het verleden al meermaals weerlegde, zoals eierschalen composteren, dierlijk resten verwerken ... Maar we hebben enkele andere bedenkingen.

• Aangezien de compostbal in de voet een eindje boven de grond Vlaamse zweeft, Compostorganisatie vzw kunnen compostorganismen moeilijker in de bal binnendringen. Aanwezigheid van o.a. compostwormen is met dit systeem enkel 100% gegarandeerd wanneer je ze er zelf in stopt (wat in feite voor alle trommelsystemen geldt). • Na enkele weken sloot en opende ons proefexemplaar toch niet meer zo vlot als bij het begin van het testopzet. Tussen de kogellagers (waarop de bal in de ‘voet‘ draait) kruipt onvermijdelijk wat vuil. De deels tot volledig gevulde compostbal roteren in zijn ‘voet’, lukt dan niet meer. • Een kringlooptuin is een tuin rijk aan organische stof en mulch. Meestal is de bodem er erg zacht. Probeer daarover maar eens een (deels) gevulde compostbal te rollen. Wie een volle compostbal wil rollen, zal zich best aan de verharde paden houden, wil hij/zij nog beweging krijgen in de compostbal. • Om rijpe compost te verkrijgen, moet je een tijdje ophouden met de bal bij te vullen. Anders krijg je enkel een mengsel van verteerd en vers. Wat doe je dan met de tuinresten die zich op dat moment aandienen? • Door voldoende bruin materiaal toe te voegen, zou er niet al te veel percolaat mogen ontsnappen, maar écht percolaatvrij composteren is nauwelijks mogelijk. Het bruine vocht sijpelt uit de compostbal. Wanneer je op dat moment de bal draait, hangen je handen vol smurrie. Een rubberen plug in het midden van het binnenste deksel kan ook gemakkelijk worden verwijderd om percolaat af te voeren. Spijtig dat je dit percolaat moeilijk kan opvangen. • En dan de prijs: de compostbal is behoorlijk duur. Minimaal 240 euro betaal je. Dit lijkt ons toch veel voor een composteersysteem, terwijl er heel wat andere systemen zijn die een pak goedkoper zijn en hun efficiëntie reeds uitvoerig bewezen.

Conclusie: De Compostbal is een mooi, trendy én stevig product dat niet misstaat in een particuliere tuin. In de bal kan goede compost gemaakt worden, dankzij de beluchtings- en mengmogelijkheden. Maar de compostbal is relatief duur, en heeft toch een aantal nadelen ten opzichte van de standaard compostbakken en –vaten. We willen de thuiscomposteerder daarom aanraden goed te overwegen welke criteria voor hem / haar van doorslaggevend belang zijn.

KringloopZINe nr 1 • januari - februari - maart 2013

130442 www.mink.be

DE COMPOSTBAL

KringloopZINe lente 2013  
KringloopZINe lente 2013  
Advertisement