Page 1

GJISTRIMET

K

SHKOLLA E LARTE PRIV ATE

FILLUAR!

GAZETË E PËRDITSHME E PREMTE, 27.07.2012, NR-35 I BOTIMIT

Tel: +355 42 42 09 90 Cel: +355 68 20 61 561, Sms: +355 68 20 67 991 E-mail: info@vitrina.edu.al: Website: www.vitrina.edu.al Adresa 2: Kampusi Universitar “Vitrina” Autostrada Tirane-Durres, prane City-Park, Tiranë.

RE

E AN

Sh.L.P Vitrina zhvillon për të dytin vit rradhazi praktikat mësimore në Turqi. (Edirne, Stamboll, Samsun) Praktika do të zgjasë 21 ditë me një tarifë 500 Euro. Grupi i pare do të niset më 05.Korrik.2012 Regjistrimet kanë filluar! Për më shumë informacion: Adresa 1: Tiranë, Bulevardi Dëshmorët e Kombit pas Kryesisë së Kuvendit.

KULTURË

Workshop: A do t’ua besonit pushimet tuaja bregdeteve shqiptare?

Fondacioni Banka e Ideve, në workshopin e rradhës, nxit në përgjigjen e një pyetjeje të thjeshtë: A do t’ua besonit pushimet tuaja bregdeteve shqiptare?. Duke qënë se jemi në sezonin e nxehtë të verës, dhe temperaturat janë tejet të larta, a ta merrnit në konsideratë, pushimin përgjatë vijës bregdetare të vendit të shqiponjave? Në se po, ku do të shkonit? Cili është vendi që do të zgjidhnit? Dhe, çështë më e rëndësishmja, a do të mbeteshit të kënaqur? Kjo është një temë që sigurisht, vlon në mendjet e secilit prej nesh, në këtë stinë vere. Ndiqni përgjigjet e dhëna: • Sigurisht! As që e diskutoj. Natyrisht! Bregdeti shqiptar ka gjire dhe vija bregdetare për t’u admiruar! Këtu do theksoja perlën e Shqipërisë, atë të jugut, e cila vlen për t’u përmendur dhe për të kaluar pushimet e verës. Këtë verë nga jugu do të kaloj dhe besoj• Po, ranës së hedhun në Shëngjin me shumë kënaqësi.• Sigurisht që është kënaqësi t’i kalosh pushimet verore në bregdetin tonë të bukur!• I ftojmë të gjithë vizitorët të shkojnë pranë bregdetit shqiptar se është shuëm bukur. Natyrisht, Shqipëria ngelet një ndër perlat e Ballkanit! • Patjetër që po! Bregdeti shqiptar ka bukuri përrallore!!! Saranda në jug, Velipoja në veri!! • Sigurisht që Shqipërisë, vendlindja e para! • Sigurisht që po. Ne kemi një perlë të cilën duhet ta mbrojmë, ta zhvillojmë dh eta promovojmë sa më shumë të jetë e mundur. Janë bukuritë përrallore që na I ka falur natyra. Shqipëria është shumë e bukur, kaltërsia ka pjesën e vetë.• Sigurisht që po. Për më tepër:

Drini! Lumi që bashkon të gjithë shqiptarët! Leonardo da Vinci, Shkencë apo Art? Workshop: A do t’ua besonit pushimet tuaja bregdeteve shqiptare? 10 ushqimet më të mira për të patur lëkurë të bukur

Parku Kombëtar i Qafë Shtamës

www.banka-ideve.com

Adresa: Autostrada: Tiranë - Durrës, Prane: “City-Park” Kampusi Universitar “Vitrina”, e-mail: banka_ideve@yahoo.com, web: www.banka-ideve.com


2

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

Drini! Lumi që bashkon të gjithë shqiptarët!

Drini është lumi më i gjatë i trojeve shqiptare me 160 km gjatësi. Ai derdhet në Detin Adriatik, afër Lezhës dhe ne lumin e Bunës, degë qe u formua pas një përmbytjeje në shekullin e 19. Drini formohet afër qytetit të Kukësit me bashkimin e dy degëve kryesore të tij: Drinit të Bardhë që buron afër Pejës, Kosovë, nga Malet e Zhlebit , përshkon lugun e Dukagjinit dhe derdhet në liqenin e Fierzes,- dhe Drinit të Zi që buron në Strugë, Republika e Maqedonisë, nga pjesa veriore eLiqenit të Ohrit, i cili siç dihet furnizohet me ujë nga Liqeni i Prespës, ai merr disa degë si p.sh. Radiken (Treva e Dibres). Degët kryesore të Drinit janë Lumi i Shalës, Lumi Valbona nga Alpet Shqiptare, Drini i Bardhë në Kosovë dhe Drini i Zi në Maqedoni. Në pjesën fundore Drini derdhet nëLumin Kir i cili buron nga Dukagjini, e pastaj bashkë derdhen në Bunë. Nga Kukësi, Drini rrjedh në Shqipërinë veriore, së pari nga Hasi, në vazhdim, është kthyer në një zinxhir liqenesh artificiale (i Fierzës, i Komanit dhe i Vaut te Dejës), që furnizojnë me ujë tri hidrocentralet e mëdha. Prurja mesatare vjetore e Drinit arrin 352 m³/sek, BANKA E IDEVE

kurse maksimalja e regjistruar eshte mbi 5100 m³/sek. Duke kaluar në fshatrat Spas, Msi and Fierzë, e mandej, pasi mbërrin në krahinën e Dukagjinit, shkon drejt jugut, kalon nga Apripë e Gurit, Toplanë, Dushman, Koman, Vjerdhë Mazrrek, Rragam, and Pale Lalej. Në Vau Dejës, hyn në ultësirat e NënShkodrës dhe ndahet në dy krah. Një që derdhet në gjirin e Drinit në Adriatik në jug-përëndim të Lezhës. Tjetri derdhet në lumin Kir e më tej në Bunë afërKalasë së Shkodrës. Edhe pse është dega më e shkurtër prej 15 km, kjo ndarje që derdhet në Bunë quhet Drini i Madh, sepse bie më shumë ujë se krahu tjetër që derdhet direkt në det. Drini i madh gjithashtu derdhej në det por ndryshoj rrjedhë pas një përmbytjeje të madhë më 1858 që ìa ndryshoj rrjedhën, dhe e pruri drejt Shkodrës. Drini i madh është shumë i gjërë dhe sjell një sasi të madhe uji (330–340 m³/s), i dyti për nga kapaciteti pas Bunës; por duke qënë i shkurtër disa harta e shënojnë si liqen. Pas Vaut të Dejës, krahu i gjatë shkon drejt jugt për nga Bushati, Mabë, Gjadër, Lezhë. Në jug të Lezhës hyn në një zonë moçalore e më tej derdhet ne Për më tepër: Adriatik. www.banka-ideve.com BANKA E IDEVE

E PREMTE, 27 KORRIK 2012

BANKA E IDEVE

Parku Kombëtar i Qafë Shtamës

Zona e mbrojtur ka sipërfaqe prej rreth 20 km2, e shpallur si e tillë prej vitit 1966. Ajo gjendet rreth 25 km në verilindje të qytetit të Krujës, duke kaluar nëpërmjet komunës së Cullit. Qafa (1'230 m) shërben si urë lidhëse midis zonës së Krujës dhe luginës së Matit në veri. Zona kufizohet me pellgun e Bovillës nga jugu i saj, dhe është ekologjikisht e lidhur ngushtë me të. Gjithë zona dallohet për vlerat natyrore dhe pyjet e virgjër. Gjithashtu, burimet e saj janë të njohura për vlerat kuruese, ku dallohet Kroi i ‘Nënës Mbretëreshë’, pranë Qafështamës, rreth 1’100 m mbi nivelin e detit, midis pyllit të pishës së Parkut Kombëtar. Emrin e ka marrë në vitet 1930-të sepse këtu merrte ujin e pijshëm familja mbretërore; një kamion bënte çdo ditë rrugën Tiranë-Qafështamë. Uji i burimeve të Qafështamës vlerësohet si i lehtë, i varfër në kripëra, por i pasur me magnez (Tab. 12-2). Kroi bën pjesë në listën e monumenteve të natyrës shqiptare (hidomonumenteve) (Qiriazi & Sala, 2006). Aty sot është ngritur një qendër kuruese për sëmundjet e mushkërive dhe një impiant për ambalazhimin e ujit të pijshëm. Edhe pse rruga për të shkuar është shumë e vështirë, dhe kërkon mjet të fortë, kjo zonë tërheq shumë vizitorë. Qeveria shqiptare synon që të zgjerojë këtë zonë të mbrojtur në të ardhmen e afërt, duke përfshirë në të edhe malin e Skënderbeut (1’724 m). Pёrgatiti Ervin Kujtila

BANKA E IDEVE

E PREMTE, 27 KORRIK 2012

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

Boja e parë sintetike

Flasim për shpikjet e çuditshme kimisti 18-vjeçar William Perkin kërkonte të kuronte sёmundjen e malarias. Nuk po e kuptonte qё me përpjekjet e tij shkencore ndryshoi pamjen e modës përgjithmonë. Ja se si ndodhi: Në vitin 1856 Perkin ishte duke u përpjekur tё prodhojё një kininë artificiale. Në vend të trajtimit të malarias, eksperimentet e tij prodhuan një rrëmujë të vrazhdë. Por më e madhja që dukej në rrëmujën që bëri Perkin, ishte një ngjyrë e bukur dhe tërheqëse. Rezulton se ai kishte bërë bojën e parë sintetike. Boja e tij ishte shumë më e mirë

se çdo ngjyrë që vinte nga natyra, ngjyra ishte më e ndritshme, dhe më e gjallë, dhe nuk zbehej apo lahej nё ambjentin e jashtëm. Zbulimi i tij gjithashtu çoi kiminë njё hap pёrpara duke e bërë atë tërheqëse për një brez të tërë të njerëzve kuriozë. Por historia nuk ka përfunduar ende. Një prej njerëzve të frymëzuar nga puna Perkin ishte gjermani bakteriolog Paul Erlih, i cili përdori ngjyrat e Perkin për të udhëhequr imunologjinë dhe kimioterapinë. Përgatiti Amazona Kadriu Për më tepër: www.banka-ideve.com

BANKA E IDEVE 3

BANKA E IDEVE

Koloseu, arena e gladiatorëve

Koloseu ose i njohur fillimisht si Amfiteatri Flavian, është një amfiteatër gjigant në qendër të qytetit të Romës, Itali. Struktura origjinale e tij ka një kapacitet rreth 45.000-50.000 ulëse spektatorësh. Koloseumi u shfrytëzua për gara gladiatorësh në sy të publikut. Filloi të ndërtohej në lindje të Forumit Romak gjatë viteve 70 nga imperatori Vespasian. Amfiteatri si një ndërtesë më e madhja e gjithë historisë së Perandorisë Romake u përfundua në vitin 80 nën udhëheqjen e perandorit Titus, kurse disa modifikime pësoi dhe gjatë sundimit të Domitianit. Koloseuu shfrytëzua rreth 500 vjet me garat e fundit të evidentuara në shekullin e VI pas datës tradicionale të dështimit të Romës në vitin 476. Sikurse mbajtja tradicionale e garave të gladiatorëve në këtë godinë janë mbajtur dhe shumë spektakle tjera të cilat kishin gjithmonë karakter gjakderdhës - dëfrim në vuajtje të të tjerëve qofshin njerëzit nga njerëzit, njerëzit nga kafshët ose kafshët nga njerëzit. Edhe përskaj dëmtimeve të fituara nga dridhjet e tokës dhe vjedhësit e gurëve, Koloseumi prapë se prapë ka mbetur simbol i Romës perandorake dhe është një nga simbolet që ka mbijetuar më me sukses nga arkitektura e Perandorisë Romake. Koloseumi është një nga simbolet më atraktive dhe më të vizituara në kohën e sotme në Romë dhe ka lidhje të ngushtë me Kishën Katolike Romake lidhur me disa rituale fetare. Për më tepër: www.banka-ideve.com

Në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë, Fondacioni "Banka e Ideve" në bashkëpunim me Fondacionin "Tradita Popullore", organizojnë së shpejti në ambjentet e Kampusit Universitar "Vitrina", Ekspozitën e Fotografisë dhe të Veshjeve Popullore me temë “100 Vjet Shtet, Mijëra Vite Identitet“

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE


4

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

E PREMTE, 27 KORRIK 2012

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

10 ushqimet më të mira për të patur lëkurë të bukur

Me shumë njerёz në të gjithë globin që shpenzojnë miliarda dollarë në produktet për trajtimin e lëkurës çdo vit, të krijohet ideja se kompanitë kozmetike kanë zvuluar burimin e rinisë së përjetshme në laboratoret e tyre. Në fakt, kremrat e lëkurës sa vijnë e bëhen më të shtrenjtё dhe më pak të bazuar në shkencën e vërtetë. Sipas ekspertëve për kujdesin e lëkurës është më e thjeshtë se ç’mendojnë shumica prej nesh. Gjërat që ju mund të bëni për të zbukuruar lëkurën tuaj janë shumë të ngjashme me atë që ju mund të bëni për të jetuar më gjatë dhe më të mirë: Stërvituni rregullisht, flini mjaftueshëm, shmangni rrezet e dëmshme të diellit dhe ushqehuni mirë. Dhe, siç rezulton, ushqimet mund të punojnë nga jashtë brenda ose e kundërta për të shndritur çehren tuaj. Pra, çfarë jemi duke kërkuar kur bëhet fjalë për lëkurë të bukur nga kuzhina juaj? Në këtë artikull, të gjeni atë që ju do të dëshironi të hidhni në karrocën tuaj të pazarit për ta bërë lëkurën tuaj të mrekullueshme. 1. Mjalti Mjalti është një humektant natyror, që do të thotë se ai heq lagështinë dhe ndihmon ta bllokojë atë. Nëse ju vuani nga lëkura e thatë, e plasaritur, shtoni pak mjaltë gjatë banjos tuaj. Mjalti është gjithashtu një agjent i fuqishëm antibakterial. Përmbajtja e lartë e sheqerit e kombinuar me aciditetin e tij e bën atë një mjedis të varfër për bakteret që të lulëzojnë. Mjalti i holluar gjithashtu gjeneron peroksid hidrogjeni. Para Luftës së Dytë Botërore, mjalti është përdorur shpesh në kurimin e plagëve për të larguar infeksionin. Për shkak të cilësive të tij antibakterial, shumë njerëz mendojnë se mjalti mund

BANKA E IDEVE

të jetë gjithashtu i dobishëm për puçrrat e fytyrёs. Por ta dini se jo të gjitha llojet e mjalteve janë krijuar nё mёnyrё të barabartë – nga vjen mjalti dhe si është përpunuar. 2. Frutat e detit Shumica prej nesh kanë dëgjuar se peshku mund të jetë me të vërtetë i mirë për shëndetin tuaj të përgjithshëm – ai është një komponent kryesor në atë që njihet si dieta mesdhetare. Shumë lloje të peshkut dhe midhjeve mund të bëjnё punё për mrekullitë e lëkurës, sidomos midhjet dhe peshku yndyror si salmoni. Ushqyesit kryesorё që e bëjnë peshkun aq të mirë për paraqitjen e lёkurёs tuaj janë zinku dhe acidet yndyrore omega-3. Rritja e omega-3 mund të zvogëlojë thatësirën dhe inflamacionet. Acidet yndyrore Omega-3 mund të ndihmojë gjithashtu nё mbajtjen e arterieve tё zemrës nё rregull dhe kështu të përmirësojë qarkullimin e gjakut. Qarkullimi i mirë është thelbësor për shëndetin e lëkurës. 3. Vezët Kur është fjala për vezë, nuk ka nevojë për të ndarë përfitimet - dy të tilla, e verdha dhe e bardha janë dhurata të kujdesit të lëkurës. E verdha e vezës është burim i rëndësishëm i vitaminës A, që ndihmon lëkurën tuaj të riparojë veten. Nëse ju nuk jeni duke marrë atë mjaftueshëm gjatë dietës, atë do ta tregojë fytyra juaj. Por për derivatin e vitaminës A si tretinoin (zakonisht i njohur me emrin brand Retin-A) kanë treguar se ndihmon për pucrrat në fytyrë si edhe pёr rrudhat. E verdha e vezës është gjithashtu një burim i biotinit, një vitaminë B-komplekse, e cila është e nevojshme për shëndetin e lëkurës dhe thonjtë. Nuk ka dëshmi më të madhe

BANKA E IDEVE

për të mbështetur pretendimet popullore se shtojcat e biotinit do të përmirësojnë flokët dhe thonjtë, por është patjetër diçka që ju doni në pjatë tuaj. E verdha vezës gjithashtu përmban lecithin, e cila është një lёndё që zbut lëkurën. Provoni një tё verdhë veze tё rrahur me pak vaj ulliri për një maskë për flokët të lyera. E bardha e vezës, albumina, është e përbërë nga 40 proteina të ndryshme dhe ujë. E bardha e vezёs nё fytyrë është e njohur si një "ndërruese e pamjes nё mёnyrё tё menjëherëshme" për shkak të efektit të përkohshëm të saj shtrëngues. Këto proteina ndihmojnë lëkurën që është irrituar nga dielli. 4. Frutat agrume Vitamina C është një kryeministër i kujdesit të lëkurës në kremrat e bukurisë. Kjo vitaminë ndihmon nё organizёm për prodhimin e kolagjenit. Konsumimi shtesë i vitaminës C në ushqime si portokalli, qershi Acerola (Acerola e vetme ka 100 % të vitaminës C qё nevojitet nё dietёn tuaj për njё ditë) dhe domate mund të ndihmojë në forcimin e lëkurës dhe për të parandaluar rrudhat. Vitamina C gjithashtu mund të luftojë inflamacionin, dhe antioxidantët qё posedon mund të neutralizojё radikalet e lira (molekula shumë reaktive të oksigjenit) parandalon dёmtimet e parakohëshme të moshës nё fytyrën tuaj. Në rast se ju lodheni së ngrëni gjithë këto fruta konsumoni lakër që përmban sasi të konsiderueshme të vitaminës C. 5. Bollgur Nëse keni kaluar një periudhë të keqe, ju e dini se si qetësues mund të jetë një banjë me bollgur, të pagatuar me qumësht dhe pak e mjaltë. Bollgur është balsam i natyrës për lëlurën e thatë, Bollgur Colloidal, është përbërësi që ju do të më shihni shpesh në produktet e kujdesit të lëkurës. Ajo lufton kruarjen, e ndihmon të mbajë lagështi dhe kontribuon duke ju mbrojtur nga faktorët e jashtëm. Yndyrnat që lyejnë lëkurën Polysaccharides ngjiten në lëkurën tuaj për të eleminuar tharjen. Sapunët, pastruesit natyrorë kanë cilësitë e antifungale dhe antibakteriale. Polifenolët që janë anti-inflamatorë dhe antioksidantë. Proteinat që ndihmojnë kujdesin e lëkurës. 6. Perimet e kuqe dhe jeshile Lëkura është organi më i madh i trupit. Me kёtё kuptojmё se ushqimi qё është i mirë për trupin tuaj është edhe për fytyrën. Portokalli dhe perimet e kuqe janë plot me beta-carotene. Trupat tanë konvertojnë beta-carotene në vitaminë A, e cila vepron si një antioksidant, duke penguar dëmtimin e qelizave të plakjes. Spinaqi dhe ushqime të tjeta të gjelbërta, sigurojnë shumë vitaminën A,

BANKA E IDEVE

E PREMTE, 27 KORRIK 2012

BANKA E IDEVE 5

BANKA E IDEVE e cila ndihmon lëkurën tuaj të prodhojnë qelizat më të freskëta të reja dhe të reduktojё thatësirёn duke mbajtur fytyrën tuaj tё re dhe të shndritshme. Mangot janë gjithashtu një burim i madh i vitaminës A. 7. Gjalpi Shea Kjo substancë nga zona nën-Sahariane ka qёnë përdorur për breza me rradhё pёr trajtimin e Sëmundjeve si artriti dhe lebra. Është përdorur edhe për qentë për të mbrojtur lëkurën dhe putrat e tyre. Gjalpi Shea është i përbërë kryesisht nga trigliceride, të tilla si palmitik, acideve stearik oleike dhe linoleike yndyrore. Këto e bëjnë atë një qetësues fantastik. 8. Arrat Si shumë nga ushqimet e shëndetshme për lëkurën në listën tonë, në gjërat e mira hyjnё edhe arrat – sidomos bajamet – që kanë të bëjnë me aktivitetin antioksidant. Vitamina E përballon plakjen e lëkurës, veçanërisht mbrojtjen e lëkurës nga dëmet e shkaktuara nga rrezet UltraVjollcё .Vitamina E gjithashtu ka tendencë për të ndihmuar të mbajë të lëkurën të hidratuar, lehtësimin e thatësisë dhe duke e bërë lëkurën tё duket më e re. Bajamet, arrat, dhe fistikët gjithashtu mund të sigurojnë një furnizim të mirë të acideve omega-3 yndyrore që kemi përmendur më herët. 9. Qumësht dhie Djathi dhe qumështi i dhisë janë të shijshëm, por rezulton se qumështi i dhisë është edhe një trajtues për lëkurën tuaj. Ai përmban acid laktik, një exfoliant natyror, si dhe vitamina A dhe E. Një bollëk i triglicerideve i shërben lëkurës dhe për ta mbajtur lagështinë. Por ka një përbërës sekret për të dhënë një nxitje të shtuar hidratues: acid caprylic. Ky acid yndyror krijon një pH të ulët në mantelin e lëkurës, dhe na mbron nga bakteret dhe infeksionet. Balancimi alkalin në këtë mënyrë e bën më të lehtë lëkurën për të absorbuar vlerat ushqyese nё fillim të epidermës . 10. Drithёrat e plota "Ushqimet e plota " sё bashku me lëvizjen i japin avantazhe trupit, duke i dhënë një pamje të mirë fytyrës. Të gjithë ushqimet janë në thelb të papërpunuara - buka e zezё në vend të bukës së bardhë, për shembull. Një kokërr gruri është një burim i mirë për burim antioksidantёsh, e cila ndihmon inflamacionin të lidhur me luftën kundër dëmeve të lëkurës. Embrioni i grurit siguron vitaminën B – biotinёn, e cila ndihmon përpunimin e qelizave yndyrore. Nëse ju nuk keni biotin mjaftueshme në trupin tuaj, lëkura juaj mund të bëhet e thatë dhe me luspa. Në përgjithësi, drithërat në vend të karbohidrateve të përpunuara mund të përmirësojnë pamjen tuaj. Portokalli, spinaqi dhe bajamet janë ushqime cilёsore për lëkurën tuaj, arritja e e madhe për pamjen e lëkurës tuaj do një dietë specifike. Një trup i shëndetshëm do të thotë lёkurë e shëndetshme! Për më tepër: Përgatiti Amazona Kadriu www.banka-ideve.com

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

BANKA E IDEVE

Leonardo da Vinci, Shkencë apo Art?

EMRI: Leonardo da Vinci PROFESIONI: Artist, Inxhinier DATA E LINDJES: 15 Prill 1452 DATA VDEKJES: 2 Maj 1519 VENDI I LINDJES: Vinci, Itali Vendi i vdekjes: Amboise, France Lindur më 15 prill, 1452, në Vinçi, Itali, Leonardo da Vinci ishte fëmija nga dashuria e një pronari të pasur dhe një vajze fshatare. Rritur nga babai i tij, ai filloi të merrte mësime në moshën 14 vjeçare nën kujdesin artistit Verrocchio. Brenda gjashtë vjetësh, ai ishte një artist mjeshtër dhe filloi të merrte porosi nga klientët e pasur. Punimet më të njohura të tij janë dy nga pikturat më të famshme të të gjitha kohërave, Mona Lisa dhe Darka e Fundit. Kërkimet e tij shkencore kanë mbushur 13.000 faqe, duke filluar nga anatomia e njeriu deri tek projektimi i makinave të luftës. Për gjashtë vjet, ai mësoi një varg të gjerë të aftësive teknike, duke përfshirë përpunimin e metaleve, artin e pёrpunimit tё lëkurёs, zdrukthtarinё, vizatimin dhe skulpturën. Në 1482, Lorenzo de 'Medici, një burrë nga një familje e shquar italiane , porositi Leonardon për të krijuar një qeske argjendi dhe për të sjellë atë në Ludovico il Moro, Duka i Milanos, si një gjest paqeje. Leonardo e bëri këtë dhe pastaj i shkroi Ludovicut një letër që përshkruan se si idetё e tij inxhinierike dhe talentet artistike do të bënin një shërbim të madh në gjykatën e Ludovico-së. Letra e tij arriti me sukses tek Ludovico, dhe nga 1482 deri më 1499, Leonardo u autorizua për të punuar në një nga shumë projektet e mëdha tё kohёs. Nё gjithё kёtё kohё, ai pikturoi Darkën e Fundit. Piktura më e njohur e Leonardos, ndoshta piktura

BANKA E IDEVE

më e famshme në botë, Mona Lisa, ishte një punë e porositur privatisht dhe përfundoi diku midis 1505 dhe 1507. Njeriu Rilindjes Leonardo është quajtur ‘gjeniu dhe njeriu i Rilindjes’, talentet e tij shtrihen përtej veprave të tij artistike. Ashtu si shumë udhëheqës të humanizmit të Rilindjes, ai nuk kishte parë një ndarje mes shkencës dhe artit. Vëzhgimet e tij dhe shpikjet u regjistruan në 13.000 faqet e shënimeve dhe vizatimeve, përfshirë planet për makina fluturuese ( 400 vjet para suksesit të vëllezërve Wright ), studimet e bimëve, makineri lufte, anatomi dhe arkitekturë. Idetë e tij ishin kryesisht shpjegime teorike, të përcaktuara në detaje kërkuese, por gjithashtu eksperimente të rralla. Vizatimet e tij të një embrioni në utero, sistemi i zemrës dhe enëve të gjakut, organet seksuale, kockave të trupit dhe strukturës muskulare, janë disa të dhënat e para të njeriut. Një nga veprat e tij të fundit e porositur ishte një luaneshё mekanike që mund të ecte dhe të hapte gjoksin e saj për të zbuluar një buqetë me zambakë. Më 2 maj, 1519, asistenti i parë Leonardos Francesco Melzi, u bë trashëgimtari kryesor dhe realizuesi i pasurive të tij. Leonardo da Vinci: një shpikës e parakohshëm Termi "njeri i rilindjes" vjen nga shekulli i pesëmbëdhjetë në Itali dhe i referohet idesë së një personi me njohuri dhe aftësi në një numër fushash të ndryshme. Ndoshta, nuk ka një individ të vetëm që përcakton idenë e një njeriu të Rilindjes mirë se Leonardo da Vinçi - një artist, shkencëtar, arkitekt, inxhinier dhe shpikës. Edhe pse Leonardo da Vinçi mund të jetë më i njohur për veprat e tij si një artist, ai në fakt kaloi shumë kohë duke punuar në përpjekjet e tij në shkencë dhe teknologji. Sigurisht, skicat e tij të hollësishme dhe artistike të dallueshme luajtën një rol të madh në shpikjet e tij, dhe librat me skica e kushtuan vonë si dëshmi se da Vinci kishte parashikuar shumë ide, gjatë pёrpara se të teknologjia tё ekzistonte. Përgatiti Amazona Kadriu Për më tepër: www.banka-ideve.com

BANKA E IDEVE


Gazeta 35  

e përditshme

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you