Page 1

Dziedziczenie maści u basenji Wszystkie udomowione psy pochodzą od canis lupus wilka. Badania molekularne potwierdzają co najmniej pięć nie spokrewnionych ze sobą wader pochodzących z rejonów dzisiejszej Mongolii, Chin, Europy Wschodniej i Afganistanu, które są protoplastkami dzisiejszych ras psów. Podstawowe parametry opisujące zmienność genetyczną i procesy ewolucyjne w populacji, ukazały związki pomiędzy niektórymi rasami, jak również dystans pomiędzy nimi a ich przodkiem wilkiem. To pozwoliło na wyodrębnienie 5 podstawowych grup ras psów: starożytne, nowoczesne, mastify i teriery, górskie, pasterskie i charty. Pierwsza grupa – starożytne - jest odmienna od pozostałych, a tym samym najbliżej spokrewniona z wilkiem. Należą do niej: akita, alaskan malamut, basenji, cannan, chart afgański, chow chow, dingo, eskimo amerykański, eurasier, husky syberyjski, saluki, shar pei, samojed, śpiewający pies z Nowej Gwinei( New Guinea Singing dog), szpic fiński. Hodowcy tych ras wiedzą, jak blisko związane są one z naturą. Pierwsze basenji Anglicy zaczęli importować ze swoich kolonii w Afryce (Kongo) w latach 30 ubiegłego wieku. Temat umaszczenia był wielkim problemem pani Veroniki Thudor Williams, jednej z pierwszych hodowców zaangażowanych w rozpowszechnienie rasy w Anglii, jak i na inne kontynenty. O ile Anglicy ustalili trzy podstawowe umaszczenia basenji: rudo-białe, czarno-białe i tri kolor, to ze skojarzeń rodziców rodziła się przysłowiowa tęcza. Pani Veronika Thudor Williams była załamana i bliska rezygnacji z dalszej hodowli. Większość szczeniąt miało rozjaśnione kolory, tych było wyjątkowo dużo, jak też rodziły się wilczaste, czaprakowe i recesywne czarne. Dzisiaj kolory te są rzadkością, chociaż nadal rodzą się takie szczenięta. W 2001 r. oficjalnie uznano umaszczenie rudo-białe pręgowane i sprawa dziedziczenia kolorów jeszcze bardziej się skomplikowała. Zaczęły rodzić się m.in. szczenięta w umaszczeniu tri kolor pręgowane (trindle-nazwa powstała ze słowa tri color i brindle), które to umaszczenie jest nieuznane, niehodowlane w FCI. W umaszczeniu tym na rudym tle widać czarne pręgi. Jak do tej pory tylko USA uznaje trindla za psa hodowlanego. Przykładem jest Ch. Astarte’s Trindsetter With Pips . Wiadomo, że w kolejnym kojarzeniu trindla z osobnikiem rudo-białym, który nie niesie genu at , urodzą się szczenięta prawidłowo umaszczone. W amerykańskim zapisie zmieniła się też nazwa trindla na „black brindle & white”. Po polsku to pewnie będzie brzmiało „czarny pręgowany z białym”.


A co z psami o umaszczeniu czarno-białym, gdzie ukryty gen kbr nie dyskwalifikuje osobnika z hodowli na kontynencie europejskim? W umaszczeniu na czarnym tle nie widać pręg. Przykładem może być suka ART OF NOICE Loango o umaszczeniu czarno białym z genem kbr . Urodziła jeden miot w 2007r. po reproduktorze MUTABARUGA’S Desmond Dekker ( DD kyky AYat sisi rudo białe), gdzie na 5 szczeniąt 4 były czarno białe i 1 pręgowany ( przykład dziedziczenia umaszczenia przez szczenięta podany poniżej). Taki osobnik w różnych skojarzeniach może dawać szczenięta czarno-białe i pręgowane zaś nigdy nie da rudo białego. Podaję ten przykład, gdyż jest interesujący Skojarzenie (F)ART OF NOICE Loango DD KBkbr AYAY sisi czarno białe oraz (M)MUTABARUGA’S Desmond Dekker DD kyky AYat sisi rudo białe Rozpiszmy to na szachownicy Punnett’a LOCUS K KB

kbr

ky

KB ky

kbr ky

ky

KB ky

kbr ky

AY

AY

AY

AY AY

AY AY

at

AY at

AY at

czarno białe

czarno białe

pręgowane

pręgowane

LOCUS A

rudo białe

rudo białe

rudo białe

rudo białe

Geny umaszczenia basenji w poszczególnych loci podane w kolejności dominacji: LOCUS A AY - płowy, śniady aw - wilczasty at - podpalany (w obecności allelu si z locus S warunkuje umaszczenie tri) a - recesywny czarny (w hodowli basenji nazywany fula black) LOCUS D D - brak rozjaśnienia eumelaniny d - rozjaśniony pigment, głównie eumelanina czarna do błękitnej, czekoladowa do izabelowatej


LOCUS K dominujący czarny KB - czarny kbr - pręgowany ky - rozkład emulaniny i feomelaniny zależy od genów z innych loci LOCUS B B - czarna eumelanina bs,bd,bc - brązowa eumelanina LOCUS S si sp sw

S - pełen kolor - umaszczenie irlandzkie - srokatość - skrajnie duża łata

MAŚĆ RUDO-BIAŁA DD kyky AYAY sisi DD kyky AYaw sisi Dd kyky AYAY sisi Dd kyky AYaw sisi

DD kyky AYat sisi DD kyky AYa sisi Dd kyky AYat sisi Dd kyky AYa sisi

MAŚĆ RUDO-BIAŁA ROZJAŚNIONA dd kyky AYAY sisi dd kyky AYaw sisi

dd kyky AYat sisi

1

dd kyky AYa sisi

Avongara Siri of Brushy Run

MAŚĆ CZARNO-BIAŁA DD KBKB AYAY sisi DD KBKB AYaw sisi DD KBKB AYat sisi DD KBKB AYa sisi DD KBkY AYAY sisi DD KBkY AYaw sisi DD KBkY AYat sisi DD KBkY AYa sisi Dd KBKB AYAY sisi Dd KBKB AYaw sisi Dd KBKB AYat sisi Dd KBKB AYa sisi Dd KBkY AYAY sisi Dd KBkY AYaw sisi Dd KBkY AYat sisi Dd KBkY AYa sisi Kojarząc dwa osobniki heterozygotyczne (LOCUS K) możemy uzyskać w kolejnych pokoleniach szczenięta o umaszczeniu rudo białym i tri kolor. Przykład kojarzenia dwóch osobników czarno białych. DD KBkY AYat sisi x DD KBkY AYat sisi Możliwość umaszczenia szczeniąt: DD KBKB AYAY sisi czarno białe DD KBKB AYat sisi „ B B t t i i DD K K a a s s „ DD KBkY AYAY sisi „ DD KBkY AYat sisi „ DD KBkY atat sisi „ rudo białe DD kYkY AYAY sisi rudo białe DD kYkY AYat sisi Y Y t t i i tri kolor DD k k a a s s


Rozpiszmy to na szachownicy Punnett’a KB

kY

KB

KBKB

KBkY

kY

KBkY

kYkY

AY

at

AY

AYAY

AYat

at

AYat

atat

czarno białe

czarno białe

czarno białe

rudo białe

rudo białe

rudo białe

rudo białe

tri kolor

MAŚĆ CZARNO-BIAŁA nosiciel allelu pręgowania DD KBkbr AYAY sisi DD KBkbr AYaw sisi DD KBkbr AYat sisi Dd KBkbr AYAY sisi Dd KBkbr AYaw sisi Dd KBkbr AYat sisi

DD KBkbr AYa sisi Dd KBkbr AYa sisi

tu podobnie jak powyżej, z dwóch czarno białych osobników można uzyskać umaszczenie czarno białe, pręgowane i trindle. Przykład: DD KBkbr AYat sisi x DD KBkbr AYat sisi Możliwość umaszczenia szczeniąt: DD KBKB AYAY sisi Czarno białe DD KBKB AYat sisi DD KBKB atat sisi DD KBkbr AYAY sisi DD KBkbr AYat sisi DD KBkbr atat sisi DD kbrkbr AYAY sisi DD kbrkbr AYat sisi DD kbrkbr atat sisi

czarno białe

pręgowane pręgowane trindle

Rozpiszmy to na szachownicy Punnett’a KB

kbr

KB

KBKB

KBkbr

kbr

KBkbr

kbrkbr

czarno białe

czarno białe

czarno białe

pręgowane


AY

at

AY

AYAY

AYat

at

AYat

atat

rudo białe

rudo białe

rudo białe

tri kolor

MAŚĆ CZARNO-BIAŁA ROZJAŚNIONA dd KBKB AYAY sisi dd KBKB AYaw sisi dd KBKB AYat sisi dd KBKB AYa sisi dd KBky AYAY sisi dd KBky AYaw sisi dd KBky AYat sisi dd KBky AYa sisi MAŚĆ CZARNO-BIAŁA ROZJAŚNIONA nosiciele allelu pręgowania dd KBkbr AYAY sisi dd KBkbr AYaw sisi dd KBkbr AYat sisi dd KBkbr AYa sisi MAŚĆ CZARNA I RECESYWNA CZARNA RAZEM DD KBKB aa sisi DD KBky aa sisi Dd KBKB aa sisi DD KBkbr aa sisi Dd KBkbr aa sisi

Dd KBky aa sisi,

MAŚĆ CZARNA I RECESYWNA CZARNA ROZJAŚNIONA dd KBKB aa sisi dd KBky aa sisi dd KBkbr aa sisi

MAŚĆ RECESYWNA CZARNA Tu zatrzymamy się trochę dłużej. y y i i y y i i DD k k aa s s , Dd k k aa s s , DD kbrky aa sisi, Dd kbrky aa sisi

2

Zande Valia maść recesywna czarna (fula black)

Rodzice

3

(M)Mbarapi Zande

4

(F) Zande Shani


Rozpiszmy to na szachownicy Punnett’a AY

at

a

AY

AY AY

AY at

AY a

at

AY at

at at

at a

a

AY a

at a

aa

rudo białe

rudo białe

rudo białe

rudo białe

tri kolor

tri kolor

rudo białe

tri kolor

recesywny czarny

Kolor czarny recesywny z wiekiem psa ulega jakby wyblaknięciu, traci głębię i pojawiają się przebarwienia w kierunku koloru rudego. Są to plamy, rozmyte łatki i pojedyncze włosy. Umaszczenie recesywne czarne (fula black) jest niehodowlane. Australia jest takim kontynentem, gdzie w genotypach basenji dość często występuje gen recesywny czarny. W Polsce jest parę australijskich importów, min. Kanibaru FROMAJE FRAIS (hodowla Asiaczek FCI).

5

Kanibaru FROMAJE FRAIS własność Hodowla ASIACZEK FCI

Pies urodził się ze skojarzenia: (M) Kanibaru VANILLA FRUCHE DD kyky AYa sisi rudo białe (F) Kanibaru VISUAL APPEAL DD kyky AYa sisi rudo białe Oboje rodzice niosą allel recesywny czarny W miocie czterech szczeniąt tylko Kanibaru FROMAJE FRAIS ma umaszczenie rudo białe , pozostałe rodzeństwo ma umaszczenie czarno białe recesywne(fula black) Kanibaru FROMAJE FRAIS ma genotyp taki sam, jak rodzice DD kyky AYa sisi i niesie allel recesywny czarny Ze skojarzenia z suką LOVE IS ON MY SIDE Asiaczek FCI o genotypie DD kyky atat sisi tri kolor urodziły się 2 szczenięta rudo-białe i 2 tri kolor o następujących genotypach: DD kyky AYat sisi rudo-białe DD kyky ata sisi tri kolor allel recesywny czarny W Polsce, w warszawskim Laboratorium „Laboklin”, na podstawie nadesłanego materiału genetycznego można wykonać badanie w obrębie locus „A”, i możemy sprawdzić czy pies niesie gen recesywny czarny. Jeżeli niesie, to możemy go wyeliminować z hodowli. Ale jeżeli pies


przedstawia wartość hodowlaną, nie należy się tym martwić, tylko kontrolować kolejne skojarzenia. Tu warto powiedzieć, że Kanibaru FROMAJE FRAIS jest jednym z nielicznych psów w Polsce, który nie niesie w swoim rodowodzie genów psów z Projektu Avongara oraz African Stock Project. To prawdziwe, czyste basenji. MAŚĆ RECESYWNA CZARNA I ROZJAŚNIONA (błękitno-biała) dd kyky aa sisi dd kbrky aa sisi MAŚĆ TRI KOLOR DD kyky atat sisi DD kyky ata sisi Dd kyky atat sisi Dd kyky ata sisi nosiciel allelu rozjaśnienia MAŚĆ TRI KOLOR ROZJAŚNIONA dd kyky atat sisi dd kyky ata sisi

6 MAŚĆ PRĘGOWANA DD kbrkbr AYAY sisi DD kbrkbr AYaw sisi DD kbrkbr AYat sisi DD kbrkbr AYa sisi Dd kbrkbr AYAY sisi Dd kbrkbr AYaw sisi Dd kbrkbr AYat sisi Dd kbrkbr AYa sisi DD kbrky AYAY sisi DD kbrky AYaw sisi DD kbrky AYat sisi DD kbrky AYa sisi br y Y Y i i Dd k k A A s s Dd kbrky AYaw sisi Dd kbrky AYat sisi Dd kbrky AYa sisi MAŚĆ PRĘGOWANA ROZJAŚNIONA dd kbrkbr AYAY sisi dd kbrkbr AYaw sisi dd kbrkbr AYat sisi dd kbrky AYAY sisi dd kbrky AYaw sisi dd kbrky AYat sisi

dd kbrkbr AYa sisi dd kbrky AYa sisi

MAŚĆ TRINDLE (tri kolor pręgowany lub pręgowany czarno biały) DD kbrkbr atat sisi DD kbrkbr ata sisi DD kbrky atat sisi DD kbrky ata sisi Dd kbrkbr atat sisi Dd kbrkbr ata sisi Dd kbrky atat sisi Dd kbrky ata sisi

7

Ch. Astarte’s Trindsetter With Pips (trindle)


8

Many More Most Asiaczek FCI (trindle)

MAŚĆ TRINDLE ROZJAŚNIONA dd kbrkbr atat sisi dd kbrkbr ata sisi

dd kbrky atat sisi

MAŚĆ WILCZASTA DD kyky awaw sisi DD kyky awat sisi Dd kyky awaw sisi Dd kyky awat sisi

dd kbrky ata sisi

DD kyky awa sisi Dd kyky awa sisi

9

10

Avongara Gany

MAŚĆ WILCZASTA ROZJAŚNIONA dd kyky awaw sisi dd kyky awat sisi dd kyky awa sisi Przykłady kojarzeń: (M)Abotere’s ADUNBI DD kbrky AYat sisi pręgowane (F)Jelly Joshreen ASIACZEK FCI DD kyky AYat sisi rudo-białe Możliwość umaszczenia szczeniąt : DD kbrky AYAY sisi pręgowane DD kbrky AYat sisi pręgowane (nosiciel allelu podpalania) DD kyky AYAY sisi rudo-białe


DD kyky AYat sisi DD kyky atat sisi DD kbrky atat sisi

rudo-białe (nosiciel allelu podpalania) tri kolor trindle

(M)Wazazi Dazzling Impact DD kyky AYa sisi rudo-białe (nosiciel allelu rec.czarnego) (F)Wazazi Heavenly Vision DD kyky AYa sisi rudo-białe (nosiciel allelu rec.czarnego) Możliwość umaszczenia szczeniąt: DD kyky AYAY sisi rudo-białe DD kyky AYa sisi rudo-białe (nosiciel allelu rec.czarnego) DD kyky aa sisi czarno-białe recesywne (M)DOMINO DANCING PRINCE Loango DD KBky AYat sisi czarno-białe (F)YULARA Noongah DD kyky AYat sisi rudo-białe Możliwość umaszczenia szczeniąt: DD KBky AYAY sisi DD KBky AYat sisi czarno-białe DD kyky AYAY sisi DD kyky AYat sisi rudo-białe DD kyky atat sisi tri kolor ART OF NOICE Loango

DD KBkbr AYAY sisi

czarno-białe

11 MUTABARUGA’S Desmond Dekker DD kyky AYat sisi Możliwość umaszczenia szczeniąt DD kbrky AYAY sisi DD kbrky AYat sisi - pręgowane DD KBkY AYAY sisi DD KBkY AYat sisi - czarno-białe

rudo-białe

(M) MBARAPI ZANDE Dd kyky AYa sisi rudo białe (F) ZANDE SHANI Dd kyky ata sisi tri kolor Możliwość umaszczenia szczeniąt : DD kyky AYa sisi DD kyky AYat sisi rudo-białe y y Y i i y y Y t i i Dd k k A a s s Dd k k A a s s rudo-białe dd kyky AYa sisi dd kyky AYat sisi rudo-białe rozjaśnione DD kyky ata sisi tri kolor Dd kyky ata sisi tri kolor y y t i i dd k k a a s s rozjaśnione tri y y i i DD k k aa s s czarno-białe recesywne (fula black) y y i i Dd k k aa s s czarno-białe recesywne y y i i dd k k aa s s błękitno-białe (M) Nocturnals CROW STOPPER Dd kbrky AYat sisi pręgowane (F) Nocturnals LEATHER AND LACE Dd kyky AYat sisi rudo-białe Możliwość umaszczenia szczeniąt : DD kbrky AYAY sisi pręgowane DD kbrky AYat sisi pręgowane

Zande Valia


DD kbrky atat sisi Dd kbrky AYAY sisi Dd kbrky AYat sisi Dd kbrky atat sisi dd kbrky AYAY sisi dd kbrky AYat sisi dd kbrky atat sisi DD kyky AYAY sisi DD kyky AYat sisi DD kyky atat sisi Dd kyky AYAY sisi Dd kyky AYat sisi Dd kyky atat sisi dd kyky AYAY sisi dd kyky AYat sisi dd kyky atat sisi

pręgowane pręgowane pręgowane trindle rozjaśniony pręgowany rozjaśniony pręgowany rozjaśniony trindle rudo-białe rudo-białe tri kolor rudo-białe rudo-białe tri kolor rozjaśniony rudo-biały rozjaśniony rudo-biały rozjaśniony tri

Możliwości umaszczenia basenji jest bardzo wiele. Nie sposób je wszystkie przedstawić. Dzisiaj prawie 90% basenji w locus D nie ma już allelu powodującego rozjaśnienie. Podobnie jest z umaszczeniem wilczastym i recesywnym czarnym (fula black) w locus A. Ale proszę sobie wyobrazić, że w czasach, kiedy pierwsze basenji opuszczały kontynent afrykański, było zupełnie odwrotnie. Mam nadzieję, że powyższe informacje pomogą hodowcom basenji w podejmowaniu właściwych decyzji dotyczących przyszłych skojarzeń. Zdjęcia Zdjęcie Zdjęcie Zdjęcia

nr nr nr nr

1, 2, 3, 4, 10, 11 - udostępnione dzięki www.pedigrees.zandebasenjis.com 5 – udostępnione dzięki kol. Joannie Groszek Szymańskiej hodowla ASIACZEK FCI 8- udostępnione dzięki kol. Małgorzacie Jarmułowicz 6, 7, 9 - Facebook: Basenji

Opracowanie: inż. Monika Wilczyoska- Kamasioska Konsultacja: dr Katarzyna Fiszdon


Dziedziczenia maści - basenji  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you