Page 1

HISTORISCHE RUBRIEK Juni 2011, nr. 6 INFORMATIE VAN HISTORISCHE VERENIGING BAKKEVEEN 1. Dúndelle: Presentatie landschapsontwikkeling Koningsdiep In het vorige nummer van de Slûswachter voor de uitvoering van het beekdalherstelproject attendeerden wij U al op een belangrijke van het Koningsdiep. bijeenkomst in Dúndelle. Het bericht begon zo: ―Op woensdagavond 15 juni 2011 organiseert de De presentatie van 15 juni gaat over de resultaten Dienst Landelijk Gebied in samenwerking met het van het onderzoek naar de landschapsontwikkeling Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit en de cultuurhistorische waarden van het Groningen, het Plaatselijk Belang Bakkeveen en de Koningsdiepgebied, vooral langs de bovenloop ter Historische Vereniging Bakkeveen een presentatie hoogte van Bakkeveen. Op de uitvoering van dit over de Landschapsontwikkeling langs de bovenonderzoek was aangedrongen door de Historische en middenloop van het Koningsdiep (it Alddjip). Als Vereniging Bakkeveen. Het onderzoek is sprekers treden op: prof.dr. Theo Spek en zijn uitgevoerd door medewerkers van het medewerkers Jeroen Zomer en Dennis Worst. bovengenoemde Kenniscentrum Landschap.‖ Het Koningsdiepgebied maakt deel uit van de Ecologische Hoofd Structuur, waarvoor in de jaren negentig via een ROM-project de aanzet is gegeven. De Dienst Landelijk Gebied is verantwoordelijk voor het maken van een plan

En het eindigde zo: ―Als je hart in Bakkeveen ligt, moet je je bij deze ontwikkeling ook wel betrokken voelen. Vandaar deze oproep om aan de uitnodiging tot deelname aan deze bijeenkomst gevolg te geven.‖

2. Fietstocht Nuis-Niebert Op vrijdag 17 juni organiseert de Historische Vereniging Bakkeveen een fietstocht naar de buurdorpen Nuis en Niebert in het Groninger Westerkwartier. De tocht leidt ons via het Harense bos en de Bolmeer naar het landgoed de Coendersborg bij Nuis. In Nuis brengen we een bezoek het Noordelijk Archeologisch Depot (met o.a. vondsten uit Bakkeveen!) en aan het landbouwmuseum ‘t Rieuw. Via het eeuwenoude verbindingsweggetje ‘t Pad rijden we naar Niebert, waar we een bezoek

brengen aan het museum ‘t Steenhuus. Langs mooie binnendoorwegen keren we dan terug naar Bakkeveen. Afstand: ca. 25 km Vertrek: Brink 10 uur precies Terug: ca. 5 uur In verband met te maken afspraken verzoeken wij belangstellenden zich vóór 11 juni aan te melden bij onze secretaris Margriet Dijkstra: tel. 0516541685 of email: mydijkstra@hetnet.nl

WOTTE SA WOTTE Op de rommelmarkt kun je de meest uitzonderlijke voorwerpen tegenkomen. Zo zag ik iemand lopen met een windwijzer van een kerk. Zelf kocht ik er een borduurwerkje. De verkoper had geen idee wat het was. Na het gekocht te hebben, heb ik het hem uitgelegd. Als een jongen op het platteland in Friesland (en misschien ook wel elders) een meisje naar zijn zin had ontmoet, deed hij zijn spaargeld in een doek. Dit werd een knottedoek genoemd. Waarschijnlijk moest die doek op een bepaalde manier geknoopt worden. Wanneer dat meisje de doek aannam, waren ze verloofd. De jongeman zei dan: Wotte sa wotte Dêr haste de knotte Dit staat ook op het borduurwerk dat ik op de rommelmarkt kocht. Soms kwam er achteraan: Wolst it net dwaen moast him werjaen

De knottedoek van de Bakkeveenster rommelmarkt Rijke mensen gebruikten in plaats van een doek een zilveren knottekistje. Dit was meestal van zilver. J.J.de Zee


Van een burgemeester en een beurtschipper Als we het over de Tweede Wereldoorlog hebben, komen er vaak belangrijke of ingrijpende zaken aan de orde. Te denken valt bijvoorbeeld aan de jodenvervolging, aan de razzia in Putten of op regionaal of plaatselijk terrein aan Trimunt of aan de gefusilleerden in het Mandeveld. Er zijn echter ook veel kleine zaken, die geen naam mogen hebben als ze afgezet worden tegen de grote. Toch zijn ook die belangrijk, al was het alleen maar voor de mensen die in de toekomst leven, want al weten velen nu al niet meer hoe het hier reilde en zeilde, later zullen die relatief kleine gebeurtenissen helemaal ondergesneeuwd zijn. De Duitsers hadden er belang bij, dat er op bestuurlijk niveau ook Nederlandse handlangers aangesteld werden. Zo kon het gebeuren, dat in Opsterland een NSB-burgemeester in dienst kwam, die in Bakkeveen woonde. Het was de landbouwer Piet Staal. Het gezin Staal woonde op het tegenwoordige adres Nijefeansterwei 1. Het bijzondere van zijn privé-bedrijf was, dat Piet Staal uitsluitend akkerbouwer was. De oogst moest dus verkocht worden. Op een dag verscheen hij aan de deur van het huis van de beurtschipper Douwe Valk. Hij vroeg (misschien wel: gelastte) Valk met zijn schip Rival een vracht haver van Bakkeveen naar Leeuwarden te brengen. Het gesprek tussen Staal en Valk moet ongeveer als volgt verlopen zijn: S. (van huis uit een Groninger): ―Je moet voor mij een schipvol haver naar Leeuwarden brengen.‖ V: ―Dat is ûnmooglik. Fanôf hjir oant bûten Drachten mei der net op de motor farren wurde fanwege de minne wâlen. Boppedat moat myn frou it skip lûke, wylst ik him tagelyk mei de boom foar my út triuwe moat. It swier beladen skip sil praktysk net fan syn plak komme en ik moat ek noch brânstof foar de motor ha (vertaald: ―Dat is

niet mogelijk. Vanaf hier tot aan buiten Drachten mag er niet op de motor gevaren worden wegens de slechte toestand van de wallen. Bovendien moet mijn vrouw het schip trekken, terwijl ik hem tegelijkertijd met de vaarboom moet voortbewegen. Het zwaar beladen schip zal praktisch niet van zijn plaats komen en ik moet ook nog brandstof voor de motor hebben.‖) S: ―Dieselolie krijg je en ik geef je een pasje, zodat je vrij met de motor aan kunt varen. Word je aangehouden, dan hoef je je geen zorgen te maken.‖ Ongeveer in deze bewoordingen werd dit verhaal mij verteld door Sierd Valk, zoon van Douwe Valk. Staal liet zijn eigen belang dus duidelijk voor gaan. Hij stond bekend als een fel nationaal-socialist. Die indruk heeft hij niet achtergelaten in Bakkeveen, maar men kan moeilijk oordelen, welke opdrachten hij ook hier liet uitvoeren. Toegegeven, het is een eenvoudig verhaaltje, maar toch met nieuwswaarde, want wie weet nog dat Bakkeveen een burgemeester leverde en dat het vrachtvervoer per schip met een geregelde wekelijkse dienst op Leeuwarden gericht was. Van vrachtwagens was toen en in de tijd voor de oorlog geen sprake. Er was hier overigens nog een beurtvaartdienst op Leeuwarden, namelijk van de gebroeders Jan en Willem van der Wal. Hun schip heette Zelden Rust. Is er iemand,die ook een soortgelijk verhaal(tje) te vertellen heeft over de oorlogstijd, dan houd ik me daarvoor aanbevolen. Mijn telefoonnummer is 0512-383246. Te denken valt bijvoorbeeld aan verlichting thuis, kleding, voedsel, school, te veel om op te noemen. Klaas Sikkema

Hannekemaaierstocht Holwerd-Bakkeveen Met ongeveer zeventig kameraden liep ik van donderdag 19 tot en met zaterdag 21 mei de Hannekemaaiersroute van Holwerd, via Dokkum, Kollumeroord, Kollum, Buitenpost, Bergum, Rottevalle, Drachtstercompagnie en De Wilp naar Bakkeveen. Door de samenstelling van de groep, de goede verzorging, het mooie weer, het landschap waar we doorheen trokken was dat weer een fantastisch evenement. Je wordt natuurlijk moe van zoveel kilometers wandelen, maar ook gelukkig. Grote delen van de routes die we op de eerste en de tweede dag wandelden, maken deel uit van het netwerk van Historische Wandelpaden in NoordOost Friesland. Het is een netwerk van wel 400 kilometer onopvallend bewijzerde paden, die voor

een deel over grasland of boerenland lopen. Zo liepen wij rond de terp van Aalsum - dicht bij Dokkum - ineens door boerenland, over een voetpad door het gras of langs een sloot, langs de koeien en passeerden we een aantal hekken. Voor de paden die over boerenland lopen gelden een aantal regels:  U bent te gast op het boerenland  Laat geen afval achter  Dieren en planten worden met rust gelaten  Betreden op eigen risico  Verboden voor honden en paarden  Alleen toegankelijk tussen zonsopgang en zonsondergang  Het pad is gesloten op 1 januari


 

Bij reële dreiging van planten- of dierziekten mag de eigenaar het pad afsluiten Wilt U de hekken die u opent ook weer goed sluiten

De regel over de sluiting op 1 januari heeft ermee te maken dat de overeenkomst met de grondeigenaren over de toegang tot hun grond en het pad een tijdelijk karakter heeft, en door hem altijd opgezegd kan worden. Verder zijn het in mijn ogen regels, die voor iedere wandelaar - of gast zoals hij/zij hier genoemd wordt - vanzelfsprekend zullen zijn. Op de laatste dag van onze wandeling doorkruisten we vlakbij Bakkeveen het dal van het Koningsdiep/Alddjip via de toegangweg tot de boerderij van Geert Haisma. Voor wie niet te moe was om nog om zich heen te kijken, was het prachtig gezicht: je loopt door het verdiept liggende dal, met links en rechts weilanden waarop gehooid wordt, vlak langs dat geheimzinnige wilde bosje, en met recht voor je de bosrand die deel uitmaakte van het landgoed van de Slotplaats. Daarvóór sla je rechtsaf en wandel je over de betonstrook naar de voormalige boerderij van Haisma aan de Weverswal, waar nu Aukje de Jong en Hepke Deelstra wonen. Delen van dit pad waren naar ik meen vroeger in gebruik als schoolpad voor de leerlingen die vanuit Bakkeveen naar de christelijke school in Siegerswoude liepen.

De wandelaars steken het dal van het Alddjip over, met rechts het zicht op de boerderij Weverswal 33 Ik ben een voorstander van paden door het boerenland, dat zal wel duidelijk zijn. Ik houd ook van met koeien, paarden en schapen gestoffeerde weilanden. We gaan in deze omgeving een toekomst tegemoet waarin boeren, natuurbeschermers, wandelaars, fietsers en andere recreanten het landschap en het uitzicht op het landschap nog meer met elkaar moeten gaan delen. Het zou mooi zijn als we in dat proces goed rekening leren houden met ieders belangen en verlangens. Fred Hoogenboom

Inspirerend initiatief CBS „Betrouwen‟ Het is alweer een aantal weken terug dat de historische vereniging benaderd werd door de christelijke basisschool ‗Betrouwen‘ met de vraag of de vereniging zou willen helpen om aan de kinderen uit groep 3 & 4 en groep 5 & 6 iets te vertellen over de geschiedenis van Bakkeveen. Een les in de klas en een ‗cultuurhistorische‘ wandeling door het dorp misschien? Onze voorzitter was meteen enthousiast en samen met een drietal leerkrachten van de school is er toen een klein programmaatje gemaakt: voor de kinderen van groep van 5 & 6 een les in de klas en een verkenning rondom de Slotplaats, voor de kleintjes van groep 1 & 2 een wandeling naar de Bakkeveenster duinen. Aan ondergetekenden werd gevraagd of ze wilden komen helpen. We hebben, eerlijk gezegd, even geaarzeld. Komt geschiedenis voor zulke jonge kinderen niet een beetje te vroeg? Zelf kregen we

immers pas geschiedenis in de vijfde klas. We hebben toch ‗ja‘ gezegd, want we bedachten al gauw dat ook jonge kinderen waarschijnlijk belangstelling hebben voor de wereld om hen heen. Voor bomen en planten, voor vogels, voor de straat waar ze wonen, en ook voor ‗vroeger‘. Als volwassene moet je je alleen aan hun niveau aanpassen en nog niet aankomen met moeilijke verhalen over de 80-jarige oorlog, over kloosters of veenontginningen. En zo hebben we dus in de klas iets verteld en een tweetal wandelingen gemaakt. Jaap langs de Slotplaats, het speelschansje aan de Beakendyk en het Pûpekrús, Jan met de kleintjes naar de duinen, it hege dún (wie is het eerst boven?) en de Alde Drintse Wei. Na afloop waren we behoorlijk opgetogen. Wat een leuke klassen, wat leergierig, dat jonge volkje!

Profile for De Slûswachter Bakkeveen

2011 06  

2011 06  

Profile for bakkeveen
Advertisement