Page 1

HISTORISCHE RUBRIEK 2008, nr. 7 INFORMATIE VAN DE HISTORISCHE VERENIGING BAKKEVEEN Nieuw tijdschrift In de afgelopen maand november verscheen het eerste nummer van het nieuwe tijdschrift van de historische vereniging. Het heeft als titel meegekregen Ald Bakkefean. Het tijdschrift is rijk geïllustreerd en biedt een ruime verscheidenheid aan artikelen. Hopelijk zullen heel veel mensen er plezier aan beleven, niet alleen de inwoners van Bakkeveen, maar ook oud-Bakkeveensters en mensen van elders. Het is denkbaar dat ook toeristen die zomers naar ons dorp komen er belangstelling voor zullen tonen. Intussen is het tweede nummer alweer in de maak. Het is de bedoeling dat Ald Bakkefean twee keer per jaar verschijnt. Dit eerste jaar, waarin we wat later zijn begonnen en eerst ook nog moesten warmdraaien, halen we dat natuurlijk niet. Het tweede nummer van 2008 zal daarom pas het volgend voorjaar verschijnen. Daarna wordt als schema aangehouden: nummer 1 verschijnt eind juni en nummer 2 eind december. Ledenaantal De vorige maand stond de teller op 110. Inmiddels bedraagt het ledenaantal 138. Dat is alweer een flinke sprong voorwaarts ! Het verschijnen van het eerste nummer van Ald Bakkefean zal er wel iets mee te maken hebben. Lezingen geschiedenis Bakkeveen Op 19 oktober j.l. hield Jan Slofstra in de zaal van Dúnhoeke de tweede lezing in een serie van vier over de geschiedenis van Bakkeveen. De titel was Kolonisten en kloosterlingen. Bakkeveen in de Middeleeuwen. Er was weer een aandachtig publiek. De talrijke afbeeldingen kwamen goed tot hun recht door het gebruik van de nieuwe beamer en het nieuwe projectiescherm van de SCW-Dúnhoeke. De volgende lezing zal plaatsvinden op woensdag 14 januari a.s. Plaats: de Dúnhoeke. De titel luidt: Op de Heeren Compagnons sloots wal. Het nieuwe Bakkeveen tussen 1650 en 1750. Leden gratis entree, niet-leden € 3,--. Aanvang 20 uur. Mis deze interessante bijeenkomst niet ! Samen oude foto’s kijken De eerste sessie van “oude foto’s kijken en herkennen” leverde veel gespreksstof op. Woensdagavond 26 november was er een groepje van 8 personen aanwezig in Dúndelle om een deel van de historische foto’s op www.bakkeveen.nl te bestuderen. De groep hoeft eigenlijk niet groter, want dan komt niet iedereen aan de beurt om zijn of haar mening te geven. Bij iedere foto had iemand wel een verhaal of anekdote. Er zijn ruim 50 foto’s van de vorige eeuw bekeken en bediscussieerd. De meeste tijd vergden natuurlijk de foto’s met personen erop. Het herkennen van personen en dan de juiste naam erbij vinden. Leuke discussies waarbij uiteindelijk altijd wel een eensluidende conclusie ontstond. De beschrijving van de besproken foto’s werd meteen aangepast en aangevuld, zodat iedere bezoeker van de site meteen de verbeterde beschrijving kan lezen. Na ruim 2 uur zijn we gestopt. Niet dat alles klaar was, het zal nog vele avonden duren voordat alle foto’s de revue hadden gepasseerd. Ook zijn er weer tips gekomen over “nieuwe” oude foto’s. De deelnemers vonden het interessant en gezellig. Waarschijnlijk zijn er daarom alweer genoeg deelnemers voor de volgende sessie op Er komen nog steeds oude foto’s dinsdagavond 16 december. We beginnen dan iets eerder: binnen. Ook de zolder opgeruimd en om 19:30 uur. Ook op dinsdag 27 januari is inmiddels een foto’s gevonden? Wij ontvangen ze “foto kijk en herken” avond gepland. graag om een scan te maken en te Belangstelling? Bel even met Jan van Dalen: 0611005893 of email: janvd@bakkeveen.nl . We overwegen ook nog op een middag een dergelijke sessie te houden voor de oudere personen die ’s avonds niet meer op stap kunnen/willen. Ook hiervoor kunnen belangstellenden even bellen.

gebruiken voor het historisch archief. Stuur even een email naar Siebren Roelsma ( siebrenroelsma2@hotmail.com) of bel Jan van Dalen op 06-11005893. En weten wat we al hebben? Kijk op www.bakkeveen.nl en dan kiezen voor historie.


HET KOETSHUIS AAN DE FOARWURKER WEI Naar aanleiding van het artikel in het Klupblad van oktober j.l. over de foto van de oude afgebroken woning tussen de Slotplaats en camping de Wâldsang aan de Foarwurker Wei in Bakkeveen zijn verschillende reacties binnengekomen. Jan Overwijk, geboren op 3 maart 1916 in Zevenhuizen, verhuisde in 1923 op 7-jarige leeftijd naar Bakkeveen. Hij kan zich nog heel goed herinneren dat de woning vroeger Koetshuis werd genoemd en werd bewoond door de familie van Jan Hoving, van wie sommige nazaten later zijn verhuisd naar Siegerswoude. In een ver verleden zou het Koetshuis tevens een huisje van uitbetaling zijn geweest voor het loon van de voormalige veenarbeiders.

Het Koetshuis aan de Foarwurker Wei In gezelschap van haar neef Luitzen Haisma (73) heb ik een bezoek gebracht aan mevrouw Berendje van der Meulen-Haisma(99) in Marum, die haar jeugd heeft doorgebracht in de boerderij aan de Weverswâl nr. 33 in Bakkeveen (met de naam “Mandeleijen). In de jeugd van Berendje Haisma stond er aan de Weverswâl tevens een schaapskooi en een woning bestaande uit een rij geschakelde kamers in de volksmond ‘Lange Jammer’ genoemd. Schuin tegenover haar ouderlijke woning stond aan de overzijde van de vaart een met riet gedekte woning, die toentertijd bewoond werd door de familie Hoving. Berendje Haisma bevestigt dat de woning die in de lengterichting langs de vaart stond ook wel werd aangeduid als het Koetshuis. In plaats van de gebruikelijke stoel was voor de drie bedsteden in de kamer een stenen muurtje aangebracht om gemakkelijker op bed te komen. Volgens Berendje Haisma behoorde het Koetshuis tot de bezittingen van mevrouw Harinxma thoe Slooten, de echtgenote van Jhr. Van der Goes, de toenmalige bewoner van de Slotplaats. Haar zuster uit Den

Haag, die geregeld op bezoek kwam, was getrouwd met de heer Blauw. De familie Blauw zou in de eerste wereldoorlog bezittingen hebben verkocht aan de familie Haisma. Haar zuster Ruurdje zou nog steeds in het bezit zijn van de gelukwensen van de adellijke familie met de aankoop. Rond 1922 had het gezin Hoving twee zonen, Eabele en Haaije. Op de achtergrond in het halfduister van de kamer scharrelde ook nog een klein gehandicapt mannetje rond dat niet kon lopen, mogelijk een broer van Hoving of zijn vrouw. Jan Hoving was los arbeider. Als de jachttijd was aangebroken verzorgde hij de catering voor de adellijke gasten. In een kruiwagen bracht hij ‘s middags koffie en allerhande etenswaren naar de Slotplaats. Aan het eind van de dag keerde hij terug, de kruiwagen volgeladen met geschoten wild, o.a. hazen, konijnen, fazanten en een enkele keer een stuk ree. Volgens Luitzen Haisma zorgden de boswachters er toentertijd zelf voor, dat er voldoende opgefokte fazanten aanwezig waren op het jachtterrein door de vogels regelmatig bij te voederen. Daarnaast was Jan Hoving bijenhouder. Het monotone getik op de seine om de bijen te lokken vooral de koningin - en bij elkaar te krijgen in de bijenkorf was over de vaart heen te horen in de ouderlijke woning van Berendje Haisma. Na 1948 stond de bouwvallige, verwaarloosde woning een tijdlang leeg voordat hij uiteindelijk werd afgebroken. Maar er is toch nog een stukje historie van het Koetshuis bewaard gebleven. De mooiste stenen van de gesloopte woning waren al eerder aangekocht door de bekende (Oom) Jarig van der Wielen en verwerkt in ‘het huis met het oog’ op het Allardsoog. Doordat het gesprek over het hergebruik van de stenen toevallig op Jarig van der Wielen terecht was gekomen, wil ik u de volgende anekdote niet onthouden. Jarig van der Wielen herinnerde ik mij. Over hem heb ik het een paar weken geleden nog gehad in een interview voor de Woudklank met de honderdjarige Jaap Klazema uit Lippenhuizen. Deze vertelde mij dat hij en zijn vrouw tezamen met drie andere stellen tegelijk in de echt waren verbonden door Van der Wielen, die toentertijd raadslid en in die hoedanigheid tevens trouwambtenaar was van de gemeente Opsterland. “Dat is noch neat”, zei


Berendje Haisma, ‘ik kin in gefal út myn tiid dat er seis stellen tagelyks troud binne. Doe de amtner tsjin ien fan dy froulju sei “de vrouw is verplicht de man te volgen”, sei dat minske, “hoe moat dat dan, myn man is by de post, ik kin dochs net eltse dei efter him oanrinne?” Na verloop van tijd verhuisde Jan Hoving naar een arbeiderswoning aan een zandweggetje pal voor de kruising op het Foarwurk in Siegerswoude. Deze woning op het Foarwurk zou in de periode van de ruilverkaveling zijn afgebroken. Het was heel toevallig dat Berend, de zoon van Jan Overwijk, enige weken geleden in een winkel in Balk in contact kwam met Sita Schilstra-Hoving, een nazaat van de voormalige bewoners van het Koetshuis. Het leverde de volgende informatie op: Bewoners van het Koetshuis: Jan Hoving en zijn vrouw Kinderen:  Eabele. Vrijgezel gebleven.  Haaije. Getrouwd met Sietske Kinderen van Haaije Hoving:

Willemke. Geboren1932. In 1950 verhuisd naar Amsterdam. Getrouwd met Tom van Dijk.  Douwe (is inmiddels overleden).  Wikke. Verhuisd naar De Wilp en later naar IJlst (is inmiddels overleden).  Jan. Geboren 5 mei 1920. Overleden 5 september 2008 Kinderen van Jan Hoving:  Haaije. Geboren 1945 in het Koetshuis  Roelf. Geboren 1946 in het Koetshuis  Sietske. Geboren 1955 aan de Bremerweg 10, Zevenhuizen.



Na het afbreken van het Koetshuis werd de vrijgekomen grond een tijdlang gebruikt als groenten- en bloementuin voor de biologieles van leerlingen van de lagere school in Bakkeveen. Elke leerling had daar zijn eigen akkertje. Deze unieke manier van biologieles stond onder leiding van het hoofd van de school Abel Slot. Willem Dolstra


VIER NAMEN VAN TOEN In het eerste nummer van Ald Bakkefean staat een prachtig verhaal van ds. Alexander van Drooge (1872-1942) over zijn jeugdjaren in Bakkeveen omstreeks 1880/1885. Het heeft als titel meegekregen Herinneringen van een dorpsjongen. Bij dat verhaal zijn door de redactie voetnoten geplaatst die nog wat meer informatie geven over een aantal personen en zaken. Hieronder volgen enkele aanvullende gegevens omtrent een viertal namen die in de betreffende voetnoten voorkomen. 1. Voetnoot 30 gaat over Roel Bosma, die leefde van 1796 tot 1893. In 1876 haalde hij al eens de Leeuwarder Courant:

OPSTERLAND, 11 Februarij. Het volgende is zeker der vermelding overwaardig. Zekere Roelof Bosma, van Bakkeveen, 84 jaar oud, heeft dezer dagen op één dag de volgende voetreis afgelegd: van Bakkeveen naar Gorredijk, van Gorredijk naar Oldeberkoop, en van Oldeberkoop over Donkerbroek naar Bakkeveen terug, zijnde een afstand van 11 uur. 2. In de voetnoten 7, 8 en 19 wordt Reinder de Haan genoemd die tot 1893 in Bakkeveen woonde. We komen hem ook tegen in een bericht in de Leeuwarder Courant uit het jaar 1887:

BAKKEVEEN, 31 Augustus. De wilde varkens, die zich hier een tijd lang heel rustig hebben gehouden, lieten gisteren nacht weer iets van zich vernemen. Bij R. de Haan werd een stuk aardappelenland door de beesten gehavend, terwijl zij wel zorgden, de opgewroete aardappels niet te laten liggen. 3. Ds. Dirk Theodorus Uden Masman was van 1883 tot 1888 Ned. Hervormd predikant te Bakkeveen. Hij wordt genoemd in voetnoot 17. We ontmoeten hem ook in een bijzonder bericht in de Leeuwarder Courant van 15 maart 1888 en wel in verband met een optreden in Bakkeveen van de in ZuidoostFriesland zeer populaire socialistische voorman Ferdinand Domela Nieuwenhuis. De afdeling Gorredijk van de Bond voor Algemeen Kies- en Stemrecht had kort daarvoor Domela Nieuwenhuis kandidaat gesteld voor een kamerzetel namens het kiesdistrict Schoterland. Domela won die zetel inderdaad en werd zo het eerste socialistische kamerlid van ons land. SCHOTERLAND, 15 Maart. Op verschillende plaatsen in Opsterland, behoorende tot ’t district Schoterland, is de heer Domela Nieuwenhuis opgetreden. Vermeldenswaard is zeker, ’t geen dienaangaande in ’t dorp Bakkeveen plaatsvond. Toen D.N. aldaar met een paar leden van ’t bestuur der afdeeling Gorredijk van den Bond voor A.S. aankwam, was de herberg reeds geheel gevuld met belangstellenden. Werd hun getal nog grooter, men zou dan vergeefs om een plaatsje gezocht hebben. De Hervormde predikant bood daarom den heer D.N. aan in de kerk op te treden; de lampen werden aldaar aangestoken, maar omdat ’t publiek niet meer aangroeide, besloot men in de herberg te blijven, den predikant dank zeggende voor zijn welwillend aanbod. 4. In noot 28 wordt de Bakkeveenster grofsmid Jil Sytzes Veldstra genoemd. De Leeuwarder Courant van 22 oktober 1888 bericht in deftige juridische taal over de afhandeling van zijn faillissement. Geen wonder dat zoon Willem, die in het verhaal van Lex van Drooge zo sierlijk in de moddersloot achter de school belandt, in een ander beroep terecht kwam. Contact Voor reacties, suggesties, commentaar op deze rubriek enz. wordt U verzocht contact op te nemen met de redactie van deze rubriek: jan.slofstra@tele2.nl of tel.nr. 0516-542738.

Profile for De Slûswachter Bakkeveen

2008 12  

2008 12  

Profile for bakkeveen
Advertisement