Page 1

Eiceldonatie - een brochure voor de donor Wat is eiceldonatie? Eiceldonatie is het afstaan van onbevruchte eicellen door een donor. Deze eicellen worden gegeven aan een vrouw die over een goed functionerende baarmoeder beschikt, maar problemen heeft bij de aanmaak van eicellen of geen geschikte eicellen produceert. Eiceldonatie is medisch gezien niet zo vanzelfsprekend als spermadonatie. Van de eiceldonor wordt gevraagd een hormonale stimulatie en eicelpunctie te ondergaan. De eicellen die uit die behandeling ontstaan, worden afgestaan aan een acceptor en bevrucht met zaadcellen van haar partner. Het aanbod van eicellen is beperkt waardoor de wachtlijst van acceptoren lang is.

Er zijn verschillende soorten donatie Er bestaan twee formules van eiceldonatie: anonieme en gekende donatie. 1. Gekende donatie (met vers materiaal) Het is mogelijk dat er in uw familiekring iemand haar eicellen wil afstaan. Bij het zelf aanbrengen van een donor kan de druk voor het acceptorpaar groot zijn om tot gekende donatie over te gaan. Dat betekent dat er bij hen uitsluitend gewerkt wordt met het materiaal van de aangebrachte donor. Voor de donor kan het namelijk een ‘exclusieve’ motivatie zijn dat ze het voor dát paar doet. Niet zelden is ze de zus van de vrouw, of de partner van

haar broer. En voor het paar zelf kan het argument van loyauteit meespelen: ze hebben iemand als donor gevraagd die ze vertrouwen, met wie ze (familie-)banden hebben, op wie ze lijken, met wie ze een, al dan niet genetische, historiek delen. Bovendien zijn er ook situaties waarin gekende donatie de enige mogelijkheid is. Bijvoorbeeld als de aangebrachte donor ouder is dan 35 jaar en daarom niet ingeschakeld kan worden in het reguliere donornetwerk. Of als het een kwestie is van huidskleur. Gekende donatie gebeurt altijd met verse eicellen. 2. Anonieme donatie (via eicelbank) Eicelacceptoren kunnen op drie manieren anoniem eicellen ontvangen uit de eicelbank: Vrijwillige anonieme donatie Hierbij brengt het acceptorpaar geen eigen donor aan omdat ze bijvoorbeeld niemand uit de nabije omgeving willen betrekken bij de behandeling. Ze zijn dus aangewezen op een vrijwillige donor die de fertiliteitsbehandeling uitsluitend ondergaat met het doel haar eicellen anoniem af te staan. Egg sharing Hierbij is de donor een vrouw die zelf een IVF-behandeling ondergaat. Vanzelfsprekend gaat het daarbij om een vrouw die zelf vruchtbare eicellen kan produceren waarvan een deel zal bevrucht worden met sperma van haar partner voor de eigen vruchtbaarheidsbehandeling en een ander deel wordt afgestaan voor donatie. Dit gebeurt altijd anoniem. Het donorpaar weet niet voor welk


ander paar de eicellen bestemd zijn. Het acceptorpaar weet niet van wie ze afkomstig zijn. Anonieme donatie via een aangebrachte donor Hierbij brengt het acceptorpaar een donor aan die haar eicellen doneert aan de eicelbank. De acceptor zal echter zelf niet van die donor ontvangen, maar andere eicellen krijgen uit de eicelbank. Zo kan de anonimiteit toch worden gegarandeerd. Het grote voordeel van deze formule is dat dankzij het aanbrengen van een donor, de acceptor zelf sneller kan geholpen worden.

Waaraan moet een eiceldonor voldoen? Om eicellen te kunnen doneren gelden de volgende voorwaarden:  De donor moet jonger zijn dan 38 jaar, indien de donor ouder is dan 35 jaar wordt u hierover ingelicht en heeft u de vrije keuze of u die eicellen wilt  De donor mag geen drager zijn van erfelijke en/of infectieuze ziekten  Er wordt een rookstop verwacht tijdens de behandeling  De donor is bij voorkeur bewezen vruchtbaar, waarmee bedoeld wordt dat ze bij voorkeur minstens 1 maal zwanger werd

Hoe verloopt de procedure praktisch ? Voor de start van de behandeling komt u naar het Fertiliteitscentrum voor een gesprek met de gynaecoloog en de psychologe. Bij de gynaecoloog krijgt u medische informatie over de behandeling, wordt u klinisch onderzocht waarbij tevens de persoonlijke en familiale ziektegeschiedenis wordt nagegaan. Een gestandaardiseerde vragenlijst moet worden ingevuld. Bijzondere aandacht wordt besteed aan het uitsluiten van risicofactoren voor genetische problemen en seksueel overdraagbare aandoeningen. Eventuele contra-indicaties voor het verrichten van een hormoonstimulatie worden geëvalueerd.

Er wordt een bloedonderzoek verricht voor het uitsluiten van een aantal besmettelijke aandoeningen (hepatitis B, hepatitis C, CMV, HIV en Syphillis). Tevens wordt een genetisch onderzoek verricht (chromosoomanalyse, dragerschap Fragiel X-syndroom en mucoviscidose). Het bloedonderzoek voor screening naar infecties dient herhaald te worden drie weken voor de eicelpunctie en nogmaals op de dag van de eicelpunctie.

Wat wordt besproken met de psychologe ? De psychologe peilt naar de motivatie om als donor te fungeren en schat in wat de te verwachten psychische impact van het donorschap kan zijn. Ook het aspect anonimiteit komt hierbij aan bod. Er wordt een gestandaardiseerde persoonlijkheidstest afgenomen, die peilt naar persoonlijkheidsverschillen en pathologie. Deze wordt geïnterpreteerd door Psypunt, een groepspraktijk bestaande uit erkende psychologen. In tegenstelling tot gekende donatie is bij anonieme donatie de aanwezigheid van uw eventuele partner tijdens de gesprekken niet verplicht. De donor moet vrij zijn van duidelijke persoonlijkheidsstoornissen en de motivatie om als donor te fungeren moet in eerste instantie altruïstisch zijn.

Wat houdt de medische behandeling in? De belangrijke stappen in deze behandeling zijn:  stimulatie van de eierstokken  eicelpunctie

Stimulatie van de eierstokken De theorie De kans op slagen van een IVF-behandeling wordt mede be­paald door het aantal eicellen dat per behandeling wordt beko­men.


Om meerdere eicellen tot ontwikkeling te brengen (ge­middeld een tiental) moeten de eierstokken gestimuleerd worden. Dit gebeurt met hormonen (gonadotrofines) die slechts een tijdelijk effect hebben op het lichaam en in de vorm van dagelijkse injecties gedurende een veertiental dagen worden toegediend. Nadelen op lange termijn zijn onwaarschijnlijk en werden in ieder geval tot nu toe niet vastgesteld. Meestal wordt deze stimulatie gecombineerd met een andere soort injectie, die ervoor zorgt dat de groei van eicellen wordt losgekoppeld van de controle van het eigen lichaam. Zonder dit zou het lichaam op een zeker ogenblik de eisprong op gang brengen nog voor een eicelpunctie kan plaatsvinden. Vóór de eigenlijke stimulatie wordt meestal gedurende een veertiental dagen een (contraceptieve) pil genomen. Het doel hiervan is ervoor te zorgen dat de eierstokken in een basale toestand worden gebracht. Dit heeft voor gevolg dat er nadien een gelijkmatigere groei plaatsvindt van follikels (= eiblaasjes: vochtblaasjes in de eierstok waarin de eicellen zich bevinden). Bovendien is er ook een praktisch voordeel: de duur van in­name van de pil kan langer of korter gemaakt worden om zo­doen­de de geschatte datum van eicelpunctie op te schuiven (kan handig zijn bij bv. familiefeesten, slui­tings­dagen van het labo, afwezigheid van de verantwoor­de­lijke gynaecoloog, spreiding van de werkbelasting in het labo­ratorium enz.) Het verloop van de stimulatie wordt gevolgd door middel van echografie en eventueel bloedonderzoeken. Dit is noodzakelijk om te kunnen volgen hoeveel eicellen tot ontwikkeling komen en vooral om het ogenblik te bepalen waarop zij rijp en be­vrucht­­ baar zijn. Op het ogenblik dat de follikels een dia­meter heb­ben bereikt van ongeveer 20 mm, worden de laatste stap­pen van de eicelrijping in gang gezet door middel van een laatste hormonale injectie die meteen ook het baarmoe­der­slijmvlies klaarmaakt

voor de innesteling. Dit moet op een vast tijdstip dat vooraf wordt afgesproken omdat de eicel­punc­tie moet plaatsvinden tussen de 35 tot 40 uur na de injec­tie. Mees­tal wordt de injectie ‘s avonds gegeven, tussen 20.00 en 24.00 uur omdat de eicelpunctie ‘s ochtends anderhalve dag later plaats heeft. De praktijk Voor de start van de behandeling wordt u een gedetailleerd stimulatieschema meegegeven waarop alle nuttige instructies staan om de stimulatie vlot te laten verlopen. Alle medicatie krijgt u mee bij de start van de behandeling. Meestal is het zo dat u een vijftal dagen na het stoppen van de pil start met injecties. U kunt vrij kiezen wie de injecties toe­dient. U kunt dit zelf doen, u kunt een zelfstandige verpleegkun­dige aan­spreken, uw huisarts of een thuisverplegingsdienst via de mutua­liteit. In geval van nood kunt u ook terecht op de dienst spoed­gevallen van het AZ Sint-Lucas, waar men u eveneens de injectie kan toedienen. Deze injecties worden best ’s avonds gegeven. Het exacte uur is daarbij minder belangrijk (ergens tussen 16.00 en 23.00 uur). Alleen de laatste injectie dient exact op uur te gebeuren, vermits deze injectie afgestemd is op het uur dat de eicelpunctie ge­pland wordt. Voor de start van de behandeling zult u door onze vroedvrouwen de nodige uitleg krijgen voor de zelftoediening van onder­huidse inspuitingen. Een eerste echografische controle zal plaatsvinden na ongeveer één week inspuitingen en zal afgesproken worden bij het vast­leg­gen van het stimulatieschema. De echografie is zoals u wel­licht weet een pijnloos vaginaal onderzoek dat slechts een vijftal minuten duurt. Gemiddeld moet twee tot drie maal een dergelijk onderzoek gebeuren tijdens de twee weken du­rende stimulatie.


De eicelpunctie (follikelaspiratie, pick-up) De theorie De eicelpunctie is de enige stap in de IVF-behandeling waarvoor een korte ziekenhuisopname van een halve dag vereist is. Hierbij wordt met een fijne naald onder echografische controle doorheen de schedewand tot in de eiblaasjes geprikt en wordt het follikelvocht met de eicel erin aangezogen. In de regel gebeurt dit met een type verdoving die ‘bewuste sedatie’ heet. Dit wil zeggen dat u via een infuus een verdovend product wordt toegediend dat sterk pijnstillend werkt en u misschien ook wat slaperig kan maken, maar waarbij u niet onder echte narcose bent (u reageert nog op aanspreken). Dit wordt gecombineerd met het inspuiten van lokale verdoving ter hoogte van de prikplaats in de vaginawand. In uitzonderlijk geval is een algemene anesthesie noodzakelijk (bv. bij moeilijk bereikbare eierstokken). Hierbij bestaat de verdoving uit de toe­ diening van een krachtig maar kortwerkend slaapmiddel onder toezicht van een anesthesist. Hoe dan ook moet de vrouw na de punctie nog enkele uren onder medisch toezicht blijven om acute verwikkelingen uit te sluiten. De kans op verwikkelingen is echter zeer klein. Zoals ook bij een natuurlijke eisprong gebeurt, komt uit de follikel die wordt aangeprikt een kleine hoeveelheid bloed in de buikholte terecht. Deze kleine bloeding stopt echter bijna steeds vanzelf na de punctie. Ook kan de plaats waar de naald doorheen de schedewand is gegaan nog wat nabloeden. Het is uitzonderlijk (risico kleiner dan 1/1000) dat er door de punctie een infectie wordt veroorzaakt. Indien tijdens de dagen na de punctie koorts zou optreden, moet dit steeds aan de arts worden gemeld. De praktijk Wanneer op echografie bepaald is wanneer de eicellen rijp zijn, wordt ook beslist wanneer de laatste inspuiting dient te worden gegeven en wanneer de eicelpunctie zal gebeuren.

De eicelpunctie gebeurt steeds in de voormiddag, tijdens de week vanaf 8.00 uur ’s ochtends, in het weekend meestal iets later. Mevrouw dient zich nuchter (niet gegeten of gedronken vanaf 24.00 uur ’s nachts) al dan niet samen met haar partner aan te melden een half uur voor de geplande eicelpunctie aan het dagziekenhuis van het fertiliteitscentrum op straat 7. Alle volledig ingevulde en ondertekende akkoordverklaringen dienen meegebracht te worden op de dag van de punctie. De punctie neemt ongeveer een half uurtje in beslag. U blijft na de punctie nog een tweetal uur ter observatie op de recovery van ons dagziekenhuis op straat 7, waarna u naar huis mag. De gynaecoloog komt langs om te zien of er geen problemen zijn en om te bevestigen dat u naar huis kunt. Let wel: aangezien u een verdovend product heeft toegediend gekregen, mag u die dag niet met de auto rijden. Ook mag u de eerste 24 uur niet alleen blijven. De eerste dagen na de eicelpunctie kan het zijn dat u wat vaginaal bloedverlies heeft. Dit is normaal en stopt meestal van­zelf: het gaat om bloedverlies uit de prikgaatjes in de vaginawand. Ook lichte tot matige onderbuikpijn is in zekere mate een nor­maal gevolg van de punctie. Hiervoor mag zeker pijnstilling ge­nomen worden (liefst paracetamol: bv. Perdolan®, Dafalgan®). Hoe meer eicellen er bekomen werden, hoe sterker de opzetting van de eierstokken en hoe meer last u kunt verwachten in de onder­buik. Het is normaal dat deze pijnklachten ’s avonds erger worden, voornamelijk de eerste dag, aangezien tegen de avond de toegediende pijnstilling tijdens de punctie helemaal is uitgewerkt. Het is van belang om tijdens de behandeling een vorm van anticonceptie te voorzien (bv. condoom of koperspiraal) om te vermijden dat een spontane zwangerschap zou ontstaan.


Risico van de behandeling Tijdens de punctie wordt een naald van een niet-steriele zone (de vagina) in een steriele zone gebracht (de buikholte). Het is onvermijdelijk dat bacteriën in deze steriele zone terechtkomen. Normaal zal het immuunsysteem van de vrouw deze enkele bacteriën kunnen elimineren, maar in enkele zeldzame gevallen (risico kleiner dan 1/1000) zullen zij toch een infectie kunnen veroorzaken. In het geval dat u tijdens de eerste dagen na de punctie koortsig zou zijn (meer dan 37,5° C) moet dit altijd aan de arts worden gemeld. Uitzonderlijk zal dit een antibiotische behandeling of een chirurgische ingreep vereisen (kijkoperatie of laparoscopie). Wanneer u twijfelt of iets al dan niet normaal is, neemt u best telefonisch contact op via de fertifoon (09 235 07 46) Dit is een telefoonnummer waarop u 7 dagen op 7 en 24 uur op 24 terecht kunt bij iemand van het fertiliteitsteam. In ieder geval zal het u nooit kwa­lijk genomen worden dat u belt: het feit dat u zich zorgen maakt is al een voldoende reden, ook wanneer enkel monde­linge geruststelling noodzakelijk is. Hyperstimulatiesyndroom Het aantal eicellen dat per cyclus bij de vrouw tot rijping kan worden gebracht is individueel zeer verschillend. Het optimale aantal eicellen ligt tussen 10 à 20. In sommige gevallen reage­ren de eierstokken onvoldoende, wat het resultaat van een IVF-behandeling nadelig kan beïnvloeden. In andere gevallen echter is de reactie van de eierstokken onverwacht hevig en komen 30 à 40 eicellen tot ontwikkeling. Als gevolg hiervan kunnen na de ovulatie of eicel pick-up de eierstokken sterk gaan zwellen en produceren zij vocht dat zich in de buik opstapelt. Bij de meeste vrouwen veroorzaakt dit enkel een tijdelijk zwaartegevoel in de onderbuik. In zeldzame

gevallen, treedt hierdoor een enorme verschui­ving op in de waterhuishouding van het lichaam waarvoor een behandeling binnen het ziekenhuis noodzakelijk kan zijn. De belangrijkste klachten op dat ogenblik zijn een opgezette pijn­lijke buik, kortademigheid (vnl. bij platliggen), duizeligheid, maag­pijn en hartkloppingen. De behandeling bestaat uit bed­rust, intrave­neuze toediening van eiwitrijk vocht en eventueel afnemen van over­tollig vocht uit de buikholte. Hoewel een opname gedu­rende 1 à 2 weken noodzakelijk kan zijn, heeft het hyperstimula­tiesyndroom, mits medisch toezicht, geen nadelige gevolgen voor de gezondheid van de vrouw. Een gelijkaardig fenomeen kan in minder erge graad aanleiding geven tot een gewichtstoename door vochtophoping van 2 à 3 kg tijdens een IVF-stimulatie. Dit is normaal en verdwijnt achteraf weer, vermits het niet gaat om vetweefsel maar om vocht. Bij donoren kunnen we echter preventief met medicatie starten om een eventuele hyperstimulatie te voorkomen.

Ongeveer twee weken na de stimulatie zult u menstrueren We verzoeken u zeker een echografische controle van de eierstokken te laten uitvoeren na de menstruatie om na te gaan of de toestand genormaliseerd is.

Hoeveel zwangerschappen kunnen er van één en dezelfde donor bekomen worden? Het aantal zwangerschappen dat binnen dezelfde regio door een bepaalde donor wordt verwekt is niet onbeperkt om het risico te vermijden dat halfbroer/halfzus in de toekomst onwetend een relatie zouden aangaan. Het wettelijk bepaalde maximum aantal acceptoren per donor in België is 6.


Wordt er een financiĂŤle vergoeding betaald? De weefselbank voorziet een vergoeding per donatie. Dit bedrag kan pas uitbetaald worden per bankoverschrijving na afloop van de volledige behandeling. Het spreekt vanzelf dat de consulten voor de intake voor de donor kosteloos zijn. De consulten bij de psychologe worden door hen aangerekend aan de weefselbank evenals de laboratoriumonderzoeken.

Hoe kunt u ons bereiken? U kunt best een afspraak maken met de arts en de psychologe via +32 9 224 60 92 of + 32 9 222 99 22.

Tot slot Het doneren van eicellen is niet vanzelfsprekend. Het vraagt zowel fysisch als psychisch veel van een vrouw. Vele koppels zijn echter al jaren op zoek naar iemand die deze inspanning wil leveren, iemand die hun lang gekoesterde droom kan waarmaken. Misschien bent u dat wel?

Eindverantwoordelijke :

Dr. Tom Coetsier

Teamleden: Gynaecoloog

Dr. Tom Coetsier

Dr. Nele Van Renterghem

Dr. Isabelle Meire

Psychologenteam Psypunt


www.azstlucas.be

Fertiliteitscentrum AZ Sint-Lucas Groenebriel 1 – 9000 Gent tel. +329/224.60.92 – fax. +329/22406602 e-mail : Fertiliteit@azstlucas.be

Eiceldonatie - een brochure voor de donor  

Fertiliteitscentrum AZ Sint-Lucas Gent

Eiceldonatie - een brochure voor de donor  

Fertiliteitscentrum AZ Sint-Lucas Gent

Advertisement