Page 17

“Geleceğin Metafiziğine Giriş” eseri, Freud’un psikoloji çalışmaları ile ruh bilimini ortaya koyması sayısız girişimlerden en çok iz bırakanlarıdır. Schopenhauer, Nietszche, Goethe doğu felsefelerinden oldukça etkilenmiş ve bu bilgileri batılı sistematik dizin içinde yorumlayarak kelimenin tam anlamıyla düşünceye çağ atlatmışlardır. Spinoza, batılı aydınlanmanın temelini oluşturan bir filozof olarak, çoğu batılı kaynakta Buda’dan etkilendiği belirtilmekteyse de - aslında bu doğuyu Buda ile özdeşleştiren yüzeysel bir değerlendirmedir - aslında neredeyse tam olarak Tasavvuf felsefesiyle özdeşleşmektedir. Aslında dini filozoflar olarak bildiğimiz bazı filozoflar bildiğimiz anlamda (yani topluma yerleştiği konum olarak) dinlerin tam karşısında yer alır çünkü gücü ve kutsallığı evrenin kendisine verir. Bu durumda insan sorumluluk almak zorunda kalır. Çünkü o da bu durumun bir parçasıdır. Spinoza’nın tasavvuftan ayrıldığı tek fark belki de budur ki tasavvuf filozoflarının bazılarında da bu ayrım birbirlerine karşı görülse de temel olarak, sorumluluğu insana verme (ve gücü kutsallığı ya da yaratıcı erki evrene ya da insanlaştırılmış bir şekilde Tanrı’ya verme arasındaki fark) toplumsal anlamda her şeyi değiştirir. Spinoza bir tek özgür iradenin olmadığı iddiasıyla Tanrısal düşünceye yaklaşır, onun dışındaki görüşleri tasavvuf fikrini yansıtmaktadır. Ayrıca etkili düşünce akımlarından, Sübjektif idealizm olarak bilinen akım daha çok Buda düşüncesini yansıtır, varlığın illüzyon olduğunu nakleder, aslında demek istedikleri bilinç ile algılandığı için bilincin varlığından emin olabileceğimiz buna karşın, bilincin karşılaştıklarının tam olarak kendinde ne olduğunu bilme şansımızın pek olmadığıdır. (Platon’dan beri gerçek dünya ve illüzyon dünyayı ayırarak, dinlere de referans olan görüşün kendini bu noktada açıklayabildiğini görüyoruz.) Nitekim Kant (transandantal) aşkın idealizm anlayışını anlatırken bu farkı ortaya koymuştur, böylece Platon’dan beri gelen, doğu felsefelerinin illüzyon fikrinin gerçekte ne demek istediğini çıkarımsamıştır.

17

Azizm Sanat E-Dergi Nisan 2018  
Azizm Sanat E-Dergi Nisan 2018  
Advertisement