Page 8

8

Dördüncü duvarın kırılması ve seyircinin oyuna dâhil edilmesi, günümüzde klasik metinlerin çağdaş sahnelemelerinde de karşımıza çıkan bir reji motifidir (Thomas Ostermeier’ın Bir Halk Düşmanı yorumu, sahnelendiği tüm ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de epey ses getirmişti). Fakat metnin yazınsal stratejisi anlamında, dramatik hikâyenin çeperlerinin seyirciye açılması, interaktif tiyatronun öncüsü olmuştur. Örneğin, Ayn Rand’ın 16 Ocak Gecesi adlı, mahkemede geçen oyununda seyirci, jürinin yerinde kullanılmakta ve finalde rollerden birinin (Karen Andre) suçlu ya da suçsuz olduğunu oylamaktadır. Bu tarz bir uygulama, Charles Dickens’ın bitirmediği Edwin Drood Gizemi adlı romanının Rupert Holmes tarafından yapılan müzikal uyarlamasında da görülmektedir. Drood, olası 7 farklı finale (katilin kim olduğu üzerine) sahiptir ve seyirciler bu finallerden birini oyunun perde arasında oylarlar. En yüksek oyu alan seçim, ikinci perdede final olarak oynanmaktadır. Böyle metinler, kuşkusuz ki genelde interaktif, özelde çevreleyici tiyatronun oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bugün ise gelişen çoklu ortam teknolojilerinin ve sanal gerçeklik algısının, tiyatral etkinliklerde kullanımındaki başatlık, seyirci katılımını dramatik eylemin merkezine yerleştiren ve seyirciyi çevreleyen daha fazla oyunun/gösterimin tasarımına olanak sağlamaktadır. İngiliz deneysel tiyatro topluluğu Punchdrunk, bugün çevreleyici tiyatro denilince akla ilk gelen ekiplerden biridir. Hali hazırda New York’ta sahnelenmeye devam eden oyunları Sleep No More ise William Shakespeare’in Macbeth oyununu, Hitchcockvari bir atmosferin içerisine yerleştirip 1940 ve 1950’lerin Kara Film geleneğine selam çakan bir tiyatral ‘deneyim’dir. Deneyim dememin nedeni, yapımın, konvansiyonel tiyatroda karşılaştığımız, seyircilerin oyunda dikkat edilmesi istenen noktaya aynı anda odaklanmasından zi-

Azizm Sanat E-Dergi Nisan 2017  
Azizm Sanat E-Dergi Nisan 2017  
Advertisement