__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Buikverhalen VAN 0 TOT 9 MAANDEN


coverfoto: © Marloes Desterbecq Photography


Je bent zwanger … van harte gefeliciteerd!

Een unieke, spannende tijd breekt aan. Je hebt ongetwijfeld veel vragen over je zwangerschap, de prenatale controles, de bevalling en allerlei praktische zaken. Welk onderzoek kan je bijvoorbeeld verwachten bij het bezoek aan de gynaecoloog? Welke bloedonderzoeken worden verricht? Welke zaken moet je op voorhand regelen met je werkgever? Wat is een gezonde levenswijze tijdens de zwangerschap? Dit boekje bundelt alles over jouw zwangerschap. Het is een praktische gids boordevol informatie, tips en advies, en enkele leuke weetjes. Daarnaast bundelt het je bezoeken aan de gynaecoloog, huisarts of vroedvrouw. Zij zullen dit boekje regelmatig invullen, neem het dus steeds mee als je op controle gaat. Verder kan je er alles in verzamelen wat te maken heeft met je zwangerschap. Maak er je eigen zwangerschapsdagboek van. Heb je na het lezen ervan nog vragen, pen ze neer op de notitieblaadjes en stel ze bij een volgend bezoek aan je arts of vroedvrouw. Wij wensen je een fijne zwangerschap toe!

3


4


Mama’s profiel Naam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Voornaam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Adres. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Telefoon/gsm. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . E-mail. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Geboortedatum. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Geboorteplaats. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nationaliteit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Burgerlijke status. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Naam partner. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Beroep. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Te waarschuwen in geval van nood. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Telefoon. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

5


Inhoud Voorstelling van het team................................................................................................................ 8 De prenatale controles: opvolging van je zwangerschap.........................................................12 Informatiesessies..............................................................................................................................14

HET EERSTE TRIMESTER Wat gebeurt er met je baby?..........................................................................................................20 Welke bloedonderzoeken gebeuren er aan het begin van de zwangerschap? ..................26 Voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap........................................................................29 Aangifte aan de werkgever............................................................................................................38 Prenatale screening.........................................................................................................................42 Prenatale diagnostiek..................................................................................................................... 45 Frequente kwaaltjes en alarmsymptomen..................................................................................48 Mijn vragen....................................................................................................................................... 52 Checklist............................................................................................................................................ 54

HET TWEEDE TRIMESTER Wat gebeurt er met je baby?..........................................................................................................60 De 20-wekenechografie.................................................................................................................66 De suikertest en zwangerschapsdiabetes..................................................................................68 Griepvaccin en kinkhoestvaccin.................................................................................................... 70 Perinatale kinesitherapie............................................................................................................... 72 Groeipakket en erkenning ............................................................................................................. 72 Moederschapsrust........................................................................................................................... 75 Reizen tijdens de zwangerschap ................................................................................................. 87 Frequente kwaaltjes........................................................................................................................88 Mijn vragen.......................................................................................................................................94 Checklist............................................................................................................................................96

6


HET DERDE TRIMESTER Wat gebeurt er met je baby? ....................................................................................................... 102 Opsporen van GBS/MRSA.............................................................................................................110 Kraamzorg aanvragen.................................................................................................................... 111 Je opname voorbereiden...............................................................................................................112 Wanneer moet je langskomen? ...................................................................................................114 Ingeleide bevalling.........................................................................................................................114 Arbeid en bevalling........................................................................................................................116 Je verblijf op materniteit............................................................................................................... 124 Opname op neonatologie.............................................................................................................127 Postpartum begeleiding............................................................................................................... 130 Ontslag uit materniteit.................................................................................................................. 130 Opvolging thuis............................................................................................................................... 131 Lichamelijke wijzigingen.............................................................................................................. 132 Borstvoeding.................................................................................................................................. 134 Flesvoeding..................................................................................................................................... 140 Mijn vragen..................................................................................................................................... 142 Checklist.......................................................................................................................................... 144

PRAKTISCHE INFORMATIE OVER AZ GROENINGE Voorinschrijving.............................................................................................................................. 149 Kamerkeuze op materniteit......................................................................................................... 150 Verblijf van je partner.....................................................................................................................152 Bezoekuren......................................................................................................................................152 Zingeving en spiritualiteit..............................................................................................................152 Sociale dienst..................................................................................................................................153 Extra diensten..................................................................................................................................153 Parkeren.......................................................................................................................................... 154 Contactgegevens .......................................................................................................................... 156 Mijn vragen..................................................................................................................................... 158

7


Voorstelling van het team

Gynaecologen

dr. Karel Buyse vruchtbaarheidsproblemen, fertiliteit

dr. David Debruyne oncologische gynaecologie

dr. Bénédicte Denys hoogrisicozwangerschap, prenatale diagnostiek

dr. Bart De Keersmaecker hoogrisicozwangerschap, prenatale diagnostiek

dr. Sophie Ghesquière bekkenbodem

dr. Lieven Platteeuw bekkenbodem


dr. Eva Simoens hoogrisicozwangerschap, prenatale diagnostiek

dr. Gracienne Staelens borstpathologie, medisch diensthoofd

dr. Johan Thys vruchtbaarheidsproblemen, fertiliteit

dr. Nele Vankeirsbilck vruchtbaarheidsproblemen, fertiliteit

dr. Philippe Vercruysse borstpathologie

dr.dr.Philippe Greet Werbrouck Vercruysse vruchtbaarheidsborstpathologie problemen, fertiliteit


Materniteit

Karin Debrouwer hoofd materniteit

Secretariaat

Isabelle Delmeiren coördinator consultatie gynaecologie

Carmen Dewaele adjunct-hoofd postpartum en neonatologie

Psychiater

dr. Pieter-Jan Geerts consultfunctie perinatale mentale gezondheid

Greet De Rijcke adjunct-hoofd verlosafdeling

Psycholoog

Zoë Plaetevoet psychologe


© Marloes Desterbecq Photography


De prenatale controles: opvolging van je zwangerschap Aan het begin van de zwangerschap zal je behandelende gynaecoloog of huisarts heel wat informatie verzamelen over jou, je partner en je familie om je zwangerschap en bevalling zo goed mogelijk te begeleiden. Als je vragen hebt, kunnen deze aan bod komen tijdens het persoonlijke contact met je arts of vroedvrouw. Stel die gerust ook tijdens de informatiesessies. Meer uitleg daarover vind je terug op de volgende pagina. Bij elk bezoek aan az groeninge moet je je aanmelden bij de onthaalmedewerkers. Bloedresultaten of een verwijsbrief die je meekreeg van de huisarts breng je zeker mee bij je eerste afspraak. Alle volgende afspraken kan je in deze gids noteren. Je komt gewoonlijk een keer per maand op consultatie. De regelmaat van de consultaties verschilt naargelang je persoonlijke situatie. De opvolging van je zwangerschap kan gezamenlijk met de huisarts en/of vroedvrouw gebeuren. Het schema hiernaast is een voorbeeld van de opvolging van een gezonde vrouw die voor de eerste keer zwanger is.

Als je zwanger bent en je hebt een dringend probleem, kom dan altijd via de dienst spoedopname. Bij twijfel: bel eerst naar onze verlosafdeling: t. 056 63 10 30. Wij zijn steeds voor jou bereikbaar. Er is 24 uur op 24 een vroedvrouw aanwezig die jou advies kan geven.

12 –  de prenatale controles: opvolging van je zwangerschap


speciale aandacht voor eerste consultatie

informatie verzamelen bloedafname zwangerschapsduur bepalen d.m.v. echografie

huisarts of gynaecoloog

12 weken

eerstetrimesterechografie screening naar syndroom van Down: NIPT

gynaecoloog

15-16 weken

urine nakijken op de aanwezigheid van bacteriën eventueel griepvaccin

huisarts of gynaecoloog

20 weken

20-wekenechografie

gynaecoloog

24-26 weken

suikertest attest groeipakket voorschrift prenatale kinesitherapie Boostrix (kinkhoestvaccin) attest trein

huisarts of gynaecoloog

28 weken

infosessie ‘arbeid en bevalling’

vroedvrouw

28- 30 weken

opvolging groei en positie van de baby

gynaecoloog

32 weken

infosessie ‘borstvoeding’ en ‘verblijf op materniteit’

32-34 weken 35-37 weken

huisarts of gynaecoloog GBS (opzoeken van streptokokken in de vagina)

39 weken 40 weken

gynaecoloog gynaecoloog

monitor (CTG) tweemaal per week, frequenter bij problemen

13 –  de prenatale controles: opvolging van je zwangerschap

verlosafdeling


Informatiesessies Als toekomstige ouder wil je je ongetwijfeld optimaal voorbereiden op de komst van je baby. Daarom biedt az groeninge verschillende mogelijkheden: · infosessie borstvoeding · infosessie arbeid en bevalling · infosessie verblijf op materniteit · infoavond door de kinderarts, anesthesist, kinesist en sociale dienst · pre- en postnatale begeleiding door de vroedvrouw in de thuiszorg Bekijk het aanbod met de correcte tijdstippen en locaties op azg.site/informatiesessies-bevallen

14 –  informatiesessies


toevoegen advertentie huis van het kind

15 –  informatiesessies


Goesting inontspannende babyworkshops Breidt je gezin binnenkort uit of is je kindje net geboren? Dan wil je liefst zo veel mogelijk van je baby genieten. Van zwangerschapsyoga, babymassage en draagtechnieken, tot samen muziek maken: in onze babyworkshops ga je voor een moment van puur geluk met je hartendief. > Kom ontspannen in onze Academy in Kortrijk

Bekijk onze babyworkshops en schrijf je in op colruytgroupacademy.be In samenwerking met:


HET EERSTE TRIMESTER

1


Innestellingsbloeding Onmiddellijk na de bevruchting begint de eicel zich te delen. Ze daalt via de eileider stilaan af naar de baarmoeder om zich daar 6 dagen later in het slijmvlies te nestelen. Op dat moment krijg je misschien een zwakke bloeding. Dat is dus meestal rond het tijdstip dat je de maandstonden verwacht.

© Marloes Desterbecq Photography


Het eerste trimester Wat gebeurt er met je baby?.............................................................................. 20 Welke bloedonderzoeken gebeuren er aan het begin van de zwangerschap? ..... 26 Voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap ................................................. 29 Aangifte aan de werkgever................................................................................ 38 Prenatale screening.......................................................................................... 42 Prenatale diagnostiek........................................................................................45 Frequente kwaaltjes en alarmsymptomen ......................................................... 48 Mijn vragen .......................................................................................................52 Checklist ...........................................................................................................54

19 – het eerste trimester 19


Wat gebeurt er met je baby? De eerste maand: week 1 tot week 5 De eisprong en bevruchting gebeuren meestal ongeveer 2 weken na het begin van je laatste menstruatie. Het bevruchte eitje deelt zich razendsnel tot een massa cellen en reist via de eileider naar de baarmoeder. Daar nestelt het embryo zich in het baarmoederslijmvlies. De vorming van hart, maag, darmen, hersenen, hoofd- en staarteinde is volop bezig.

lengte op 5 weken, 1 mm

Berichten aan mijn baby

Op …...... /…........ /…............

wist ik dat ik zwanger was. Dit ging er door me heen:

....................................................................................................................................................... Jij wordt verwacht op …...... /…........ /…............

20 – wat gebeurt er met je baby


Wat gebeurt er in ons leven in deze periode? ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................

Kleef hier je echo.

21 – wat gebeurt er met je baby


De tweede maand: week 6 tot week 9 Ben je volgens de berekening 6 weken zwanger? Dan is je baby nog maar 4 weken oud. Maar hij groeit snel. Oren, handen, voeten, vingers, tenen en organen ontwikkelen zich verder. Het hartje klopt nu krachtig met een duidelijk ritme.

lengte op 9 weken, 25 mm

Berichten aan mijn baby

Ik heb last van deze kwaaltjes: ....................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ...............................................................................................................................................

22 – wat gebeurt er met je baby


Wat gebeurt er in ons leven in deze periode? ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................

Kleef hier je echo.

23 – wat gebeurt er met je baby


De derde maand: week 10 tot week 13 Je baby gaat steeds meer op een ‘echt’ mensje lijken. Gezicht, armen, benen, handen, voeten, vingers en tenen zijn duidelijk zichtbaar. Ook de organen groeien snel. Je kindje begint te bewegen, maar voorlopig voel je dat nog niet. Wordt het een jongen of een meisje? Daarvoor is het nog te vroeg!

lengte op 12 weken, ongeveer 55 mm

Berichten aan mijn baby

Op …...... /…........ /…............ maakte ik mijn zwangerschap bekend! Ik deed dat op de volgende manier: ..................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... Er volgden enkele grappige reacties op mijn zwangerschap: .......................................... .......................................................................................................................................................

24 – wat gebeurt er met je baby


Kleef hier je echo.

Kleef hier een fot o van je buik. Het is leuk om je veranderende lichaam later terug te zien.

25 – wat gebeurt er met je baby


Welke bloedonderzoeken gebeuren er aan het begin van de zwangerschap? Aan het begin van de zwangerschap zal de arts een vrij uitgebreid bloedonderzoek aanvragen. Hierbij worden de volgende zaken onderzocht:

> Bloedarmoede, ijzerreserves > Schildklierfunctie De schildklierfunctie kan aan het begin van de zwangerschap tijdelijk licht gestoord zijn (te snelle werking). Bij een te trage werking is een behandeling met schildklierhormoon noodzakelijk.

> Nuchtere suikerwaarde Om voorafbestaande suikerziekte op te sporen.

> Bloedgroep en rhesusfactor, antistoffen tegen rode bloedcellen

Aan het begin van de zwangerschap worden je bloedgroep en rhesusfactor bepaald als je die nog niet kent. Als je zelf rhesus-negatief bent en je partner is rhesus-positief, dan kan je baby rhesus-positief zijn. Als er dan contact optreedt tussen het bloed van jezelf en dat van je baby, kan je lichaam antistoffen maken tegen de rode bloedcellen van je baby. Om dat te voorkomen, krijg je altijd een spuit (Rhogam) in het geval van bloedverlies, een trauma tegen de buik of een ongeval, een vlokkentest, een vruchtwaterpunctie, of na de bevalling.

26 – welke bloedonderzoeken gebeuren er aan het begin van de zwangerschap 26


> Infecties >> Rubella of rode hond

en garen doden deze parasiet. · de kattenbak te vermijden: laat iemand anders dagelijks de uitwerpselen uit de kattenbak verwijderen of draag handschoenen. · je handen goed te wassen telkens als je de kat geknuffeld hebt; · handschoenen te dragen wanneer je in de tuin werkt.

De meeste zwangere vrouwen hebben antistoffen omdat ze gevaccineerd werden als kind. Als je niet immuun bent, krijg je best een vaccin na de zwangerschap.

>> Toxoplasmose · Toxoplasmose is een infectieziekte die veroorzaakt wordt door een parasiet. · Je kan besmet worden via besmette voeding, ontlasting van katten of contact met besmette grond of besmet water. · Een toxoplasmose-infectie veroorzaakt weinig of geen ziekteverschijnselen. · Deze infectie kan aangeboren afwijkingen veroorzaken zoals blindheid en mentale achterstand. · Eenmaal doorgemaakt, ben je levenslang beschermd (immuun). · Toxoplasmose wordt getest in het begin van de zwangerschap en opnieuw gecontroleerd (indien seronegatief) op 16 weken.

>> Hepatitis B · Hepatitis B is een ernstige vorm van leverontsteking. · Iedere zwangere wordt bij de eerste controle getest op hepatitis B. · Wanneer hepatitis B geconstateerd wordt, krijgt de baby kort na de geboorte antistoffen en een eerste vaccinatie toegediend.

>> Hepatitis C · Hepatitis C is een chronische leveraandoening. · Deze infectieziekte kan van moeder op kind worden overgedragen.

>> Cytomegalie · Cytomegalie (CMV, Cytomegalovirus) is een virale infectie die je kan oplopen door nauw contact met afscheidingen van een besmette persoon (bloed, speeksel, urine, tranen, vaginale secreties, sperma …). · Deze ziekte verloopt meestal zonder symptomen. · Kleine kinderen, vooral tussen 1 en

Als je niet immuun bent voor toxoplasmose, is het aan te raden om: · geen rauw vlees te eten (carpaccio, filet americain, salami); · goed je handen te wassen na contact met rauw vlees; · rauwe groenten en fruit extra goed te wassen en eventueel te schillen. Koken

27 – welke bloedonderzoeken gebeuren er aan het begin van de zwangerschap 27


· Er bestaat een efficiënte behandeling met antibiotica (penicilline).

4 jaar oud, zijn vaak drager van het virus omdat het in de kinderopvang makkelijk wordt doorgegeven via contact met urine of speeksel. · Een besmetting tijdens de zwangerschap heeft voor de meeste kinderen geen gevolgen; sommige kinderen kunnen evenwel geboren worden met gehoor- of gezichtsstoornissen, groeivertraging, mentale achterstand of andere neurologische problemen. · Het cytomegalievirus wordt getest in het begin van de zwangerschap en opnieuw controleerd (indien seronegatief) op 16 weken. · Preventieve maatregelen: * goede handhygiëne: was zorgvuldig je handen na contact met speeksel of urine (na het verzorgen of verluieren van je oudere kindje, na het schoonmaken van het potje); * vermijd mondcontact met zieke kinderen: deel geen eetgerei met je kinderen, stop de fopspeen van je kindje niet in je mond, geef geen kusjes op de mond. Dat geldt ook voor de partners aangezien zij het virus ook aan de mama kunnen overdragen.

>> HIV · HIV is een virale infectie die voorkomt bij 2 op de 1000 zwangere vrouwen in België. · Het is belangrijk om te testen op HIV, niet alleen voor de zwangere vrouw en voor de medewerkers van het ziekenhuis, maar ook omdat de overdracht van HIV naar het kind dankzij aangepaste therapie sterk beperkt kan worden. · Borstvoeding wordt afgeraden bij HIV-positieve vrouwen.

>> Windpokken (Varicella) De meeste zwangere vrouwen maakten in hun kindertijd de windpokken door. In dit geval hoef je je geen zorgen te maken als je tijdens de zwangerschap in contact komt met een kind dat de windpokken heeft. Heb je nog geen windpokken gehad of twijfel je? Vermijd dan contact met een personen dat de windpokken hebben. Kwam je toch in contact met een persoon met de windpokken of denk je zelf de windpokken te hebben? Neem dan contact op met je arts.

>> Syfilis · Syfilis is een bacteriële infectie die in België heel zeldzaam is, maar ernstige gevolgen kan hebben voor de baby.

28 – welke bloedonderzoeken gebeuren er aan het begin van de zwangerschap 28


Voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 1. Voeding tijdens de zwangerschap >> Gewicht · Aan het begin van de zwangerschap registreren wij je gewicht om de gewichtstoename te kunnen opvolgen. · De gemiddelde gewichtstoename bedraagt 10 tot 15 kg maar is natuurlijk ook afhankelijk van je lichaamsbouw en of het om een eenling of meerling gaat (zie figuur).

29 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 29


Aanbevelingen

FOLIUMZUUR · Foliumzuur is aan te raden vanaf de zwangerschapswens. · De vitamine vermindert de kans op neuralebuisdefecten (bv een open rug). · Foliumzuur kan onvoldoende via de voeding aangebracht worden, waardoor inname onder de vorm van een supplement noodzakelijk is. · Neem 0,4 mg per dag zodra je stopt met contraceptie tot en met de eerste drie maanden van je zwangerschap. · In sommige gevallen (bv. gebruik anti-epileptica) is het noodzakelijk om 4 mg foliumzuur in te nemen. 30 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 30


>> Gezond eetpatroon · Eet zo min mogelijk ‘ultra bewerkte voeding’ zoals verpakte koekjes, snoep, gebak, zoute snacks, bewerkt vlees(beleg), suikerrijke desserts en repen. · Groenten eet je nooit te veel, eet minstens 250 gram groenten per dag. Kies voor bereide groenten of rauwe groenten die goed gespoeld zijn onder koud stromend water. Eet groenten bij de broodmaaltijd, tussendoor, bij de warme maaltijd of als soep. · Eet minstens 2 stukken fruit per dag, maar drink het niet als fruitsap of smoothie. · Kies altijd voor volkoren granen zoals volkoren brood, -crackers, -pasta, -wraps, -ontbijtgranen, -couscous, zilvervliesrijst en quinoa. · Eet minstens 1 keer per week peulvruchten zoals bonen, (kikker)erwten, hummus of linzen. · Eet minder rood vlees zoals rund of

· ·

·

·

varken (max. 300 gram per week), en geen of zo weinig mogelijk bewerkt vlees zoals gerookt, gedroogd of gezouten vleesbeleg. Neem dagelijks een handje ongezouten noten (ongeveer) 25 gram. Drink 1,5liter water per dag. Drink zo weinig mogelijk suikerrijke dranken (frisdranken, fruitsappen) en drink geen alcohol. Kies voor vloeibare planaardige oliën, zoals koolzaad-, olijf- en zonnebloemolie en gebruik een zachte margarine voor op je brood. Sowieso is diëten tijdens de zwangerschap afgeraden.

Bij problemen met het gewicht of andere vragen rond voeding tijdens de zwangerschap kan je terecht bij een erkende diëtist(e). Die kan je op een professionele manier helpen met je vragen. De contactgegevens van de diëtiste binnen az groeninge vind je op p. 156.

CALCIUM · Calcium is belangrijk, zowel voor jou als voor de ontwikkeling van het botstelsel van je baby. · De belangrijkste bron van calcium zijn melkproducten: melk, yoghurt, karnemelk en alle kaassoorten. · Sojaproducten kunnen melk vervangen op voorwaarde dat ze met calcium verrijkt zijn. · Bepaalde groenten zoals spinazie, venkel, broccoli, Chinese kool en groene kool bevatten een kleine hoeveelheid calcium. 31 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 31


Aanbevelingen

IJZER · Via een evenwichtige voeding krijg je meestal voldoende binnen. · Belangrijke bronnen van ijzer zijn vlees, vis, eieren, peulvruchten, bepaalde groenten en volkorenproducten. · Vitamine C in groenten en fruit zorgt ervoor dat je ijzer beter opneemt in het lichaam. OMEGA-3-VETZUREN · Omega-3-vetzuren zijn essentiële vetzuren voor ons lichaam die we niet zelf kunnen aanmaken. · Ze spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de hersenen van je baby. · De belangrijkste voedingsbronnen zijn vette vis (zalm, haring, Atlantische makreel, forel, ongezouten ansjovis en sardines), lijnzaadolie, koolzaadolie, sojaolie, walnoten en zaden. · Eet 2 maal per week vette vis. VITAMINEN · Neem geen vitaminen of geneesmiddelen op eigen houtje, vraag eerst advies aan je arts of vroedvrouw. · Een teveel aan vitaminen kan schadelijk zijn (bv. vitamine A). · Je arts zal je een multivitaminepreparaat voorschrijven dat speciaal ontworpen is voor zwangere vrouwen en dat bij de meeste patiënten de toegenomen behoeften dekt.

KAZEN (LISTERIA) EN EIEREN · Kazen gemaakt van rauwe melk (Fr.: au lait cru) kan je beter van het menu schrappen vanwege het risico op een Listeria-infectie (bacterie). Of de gebruikte melk gepasteuriseerd is, staat bij wet verplicht steeds op de verpakking vermeld. Deze bacterie is niet bestand tegen verhitting door koken of bakken. · Vaak hoor je dat je best geen producten eet waar rauwe eieren in verwerkt zitten (mayonaise, chocolademousse …): dat wordt gezegd vanwege de mogelijke besmetting met Salmonella; in principe kan een Salmonella-infectie geen kwaad voor de zwangerschap, maar een flinke diarree kan wel heel vervelend zijn. VIS (LISTERIA) · Eet geen voorverpakte, gerookte vis (bv. gerookte zalm) · Eet geen rauwe vis, rauwe schaal- en schelpdieren zoals maatjes, sushi, oesters, kaviaar, sint jakobsschelpen. · Gebakken of gestoomde schaal- en schelpdieren zoals kreeft, garnalen, mosselen, inktvisringen en sint-jakobsschelpen kan je zonder probleem eten. MEER INFO OP WWW.GEZONDZWANGERWORDEN.BE

32 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 32


Zuinig met zout Spring tijdens je zwangerschap zuinig om met zout. Kant-en-klare producten bevatten veel zout dat dient als smaakgever en bewaarmiddel. Te veel zout kan leiden tot een hoge bloeddruk en vochtopstapeling in je lichaam. Gebruik liever kruiden en specerijen: die kunnen ook veel smaak aan gerechten geven.

Beperk het cafeïnegebruik Een te grote inname van cafeïne is mogelijk schadelijk voor je kindje en vergroot het risico op een laag geboortegewicht. Vermijd of beperk cafeïne houdende dranken. Beperk tot max. 1 tas koffie (125ml) ,1 tas thee (250 ml)of 1 blikje cola (330ml) per dag.

2. Roken Stoppen met roken is uitermate belangrijk en is zinvol op gelijk welk moment tijdens de zwangerschap. Als je rookt, vermindert de doorbloeding van de moederkoek en krijgt het ongeboren kind minder voedingsstoffen. Kindjes van rokende moeders hebben een lager geboortegewicht en zijn vatbaarder voor luchtweginfecties. Vrouwen die roken tijdens de zwangerschap lopen ook meer risico op vroeggeboorte, hoge bloeddruk, bloedingen tijdens de zwangerschap en placentaloslating. Na de geboorte is er een verhoogd risico op wiegendood. Vermijd ook ruimtes waar gerookt wordt. Het is vaak niet eenvoudig om te stoppen met roken. Ben je gemotiveerd om te stoppen met roken maar is dat je nog niet gelukt, dan kan je deelnemen aan een rookstopprogramma bij een psycholoog-tabakoloog. Informeer bij je ziekenfonds voor meer informatie over een eventuele tussenkomst voor rookstopbegeleiding door een erkende tabakoloog of arts. Vraag onze folder rookstopbegeleiding aan het secretariaat.

33 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 33


3. Alcohol Je drinkt best geen alcohol tijdens de zwangerschap. Dagelijkse inname van alcohol of een eenmalige inname van grote hoeveelheden alcohol kunnen ernstige afwijkingen bij je kindje veroorzaken (foetaal alcoholsyndroom). Er zijn geen negatieve effecten aangetoond wanneer je slechts af en toe een glaasje drinkt, maar er bestaan geen studies over een veilige hoeveelheid. Het enige, veilige advies dat we kunnen geven: geen alcohol tijdens de zwangerschap.

4. Sport en lichaamsbeweging Dat is natuurlijk voor een groot stuk afhankelijk van wat je sportgewoontes waren voor de zwangerschap. Het is nu zeker niet het ideale moment om intensief met een sport te starten. Waarschijnlijk heb je daar ook geen zin in. Wil je jouw sport verder beoefenen, dan kan dat zonder problemen. Zwemmen, fietsen en wandelen zijn ideaal tijdens de zwangerschap. Vermijd stilzitten en beweeg elke 20 30 minuten matig intensief. Luister naar je lichaam, en wanneer het aangeeft rust nodig te hebben, dan rust je ook best. Erg populair is het zwemmen voor zwangere dames. Informeer misschien eens bij een zwembad bij jou in de buurt! Paardrijden en skiën kunnen in principe wel, zolang je het gevaar niet opzoekt want een harde val kan wel grote gevolgen hebben. Hou er ten slotte rekening mee dat het hormoon progesteron je gewrichten al vanaf het begin van je zwangerschap losser maakt, waardoor je bijvoorbeeld gemakkelijk je enkel omslaat.

5. Tanden Het is belangrijk om je tanden goed te verzorgen tijdens de zwangerschap. Je bent gevoeliger voor tandvleesontsteking en bloedend tandvlees. Ophoping van tandsteen kan een tandvleesontsteking (parodontitis) bevorderen. Parodontitis kan aanleiding geven tot verloskundige verwikkelingen. Dagelijks flossen is dan ook geen overbodige luxe. Verwittig de tandarts dat je zwanger bent. Het is beter een ernstige ontsteking (abces) te laten behandelen dan ermee te blijven rondlopen. 34 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 34


Tandhygiëne Een zwangere vrouw heeft 10 keer meer kans op bloedend of ontstoken tandvlees. Goede tandhygiëne is dus geen overbodige luxe. Door dagelijks te flossen en meermaals per dag je tanden te poetsen, vermijd je tandproblemen.

© Marloes Desterbecq Photography

35 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 35


6. Seksualiteit tijdens de zwangerschap Seksueel contact kan tijdens heel je zwangerschap, tenzij het om medische redenen afgeraden wordt. Het schaadt je baby niet.

7. Emoties De veranderingen in je lichaam hebben invloed op je gemoedstoestand. Je stemmingen kunnen heel wisselend of extreem zijn. De behoefte aan tederheid en seks kan sterk varieren. Je kan ook vlugger huilen, je onzeker voelen of juist heel blij en gelukkig zijn. Natuurlijk maak je je ook wel eens zorgen. Zal mijn kindje gezond zijn? Zal ik mijn werk en het ouderschap kunnen combineren? Praat erover met je partner zodat jullie weten wat jullie bezighoudt. Heb je geen partner of wil je bepaalde gevoelens liever met iemand anders delen, dan zoeken we samen mee naar iemand die je in vertrouwen kan nemen. Heb je het moeilijk of voel je vaak sombere gedachten? Dan kan je je laten begeleiden door een psycholoog of psychiater. Bespreek dit met je gynaecoloog. Je vindt de contactgegevens van de psycholoog en psychiater op p. 156.

8. Ioniserende straling Vermijd elke onnodige blootstelling aan ioniserende straling. Die komt onder meer vrij wanneer röntgenstralen gebruikt worden bij medische beeldvorming, zoals CT-scans en radiografieën. Echografieën en MRI’s vallen hier niet onder. Een MRI is een veilig onderzoek tijdens de zwangerschap, maar wordt doorgaans niet uitgevoerd tijdens het eerste trimester van de zwangerschap. Zeg steeds dat je zwanger bent vooraleer je een onderzoek ondergaat. Over eventuele nadelige gevolgen van gsm-gebruik tijdens de zwangerschap is nog weinig bekend.

36 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 36


9. De zon, zonnebank, zwangerschapsmasker, zwangerschapslijn

De baby zit goed beschermd in de baarmoeder. Ultraviolette straling die via de huid van de moeder binnenkomt, bereikt de baby niet. Zonnebanken of zonnebaden is dus niet schadelijk voor de baby. Tijdens de zwangerschap reageert de huid van je gezicht wel veel gevoeliger op de zon. Er wordt meer pigment aangemaakt wat bruine vlekken geeft. Die vlekken verdwijnen niet altijd na de zwangerschap. Dat wordt ook wel een zwangerschapsmasker genoemd. Door de extra pigmentatie zie je mogelijk ook een bruine zwangerschapslijn midden op je buik (van je schaambeen naar je navel, soms zelfs tot aan je borstbeen). Die lijn kan 1 cm breed worden en verdwijnt meestal na de bevalling. Wie gaat zonnen, kan zich beschermen met een zonnebrandcrème. De meeste crèmes houden alleen UVB-licht tegen al zijn er tegenwoordig steeds meer producten die ook UVA-licht tegenhouden. Dat staat op de verpakking aangegeven. De zonnebrandcrème beschermt gedeeltelijk tegen het ontstaan van een zwangerschapsmasker. Smeer je regelmatig in en blijf niet te lang in de zon. Beperk het gebruik van de zonnebank zoveel mogelijk. Na de zwangerschap kan je dat weer langzaam opbouwen.

10. Sauna Het is niet duidelijk of het gebruik van de sauna tijdens de zwangerschap schadelijk is voor een ongeboren kind. Er zijn aanwijzingen dat, vooral aan het begin van de zwangerschap, een lichaamstemperatuur boven 39 °C aanleiding kan geven tot defecten aan het centrale zenuwstelsel en het hart. Bovendien kan je bloeddruk dalen bij saunagebruik. Vanwege deze mogelijke schadelijke effecten raden we saunabezoek tijdens de zwangerschap af.

37 – voeding en levensstijl tijdens je zwangerschap 37


11. Haar kleuren Er zijn enkele kleine studies die stellen dat de chemische stoffen in haarverf de huid binnendringen via het hoofd. Kappers die dagelijks met die verf in contact komen, hebben inderdaad een licht verhoogd risico op een miskraam. Als je alleen voor highlights kiest, loop je geen risico omdat die niet met je hoofdhuid in contact komen. Bij andere verven is er geen garantie dat ze niet opgenomen worden door de huid, maar de hoeveelheden zijn zo klein dat het risico minimaal is.

Love @ first sight Een baby herkent direct na de geboorte de geur en de stem van zijn moeder. Het duurt een paar weken voordat hij het verschil kan zien tussen de moeder en iemand anders.

Aangifte aan de werkgever Meld zo vlug mogelijk schriftelijk je zwangerschap en de vermoedelijke bevallingsdatum aan je werkgever. Zodra je werkgever officieel weet dat je zwanger bent, kan je aanspraak maken op bepaalde rechten. Je bent beschermd tegen ontslag en je mag geen werk uitvoeren dat schadelijk kan zijn voor je baby. Je vindt hiernaast een attest voor de aangifte. Laat je arts of vroedvrouw het attest invullen en bezorg het aan je werkgever.

38 – aangifte aan de werkgever 38


ATTEST WERKGEVER

Naam en adres van de aanstaande mama: Voornaam: ....................................................................................................................................... Naam: ............................................................................................................................................... Adres: ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................................

Ondergetekende, ........................................................................................................................... gynaecoloog/huisarts/vroedvrouw verklaart hierbij dat mevrouw .......................................................................................................................................... zwanger is.

Vermoedelijke bevallingsdatum: …...... /…........ /…............

datum en handtekening

stempel


Snurken tijdens de zwangerschap Onder invloed van zwangerschapshormonen houd je meer vocht vast. Naast je voeten en benen kan ook het slijmvlies van de neus- en keelholte opzwellen, waardoor je dus makkelijker gaat snurken. Op je zij slapen en de lucht vochtig houden (door bijvoorbeeld een kom water in de slaapkamer te zetten) kan helpen!

Enkele mythes over zwangerschap · Als je naar voor draagt of ruwe handen hebt, zou je een jongen moeten krijgen. Wanneer je meer opzij draagt of je hebt zachte handen, dan zou het een meisje worden. · Lang geleden bestond de mythe dat de lengte van de navelstreng een voorspeller was voor de lengte van de penis van de baby. · De richting van het kruintje van je vorige baby voorspelt het geslacht van het volgende kind. Staat de kruin in het midden, dan wordt het een kindje van hetzelfde geslacht; staat de kruin opzij, dan wordt het een kindje van het andere geslacht. · Als je tijdens je zwangerschap veel last hebt van brandend maagzuur, dan zal je baby veel haar hebben.


Prenatale screening

ONDERZOEK NAAR SYNDROOM VAN DOWN (MONGOLISME, TRISOMIE 21)

> Echografisch onderzoek Aangeboren afwijkingen komen relatief weinig voor. De meeste kinderen worden gezond geboren. Niet alle aandoeningen zijn voor de geboorte echografisch zichtbaar. Normaal gezien vindt er tijdens elke consultatie een echografie plaats. Het ziekenfonds betaalt drie echo’s terug. Wens je niet meer echografieën dan het aantal dat je ziekenfonds terugbetaalt tijdens je zwangerschap, dan bespreek je dat best tijdig met je gynaecoloog. De echografieën worden door het ziekenhuis gefactureerd. Ongeveer 2 maanden na de consultatie ontvang je hiervan thuis een factuur.

Tijdens de eerste verloskundige echografie kijken we de evolutie van de zwangerschap en groei van de baby na. Dat is het beste tijdstip om de zwangerschapsduur en de verwachte bevallingsdatum te bepalen. Als er een te groot verschil bestaat met de vooropgestelde datum volgens de laatste menstruatie, passen we de bevallingsdatum aan. Later in de zwangerschap wordt de verwachte bevallingsdatum niet meer aangepast.

De meerwaarde van 3D-echografie is in een normale zwangerschap niet aangetoond. 2D blijft de meest aangewezen methode om baby’s grondig te bekijken. Toch kan het voorkomen dat je arts je baby even in 3D bekijkt.

Als je zwanger blijkt te zijn van een meerling, dan gaan we na of de baby’s dezelfde vruchtzak of moederkoek delen. Dat bepaalt de verdere opvolging.

In az groeninge nemen we geen pretecho’s.

42 – prenatale screening 42


> NIPT Lees meer over de NIPT in onze aparte folder via azg.site/NIPT of scan de QR-code.

43 – prenatale screening 43


© Marloes Desterbecq Photography

44 – prenatale screening 44


Prenatale diagnostiek

VLOKKENTEST EN VRUCHTWATERPUNCTIE De enige manier om met zekerheid te weten of de baby geen grote chromosoomafwijkingen heeft, is via een vlokkentest (chorionvillusbiopsie of CVS) na 11 weken of via een vruchtwaterpunctie (amniocentese) na 15 weken. Die testen zijn evenwel niet zonder risico: bij ongeveer 1 op de 200 vrouwen leidt een vlokkentest of een vruchtwaterpunctie tot een miskraam. Bij een afwijkende NIPT wordt er een vruchtwaterpunctie uitgevoerd. Ook in een aantal andere gevallen is een vruchtwaterpunctie belangrijk: · als er erfelijke of aangeboren aandoeningen in de familie voorkomen; · als je al een kind hebt met een erfelijke of aangeboren ziekte; · als jij of je partner drager zijn van een gekende erfelijke aandoening; · als de nekplooi verdikt is of als er een afwijking wordt vastgesteld tijdens een echografisch onderzoek; · als je aan het begin van de zwangerschap een infectie hebt opgelopen (CMV of toxoplasmose) (alleen vruchtwaterpunctie, niet op te sporen door vlokkentest).

45 – prenatale diagnostiek 45


> Vlokkentest >> PRINCIPE

>> RESULTAAT

Omdat de vlokken afkomstig van de moederkoek dezelfde genetische samenstelling hebben als de foetus kunnen we door onderzoek van het vlokkenweefsel informatie verkrijgen over de gezondheid van de foetus.

Vanaf de 11de zwangerschapsweek

De duur van het labo-onderzoek van de vlokken hangt af van de onderzochte aandoening en varieert van vijf dagen tot drie weken. Het genetisch onderzoek gebeurt in UZ Leuven. In 1% van de gevallen is de uitslag niet te interpreteren of bevatten de vlokken onvoldoende delende cellen en is onderzoek onmogelijk. In die situaties adviseren we alsnog een vruchtwaterpunctie.

>> HOE

>> RISICO’S

Eerst voeren we een echografisch onderzoek uit. Afhankelijk van de bereikbaarheid van de moederkoek (placenta) heeft de arts de keuze uit twee verschillende technieken. · transabdominaal: na het ontsmetten van de buik brengt de arts via een prik door de buikwand een dunne naald in de moederkoek. Hij beweegt de naald wat heen en weer zodat wat vlokjes van de placenta loskomen. Die worden opgezogen via een spuitje dat aangesloten is op de naald. Vooral het bewegen van de naald bij het opzuigen van het weefsel kan soms een pijnlijk gevoel veroorzaken. · transcervicaal: via de vagina brengt de arts een fijn staafje tot in de baarmoeder. Ter hoogte van de moederkoek worden enkele vlokjes geplukt.

De kans op een miskraam na een vlokkentest is ongeveer 1 op 200. Na een vlokkentest kan je even last hebben van krampen in de onderbuik. Tot enkele dagen na een transcervicale vlokkentest kan je nog wat bloedverlies hebben. Het is beter om dan een maandverband te gebruiken in plaats van tampons.

>> WANNEER

>> PRAKTISCH Ga bij voorkeur niet plassen voor het onderzoek want soms is een volle blaas noodzakelijk.

46 – prenatale diagnostiek 46


> Vruchtwaterpunctie

Praktisch

>> PRINCIPE

In samenspraak met je behandelende arts maak je een afspraak voor een vlokkentest of een vruchtwaterpunctie bij de dienst verloskundegynaecologie: t. 056 63 32 40. Je schrijft je in aan het onthaal voor een vlokkentest of vruchtwaterpunctie. Je hoeft niet nuchter te zijn. Breng je identiteits- en bloedgroepkaart mee en eventueel een brief van de verwijzende gynaecoloog. Je wordt naar een kamer op de materniteit gebracht. Een verpleegkundige komt bij je langs. Als je komt voor een vlokkentest zal zij een bloedstaal afnemen bij jou en jouw partner. Ze geeft ook nog wat uitleg over de procedure. De verpleegkundige brengt je dan naar de arts die de vlokkentest of vruchtwaterpunctie zal uitvoeren. Na de test kan je meteen naar huis en doe je het de eerste twee dagen best rustig aan. De arts kan je een attest voor twee dagen arbeidsongeschiktheid voorschrijven (dag van de ingreep inbegrepen). Het is niet nodig om platte rust te houden. Je kan je dagelijkse activiteiten gerust voortzetten, maar zware inspanningen doe je beter niet.

In het vruchtwater zijn cellen aanwezig die afkomstig zijn van de huid en de slijmvliezen van de foetus. Door onderzoek van die cellen in een genetisch laboratorium kan het chromosomaal patroon van de foetus in kaart gebracht worden.

>> WANNEER Vanaf de 15de zwangerschapsweek

>> HOE Eerst voeren we een echografisch onderzoek uit. Aansluitend ontsmetten we de buik. Onder echogeleide brengt de arts een dunne naald doorheen de buikwand tot in het vruchtwater. Vervolgens wordt 20 cc vruchtwater opgezogen. Binnen enkele uurtjes is dat weer aangevuld doordat de baby regelmatig plast.

>> RESULTAAT Het resultaat van zo’n genetisch onderzoek is meestal bekend na vijf werkdagen. Je gynaecoloog of een geneticus van UZ Leuven brengt je op de hoogte van het resultaat.

In geval van toegenomen bloedverlies na een vlokkentest of bij vruchtwaterverlies na een vruchtwaterpunctie contacteer je best je gynaecoloog of de verlosafdeling.

>> RISICO’S De kans op een miskraam na een vruchtwaterpunctie is ongeveer 1 op 200. Na het onderzoek vermijd je de eerste twee dagen best druk op de buik en doe je het rustig aan.

Voor het transport van het te onderzoeken vruchtwater/vlokken naar UZ Leuven rekenen we een eenmalige kost aan. Je ontvangt enkele weken na de test een factuur thuis.

47 – prenatale diagnostiek 47


Frequente kwaaltjes en alarmsymptomen Geleidelijk aan merk je misschien de eerste ongemakken: misselijkheid, vermoeidheid, een veranderde smaak en geur… Sommige vrouwen hebben veel last van kwaaltjes, anderen nauwelijks of niet. De ongemakken zijn doorgaans onschuldig en van voorbijgaande aard.

> Bloedverlies Natuurlijk schrik je wanneer je bloedverlies ziet. Dat betekent echter meestal niet dat er iets misgaat. De baarmoedermond is tijdens de zwangerschap extra doorbloed. Daardoor kan een haarvaatje van de baarmoedermond gemakkelijk openspringen (bijvoorbeeld bij harde stoelgang) of kan er door contact (bij het vrijen) een bloeding optreden. Soms kan er ook bloedverlies optreden zonder aanwijsbare oorzaak. In elk geval bel je best om een afspraak te maken met je gynaecoloog. Wanneer het bloedverlies hevig is, kom je best onmiddellijk langs voor een controle op de verlosafdeling. Met een echografie kan de arts zien of je zwangerschap goed evolueert en of er al dan niet sprake is van een miskraam. Je kan de daaropvolgende dagen nog bruinverlies hebben. Dat is oud bloed en zal geleidelijk verdwijnen.

> Misselijkheid en braken Ochtendmisselijkheid is in feite een verkeerde benaming: zwangerschapsmisselijkheid zou beter zijn aangezien die misselijkheid op elk moment van de dag kan voorkomen. Sommige vrouwen zijn zelfs de hele dag door misselijk. De misselijkheid wordt veroorzaakt door een toegenomen hormoonactiviteit aan het begin van de zwangerschap en doet zich vooral voor tijdens de eerste 3 maanden. Op zich is zwangerschapsmisselijkheid niet gevaarlijk. Maar wanneer je geen voedsel en geen drank kan binnenhouden en daardoor uitdrogingsverschijnselen vertoont, wordt het gevaarlijker. Hou je gewicht in het oog. Hoe ongemakkelijk die misselijkheid ook is voor de moeder, de ongeboren baby ondervindt er doorgaans geen enkele last van op voorwaarde dat de moeder genoeg voeding en vocht binnenkrijgt.

48 – frequente kwaaltjes en alarmsymptomen 48


Tips · · · · · ·

Eet ’s morgens voor je opstaat een beschuit, toast, sneetje brood of potje yoghurt. Eet liever meerdere kleine maaltijden dan 3 grote, zware maaltijden. Ga - indien nodig - eventjes liggen na het eten. Eet om de twee uur een tussendoortje. Vermijd sterk gekruid of vet voedsel: dat belast immers je maag en spijsvertering. Vermijd warme en zware maaltijden laat op de avond. Eet liever nog een lichte maaltijd voor het slapengaan.

> Vaak moeten plassen Je baarmoeder groeit en door de druk op je blaas moet je vaker plassen. Als je bij het plassen ook pijn ondervindt, is het beter om met je huisarts of je gynaecoloog contact op te nemen om een blaasontsteking uit te sluiten.

> Obstipatie Het hormoon progesteron werkt verslappend op de spieren van de darmwand. Dat zorgt bij veel zwangere dames voor verstopping. Bij hard persen op het toilet krijg je mogelijk aambeien.

Tips · Eet regelmatig en sla vooral het ontbijt niet over. · Drink 1,5 à 2 liter water per dag (niet te veel voor het slapengaan). · Eet vezelrijke voeding zoals groenten, (gedroogd) fruit, havermout, ongezoete muesli en volkorenproducten. · Beweeg voldoende: dat stimuleert de darmen. · Neem rustig de tijd om naar het toilet te gaan. · Gebruik geen laxeermiddelen, tenzij op voorschrift van je behandelende arts.

49 – frequente kwaaltjes en alarmsymptomen 49


Zwanger! Online vind je heel wat ideeën om je zwangerschap aan te kondigen bij familie en vrienden: gedichten, cadeautjes, foto’s ... Het kan nuttig zijn om 2 weken bij je uitgerekende datum te tellen wanneer je die datum aan vrienden en familie meedeelt. Aangezien heel wat vrouwen over tijd gaan (amper ± 4,5% van de vrouwen bevallen op hun uitgerekende datum), vermijd je zo heel wat nieuwsgierige telefoontjes en sms’jes wanneer de uitgerekende datum verstreken is en je nog niet bevallen bent.


Mijn vragen

52 – mijn vragen


NOTITIES

53 – mijn vragen


Checklist ✔ Foliumzuur

dagelijks zwangerschap aanden van je m ie dr te g van het rs ee Neem de t de ontwikkelin mzuur bevorder liu Fo . ur zu kind wat m je liu n 0,4 mg fo ruggenmerg) va l (hersenen en lse te ws nu . ze verkleint centrale open ruggetje t risico op een onder meer he

n

ropvang zoeke

✔ Nu al kinde

wachtlijst lang. nt meestal is de . Begin op tijd wa ig zoeksysteem vind je een hand e .b in ez ijst met ng nl de te Op www.kin concrete resulta uw criteria een jo n va sis ba Je krijgt op buurt. adressen in je erkende opvang gever

an je werk angerschap a zw te if g n a A ✔ ouw bij de vroedvr ✔ Infosessies rmatiesessies’

Zie rubriek ‘info

je stleggen met ✔ Afspraken va uisarts/vroedvrouw gynaecoloog/h

54


zwangerschaps - en babykledij

The place to be voor toekomstige trendy mama’s. Je vindt er zwangerschapskledij van zowel nationale als internationale topmerken zoals Pas de deux, Pietro Brunelli, Attesa, ... Alle collecties blijven draagbaar na de zwangerschap. Je kunt bij ons ook terecht voor comfortabele nachtkledij, borstvoedingslingerie, badmode en de bijpassende accessoires (juwelen, sjaals, riemen, verzorgingstassen, handtassen, …) Uiteraard vergeten wij niet het wonder waar het allemaal over gaat, daarom bieden wij een mooi assortiment van babypakjes en accessoires aan. Kortom, Entre nous deux maakt het wachten op jouw kleine wonder nog plezanter! Wij kijken er alvast naar uit om je in onze winkel te verwelkomen.

Bezoek zeker en vast eens onze website www.entrenousdeux.be je vindt er tal van leuke weetjes en ontdekt er de nieuwste trends!

BON

Kortrijksestraat 142 - B-8520 Kuurne T 056 49 00 40 E info@entrenousdeux.be W www.entrenousdeux.be Openingsuren ma: 14u00 - 18u30 woe - vrij: 10u00 - 12u00 en 14u00 - 18u30 zat: 10u00 - 12u00 14u00 - 18u00

Bij aankoop en na afgifte van deze bon ontvangt u een exclusief geschenk!* *beperkt tot 1 geschenk per klant


Je geboortelijst bij

ZEER RUIM ASSORTIMENT

GESCHENKCHEQUE

PERSOONLIJKE AANPAK

ONLINE BESTELLEN & RAADPLEGEN

gepersonaliseerde geboortegeschenken, baby-uitzet, speelgoed, kledij voor elke leeftijd

ruime keuze geboortegeschenkjes en geboortekaartjes

t.w.v. 10% op verkochte artikelen*, geldig op ons volledig assortiment

BEPERKTE AANKOOPVERPLICHTING* + een leuke verrassing

GESCHENKEN WORDEN NETJES INGEPAKT

Meer info? SB.be | geboortelijst@suprabazar.be *Zie voorwaarden in de winkel

Bij het aanleggen van een geboortelijst

GRATIS

1 draagpak Pampers Pure Protection Bij afgifte van deze bon - 1 bon per klant - Code 26603308


HET TWEEDE TRIMESTER

2


Het tweede trimester Wat gebeurt er met je baby?............................................................................... 60 De 20-wekenechografie..................................................................................... 66 De suikertest en zwangerschapsdiabetes........................................................... 68 Griepvaccin en kinkhoestvaccin..........................................................................70 Perinatale kinesitherapie....................................................................................72 Groeipakket en erkenning ..................................................................................72 Moederschapsrust.............................................................................................75 Reizen tijdens de zwangerschap ........................................................................87 Frequente kwaaltjes.......................................................................................... 88 Mijn vragen....................................................................................................... 94 Checklist........................................................................................................... 96

© Marloes Desterbecq Photography


Wat gebeurt er met je baby? De vierde maand: week 14 tot 18 Je baby is heel actief: hij trappelt met zijn beentjes en zwaait met zijn armpjes. Het hoofdje is nog steeds groot in verhouding tot het lichaam. De oogleden zijn gevormd maar gaan pas later open. Zijn romp is recht en de ribben verschijnen. De huid van de baby is doorzichtig, je ziet duidelijk de bloedvaten. De voorarmen beginnen te groeien en de handjes zijn al helemaal gevormd.

Berichten aan mijn baby

Misschien weet je al of het een jongen of een meisje wordt? Noteer hier je favoriete namen! voor een jongen:

voor een meisje:

……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ……………………………………………………………………… ………………………………………………………………………

60 –  wat gebeurt er met je baby


Wat gebeurt er in ons leven in deze periode? ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................

Kleef hier je echo.

61 –  wat gebeurt er met je baby


De vijfde maand: week 19 tot 22 Je baby slikt vruchtwater, plast en vertoont gelaatsuitdrukkingen. Hij reageert op geluiden van buitenaf. De haartjes op het hoofdje beginnen te groeien, de nageltjes worden zichtbaar. Het hartje klopt zo’n 120 à 160 slagen per minuut.

lengte op 20 weken, ± 22 cm gewicht op 20 weken, ± 350 gr.

Berichten aan mijn baby

We zijn halfweg! Ik ben al ….... kg aangekomen. Ik voelde je (jullie) voor het eerst bewegen op ......... /…........ /……..........

62 – wat gebeurt er met je baby


Wat gebeurt er in ons leven in deze periode? ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................

Kleef hier je echo.

63 –  wat gebeurt er met je baby


De zesde maand: week 23 tot 27 Je baby groeit nu minder snel maar bouwt onderhuids vet op. Hij kan zijn oogjes openen en hoort zowel de geluiden in je lichaam als de geluiden van buitenaf. Hij reageert met schopjes. Bij vroeggeboorte zijn kindjes tussen 24 en 26 weken in principe levensvatbaar, al verschilt die grens van baby tot baby.

lengte op 24 weken, ± 30 cm gewicht op 24 weken ± 660 gr.

Berichten aan mijn baby Wat kwam je nog te weten tijdens de controle?! ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................

64 – wat gebeurt er met je baby


Kleef hier een fot o van je buik. Het is leuk om je veranderende lichaam later terug te zien.

Kleef hier je echo.

65 –  wat gebeurt er met je baby


De 20-wekenechografie Dit is het ideale moment om je baby letterlijk van kop tot teen te bekijken. De arts bekijkt heel nauwkeurig zoveel mogelijk orgaanstelsels en structuren. De baby wordt ook gemeten: op basis van de metingen van het hoofd, de omtrek van de buik en de lengte van het bovenbeen berekent de arts het vermoedelijke gewicht. Vanaf nu is het moeilijk om nog exact de lengte van de baby te meten. Daarnaast stelt de arts vast waar de moederkoek zich bevindt. Je wordt voor dit onderzoek mogelijks doorverwezen naar een gynaecoloog die gespecialiseerd is in prenatale diagnostiek (zie p. 161).

Een jongen of een meisje? Dat hangt van de zaadcel af en wordt op het moment van de bevruchting bepaald. Er zijn 2 soorten chromosomen: X en Y. De eicellen van de vrouw bevatten één X-chromosoom, de zaadcellen van de man kunnen X of Y zijn. Wordt de eicel door een X-zaadcel bevrucht, dan wordt het een meisje (XX). Heeft de zaadcel een Y-chromosoom, dan ontstaat er een jongen (XY).

66 –  de 20-wekenechografie


67 – de 20-wekenechografie


De suikertest en zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes is een stoornis van de suikerregeling die ontdekt kan worden tijdens de zwangerschap. Je voelt de aandoening zelf niet als zwangere vrouw maar ze kan toch belangrijke gezondheidsrisico’s inhouden, zowel voor jou als voor je baby. Daarom is het belangrijk om zwangerschapsdiabetes tijdig op te sporen. Deze screening bestaat uit 2 stappen.

1 2

In het begin van de zwangerschap wordt een nuchtere bloedafname uitgevoerd om je suikerspiegel te bepalen.

Afhankelijk van de waarde van de nuchtere suikerspiegel en van eventuele andere risicofactoren zal rond week 24 van de zwangerschap een suikertest met 50 gram (1 uur) of 75 gram (2 uur) worden gepland. Voor de test met 75 gram moet je nuchter zijn. Na het drinken van het suikerdrankje mag je één of twee uur geen inspanning leveren en niet eten of roken. Daarna prikken we bloed. Als de test afwijkend is, verwijzen we je naar het diabetescentrum.

68 –  de suikertest en zwangerschapsdiabetes


Voorkomen, beter dan genezen Natuurlijk is het nuttig om vanaf het begin van de zwangerschap een gezonde levensstijl aan te houden. Dat betekent een gezonde en gevarieerde voeding, naast regelmatige en aangepaste lichaamsbeweging en een gecontroleerde gewichtstoename. Een halfuurtje licht sportieve inspanning (wandeling, boodschappen doen met de fiets) beïnvloedt je suikerregeling op een positieve manier en heeft het grootste effect een halfuurtje na het ontbijt. Beperk de inname van snelle suikers zoals frisdranken, snoepgoed, gebak, gesuikerde melkproducten… Heb je vragen over zwangerschapsdiabetes of over andere onderwerpen, aarzel dan niet om je huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw om raad te vragen. Meer informatie vind je ook op www.zoetzwanger.be.

69 –  de suikertest en zwangerschapsdiabetes 69 –  de suikertest en zwangerschapsdiabetes


Griepvaccin en kinkhoestvaccin > Griepvaccin Vaccinatie tegen de griep is sterk aanbevolen tijdens de zwangerschap. De vaccinatie tegen seizoensgriep gebeurt elk jaar vanaf half oktober. Ben je 12 weken of meer zwanger in die periode, laat je dan vaccineren. Praat erover met je huisarts of gynaecoloog. Vier redenen om je te laten vaccineren tijdens de zwangerschap:

>> Griep is gevaarlijk voor zwangere vrouwen

>> Griep is gevaarlijk voor de baby

Wie zwanger is, heeft minder weerstand tegen infecties. Daarom kan de griep bij een zwangere vrouw erger zijn en meer complicaties veroorzaken, zoals een longontsteking. Een zwangere vrouw loopt ook tot 7 keer meer risico om door griep in het ziekenhuis opgenomen te moeten worden dan iemand die niet zwanger is.

>> Het vaccin is veilig Het vaccin is veilig voor zwangere vrouwen. Dat is in verschillende studies aangetoond. Het griepvaccin bevat geen levende virusdeeltjes en kan dus geen griep veroorzaken bij de moeder of de baby. Het vaccin heeft ook geen invloed op de borstvoeding. De eventuele bijwerkingen van het griepvaccin zijn dezelfde als die bij de algemene bevolking (lokale pijn, roodheid of een kleine zwelling, hoofdpijn, koorts).

Een zware griepaanval met koorts tijdens de zwangerschap kan ook de gezondheid van de foetus ernstig schaden. Mogelijke risico’s zijn vroeggeboorte, verminderd geboortegewicht, een miskraam of overlijden van de baby na de geboorte.

>> Vaccinatie beschermt moeder en kind Vaccinatie tegen de griep tijdens de zwangerschap zorgt ervoor dat de moeder veel minder risico loopt om ziek te worden. Bovendien krijgt ook de baby via de placenta een deel van de afweerstoffen. Zo is de baby bij zijn geboorte dubbel beschermd: hij heeft zelf afweerstoffen meegekregen EN de moeder kan hem ook niet besmetten, want ook zij is beschermd. De baby zelf vaccineren na de geboorte kan niet omdat het vaccin maar toegediend kan worden na de leeftijd van 6 maanden.

70 –  griepvaccin en kinkhoestvaccin


> Kinkhoestvaccin (Boostrix®) Kinkhoest, ook gekend als Pertussis of 100-dagenhoest, is een ernstige, besmettelijke aandoening van de luchtwegen. Zowel volwassenen, jongeren als baby’s kunnen kinkhoest krijgen. Hoewel kinkhoest een tiental jaar geleden niet meer leek voor te komen, is er de laatste jaren een forse toename van de gevallen van kinkhoest, ook in ons land. Kinkhoest kan zeer ernstig zijn. De ziekte kan leiden tot ziekenhuisopname en is soms zelfs dodelijk bij jonge of niet-gevaccineerde baby’s. Bij volwassenen gaat de ziekte gepaard met veel minder symptomen dan bij kinderen. Vaak is er alleen een aanslepende hoest, waardoor mensen vaak niet beseffen dat het om kinkhoest gaat. Daardoor lopen volwassenen het risico om anderen te besmetten. Bij één op de twee baby’s met kinkhoest zijn de ouders de bron van infectie.

Om kinkhoest te voorkomen, krijgt je baby een reeks vaccinaties via het standaardvaccinatieschema. Voor het eerste vaccinatieschema (3 injecties) volledig voltooid is, als je baby 4 maanden (16 weken) oud is, is hij echter nog steeds vatbaar voor een infectie. Daarom wordt ook aangeraden dat zwangere vrouwen zich laten vaccineren tussen de 24ste en 32ste week van iedere zwangerschap. De Hoge Gezondheidsraad raadt bovendien aan om niet alleen baby en moeder te vaccineren maar om ook een eenmalige herhalingsvaccinatie toe te dienen aan iedere volwassene, en in het bijzonder aan vaders, grootouders en andere gezinsleden die regelmatig in contact komen met jonge kinderen. Vraag ernaar bij je huisarts. Het vaccin is gratis.

71 –  griepvaccin en kinkhoestvaccin


Perinatale kinesitherapie Aandachtspunten tijdens de prenatale sessies zijn onder meer de preventie van rugklachten, het beheersen van de ademhalingstechnieken (buik-, flank- en topademhaling aanleren / puffen), de bewustwording van de bekkenbodemspieren, het aanleren van houdingen om weeën op te vangen (met of zonder “bodybal”), perstechnieken en ontspanningsoefeningen (relaxatie en massage). Ook houdingen en oefeningen tegen bekkenpijn/bekkeninstabiliteit komen aan bod. In het kader van de ziekteverzekering krijg je 9 sessies perinatale kinesitherapie terugbetaald. Die kan je vrij verdelen over de prenatale (tijdens de zwangerschap) en de postnatale periode (na de bevalling). De prenatale oefeningen worden best gegeven door een kinesitherapeut die zich toelegt op zwangerschaps- en bekkenbodemkinesitherapie. Je kan zelf een kinesitherapeut uit je buurt contacteren. Vraag er eventueel naar bij je huisarts.

Groeipakket en erkenning > Groeipakket Het Groeipakket is sinds 1 januari 2019 de naam voor alle gezinsbijslagen (de vroegere kinderbijslag) en andere financiële tegemoetkomingen die de Vlaamse overheid voorziet op maat van elk kind in elk gezin. Daarbij zit ook het eenmalige ‘startbedrag’ (het vroegere ‘kraamgeld’) dat ouders krijgen bij een geboorte of adoptie.

Praktisch · Ten vroegste vier maanden voor de geschatte geboortedatum kan je het startbedrag aanvragen. · Dat doe je bij een van de vijf uitbetalers die je vindt op www.groeipakket.be. · Je bezorgt aan de uitbetaler een doktersattest met vermoedelijke geboortedatum. · Je ontvangt het startbedrag ten vroegste twee maanden voor de geschatte geboortedatum. · Alle informatie over het groeipakket vind je op www.groeipakket.be.

72 – perinatale kinesitherapie


> Erkenning De erkenning is een verklaring waarbij iemand een vader- of moederschapband erkent tussen zichzelf en het aangewezen kind. Vanaf de vaststelling van de zwangerschap door de gynaecoloog kan een kind door de (al dan niet biologische) ouder erkend worden. Dit kan een wens/wettelijk noodzakelijk zijn indien de ouders niet getrouwd zijn, als ze enkel religieus getrouwd zijn (bv. een islamitisch huwelijk) of als het huwelijk nog niet erkend is in België (een buitenlands huwelijk).

Praktisch · Voor een erkenning moeten beide ouders samen naar het gemeentehuis gaan om een authentieke akte te laten opmaken. Je hebt allebei je identiteitskaart nodig en een attest van de zwangerschap opgesteld door je behandelende arts of vroedvrouw. Je kan naar het gemeentehuis van je woonplaats gaan of naar dat van de gemeente waar je zal of bent bevallen. · Als je de erkenning niet aanvraagt in de gemeente van geboorte, dan moet je bij de geboorteaangifte van het kind een afschrift van de erkenningsakte meenemen. Dat kan natuurlijk alleen in het geval dat het kind al erkend werd voor de geboorte. · De procedure kan verschillen per gemeente. Je kan best eerst inlichtingen inwinnen bij de dienst Burgerlijke Stand van de gemeente waar je het kind wil laten erkennen. Een kind erkennen kan je doen: · voor de geboorte, vanaf vaststelling van zwangerschap, met een attest van de vermoedelijke bevallingsdatum. De huisarts of gynaecoloog kan dat attest afleveren; · bij de geboorteaangifte zelf; · na de geboorte, zonder tijdslimiet. Wat betreft de familienaam zijn er vier keuzemogelijkheden: de naam van de vader, die van de moeder, de combinatie vader-moeder of de combinatie moeder-vader. Zonder akkoord tussen de ouders krijgt het kind automatisch de familienaam van de vader. Meer info over de erkenning vind je op naar www.vlaanderen.be/een-kind-erkennen.

73 – groeipakket en erkenning


Er bestaan heel wat leuke boeken en websites die je helpen bij het kiezen van een naam. Op de website van Kind & Gezin (www.kindengezin.be/zoekvoornaam/) kan je via een handige zoekfunctie alvast heel wat inspiratie vinden. 74 –  groeipakket en erkenning

© Marloes Desterbecq Photography

Een naam kiezen


Moederschapsrust De moederschapsrust bij loontrekkenden bedraagt vijftien weken, die theoretisch worden opgesplitst in zes weken prenatale rust (voorbevallingsrust) en negen weken postnatale rust (nabevallingsrust). Uitzondering op die regel is een meerlingzwangerschap waarbij de moederschapsrust in totaal 19 weken bedraagt. De periode van moederschapsrust kan ten vroegste starten van de 6e week (9e week bij meerling) voor de vermoedelijke bevallingsdatum.

> Gewone bevalling: 15 weken · prenataal: 6 weken waarvan 5 weken facultatief en 1 week verplicht · postnataal: 9 weken verplicht beginnende op de werkelijke bevallingsdatum, eventueel verlengd met de facultatieve niet-opgenomen prenatale rust (maximaal 5 weken)

> Meerlingen: 19 weken · prenataal: 8 weken waarvan 7 facultatief en 1 week verplicht · postnataal: 11 weken beginnende op de werkelijke bevallingsdatum, eventueel verlengd met de facultatieve niet-opgenomen prenatale rust (maximaal 7 weken)

Praktisch · Aanvraag: bezorg je ziekenfonds een briefje “vertrouwelijk” met vermelding van de vermoedelijke bevallingsdatum en de datum waarop je je professionele activiteiten stopzet. · Na de geboorte moet je een uittreksel uit de geboorteakte naar het ziekenfonds sturen (te verkrijgen op de burgerlijke stand). Na het einde van de moederschapsrust wordt een bewijs van werkhervatting (opgesteld door de werkgever of de uitbetalingsinstelling van de werkloosheidsuitkering) aan het ziekenfonds overgemaakt. · Heb je administratieve problemen of is jouw situatie uitzonderlijk, dan kan je contact opnemen met de sociale dienst van het ziekenhuis. De sociaal assistent kan samen met jou de administratieve kant van je zwangerschap bekijken.

75 – moederschapsrust


De moederschapsrust bij zelfstandigen bedraagt 12 weken (13 weken bij een meerling). Drie weken hiervan zijn verplicht op te nemen, hetzij één week voor en twee weken na de bevalling. De andere negen weken kan je naar keuze opnemen, ten vroegste drie weken voor de bevalling tot 38 weken na de bevalling. Deze weken neem je telkens op in periodes van zeven kalenderdagen.

76 –  moederschapsrust


ATTEST KINESITHERAPIE

Voornaam: ........................................................................................................................................ Naam: ................................................................................................................................................ Adres: ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ kleef hier je kleefbriefje van het ziekenfonds

Diagnose: zwangerschap Aard van de behandeling: perinatale kinesitherapie Aantal beurten: .............. Periodiciteit: ......................................................................................... Vermoedelijke bevallingsdatum: …...... /…........ /…............ Naam arts: ........................................................................................................................................

datum en handtekening

stempel


ATTEST ERKENNING

Ben je ongehuwd? Je partner kan je kind al voor de geboorte erkennen bij de dienst Burgerlijke Stand van je woonplaats. Dat kan in principe vanaf het prille begin van de zwangerschap. Vraag informatie bij de dienst Burgerlijke Stand van je woonplaats. Soms vraagt die een medisch attest. Laat dit attest invullen. De dienst Burgerlijke Stand vraagt meestal ook dat beide partners aanwezig zijn.

Naam en adres van de aanstaande mama Voornaam: ........................................................................................................................................ Naam: ................................................................................................................................................ Adres: ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

Ondergetekende ............................................................................................................................. gynaecoloog/huisarts/vroedvrouw, verklaart hierbij dat mevrouw ........................................................................................................................................... zwanger is.

Vermoedelijke bevallingsdatum: …...... /…........ /…............

datum en handtekening

stempel


ATTEST GROEIPAKKET*

Naam en adres van de aanstaande mama Voornaam: ........................................................................................................................................ Naam: ................................................................................................................................................ Adres: ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

Ondergetekende ............................................................................................................................. gynaecoloog/vroedvrouw, verklaart hierbij dat mevrouw ........................................................................................................................................... minstens 5 maanden zwanger is. Ze verwacht een ......................-ling.

Vermoedelijke bevallingsdatum: …...... /…........ /…............

* ten vroegste in te vullen 4 maanden voor de uitgerekende bevallingsdatum

datum en handtekening

stempel


ATTEST MOEDERSCHAPSRUST

Naam en adres van de aanstaande mama Voornaam: ........................................................................................................................................ Naam: ................................................................................................................................................ Adres: ................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

Ondergetekende ............................................................................................................................. gynaecoloog/huisarts/vroedvrouw, verklaart hierbij dat mevrouw ........................................................................................................................................... vanaf …...... /…........ /…............ met moederschapsrust gaat.

Vermoedelijke bevallingsdatum: …...... /…........ /…............

datum en handtekening

stempel


ATTEST TREIN

Art. 46 van de officiële voorwaarden voor het vervoer van personen en bagage: Zwangere vrouwen met een vervoersbewijs 2de klas mogen, zonder betaling van de klasverhoging, in 1ste klas reizen gedurende de laatste 4 maanden van hun zwangerschap.

Ondergetekende arts/vroedvrouw, ............................................................................................, verklaart hierbij dat mevrouw ...................................................................................................... zwanger is.

Vermoedelijke bevallingsdatum: …...... /…........ /…............ Klasverhoging vanaf: …...... /…........ /…............

datum en handtekening

stempel


86 –  moederschapsrust


Reizen tijdens de zwangerschap Vliegen is bij een normale zwangerschap geen probleem. De meeste vliegmaatschappijen laten evenwel geen hoogzwangere dames toe: bij een bevalling in de lucht kan maar weinig hulp geboden worden. Daarom zal je bij een vliegreis een zwangerschapsattest met je zwangerschapsduur moeten voorleggen. Bespreek je plannen steeds met je behandelende arts zodat die ook een attest kan opmaken. Informeer bij het boeken van je ticket tot welke zwangerschapsduur je wordt toegelaten want dat kan verschillen per vliegmaatschappij. Reizen per trein of auto is evenmin een bezwaar bij een normale zwangerschap. Vanaf vier maanden zwangerschapsduur mag je in eerste klas reizen met de trein. Vraag hiervoor een attest aan onze secretariaatsmedewerkers. Blijf je autogordel dragen, het is nu eenmaal veiliger. Draag de onderste riem onder je buik, niet erop. Volgens de algemene richtlijn moet je meer dan gewoonlijk drinken, zeker bij warm weer, en moet je regelmatig de benen strekken of een eindje rondlopen om het ontstaan van klontertjes in je aders te vermijden. Heb je bepaalde problemen tijdens je zwangerschap (bv. vroegtijdige weeën of ontsluiting), bespreek dan altijd eerst je reisplannen met je arts.

87 –  reizen tijdens de zwangerschap


Frequente kwaaltjes > Brandend maagzuur Omdat de baby groeit en je baarmoeder vergroot, komt er meer druk op je maag. Daardoor kan je last krijgen van brandend maagzuur. Het maagzuur komt dan in de slokdarm terecht en veroorzaakt een branderig gevoel diep in de keel.

Tips · Eet langzaam en kauw goed. · Vermijd sterke koffie, bruisende dranken, vet, zuur of pikant voedsel. · Kies meerdere keren per dag voor een kleine maaltijd. Eet niet vlak voor het slapen. · Zit goed rechtop; zet eventueel het hoofdeinde van je bed iets hoger of leg een kussen onder je matras. · Gebruik alleen medicijnen tegen maagzuur op advies van je huisarts of gynaecoloog.

> Spierkrampen/rusteloze benen Veel zwangere vrouwen hebben last van spierkrampen of rusteloze benen, vooral ’s nachts. Die klacht kan veroorzaakt worden door een tekort aan magnesium. Vraag een magnesiumsupplement aan je huisarts of gynaecoloog. Dat helpt tegelijk tegen constipatie.

> Spataders Tijdens de zwangerschap kunnen spataders ontstaan door de druk van de baarmoeder op de grote lichaamsaders in de buik.

Tips

· Beweeg veel (stappen, fietsen, zwemmen). · Vermijd lang rechtstaan. · Rust met de voeten omhoog. · Draag eventueel steunkousen op maat, trek ze liggend aan voor je ’s ochtends opstaat. · Masseer je benen vanaf je enkel naar je bovenbeen.

88 –  frequente kwaaltjes


> Aambeien Aambeien zijn ook spataders, maar dan in het gebied van de anus. Ze kunnen heel vervelend en pijnlijk zijn. Soms gaan ze gepaard met bloedverlies tijdens de stoelgang.

Tips · Eet vezelrijke voeding. · Beweeg voldoende. · Zorg voor goede toilethygiëne met koud water na elke stoelgang. · Vraag je arts advies over pijnstillende zalf.

> Onderbuikpijn en bandenpijn Door het groeien van de baarmoeder komt er veel spanning te staan op de banden (ligamenten) die de baarmoeder op hun plaats houden. Die banden lopen vanuit de bovenhoek van de baarmoeder naar beneden door de liezen. Dat kan een scherpe, stekende pijn veroorzaken die wat langer aanhoudt. Die pijn is normaal tijdens de zwangerschap en niet gevaarlijk.

Tips · Voor de mama’s die lang rechtstaan, is het belangrijk de buikspieren regelmatig aan te trekken. Een kersenpitkussentje kan vaak wonderen verrichten. (Let op: een te hete warmwaterkruik kan brandwonden veroorzaken.) · Heb je na een vermoeiende dag last van bandenpijn, ga dan eventjes liggen. Dat ontspant en de bandenpijn vermindert meestal binnen een halfuur.

89 –  frequente kwaaltjes


> Lage rugpijn Rugklachten tijdens de zwangerschap zijn vaak een gevolg van een verkeerde houding en overbelasting. Je lichaam moet immers extra gewicht meedragen. Goed ondersteunende schoenen zijn dus belangrijk en hoge hakken draag je nu beter niet. Hou er bij de aankoop van je schoenen rekening mee dat je voeten wat kunnen zwellen aan het einde van de zwangerschap. Probeer zoveel mogelijk een natuurlijke houding aan te nemen. Veel vrouwen hebben de neiging om met de buik naar voor te lopen (holle rug) wat bijzonder belastend is. Als je iets wil optillen, doe dat dan door je knieën te buigen en niet vanuit je rug. Als de rugpijn aanhoudt, kan kinesitherapie misschien een oplossing bieden. Je bespreekt dat best met je gynaecoloog of huisarts. Heb je last van je onderrug en straalt de pijn via je billen uit naar je bovenbeen of naar je voet, dan heb je waarschijnlijk een ischias (= een geknelde zenuw). Het is dan zinvol om contact op te nemen met je huisarts of je behandelende gynaecoloog.

> Bekkeninstabiliteit Bekkeninstabiliteit is een frequent voorkomend probleem tijdens de zwangerschap. Een vierde van de zwangere patiënten heeft klachten ten gevolge van bekkeninstabiliteit en 10% is hierdoor sterk geïnvalideerd. Door het hormoon progesteron worden de verbindingen tussen de gewrichten losser. Dat gebeurt ook aan beide zijden van het heiligbeen, de heupen en het schaambeen. Het is eigenlijk een normaal proces dat ervoor zorgt dat je bekkendoorgang iets groter is op het moment van de bevalling. De klachten verschijnen meestal tijdens het tweede trimester van de zwangerschap. Patiënten melden last ter hoogte van het schaambeen, het bekken en de liesregio. Je vermijdt nu best pijnuitlokkende activiteiten zoals trappen lopen, ver stappen en heffen. Dat betekent niet noodzakelijk een volledige platte rust. De meeste zwangere dames zijn gebaat bij lichtere fysieke activiteiten zoals zwemmen en fietsen. Daarnaast kan de instabiliteit gecompenseerd worden door aangepaste oefeningen bij een kinesitherapeut en zo nodig door het dragen van een bekkengordel.

90 –  frequente kwaaltjes


> Vaginaal verlies Als je zwanger bent, is het normaal dat je meer vaginale afscheiding hebt. Het gebeurt vaak dat die afscheiding zo erg is dat de vrouwen denken dat ze vruchtwater verliezen. Zolang die afscheiding wit en dun is, hoef je niets te doen. Als de afscheiding jeukt, slecht ruikt of een vreemde kleur heeft, kan dat wijzen op een infectie en neem je best contact op met je huisarts of gynaecoloog.

> Harde buiken/voorweeën Harde buiken, ook wel Braxton-Hicks genoemd, kunnen vanaf het tweede trimester van de zwangerschap optreden. Ze ontstaan door het samentrekken van de baarmoeder en kunnen veroorzaakt worden door stress, een volle blaas, snelle bewegingen, flinke inspanningen, bewegingen van het kind of een orgasme. Harde buiken zijn een teken van je lichaam dat je het wat rustiger aan moet doen. Als de harde buiken pijnlijk zijn, dan zijn het meestal voorweeën. Die voorweeën zijn geen echte weeën aangezien ze geen ontsluiting geven. Vaak nemen ze niet in kracht en in frequentie toe. Ze kunnen wel pijnlijk zijn waardoor je zelfs niet kan slapen. Dikwijls is het moeilijk om het onderscheid te maken tussen ‘echte’ en ‘valse’ weeën. Bij twijfel is het verstandig even langs te komen op de verlosafdeling om te controleren of er geen verandering van de baarmoederhals optreedt.

Tips Neem een warm bad of douche: dat ontspant de baarmoeder waardoor de voorweeën vaak afnemen en je toch kan slapen. Eventueel kan je ook een paracetamol (1g) nemen. De efficiëntste oplossing is overdag wat meer rust te nemen en bij te slapen.

91 –  frequente kwaaltjes


Van waar komen die extra kilo’s? Foetus 3500 gr. Placenta 500 gr. Vruchtwater 600 gr. Vergroting baarmoeder 1000 gr. Vergroting borsten 500 gr. Toename bloedvolume 1250 gr. Toename hoeveelheid lichaamsvocht 1500 gr. Vetreserve 3500 gr. = 12350 gr.

© Marloes Desterbecq Photography


Bewegingen van je kind Als je ongeveer in de helft van de zwangerschap bent en het is je eerste kindje, dan zal je nu de eerste trapjes voelen. Ben je al eens zwanger geweest, dan kan je de bewegingen een paar weken vroeger voelen. Merk je nog niets op 20 weken, wees dan niet ongerust. Iedereen ervaart het anders. Misschien herken je de bewegingen niet en denk je dat het om darmgerommel gaat. Eerst zijn de bewegingen immers nog zacht en kan je ze nog niet regelmatig voelen. Later zijn ze duidelijker voelbaar en voel je de baby op regelmatige tijdstippen trappelen. Dan kan je het makkelijker herkennen. Je kindje zal namelijk bewegen als jij rustig bent, bijvoorbeeld voor de tv, in de auto, tijdens een vergadering of in bed. In elk geval kunnen je partner of je andere kinderen de baby binnenkort ook voelen bewegen.

Zwangerschapsstriemen Op je buik, billen, dijen en borsten kunnen zwangerschapsstriemen verschijnen. Dat zijn dunne, rode lijnen die na de bevalling zilverig wit worden en nooit volledig verdwijnen. Je aanleg voor striemen is voor een stuk erfelijk bepaald maar ook een plotselinge gewichtstoename kan zwangerschapsstriemen bevorderen. Wrijf je huid vanaf het begin van je zwangerschap elke dag in met amandelolie of met een hydraterende crème. Draag bv. een steunende beha, elastische steunkousen of een buikband in periodes van snelle groei. Snoep of eet niet te veel, anders neemt je totale lichaamsgewicht te veel toe.


Mijn vragen

94 – mijn vragen


NOTITIES

95 – mijn vragen


Checklist ✔ Griepvaccin

x®) accin (Boostri ✔ Kinkhoestv roeipakket ✔ Aanvraag g ✔ Erkenning ✔ Infosessies

iesessies’

rmat Zie rubriek ‘info

nesitherapie

✔ Prenatale ki

✔ Tijd voor de

babyuitzet

……………………

…………………………

…………………………

………… lenen van ………… ……........ ………………………… Ik mag spulletjes ………………………… telijst bij ……………… or bo ge n ee en/of ik leg


Dreambaby, de beste start voor jou en je droombaby! Met inspiratie, steun en persoonlijk advies wil Dreambaby samen met jou die unieke periode goed voorbereiden.

WAAROM KIEZEN VOOR DREAMBABY? • Dreambaby, de babyspecialist van Colruyt Group. • Een uitgebreid assortiment van onmisbare basisstukken en trendy accessoires of hebbedingen. • Scherpe prijzen voor al jouw babyspullen. • Een geboortelijstservice helemaal op jouw maat. • Altijd 25 % korting op zwangerschapskleding met je Xtra-app of -kaart. • Altijd 10 % korting op babykamersets met je Xtra-app of -kaart. • 29 Dreambaby-winkels en meer dan 300 afhaalpunten in België.

LAAT JE INSPIREREN DOOR ONZE

CATALOG US 20

19

babycatalogus!

Dat zijn 204 pagina’s vol met hippe spulletjes, handige basics, nuttige tips en een handige checklist voor je geboortelijst.

VRAAG JE GRATIS EXEMPLAAR AAN OP DREAMBABY.BE dreambaby .be

Deze catalog De prijzen us vermeldt de maxim in deze catalog umprijzen us zijn geldig van x/x t.e.m.

x/x/2019.

De beste start voor jou en droombab je y


HET DERDE TRIMESTER

3


© Marloes Desterbecq Photography


Het derde trimester Wat gebeurt er met je baby? ....................................................................................................... 102 Opsporen van GBS/MRSA.............................................................................................................110 Kraamzorg aanvragen.................................................................................................................... 111 Je opname voorbereiden...............................................................................................................112 Wanneer moet je langskomen? ...................................................................................................114 Ingeleide bevalling.........................................................................................................................114 Arbeid en bevalling........................................................................................................................116 Je verblijf op materniteit............................................................................................................... 124 Opname op neonatologie.............................................................................................................127 Postpartum begeleiding............................................................................................................... 130 Ontslag uit materniteit.................................................................................................................. 130 Opvolging thuis............................................................................................................................... 131 Lichamelijke wijzigingen.............................................................................................................. 132 Borstvoeding.................................................................................................................................. 134 Flesvoeding..................................................................................................................................... 140 Mijn vragen..................................................................................................................................... 142 Checklist.......................................................................................................................................... 144


Wat gebeurt er met je baby? De zevende maand: week 28 tot 31 De organen en zintuigen van je baby vervolmaken zich. Hij zuigt op zijn duim en kan zijn oogjes – waarvan de kleur pas na de geboorte bepaald wordt – openen. Hoewel slapen zijn hoofdactiviteit blijft, voel je je kindje regelmatig bewegen. Soms kan je voelen dat je baby om de paar seconden een vluchtige, schokkende beweging maakt. Dat betekent waarschijnlijk dat je baby de hik heeft. Dat kan behoorlijk lang aanhouden. Bij elke hik kan je buik even omhoog springen. De hik ontstaat doordat de baby van het vruchtwater drinkt. Als het maagje te vol is, prikkelt de maaginhoud het middenrif zodat het in een reflex samentrekt. Sommige vrouwen voelen dat meerdere keren per dag en anderen maar heel sporadisch. Maak je hierover geen zorgen, het is heel normaal. Ook na de geboorte kan je baby de hik hebben.

lengte op 28 weken, ± 35 cm gewicht op 28 weken, ± 1100 gr.

102 – wat gebeurt er met je baby 102


Berichten aan mijn baby

Ik ben al …......

kg aangekomen.

Op ...... /….... /…....... ben ik ....... weken zwanger en weeg jij ondertussen ........ gr.

Kleef hier je echo.

103 –  wat gebeurt er met je baby 103


De achtste maand: week 32 tot 35 Nu de longen zich verder ontwikkelen, is je baby bijna volgroeid. Hij komt vanaf nu vooral bij in gewicht. Hij wordt beschermd door wit huidsmeer dat vaak nog na de geboorte zichtbaar is, vooral in de huidplooien.

lengte op 35 weken, ± 43 cm gewicht op 35 weken, ± 2500 gr.

Berichten aan mijn baby

Nog enkele weken en dan kunnen we je eindelijk verwelkomen. Momenteel lig je met: ◊ je hoofdje omlaag ◊ je stuit omlaag ◊ dwars Mijn zwangerschapsverlof gaat in op ........ /…..... /….............

104 – wat gebeurt er met je baby 104


Wat gebeurt er in ons leven in deze periode? ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................ ........................................................................................................................................................

Kleef hier je echo.

105 –  wat gebeurt er met je baby 105


De negende maand: week 36 tot 41 Je baby maakt zich klaar om geboren te worden. Ook de longen zijn nu stilaan rijp en voorbereid op de eerste hap lucht. Meestal bevindt het hoofdje zich in je bekken. Soms ligt het stuitje onderaan, heel soms ligt je baby dwars. De huid van je kindje is nu zacht en soepel.

lengte op 40 weken, ± 50 cm gewicht op 40 weken, ± 3460 gr.

Berichten aan mijn baby

Op .... /…. /…. ben ik ....... weken zwanger en je weegt nu al ........ gr. Ondertussen hebben we ook al een naam voor jou gevonden: ....................................

106 – wat gebeurt er met je baby 106


Kleef hier een fot o van je buik. Het is leuk om je veranderende lichaam later terug te zien.

Kleef hier je echo.

107 –  wat gebeurt er met je baby 107


© Marloes Desterbecq Photography


Melkverlies Tijdens de laatste weken van de zwangerschap kunnen je borsten af en toe lekken. Meestal gaat het maar om een druppeltje melk dat je kan opvangen met behulp van borstkompressen in je beha. Je kan die kopen in warenhuizen, in speciaalzaken voor zwangere vrouwen en baby’s of in de apotheek.


Opsporen van GBS/MRSA streptokokken / ziekenhuisbacterie

In de laatste zwangerschapsweken (35-37 weken) neemt de gynaecoloog tijdens de consultatie een wisser (vaginaal/rectaal) om de aanwezigheid van streptokokken op te sporen. Streptokokken zijn bacteriën die bij 25% van de zwangere vrouwen in de vagina aanwezig zijn. Ze vormen voor de vrouw zelf geen risico maar kunnen wel de baby besmetten wanneer hij door het geboortekanaal passeert. Zwangere vrouwen die draagster zijn van die streptokokken hoeven zich geen zorgen te maken. Wanneer ze in arbeid zijn, krijgen ze immers een antibioticatherapie die ervoor zorgt dat de bacterie niet naar het kindje gaat. Zwangere patiënten die werken in de gezondheidszorg of op een varkensbedrijf worden op dat moment ook gescreend op MRSA (ziekenhuisbacterie) door middel van een wisser ter hoogte van de neus en de liesplooi. Bij positieve screening (MRSA-draagsters) starten we een behandeling bij de patiënte en haar partner om overdracht naar de baby kort na de bevalling en eventuele wondinfecties te vermijden. Heb je hierover nog vragen? Je arts kan je meer uitleg geven.

110 –  opsporen van gbs/mrsa


Kraamzorg aanvragen Kraamzorg wordt in de eerste weken na de bevalling thuis gegeven door een professioneel kraamverzorgende. Die neemt verzorgende en huishoudelijke ondersteuning op zich en: - verzorgt de baby - geeft ondersteuning en tips rond (borst)voeding en babyverzorging - zorgt voor de opvang van andere kinderen - zorgt dat de kersverse ouders de nodige rust krijgen - neemt lichte huishoudelijke taken op zich zoals koken, strijken, onderhoud van de woning De financiële bijdrage voor de kraamverzorgende is afhankelijk van het inkomen en van het aantal personen ten laste. Het bedrag wordt berekend aan de hand van de bijdrageschaal van het Vlaams Agentschap Zorg & Gezondheid. Kraamzorgcentra in Vlaanderen: - www.bondmoyson.be - www.dewieg.be - www.familiehulp.be - www.otv.be - www.solidariteit.be

111 –  kraamzorg aanvragen


Je opname voorbereiden praktische zaken: □ je identiteitskaart en bloedgroepkaart □ gegevens hospitalisatieverzekering □ eventueel je trouwboekje □ verwijsbrief van je gynaecoloog of andere arts □ telefoon van de drukker voor de geboortekaartjes □ telefoon van de doopsuikerwinkel □ kamerkeuze

voor jezelf: □ een gemakkelijk kleedje of T-shirt om in te bevallen □ persoonlijk toiletgerief 1 □ handdoeken, washandjes en zeep □ voldoende pyjama’s en ondergoed □ pantoffels □ borstvoedingsbeha als je borstvoeding wil geven □ borstvoedingskussen als je borstvoeding wil geven □ magazines, boeken, pc of tablet □ gsm en oplader

112 –  je opname voorbereiden


voor de baby: □ body’s

□ knuffeltje

□ babykledij

□ fopspeen

□ mutsje

□ een setje met verzorgingsproducten 2 (waslotion, badolie, stuitzalf, babyverzorgingsmelk, thermometer, kammetje en borsteltje)

□ kousjes □ anti-krabwantjes □ slabbetjes

voor je bezoek: □ drank en versnapering 3

□ afwasmiddel en keukenhanddoek

□ glazen

□ flessenopener

voor je thuiskomst: □ draagbare autostoel of reiswieg □ dekentje 1

Maandverbanden krijg je op de afdeling.

Dit verzorgingssetje kan je ook aankopen in het ziekenhuis. De pampers en pamperdoekjes liggen klaar in de kamer op de materniteit. 2

Je kan dit ook bestellen bij Carrefour Express in campus kennedylaan. Meer uitleg vind je in het volgende hoofdstuk.

3

113 –  je opname voorbereiden


Wanneer moet je langskomen? · Bij weeën om de 5 à 10 minuten · Bij verlies van vruchtwater (meestal geurloos, met kleine vlokjes, ongecontroleerd verlies) · Bij bloedverlies (bruinverlies na controle bij de gynaecoloog is normaal, helderrood bloedverlies moet steeds gecontroleerd worden) · Bij verminderde bewegingen van de baby (minder dan 10 x/dag). Als je de indruk hebt dat je baby minder beweegt, dan eet of drink je best iets dat veel suiker bevat zoals een suikerwafel of een cola. Daarna doe je er goed aan even te rusten op de linkerzij. Na 15 tot 20 minuten zouden de bewegingen moeten toenemen. · Bij een val of slag op je buik · Bij plotse klachten zoals hevige hoofdpijn en/of pijn in de maagstreek

Als een van deze symptomen zich bij jou voordoet, dan kom je best even langs op de verlosafdeling.

Ingeleide bevalling Als je arts het noodzakelijk vindt om je in te leiden, dan wordt dat met jou besproken en gebeurt dat in overleg met de verlosafdeling. Bij voorkeur gebeurt een inleiding niet voor 40 weken tenzij er een medische noodzaak is.

114 –  wanneer moet je langskomen


Hoe herken ik echte weeën? Tijdens de laatste weken van je zwangerschap kan je al onregelmatige en licht pijnlijke voorweeën hebben. Je buik wordt dan eventjes hard. Krijg je echte weeën, dan is het moment van de bevalling aangebroken: · de samentrekkingen volgen elkaar vlug en regelmatig op en worden steeds heviger; · je voelt pijn in je buik of rug; · je voelt je baarmoeder hard worden; · het is mogelijk dat je een bloederige en slijmerige afscheiding verliest; · echte weeën verdwijnen niet na een warm bad of douche. Denk je dat je echte weeën hebt, ga dan naar de verlosafdeling of neem contact op met je arts of vroedvrouw.

De slijmprop De slijmprop zit in de baarmoederhals en sluit de baarmoeder af. Zo wordt je baby beschermd tegen infecties. Verlies van de slijmprop samen met wat helderrood of bruin bloed noemen we het ‘tekenen’. Het is namelijk het signaal dat de baarmoederhals zich langzaam opent. Dat kan een paar dagen voor de bevalling gebeuren, maar ook tijdens de bevalling zelf. De hoeveelheid bloed die je verliest is ongeveer evenveel als bij een beginnende menstruatie.

Witverlies of vruchtwater? De vaginale afscheiding neemt toe tijdens de zwangerschap omdat het weefsel van de vagina zich voorbereidt op de bevalling. Waaraan herken je vruchtwater? Het is waterig, kleurloos en ruikt zoeter dan urine. Je kan het niet ‘ophouden’, het sijpelt voordurend. Als je twijfelt, raadpleeg dan steeds je arts.


Dan is het zover ...

Arbeid en bevalling > Aanmelden

> De arbeid

Meld je aan op spoedopname via de Ziekenhuisweg, zowel bij een geplande als niet-geplande opname.

> Opname op de verlosafdeling

De verlosafdeling bevindt zich op de eerste verdieping ter hoogte van de centrale ingang. Volg route B163. Je wordt opgenomen in een arbeidskamer waar je verblijft tot na de geboorte van je baby. Er kan maximaal 1 persoon bij je blijven. We streven ernaar om de arbeid zoveel mogelijk door dezelfde vroedvrouw te laten volgen. Bij de opname vraagt de vroedvrouw naar jouw specifieke wensen, bevallen zonder of met epidurale...

Op de verlosafdeling legt de vroedvrouw de monitor aan om de hartslag van de baby en de weeën te controleren. Door een inwendig onderzoek controleert ze ook de ontsluiting van je baarmoederhals. Daarnaast krijg je ook een lavement toegediend. De gynaecoloog wordt op de hoogte gebracht van je opname. Als je eigen gynaecoloog niet aanwezig is, wordt de gynaecoloog van wacht verwittigd. In het weekend en tijdens de nacht is er een vast wachtsysteem. Als je draagster bent van streptokokken, starten we antibiotica op om je baby te beschermen. Tijdens de arbeid zal de gynaecoloog of vroedvrouw de vooruitgang van je arbeid opvolgen door vaginaal onderzoek. Soms is het noodzakelijk om de arbeid te optimaliseren door de vliezen te breken of een weeënstimulerend middel te geven.

Alle informatie over parkeren vind je terug in het hoofdstuk ‘praktische informatie az groeninge’.

116 –  arbeid en bevalling


Tips · Tijdens de arbeid mag je gerust water, thee of isotone sportdranken drinken. Voeding tijdens de actieve arbeid wordt niet toegestaan. · Massage door de partner of de vroedvrouw kan heel ontspannend zijn en helpt je de pijn bij de weeën op te vangen. Masseren gebeurt best op een stevige en rustige manier en met warme handen, zonder ringen of horloge. De vroedvrouw zal jullie hier graag bij helpen. · Ook warmte kan helpen om te ontspannen. Daarom zorgen we voor een aangename kamertemperatuur en zijn er hotpacks om de pijn op bepaalde plaatsen te verzachten. · Je kan je eigen muziek meebrengen op stick. · Relaxatie in bad heeft een aangenaam en rustgevend effect. Een beperkt aantal artsen stemt in met een bevalling in bad. Onderwaterbevalling is dus alleen mogelijk na voorafgaand akkoord van je behandelende arts. · Regelmatig veranderen van houding verhoogt het comfort en zorgt voor een goede ontspanning van de bekkenbodem. Je kan volgende houdingen afwisselen: - zijligging - zittende houding: in bed, op een stoel of fauteuil, op het toilet, op een zitbal - op armen en knieën · Rugligging is tijdens de arbeid zelden aan te bevelen. Bij rugligging zal het gewicht van de baarmoeder het terugvloeien van het bloed naar het hart bemoeilijken. Je bloeddruk zal daardoor dalen waardoor je het benauwd krijgt of begint te zweten. · Prenatale oefeningen kunnen heel wat hulp bieden bij het opvangen van de weeën.

Indien je wenst te bevallen op natuurlijke wijze zonder epidurale verdoving zal de vroedvrouw je persoonlijk optimaal begeleiden.

117 –  arbeid en bevalling


> Epidurale verdoving (ruggenprik) Bevallen doet pijn. Er bestaan een heleboel hulpmiddelen zoals relaxatieen ademhalingsoefeningen die je kunnen helpen om de situatie onder controle te houden. Toch kunnen de weeën zo pijnlijk zijn dat zelfs sterk gemotiveerde vrouwen bijkomende pijnstilling nodig hebben. De epidurale pijnbestrijding is zonder twijfel de meest doeltreffende manier om de pijn tijdens de arbeid en de bevalling op te vangen. Die techniek wordt al jaren toegepast. Het is een veilige en betrouwbare methode voor pijnstilling. Voor de anesthesist de epidurale verdoving toedient, krijg je een infuus in de arm voor extra vochttoediening.

>> Plaatsing 1. Eerst wordt je rug grondig ontsmet. 2. Vervolgens wordt de huid met een fijn naaldje plaatselijk verdoofd (je voelt een kort prikje).

3. Via een prik tussen de wervels schuift de anesthesist ten slotte een kleine katheter tot in de peridurale ruimte (rond de wervelkolom). Belangrijk hierbij is om een goede houding aan te nemen. Volgens de voorkeur van de anesthesist zal dat zittend of liggend zijn. De anesthestist zal je vragen om de rug zo bol mogelijk te maken en om even niet te bewegen. Het is mogelijk dat je na de prik een kortstondig tintelend gevoel krijgt in de benen. Via de katheter wordt een verdovende vloeistof toegediend. Dankzij een pompje krijg je tot aan de bevalling een continue dosis. Op die manier zullen de zenuwen, die de pijnprikkels van de baarmoeder en bekkenbodem geleiden, na een 15-tal minuten gedeeltelijk of volledig verdoofd worden waardoor je de contracties niet meer als pijnlijk ervaart. Daarnaast kunnen ook de beweeglijkheid en het gevoel in je benen afnemen.

118 –  arbeid en bevalling


> De bevalling Met een epidurale verdoving kunnen we de pijn van de weeën verminderen. De weeën voel je wel nog lichtjes: ze stellen je in staat om aan het einde van de arbeid gelijktijdig met de weeën mee te persen. In sommige gevallen kan je bloeddruk dalen, wat kan leiden tot kortstondige hartritmeveranderingen bij de baby. Daarom plaatsen we steeds een infuus om de bloeddruk op peil te houden en volgen we je hartslag van nabij op. Spontaan urineren kan moeilijk worden, daarom plaatst de vroedvrouw een blaassonde. De epidurale katheter wordt kort na de bevalling verwijderd, geleidelijk aan zal de verdoving uitwerken. Je kan ten vroegste 1 uur na het stopzetten van de epidurale verdoving opstaan. Dat gebeurt steeds onder begeleiding van de vroedvrouw en op voorwaarde dat je benen weer goed beweeglijk zijn.

Tijdens de bevalling zal de gynaecoloog eventueel een knip plaatsen en een plaatselijke verdoving toedienen als er geen of onvoldoende epidurale verdoving is. Eens het hoofdje geboren is, volgt het lichaam van de baby snel. We leggen de baby onmiddellijk op de buik van de mama; de partner mag de navelstreng doorknippen. Je krijgt een spuitje met medicatie om de baarmoeder te laten samentrekken. Je blijft nog ongeveer een uurtje op de kamer om je baby in alle intimiteit te leren kennen. Als je borstvoeding wenst te geven, wordt de baby zo snel mogelijk na de geboorte aangelegd. Wil je tijdens de bevalling graag filmen of foto’s nemen? Dan kan dat alleen als je daarvoor vooraf toestemming hebt gevraagd.

Epidurale pijnstilling is steeds mogelijk, er is altijd een anesthesist bereikbaar.

119 –  arbeid en bevalling


> Huid-op-huid

> De verzorging van je baby na de geboorte

We bieden je de mogelijkheid om “skin to skin” of huid-op-huidcontact toe te passen na de bevalling. Huid-op-huid houdt in dat de baby onmiddellijk bloot op je buik wordt gelegd zodat jullie rustig met elkaar kunnen kennismaken tijdens het eerste uur na de geboorte. Op dat ogenblik kan de baby ook voor de eerste maal aan de borst drinken. Huid-op-huid biedt tal van voordelen: de borstvoeding komt beter op gang, de baby wordt rustig wanneer hij je hartslag en ademhaling voelt ... 
 Je krijgt hierover alle gewenste informatie bij je opname op de verlosafdeling en je bent uiteraard vrij om hier al dan niet voor te kiezen. Je kan ook al tijdens het prenatale infomoment meer uitleg vragen aan de vroedvrouw.

Na het eerste contact met je baby controleert de vroedvrouw je kindje. Je partner schrijft een naambandje dat onmiddellijk om het beentje van je baby geschoven wordt. We meten het gewicht, de lengte en de schedelomtrek van de kleine spruit die ook een mutsje op krijgt om afkoeling te vermijden. We dienen vitamine K toe. Geef je borstvoeding, dan wordt de baby aangelegd binnen het uur na de bevalling. Geef je flesvoeding, dan krijgt je kindje na ongeveer een uur het eerste flesje. De eerste uren na de geboorte zijn de handjes en de voetjes vaak nog wat blauw verkleurd. Dat is volledig normaal aangezien de centrale organen eerst van bloed worden voorzien.

120 –  arbeid en bevalling


> Bevalling via keizersnede >> Een geplande keizersnede

>> Een onverwachte keizersnede

Bijvoorbeeld bij stuitligging, vernauwd bekken of voorliggende placenta Verloop · Een geplande keizersnede vindt doorgaans plaats in de operatiezaal van de verlosafdeling. We verwachten je twee uur op voorhand. · Je mag geen vast voedsel innemen 6 à 8 uur voor de geplande keizersnede. · Bij deze ingreep krijg je een operatieschort aan. · De keizersnede gebeurt bijna altijd onder epidurale verdoving. Tijdens de ingreep voel je geen pijn, je voelt wel dat de arts met je bezig is. · Er wordt een blaassonde geplaatst. · De operatie duurt ongeveer 1 uur. Na een tiental minuten wordt je kindje geboren. Het hechten van de buik neemt meer tijd in beslag. · Na de ingreep verblijven jullie, als alles goed gaat, allemaal samen nog even op de verlosafdeling, voor jullie naar de materniteit gaan. · Na de keizersnede mag je de eerste 24 uur niet uit bed. De epidurale pomp, infuus en blaassonde blijven tot dan ter plaatse. · Na een week verwijdert de huisarts of vroedvrouw de hechtingen.

Bijvoorbeeld bij een niet-vorderende arbeid of als de hartslag van de baby niet geruststellend is. In de mate van het mogelijke volgen we de procedure van een geplande keizersnede.

Tijdens de keizersnede is een kinderarts aanwezig om de baby op te volgen. Je partner mag aanwezig zijn tijdens de operatie.

121 –  arbeid en bevalling


> Toestemmingsverklaring Voor de bevalling, hebben we een mondelinge toestemmingsverklaring van je nodig. Hierin verklaar je dat je op de hoogte bent van de mogelijke ingrepen die soms nodig zijn bij een spontane bevalling, een keizersnede of een bevalling met behulp van de zuignap of de verlostang én dat je alle informatie kreeg over de mogelijke risico’s van een bevalling. Je kan er in ieder geval op vertrouwen dat de gynaecoloog en het hele team jou de beste begeleiding geven, maar zonder absolute garantie op een goede uitkomst. Als dat voor jou en voor je baby veilig is, kan je altijd een bepaalde ingreep of behandeling weigeren en een alternatief vragen. We houden rekening met je wensen. Bij afwezigheid van je behandelende gynaecoloog, word je behandeld door de dienstdoende gynaecoloog. Je geeft deze gynaecoloog toestemming om de behandeling uit te voeren, samen met eender welke arts en/of arts in opleiding die in zijn/haar opdracht werkt of door hem/ haar geselecteerd werd en samen met het verloskundige/verpleegkundige en paramedische personeel onder directe supervisie van de gynaecoloog.

>> Mogelijke ingrepen · Bij opname voor bevalling zal de monitor worden aangelegd om de hartslag van de baby en de frequentie van de weeën te controleren. · Er zal een inwendig onderzoek worden uitgevoerd om de ontsluiting van de baarmoederhals te controleren. Daarnaast wordt er ook een lavement toegediend. · Tussen 35 en 37 weken wordt er een vaginale wisser afgenomen om na te gaan of je draagster bent van streptokokken. Indien je draagster bent, starten we met antibiotica via een infuus. · Tijdens de arbeid zal de gynaecoloog/ assistent of vroedvrouw de vordering van de arbeid opvolgen door vaginaal onderzoek. · De arbeid kan - bij noodzaak - geoptimaliseerd worden door een weeënstimulerend middel te geven (oxytocine) of door de vliezen te breken. · Onderwaterbevalling is alleen mogelijk na voorafgaand akkoord van de dienstdoende arts. · Tijdens de bevalling kan de gynaecoloog - zo nodig - een episiotomie (knip) plaatsen om de vaginale opening te verbreden. Daarvoor zal plaatselijke anesthesie worden toegediend als er onvoldoende of geen epidurale anesthesie is.

122 –  wat gebeurt er met je baby


· In sommige omstandigheden willen we de hartslag van de baby beter volgen en zal er een inwendige electrode op het hoofd van de baby geplaatst worden. · In sommige omstandigheden (als de hartslag van de baby niet geruststellend is of bij niet vorderende uitdrijving) is het nodig om de bevalling te bespoedigen door middel van een ventouse (zuignap) of forceps (verlostang). · In sommige omstandigheden (twijfel over je kind in nood, niet vorderende arbeid) wordt beslist om een keizersnede uit te voeren. Dit gebeurt bij voorkeur onder epidurale anesthesie, en in heel uitzonderlijke situaties onder algemene verdoving (bv. bij een loslating van de placenta). · Na de bevalling krijg je een spuitje toegediend om de baarmoeder te doen samentrekken (oxytocine).

>> Mogelijke risico’s Bij een vaginale bevalling zijn er mogelijke risico’s zoals (deze lijst is niet limitatief): · beschadiging van de vagina, blaas, darm, zenuwen · bloeding waarvoor noodzaak aan medicatie, zeldzaam transfusie, curettage, embolisatie · infectie waarvoor noodzaak aan

medicatie · vorming van bloedklonters in de benen (trombose) of de longen (longembool) Bij een keizersnede zijn er mogelijke risico’s zoals: (deze lijst is niet limitatief) · beschadiging van de inwendige organen zoals darm, blaas en urinewegen, zenuwen · oppervlakkige beschadiging/incisie in de huid van de baby · bloeding waarvoor noodzaak aan medicatie, zeldzaam transfusie, curettage, embolisatie · slechte wondheling – littekenvorming · infectie waarvoor noodzaak aan medicatie · littekenvorming in de buik/vergroeiingen/verhoogde kans op keizersnede bij een volgende zwangerschap · vorming van bloedklonters in de benen (trombose) of de longen (longembool) · over het algemeen zijn de risico’s lager bij een geplande keizersnede zijn lager dan bij een dringende keizersnede

Heb je toch nog vragen of is er iets niet duidelijk? We geven je graag meer uitleg. Tijdens onze prenatale infosessies kan je ook meer informatie verkrijgen.

123 –  wat gebeurt er met je baby


Geboorteaangifte

Je verblijf op materniteit Op de materniteit word je professioneel begeleid zodat je zelfstandig je baby kan voeden en verzorgen. De vroedvrouw geeft dagelijks uitleg over hongersignalen, ontlasting, oprispingen, krampen en gewicht van de baby. Tijdens je verblijf komt je gynaecoloog of arts-assistent dagelijks bij je langs. De kinderarts onderzoekt je baby de dag na de bevalling en voor het ontslag. Bij problemen of vragen kan de kinderarts vaker langskomen. Postnatale kinesitherapie kan je vrijblijvend volgen op de materniteit. Meer informatie over de kamerkeuze vind je onder het hoofdstuk ‘praktische informatie az groeninge’.

Je hebt 15 kalenderdagen de tijd om je baby aan te geven. Dat kan je doen op de materniteit of bij de dienst Burgerlijke Stand van de stad Kortrijk. Voor de aangifte heb je nodig: · trouwboekje indien de ouders gehuwd zijn · identiteitskaart van moeder en vader. Ben je niet gehuwd, dan kan je partner de baby aangeven als jullie tijdens de zwangerschap samen de erkenning aanvroegen. Bij de aangifte krijg je een aantal documenten mee: een formulier bestemd voor je ziekenfonds, een formulier bestemd voor het groeipakket, een attest voor de poliovaccinaties en een aantal uittreksels uit de geboorteakte. De geboorte wordt door de dienst Burgerlijke Stand gemeld aan de gemeentediensten van je woonplaats. Je neemt best contact op met de burgerlijke stand van jouw gemeente om eventueel identiteitsdocumenten van je kind aan te vragen of op te halen.

124 –  je verblijf op materniteit


Wie?

Wat doen ze?

Wanneer?

vroedvrouw

· Zorg aan mama: pijnbestrijding, info en begeleiding, dag 2: bloedafname · Verzorging baby: aanleren badje, opvolgen voeding en gewicht, info en begeleiding · Bij geven van borstvoeding komt er een lactatiedeskundige langs. · De Guthrie-test (prik in hiel of handje) kan gebeuren vanaf 72 uur na de geboorte op de materniteit of door een vroedvrouw thuis.

Shiften vroedvrouwen: · Voormiddag (6.45 – 13u ) · Namiddag (13 – 21u) · Nacht (21 – 6.45u)

team

Bij elke wissel van shift is er een interne bespreking van het patiëntendossier. Dit kan ook door een zelfstandige vroedvrouw gebeuren.

3 keer per dag

gynaecoloog

> Klinisch pad - zorg na de bevalling op materniteit*

· Bezoek gynaecoloog · Vraag gerust zelf naar attesten of voorschriften voor pijnmedicatie en voorbehoedsmiddelen. · Voorschrift voor kinesitherapie en borstvoedingsattest kan je krijgen tijdens de nacontrole bij je gynaecoloog.

Dagelijks, uitgezonderd op zon- en feestdagen

* klinisch pad voor vaginale bevallingen

125 –  je verblijf op materniteit


kinderarts

· Bezoek kinderarts · Volledige controle van je baby

Op de eerste dag na de bevalling en op de dag van ontslag, tijdens de voormiddag.

keuken

· Voor het ontbijt en het avondmaal komen we langs met een buffetwagen. · Keuze van het middagmaal voor mama en partner bevragen we dagelijks, dan ook mogelijkheid om een krant te bestellen. · In de namiddag bieden we koffie of thee aan de mama en partner aan.

· Het ontbijt dienen we op tussen 7 en 8u. · Het avondmaal dienen we op tussen 17 en 18u. · Keuze van middagmaal bevragen we in de voormiddag.

kinesitherapeut

Bij opname wordt de keuze tot kinesitherapie bevraagd.

Dagelijks tijdens de voormiddag, uitgezonderd op zon- en feestdagen

schoonmaak

Poetsen kamer

Dagelijks tijdens de voormiddag, uitgezonderd op zon- en feestdagen

126 –  je verblijf op materniteit


Opname op neonatologie Na de geboorte van je baby kan de kinderarts beslissen om je baby op te nemen op de afdeling neonatologie. Dat kan nodig zijn om diverse redenen: je kindje is te vroeg geboren, heeft een te laag geboortegewicht of heeft extra zorg en observatie nodig om goed te groeien en te ontwikkelen. Die opname is voor jullie een ingrijpend gebeuren, daarom staat een multidisciplinair team klaar om je de alle informatie en begeleiding te bieden en om je kindje met de best mogelijke zorg te omringen: · de kinderarts-neonatoloog en het team (kinder)artsen van het ziekenhuis · het team van verpleegkundigen · de sociaal assistente · de psychologe · de dienst kinesitherapie · de dienst zingeving en spiritualiteit Bij een bevalling na een zwangerschap van minder dan 32 weken of als er zich bepaalde complicaties voordoen, gaat je kindje naar de prematurenafdeling van een gespecialiseerd centrum. We werken op de neonatologie volgens het principe van ontwikkelingsgerichte zorg (OZG). Daarmee willen we stress bij pasgeborenen verminderen of voorkomen. Je kan bijvoorbeeld harde geluiden en fel licht beperken, en met je baby kangoeroeën.

Als je het ziekenhuis mag verlaten maar je baby moet nog een paar dagen op de afdeling neonatologie blijven, dan krijg je de mogelijkheid om tijdens die periode een ziekenhuiskamer te gebruiken als logies. Wij rekenen hiervoor het rooming-in tarief aan (*). Maaltijden verrekenen we via de ziekenhuisfactuur. Bespreek deze mogelijkheid gerust met de hoofdvroedvrouw.

(*) Raadpleeg steeds de geactualiseerde tarievenlijst op onze website of aan het onthaal. 127 –  opname op neonatologie


> Neonatologie: veelgestelde vragen van ouders >> Technische apparatuur “Al die toestellen en de vele geluidssignalen maken ons ongerust. Waarom zijn die er?” Op neonatologie is medische apparatuur opvallend aanwezig. Laat je niet afschrikken door die toestellen en de bijhorende alarmsignalen. Ze helpen ons om veilig te werken. De verpleegkundige/vroedvrouw geeft je graag uitleg en zal je tonen hoe je, ondanks de apparatuur, met je baby kan praten, je kindje kan strelen en het op schoot kan nemen als zijn/haar toestand dat toelaat.

>> Bezoek op neonatologie “Wanneer kunnen wij, als ouders, bij ons kindje zijn? Mogen familieleden ook een bezoekje brengen aan ons kleintje?” Als ouder ben je altijd welkom en heb je onbeperkte bezoekmogelijkheden. Tijdens momenten van patiëntenbespreking of bij een kritieke opname vragen we je om even te wachten om de privacy van de andere patiëntjes te waarborgen. Het bezoek van broers, zussen, grootouders, verwanten en vrienden is in beperkte mate mogelijk en op bepaalde tijdstippen. Die beperking is nodig om het infectierisico te verkleinen en om je als ouder de kans te bieden om in een rustige omgeving maximaal betrokken te worden bij de zorg voor je kindje. De concrete afspraken en richtlijnen zijn duidelijk geafficheerd aan de ingang van de afdeling. Daarnaast kan je in de afdeling ook een infobrochure krijgen.

>> Comfort en verzorging van je baby “Hoe help ik m’n baby om de vele indrukken te verwerken?” Extra aandacht voor het comfort van je baby en de opvang bij stressmomenten is van groot belang voor het herstel en de ontwikkeling van je kindje. We proberen daarom de begrenzende omgeving van de baarmoeder na te bootsen en de baby zacht en geruststellend te benaderen. Rust op de afdeling is heel belangrijk.


“Ik wil niet aan de zijlijn blijven staan. Ik wil graag betrokken worden in de zorg” Als ouder ben je onmisbaar op onze afdeling. De verpleegkundige/vroedvrouw zoekt samen met jou naar de beste manier om je baby aan te raken en te stimuleren en houdt rekening met wat je baby op dat ogenblik aankan. Zodra je kindje volledig stabiel is (dat wil zeggen: als het beschikt over een goed en regelmatig hart- en ademhalingspatroon) kan je ‘kangoeroezorg’ of huid-op-huidcontact toepassen. We doen ook het nodige om je te begeleiden in je keuze voor borst- of flesvoeding. “Naar huis: zal het wel lukken om zelf in te staan voor de volledige verzorging?” Zodra de gezondheidstoestand van je kindje het toelaat, kan je helpen om je baby te verzorgen. We bouwen dat samen op. In het begin gaat het om beperkte handelingen zoals een verse luier aandoen of de temperatuur opnemen, maar stilaan kan je je baby zelf voeden en verzorgen. Zo ben je voorbereid voor het moment waarop je kindje naar huis kan. Als je kiest voor borstvoeding staan het team en de lactatieverpleegkundigen je met raad en daad bij om de borstvoeding stapsgewijs op te bouwen op maat van je kind. Indien nodig helpen ze je bij het afkolven van moedermelk. Geef je de voorkeur aan flesvoeding, dan krijg je dezelfde begeleiding, hulp en praktische tips bij het voeden van je kindje.

>> Medische begeleiding “Welke arts is verantwoordelijk voor de zorg van m’n kind?” Aan neonatologie zijn kinderarts-neonatologen, dr. Ethel Balemans en dr. Isabel George, verbonden. Zij zijn specifiek opgeleid in de zorg voor kleine en/of zieke pasgeborenen. Tijdens de opname coördineren zij de zorg voor je baby in samenspraak met het team kinderartsen. De neonatoloog onderzoekt je baby dagelijks en bespreekt de behandeling met het team. De arts geeft je uitleg en medische informatie en plant op regelmatige tijdstippen gesprekken om samen met jou het verloop van de opname te bespreken. Na ontslag uit het ziekenhuis volgt de kinderarts van je keuze je kindje verder op.


Postpartum begeleiding

Ontslag uit materniteit

Na de bevalling bieden vroedvrouwen verdere medische opvolging en ondersteuning bij de zorg voor jou en jullie baby. De baby verzorgen en leren kennen, ondersteuning bij de voeding, de hielprik, de zorg voor het naveltje, werken en borstvoeding combineren... je kan met al je vragen terecht bij de vroedvrouwen. Zij houden hierbij rekening met elke individuele situatie. Na het ziekenhuisverblijf raden we je aan om een beroep te doen op een zelfstandig vroedvrouw. Zij zal je, samen met andere zorgverleners zoals je arts, de kraamverzorgster en de verpleegkundige van Kind en Gezin, met raad en daad bijstaan tijdens deze mooie maar soms hectische periode. Meer info op p. 17.

De verblijfsduur na een vaginale bevalling is 3 nachten en na een keizersnede 4 nachten *. Na het ontslagconsult van de kinderarts mag je naar huis.

Meer en meer beslissen ouders om een dagje vroeger naar huis te gaan. Zo komen ze sneller terug in hun vertrouwde omgeving. Heb je hiervoor interesse, bespreek dat dan al tijdens je zwangerschap met je gynaecoloog of de vroedvrouw tijdens de prenatale afspraken. Vanzelfsprekend primeren jouw veiligheid en die van jouw baby. Daarom wordt de uiteindelijke beslissing over je vertrek naar huis maar genomen tijdens je verblijf, in overleg met je gynaecoloog en kinderarts. Als je kort na ontslag problemen krijgt die te maken hebben met je bevalling, kan je steeds contact opnemen met de vroedvrouw van de verlosafdeling (t. 056 63 10 30). Bij ernstige problemen met je baby ga je best onmiddellijk naar de dienst spoedopname.

* verblijfsduur afhankelijk van de richtlijnen van de overheid 130 –  postpartum begeleiding


Opvolging thuis Na het ziekenhuisverblijf kan je beroep doen op een zelfstandige vroedvrouw. Meer info op p. 17.

> Wat mag je verwachten van het huisbezoek?

De vroedvrouw stemt haar bezoek volledig af op wat jij belangrijk vindt en op de vragen die je stelt. Maak je je ergens zorgen over, heb je vragen over borst- of flesvoeding, over de verzorging van je baby of van jezelf …? Aarzel niet om dit met de vroedvrouw te bespreken. Ze is er voor jou en staat je met raad en daad bij.

Samen met jou werken we een aanbod uit op jouw maat, met de door jou gekozen service. We raden je ook aan om al tijdens je zwangerschap contact op te nemen met een organisatie voor kraamzorg.

> Wat kost een huisbezoek? Moeders hebben na het kraamverblijf recht op ondersteuning door een vroedvrouw. Raadpleeg hiervoor je ziekenfonds.

Tijdens haar bezoek volgt ze ook je herstel op en observeert ze jouw baby. In geval van problemen en met jouw akkoord, regelt de vroedvrouw een consultatie bij jouw gynaecoloog, kinderarts of huisarts.

131 –  opvolging thuis


Lichamelijke wijzigingen > Bloedverlies/naweeën Bloedverlies is normaal tot 4 à 6 weken na de bevalling. Het bloed is eerst eerder helderrood en nadien eerder donkerrood tot bruin. De hoeveelheid bloed neemt meestal snel af maar het verloop kan ook wat onvoorspelbaar zijn: het is mogelijk dat het bloedverlies bijna volledig stopt om dan opnieuw weer wat toe te nemen. Gebruik regelmatig nieuwe maandverbanden. Gebruik geen tampons gedurende de eerste 6 weken na de bevalling. Zolang er bloedverlies is, ga je best niet zwemmen en neem je beter een douche, geen bad. Naweeën kan je thuis nog hebben maar vaak is het ergste dan al voorbij.

> Hechtingen Als je geknipt werd of als een klein scheurtje gehecht werd, kan dat jou tijdelijk wat hinder bezorgen, voornamelijk bij het zitten. Een goede hygiëne is zeker bevorderlijk voor de goede genezing van de knip.

> Postnatale kinesitherapie We raden postnatale kinesitherapie aan om vooral de bekkenbodemspieren te verstevigen. Die behandeling start meestal na 6 weken bij een kinesiste naar keuze. Vraag hiervoor een voorschrift aan je gynaecoloog wanneer je op nacontrole gaat.

> Contraceptie en seksualiteit

Het is belangrijk te weten dat de geslachtsgemeenschap gedurende de eerste maanden na de bevalling soms wat moeilijk kan verlopen. Vermoeidheid, een nog wat gevoelige knip, zorgen over de baby, vaginale droogte (vooral bij vrouwen die borstvoeding geven), minder zin om te vrijen ... kunnen allemaal factoren zijn die bijdragen tot een tijdelijke verminderde seksualiteitszin. Het is belangrijk dat je je hiervan bewust bent en dat je geduldig bent voor en met mekaar.

Als je een keizersnede onderging dan werd de wonde meestal gehecht met resorbeerbare draad en hoeven de hechtingen dus niet verwijderd te worden.

132 –  lichamelijke wijzigingen


Welk type voorbehoedsmiddel je kan gebruiken, hangt af van de voeding die je aan je baby geeft. In geval van borstvoeding Borstvoeding op zich zorgt al voor bescherming: meestal is er tijdens de periode van volledige borstvoeding geen eisprong, al is dat NIET 100% betrouwbaar. Aanvullende contraceptie is hier dan ook aangewezen: · Gebruik van een condoom · Gebruik van de mini-pil. Die vorm van anticonceptie heeft geen enkele invloed op de borstvoeding en moet je dagelijks op hetzelfde tijdstip innemen zonder onderbreking. Dit wordt reeds gestart bij ontslag uit de materniteit of op nacontrole. In geval van flesvoeding Drie weken na de bevalling mag je beginnen met het innemen van de gewone pil. Een andere keuze is ‘het spiraaltje’. Dat mag echter niet onmiddellijk na de bevalling geplaatst worden. Je kan dit bespreken met de gynaecoloog tijdens de nacontrole.

> Nacontrole Een controleraadpleging is normaal voorzien 4 tot 6 weken na de bevalling. Maak hiervoor zelf een afspraak met je behandelende gynaecoloog.

> Thuismedicatie We raden je aan, zeker in geval van borstvoeding, verder vitamines in te nemen. Bij pijn (van de knip, naweeën …) kan je gerust een pijnstiller nemen. Bijvoorbeeld: · Dafalgan® Forte compr./6u (opgelet met codeïne, dat gaat over in de borstvoeding) · Ibuprofen® 600 mg compr./8u (op voorschrift) · Ibuprofen® 400 mg compr./8u)

Als je na je vertrek uit het ziekenhuis nog vragen hebt, kan je telefonisch contact opnemen met een vroedvrouw van de materniteit (t. 056 63 10 00). Er is steeds een vroedvrouw aanwezig die jou advies kan geven.

133 –  lichamelijke wijzigingen


Borstvoeding Borstvoeding is een bewuste, gezonde en persoonlijke keuze. Neem daarom tijdens je zwangerschap de tijd om je te informeren over borstvoeding. Gun jezelf en je baby ook de tijd om ‘te oefenen’. Denk niet te snel dat borstvoeding niet lukt. Vraag tijdens je verblijf op de materniteit hulp aan de vroedvrouwen voor het aanleggen. Uiteraard kan je ook met andere vragen bij hen terecht.

> De kracht van moedermelk · Uitgebreid onderzoek toont aan dat borstvoeding heel wat voordelen heeft voor je baby en voor jou. Hoe langer je borstvoeding geeft, hoe groter het gezondheidsvoordeel voor je baby en jezelf. · Moedermelk is de meest natuurlijke voeding die je je baby kan geven. Ze is gedurende de volledige borstvoedingsperiode en bij elke voeding afgestemd op de behoefte, de groei, het afweersysteem en de omgeving van je baby. · Vlak na de geboorte geven je borsten een gelige melk die colostrum wordt genoemd. Die kleine hoeveelheid melk bevat heel veel voedingsstoffen en antistoffen die je baby beschermen tegen infecties. · Geleidelijk aan gaat het colostrum over in rijpe moedermelk. Die bevat meer vetten en suikers en een lagere hoeveelheid antistoffen maar de beschermende werking blijft van belang. ·

> Wat gebeurt er met je lichaam?

Tijdens de zwangerschap veranderen je borsten. Door de uitbreiding van het melkklierweefsel worden ze zwaarder en voller. Tijdens de laatste maanden worden tepel en tepelhof groter, donkerder en vaak ook gevoeliger. Er is een toename van bloedtoevoer. Dat zie je door de aftekening van de aders door de huid van je borsten.

134 –  borstvoeding


> Borstvoeding geven Borstvoeding geven moet je leren. Door je voldoende te informeren tijdens de zwangerschap krijg je meer zelfvertrouwen. Het beste tijdstip om je baby een eerste keer aan te leggen is vlak na de geboorte. De melkproductie komt dan goed op gang en zorgt voor een goede start. De eerste dagen zijn oefendagen. Je produceert dan kleine hoeveelheden colostrum. Leg je baby vaak aan, zo kan hij zijn drinktechniek oefenen en krijgt hij alles wat hij nodig heeft. Soms kan het even duren voor de borstvoeding echt op gang komt.

> Veelgestelde vragen over borstvoeding >> Wanneer heeft mijn baby honger? Voor je baby begint te huilen, merk je aan verschillende subtiele tekenen dat hij honger heeft: · hij likt aan zijn handje · hij balt zijn vuistjes · hij likt aan zijn vuistjes · hij likt aan zijn lipjes, draait zijn hoofdje en zoekt de borst · hij brengt zijn handjes naar zijn mondje · hij maakt een gespannen indruk

>> Hoe leg ik mijn baby goed aan? · Zorg voor een houding die je rug en schouders goed ondersteunt. · Leg je baby met zijn buikje tegen jouw buik. Het neusje ligt tegenover de tepel. · Streel met de tepel de bovenlip van de baby. · Gun de baby de rust en de tijd om aan te happen. · Trek de baby stevig naar je toe als zijn mondje wijd open is. · Je baby zal eerst snel en oppervlakkig zuigen. Eens de melk begint te stromen, zuigt hij trager en met diepe teugen. · Je baby laat na het drinken de tepel los en is voldaan. · Aarzel niet om hulp te vragen. Een correcte houding en zuigtechniek zijn uiterst belangrijk om pijn en tepelkloven te voorkomen.

135 –  borstvoeding


>> Hoe neem ik mijn baby van de borst? Doorbreek de zuigkracht door je pink in de mondhoek te steken en zijn onderkin lichtjes naar beneden te drukken.

>> Hoelang duurt een voeding? · Drinkt je baby 10 minuten krachtig door, dan kan het zijn dat hij voldoende heeft. · Is je baby na ruim een halfuur drinken nog steeds niet verzadigd, vraag dan hulp en advies.

>> Hoe vaak voed ik? · Voeden doe je op vraag van je baby. · Om de 2 tot 3 uur is gedurende de eerste weken mogelijk. · Na enkele weken geef je gemiddeld 6 tot 8 voedingen per dag.

>> Hoe weet ik of mijn baby genoeg krijgt? · Als je baby na een tweetal weken weer op zijn geboortegewicht zit. · Als je hem ritmisch hoort zuigen en slikken tijdens de voeding. · Als hij minstens 6 plasluiers per dag heeft en de urine kleurloos tot licht geel is. · Als hij er actief, tevreden en gelukkig uitziet. · Als de ontlasting zacht en geel is. · Als hij tevreden is en goed groeit.

>> Moet ik ‘s nachts voeden? Ja, zeker in de beginperiode

>> Hoe is de ontlasting? · de eerste dagen: zwarte, kleverige ontlasting · vanaf de derde dag: overgangsontlasting · vanaf dag 4 tot 5: vloeibare, gele ontlasting · vanaf 4 weken: 2 tot 4 maal per dag ontlasting, soms ook 1 tot 2 maal per week · normale kleur: groen tot mosterdkleur

136 –  borstvoeding


>> Welke voeding neem ik als mama best in? · Eet evenwichtig en gevarieerd zoals je gewoon bent. · Drink voldoende. · Start niet met een dieet. · Vermijd sterk gekruide voeding.

>> Wat is het belang van rust en beweging? · Beschouw het voeden als een rustmoment. · Dagelijks 30 minuten bewegen helpt voor een goede gezondheid.

>> Mag ik alcohol innemen? · Vermijd alcohol tijdens de eerste drie maanden. · Hou het voor een speciale gelegenheid. · Kies een drank met een laag alcoholgehalte. · Drink maar één glaasje. · Eet voor en tijdens het drinken van alcohol. · Als je een glaasje hebt gedronken, wacht dan 2 tot 3 uur voor je borstvoeding geeft.

>> Mag ik roken? · Als je rookt tijdens de borstvoedingsperiode, dan rookt je baby mee. · Roken remt de melkproductie. · Rook nooit in de dichte omgeving van je kindje.

>> Mag ik drugs innemen? · Drugs worden opgenomen in de moedermelk en gaan zo naar de baby, wat vanzelfsprekend heel schadelijk is voor de baby.

>> Mag ik geneesmiddelen innemen? · Medicijnen komen steeds in mindere of meerdere mate door via de moedermelk. · Slik nooit geneesmiddelen op eigen houtje. · Volg het advies van je arts.

137 –  borstvoeding


>> Is het geven van borstvoeding een voorbehoedsmiddel? · Borstvoeding beschermt onvoldoende tegen zwangerschap. · Je kan kiezen voor niet-hormonale (bv condoom) of hormonale (bv de mini-pil) contraceptie. · Ook een hormonaal of een niet-hormonaal spiraal kunnen perfect tijdens de borstvoeding: dat kan geplaatst worden 8 weken na de bevalling tijdens de nacontrole bij de gynaecoloog. Je krijgt een voorschrift mee bij ontslag uit de materniteit.

>> Hoe lang kan ik borstvoeding geven? · Zolang je zelf wenst. · Na 6 maanden geef je best vaste voeding bij.

>> Hoe verzorg ik mijn borsten? · Je wast de tepel en het tepelhof best niet met zeep. Er liggen immers kliertjes rond de tepel die ervoor zorgen dat de tepel en het tepelhof soepel blijven. Bovendien kan een sterk geparfumeerde zeep de baby in verwarring brengen. · Melkverlies kan je opvangen met borstcompressen. · Draag bij voorkeur een katoenen borstvoedingsbeha die comfortabel zit en nergens knelt.

> Mogelijke problemen en nuttige tips >> Borststuwing · Voed je baby op verzoek. · Ondersteun je borsten met een goed passende, niet-spannende beha. · Leg je baby correct aan en wissel regelmatig van houding. · Warmte kan stuwing voor het aanleggen verzachten. · Probeer goed mee te masseren en vraag uitleg aan de vroedvrouw.

138 –  borstvoeding


>> Borstontsteking · Borstontsteking is totaal anders dan borststuwing. Wanneer een borstontsteking dreigt, gaat dat meestal gepaard met een grieperig gevoel. Je hebt koorts en de borst is plaatselijk rood, hard en voelt heel pijnlijk aan. · Meestal is de oorzaak een verstopt melkkanaaltje. · Je moet zorgen voor een goede melkstroom door de baby aan te leggen of te kolven. · Binnen 24 uur moet je echter koortsvrij zijn, zoniet moet je een arts of vroedvrouw raadplegen. · Heb je een wondje of kloof ter hoogte van de tepel, dan moet je onmiddellijk hulp inroepen en is het noodzakelijk antibiotica te nemen. Je hoeft daarom niet te stoppen met de borstvoeding. Je moet wel direct een arts of vroedvrouw raadplegen.

>> Tepelkloven · Zorg voor een goede techniek; laat je in het begin leiden door de vroedvrouw. · Hou de huid droog: gebruik en wissel regelmatig de borstkompressen. · Doorbreek de zuigkracht als je je baby van de borst neemt. · Reinig je borsten met zuiver water.

>> Te weinig melk · Leg je baby vaak en correct aan. · Rust voldoende.

>> Oprispingen bij de baby · Alles is goed wanneer de baby voldoende toeneemt in gewicht of geen tekenen van pijn vertoont. Je baby heeft tijdens het voeden nood aan jouw aandacht en liefde. Neem dus rustig de tijd om je baby te voeden. Zo kunnen jullie samen ontspannen genieten van jullie moment.

139 –  borstvoeding


Flesvoeding Tijdens de eerste weken en maanden van het leven van je kind ben je als ouder een aanzienlijke periode bezig met het voeden van je kind. Moedermelk is de ideale voeding maar in sommige situaties is borstvoeding niet aangewezen of lukt borstvoeding niet. Kunstvoeding bevat alle nodige voedingsstoffen voor de groei en ontwikkeling van de baby. De natuurlijke bescherming die moedermelk biedt tegen infecties ontbreekt bij flesvoeding. Daarom is een goede hygiëne tijdens het bereiden en bewaren van flesvoeding noodzakelijk. Startvoeding is licht verteerbaar en lijkt qua samenstelling het best op moedermelk, met een laag gehalte aan eiwitten.

Als één van beide ouders allergieën heeft, starten we steeds met een antiallergische voeding bij de baby. Als voorbereiding op het ontslag uit het ziekenhuis geven we informatie over de juiste voeding, flesjes en speentjes. Ook de bereiding van de fles (en de reiniging en het steriliseren), de hoeveelheden poedermelk en het aantal voedingen worden besproken. Via een brochure van Kind & Gezin krijg je nog wat extra informatie mee.


© Marloes Desterbecq Photography


Mijn vragen

142 – mijn vragen


NOTITIES

143 – mijn vragen


Checklist ✔ Doopsuiker artjes

✔ Geboorteka

en

ffer voorbereid

✔ Mama’s ko

aterniteit n voor op de m e ll u p ys b a B ✔ klaarmaken ust oederschapsr ✔ Aanvraag m enst n, indien gew re e is n a rg o ✔ Kraamzorg ✔ Kamerkeuze


Vanaf de zwangerschapswens tot de borstvoeding

E SI F LU SIE C CLU EX EX

VOOR ELKE VROUW HAAR NATALBEN®

VOEDINGSSUPPLEMENTEN

F ®

*

Õ

VANAF DE ZWANGERSCHAPSWENS

Net wat ze nodig hebben ! Vit B9 Quatrefolic + Vitamine B12 1 capsule per dag

Een nieuwe galenische vorm voor alle vrouwen die moeite hebben om een tablet door te slikken

MISSELIJKHEID TIJDENS DE ZWANGERSCHAP

1 zakje per dag

TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN DE BORSTVOEDING

1 capsule per dag Zoek Natalben® op Dit voedingssupplement mag geen vervanging zijn voor een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl.

18xxx_natalben_pub_140x90_fr_nl_180629.indd 2

Een antwoord aangepast aan de voedingsbehoefte voor vrouwen vanaf de zwangerschapswens en zwangere vrouwen gedurende de gehele zwangerschap en de borstvoeding

18-NAT-05

NATALBEN® FAMILIE Een complete en innovatieve formule volgens de aanbevelingen

* Exclusieve vorm rechtstreeks biologisch actief in 1 enkele inname per dag. Aanbevolen door deskundigen.

Farmaceutisch bedrijf toegewijd aan de gynaecologie

27/11/19 07:30


PRAKTISCHE INFO OVER AZ GROENINGE


© Marloes Desterbecq Photography


Praktische informatie over az groeninge Kamerkeuze op de materniteit ......................................................................... 150 Verblijf van je partner ...................................................................................... 152 Bezoekuren..................................................................................................... 152 Zingeving en spiritualiteit ................................................................................ 152 Sociale dienst ................................................................................................. 153 Extra diensten ................................................................................................. 153 Parkeren ......................................................................................................... 154 Contactgegevens ............................................................................................ 156 Mijn vragen ..................................................................................................... 158

Voorinschrijving Vanaf 30-32 weken zwangerschap vragen we je om bij het onthaal de nodige documenten voor je opname op de materniteit al in orde te brengen. Zo is dat al op voorhand geregeld en verloopt alles vlotter wanneer je komt bevallen. Je krijgt bij je voorinschrijving ook uitleg over de mogelijkheden voor kamerkeuze, supplementen, verzekeringen, ...

Praktisch - Meld je aan via de inschrijfzuilen voor een opname. - Met je ticket word je doorverwezen naar de wachtzaal van de inschrijfzone.


Kamerkeuze op materniteit Bij je opname vragen we naar je kamerkeuze: een tweepersoonskamer, een eenpersoonskamer en een studiokamer behoren tot de keuzemogelijkheden. Ongeacht je kamerkeuze bieden we je steeds dezelfde kwaliteitsvolle zorg aan.

> Tweepersoonskamer Als je een tweepersoonskamer vraagt, rekenen we geen kamersupplementen noch ereloonsupplementen aan. Alleen de basiserelonen worden aangerekend. Elke verblijvende patiënte beschikt in de kamer over een babybox, een safe en een tv. Er is een sanitaire unit voor gezamenlijk gebruik met een toilet en twee wastafels. Op de afdeling zijn 2 douches beschikbaar.

> Eenpersoonskamer Als je een eenpersoonskamer kiest, vragen we per nacht een kamersupplement. Het exacte bedrag kan je terugvinden op de tarievenlijst op onze website. Artsen kunnen tot 100% extra erelonen aanrekenen. De eenpersoonskamers zijn voorzien van een babybox, een sanitaire cel met douche, toilet en wastafel, een keukenhoekje met 2 kleine koelkasten en een safe.

> Studiokamer Als je een studiokamer vraagt, wordt er per nacht een kamersupplement gevraagd. Het exacte bedrag kan je terugvinden op de tarievenlijst op onze de website. Artsen kunnen tot 100% extra erelonen aanrekenen. Extra service in de studiokamer: · Ruime zithoek met een fauteuil die ‘s nachts als slaapzetel kan dienen voor je partner en extra opbergruimte biedt. · Ruime badkamer met spoeltoilet, haardroger, badjas en verzorgingssetje · Een keukenblok met ruime koelkast, koffieapparaat met koffiekoppen en een startpakket met capsules, thee, melk, suiker en koekjes. Je kan extra pakketten bijbestellen.

150 –  kamerkeuze op materniteit


De studiokamer kan je niet op voorhand reserveren. De toewijzing van de kamers gebeurt op het moment van de bevalling door de verantwoordelijke van de materniteit. Als je ongewild een duurdere kamer krijgt, betaal je het tarief van de goedkopere, gekozen kamer. Als je ongewild een goedkopere kamer krijgt, dan betaal je het tarief van de goedkopere, toegekende kamer. Verbruiksgoederen worden aangerekend conform de tarievenlijst van toepassing tijdens de periode van opname. Meer informatie over tarieven kan je navragen aan het onthaal en vind je ook op de website van az groeninge.

151 –  kamerkeuze op materniteit


Verblijf van je partner De eerste nacht na de bevalling of keizersnede bieden we je partner een gratis overnachting met ontbijt aan als je op een eenpersoonskamer verblijft. De volgende nachten kan je daar verder gebruik van maken tegen betaling. Zowel op de een- als tweepersoonskamers kan je partner samen met jou genieten van alle maaltijden op de kamer. Dagelijks komt de voedingshostess op de kamer om jullie keuze op te nemen. De maaltijden van de partner verrekenen we achteraf via de ziekenhuisfactuur. In de namiddag kan je partner mee genieten van een gratis kopje koffie.

Bezoekuren Tussen 14 en 20 u kan je bezoek ontvangen op de materniteit. Het is belangrijk dat je niet al te veel bezoek ontvangt tijdens de eerste dagen. Je baby en jijzelf kunnen de rust meestal goed gebruiken.

Tip Vermeld de bezoekuren op het geboortekaartje.

Zingeving en spiritualiteit Er komt heel wat kijken bij een geboorte! Daardoor krijg je nauwelijks de kans om stil te worden. Als je toch kort wil stilstaan bij deze wonderlijke ervaring door een gesprek of ritueel, kan je contact opnemen met een medewerker van de dienst zingeving en spiritualiteit. Dat kan je doen via de vroedvrouwen of via de contactgegevens op p. 160.

> Doopsel Dopen is iemand opnemen in de geloofsgemeenschap en daarom gebeurt een doopsel volgens de richtlijn van het bisdom best op je parochie. De contactgegevens van de doopselverantwoordelijken op je parochie kan je opvragen bij de vroedvrouwen. Voor groot Kortrijk kan je terecht op de website van de dekenij: www.kerkinkortrijk.be of telefonisch via t. 056 25 88 35.

152 –  verblijf van je partner


Je vindt op www.4ingen.be (gelegenheid > doopsel) een schat aan teksten om je persoonlijke doopviering op te stellen.

> Morele dienstverlening Je kan de geboorte van jouw kindje ook op een vrijzinnig humanistische manier vieren. Voor informatie hierover kan je terecht bij de moreel consulent van het Huis van de Mens Kortrijk: t. 056 25 27 51. Als je tot een moslimgemeenschap behoort en geen persoonlijke binding hebt met een moslimraadgever, dan kan je contact opnemen via t. 0484 67 69 16.

Sociale dienst Bij vragen of problemen kan je een beroep doen op de sociale dienst van het ziekenhuis o.a. voor informatie over de geboorteaangifte, aanvraag kraamhulp …

Extra diensten Winkel campus kennedylaan In de Carrefour Express kan je kiezen uit een uitgebreid aanbod van voeding (verse broodjes, kant-en-klare maaltijden, kip aan ’t spit, ribbetjes …), drank (vers fruitsap, frisdranken …), kranten en tijdschriften, geschenken en nog veel meer. De Carrefour Express heeft zeer uitgebreide openingsuren: - Weekdagen: 7.30 tot 20 u - Zaterdag: 10 tot 19u - Zon- en feestdagen van 13 tot 19 u

153 –  sociale dienst


Parkeren We zorgen ervoor dat je als aanstaande mama zo comfortabel mogelijk naar het verloskwartier kan gaan. Zo kom je het ziekenhuis altijd binnen via de dienst spoedopname.

> Bij bevalling >> Aankomst

>> Inschrijving

Bij aankomst op de dienst spoedopname met je eigen wagen, mag je de garage binnenrijden. De poort opent automatisch.

De onthaalmedewerker op de dienst spoedopname vraagt je identiteitskaart en noteert je ziekenfondsgegevens.

>> Parkeren Parkeer na inschrijving je auto op de parking naast de dienst spoedopname. Je kan je parkeerticket betalen aan de parkeerautomaat in de spoedgarage.

154 –  parkeren


> Op bezoek Wanneer je op bezoek komt, kan je gebruikmaken van de bezoekersparking. Volg hiervoor de aanduidingen op de borden. Bij je eerste bezoek neem je een ticket om de parking op te rijden. Om te betalen, heb je twee mogelijkheden:

>> Eénmalig parkeerticket Je gaat met je ticket naar de betaalautomaat en betaalt het verschuldigde bedrag. Na betaling kan je de parking verlaten.

>> Meerdagenkaart Met deze kaart kan je op 4 verschillende dagen onbeperkt gebruik maken van onze parking. Die kaart is 2 jaar geldig en kan je op beide campussen gebruiken. 1. Je gaat met je ticket naar de betaalautomaat en voert je ticket in. 2. Je kiest ‘4 beurten’. 3. Na betaling ontvang je een meerbeurtenkaart. 4. Je verlaat de parking door je meerbeurtenkaart in te voeren (zelfs al staat de slagboom open). Neem bij je volgende bezoek GEEN ticket maar voer je meerdagenkaart in (zelfs al staat de slagboom open). Bij je laatste parkeerbeurt slikt de uitritzuil je meerdagenkaart in. Opgelet: schuif je meerdagenkaart NIET in de automaat wanneer die aanduidt dat de parking volzet is.

> Laden en lossen Om vlot te kunnen laden en lossen of om mama en baby te komen ophalen bij vertrek uit het ziekenhuis, mag je maximaal 20 minuten gratis op het binnenplein staan. Als je langer dan 20 minuten op het binnenplein blijft staan, betaal je een vergoeding van 10€. Bij problemen of vragen kan je je richten tot de medewerkers van het onthaal.

155 –  parkeren


Contactgegevens Consultatie gynaecologie

Psychiater

Afdelingshoofd: Isabelle Delmeiren t. 056 63 32 40

dr. Pieter-Jan Geerts t. 056 63 36 60

Materniteit

Psycholoog

Hoofdvroedvrouw: Karin Debrouwer t. 056 63 10 00

Zoë Plaetevoet t. 056 63 69 01

Verlosafdeling

Joeriska Hillaert, Leen Sweertvaegher en Stephanie Vandekerckhove t. 056 63 35 40

Sociale dienst

Adjunct hoofdvroedvrouw: Greet De Rijcke t. 056 63 10 30

Zingeving en spiritualiteit

Neonatologie

Nele Vanleene en Liesbet Vervaecke t. 056 63 68 07 zingeving@azgroeninge.be

Adjunct hoofdvroedvrouw: Carmen Dewaele t. 056 63 10 70

Centrum fysische geneeskunde en revalidatie / centrum kinesitherapie Kinesitherapeute pre-/postnatale oefeningen: Olivia Ockier t. 056 63 53 11

Diëtisten t. 056 63 55 71

Kind en Gezin Hallepoortlaan 27 1060 Brussel Kind en Gezin lijn: t. 078 150 100 www.kindengezin.be Website VBOV http://www.vbov.be/vroedvrouwen

156 –  contactgegevens


Specialisaties gynaecologen >> bekkenbodem · dr. Sophie Ghesquière · dr. Lieven Platteeuw >> borstpathologie · dr. Gracienne Staelens, medisch diensthoofd · dr. Philippe Vercruysse >> hoogrisicozwangerschappen, prenatale diagnostiek · dr. Bart De Keersmaecker · dr. Bénédicte Denys · dr. Eva Simoens >> oncologische gynaecologie · dr. David Debruyne >> vruchtbaarheidsproblemen, fertiliteit · dr. Karel Buyse · dr. Johan Thys · dr. Nele Vankeirsbilck · dr. Greet Werbrouck

157 –  contactgegevens


Mijn vragen

158 – mijn vragen


NOTITIES

159 – mijn vragen


Volgende afspraken Gynaecoloog/huisarts/vroedvrouw datum

uur

afspraak bij

160 –  volgende afspraken


Prenataal infomoment bij de vroedvrouw Eerste sessie: ................................................................................................................................... Tweede sessie: ................................................................................................................................

Borstvoedingssessie ............................................................................................................................................................

Perinatale kinesitherapie Afspraak 1: .......................................................

Afspraak 6: ......................................................

Afspraak 2: ......................................................

Afspraak 7: .......................................................

Afspraak 3: ......................................................

Afspraak 8: ......................................................

Afspraak 4: ......................................................

Afspraak 9: ......................................................

Afspraak 5: ......................................................

Vroedvrouw aan huis Afspraak 1: ........................................................................................................................................ Afspraak 3: ....................................................................................................................................... Afspraak 3: ....................................................................................................................................... Afspraak 4: ....................................................................................................................................... Afspraak 5: .......................................................................................................................................

161 –  volgende afspraken


Mijn medische gegevens (in te vullen door arts of vroedvrouw) Algemene medische voorgeschiedenis: ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ Algemene heelkundige voorgeschiedenis: ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ Familiale voorgeschiedenis: ................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................ Allergie: ................................................................................................................................................

Rookgedrag: ......................................................................................................................... Alcoholgebruik: ......................................................................................................................................................... Druggebruik:.................................................................................................................................................................

Gewicht voor de zwangerschap: ................................................................................................................... Lengte: ............................................................................................................................................................................. BMI:......................................................................................................................................................................................

162 –  mijn medische gegevens


Colofon Uitgave az groeninge vu: Inge Buyse, Pres. Kennedylaan 4, 8500 Kortrijk

Concept en redactie centrum gynaecologie i.s.m. dienst communicatie az groeninge

Fotografie Marloes Desterbecq Photography

doc. 55075 - januari 2020


Profile for az groeninge

Buikverhalen  

Zwangerschapsgids van az groeninge

Buikverhalen  

Zwangerschapsgids van az groeninge