Page 34

HATIRA DEFTERİ Zeytinyağını mutfaklarımızda kullandık, sabunlarını elimizin altından eksik etmedik ve Sezai Ömer Madra’yı hep hatırladık. Sonra şöyle bir geriye baktık ki, ünlü sanayici ve iş adamının Midilli’den ayrılıp Türkiye’ye yerleşmesinin 100. yılındayız. Sezai Ömer, önce İstanbul’a gelmiş ve kısa süre sonra da ‘Ayvalıklı’ olmuş. Bölgemizde binlerce zeytin ağacı diken ve Mustafa Kemal Atatürk’ün yakın dostları arasında yer alan Sezai Ömer Madra’yı bu önemli yıldönümünde anmadan geçemezdik.

SEZAİ ÖMER MADRA 100 YIL ÖNCE MİDİLLİ’DEN AYRILMIŞ VE TÜRKİYE’YE YERLEŞMİŞTİ

1917

... Günümüzden tam 100 yıl önce... Birinci Dünya Savaşı bütün hızıyla sürer ve bir yandan da Rusya’da komünist ihtilal gerçekleşirken Sezai Ömer adında genç bir Türk, Midilli adasına veda etti ve İstanbul'a geldi. Girişimci bir ruha sahipti. Hiç zaman kaybetmeden İstanbul Sanayi ve Ticaret Odası’na 142 üye numarasıyla kaydını yaptırdı. İstanbul Ticaret Odası'nın eski binasının hemen yanında yazıhanesini açarak, Yağ İskelesi’nde yağ/ sabun ticaretine başladı.

Cumhuriyet döneminin ilk zeytinyağı üreticileri arasında yer alan Sezai Ömer, çok geçmeden Ayvalık'a yerleşti (tahminen 1920). Edremitli zeytinci ve tüccar Ali Rıza (Karagöz)’le ortak oldu. Bu ortaklık 15 yıla yakın sürdü. Günümüzde ‘satış yapma bilimi’ sayılan pazarlamanın önemini daha o günlerde ‘keşfeden’ Sezai Ömer, 1924 yılında Cumhuriyet Türkiyesi’nin ilk uluslararası fuarı kabul edilen Adana Beynelmilel Ziraat Sergisi’ne katıldı. Mustafa Kemal Paşa’nın onursal başkanlığında gerçekleşen ve 11 ülkeden 46 yabancı firmanın tanıtım

yaptığı, bir yıl açık kalan bu fuarda madalya ile ödüllendirilince adını geniş bir alanda duyurma imkânı buldu. Mustafa Kemal Atatürk’ün, ‘İzmir’de fuarlar tertip edilmesini’ istemesiyle 1927 yılında açılan ve ilk İzmir Enternasyonal Fuarı uygulaması olan İzmir 9 Eylül Sergisi’nde de ürünlerini tanıtan Sezai Ömer, sabunları sergi heyeti tarafından takdirle karşılanınca yine altın madalyaya layık görüldü. Üst üste elde ettiği bu başarılar ününün daha da artmasını sağladı. Rusya ve İngiltere başta olmak üzere pek çok Avrupa ülkesine ihracat yapmaya başladı. “ZEYTİN AĞAÇLARININ OLMADIĞI BİR YERDE YAŞAYAMAM” Sezai Ömer, Soyadı Kanunu’nun çıkmasından sonra, Altınova’dan denize dökülen akarsu ve kaynağı olan dağın ismi Madra’yı soyadı olarak aldı. Ayvalık Cumhuriyet Meydanı’nın hemen yakınında bulunan ve bugün market olarak kullanılan binanın yerindeki yağhanesinde üretim yapıyordu. Tesis, dördü taş baskı olmak üzere beş baskı birimine sahipti ve bu özelliğiyle adeta efsaneleşmişti. Yıllardır boş olsa da, günümüzde hâlâ Sezai Ömer Madra fabrikası adıyla anılan ve 1990’lı yıllara kadar zeytinyağı fabrikası olarak kullanılan Sakarya Mahallesi sahilindeki bina ise önceleri sabunhaneydi. “Zeytin ağaçlarının olmadığı bir yerde yaşayamam” diyen ve zeytin v ağacının çok eski zamanlardan günümüze, refah ve kültürle ilişkili olduğuna inanan Sezai Ömer Madra 17 Şubat 1959’da yaşama veda etti. Cenazesi İstanbul Şişli Camisi’nde kılınan namazın ardından Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi. Ölümünden sonra işlerin yönetimini oğlu Cem Madra devraldı. SEZAİ ÖMER, MUSTAFA KEMAL’LE YAKIN DOSTTU Sezai Ömer Madra, İstanbul’da yaşadığı yıllarda Mustafa Kemal’le tanışmış ve aralarında yakın bir dostluk bağı kurulmuştu. Milli Mücadele’yi başlatma hazırlıkları içindeki Mustafa Kemal, Samsun’a doğru yola çıkmadan önce annesi Zübeyde Hanım’ın geçimi için gerekli parayı kendisine teslim edecek kadar güven duyuyordu, 30’lu yaşların ortalarındaki Sezai Ömer’e... (Bu güveni kanıtlayan çok değerli bazı belgeler, günümüzde Sezai Ömer Madra’nın torunları Salih ve Sezai Madra kardeşlerde bulunuyor.),

Sezai Ömer Madra

34

Mustafa Kemal Paşa, Samsun’a doğru yola çıkmadan önce yakın dostu Sezai Ömer Bey’e bir senet ile bir miktar para bırakmıştı. İşte Mustafa Kemal Paşa’nın,

Ayda bir ayvalik 31 web  
Ayda bir ayvalik 31 web  
Advertisement