Issuu on Google+


A

Abantoren historiari buruz mintzo (eta II)

urreko zatian aipatu zen bezala, historikoki, Abantok bi kontzeju izan ditu: San Pedro eta Santa Julianakoa. Bada, Carlos Glariarekiko elkarrizketaren bigarren honetarako gure udaleko bi kontzeju hauen zerak eta gorabeherak hartu ditugu ardatz.

Carlos, zein zen Abantoko txeta izeneko partidua osatzen zuten), El Baoko zati bat, El Cakontzejuen antolakuntza? Abantoko San Pedro eta Santa salgo beste zati bat eta SanfuenJuliana kontzejuek alkate baka- tes (lehen aipatu dugun bigarren rra zuten eta kontzeju bakoitzak partidua). auzo-alkate bat, alkate nagusiaren menpekoa. Kontzejuek parrokia bana zuten eta elizaren itzalean egiten zituzten batzarrak, baina, jurisdikzioari dagokionez, kontzejuak udal bereko barruti baino ez ziren. San Pedro Santa Juliana baino handiagoa zen lurrez eta, horregatik “partidu� bitan zegoen antolaturik: Sanfuentes eta Putxeta. Kontzejuek eta partiduek artxibo eta diru-kontu propioak zituzten.

Santa Julianako auzoak: Abanto, Loredo, Cotarro, Gallarta, El Baoko zati bat, El Casalgo beste zati bat, eta Fresnedo Putxetatik behera, San Lorenzo azpian, Muskizko mugan bertan dagoena.

Eta kontzejuen arteko mugak?

Lehen aipatutako auzoak mapan kokatzen baditugu, agerikoa da kontzeju bietako lurrak nahasten zirela. Ez zegoen, beraz, muga zurrunik. Oro har, auzo bakoiKontzejuen auzoak zeintzuk tzak bere lurrak eta basoen ziren? aprobetxamenduak zituen. Hori San Pedroko auzoak hauexek eta elizbarrutiak gogoan hartuz, ziren: Putxeta, Murrieta, Revilla, Abantoko Santa Julianak eta San Lorenzo, Las Cortes, Mon- San Pedrok toki hauetan egiten taĂąo, San Pedro (guztiek Pu- zuten bat: El Casal, El Bao, Ru2


diega, El Bache (Aldoatxe), Pu- ere bai. XIX. gizaldiko erdialdera txeta, Labarrieta (Los CastaĂąos) arte, udalbatzak elizetako ateetan egiten zituzten. San Pedro eta Cotorrio errekak. 1942 urtean, Santa Luzia eliza eliza udalerria osatzen zuten sortu zuten Sanfuentesen eta, hiru kontzejuen (Abantoko biak ordurarte, Santa Juliana eta San eta Zierbenakoa) erdian dago Pedro elizbarrutietako hainbat eta, garai hartan ohikoa zenez, etxe eliza berriaren menpean lurraldeko bilgune nagusia berjarri zuten. Horrela hedatu zen tan zegoen. Sanfuentes auzoa gaur egun Santa Julianako zubia izena duen zubiraino.

Abantoko lehenengo udaletxea San Pedroko kontzejuan egon zen?

Gallarta auzoaren lurraldea Udaletxea eraikitzeko benetako asko hazi da azken urteetan. lehen saioa, udal agirietan jasota dagoen moduan, XIX. gizaldikoa Zer, bada? Gallarta hazi baino, bortizki des- da. 1877-1887 hamarkadan, agertarazi zuten eta herri berria udalerrian, hazkuntza demograeraiki zuten. Udaletxe berria El fiko handiena gertatu zen. EgoCasalen egin zuten eta desager- kiera hartan, El Baoren eta tutako gune administratiboaren Rudiegako harrobiaren artean izena udaletxeraino hedatu zen. udaletxea, kartzela eta eskola Hortaz, Gallarta barrutia errepide eraikitzeko asmoa izan zuten nagusian hasten da. Hala ere, kontzejuek. Baina, azkenik, bilehen aipatu dudan moduan, in- ziki eztabaidatu ondoren, Gallarguru horretan eraiki dituzten tako plazan egiten ari zen eskola

etxeak Sanfuenteskoak dira elizaz, azken momentuko aldaketarik gertatu ez bada, behintzat.. San Pedroko eliza, bere garaian, kartzela, eskola eta gune administratiboa ei zen.

Hainbat agiritan Las Carrerasko “udaletxea� aipatzen da eta La Morazako (San Pedro) eskola

3

San Pedroko batzartokia


udaletxe modura erabiltzea era- mugarri bat dagoen tokian. Sobaki zuten, eta bertan egin zuten morrostro Haraneko Lau kontzelehenengo udalbatza 1885ean. juetako –Trapagaran, Sestao, Somorrostro haraneko Batzar Santurtzi eta Ortuella- eta Hiru nagusiak San Pedro elizako Kontzejuetako -Abantoko biak aurrean egiten omen ziren an- eta Zierbena- ordezkariak bertan elkartzen ziren. tzina. Somorrostro haraneko zazpi kontzejuak bi taldetan (Hiru Kontzejuak eta lau Kontzejuak) bereizi baino lehen, Erdi Aroan, alegia, San Pedro eliz nagusiaren aurrean egiten zituzten batzarrak, baina ez bakarrik hemen, Santurtziko Done Jurgi eliza zaharraren itzalean ere bai. Hala diote agiri zaharrek. El Casaleko pinua zer ote?

Akta batzuetan Pinuaren ordez, “Campo del Casal� idatzita dago. El Casaleko gasolindegia atzean omen zegoen, gaur egun Abanto eta Ortuella udalerrien arteko marra adierazten duen

El Casaleko batzartokia

4

Nolakoak ziren batzar haiek?

Batzar administratiboak ziren, eta batzarkideak lurren, animalien eta etxeen jabeak ziren. Batzarretan aztertzen zituzten gai nagusiak kontzejuetako ordenantzak, Trianoko mendietako mearen esplotazio eta garraioa ziren. Oro har, lurra, basoa, mendia eta itsasoa nekez eta beharrez ustiatuz bizi zen herri baten ohiko kontuen gainean mintzatzen ziren.

Zeintzuk ziren batzarretako karguak?

Alkate-epailea, sindikoa, kontzejuetako zinpekoak eta idazkaria. Gizaldietan zehar leinuetako jauntxoak -Salazar, Villarias...batzarrak kontrolatzen ahalegindu ziren, eta sarri askotan karguak bereganatu ere egin zituzten. Ohikoak ziren kontzejuek familia boteredunen aurka izandako auziak, alkatetza herriaren eskuetan mantentzearren. Rolan E. Gonzalez


G

Alex Sarduirekin solasean

atibu taldea, arrakasta handiz, bere urtebeteko tour-arekin jarraitzen ari da -Euskal Herrian ia ehun kontzertu eskaintzeaz gain, abendua honetan Bartzelonan, Asturias, Ourense eta Pontevedran haien musikaz “sorgintzeko” aukera izango dute. Bira arrakastatsu horren hastapenetan, ordea, Abanton izan ziren, Las Karreraseko jaietan, hain zuzen, maiatzaren 29an. Eskualde osoko gazteok, eta ez hain gaztetxoak, “Haritzalde” plazan izan ginen. Eta soinu probak egiten zituzten bitartean, Alex Sardui –taldeko abeslaria- elkarrizketatzeko parada izan genuen.

Alex, noiz eta nola sortu zen urtetan hiru disko kaleratu dituzue, astiro baina potente? Gatibu taldea?

2000. urte aldera Haimar Arejita -Gatibuko gitarra- eta biok entsaiatzen hasi ginen, rock talde bat sortzeko ideiaz. Ondoren Josu Artetxe –Exkixukoa- batu zitzaigun, baterijole moduen, eta Batiz -Fito & Fitipaldisekoabajua jotzeko.

Nahiago izan dugu honela eta hurrengo diskari begira horrela segituko dugu. Diskoak egiteko lana egin behar da eta disko onak egiteko gehiago. Neketsua da, hori aitortzen dugu, eta guri presiorik gabe lan egitea gustatzen zaigu, daukagun onena

Zoramenaren ondoren, “Disko Infernu” lana -2005ekoa-, eta oraingoan “Laino guztien gainetik, sasi guztien azpitik”. Sei

Axola taldeko betiko rokero-txikiteroekin

Geroago, Josuk eta Batizek taldea utzitakoan -aurretik adierazita zuten-, Gaizka Salazar eta Mikel Caballero etorri ziren haien lekua betetzera. Azkenik, 2002an lehenengo diska grabatu genuen: Zoramena.

5


bang-bang, txiki-txiki, bang-bang!.....Pa-Ta-Ta!

eman ahal izateko.

kutsua duzue?

Gure era, izateko eta jotzeko modua, hasiera batetik gure soinua topatu nahi izan dugu.

Bestalde, diskoaren izenean gure nortasuna islatzen da, eta musikan berdin, gu ez goaz “Sasi guztien gainetik eta hodei

Baina, zertan datza zuen arrakasta? Zuen kantak indartsuak eta, aldi berean, freskoak dira, itsaskorrak ere bai. Nola lortu duzue?

Nolatan bizkaieraz?

Sorgin kutsua beti daukagu, magia beti dago leku guztietan, jendea dago interakzioan eta orduan magia beti sortzen da.

Guk Bizkaierazko euskalkian abesteko erabakia hartu genuen, honela hobeto adierazten dakigulako. Gure eguneroko bizitza bizkaieraz da.

Gaur, Las Carrerasen “Laino guztien gainetik, sasi guztien azpitik� diskoa aurkeztuko duzue. Zergatik izen hori? Zuek eta zuen musikak sorgin

6

Gaur gure gaba da ta!


guztien azpitik”... ez zaizkigu betiko bideak gustatzen... kar, kar!!!

Diska honek, “Gazteak” disko onenaren saria irabazi du. Bertako “Bang-Bang Txiki-Txiki Bang-Bang” abestiak ere, kantu onenaren saria, zergatik da berezia? Abesti desberdina da, erritmo desberdinaz... Egia esan kontzertu guztietan eskatzen digute eta oso harrera ona izan du.

Beste alor batera pasatuz... Axola aldizkarian “Tititxu Milika”k kontakizun erotikoak idazten ditu eta zuen kanta asko “pikantetsuak” dira. Zer

gertatzen sexu kontuetan Euskal Herrian? Euskal Herrian “sexu kontu” gutxi daudela leienda bat da, edozein lekutan beste ibiltzen gara sexu harremanetan...

Dena den, apur bat obsezionatuta gaude! Kar, kar!!!

Bukatzeko, Alex, zuen jarraitzaileek zure dantzatzeko estiloa imitatzen dute. Kontaiguzu zure sekretutxoa horrela dantzatzeko. Kar, kar! Ez dakit nondik datorren. Lagunekin ere aurretik egiten nuen...

Zeu, Zeu, Zeu! Zeu, Zeu, Zeu!

Oharra - Axolaren blogean (axola-elkartea.blogstop.com), “Bangbang txik-txiki bang-bang” aurkezpen-singlea duzue ikusgai. Beste aldetik, irailean, "Zeu, Zeu, Zeu!" bideoklip berria aurkeztu dute, eta gatibu.net web orrian goza dezakezue!!! 7


UDALERRIEN HIZKUNTZA-POLITIKA

2005ean Kontseiluak udalen hizkuntza-politika ebaluatzeko tresna sortu eta kontua aztertzeari ekin zion. Abanto-Zierbenako Udalekoa 2008an burutu zen AXOLAren laguntzarekin. Ale honetara gure udala inguruko herri batzuekin eta adierazkorrak diren beste hainbatekin alderatuta ekarri dugu. Dena dela, osorik ikusi nahi baduzu, gure blogean daukazu: axola-elkartea.blogspot.com Herria

AZPEITIA BERMEO HERNANI MUSKIZ DONOSTIA BASAURI ABANTO-ZIERBENA SESTAO ZALLA ERMUA BURLATA BILBO TRAPAGARAN SANTURTZI PORTUGALETE TAFALLA BARAKALDO LIZARRA BIARRITZ HAZPARNE BAIONA

Puntuazioa 8,85 8,56 6,00 5,56 5,50 4,86 4,66 4,10 3,96 3,96 3,40 3,28 2,53 2,10 2,09 1,79 1,75 1,59 0,83 0,69 0,02

8

1. neurketaren data 2005eko abendua 2005eko abendua 2006ko urtarrila 2009ko otsaila 2006ko urtarrila 2005eko abendua 2008eko ekaina 2005eko abendua 2005eko abendua 2005eko abendua 2005eko abendua 2005eko abendua 2006ko abendua 2006ko martxoa 2005eko abendua 2006ko urtarrila 2005eko abendua 2005eko abendua 2006ko otsaila 2006ko martxoa 2006ko martxoa


ERROMATAR HAUEK BURUTIK DAUDE!

9


Rolan E. Gonzalez 10


G

Gau bat sexu bila (eta II)

itanillo barraren ondoan zegoen adineko emakume txiki eta potolo batekin hazi zen hizketan. Manolitro eta biok, geure aldetik, euforiko geunden, aurrean genituen neskez hizketan, larreko ardi gozoak jango zituzten bi otso goseti bezain animotsu. Manolitrok brasildarraren alde egin zuen. Nik, ostera, ukraniarra begiz jota nuen. Unetxo batez, berak ere begirada bat jaurti zidala iruditu zitzaidan. Dena dela, ez nuen ilusio handiegirik egin nahi. Gainera, lagunduta zegoen.

Hala ere, ordu erdi baten bueltan edo, barrara hurbildu zen. Hantxe zegoen nire aukera. Baina beldur nintzen. Porrotaren beldur. Begiratu egin nion, eta gure begiek topo egin zuten. Bihotza eztarrian nabaritu nuen taupaka. Ausartu behar nuen!

raila berriro agertu zen. Jantziz aldatuta agertu ere. Belaunetarainoko bota zuriak, lihazkidun gona labur eta “top� estua zeramatzan jantzita. Oholtza txiki batera igo eta dantzatzen hasi zen. Hura neska! Eta nola mugitzen zen burdinazko zutabe falikoaren inguruan!

Oholtzara hurbildu eta berbetan hasi nintzaion. Ordurako, oreinak udazkeneko araldian bezain itsututa, lotsa eta erreparo guztiak galduta nituen. Ez zidan inolako kasurik egin, baina nik hitz lizun likitsak botatzen segitu nuen. Azkenean, neska kendutako arropa berriro jantzi, oholtzatik jaitsi eta aurpegi eman zidan. Haserre zegoen eta bera ez zela emagaldua oihu egin zidan. Gorri-gorri jarri nintzen – eskerrak ni barrutik gorritzen den horietakoa naizela-. Edozelan ere, neskak nire nahasmenaz konturatu, omen, eta purrustaka, baina berarekin mahai batera esertzera gonbidatu ninduen.

Tamalez, ez nuen astirik izan. Neska barraren bazterrera abiatu eta han zegoen ate batetik desagertu zen. Putza! BanenBehin eserita, zerbitzariari kokagoen, ba, ni! Berehalakoan, ordea, neska ho- kola harentzat eta kubata niretzat eskatu genizkion. 11


Zerbitzatutakoan, Dasha zuela izena eta hamazortzi urterekin Bielorrusiatik atera zela kontatu zidan. Hamar anai-arreben nagusia zen, eta familiari laguntzeagatik atera zen etxetik. Bilbora heldu zenean, asko kostatu zitzaion lana aurkitzea. Azkenean, herrikide batek Burgoseko klub horretaz hitz egin zion eta bertan hasi zen streepteasak egiten. Eta horixe zen bere lanbidea, streeptease-girl, ez emagaldua. Larrua egiten zuen berak nahi zuenarekin, ez besterekin. Amaitu zuenean, niri begira geratu zen. Nik, besterik ezean, zigarroa piztu eta gau hartako gorabeherak kontatu nizkion. Amaitu nuenean, Dasha niregana hurbildu eta musu leun eta gozoa eman zidan ezpainetan. “Etorri nirekin� xuxurlatu zidan, jarraian, belarrira. Eta, eskutik helduta, kamerinora eroan ninduen.

Kamerino txikia zen. Horma baten kontra apain-mahaitxo bat zegoen, eta beraren gainean, argi-foku txikiz beteriko ispilua; aulki pare bat eta han-hemenka barreiaturik, janzki, soineko eta lentzeria aleak. Ni liluratuta nengoen, gertatzen ari zena benetakoa ez zelako sentsazioa

12

neukan.

Baina nire harridurak ez zuen luze jotzeko paradarik izan, ezen Dasha amen batean biluztu, belauniko jarri eta zakila jaten hasi zitzaidan. Zein ongi egiten zuen! Ezpain handiak eta bigunak zituen. Eta listua zerion nire buztana irentsi bitartean. Ai ene! Aldika, soa jaso eta begiratzen zidan. A, ze begi politak zituen! Belaunak dardarka zituela konturatu nintzen, nire txanda helduta, beraren hankartea miazkatzeari ekin nionean. Gustura eta gogotik aritu nintzen, eta, azkenean, begiak itxita, hatsanturik, hozkirri itzel batek astindu zuen. Tamalez, segituan, norbaitek atea jo eta dantzatu behar zuela esan zioten.

Urtebete joan da egun hartatik, eta tarte honetan ez naiz Dasha deitzeko gai izan. Gustuko izan nuen, agian, gehiegi, eta horrek gainditu nau. Horregatik, egunero gogoan daukat, eta, horregatik, egunero, berarengan pentsatzean, inurri saldo bat jauzika hasten zait sabelaren goialdean. Tititxu Milika


LIBURU KRITIKA

Musika Airean Karmele Jaio

L

eiho ondoan ematen du eguna Elenak, kalera begira, munduan egin beharrekoak eginda dituelako. Seme-alabek Ekuadorreko neska bat ekarri diote, etxeko lanetan laguntzeko eta etxetik ateratzera animatzeko. Elenak, baina, bertan geratu nahi du, bere oroitzapenei kin. Karmelek, ardatz nagusia atxikia. izan gabe, etorkinen errealitatea gure mundu tradizionalarekin uzMaitasuna eta gorrotoa, adiski- tartu du, bietarako lekua dagoela detasuna eta zeloak, bizinahia adieraziz. eta etsipena‌ Sentimenduen nobela da Karmele Jaioren biga- Nobela honen bidez hausnarrren hau, pertsonaien nortasuna keta egiteko gonbitea luzatu digu fintasunez deskribatzen duena Karmelek. Askotan badirudi bieta, oroz gain, bizitza den sinfo- zitza osoa dugula antzinako arania erraldoiaren handitasuna az- zoak konpontzeko, baina pimarratzen duena, bere konturatzen garenerako bizitza gazi-gozo eta kontraesan guztie- joan zaigu, eta arazoek hor di-

Sentimenduen nobela da Karmele Jaioren bigarren hau

raute konponbide baten zain.

Eta hori guztia, ekilibrismo zailenetatik urrun, euskara erraz eta erakargarri batekin proposatzen digu Karmelek, eleberri honen orrietan gozo-gozo murgildu eta galtzeko.

13


Zoaz infernura, laztana Anjel Lertxundi

B

ikote harremanak aztertzen ditu Lertxundik eleberri honetan. Gehienetan, botere harreman bihurtzen dira harreman horiek, eta gaur egungo edozein egunkari nahikoa da ikusteko ez dela gutxitan gertatzen boteretsuenak bere boterea baliatzea ahulena umiliatzeko eta tratu honetan. Bestetik baditu nobela honek txarren bidez otzantzeko. Hizkuntza maisuki erabili du beti hainbat elementu, oso koherenbezala Lertxundik, baina orain- teak ez direnak. Alde batetik, bagoan, beste askotan ez bezala, dago narratzaile aldaketa, kutsu nobela erraz irakurtzen da, eta autobiografikoa duen narrazioa hori azpimarratu egin behar da, eleberri beltza bihurtzen denean; batzuetan Anjel Lertxundiren tes- eta beste alde batetik, ez da zetuek esfortzu handiegia eskatu hatz gertaeren garaia agertzen. izan baitiote irakurleari. Kasu ho- Azaltzen diren elementuak aznetan, ez, nobela hasi eta buka tertzen baditugu, 60ko hamarkairakur daiteke, eta testua ez da dan, 80koan edo beranduago koka dezakegu, zehaztasun eza inoiz nabarmentzen. agerian utziz. Argumentua, bestalde, gaurkotasun handikoa dela esan daiteke Ez dut amaiera kontatuko, baina (komunikabideetan agertzen horrelako egoerak benetan gerdena ikusita, behintzat), ema- tatzen direnean, amaiera, edokume batek senarrarengandik zein izanda ere, inoiz ez da jasotzen dituen tratu txarretan oi- zoriontsua. Beraz, inork ez denarritzen baita. Beraz, esan dai- zala printzesen ipuinetako buzoriontsurik espero, teke genero beltzeko literatura kaera eleberri hau errealitate gordina eta gai soziala elkartzeko ahalegina egin duela idazleak liburu besterik ez baita. Txema PĂŠrez 14


E

EGU BERRIA

gu (argi) berria atarian daukagu. Ilunari hil ala biziko borroka irabazita, Eguzki berriak beste aukera bat dakarkigu. Egu jaio berria da, baina berehala koskortu eta bizitzaz ernalduko du izadia. Garai eder eta zorionekoa da hau, inondik ere, bizitzari atea zabaltzen baitzaio.

Gizakia, itsasoa bezala, beti hasten ari da, baina horri esker, hain zuzen, DA, eta horri esker, euskaldunok oraindik GARA. Segi euskaldun izaten, bada, hasten garen ziklo berri honetan!

Nik, Jentil honek, milaka urtetan, aunitz eratan ospatu dut aldaketa garai hau, baina beti gutarron su magikoaren ondoan, eta euskara ahoan. Bertsua opa dizuet zuei:

EGUBERRI ON! 15



Abenduko alea