Issuu on Google+

‫کوا لێکۆڵینەوەی یاسایی لەخوێنی‬ ‫سۆرانی مامە حەمە‪ ،‬عەبدولستار تاھیر‪ ،‬سەردەشت عوسمان‬

‫ریکالم‬

‫ریکالم‬

‫‪www.awene.com‬‬

‫ژمار‌ه (‪)313‬‬ ‫سێشەممە ‪2012/2/14‬‬

‫مەریوان وریا قانیع‬

‫»»»»‪712‬‬

‫دوای تێپەڕینی ساڵێک بەسەر‬ ‫خۆپیشاندانەکانی ‪ ١٧‬شوباتدا‬

‫مه‌ال به‌ختیار‪:‬‬

‫‪2500‬‬

‫درۆو بوختانی برایم جەالل‬

‫»» ‪6‬‬

‫ی سیاسیی‌ گشتییه‬ ‫رۆژنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫کۆمپانیای ئاوێنه‌ ده‌ریده‌کات‬

‫ "بەبوێری نابوێرانە راگیرا"‬ ‫بەڕێوەبەری نالیا‪:‬‬ ‫بەبڕیاری من بەرنامەکە راگیراوە‬

‫‪17‬‬ ‫‪412‬‬ ‫»»»»‬

‫له‌نه‌خۆشخانه‌یه‌كی‌ ئه‌هلیدا‬ ‫هاوواڵتییه‌ك به‌ده‌رزییه‌كی‌‬ ‫بێهۆشكه‌ر ده‌مرێت‬

‫»» ‪4‬‬

‫ئه‌نجومه‌ن ‌ی كاتیی‌ شۆڕش ‌ی كوردستان‬ ‫ب ‌ه ‪ 43‬هه‌زار الیكه‌و‌ه داوا ‌ی خۆپیشاندان ده‌كات‬

‫پارتی‌‪ :‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ك سلێمانی‌ چۆڵناكه‌ین‪ ..‬ئۆپۆزسیۆن چاودێری‌ ده‌كات‬

‫ئه‌نجومه‌نی‌ كاتی‌ شۆڕش���ی‌ كوردستان‬ ‫ك���ه‌ پێگه‌یه‌كی‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫ت���ۆڕی‌ كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌ فه‌یس���بووك‌و‬ ‫ماوه‌ی‌ كه‌متر له‌مانگێك���ه‌ كراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌ ‪ 43‬ه���ه‌زار الیه‌ك���ه‌وه‌ داوا ده‌كات‬ ‫له‌ڕۆژی‌ ‪17‬ی‌ ش���وباتدا له‌سه‌رتاسه‌ری‌‬ ‫كوردستاندا خۆپیش���اندان بكرێت‌و بۆ‬ ‫هه‌ر ش���ارو ش���ارۆچكه‌یه‌كیش شوێنی‌‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كه‌ی‌ دی���اری ك���ردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ له‌كاتێكدای���ه‌ ك���ه‌ پارتی‌ باس‬ ‫له‌به‌رگریك���ردن له‌خۆی���ان ده‌ك���ه‌ن‌و‬ ‫ئاماده‌نی���ن به‌هیچ جۆرێك س���لێمانی‌‬ ‫چۆڵبكه‌ن‪ ،‬ئۆپۆزس���یۆنیش چاودێری‌‬ ‫بارودۆخه‌كه‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫تایب���ه‌ت به‌ ئاوێنه‌‪ :‬ل���ه‌و به‌یاننامانه‌ی‌‬ ‫كه‌ ئ���ه‌و ئه‌نجومه‌ن���ه‌ باڵویكردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫داوا له‌خۆپیش���انده‌ران ده‌ك���ه‌ن ك���ه‌‬ ‫ئ���ه‌م خۆپیش���اندانه‌ سه‌رتاس���ه‌رییه‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ هێم���ن‌و شارس���تانیانه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌بچێت‌و خۆپیشانده‌ران سه‌روماڵی‌‬ ‫هاوواڵتی���ان‌و داموده‌زگاكانی‌ حكومه‌ت‬ ‫بپارێزن‪.‬‬

‫ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ الیه‌نه‌كانی‌ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫جه‌غت له‌وه‌ ده‌كه‌ن���ه‌وه‌ هیچ به‌رنامه‌و‬ ‫پالنێكیان نییه‌ بۆ جواڵندنی‌ ش���ه‌قام‪،‬‬ ‫‌وته‌بێژی‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان (د‪.‬ش���اهۆ‬ ‫س���ه‌عید) له‌لێدوانێك���دا رایگه‌یاند كه‌‬ ‫ئه‌وان ‌وه‌ك���و بزوتنه‌وه‌كه‌ی���ان‌و ‌وه‌كو‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش هیچ به‌رنامه‌‌و بڕیارێكمان‬ ‫نییه‌ بۆ جواڵندنی‌ ش���ه‌قام‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫ب���ه‌وه‌ی‌ كه‌ ئه‌گ���ه‌ر هات���وو له‌هه‌ینی‌‬ ‫داهاتوودا خۆپیشاندان ده‌ستیپێكرده‌وه‌‬ ‫هه‌ڵوێس���تیان چی‌ ده‌بێت‪ ،‬ناوبراو‌وتی‌‬ ‫"حوكمی‌ پێش���وه‌ختمان نییه‌‪ ،‬له‌كاتی‌‬ ‫خۆیدا هه‌ڵوێستمان راده‌گه‌یه‌نین"‪.‬‬ ‫ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ یه‌كگرتووی‌‬ ‫ئیس�ل�امی‌‪ ،‬محه‌مه‌د ف���ه‌ره‌ج رایگه‌یاند‬ ‫ك���ه‌ ئه‌وانی���ش‌وه‌كو یه‌كگرت���وو هیچ‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كیان نییه‌ بۆ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫خۆپیشاندان‪ ،‬به‌اڵم ناوبراو‌وتی‌ "پێویست‬ ‫ناكات ده‌س���ه‌اڵت له‌م رۆژه‌ بترس���ێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ دواجار خۆپیشاندانیش مافێكی‌‬ ‫ساده‌ی‌ هاوواڵتیانه‌ كه‌ داواكاریان هه‌یه‌‌و‬ ‫بابێت‌و بزانێت ئه‌و داواكارییانه‌ چییه‌"‪،‬‬

‫كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمیش هه‌مان هه‌ڵوێستیان‬ ‫دووپاتكرده‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌رباره‌ی‌ ئه‌گ���ه‌ری‌ دووباره‌بوونه‌وه‌ی‌‬ ‫رووداوه‌ك���ه‌ی‌ س���اڵی‌ پ���ار‌و چوون���ه‌‬ ‫س���ه‌ر ب���اره‌گای‌ لقی‌ چ���وار‪‌،‬وته‌بێژی‌‬ ‫س���ه‌ركردایه‌تی‌ پارت���ی‌ له‌س���لێمانی‌‪،‬‬ ‫عه‌بدولوه‌هاب عه‌ل���ی‌ رایگه‌یاند "ئه‌گه‌ر‬ ‫هاتوو خۆپیشاندانیش رویدا‪ ،‬هیوادارین‬ ‫هیچ كارێكی‌ خراپمان به‌رامبه‌ر نه‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم خۆ ئه‌گ���ه‌ر هێرش���یش بكرێته‌‬ ‫سه‌رمان‪ ،‬پێویس���ته‌ به‌رگری‌ له‌خۆمان‬ ‫بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ناوبراو‌وتیشی‌ "تاكه‌ شتێك به‌المانه‌وه‌‬ ‫قب���وڵ نییه‌ ئه‌وه‌یه‌ ك���ه‌ پێمان بوترێ‌‬ ‫سلێمانی‌ چۆڵ‌ بكه‌ن‪ ،‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫ئه‌و داوایه‌ قبوڵ‌ ناكه‌ین‪ ،‬چونكه‌ ئێمه‌ش‬ ‫خه‌ڵكی‌ ئه‌م شاره‌ین"‪.‬‬ ‫س���ەرچاوەیەکی ئەمن���ی ئ���اگادار‬ ‫بەئاوێنەی راگەیاند سەرجەم هێزەکانی‬ ‫ناوچەی سلێمانی‌و هەولێر لەڕۆژی ‪15‬ی‬ ‫شوباتەوە دەکەونە ئینزارەوە‬ ‫‪3‬‬ ‫»»‬ ‫ ‬ ‫ئایا ‪17‬شوباتی ساڵی رابردوو‪ ،‬ئەمساڵ دووبارە دەبێتەوە؟‬

‫بۆ ئاڵوگۆڕی‌ سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان‌و جێگره‌كه‌ی‬ ‫رەنگە یەکگرتوو کاندیدی هەبێت‬ ‫هه‌رچه‌ن����ده‌ ئاڵوگۆڕی‌ پۆس����ته‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫س����ه‌رۆكی‌ په‌ڕله‌مانی‌ كوردس����تان‌و‬ ‫جێگره‌ك����ه‌ی‌ ته‌نها له‌نێ����وان پارتی‌و‬ ‫یه‌كێتی����دا ده‌كرێت ئ����ه‌وه‌ش به‌پێی‌‬ ‫رێككه‌وتننامه‌ی‌ ستراتیژی نێوانیانه‌‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم یه‌كگرت����ووی‌ ئیس��ل�امی‌ كه‌‬ ‫فراكسیۆنێكی‌ ئۆپۆزسیۆنه‌‪ ،‬پێده‌چێت‬ ‫كاندیدی‌ هه‌بێت بۆ جێگری‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬كۆمه‌ڵی ئیسالمیش ده‌نگ‬ ‫به‌و ئاڵوگۆڕه‌ نادات‪.‬‬ ‫هه‌ولێر‪ ،‬ئاوێنه‌‪ :‬وا بڕیاره‌ س����به‌ینێ‌‬ ‫(‪ )2/15‬په‌رله‌مان����ی‌ كوردس����تان‬ ‫كۆبونه‌وه‌یه‌كی‌ نائاس����ایی‌ سازبكات‬ ‫به‌مه‌به‌س����تی‌ ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ی‌‬ ‫ی په‌رله‌مان‪ ،‬د‪.‬كه‌مال كه‌ركوكی‌‌و‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫جێگره‌كه‌ی‌‪ ،‬د‪.‬ئه‌رسه‌الن بایز‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و زانیاریانه‌ی‌ ده‌ست ئاوێنه‌‬ ‫كه‌وت����ووه‌ یه‌كگرتووی‌ ئیس��ل�امی‌ كه‌‬ ‫فراكس����یۆنێكی‌ ئۆپۆزسیۆن‌و خاوه‌نی‌‬

‫ش����ه‌ش كورسییه‌‪ ،‬كه‌س����ێكی‌ خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫كاندید كردووه‌ بۆ وه‌رگرتنی‌ پۆستی‌‬ ‫جێگری‌ سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان‪.‬‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ په‌رله‌مانتاری‌ فراكسیۆنی‌‬ ‫یه‌كگرتوو‪ ،‬حه‌مه‌س����ه‌عید حه‌مه‌عه‌لی‌‬ ‫له‌لێدوانێكدا ب����ۆ ئاوێنه‌ رایگه‌یاند كه‌‬ ‫ئ����ه‌وان له‌م كاته‌دا هی����چ بڕیارێكیان‬ ‫نه‌داوه‌ بۆ دیاریكردنی‌ كه‌سێك بۆ ئه‌و‬ ‫پۆسته‌‌و وتی‌ "ئه‌وه‌ ئه‌گه‌رێكه‌‌و ئه‌مڕۆ‬ ‫كۆبون����ه‌وه‌ی‌ فراكس����یۆن ده‌كه‌ی����ن‌و‬ ‫ئ����ه‌و بڕیاره‌ ده‌ده‌ی����ن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ش‬ ‫ئه‌گه‌رێكی‌ كراوه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو رونیكرده‌وه‌ كه‌ ئه‌و پرۆسه‌یه‌ی‌‬ ‫ئێستا هه‌یه‌ بۆ دیاریكردنی‌ سه‌رۆك‌و‬ ‫جێگره‌كه‌ی‌ "دیموكراسی‌" نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫زیاتر له‌پرۆس����ه‌یه‌كی‌ س����تراتیژیی‌‌و‬ ‫ئاڵوگۆڕی‌ حیزبی‌ ده‌چێت‪.‬‬ ‫حه‌مه‌سه‌عید حه‌مه‌عه‌لی‌ ئاشكرایكرد‬ ‫ك����ه‌ وه‌ك����و ئۆپۆزس����یۆن‪ ،‬ه����ه‌ر‬

‫فۆتۆ‪ :‬یەحیا ئەحمەد ـ ئەرشیف‬ ‫ریکالم‬

‫فراكسیۆنه‌‌و به‌سه‌ربه‌خۆیی‌ كۆبونه‌و‌ه‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم هه‌ماهه‌نگی‌‌و ته‌نس����یق‬ ‫له‌نێوانیاندایه‌‌و ئاگاداری‌ یه‌كترن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫وه‌كو فراكس����یۆنه‌كانی‌ ئۆپۆزس����یۆن‬ ‫یه‌ك هه‌ڵوێست ده‌بین"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه����ا په‌رله‌مانت����اری‌ كۆمه‌ڵ����ی‌‬ ‫ئیسالمی‌‪ ،‬بیالل سڵێمان له‌لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ئاوێنه‌ رایگه‌یاند كه‌ ئه‌وان تاوتوێی‌‬ ‫ئاڵوگ����ۆڕی‌ س����ه‌رۆكی‌ په‌رله‌م����ان‌و‬ ‫جێگره‌كه‌ی����ان ك����ردوه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم هیچ‬ ‫كه‌س����ێكیان كاندید نه‌ك����ردوه‌‌و وه‌كو‬ ‫ئۆپۆزس����یۆنیش یه‌كالیی‌ نه‌بونه‌ته‌وه‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ كه‌ ئای����ا كاندیدیان ده‌بێت بۆ‬ ‫ئه‌و پۆستانه‌ یاخود نا‪ ،‬ئاشكراشیكرد‬ ‫كه‌ وه‌كو ئۆپۆزس����یۆن یاداش����تێك‬ ‫ده‌ده‌نه‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مان‌و داوا‬ ‫ده‌كه‌ن ئه‌و هه‌ڵب����ژاردن‌و ئاڵوگۆڕه‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ یاس����ایی‌ بێت‌و له‌گه‌ڵ‬ ‫سه‌رده‌مدا بگونجێت‪.‬‬

‫خۆپیشاندان ‌ی خوێندكاران رۆژ به‌ڕۆژ گه‌وره‌تر ده‌بێت‬

‫"په‌شیمانبوونه‌وه‌ له‌سیستمی‌ نوێی‌ خوێندن نییه‌"‬

‫له‌كاتێكدا ‌وه‌زاره‌تی‌ په‌روه‌رده‌ داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫دیالۆگ له‌گه‌ڵ نوێنه‌ری‌ خوێندكارانی‌‬ ‫خۆپیش����انده‌ردا ده‌كات‪ ،‬ئه‌ندامێكی‌‬ ‫لیژن����ه‌ی‌ پ����ه‌روه‌رده‌ رایده‌گه‌یه‌نێت‬ ‫په‌ش����یمانبوونه‌وه‌ له‌سیستمی‌ نوێی‌‬ ‫خوێندن‌و هه‌ڵوه‌ش����اندنه‌وه‌ی‌ له‌ئارادا‬ ‫نییه‌‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬ئه‌ندام����ی‌ لیژنه‌ی‌ په‌روه‌رده‌‌و‬ ‫خوێندنی‌ بااڵ له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫سۆزان ش����یهاب به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‬ ‫"په‌شیمانبوونه‌وه‌‌و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌‬ ‫سیستمی‌ نوێی‌ خوێندن له‌ئارادا نییه‌‪،‬‬

‫چونك����ه‌ ئیقراركردنی‌ ئه‌و سیس����تم ‌ه‬ ‫پ����اره‌‌و‌وزه‌یه‌كی‌ زۆری‌ ئه‌م هه‌رێمه‌ی‌‬ ‫ب����ردوه‌‌و ده‌كرێت گله‌ی����ی‌‌و ناڕه‌زایی‌‬ ‫خوێن����دكاران له‌به‌رچاو بگیرێت به‌بێ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ پێویست به‌ڕاگرتنی‌ سیستمه‌كه‌‬ ‫ب����كات"‪ .‬ه����ه‌ر ل����ه‌م میانه‌یه‌ش����دا‬ ‫به‌ڕێوه‌ب����ه‌ری‌ گش����تی‌ پ����ه‌روه‌رده‌ی‌‬ ‫سلێمانی‌‪ ،‬م‪ .‬جه‌بار حه‌مه‌ رایگه‌یاند‬ ‫"ئه‌و كێش����ه‌‌و كه‌موكوڕیانه‌ی‌ ئێستا‬ ‫باس ده‌كرێ����ن له‌بواری‌ پ����ه‌روه‌رده‌‪،‬‬ ‫له‌س����ااڵنی‌ حه‌فتاكان����ه‌وه‌ هه‌ن‌و هیچ‬ ‫كات هه‌ڵپه‌س����اردنی‌ ئه‌م سیس����تمه‌‬

‫چاره‌سه‌ریان ناكات"‪ .‬م‪.‬جه‌بار‌وتیشی‌‬ ‫"به‌داخه‌وه‌ هه‌ر له‌سلێمانییه‌وه‌ به‌رد ‌‬ ‫ی‬ ‫بناغه‌ی‌ گۆڕان����ی‌ په‌روه‌رده‌یی‌ دانرا‪،‬‬ ‫كه‌چی‌ ئێستا هه‌ر له‌م شاره‌وه‌ ده‌نگ‬ ‫به‌رزكراوه‌ته‌وه‌ بۆ له‌گۆڕنانی‌"‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ ماوه‌ی‌ دوو هه‌فته‌یه‌‬ ‫خۆپیش����اندانی‌ خوێن����دكاران زۆرێك‬ ‫له‌شارو ش����ارۆچكه‌كانی‌ كوردستانی‌��� ‫گرتۆته‌وه‌‌و له‌دوو رۆژی‌ رابردووش����دا‬ ‫ئ����ه‌م خۆپیش����اندانه‌ گوازرای����ه‌وه‌‬ ‫ب����ۆ هه‌ولێ����ر‌و رۆژ ب����ه‌ڕۆژ ناڕه‌زایی‌‬ ‫خوێندكاران له‌هه‌ڵكشاندایه‌‪.‬‬

‫ناونیشان‪ :‬سلێمانی گه‌ڕه‌کی شۆڕش ‪ 101‬شه‌قامی ‪2‬سالم خانووی ‪ 56‬ته‌له‌فۆن‪ 2136622 3210501 3210502 :‬هه‌ولێر ‪ ،‬فولکه‌ی کوران ‪ -‬به‌رامبه‌ر نه‌خۆشخانه‌ی ژینی تایبه‌ت (مۆبایل)‪ 07504531388 :‬ئاریافۆن‪ 2560031 :‬کۆمپانیای باڵڤ پەیک ئاوێنە دابەش دەکات نرخی ‪ 1000‬دینار تیراژ‪4500 :‬‬


‫‪2‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪hewalusyaset.awene@gmail.com‬‬

‫ئه‌و مه‌الیه‌ی به‌ تۆمه‌تی تێزابڕشتن‬ ‫ب ‌ه ئافره‌تدا تۆمه‌تباره‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه کوردستان‬

‫مه‌ال سه‌لمان‬

‫به‌ڕێوه‌به‌رێکی‬ ‫البراو‬ ‫ژوره‌كه‌ ‌ی‬ ‫چۆ ‌ڵ ناكات‬

‫وا بڕیاره‌ كۆتایی‌ ئه‌م مانگه‌ دڵشاد‬ ‫گه‌رمیان����ی‌ بگه‌ڕێت����ه‌وه‌ هه‌رێم����ی‌‬ ‫كوردس����تان‌و ب����ه‌دوای‌ ئه‌ویش����دا‬ ‫مه‌ال س����ه‌لمان دێته‌وه‌ كه‌ پێش����تر‬ ‫به‌تۆمه‌ت����ی‌ تێزابك����ردن به‌قاچ����ی‌‬ ‫ئافره‌تان����دا له‌هـــه‌ولێ����ره‌وه‌ به‌ره‌و‬ ‫ئێران هه‌اڵتبوو‪.‬‬ ‫سلێمانی‌‪ ،‬ئاوێنه‌‪ :‬سه‌رچاوه‌یه‌كی‌‬ ‫ئ����اگادار به‌ئاوێن����ه‌ی‌ راگه‌یان����د كه‌‬ ‫كۆتایی‌ مانگ دڵشاد گه‌رمیانی‌ وه‌ك‬ ‫ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ كۆمه‌ڵی‌‬ ‫ئیس��ل�امی‌ له‌ئێران����ه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬

‫كوردس����تان‌و كۆمه‌ڵیش ئاماده‌كار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ بۆ ده‌كات كه‌ به‌ڕێوڕه‌سمێك‬ ‫پێشوازی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ لێبكات‪.‬‬ ‫ئ����ه‌م س����ه‌رچاوه‌یه‌ ئام����اژه‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌كات كه‌ ئام����اده‌كاری‌ بۆ ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌كرێت به‌دوای‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ دڵش����اد‬ ‫گه‌رمیانی����دا‪ ،‬مه‌ال س����ه‌لمانیش كه‌‬ ‫پێش����تر راوێژكاری‌ م‪.‬عه‌لی‌ باپیر‌و‬ ‫له‌هه‌ولێر نیشته‌جێ‌ بوو‪ ،‬به‌تۆمه‌تی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ له‌پش����ت تێزابكردن به‌قاچی‌‬ ‫ئافره‌تان����ه‌وه‌ ب����ووه‌ ب����ه‌ره‌و ئێران‬ ‫هه‌اڵتووه‌‪.‬‬

‫سه‌رچاوه‌ ئاگاداره‌كه‌ وتی‌ "به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندن����ی‌ مناڵه‌كانیه‌وه‌‪ ،‬هاتنه‌وه‌ی‌‬ ‫مه‌ال سه‌لمان ده‌كه‌وێته‌ پاش دڵشاد‬ ‫گه‌رمیانی‌"‪.‬‬ ‫دڵش����اد گه‌رمیان����ی‌ ك����ه‌ یه‌كێكه‌‬ ‫له‌س����ه‌ركرده‌ دیاره‌كان����ی‌ كۆمه‌ڵی‌‬ ‫ئیس��ل�امی‌‪ ،‬ل����ه‌دوای‌ هاتن����ی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكانه‌وه‌ بۆ عێراق له‌‪2003‬دا كه‌‬ ‫گومانی‌ ئه‌وه‌ی����ان لێده‌كرد هاوكاری‌‬ ‫گروپ����ه‌ ئیس��ل�امییه‌ توندڕه‌وه‌كانی‌‬ ‫كردبێت‌و ده‌یانویس����ت ده‌ستگیری‌‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬به‌ره‌و ئێران هه‌اڵتبوو‪.‬‬

‫"تێزابكردن به‌مه‌الكه‌دا په‌یوه‌ند ‌ی‬ ‫به‌كێشه‌ ‌ی ره‌وتی‌ سه‌له‌فی‌‌و سۆفیگه‌رییه‌وه‌‌یه‌"‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ئه‌وقافی‌ سلێمانی‌ هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫تێزابكردن ب���ه‌و مه‌الیه‌ی‌ له‌س���لێمانی‌‬ ‫تێزاب به‌ده‌موچاویدا كرا ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌‬ ‫ب���ۆ "كێش���ه‌و ملمالنێی‌ نێ���وان ره‌وتی‌‬ ‫سه‌له‌فی‌‌و ره‌وتی‌ سۆفیگه‌ری‌"‪.‬‬ ‫س���لێمانی‌‪ ،‬ئاوێن���ه‌‪ :‬به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‬ ‫دوای‌ گواس���تنه‌وه‌ی‌ به‌ڕێوبه‌رێك���ی‌‬ ‫ئه‌وقافی س���لێمانی ئاكۆ حه‌س���ه‌ن به‌‬ ‫فه‌رمانگه‌ی‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌تی‌ كش���توكاڵی‌ ئاوێنه‌ی راگه‌یاند كه‌ جیاوازی‌و ملمالنێی‌‬ ‫س���لێمانی‌ له‌پۆس���ته‌كه‌ی‌‌و دانان���ی‌ نێوان ره‌وتی سه‌له‌فی ره‌وتی سۆفیگه‌ری‌‬ ‫كه‌سێكیتر‪ ،‬مانگێك تێپه‌ڕیوه‌‌و تاوه‌كو هه‌ندێكجار له‌نێو مزگه‌وته‌كانی ش���اری‬ ‫ئێستا ئه‌و به‌ڕێوبه‌ره‌ ژوره‌كه‌ی‌ ته‌سلیم سلێمانی روو له‌توندوتیژی ده‌كات‪.‬‬ ‫ب ‌ه به‌ڕێوبه‌ره‌ تازه‌كه‌ ناكات‪.‬‬ ‫ناوبراو وتی‌ "ئه‌وه‌ی له‌قسه‌ی ئه‌و مه‌الیه‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ���‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫س���لێمانی‌‪ ،‬ئاوێن���ه‌‪ :‬دوا‬ ‫تێگه‌یش���توین كه‌ تێزاب به‌ده‌موچاویدا‬ ‫به‌ڕێوبه‌ری‌ پالندانان له‌الیه‌ن به‌ڕێوبه‌ری‌ كرا‪ ،‬په‌یوه‌ندی‌ به‌كێشه‌ی نێوان ره‌وتی‬ ‫گشتی‌ كشتوكاڵ‌ له‌پۆس���ته‌كه‌ی‌ دوور سه‌له‌فی‌و ره‌وتی سۆفیگه‌رییه‌وه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫خراوه‌ت���ه‌وه‌‌و له‌بری‌ ئه‌و كه‌س���ێكی‌ تر كه‌ به‌مدواییه‌ هه‌س���تمانكردووه‌ له‌نێوان‬ ‫كه‌ پێش���تر هه‌ر له‌و به‌ڕێوبه‌رایه‌تییه‌‪ ،‬مه‌الكان خۆیان ی���ان له‌نێوان مه‌الكان‌و‬ ‫به‌ڕێوبه‌ری‌ به‌ش���ی‌ ب���ی‌ جی‌ ئای‌ ئێس نوێژكه‌ران���دا جی���اوازی‌‌و ملمالنێكانی‌‬ ‫بووه‌ له‌ش���وێنه‌كه‌ی‌ دانراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و نێوانیان رووی‌ له‌توندوتیژی كردووه‌"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوبه‌ره‌ تاوه‌كو ئێس���تا ئاماده‌ نییه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری ئه‌وقافی سلێمانی جه‌غتی‌‬ ‫ژوره‌كه‌ی‌ ته‌سلیم به‌ به‌ڕێوبه‌ره‌ تازه‌كه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش كرده‌وه‌ كه‌ "ئه‌و كێشه‌یه‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ئه‌بێت دادگا یه‌كالییبكاته‌وه‌و ئێمه‌ پێش‬ ‫كه‌س���ێكی‌ نزی���ك ل���ه‌و فه‌رمانگه‌یه‌ بڕیاری دادگا ناكه‌وین‪ ،‬به‌اڵم هه‌ستمان‬ ‫كه‌ نه‌یویس���ت ناوی‌ ئاش���كرا بكرێت‪ ،‬به‌و كێشه‌یه‌ كردووه‌‌و ئه‌و مامۆستایه‌ش‬ ‫ب���ه‌ ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند ك���ه‌ ئه‌و دیمه‌نه‌ كه‌ هێرشی كراوه‌ته‌ سه‌ر‪ ،‬دوای یاسایی‬ ‫كه‌ش���ێكی‌ ناشرینی‌ دروس���ت كردووه‌‪ ،‬له‌سه‌ر كه‌س���ێك تۆمار كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫وتیش���ی‌ "رۆژانه‌ به‌ڕێوبه‌ره‌ له‌سه‌ر كار لێكوڵینه‌وه‌ نه‌گه‌یشتۆته‌ ئه‌نجام"‪.‬‬ ‫جێی‌ ئاماژه‌یه‌‪ ،‬شه‌وی‌ ‪ 2/12‬له‌گه‌ڕه‌كی‌‬ ‫البراوه‌ك���ه‌ دێت ب���ۆ ده‌وام‪ ،‬ژوره‌كه‌ی‌‬ ‫بۆ پ���اك ده‌كه‌ن���ه‌وه‌‌و ده‌ڕواته‌ ده‌رێ‌‌و سه‌ركارێزی‌ شاری‌ س���لێمانی‌‌و له‌كاتی‌‬ ‫ژوره‌كه‌شی‌ كلیل ئه‌دات‪ ،‬هه‌روه‌ها چی‌ چون���ی بۆ مزگ���ه‌ت‪ ،‬كه‌س���ێك تێزابی‌‬ ‫كه‌ره‌سته‌ی‌ ئه‌و ژوره‌شه‌ دابه‌شی‌ كردووه‌ كرد به‌‌ده‌موچاوی "مه‌ال عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫به‌ژوره‌كانی‌ تردا‪ ،‬به‌ڕێوبه‌ره‌ تازه‌كه‌ش‪ ،‬مه‌جی���د"ی‌ وتارخوێ���ن‌و پێش���نوێژی‌‬ ‫مزگه‌وتی‌ حاج���ی‌ عه‌بدوواڵ‌و بووه‌ هۆی‌‬ ‫تاوه‌كو ئێستا بێ ژوور ماوه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫سوتانی‌ ده‌موچاوی‌ به‌ڕێژه‌ی‌ ‪.%9‬‬ ‫ئه‌و مه‌الیه‌ی تێزاب کرا به‌ ده‌موچاویدا‬ ‫ریکالم‬

‫نێچیرڤان بارزانی‌ په‌یوه‌ند ‌ی‬ ‫به‌جه‌الل ‌ی سام ئاغاو‌ه ده‌كات‬ ‫ی‬ ‫ی رابردوودا نێچیرڤان بارزان ‌‬ ‫له‌م ماوه‌یه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پارتی‌‪ ،‬په‌یوه‌ند ‌‬ ‫جێگری‌ س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چاودێر ‌‬ ‫ی دیوان ‌‬ ‫ی پێشوو ‌‬ ‫به‌سه‌رۆك ‌‬ ‫ی سام ئاغا)وه‌ ده‌كات‌و‬ ‫دارایی‌ (جه‌الل ‌‬ ‫ی ته‌ندروس���تی‌‪،‬‬ ‫جگ ‌ه له‌پرس���ینی‌ بار ‌‬ ‫ی‬ ‫داوای‌ لێده‌كات كه‌ داواكه‌ی‌ س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قبوڵ بكات بۆ‌وه‌رگرتن ‌‬ ‫هه‌رێم بارزان ‌‬ ‫ی چاكسازی‌ هه‌رێم‪.‬‬ ‫لیژنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ولێ���ر‪ ،‬ئاوێنه‌‪ :‬س���ه‌رچاوه‌یه‌ك ‌‬

‫ی راگه‌یان���د ك ‌ه‬ ‫ئ���اگادار ب��� ‌ه ئاوێن���ه‌ ‌‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تای‌ ئه‌م مانگ���ه‌دا نێچیرڤان‬ ‫ی‬ ‫ی په‌یوه‌ندی كردووه‌ به‌سه‌رۆك ‌‬ ‫بارزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دارای ‌‬ ‫ی دیوان���ی‌ چاودێ���ر ‌‬ ‫پێش���وو ‌‬ ‫ی‬ ‫س���لێمانی‌‪-‬ه‌وه‌‌و وێڕای‌ پرسینی‌ بار ‌‬ ‫ته‌ندروس���تی‌‪ ،‬داوای‌ لێك���ردووه‌ ك��� ‌ه‬ ‫ی هه‌رێم‬ ‫ی چاكسازی‌ سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫لیژن ‌ه ‌‬ ‫‌وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫ی بۆ ئه‌و‌ه كرد‬ ‫س���ه‌رچاوه‌ك ‌ه ئاماژ‌ه ‌‬

‫كه‌ ناوبرا‌و به‌نیازنییه‌ له‌م قۆناغه‌دا هیچ‬ ‫ی‌وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫ی حكوم ‌‬ ‫پۆستێك ‌‬ ‫ی دووه‌می‌ ئه‌مساڵدا هه‌ریه‌ك‬ ‫له‌كانوون ‌‬ ‫له‌تاڵه‌بان���ی‌‌و بارزان���ی‌‌و نه‌وش���یروان‬ ‫ی په‌یوه‌ندی‌و سه‌ردانه‌و‌ه‬ ‫مسته‌فا له‌ڕێگا ‌‬ ‫ناوبراویان به‌سه‌ر كردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی س���ام‬ ‫ئاوێن ‌ه په‌یوه‌ندیكرد به‌جه‌الل ‌‬ ‫ئاغاوه‌‪ ،‬به‌اڵم ناوبرا‌و ئاماده‌نه‌بوو‌ه هیچ‬ ‫لێدوانێك له‌وباره‌یه‌و‌ه بدات‪.‬‬

‫مه‌ال به‌ختیار ده‌درێت ‌ه دادگا‬ ‫ی كه‌ مه‌ال‬ ‫ئه‌و پێش���مه‌رگ ‌ه كه‌مئه‌ندامه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ختیار‌و پاسه‌وانه‌كانی‌ له‌ناو مه‌كته‌ب ‌‬ ‫سیاسی یه‌كێتیدا هێرشیان كرد‌ه سه‌ری‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی سكااڵ ‌‬ ‫له‌بنكه‌ی‌ پۆلیس���ی‌ به‌ختیار ‌‬ ‫ی مه‌ال به‌ختیار تۆماركرد‪.‬‬ ‫له‌دژ ‌‬ ‫ی‬ ‫س���لێمانی‌‪ ،‬ئاوێن���ه‌‪ :‬پێش���مه‌رگه‌ ‌‬ ‫ی خانه‌نش���ین‪ ،‬رۆسته‌م‬ ‫دێرین‌و عه‌قید ‌‬

‫ی محه‌م���ه‌د له‌لێدوانێكدا بۆ ئاوێن ‌ه‬ ‫عه‌ل ‌‬ ‫رایگه‌یان���د كه‌ ل���ه‌دوای‌ هێرش���كردن ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی له‌الیه‌ن به‌رپرس���ی‌ ده‌سته‌ ‌‬ ‫س���ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ی سیاس��� ‌‬ ‫كارگێ���ڕی‌ مه‌كته‌ب ‌‬ ‫(مه‌ال به‌ختیار)‌و پاس���ه‌وانه‌كانی له‌ناو‬ ‫مه‌كته‌ب���ی‌ سیاس���یدا ل���ه‌ (‪‌)1/18‬و‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ ماوه‌ ‌‬ ‫دواتریش ده‌س���تگیركردن ‌‬

‫ی زانیاری‌ یه‌كێتی‌"‬ ‫‪ 10‬رۆژ ل���ه‌ "ده‌زگا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌دژ ‌‬ ‫به‌بێ‌ فه‌رمانی‌ دادوه‌ر‪ ،‬سكااڵ ‌‬ ‫ی "من‬ ‫مه‌ال به‌ختیار تۆمارك���ردوه‌‌و وت ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌ك ئه‌وان ناكه‌م‪ ،‬ب���ۆ وه‌رگرتنه‌وه‌ ‌‬ ‫ماف���ی‌ خۆم په‌ن���ام بۆ یاس���ا بردوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هیوادارم له‌م كێش���ه‌یه‌دا ده‌س���ه‌اڵت ‌‬ ‫یاسا بێالیه‌نان ‌ه مامه‌ڵ ‌ه بكات"‪.‬‬

‫هه‌واڵ‬

‫ئاوێنه‌ی روداوه‌کان‬

‫له‌بەهاری هەموو‬ ‫کۆمەڵگایەکدا شۆڕش‬ ‫بەدی نایە‪..‬‬ ‫کامەران عەزیز‬ ‫خۆپیش����اندان‌و راپەڕی����ن‌و ش����ۆڕش‪ ،‬س����ێ‬ ‫رێگای ناڕەزایەتی‌و خرۆش����انی جەماوەری‌و‬ ‫کۆمەاڵیەتی����ن‪ ،‬له‌ئاس����تی جیاجی����اداو‬ ‫له‌هەلومەرجە جیاوازەکاندا روودەدەن‪.‬‬ ‫واتا ئەم ئاستی ناڕەزایەتیانە هەر یەکەیان‬ ‫زادەی بێبەشی‌و سەرکوت‌و ناعەدالەتیەکانە‪..‬‬ ‫زادەی داوا‌و خواست‌و ویستی سەردەمیانەی‬ ‫هاواڵتیان����ە‪ .‬بەکورت����ی کێش����ە ئاب����وری‌و‬ ‫سیاس����ی‌و کۆمەاڵیەت����ی‌و یاس����اییەکانە کە‬ ‫دەبێت����ە هۆی کۆکردن����ەوەی دەنگ‌و هاواری‬ ‫ی����ەک بەیەکی مرۆکان����ی کۆمەڵ����گا‪ ..‬ئەم‬ ‫کێش����انە‌و چەندەها کێشەی دییە کە دەبێتە‬ ‫هەوێن����ی یەکگرتووک����ردن‌و بەهێزبوون����ی‬ ‫ئیرادەی خۆڕسک‌و سەربەخۆی هاواڵتیان دژ‬ ‫بەدەسەاڵتداران‪.‬‬ ‫له‌بەه����اری (‪ )٢٠١١‬کوردس����تان‬ ‫بەهەمانش����ێوەی واڵتان����ی عەرەب����ی دەنگ‌و‬ ‫ش����ەپۆل‌و باهۆزی راپەڕین بۆ چاکس����ازی‌و‬ ‫راماڵینی دەس����ەاڵت گرتیەوە‪ ،‬راپەڕین بووە‬ ‫جێگای مش����تومڕ‌و قس����ە لێکردنی خەڵکی‬ ‫کوردستان‌و پرسیار‌و گومانە قەتیسماوەکان‬ ‫له‌بەرامبەر دەسەاڵتداران‌و حکومەتی هەرێمدا‬ ‫له‌جاران زیاتر ش����ەفافتر بوەوە‪ ..‬ش����ێوەی‬ ‫بەڕێوەبردنی دەسەاڵتدارانی کوردستان زیاتر‬ ‫کەوتە بەر رەخنەی جدی‪ .‬س����ەرەڕای بوونی‬ ‫کێش����ە جۆراوجۆرەکان‌و بێمافی‌و گەندەڵی‌و‬ ‫ناعەدالەتی‪ ،‬بەاڵم هەن����دێ فاکتەر هەن کە‬ ‫تا ئێستا رێگایان له‌پراکتیزەکردنی توڕەیی‌و‬ ‫ناڕەزایەتیەکان گرتووە‪.‬‬ ‫فاکت����ەری یەکەم‪ :‬هاوکێش����ەی سیاس����ی‬ ‫رۆژهەاڵتی ناوەڕاس����ت جێگیر نییه‌و هەمیشە‬ ‫له‌گۆڕانکاریدای����ە‪ ،‬هەلومەرج����ی سیاس����ی‬ ‫کوردس����تانیش داب����ڕاو نییه‌ لەم هاوکێش����ە‬ ‫سیاس����یانە‪ ،‬هەر گۆڕانکارییەکی بچوک یان‬ ‫گەورە‪ ،‬خەڵکی کوردستان توشی هەڵوێستە‬ ‫کردن‌و وەقف����ە‌و چاوەڕوان����ی دەکات‪ .‬بۆیە‬ ‫خەڵکی کوردستان بەردەوام له‌دڵەڕاوکێدان‪،‬‬ ‫ناتوانن بڕیاری حاس����م بدەن‪ ،‬بۆیە توڕەیی‌و‬ ‫هەس����تان‌و راپەڕینیان دژ بەدەسەاڵتی حازر‬ ‫بەکات‌و زەمەنێکی دی����ی لەبارتر‌و گونجاوتر‬ ‫دەسپێرن‪.‬‬ ‫فاکتەری دووەم‪:‬هاوتا نەبوون‌و بێمتمانەیی‬ ‫مەهامی ئۆپۆزس����یۆن له‌گەڵ داواو خواستە‬ ‫س����ەربەخۆکانی خەڵکی کوردستان‪ .‬حیزبە‬ ‫ئۆپۆزس����یۆنەکانی کوردس����تان له‌ئەنجامی‬ ‫س����اغنەبوونەوەی خۆی����ان له‌نێ����وان بەرەی‬ ‫خەڵک‌و دەسەاڵتدا‪ ،‬بەردەوام هەوڵی داوە کە‬ ‫بە مەهام‌و ئامانجە تایبەتییەکانی خۆیانەوە‬ ‫تەواوی خۆپیش����اندان‌و راپەڕینەکان ئیحتیوا‬ ‫بکەن‪ ،‬یان ویس����تیانەو دەیانەوێت ئاراستەی‬ ‫سروشت‌و س����ەربەخۆیی خۆپیش����اندانەکان‬ ‫بەرەو نیشانەیەک ببەن کە هەمان نیشانەی‬ ‫تیرەکانی خۆیان بێت‪.‬‬ ‫فاکت����ەری س����ێیەم‪ :‬کوردس����تان وەك‬ ‫میس����ر‌و تونس ئێس����تا دەوڵەتێکی سیاسی‬ ‫نێو دەوڵەت����ی نییه‌‪ ..‬ناوچەیەکی جوگرافی‪-‬‬ ‫سیاسی شەرعی نییه‌‪ ،‬واتا تا ئێستا کێشەی‬ ‫سیاسی‪-‬نەتەوەیی بەتەواوی چارە نەکراوە‪.‬‬ ‫فاکت����ەری چواره‌م‪ :‬س����ەرباری ئەوەی کە‬ ‫توڕەییەکانیان پەنگ����ی خواردۆتەوە‪ ،‬له‌ئان‌و‬ ‫س����اتدایە‪ ،‬ترس����ێك هەیە ئەم توڕەبوونەی‬ ‫خەڵکی کوردستانی له‌چاوەڕوانیدا راگرتووە‪..‬‬ ‫ئەویش ئەوەی����ە‪ ،‬دەیانەوێت خۆیان له‌نێوان‬ ‫کار‌و ئەنجامدا س����اغ بکەن����ەوە‪ ..‬نایانەوێت‬ ‫کارێ����ك بکەن کە ئەنجامەک����ەی دژ بەماف‌و‬ ‫ئازادیەکانی����ان بوەس����تێتەوە‪ ..‬واتا خەڵکی‬ ‫کوردس����تان نایانەوێ����ت هەمان دەس����ەاڵتی‬ ‫ناعەدالەت‌و گەندەڵ‪ ،‬دەس����ەاڵتێکی دیکەی‬ ‫سەرکوتکەری کۆنەپەرست‌و ئیسالمگەرا‌و نامۆ‬ ‫بەسەر سەریانەوە دروست ببێتەوە‌و هێندەی‬ ‫تر ماف‌و ئازادیە فەردی‌و کۆمەاڵیەتیەکانیان‬ ‫کەمتر‌و کەمتر بکاتەوە‪.‬‬ ‫فاکت����ەری پێنج����ه‌م‪ :‬ت����ا ئێس����تا بێجگە‬ ‫ل����ەوەی حیزبەکانی کوردس����تان چەکدارن‌و‬ ‫هەریەکیان خاوەنی هێزی پێشمەرگەو سوپا‌و‬ ‫لیوای تایب����ەت‌و بەتالیۆن‌و زێرەڤانی‌و هێزی‬ ‫دژە تی����رۆر‌و دەزگای زانیاری‌و پاراس����تنن‪،‬‬ ‫له‌نێو حیزبەکانیش����دا هەر کەس����ایەتیەکی‬ ‫سیاس����ی خاوەنی حیمایە‌و هێ����زی تایبەت‌و‬ ‫عەش����یرەتەکەیەتی‪ .‬واتا سوپایەکی گشتی‌و‬ ‫س����ەربەخۆ بوونی نییه‌ کە دەوری بەرگری‌و‬ ‫پارێزگاری واڵت‌و هاوواڵتی����ان ببینێت‪ ،‬واتا‬ ‫بێجگە لەوەی مەترسی هێز‌و سوپای دەرەکی‬ ‫هەیە‪ ،‬ئ����ەم هێ����زە ناوخۆییان����ەی حیزب‌و‬ ‫سەرکردەکانی کوردستانیش هەمان مەترسی‬ ‫گ����ەورەن له‌دروس����تکردنی ه����ەر فەزایەکی‬ ‫شێواو‌و پاشاگەردانی‌و بکوژ‌و ببڕ!‬ ‫له‌کۆتاییدا دەڵێم‪ ،‬گەر هێزێکی متمانەپێکراو‬ ‫بۆ خەڵکی کوردس����تان دروس����ت نەبێت‪ ،‬بۆ‬ ‫بەدیهێنان‌و پڕکردن����ەوەی ئایندەیەکی‪ ،‬ئەوا‬ ‫ئ����ەم فاکتەرانە‌و هەن����دێ فاکتەری دیکە کە‬ ‫شانسی گەورەی دەسەاڵتدارانی کوردستانی‬ ‫تێدای����ەو له‌هەمان کاتدا بێشانس����ی خەڵکی‬ ‫ستەملێکراوی کوردستان‪ ،‬ئەوا دەسەاڵتدارانی‬ ‫کوردستان لەم باهۆزە بە سەالمەتی رزگاریان‬ ‫دەبێت‌و ژیانی پڕ له‌گەندەڵی‌و نا عەدالەتی‌و‬ ‫نا یەکسانی‌و شێواوی بۆ خەڵکی کوردستان‬ ‫هەروەك خۆی بەردەوامی پێدەدەن‪.‬‬ ‫‪Kamaran91@gmail.com‬‬


‫‪17‬‬ ‫‌هه‌نوکه‬

‫‪hewalusyaset.awene@gmail.com‬‬

‫شوبات ساڵێك ‌ی تێپه‌ڕاند‪..‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪3‬‬

‫هه‌ینی‌ داهاتوو چی‌ رووده‌دات؟‬

‫ ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬

‫ی‬ ‫ته‌نها دوو رۆژی‌ ماو‌ه بۆ ‪‌ 17‬‬ ‫شوبات‪ ،‬بۆ یادكردنه‌و‌هی‌ ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی ساڵ ‌‬ ‫رۆژه‌ خوێناوی‌‌و خه‌مناك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناڕه‌زای ‌‬ ‫پار‪ ،‬كه‌ بوو‌ه ره‌مز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شار‪ ،‬له‌كاتێكدا الیه‌نه‌كان ‌‬ ‫خه‌ڵك ‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن جه‌خت ده‌كه‌نه‌وه‌ هیچ‬ ‫ی‬ ‫پالن‌و نیازێكیان نییه‌ بۆ ئه‌نجامدان ‌‬ ‫خۆپیشاندان له‌و یاده‌دا‪ ،‬به‌شێك‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌نجانی‌ سلێمانی‌ له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫فه‌یسبووكه‌وه‌ له‌ئاماده‌كاریدان بۆ‬ ‫خۆپیشاندان‪.‬‬ ‫ی شوبات‪..‬‬ ‫‪‌ 17‬‬ ‫ی ‪ 43‬هه‌زار الیك‬ ‫په‌یجێك ‌‬ ‫ی فه‌یس���ووكدا‪،‬‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫له‌ت���ۆڕ ‌‬ ‫ی ش���وباته‌و‌ه‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫گروپێ���ك به‌ن���او ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یجێكیان كردووه‌ته‌و‌ه ك ‌ه دروش���م ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ بۆ خۆپیشاندان ‌‬ ‫س���ه‌ره‌كییان "به‌ڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌نگ ‌‬ ‫جه‌م���اوه‌ری‌‪ ،‬نا ب���ۆ كپكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ناڕه‌زایی‌"یه‌‪ ،‬له‌م په‌یجه‌و‌ه هه‌ڵمه‌تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تێپه‌ڕین ‌‬ ‫فراوان ده‌كرێت ك��� ‌ه له‌یاد ‌‬ ‫ی به‌رده‌م‬ ‫س���اڵێك به‌س���ه‌ر رووداوه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی كوردستاندا‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی ‪‌4‬‬ ‫لق ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���وبات "هه‌ین ‌‬ ‫له‌س���لێمانی‌‪‌ 17 ،‬‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رتاسه‌ر ‌‬ ‫داهاتوو" خۆپیشاندانێك ‌‬ ‫ئه‌نجامبدرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌م په‌یج���ه‌‪ ،‬ك��� ‌ه ت���ا ئێ���وار‌ه ‌‬ ‫راب���ردوو (‪ )2/13‬زیاتر ل���ه‌‪ 43‬هه‌زار‬ ‫الیك كراوه‌و س���ات به‌س���اتیش له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫ی ش���وبات‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫نزیكبوون���ه‌و‌ه له‌واد‌ه ‌‬ ‫ی له‌به‌رزبوونه‌وه‌دایه‌‪،‬‬ ‫ی الیكه‌كان ‌‬ ‫ژمار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه "خۆپیشاندان ‌‬ ‫ی درێژه‌دان ‌ه‬ ‫ی دوای ‌‬ ‫ی شوبات‌و رۆژان ‌‬ ‫‪‌ 17‬‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫به‌س���ه‌رجه‌م ئ���ه‌و داواكاریان��� ‌ه ‌‬ ‫ی خۆپیش���اندانه‌كاندا‬ ‫ی رابردوو ‌‬ ‫له‌ڕۆژان ‌‬ ‫داوام���ان كردووه‌‪ ،‬ئێس���تاش به‌هه‌مان‬ ‫گڕ‌و تینه‌و‌ه س���ه‌رجه‌م ئه‌و داواكاریان ‌ه‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ده‌خه‌ینه‌و‌ه به‌رده‌م ئه‌و ده‌سه‌اڵت ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌الیه‌ن میلله‌ته‌و‌ه هیچ ش���ه‌رعیه‌تێك ‌‬ ‫ی سه‌پاندوو‌ه‬ ‫ی هێز خۆ ‌‬ ‫نه‌ماوه‌و به‌زه‌بر ‌‬ ‫به‌سه‌ر خه‌ڵكی‌ كوردستاندا"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ش���وبات‪ ،‬بانگه‌واز ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫په‌یج��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ش���ارو ش���ارۆچكه‌كان ‌‬ ‫خه‌ڵكی��� ‌‬ ‫كوردس���تان ده‌كات ك ‌ه هه‌ینی داهاتوو‬ ‫ی هه‌ولێر‌و‬ ‫ی دیاریكراو ‌‬ ‫له‌چه‌ند شوێنێك ‌‬ ‫ی‬ ‫سلێمانی‌‌و دهۆكدا كۆببنه‌و‌ه به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی خۆپیش���اندان‪ .‬ئه‌م په‌یجه‌ ‬ ‫ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی شار رۆژان ‌ه‬ ‫ی گه‌نجان ‌‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫ك ‌ه به‌شێك ‌‬ ‫له‌فه‌یس���بووكه‌و‌ه ده‌یبین���ن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی چه‌ن���د به‌یاننامه‌یه‌ك‬ ‫باڵوكردن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی باس‌و‬ ‫ی ئینته‌رنێت���ه‌و‌ه بازاڕ ‌‬ ‫له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆپیشاندان ‌‬ ‫ی ده‌ستپێكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫خواس ‌‬ ‫ی ش���وباتدا گ���ه‌رم ك���ردووه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌‪‌ 17‬‬ ‫ی ئاوێنه‌دا به‌ش���ێك‬ ‫له‌به‌دواداچوونێك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پار به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ساڵ ‌‬ ‫له‌و گه‌نجان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫كارا به‌ش���دار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئازادیی���ان كرد‪ ،‬پێش���بین ‌‬ ‫س���ه‌را ‌‬ ‫ی رێكخراو‬ ‫ی خۆپیش���اندانێك ‌‬ ‫ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی داهات���وودا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ناك���ه‌ن له‌هه‌ین��� ‌‬ ‫ئه‌وه‌ش ب���ه‌دوور نازانن ك ‌ه به‌ش���ێك‬ ‫ی‬ ‫ی ناڕه‌زای ‌‬ ‫ی شار جموجۆڵێك ‌‬ ‫له‌گه‌نجان ‌‬ ‫ده‌ربڕین به‌م بۆنه‌ی���ه‌و‌ه ئه‌نجامبده‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫به‌ش���داربوویه‌ك ‌‬ ‫ی ئاشكرا‬ ‫ی پار ك ‌ه نه‌یویست ناو ‌‬ ‫س���اڵ ‌‬ ‫ی راگه‌یان���د ك��� ‌ه‬ ‫بكرێ���ت به‌ئاوێن��� ‌ه ‌‬ ‫ی گه‌نجان‬ ‫ی زۆر‌ه جموجۆڵێك ‌‬ ‫"ئه‌گ���ه‌ر ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ش هه‌ی ‌ه‬ ‫ئه‌نجامبدرێت‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌سه‌اڵت هه‌وڵبدات خێرا كۆنتڕۆڵ‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی بكاو ره‌نگ ‌ه گه‌ر ش���تێك ‌‬ ‫س���ه‌ركوت ‌‬ ‫وه‌هاش رووب���دات ژماره‌یه‌ك له‌گه‌نجان‬ ‫ده‌ستگیر بكرێن"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی "ئه‌گه‌ر ده‌س���ه‌اڵت له‌هه‌ین ‌‬ ‫وتیش ‌‬ ‫داهاتوودا ئاقاڵن ‌ه هه‌ڵس���وكه‌وت نه‌كا‌و‬ ‫ی‬ ‫جارێكیتر ده‌س���تیان بچێته‌و‌ه خوێن ‌‬ ‫ی پار‬ ‫خه‌ڵك���ی‌‪ ،‬ئه‌وا دۆخه‌ك ‌ه له‌س���اڵ ‌‬ ‫ئاڵۆزتر ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر له‌و رۆژه‌دا‬ ‫خۆپیشاندان بكرێ‌‌و كه‌س نه‌كوژرێت‪،‬‬ ‫پێموای ‌ه زۆر درێژ‌ه ناكێشێ‌‌و ره‌نگ ‌ه هه‌ر‬ ‫ی بێت"‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆژه‌ كۆتای ‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن‪:‬‬ ‫ی شه‌قاممان نیی ‌ه‬ ‫ی جواڵندن ‌‬ ‫بڕیار ‌‬ ‫ی نێ���وان‬ ‫له‌كاتێك���دا كێشمه‌كێش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ساڵ ‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌و ئۆپۆزسیۆن به‌درێژای ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وتۆ ‌‬ ‫راب���ردوو هێوربوونه‌وه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ێ‬ ‫به‌خۆیه‌و‌ه نه‌بینیوه‌و ته‌نانه‌ت له‌هه‌ند ‌‬ ‫ئانوساتیش���دا ئ���ه‌و كێشمه‌كێش���ان ‌ه‬ ‫ی زیات���ر توندت���ر بوونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچ��� ‌‬

‫ ‬ ‫چه‌ند خۆپیشانده‌رێک له‌سه‌رای ئازادی داوای ئازادی‌و ئاشتی ده‌که‌ن _ ‪2011‬‬ ‫ی ئۆپۆزسیۆن جه‌غت‬ ‫ی الیه‌نه‌كان ‌‬ ‫كه‌چ ‌‬ ‫له‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه هیچ به‌رنامه‌و پالنێكیان‬ ‫ێ‬ ‫ی ش���ه‌قام‌و سه‌رله‌نو ‌‬ ‫نیی ‌ه بۆ جواڵندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆپیشاندان له‌‪‌ 17‬‬ ‫ده‌ستپێكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫شوباتدا‪.‬‬

‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر‌هه‌ین ‌‬ ‫داهاتوو‬ ‫ده‌سه‌اڵت ئاقاڵن ‌ه‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وت نه‌كا‌و‬ ‫جارێكیتر ده‌ستیان‬ ‫ی‬ ‫بچێته‌وه‌ خوێن ‌‬ ‫خه‌ڵكی‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ی‬ ‫دۆخه‌كه‌ له‌ساڵ ‌‬ ‫پار ئاڵۆزتر ده‌بێت‬

‫هاوواڵتیان ‌ه ك��� ‌ه داواكارییان هه‌یه‌‌و با‬ ‫بێت با بزانێت ئه‌و داواكاریانه‌ چییه‌"‪.‬‬ ‫ی "ده‌س���ه‌اڵت‌و ئۆپۆزسیۆن‬ ‫وتیش��� ‌‬ ‫ی به‌رپرسیاران ‌ه‬ ‫پێویست ‌ه به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ‌ ئه‌م بارودۆخه‌دا بكه‌ن"‪.‬‬ ‫ی دیكه‌ش���ه‌وه‌‪ ،‬وته‌بێ���ژ‌و‬ ‫له‌الیه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫ی سیاس��� ‌‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌‬ ‫ئه‌ندام��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "محه‌مه‌د حه‌كیم" جه‌خت ‌‬ ‫ئیس�ل�ام ‌‬ ‫ل���ه‌و‌ه ك���رده‌و‌ه ك��� ‌ه ئه‌وانی���ش وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی جواڵندن ‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن به‌رنامه‌و بڕیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ش���ه‌قامیان نییه‌‪ ،‬ناوب���راو به‌ئاوێن ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫راگه‌یاند ك ‌ه ئه‌وان له‌خۆپیشاندانه‌كان ‌‬ ‫ی پاردا به‌شدارییان‬ ‫ی شوبات ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫دوا ‌‬ ‫كردووه‌و به‌نیازیش���ن له‌گ���ه‌ ‌ڵ گۆڕان‌و‬ ‫ی داهاتوودا‬ ‫یه‌كگرتوو ل���ه‌م دوو رۆژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ڵوێس���تیان چ ‌‬ ‫كۆببنه‌و‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئ���ه‌و رۆژ‌ه بكه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ێ‌‌و چۆن یاد ‌‬ ‫ی ئێس���تامان ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ی "به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و وت ‌‬ ‫ی راگه‌یاندنمان���ه‌و‌ه‬ ‫ك��� ‌ه له‌كه‌ناڵه‌كان��� ‌‬ ‫ی زۆر ب���ه‌م ی���اد‌ه ده‌ده‌ین‌و‬ ‫بایه‌خێك��� ‌‬ ‫ی تایبه‌تمان بۆ ئه‌م‬ ‫چه‌ندین به‌رنام��� ‌ه ‌‬ ‫یاده‌ ئاماده‌ كردووه‌"‪.‬‬

‫ی‬ ‫له‌ب���ار نییه‌و خه‌ڵ���ك ئاماده‌كارییه‌ك ‌‬ ‫ی نیی��� ‌ه بۆ ئه‌و كاره‌‪ ،‬من‬ ‫باش‌و ته‌واو ‌‬ ‫له‌گه‌ ‌ڵ ئه‌و‌ه نیم خه‌ڵك هه‌ر له‌خۆیه‌و‌ه‬ ‫بڕژێت ‌ه سه‌ر شه‌قام"‪.‬‬ ‫ی ل���ه‌وه‌ش كرده‌و‌ه‬ ‫ناوب���راو ته‌ئكید ‌‬ ‫ك ‌ه پێویس���ت ‌ه هه‌ر خۆپیشاندانێك ك ‌ه‬ ‫بكرێت رێكخستن‌و ئاماده‌یی‌‌و داواكاری‌‌و‬ ‫ی "ئێم ‌ه نیاز‌و‬ ‫ی رۆشن بێ‌‪ ،‬ئه‌و وت ‌‬ ‫ئاسۆ ‌‬ ‫پالنێكمان نیی ‌ه بۆ خۆپیشاندان‪ ،‬خه‌ڵك‬ ‫ی بڕی���ار ده‌دات هه‌ر كاتێك خه‌ڵك‬ ‫خۆ ‌‬ ‫كۆبوون���ه‌وه‌‌و خۆپیش���اندانیان ك���رد‪،‬‬ ‫ئه‌وسا ئێمه‌ هه‌ڵوێستمان ده‌بێت"‪.‬‬ ‫ی "ئێم��� ‌ه له‌گ���ه‌ ‌ڵ‬ ‫هه‌روه‌ه���ا وت��� ‌‬ ‫ی ده‌كاو‬ ‫ێ چ‌‬ ‫خۆپیشاندانێكداین ك ‌ه بزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رۆش���ن بێ‌‪ ،‬س���ه‌رنج ‌‬ ‫داواكارییه‌كان ‌‬ ‫ی ده‌ده‌ی���ن‌و‬ ‫ی رێكخس���تنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ج���ۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫گه‌ر روویدا هه‌وڵده‌ده‌ی���ن به‌ئاقارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫رێك‌و راس���تدا بیبه‌ین‌و له‌ته‌وه‌جوهات ‌‬ ‫ی دوور‬ ‫ناسیونالیس���تی‌‌و ئیس�ل�ام ‌‬ ‫بخه‌ینه‌وه‌"‪.‬‬

‫پارتی‌‪ :‬هێرش بكرێت ‌ه سه‌رمان‪،‬‬ ‫به‌رگری‌ له‌خۆمان ده‌كه‌ینه‌وه‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���وبات‪ ،‬په‌یوه‌ندییه‌ك��� ‌‬ ‫‪‌ 17‬‬ ‫حیزبی‌ كۆمۆنیستیش خۆپیشاندان‬ ‫ی به‌ئانوساتێكه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫راسته‌وخۆ ‌‬ ‫ناكات‬ ‫ی‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی ‪‌4‬‬ ‫ی پار له‌به‌رده‌م لق��� ‌‬ ‫ی س���اڵ ‌‬ ‫ی كرێ���كار ‌‬ ‫ی كۆمۆنیس���ت ‌‬ ‫حیزب��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس���تاندا له‌س���لێمان ‌‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫ی پ���ار له‌‪‌ 17‬‬ ‫كوردس���تان ك ‌ه س���اڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆپیشاندانه‌كانه‌و‌ه رووی���دا‪ ،‬ل���ه‌و رۆژه‌دا چه‌كداره‌كان��� ‌‬ ‫شوبات‌و ده‌ستپێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ ،4‬له‌به‌رامبه‌ر به‌رد هاویش���تن ‌‬ ‫ی ناڕه‌زاییه‌كان لق��� ‌‬ ‫ی به‌ش���داربوو ‌‬ ‫الیه‌نێك��� ‌‬ ‫ی خۆپیش���انده‌راندا په‌نای���ان برد‌ه به‌ر‬ ‫ی ئه‌م هه‌فته‌ی ‌ه به‌بۆن ‌ه ‌‬ ‫بووه‌‪ ،‬سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چ ‌هك‌و كۆتاییان به‌ژیان ‌‬ ‫ی ش���وبات به‌كارهێنان ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ی له‌یاد ‌‬ ‫نزیكبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���ار هێن���ا به‌ن���او ‌‬ ‫ی هه‌رزه‌كارێك��� ‌‬ ‫ی باڵوك���رده‌وه‌و به‌توند ‌‬ ‫به‌یاننامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی دیكه‌ش���یان‬ ‫ی "رێژوان"‌و ده‌یان كه‌س��� ‌‬ ‫ی حكومه‌ت��� ‌‬ ‫ی ئاڕاس���ت ‌ه ‌‬ ‫ی گۆڕان‪ ،‬د‪.‬شاهۆ ره‌خن��� ‌ه ‌‬ ‫ی بزوتنه‌و‌ه ‌‬ ‫وته‌بێژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس���تان‌و برین���دار كرد‪ ،‬ئ���ه‌و چركه‌س���اتان ‌ه ‌‬ ‫سه‌عید له‌لێدوانێكدا بۆ ئاوێن ‌ه رایگه‌یاند هه‌رێم‌و ده‌س���ه‌اڵتداران ‌‬ ‫ی ش���وبات ك��� ‌ه له‌به‌رده‌م‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ی كوردس���تان كرد ك ‌ه ئێوار‌ه ‌‬ ‫ی له‌خه‌ڵك��� ‌‬ ‫ك ‌ه ئه‌وان وه‌كو بزوتنه‌وه‌كه‌یان‌و وه‌كو داوا ‌‬ ‫ی رق‌و‬ ‫ی خوێن رژا‪ ،‬ئاگر ‌‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی "رێكخ���راو‌ه باره‌گا ‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش هیچ به‌رنامه‌‌و بڕیارێكیان خۆی���ان له‌چوارچێ���و‌ه ‌‬ ‫ی بڵێسه‌دارتر‬ ‫ی خۆپیش���انده‌ران ‌‬ ‫ی تووڕه‌ی ‌‬ ‫ی ش���ه‌قام‪ ،‬سه‌باره‌ت شۆڕشگێڕه‌كان"دا رێكخه‌ن‌و به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫نیی ‌ه بۆ جواڵندن ‌‬ ‫ی خۆیان به‌س���ه‌ر ده‌سه‌اڵتدا كرد‪.‬‬ ‫ی چاكساز ‌‬ ‫ی ك��� ‌ه ئه‌گه‌رهات���وو له‌هه‌ین ‌‬ ‫ب���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی شوباتدا‬ ‫ی ك ‌ه له‌‪‌ 17‬‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌وه‌اڵم ‌‬ ‫داهاتوودا خۆپیشاندان ده‌ستیپێكرده‌و‌ه بسه‌پێنن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی خۆپیش���اندان رووبداته‌و‌ه هه‌ڵوێست ‌‬ ‫ی كۆمۆنیست ‌‬ ‫ی حیزب ‌‬ ‫به‌اڵم سكرتێر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌بێت؟ ناوبراو وت ‌‬ ‫هه‌ڵوێستیان چ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس���تان چ ‌‬ ‫ی دیموكرات��� ‌‬ ‫ی مارف" پارت��� ‌‬ ‫ی "عوس���مان حاج��� ‌‬ ‫ی كرێكار ‌‬ ‫ی پێش���وه‌ختمان نییه‌‪ ،‬له‌كات ‌‬ ‫"حوكم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن��� ‌‬ ‫ی راگه‌یاند ك ‌ه ده‌بێ���ت؟ وته‌بێ���ژ ‌‬ ‫له‌لێدوانێكی���دا به‌ئاوێن ‌ه ‌‬ ‫خۆیدا هه‌ڵوێستمان راده‌گه‌یه‌نین"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌س���لێمان ‌‬ ‫ی پارت��� ‌‬ ‫ی ئه‌وان پێیانوای ‌ه له‌م هه‌لومه‌رجه‌دا زه‌مین ‌ه س���ه‌ركردایه‌ت ‌‬ ‫ی سیاس��� ‌‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌ندام ‌‬ ‫ی خۆپیش���اندان "عه‌بدولوه‌ه���اب عه‌ل���ی‌" له‌لێدوانێكدا‬ ‫ی كوردس���تان‪ ،‬بۆ ده‌س���تپێكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئیس�ل�ام ‌‬ ‫یه‌كگرت���و ‌‬ ‫ی "خه‌ڵك ناڕازییه‌‪ ،‬بۆ ئاوێن ‌ه رایگه‌یاند ك ‌ه خۆپیش���اندان‬ ‫محه‌م���ه‌د ف���ه‌ره‌ج له‌لێدوانێك���دا ب���ۆ له‌بار نییه‌‪ ،‬ئه‌و وت ‌‬ ‫ی هاوواڵتیان��� ‌ه ب���ۆ‬ ‫ی ئاس���ای ‌‬ ‫ئاوێن��� ‌ه رایگه‌یاند ك��� ‌ه ئه‌وانیش وه‌كو ناڕه‌زاییش له‌خۆپیشاندان گشتگیرتره‌‌و مافێك��� ‌‬ ‫ی مافه‌كانی���ان‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫ی داواكردن ‌‬ ‫یه‌كگرت���وو هی���چ به‌رنامه‌یه‌كیان نیی ‌ه خۆپیشاندانیش ده‌گرێته‌و‌ه ك ‌ه هه‌ین ‌‬ ‫ی توندوتیژی���دا نین‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی خۆپیش���اندان‪ ،‬داهاتوو خۆپیش���اندان مومكین ‌ه ببێ‌‌و لێكه‌وتن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫بۆ ده‌س���تپێكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی "له‌گه‌ ‌ڵ ئه‌وه‌ش���دا نی���ن الیه‌ن ‌ه‬ ‫وت��� ‌‬ ‫ی "پێویس���ت ناكات مومكینه‌ نه‌شبێ‌"‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ناوبراو وت ‌‬ ‫ی دیاریكراو‬ ‫ی خۆپیشاندان سیاس���ییه‌كان یان حیزبێك ‌‬ ‫ی "ئێم ‌ه ئێستا هان ‌‬ ‫وتیش ‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت له‌م رۆژ‌ه بترسێت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی توندوتیژی‌‪،‬‬ ‫ی خۆپیشاندان خه‌ڵك هان بده‌ن بۆ كار ‌‬ ‫ی ناده‌ین‪ ،‬چونك ‌ه زه‌مین ‌ه ‌‬ ‫ی ساد‌ه ‌‬ ‫دواجار خۆپیشاندانیش مافێك ‌‬

‫ی ب���اش نییه‌‪،‬‬ ‫چونك��� ‌ه ئ���ه‌و‌ه كارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌وجۆر‌ه له‌داواكاری ‌‬ ‫خۆپیش���اندان ‌‬ ‫ی‬ ‫خه‌ڵك���ه‌و‌ه ده‌خرێت ‌ه خزم���ه‌ت مه‌رام ‌‬ ‫سیاسییه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو ره‌تیك���رده‌و‌ه ك ‌ه ئه‌وان وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان رێوشوێن ‌‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌منیی���ان گرتبێته‌به‌ر یاخ���ود هێز ‌‬ ‫چه‌كداریان هێنابێت بۆ س���لێمانی‌‪ ،‬ئه‌‌و‬ ‫ی توندوتیژیدا‬ ‫ی "ئێم ‌ه له‌گه‌ ‌ڵ كلتور ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫ێ ده‌مانه‌وێ���ت‬ ‫نی���ن‌و هه‌ت���ا بك���ر ‌‬ ‫ی ئاش���تییان ‌ه مامه‌ڵ��� ‌ه‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی "پێویست ‌ه‬ ‫بكه‌ین"‪ ،‬هه‌روه‌ها وتیش��� ‌‬ ‫ده‌زگا ئه‌منیی���ه‌كان پارێزگاریم���ان‬ ‫ی نه‌كه‌ن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫لێبكه‌ن‌و كه‌مته‌رخه‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌منییه‌ت ‌‬ ‫ئه‌وان به‌رپرسن له‌پاراستن ‌‬ ‫خه‌ڵك"‪.‬‬ ‫ی ك��� ‌ه ئه‌گ���ه‌ر‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌رب���ار‌ه ‌‬ ‫خۆپیش���اندان رویدا‌و ئه‌مساڵیش وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی رابردوو هێرشكرایه‌و‌ه سه‌ر لق ‌‬ ‫س���اڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پارت���ی‌‪ ،‬ئای���ا به‌هه‌مان ش���ێو‌ه ‌‬ ‫‪‌4‬‬ ‫ی‬ ‫ی راب���ردوو ب ‌ه "گولل���ه‌" وه‌اڵم ‌‬ ‫س���اڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆپیشانده‌ران ده‌ده‌نه‌وه‌؟ وته‌بێژه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی "ئه‌گه‌ر هاتوو‬ ‫ی وت ‌‬ ‫ی له‌س���لێمان ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫خۆپیشاندانیش رویدا‪ ،‬هیوادارین هیچ‬ ‫ی خراپمان به‌رامبه‌ر نه‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كارێك ‌‬ ‫خۆ ئه‌گه‌ر هێرش���یش بكرێت ‌ه سه‌رمان‪،‬‬ ‫پێویسته‌ به‌رگری‌ له‌خۆمان بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ی ئاش���كرایكرد ك ‌ه‬ ‫عه‌بدولوه‌هاب عه‌ل ‌‬ ‫ی ئه‌وانه‌و‌ه قبوڵ نیی ‌ه‬ ‫تاك ‌ه شتێك به‌ال ‌‬ ‫ی چۆ ‌ڵ‬ ‫ێ "سلێمان ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه پێیان بوتر ‌‬ ‫ی "به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئه‌و‬ ‫بكه‌ن"‪ ،‬ئه‌‌و وت ‌‬ ‫داوای ‌ه قبو ‌ڵ ناكه‌ی���ن‪ ،‬چونك ‌ه ئێمه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م ش���اره‌ین‪ ،‬ئیت���ر بۆچ ‌‬ ‫خه‌ڵك��� ‌‬ ‫ی بكه‌ین؟!"‪.‬‬ ‫چۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێتی‌‪ :‬الیه‌نگرانی‌ ئێمه‌ پشتگیر ‌‬ ‫داواكاری‌ خۆپیشاندان ناكه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ی الیه‌نگران��� ‌‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌یجه‌كان ‌‬ ‫ی كوردستان له‌ڕێ ‌‬ ‫نیشتیمان ‌‬ ‫ی فه‌یسبووكه‌و‌ه داوایان‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫تۆڕ ‌‬ ‫ی حیزبه‌كه‌یان‬ ‫له‌سكرتێرو سه‌ركرده‌كان ‌‬ ‫ی خۆپیش���انده‌ران‬ ‫ێ له‌داواكار ‌‬ ‫كرد گو ‌‬ ‫بگرن‌و به‌هێز وه‌اڵمیان نه‌ده‌نه‌وه‌‪ ،‬پاشان‬ ‫ی الیه‌نگری یه‌كێتی‬ ‫چه‌ند گروپێك به‌ناو ‌‬ ‫له‌فه‌یسبووك ئه‌وه‌یان‌ ره‌تكرده‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫ی له‌فه‌یس���بووكدا‬ ‫ئ���ه‌و راگه‌یه‌ندراوان ‌ه ‌‬ ‫به‌ن���اوی الیه‌نگران���ی یه‌كێتی���ه‌وه‬ ‫‌باڵوبۆت���ه‌وه‌‌و داوای له‌س���ه‌ركردایه‌تی‬ ‫یه‌كێتی ك���ردوو‌ه گوێ له‌داواكاریه‌كانی‬ ‫خۆپیش���انده‌ران بگیرێ���ت‪ ،‬یه‌كێت���ی‬ ‫بن‪ ،‬به‌‌رپرس���ی مه‌كته‌ب���ی راگه‌یاندنی‬

‫فۆتۆ‪ :‬فه‌ریق هه‌ڵه‌بجه‌یی‬

‫یه‌كێتی نیشتمانی‌و پشتیوانی له‌گروپی‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫دووه���ه‌م ده‌كات‌و ئ���ه‌و گروپان ‌ه ‌‬ ‫داوایان له‌س���ه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی كرد‬ ‫ی به‌رامبه‌ر خۆپیش���انده‌ران‬ ‫توندوتیژ ‌‬ ‫به‌كارنه‌هێنێت‪ ،‬ب��� ‌ه "خه‌ڵكی موغریز‌و‬ ‫دژ به‌ یه‌كێتی ناوده‌بات"‪.‬‬ ‫ی به‌و‌ه ك���رد ك ‌ه‬ ‫هه‌روه‌ه���ا ئام���اژ‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌وان خۆیان ده‌زانن ئه‌م ‌ه فه‌وزایه‌كی‬ ‫كورتخایه‌ن ده‌بێـت‪ ،‬بۆی ‌ه په‌نایان برد‌ه‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی به‌ن���اوی ئه‌و په‌یجان ‌ه ‌‬ ‫به‌ر ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی له‌و جۆر‌ه‬ ‫هی خه‌ڵكانی یه‌كێتی ‌ه قس ‌ه ‌‬ ‫باڵوبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫جوندیان���ی وت���ی "دوا ‌‬ ‫په‌یجه‌كان���ی یه‌كێت���ی له‌فه‌یس���بووك‬ ‫ئه‌وانه‌ی���ان ب ‌ه درۆخس���ته‌وه‌‪ ،‬من هیچ‬ ‫رونكردنه‌وه‌یه‌ك���ی ترم نیی���ه‌‪ ،‬ئه‌مان ‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵێ���ك خه‌ڵكی موغ���رزن‌و دژ ب ‌ه‬ ‫یه‌كێتین"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌سبه‌ینێوه‌ هێزه‌كانی‌ وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ناوخۆ ده‌كه‌ونه‌ ئینزاره‌وه‌‬ ‫ی ئه‌منییه‌و‌ه‬ ‫ی ك ‌ه ل���ه‌ڕوو ‌‬ ‫س���لێمان ‌‬ ‫ی "یه‌كێتی"یه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ده‌س���ت هێزه‌كان��� ‌‬ ‫ی پارو‬ ‫ی س���اڵ ‌‬ ‫ی رووداوه‌كان��� ‌‬ ‫به‌ه���ۆ ‌‬ ‫ی خۆپیش���اندانه‌كانه‌و‌ه‬ ‫درێژه‌كێش���ان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ازادی‌‪ ،‬ئه‌زمونێك��� ‌‬ ‫له‌س���ه‌را ‌‬ ‫ی مامه‌ڵه‌ك���ردن‌و‬ ‫هه‌ی��� ‌ه له‌چۆنیه‌ت��� ‌‬ ‫رووبه‌ڕووبوونه‌و‌هی‌ ئه‌و رووداوانه‌دا‪.‬‬ ‫ی ئاگادار ك ‌ه نه‌یویست‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئاشكرا بكات‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ناو ‌‬ ‫ی راگه‌یاند ك ‌ه له‌س���به‌ینێو‌ه‬ ‫به‌ئاوێن��� ‌ه ‌‬ ‫ی ناوخۆ‬ ‫ی وه‌زاره‌ت��� ‌‬ ‫‪ ،2/15‬هێزه‌كان��� ‌‬ ‫ی ه���ه‌ر‬ ‫ی رووبه‌ڕوون���ه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌مه‌به‌س���ت ‌‬ ‫ی نه‌خوازراو ده‌خرێن ‌ه ئینزارو‬ ‫رووداوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "پێشبین ‌‬ ‫ئاماده‌باش���ییه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ناكرێت ك��� ‌ه هێزه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ناوخۆ رێگ ‌ه به‌كۆبوونه‌وه‌و ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی‬ ‫هیچ جۆر‌ه خۆپیشاندانێك یان نوێژێك ‌‬ ‫جه‌ماع���ه‌ت ب���ده‌ن له‌به‌ر س���ه‌را یان‬ ‫شوێنێكی‌ دیك ‌هی‌ سلێمانیدا"‪.‬‬ ‫ی ل���ه‌وه‌ش كرده‌و‌ه‬ ‫هه‌روه‌ه���ا جه‌خت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌من ‌‬ ‫ك ‌ه له‌سبه‌ینێو‌ه رێوش���وێنێك ‌‬ ‫ی هیچ‬ ‫تۆكم��� ‌ه ده‌گیرێته‌به‌ر ب���ۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫رووداوو خۆپیش���اندان‌و توندوتیژییه‌ك‬ ‫روونه‌دات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی رێوش���وێن ‌‬ ‫ی گرتنه‌به‌ر ‌‬ ‫ب���ۆ زانین ‌‬ ‫ی داهات���وودا‪ ،‬ئاوێن ‌ه‬ ‫ی له‌ڕۆژان ‌‬ ‫ئه‌من��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌من ‌‬ ‫ی لیژن ‌ه ‌‬ ‫په‌یوه‌ندیكرد به‌ئه‌ندام ‌‬ ‫ی "زانا حه‌مه‌س���اڵح"‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫س���لێمان ‌‬ ‫ناوب���راو ئاماده‌نه‌بوو هی���چ لێدوانێك‬ ‫بدات‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫چه‌قبه‌ستن‬ ‫له‌سه‌رده‌مێك ‌ی‬ ‫گۆڕاودا‬ ‫قسه‌یه‌ك له‌سه‌ر په‌یڕه‌و‌ه‬ ‫ی په‌رله‌مان‬ ‫نوێكه‌ ‌‬ ‫عه‌دنان عوسمان‬ ‫ی‬ ‫(پێش گ���ه‌ل‌و میلله‌ت‌و مێژوو‪ ،‬ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ده‌خوات‌و‬ ‫ك��� ‌ه س���ه‌ری‌ حیزبه‌كان��� ‌‬ ‫ب��� ‌ه هه‌ڵدێ���ری‌ ده‌بات‪ ،‬ته‌نه���ا عه‌قڵ ‌ه‬ ‫وه‌س���تاوه‌كانه‌‪ ،‬ئه‌و عه‌قڵه‌ی‌ ك ‌ه نه‌ بیر‬ ‫ی هه‌یه‌و ن ‌ه‬ ‫ی گۆڕان ‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‌و ن ‌ه هه‌ست ‌‬ ‫باكی‌ به‌ ده‌وروبه‌ر هه‌یه‌)‪.‬‬ ‫له‌م رۆژنامه‌ ئه‌زیزه‌ماندا‪ ,‬بابه‌تێكم ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ناوی‌ په‌یڕه‌وێكی‌ نوێ‌ بۆ په‌رله‌مانێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ باڵوك���رده‌وه‌‪ ،‬له‌وێدا ب��� ‌ه كورت ‌‬ ‫نو ‌‬ ‫قس���ه‌م له‌س���ه‌ر دوو مه‌س���ه‌ل ‌ه كرد‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌م په‌رله‌مانه‌ ‌‬ ‫گۆڕین���ی‌ وه‌زیفه‌ ‌‬ ‫ئێس���تا له‌ده‌زگایه‌ك بۆ ته‌شریعاندن‌و‬ ‫ی‬ ‫ی نوێنه‌رایه‌ت ‌‬ ‫به‌س‪ ،‬ب���ۆ ده‌زگایه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫فیعلی‌‌و هه‌س���تانی‌ ب ‌ه ئه‌رك ‌ه رونه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌رله‌م���ان ك ‌ه له‌هه‌م���وو جیهان كار ‌‬ ‫ی گۆڕینی‌ س���تراكچ ‌هر‌و‬ ‫پێده‌كرێت‪ ،‬دوا ‌‬ ‫وه‌زیف���ه‌و مه‌وقعیه‌ت���ی‌ په‌رله‌مان‪ ،‬یان‬ ‫باش���تر بڵێم هاوكات له‌گ���ه‌ڵ ئه‌مه‌دا‪،‬‬ ‫ێ ده‌بێت‬ ‫پێویستمان ب ‌ه په‌یڕه‌وێكی‌ نو ‌‬ ‫ك ‌ه وه‌ك دیكۆمێنتێكی‌ نیشتمانی‌ سه‌یر‬ ‫ی‬ ‫بكرێ���ت‌و ببێت ‌ه به‌ش���ێك له‌پرۆس���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رله‌مان‌و دروستكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫دامه‌زراندن ‌‬ ‫په‌یكه‌ره‌كه‌ی‌‪.‬‬ ‫ی ده‌یان نوس���ین‌و ره‌خنه‌و‬ ‫ب���ه‌اڵم دوا ‌‬ ‫ی ‪ndi‬‬ ‫ی رێكخ���راو ‌‬ ‫گوت���ار‌و ه���اوكار ‌‬ ‫ی زۆر‪ ،‬وا‬ ‫و دوای‌ به‌ڵێ���ن‌و مژده‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ل���ه‌م رۆژانه‌دا پ���اش بێنه‌وبه‌رده‌و ئه‌م‬ ‫ژور‌و ئ���ه‌و ژور كردن‪ ،‬س���ه‌رۆكایه‌تی‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫په‌یڕه‌وێكی���ان خس���ته‌ به‌رده‌س���ت ‌‬ ‫په‌رله‌مانتاران‪ .‬كه‌مترین وش���ه‌ گه‌ر بۆ‬ ‫ده‌ربڕین له‌س���ه‌ر ئه‌م په‌یڕه‌و‌ه بوترێت‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ :‬بێكه‌ڵكتری���ن‌و دواكه‌وتوترین‌و‬ ‫نه‌زۆكترین‌و بێئه‌رزشترین په‌یڕه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر ب ‌ه ئینسافه‌و‌ه قسه‌ بكه‌ین‪،‬‬ ‫ی ده‌وترێت‬ ‫ی ئێستا كه‌ پێ ‌‬ ‫بۆ ئه‌م شت ‌ه ‌‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬ئه‌وا سه‌رو زیادیشه‌!‬ ‫ی‬ ‫بۆ په‌رله‌مانێ���ك ك ‌ه ته‌نها ‪ %30‬ئه‌رك ‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ ده‌كات ك��� ‌ه ئه‌ویش ته‌نها‌و‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ته‌نه���ا ده‌ركردن‌و په‌س���ه‌ندكردن ‌‬ ‫پڕۆژانه‌ی ‌ه ك���ه‌ له‌حكومه‌ت���ه‌وه‌ دێت‪،‬‬ ‫په‌یڕه‌وه‌ كۆنه‌كه‌ (وات ‌ه ئه‌وه‌ی‌ ئێستاو‬ ‫ی‬ ‫دڵنیام ت���ا كۆتایی‌ ئ���ه‌م خول ‌ه كار ‌‬ ‫پێده‌كرێت) رێ���ك ره‌نگدانه‌و‌هی‌ تواناو‬ ‫س���نوره‌كانی‌ ده‌س���ه‌اڵته‌كه‌یه‌تی‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫ی عه‌قڵ ‌ه‬ ‫په‌یڕه‌و‌ه نوێیه‌ش‪ ،‬كه‌ له‌كارگ ‌ه ‌‬ ‫وه‌س���تاوو كورتبینه‌كانه‌و‌ه ده‌رچووه‌و‬ ‫ی حیزبی‌‌و‬ ‫په‌رله‌م���ان وه‌ك ده‌زگایه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌باشترین حاڵه‌تدا وه‌ك مه‌عه‌سكه‌رێك ‌‬ ‫ی س���ه‌یر ده‌كات ك ‌ه ته‌نانه‌ت‬ ‫س���ه‌رباز ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆكه‌و ساڵو كردنیش ده‌بێت ب ‌ه ئیزن ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆكایه‌تی‌ بێت‪،‬‬ ‫ی پیرۆز ‌‬ ‫ده‌سته‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی درێژ‌ه له‌بااڵی‌ قه‌زه‌م ‌‬ ‫هێشتا بستێك ‌‬ ‫په‌رله‌مان!‬ ‫ی‬ ‫ی س���اڵێك له‌خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬كۆبوونه‌و‌ه پێنج قۆڵییه‌كان‪،‬‬ ‫ی ئ���ه‌و هه‌م���وو به‌ڵێ���ن‌و وه‌ه���م‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌خشینه‌وان ‌ه ك ‌ه گوایه‌ شه‌مه‌نده‌فه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫گۆڕان���كاری‌ له‌كوردس���تاندا به‌ وزه‌ ‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت ورده‌ ورد‌ه ده‌كه‌وێـته‌ رێ‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رله‌م���ان په‌یڕه‌وێك ‌‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫نوێ‌‪ ،‬ك ‌ه مه‌فروز وایه‌ بۆ س���ه‌رده‌مێك ‌‬ ‫ێ بێ���ت‪ ،‬ده‌خات ‌ه روو‪ ،‬ك���ه‌ جگ ‌ه‬ ‫ن���و ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ده‌س���تكاریكردن‌و چه‌كوشكارییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ناقۆاڵی‌ بێئه‌زم���ون‌و میكیاجكردنێك ‌‬ ‫ناش���ییانه‌‪ ،‬هی���چ جیاوازییه‌ك���ی‌ له‌و‬ ‫ی‬ ‫عه‌قڵیه‌ت ‌ه نیی���ه‌ ك ‌ه په‌یڕه‌و‌ه كۆنه‌كه‌ ‌‬ ‫به‌رهه‌م هێناوه‌و ئیدامه‌ پێداوه‌‪.‬‬ ‫له‌م په‌یڕه‌وه‌دا دیسان سه‌رۆكایه‌تییه‌ك‬ ‫ی زۆرین ‌ه‬ ‫ك���ه‌ ته‌نه���ا ته‌عبیر له‌لیس���ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات (حه‌تمه‌ن ئه‌و عه‌قڵ ‌ه دۆگمایه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مانه‌وه‌ ‌‬ ‫نوس���یویه‌تی‌ ته‌نها له‌خه‌ون ‌‬ ‫ی وای ‌ه‬ ‫ی ده‌سه‌اڵته‌كه‌ی‌ خۆیدایه‌و پێ ‌‬ ‫ئه‌زه‌ل ‌‬ ‫هه‌تا هه‌تای ‌ه ئه‌و زۆرینه‌ ده‌بێت) له‌سه‌ر‬ ‫ی په‌رله‌ماندا ده‌نیش���ێت‌و هیچ‬ ‫عه‌رش��� ‌‬ ‫ی تر‌و به‌تایبه‌ت‬ ‫نوزه‌یه‌ك بۆ لیسته‌كان ‌‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن ناهێڵرێت���ه‌وه‌‪ .‬لیژنه‌كان‬ ‫دیسان بێئیراده‌ن‌و ئه‌ندامان بۆ هه‌موو‬ ‫مه‌س���ه‌له‌یه‌ك ده‌بێت ئیزن له‌فه‌رماند‌ه‬ ‫ی لێپێچین���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌ربگ���رن‪ ،‬تواناكان��� ‌‬ ‫لێپرس���ینه‌وه‌‪ ،‬بانگهێشتكردن‪ ،‬دیسان‬ ‫ی بێگیان له‌په‌یڕه‌وه‌ك ‌ه‬ ‫وه‌ك خاڵی‌ مردو ‌‬ ‫دانراوه‌و به‌رته‌سك كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م په‌یڕه‌وه‌ له‌م س���اته‌وه‌خته‌دا نه‌ك‬ ‫هه‌نگاوێ���ك نییه‌ بۆ پێش���ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫تروس���كاییه‌ك ب���ۆ هیواب���وون به‌هیچ‬ ‫هه‌نگاوێكیش ناهێڵێته‌وه‌‪.‬‬

‫‪hewalusyaset.awene@gmail.com‬‬

‫هەنوکە‬

‫له‌نه‌خۆشخانه‌یه‌كی‌ ئه‌هلیدا هاوواڵتییه‌ك به‌ده‌رزییه‌ك ‌ی بێهۆشكه‌ر ده‌مرێت‬ ‫گه‌ر به‌و شێوه‌ی ‌ه مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ نه‌خۆشدا بكرێت "قه‌سابخانه‌یه‌ك ‌ی بێده‌نگ له‌كوردستاندا داده‌مه‌زرێت"‬ ‫ئا‪ :‬سارا قادر‬ ‫نازدار فه‌ره‌ج عه‌لی‌ ته‌مه‌ن ‪ 61‬ساڵ‪،‬‬ ‫ی‬ ‫دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌نه‌خۆشخانه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مایه‌سیر ‌‬ ‫ئه‌هلی‌ بۆ نه‌شته‌رگه‌رییه‌ك ‌‬ ‫ێ‬ ‫ده‌رزییه‌كی‌ بۆ ده‌كه‌ن‌و ده‌ستبه‌ج ‌‬ ‫بێهۆش ده‌بێت‪ ،‬پاش چوار مانگ‬ ‫ی گیان له‌ده‌ست ده‌دات‪.‬‬ ‫له‌بێهۆش ‌‬ ‫ی ‪ 2011/7/3‬ن���ازدار ف���ه‌ره‌ج ك ‌ه‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫نه‌خۆخشی‌ (مایه‌سیری)یه‌تی‌‪ ،‬ده‌چێت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی له‌شه‌قام ‌‬ ‫ی ئه‌هل ‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ی‌ سۆما ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ د‪.‬لوئه‌ ‌‬ ‫گۆران له‌س���لێمانی‌‪ ،‬ل���ه‌و ‌‬ ‫ی نه‌خۆش���خانه‌كه‌ی ‌ه‬ ‫خالید ك ‌ه دكتۆرێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ بڕی���اری‌ نه‌ش���ته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ده‌س���تبه‌ج ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌س���وكار ‌‬ ‫ب���ۆ ده‌دات‪ ،‬به‌قس��� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌واوبوون��� ‌‬ ‫قوربانییه‌ك���ه‌‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌ش���ته‌رگه‌رییه‌كه‌ نه‌خۆشه‌كه‌ هۆش ‌‬ ‫هاتۆته‌وه‌‌و چه‌ند قس���ه‌یه‌كی‌ كردووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی پزیش���كێك به‌ناو ‌‬ ‫دواتر یاریده‌ده‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫محه‌م���ه‌د غه‌ریب‪-‬ـ���ه‌وه‌ ده‌رزییه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ ك���ردووه‌‪ ،‬ك ‌ه خۆ ‌‬ ‫"كالف���ۆران" ‌‬ ‫ده‌بێ���ت له‌م���اوه‌ی‌ پێن���ج ده‌قیق���ه‌دا‬ ‫ی ‪ 3‬چركه‌دا‬ ‫بكرێت‪ ،‬به‌اڵم "ئه‌و له‌ماوه‌ ‌‬ ‫لێیداوه‌"‪.‬‬ ‫ێ‬ ‫به‌قس���ه‌ی‌ كوڕه‌ك���ه‌ی‌‪ ،‬ده‌س���تبه‌ج ‌‬ ‫دایكی‌ بێه���ۆش ب���ووه‌‌و گه‌یه‌نراوه‌ت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی فریاكه‌وتن‌و له‌وێ‌ ماوه‌ ‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ ‌‬ ‫دوو مان���گ به‌بێهۆش��� ‌‬ ‫فۆتۆ‪ :‬میران میقداد‬ ‫ی ده‌مێنێته‌وه‌‌و بینای نەخۆشخانەکە لەسلێمانی ‬ ‫دوومانگی���ش له‌ماڵ���ه‌و‌ه ده‌بێ���ت‌و‬ ‫ی خوێ���ن "زه‌خت"‌و‬ ‫خوێ���ن‌و فش���ار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاتۆت���ه‌وه‌‪ -‬به‌جێ��� ‌‬ ‫ل���ه‌‪11/17‬دا گیان له‌ده‌س���ت ده‌دات‪- .‬وات���ه‌ هۆش��� ‌‬ ‫كه‌س���وكار ‌‬ ‫ی بۆ نه‌كراوه‌و یه‌كسه‌ر براوه‌ت ‌ه‬ ‫شه‌كر‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆش���ه‌كه‌ جه‌خ���ت نه‌هێشتووه‌‪ ،‬به‌اڵم س���ه‌باره‌ت به‌و‌ه ‌‬ ‫له‌س���ه‌ر ئه‌و‌ه ده‌كه‌نه‌و‌ه "له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ژووری‌ نه‌ش���ته‌رگه‌ری‌‪ ،‬به‌اڵم د‪.‬لوئ ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌رمانه‌كان���ی‌ بۆ نووس���یوه‌و دایناو‌ه‬ ‫ێ ئه‌و‬ ‫وت���ی‌ "هیچ نه‌ش���ته‌رگه‌رییه‌ك ب ‌‬ ‫ی پزیش���كه‌ك ‌ه (م‪ .‬غ) تا‬ ‫پزیش���كه‌كه‌ كه‌مته‌رخه‌م بووه‌‪ ،‬ئه‌وان ب���ۆ یاریده‌ر ‌‬ ‫ی دایكیان خۆش���نابن‌و داوا ‌‬ ‫له‌خوێن��� ‌‬ ‫پش���كنین ‌ه پێش���وه‌ختان ‌ه ناكرێ���ت‌و‬ ‫ی‬ ‫ی به‌كاربهێنێ���ت ئه‌ویش ده‌رزیه‌ك ‌‬ ‫ی بۆ ‌‬ ‫ی بۆ كراوه‌"‪.‬‬ ‫هه‌مویان ‌‬ ‫ی‬ ‫یاساییان له‌سه‌ر پزیشكه‌كه‌و برینپێچ‌و (كالف���ۆران) بووه‌‌و ده‌بێ���ت له‌ماوه‌ ‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌كه‌ تۆمار كردووه‌"‪.‬‬ ‫ی نه‌خۆشه‌ك ‌ه زۆر گله‌یی‌ ل ‌ه‬ ‫كه‌سوكار ‌‬ ‫‪ 3‬تا ‪ 5‬ده‌قیق���ه‌دا بكرێت‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك‬ ‫ی داوای ‌‬ ‫دوای‌ تۆماركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌كه‌ن ك ‌ه س���ه‌رباری‌ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫د‪.‬لوئ ‌ه ‌‬ ‫ی نه‌خۆشه‌كه‌ باسی‌ ده‌كه‌ن‬ ‫ی یاسایی له‌الیه‌ن كه‌س���وكار ‌‬ ‫كه‌س���وكاری‌ قوربانییه‌ك���ه‌وه‌‪ ،‬دادگا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لێهاتووه‌‪ ،‬ته‌نها مانگ ‌‬ ‫دایكیان ئ���اوا ‌‬ ‫ی له‌ماوه‌یه‌كی‌ زۆر كورت‌و‬ ‫ی ئه‌و ده‌رزیی ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كردووه‌و دواتر خۆ ‌‬ ‫لێكۆڵین���ه‌وه‌ی‌ س���لێمانیش لیژنه‌یه‌ك كتوپڕدا بۆ كردووه‌و بۆیه‌ نه‌خۆش���ه‌ك ‌ه دڵ به‌تایبه‌تی‌ ئه‌گ���ه‌ر به‌په‌له‌ بكرێت‌و ‪ 200‬دان ‌ه هه‌ر له‌و نه‌خۆش���خانه‌یه‌دا بۆ یه‌كه‌م س���ه‌ردان ‌‬ ‫له‌دوو دكتۆرو كارمه‌ندێكی‌ ته‌ندروستی‌‌و دڵ ‌‬ ‫ی جه‌خت‬ ‫ی وه‌ستاوه‌‪" ،‬هه‌رچه‌ند‌ه من له‌سه‌ر هه‌رچه‌ند‌ه "تا ئێستا ‪ 4‬تا ‪ 5‬كه‌سی‌ تر نه‌خ���ۆش به‌كاردێ���ت "ئ���ه‌و ئێواره‌ی ‌ه لێدزیونه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم د‪.‬لوئ ‌ه ‌‬ ‫ی گش���ت ‌‬ ‫داواكارێك��� ‌‬ ‫ی پێكده‌هێنێت بۆ فایله‌كه‌ی‌ نوسیوم ‌ه ده‌بێت ده‌رزییه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك���ردو له‌س���ه‌ر ئه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌ ‌‬ ‫ی به‌م ده‌رزیه‌ م���ردوون‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر له‌ناو د‪.‬لوئ���ه‌ی‌ نه‌ش���ته‌رگه‌ریه‌ك ‌ه ‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ له‌كێشه‌كه‌‪.‬‬ ‫ی ئه‌و نه‌بووه‌‪" ،‬چونك ‌ه‬ ‫ێ روویداو‌ه هه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ی دوو س ‌‬ ‫به‌جێیهێشت‪ ،‬منیش له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ب ‌ه هێواش���ی‌ بۆ بكرێت‪ ،‬به‌اڵم دیار‌ه وا نه‌خۆشخانه‌كاندا به‌كارده‌هێندرێت"‪.‬‬ ‫ی خالید حه‌س���یب پزیش���ك ‌‬ ‫د‪.‬لوئه‌ ‌‬ ‫ی به‌كار نه‌هاتووه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ن��� ‌ه ئیلتهاب��� ‌‬ ‫ی ده‌قیقه‌دا ده‌رزیه‌كه‌م بۆ كردو هه‌ر له‌و نه‌ش���ته‌رگه‌ریه‌ك ‌ه ‌‬ ‫محه‌مه‌د غه‌ریب‪-‬ی‌ یاریده‌ده‌ری‌ پزیشك ‌‬ ‫ی گش���تی‌‪ ،‬باس ‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ی قسه‌كانیدا ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی له‌درێژه‌ ‌‬ ‫ی له‌وه‌كرد د‪.‬لوئ ‌ه ‌‬ ‫ی تریش���م كرد ك���ردووه‌و نه‌ خوێنبه‌ربوون���ی‌ هه‌بوو‌ه‬ ‫ی كه‌ ئ���ه‌و ده‌رزیه‌كه‌ی‌ له‌نه‌خۆش���خان ‌ه كاته‌دا بۆ ‪ 11‬نه‌خۆش��� ‌‬ ‫ی ب���ه‌ نی���و به‌نج ‌‬ ‫نه‌ش���ته‌رگه‌ریه‌كه‌ ‌‬ ‫به‌پێی‌ پێویستیش س���ه‌ردانم كردووه‌و‬ ‫ی هیچیان وایان لێنه‌هات"‪.‬‬ ‫ی بۆ ئه‌و‌ه ك���رد ده‌رزی (كالفۆران‌) ك ‌ه ئه‌هلییه‌كه‌ ب���ۆ ئه‌و ژنه‌ كردووه‌‪ ،‬خۆ ‌‬ ‫(مه‌وزوعی‌) بۆ كردووه‌و تا ئه‌و كاته‌ ‌‬ ‫ی به‌كارده‌هێنرێت بۆ هه‌وكردن‪ ،‬له‌سه‌ر ‌‬ ‫ی نه‌خۆش���ه‌ك ‌ه چاوه‌ڕوانی‌ ئه‌و بڕیاره‌شین كه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ی به‌وه‌دا هه‌رچه‌ند‌ه كه‌س���وكار ‌‬ ‫ی ب ‌ه كه‌مته‌رخه‌م نازانێت‌و ئاماژه‌ ‌‬ ‫هێ���واش هێواش قاچ��� ‌‬ ‫ی لیژنه‌ی‌ لێكۆڵینه‌كه‌و‌ه ده‌رده‌چێت"‪.‬‬ ‫ی ده‌ڵێن ك ‌ه پێش���تر هیچ پش���كنینێك ‌‬ ‫ی نه‌جواڵندوو‌ه نوس���راو‌ه ك���ه‌ زه‌ره‌ر ده‌گه‌یه‌نێت ب ‌ه ك ‌ه ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌رزییه‌ خراپه‌‪ ،‬بۆ رۆژ ‌‬

‫ی لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ سلێمانیش‬ ‫دادگا ‌‬ ‫لیژنه‌یه‌ك له‌دوو دكتۆرو كارمه‌ندێك ‌ی‬ ‫ته‌ندروستی‌‌و داواكارێك ‌ی گشت ‌ی‬ ‫پێكده‌هێنێت بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌كێشه‌كه‬

‫"به‌بوێری‌‪ ،‬نابوێران ‌ه راگیرا"‬

‫ی من به‌رنامه‌كه‌ راگیراوه‌"‬ ‫ی نالیا "به‌بڕیار ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ئا‪ :‬پشتیوان جه‌مال‬ ‫ی‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ ئاماده‌كار‌و پێشكه‌شكار ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رنامه‌ی‌ (به‌بوێری‌)‪ ،‬چاوه‌ڕوان ‌‬ ‫ی‬ ‫دابه‌زاندنی‌ به‌شی‌ دووه‌می‌ دیداره‌كه‌ ‌‬ ‫بوو له‌گه‌ڵ‌ (ئه‌حمه‌د قه‌بانچی‌)‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ناكاو به‌رنامه‌كه‌ بۆ هه‌تا هه‌تای ‌ه‬ ‫راگیرا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی راب���ردودا‌و دوا ‌‬ ‫ی هه‌فته‌ ‌‬ ‫له‌كۆتای��� ‌‬ ‫ی‬ ‫دابه‌زاندنی‌ به‌ش���ی‌ یه‌كه‌می‌ به‌رنامه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیس�ل�ام ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‌ بیرمه‌ند ‌‬ ‫به‌بوێ���ر ‌‬ ‫ی (‪،)NRT‬‬ ‫(ئه‌حمه‌د قه‌بانچی‌) له‌كه‌ناڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كڕاس���ت كه‌ناڵه‌ك ‌ه ئه‌و به‌رنامه‌ی ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫راگرت‪ ،‬ئام���اده‌كارو پێشكه‌ش���كار ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رنامه‌ك���ه‌ش ده‌ڵێ���ت "خاوه‌ن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌ناڵه‌ك���ه‌ رایگرت���ووه‌"‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫كه‌ناڵه‌ك���ه‌ش ده‌ڵێت "م���ن رامگرتوو‌ه‬ ‫نه‌ك خاوه‌نه‌كه‌ی‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫م���او‌هی‌ چه‌ن���د مانگێك��� ‌ه به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫(به‌بوێری‌) له‌كه‌ناڵی‌ (‪ )NRT‬له‌الیه‌ن‬ ‫(ئامه‌د سڵێمان)ه‌وه‌ پێشكه‌ش ده‌كرێت‬ ‫ی جیاواز‌و‬ ‫ك ‌ه ئامانجیشی‌ خوێندنه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫نوێی ‌ه بۆ ئاین به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌‪.‬‬ ‫به‌بوێری‌ تائێستا سیانز‌ه به‌رنامه‌ی‌ لێ‬ ‫پێشكه‌شكراوه‌‌و حه‌وتی‌ تۆماركراویش‬ ‫مابوو پێشكه‌ش بكرێ‪.‬‬ ‫ئاماد س���ڵێمان له‌لێدوانێكدا بۆ ئاوێن ‌ه‬ ‫ی كه‌ناڵه‌كه‌ (شاسوار‬ ‫رایگه‌یاند ك ‌ه خاوه‌ن ‌‬ ‫ی "راگرتووه‌"‌و‬ ‫عه‌بدولواحید) به‌رنامه‌كه‌ ‌‬ ‫ێ‬ ‫وت���ی‌ "به‌رنامه‌كه‌ به‌نابوێ���ری‌‌و به‌ب ‌‬ ‫ی كه‌ناڵه‌كه‌‌و‬ ‫ی م���ن‌و كارمه‌ندان ‌‬ ‫ئاگادار ‌‬ ‫ته‌نانه‌ت به‌ڕێوه‌به‌ره‌ك���ه‌ش راگیرا‌وه‌‌و‬ ‫خاوه‌نی‌ كه‌ناڵه‌كه‌ رایگرتووه‌"‪.‬‬ ‫ی پرس���یاركردن بوو‬ ‫س���تایڵی‌ به‌بوێر ‌‬ ‫له‌سه‌ر ره‌خنه‌ی‌ ئاینی‌‌و له‌و رووه‌شه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫میوانداری كۆمه‌ڵێك بیرمه‌ندی‌ ئیسالم ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬له‌س���ه‌ره‌تای‌ پێشكه‌شكردن ‌‬

‫ئاماده‌كارو پێشكه‌شكار‪:‬‬ ‫ی ‪NRT‬‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫ی راگرت‬ ‫به‌رنامه‌كه‌ ‌‬ ‫گرتەیەک لەبەرنامەی بەبوێری‬ ‫به‌رنامه‌ك���ه‌دا له‌الی���ه‌ن ژماره‌ی���ه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی زانایان ‌‬ ‫مامۆس���تای‌ ئاینی‌‌و یه‌كێت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ئیس�ل�امییه‌و‌ه فش���اریان بۆ راگرتن ‌‬ ‫به‌رنامه‌ك��� ‌ه هێن���ا‪ ،‬ب���ه‌اڵم كه‌ناڵه‌ك ‌ه‬ ‫ره‌تیكرده‌وه‌ كه‌ به‌رنامه‌ك ‌ه رابگرێ‌‪.‬‬ ‫ی به‌وه‌دا ك��� ‌ه كه‌ناڵه‌ك ‌ه‬ ‫ئام���ه‌د ئاماژه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و فش���ارانه‌یان نه‌گرتووه‌‪،‬‬ ‫به‌رگ��� ‌ه ‌‬ ‫ئه‌گینا وه‌كو خۆی‌‪ ،‬ئاماده‌بووه‌ به‌رده‌وام‬ ‫بێت له‌س���ه‌ر به‌رنامه‌ك���ه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك‬ ‫ی فش���اره‌كان‬ ‫ی "دوای‌ زیادبوون ‌‬ ‫ئه‌و وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێشكه‌ش���كردن ‌‬ ‫به‌تایبه‌ت���ی‌ له‌دوا ‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌ك له‌گه‌ ‌ڵ (ئه‌حمه‌د قه‌بانچی‌)‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه بیرمه‌ندێكی‌ ئیس�ل�امییه‌‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫زیات���ر ل��� ‌ه ‪ 30‬كتێب ‌ه له‌س���ه‌ر فیكر‌و‬ ‫ی‬ ‫ره‌خنه‌ی‌ ئیس�ل�امی‌‪ ،‬كۆمه‌ڵێك هێز ‌‬ ‫ی شه‌قام‬ ‫ی دۆگما ‌‬ ‫ی یاخود ئه‌قڵ ‌‬ ‫ئیسالم ‌‬ ‫ی‬ ‫كاریگه‌رییان هه‌بوو له‌س���ه‌ر وه‌ستان ‌‬ ‫به‌رنامه‌كه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ناوبراو رونیكرده‌و‌ه كه‌ راست ‌ه فشاره‌كان ‌‬ ‫ی زانایان كاردانه‌وه‌یان هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫یه‌كێت ‌‬

‫ب���ه‌اڵم زۆر كاریگه‌ر نه‌ب���وون‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی به‌رنامه‌كه‌یان كردبوو‬ ‫ئه‌وان بایكۆت��� ‌‬ ‫نه‌یانده‌هێش���ت هیچ مامۆس���تایه‌كیان‬ ‫ی‬ ‫به‌ش���داری‌ به‌رنامه‌ك���ه‌ بك���ه‌ن‌و وت ‌‬ ‫ی‬ ‫"به‌اڵم هه‌ندێك له‌مامۆستایانی‌ دیك ‌ه ‌‬ ‫ی له‌الیه‌ن هێز‌ه ئیس�ل�امییه‌كانه‌و‌ه‬ ‫ئاین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوتب ‌ه له‌دژ ‌‬ ‫هان ده‌دران بۆئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌رنامه‌ك��� ‌ه ب���ده‌ن‪ ،‬ئه‌م فش���ارانه‌ش‬ ‫ی نالی���ا‬ ‫ی له‌س���ه‌ر خاوه‌ن��� ‌‬ ‫كاریگ���ه‌ر ‌‬ ‫هه‌بوو"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌رچه‌ن���د‌ه ئامه‌د س���ڵێمان ده‌رچو ‌‬ ‫ی كیمیایه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ساڵی‌ (‪)1996‬‬ ‫به‌ش ‌‬ ‫ی‬ ‫ه‌و‌ه ده‌س���تیكردووه‌ به‌خوێندن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ئه‌و كتێبانه‌ی‌ له‌س���ه‌ر ئاین نوس���راون‬ ‫ی ئیسالمیش به‌تایبه‌تی‌‪،‬‬ ‫به‌گشتی‌‌و ئاین ‌‬ ‫ی لێكردوه‌ت���ه‌و‌ه ك��� ‌ه‬ ‫پاش���ان بی���ر ‌‬ ‫ی له‌و ش���ێوه‌ی ‌ه پێشكه‌ش‬ ‫به‌رنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئامه‌د ئاش���كرایكرد كه‌ ئه‌و میوانان ‌ه ‌‬ ‫ی پسپۆڕ‌و شاره‌زا‬ ‫هاتن ‌ه بۆ به‌رنامه‌ك ‌ه ‌‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی ‪:NRT‬‬ ‫من رامگرت‬

‫ی‬ ‫بوون له‌ئایندا‌و ئامانجیشی‌ خزمه‌تكردن ‌‬ ‫ی ئیسالم‌و ئاینه‌كانی‌ دیكه‌ش بووه‌‌و‬ ‫ئاین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "كێشه‌كه‌ له‌وه‌دایه‌ كه‌ تێگه‌یشتن ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫من‌و خه‌ڵك جیاوازه‌ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئ���ه‌و خزمه‌تكردن��� ‌ه الی‌ خه‌ڵك‬ ‫ی دیك ‌ه‬ ‫ی منیش شتێك ‌‬ ‫ش���تێك بوو‪ ،‬ال ‌‬ ‫بوو‪ ،‬من ده‌مویس���ت ئای���ن له‌م هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫خورافیات‌و ئه‌قڵی‌ نامه‌نتقی‌‌و قس��� ‌ه ‌‬ ‫ب���ێ‌ به‌ڵگ ‌ه پاك بكه‌مه‌وه‌‪ ،‬مه‌به‌س���تم‬ ‫ێ بۆ‬ ‫ی نو ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ب���وو كه‌ خوێندن���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ده‌قه‌كان بكه‌ین"‪.‬‬ ‫ئام���ه‌د له‌به‌رنامه‌ی���دا ب���ووه‌ كه‌ جگ ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم‪ ،‬قس ‌ه له‌سه‌ر ئاینه‌كان ‌‬ ‫له‌ئاین ‌‬ ‫ێ‬ ‫دیكه‌ش بكات‌و وتی‌ "كاتم له‌گه‌ ‌ڵ س ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌ر ‌‬ ‫قه‌ش���ه‌ دانابوو‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌‬ ‫ی ئاماد‌ه بن‪ ،‬دواتریش‬ ‫ساڵه‌وه‌ نه‌یانتوان ‌‬ ‫ی ئێم ‌ه‬ ‫ده‌بێت بزانین كه‌ (‪)%90‬ی‌ خه‌ڵك ‌‬ ‫موس���ڵمانن‪ ،‬بۆی ‌ه تائێستا به‌رنامه‌كان‬ ‫له‌سه‌ر ئاینی‌ ئیسالم بوون"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ناڵ ‌‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬

‫(‪ ،) NRT‬توانا عوس���مان له‌لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ئاوێن ‌ه رایگه‌یان���د "من به‌رنامه‌كه‌م‬ ‫ی كه‌ناڵه‌كه‌‪،‬‬ ‫راگرت���ووه‌‪ ،‬نه‌ك خاوه‌ن��� ‌‬ ‫چونك ‌ه ئه‌گ���ه‌ر به‌ده‌س���ت خاوه‌نه‌ك ‌ه‬ ‫بوای ‌ه ده‌بوو چوار مانگ له‌مه‌وبه‌ر رامان‬ ‫بگرتایه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو ئاماژ‌هی‌ به‌وه‌دا ك ‌ه ئه‌وان له‌ژێر‬ ‫هچ فشار‌و هه‌ڕه‌شه‌یه‌كدا به‌رنامه‌كه‌یان‬ ‫دانه‌خس���تووه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌گه‌ر وا بوای ‌ه‬ ‫ئه‌و كاتان ‌ه دایانده‌خس���ت كه‌ فشاریان‬ ‫ی‬ ‫ی "دوا ‌‬ ‫له‌س���ه‌ر ب���وو‪ ،‬هه‌روه‌ها وت��� ‌‬ ‫ی ب���ۆم ده‌رك���ه‌وت به‌رنامه‌ك ‌ه‬ ‫ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ورد‌ه ورد‌ه دور ده‌كه‌وێت���ه‌و‌ه ل���ه‌و‬ ‫ی كه‌ له‌س���ه‌ره‌تادا له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاماده‌‌و پێشكه‌ش���كاره‌ك ‌ه له‌س���ه‌ر ‌‬ ‫رێككه‌وتی���ن ك���ه‌ ئێس���تاش پێموای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی گرنگ ‌ه ك ‌ه فه‌لسه‌فه‌ ‌‬ ‫فه‌لس���ه‌فه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی پرسیاركردن ‌ه‬ ‫به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ جورئه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ن���او فیك���ری‌ دین���ی‌‌و فراوانكردن ‌‬ ‫ی مرۆڤ ‌ه له‌ناو‬ ‫ی بیركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫چوارچێو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫دین‌و گفتوگۆكردن���ی‌ له‌گه‌ڵ خه‌ڵكان ‌‬ ‫پس���پۆڕدا‪ ،‬پێموابوو ئه‌و فه‌لسه‌فه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی فراوانكردن ‌‬ ‫ده‌چێت��� ‌ه چوارچێ���و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بیركردن���ه‌وه‌‌و جه‌ریئكردن��� ‌‬ ‫ئ���ازاد ‌‬ ‫ی فیكری‌‌و له‌هه‌مانكاتیش���دا‬ ‫پرس���یار ‌‬ ‫رونكردنه‌و‌هی‌ ئه‌و پرسیارانه‌ی‌ ك ‌ه خه‌ڵك‬ ‫هه‌یه‌تی‌ له‌س���ه‌ر دین‌و ئه‌وه‌ش ده‌چێت ‌ه‬ ‫ی دین‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫چوارچێو‌هی‌ به‌هێزكردن ‌‬ ‫ی دین‌و بنه‌ماكانیدا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌پاڵ‌ رێزگرتن ‌‬ ‫بۆم ده‌ركه‌وت كه‌ قورس��� ‌ه ئه‌و مه‌سج ‌ه‬ ‫بگه‌یه‌نینه‌ بینه‌ر‪ ،‬چونكه‌ هه‌تا ئێستاش‬ ‫ی‬ ‫ل���ه‌و رووه‌و‌ه به‌دحاڵیبوون هه‌ی ‌ه له‌ال ‌‬ ‫ی‬ ‫ی میدیای ‌‬ ‫هه‌ندێك بین��� ‌هر‌و زه‌مینه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫پێویس���ت نیی ‌ه له‌كوردستاندا بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫ئه‌و مه‌سج ‌ه وه‌كو پێویست بگات‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫بڕیارمدا به‌رنامه‌ك���ه‌ رابگرین‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫زه‌حم���ه‌ت بوو ئه‌و مه‌س���ج ‌ه راس���ت‬ ‫بكرێته‌وه‌"‪.‬‬


‫کوردستانی‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪kurdistany.awene@gmail.com‬‬

‫مه‌ال به‌ختیار‪ :‬برایم جه‌الل‬ ‫‪ 2500‬درۆو بوختانی‌ هه‌ڵبه‌ستووه‌‬ ‫بەگی کتێبەکەی مەال بەختیار‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫مه‌ال به‌ختیار كتێبێكی‌ بۆ وه‌اڵمدانه‌وه‌ی‌‬ ‫كتێبه‌كه‌ی‌ برایم جه‌الل "چه‌پكێك‬ ‫له‌مێژووی‌ كۆمه‌ڵه‌" نووسیوه‌و تیایدا‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ برایم جه‌الل‬ ‫له‌هه‌ر الپه‌ڕه‌یه‌كی‌ كتێبه‌كه‌یدا الیه‌نی‌‬ ‫كه‌م چوار تا پێنج درۆو بوختان‌و‬ ‫چه‌واشه‌كاری‌ تیایه‌‌و ده‌ڵێت "‪ 2000‬تا‬ ‫‪ 2500‬درۆو بوختان هه‌ڵبه‌ستن له‌م‬ ‫كتێبه‌دا هه‌ن"‪.‬‬ ‫گه‌ر روانین���ی‌ "ئه‌لوین تافل���ه‌ر" بكه‌ین ‌ه‬ ‫پێوه‌ر ك���ه‌ پێیوایه‌ "گه‌الن���ی‌ دواكه‌توو‬ ‫هه‌میش���ه‌ چاوی���ان له‌س���ه‌ر رابردوویانه‌‬ ‫نه‌ك له‌س���ه‌ر ئاینده‌"‪ ،‬ئه‌وا كورد له‌ڕیزی‌‬ ‫پێش���ه‌وه‌ی‌ ئه‌و گه‌النه‌دای���ه‌‪ ،‬كورده‌كان‬ ‫به‌رده‌وام به‌ستایشكردنی‌ سه‌روه‌رییه‌كانی‌‬ ‫رابردوویان���ه‌وه‌ س���ه‌رقاڵن‌و له‌س���ه‌ر‬ ‫ورده‌كاریی‌ رووداوه‌ دووره‌كانی‌ رابردوویان‬ ‫كێشمه‌كێشیانه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌و رووداوو مه‌سه‌النه‌ی‌ زۆرترین‬ ‫مش���تومڕی‌ له‌سه‌ر كراوه‌‪ ،‬س���ه‌ره‌تاكانی‌‬ ‫دامه‌زراندن���ی‌ كۆمه‌ڵ���ه‌و ناكۆكیی���ه‌‬ ‫فكرییه‌كان���ی‌‌و ورده‌كاری���ی‌ گێڕان���ه‌وه‌ی‌‬ ‫رووداوه‌كانی‌ دوو ده‌یه‌ی‌ ‪‌1970‬و ‪1980‬ی‌‬ ‫ناوخۆی‌ یه‌كێتی‌ نیش���تمانی‌ كوردستان‌و‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی‌ ره‌نجده‌رانی‌ كوردستانه‌‪" .‬چۆن‬ ‫چه‌پكێك‌و كام مێژووی‌ كۆمه‌ڵه‌" نوێترین‬ ‫كتێبه‌ كه‌ له‌مباره‌یه‌وه‌ نووس���رابێت‪ ،‬له‌م‬ ‫كتێبه‌دا م���ه‌ال به‌ختیار "خوێندنه‌وه‌یه‌كی‌‬ ‫مێژوویی‌ بۆ كتێبی‌ "چه‌پكێك له‌مێژووی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌"ی‌ برایم ج���ه‌الل ده‌كات‪ .‬ناوبراو‬ ‫رۆده‌چێت���ه‌ نێو ورده‌كاری‌ رابردوویه‌كه‌وه‌‬ ‫كه‌ پێده‌چێ‌ به‌الی‌ ئ���ه‌م‌و هاوڕێكانیه‌وه‌‬ ‫ئاوابوونی‌ بۆ نه‌بێت‪ ،‬ئه‌و له‌شه‌قامه‌كانی‌‬ ‫س���لێمانی‌‌و له‌كۆاڵنه‌كانی‌ سابونه‌كه‌ران‌و‬ ‫له‌دااڵنه‌كان���ی‌ رۆژگاری‌ خه‌باتی‌ نهێنی‌‌و‬

‫ژێرزه‌مین���ی‌و له‌دووتوێ���ی‌ چه‌ندی���ن‬ ‫كتێ���ب‌و س���ه‌رچاوه‌دا‪ ،‬ب���ه‌دوای‌ وه‌اڵمی‌‬ ‫پرس���یارگه‌لێكدا ده‌گه‌ڕێت كه‌ ده‌ش���ێت‬ ‫هه‌ندێكیان بێوه‌اڵم بن‪ :‬ئایا كۆمه‌ڵه‌ سێ‌‬ ‫ده‌س���ته‌ی‌ دامه‌زرێنه‌ری‌ هه‌ب���وو یان نا؟‬ ‫ئایا ش���ه‌هید ئارام عێراقچی‌ بوو یان نا؟‬ ‫ئایا كۆمه‌ڵه‌ هه‌ر له‌س���ه‌ره‌تاوه‌ هه‌ڵگری‌‬ ‫بیری‌ ماوی‌ بوون یان نا؟ ئایا نه‌وشیروان‬ ‫مسته‌فا ده‌س���ته‌ی‌ دامه‌زرێنه‌ری‌ كۆمه‌ڵه‌‬ ‫ب���وو یان نا؟ ئایا خاڵه‌ ش���ه‌هاب به‌جلی‌‬ ‫كرێكاریی���ه‌وه‌ چووه‌ت���ه‌ ن���او ك���وره‌ی‌‬ ‫گه‌چه‌كان‌و مه‌یدانی‌ حه‌س���یره‌كه‌‌و له‌وێ‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ ئه‌ریتریه‌كانی‌ بینیوه‌ یان نا؟!‬ ‫ت���ا س���ه‌ره‌نجام مه‌ال به‌ختیار له‌ش���ه‌ن‌و‬ ‫كه‌وكردنی‌ كتێب���ی‌ "چه‌پكێك له‌مێژووی‌‬ ‫كۆمه‌ڵ���ه‌"دا ده‌گات ب���ه‌و ئه‌نجامه‌ی‌ كه‌‬ ‫نووسه‌ره‌كه‌ی‌ ‪ 2000‬تا ‪ 2500‬درۆو بوختانی‌‬ ‫هه‌ڵبه‌س���تووه‌‪ ،‬ئه‌و باس له‌وه‌ ده‌كات بۆ‬ ‫په‌ی‌ بردن به‌درۆكانی‌ برایم جه‌الل‪ ،‬زیاتر‬ ‫له‌‪ 10‬س���ه‌رچاوه‌ی‌ خوێندووه‌ته‌وه‌ له‌سه‌ر‬ ‫درۆ ك���ردن‌و ده‌ڵێت برایم جه‌الل "پله‌ی‌‬ ‫ئیمتی���ازی‌ به‌رده‌كه‌وێ���ت له‌درۆكردندا"‪.‬‬ ‫مه‌ال به‌ختیار پێیوایه‌ "هیچ نه‌خۆشییه‌كی‌‬ ‫ده‌رونی‌ له‌وه‌ ترسناكتر نییه‌ كه‌سێك ناخی‌‬ ‫پڕ بێ‌ له‌ڕق‪ ،‬كینه‌‪ ،‬بوغز‪ ،‬درۆ‪ ،‬بوختان‌و‬ ‫ترس���نۆكی‌‪ ،‬ئ���ه‌م هه‌موو نه‌خۆش���ییه‌‬ ‫ده‌رونیه‌ش بكا به‌هه‌وێنی‌ نووسین"‪.‬‬ ‫ناوبراو ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ برایم جه‌الل‬ ‫"ئ���ه‌و كتێبه‌ی‌ بۆ ش���كاندنی‌ دوو كه‌س‬ ‫نووس���یوه‌ كه‌ ئه‌وانیش ش���ه‌هید ئارام‌و‬ ‫مه‌ال به‌ختی���ارن"‪ ،‬ئه‌و باس له‌وه‌ ده‌كات‬ ‫كه‌ ده‌بوو "نوسه‌ری‌ چه‌پكێك له‌مێژووی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ ئه‌و الپه‌ڕه‌ ره‌شانه‌ی‌ زیندانیكردنی‌‬ ‫سه‌ركرده‌كانی‌ ئااڵی‌ شۆڕشی‌ له‌خه‌ویشدا‬ ‫بدیایه‌ شه‌رمی‌ بكردایه‌ بۆ هاوسه‌ره‌كه‌شی‌‬ ‫بگێڕێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم شه‌رم‌و جه‌الد! شه‌رم‌و‬ ‫پاس���ه‌وانی‌ زیندانی‌ شۆڕشگێڕان! كوجا‬ ‫مه‌رحه‌با!"‪.‬‬ ‫مه‌ال به‌ختیار‪ ،‬برایم جه‌الل به‌"جه‌الد"ێك‬ ‫وێنا ده‌كات كه‌ شانازی‌ به‌"جه‌الد"بوونی‌‬ ‫خۆیه‌وه‌ ده‌كات‪ ،‬ك���ه‌ ئه‌مه‌ش له‌مێژوودا‬ ‫ده‌گمه‌ن���ه‌‪ ،‬پاش���ان داكۆك���ی‌ له‌"ئااڵی‌‬ ‫شۆڕش"‌و ره‌خنه‌ له‌هه‌ڵوێستی‌ "بازرگانانی‌‬ ‫ش���ه‌ڕ‌و هه‌لپه‌رس���ته‌كانی‌" ئه‌وكاتی‌ ناو‬ ‫یه‌كێت���ی‌ ده‌گرێت كه‌ جی���اوازی‌ بیروڕا‌و‬ ‫ئازادی‌ له‌نێ�����و ریزه‌كانی‌ ئه‌م رێكخراوه‌دا‬ ‫پێقبوڵنه‌ك���را‌و ده‌ڵێ���ت "هه‌ندێ���ك‬ ‫له‌به‌رپرس���ان ئ���ااڵی‌ شۆڕش���ه‌كانیان‬ ‫بانگده‌كرد پێیانده‌گوتن‪ :‬جاش باش���تره‌‬ ‫له‌ئاش‪ ،‬بڕۆن ته‌س���لیم ببن���ه‌وه‌ ئه‌گینا‬

‫هه‌ندێك رووداو هه‌یه‌ ‬ ‫ك ‌ه بیرمده‌كه‌ونه‌وه‌‪،‬‬ ‫موچڕكم به‌له‌شدا‬ ‫دێت‪ ،‬گه‌ر بێم ‌ه سه‌ر‬ ‫نووسینیشیان بێگومان‬ ‫ره‌خن ‌ه له‌خۆم ده‌گرم‬ ‫خراپتان به‌سه‌ر دێنین‪ .‬ده‌توانم به‌سه‌دان‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ به‌ده‌یان فه‌رمان���ده‌‌و كادر‪،‬‬ ‫ناوی���ان ریز بكه‌م كه‌ ئااڵی‌ شۆڕش���یش‬ ‫نه‌بون‪ ،‬به‌اڵم له‌داخی‌ سیاس���ه‌تی‌ خراپی‌‬ ‫خه‌ڵكانی‌ وه‌كو نووسه‌ر‌و هه‌لپه‌رسته‌كانی‌‬ ‫ناو شۆڕش‌و پێش���ێلكارییه‌كانی‌ ئازادی‌‪،‬‬ ‫وازیان ده‌هێنا‪ ،‬ی���ان ده‌چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫واڵت‪ ،‬یاخ���ود ته‌س���لیم ده‌بوون���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێكیان تاوانیشیان ئه‌نجامدا‪ ،‬ئه‌مانه‌‬ ‫نه‌ك ئااڵی‌ ش���ۆڕش نه‌بوون‪ ،‬به‌ڵكو دژی‌‬ ‫ئااڵی‌ شۆڕشیش بوون"‪.‬‬ ‫برایم ج���ه‌الل كه‌ له‌ناوه‌ڕاس���تی‌ ده‌یه‌ی‌‬ ‫‪1980‬دا زیندانه‌وان���ی‌ ئه‌و زیندانانه‌ بووه‌‬ ‫مه‌ال به‌ختیارو دوو هاوڕێی‌ دیكه‌ی‌ ئااڵی‌‬ ‫شۆڕشی‌ تیا زیندانیكراوه‌‌و له‌كتێبه‌كه‌یدا‬ ‫به‌"خۆڕانه‌گ���رو تێكش���كاو" وه‌س���فیان‬ ‫ده‌كات‪ ،‬له‌م كتێبه‌دا مه‌ال به‌ختیار تانه‌ی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ لێده‌دات كه‌ "ئێمه‌و مانان له‌سه‌ر‬ ‫جیاوازی‌ بیروڕا كێشه‌ی‌ چاوه‌ڕوانكراومان‬ ‫به‌س���ه‌ردا ه���ات‪ ،‬ك���ه‌ نوس���ه‌ریش له‌و‬ ‫كه‌س���انه‌ بووه‌ (بڕیاری‌ له‌سێداره‌دانی‌)‬ ‫په‌س���ه‌ند كردووین‌و قبوڵیش���ی‌ كردووه‌‬ ‫ببێته‌ زیندانه‌وان���ی‌ زیندانه‌كه‌مان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پاش مانگێك له‌س���ه‌ر دزینی‌ به‌ش���ێكی‌‬ ‫بودجه‌ی‌ نانخواردن‌و پێویس���تییه‌كانمان‪،‬‬ ‫ده‌ریانكرد"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه���ا برای���م ج���ه‌الل به‌كه‌س���ێكی‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵتخواز ناوده‌ب���ات كه‌ "له‌س���ێ‌‬ ‫كۆنفرانس���ی‌ كۆمه‌ڵ���ه‌و دوو كۆنگ���ره‌ی‌‬ ‫یه‌كێتی���دا خ���ۆی‌ ب���ۆ س���ه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫هه‌ڵب���ژاردووه‌‌و له‌هیچیان���دا‪ ،‬چاره‌كێكی‌‬ ‫ده‌نگه‌كانیش���ی‌ نه‌هێناوه‌‪ ،‬له‌س���ێهه‌مین‬ ‫كۆنگ���ره‌ی‌ یه‌كێتیش���دا ك���ه‌ دڵنیا بوو‬ ‫ده‌رناچێت‪ ،‬خ���ۆی‌ بۆ ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ند‬ ‫هه‌ڵبژارد"‪.‬‬

‫مۆساد‌و سه‌ركرده‌كانی‌ كورد‬ ‫ ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫"شلۆمۆ نكدیمۆن" به‌كوردی‌ ئه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ نهێنی‌‌و موخابه‌راتییه‌ ئاڵۆزان ‌ه‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌ كه‌ چۆن مۆسادی‌ ئیسرائیل‌و‬ ‫ساواكی‌ ئێران شۆڕش‌و كێشه‌ی‌ كوردیان‬ ‫بۆ به‌رژه‌وه‌ندی‌ خۆیان ره‌تانده‌وه‌و وه‌ك‬ ‫كارتێكی‌ سیاسی‌ له‌دژی‌ دوژمنه‌كانیان‬ ‫به‌كارهێنا‪.‬‬ ‫"مۆس���اد له‌عێ���راق‌و واڵتانی‌ دراوس���ێ‌ ‪-‬‬ ‫داڕمانی‌ ئومێدی‌ ئیس���رائیلی‌‌و كورده‌كان"‬ ‫كه‌ نووسه‌ره‌كه‌ی‌ "ش���لۆمۆ نكدیمۆن"ه‌ن‬ ‫یه‌كێكه‌ ل���ه‌و كتێب���ه‌ پ���ڕ له‌زانیاریانه‌ی‌‬ ‫به‌مدواییه‌ وه‌رگێڕاوه‌ته‌ سه‌ر زمانی‌ كوردی‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ن���ده‌ س���ااڵنێكی‌ زۆره‌ خوێن���ه‌ران‬ ‫له‌ڕێگ���ه‌ی‌ وه‌رگێڕان���ه‌ عه‌ره‌بییه‌كه‌ی���ه‌وه‌‬ ‫پێی‌ ئاش���نان‪ ،‬له‌م كتێب���ه‌دا كه‌ مێژووی‌‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كان���ی‌ ك���ورد‌و ئیس���رائیل‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر له‌س���ه‌ره‌تاوه‌ به‌یه‌كێك‬ ‫له‌كه‌س���ایه‌تییه‌ پڕ له‌"ره‌م���زو راز"ه‌كانی‌‬ ‫مێژووی‌ كوردمان ده‌ناس���ێنێت كه‌ ئه‌ویش‬ ‫"كام���ه‌ران به‌درخان"ـ���ه‌‪ ،‬ئ���ه‌و پیاوه‌ی‌‬ ‫كه‌ وه‌چ���ه‌ی‌ میرێك���ی‌ ده‌ستڕۆش���تووی‌‬ ‫س���ه‌ده‌ی‌ نۆزده‌هه‌م‌و مامۆس���تای‌ زانكۆی‌‬ ‫سۆربۆن بوو‪ ،‬هه‌میش���ه‌ خه‌ونی‌ به‌ئازادی‌‬ ‫ك���وردو هه‌م���وو كه‌مایه‌تییه‌كانی‌ دیكه‌ی‌‬ ‫رۆژهه‌اڵتی‌ ناوه‌ڕاس���ته‌وه‌ ده‌بینی‌‌و هه‌موو‬ ‫ژیانی‌ خۆی‌ بۆ ژیاندنه‌وه‌ی‌ كورد ته‌رخان‬ ‫كرد‪ .‬نكدیم���ۆن ئاماژه‌ به‌ به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی‌‬ ‫مۆس���اد ده‌كات ده‌رباره‌ی‌ كێشه‌ی‌ كورد‌و‬ ‫ده‌ڵێت "په‌یوه‌ندی‌ ئیسرائیل له‌گه‌ڵ‌ كورد‬ ‫به‌ڕێك���ه‌وت دروس���تبوو‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ به‌هۆی‌‬ ‫س���ووربوون‌و ده‌ستپێش���خه‌ری‌ كامه‌ران‬ ‫به‌درخ���ان بووبێ‌ كه‌ توانی‌ په‌یوه‌ندییه‌كی‌‬ ‫باش له‌گه‌ڵ‌ زۆر كه‌سایه‌تی‌ بااڵی‌ ئیسرائیل‬ ‫دروستبكات"‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ب���اس ل���ه‌وه‌ ده‌كات ك���ه‌ كامه‌ران‬ ‫به‌درخ���ان زۆر له‌نزیك���ه‌وه‌ دامه‌زرێنه‌ری‌‬ ‫ده‌وڵه‌تی‌ ئیس���رائیل "دیڤید بن گۆریۆن"‌و‬ ‫"گۆل���دا مائی���ر"ی‌ س���ه‌رۆك وه‌زی���ری‌‬ ‫پێشووتری‌ ئیسرائیلی‌ ناس���یوه‌‌و هاوڕێی‌‬

‫نزیكی‌ دامه‌زرێنه‌رێكی‌ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ ‌ی‬ ‫ئیسرائیل "مۆریس فیشه‌ر" بووه‌‪ ،‬تا ده‌گات‬ ‫به‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌ڵێت "كامه‌ران به‌درخان ئیشی‌‬ ‫بۆ ئیسرائیل ده‌كردو چه‌ندین كاری‌ نهێنی‌‌و‬ ‫موخابه‌راتی‌ له‌عێراق‌و لوبنان‌و سوریادا بۆ‬ ‫ئیسرائیل ئه‌نجامداوه‌"‪ ،‬كه‌سێكی‌ پڕ له‌وزه‌ی‌‬ ‫له‌بڕان نه‌هاتوو بووه‌ كه‌ به‌رده‌وام له‌نێوان‬ ‫پاری���س‌و به‌یروت‌و تاران���دا له‌هاتوچووندا‬ ‫بووه‌و س���ه‌رده‌مانێكیش رۆڵی‌ په‌یامنێری‌‬ ‫له‌نێوان مسته‌فا بارزانی‌‌و جیهانی‌ ده‌ره‌وه‌دا‬ ‫بینی���وه‌و زۆربه‌ی‌ كات ئیس���رائیلییه‌كان‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ پێش���بینیكردنی‌ رووداوه‌كان‬ ‫پ���رس‌و راوێژی���ان پێك���ردووه‌‌و چه‌ندین‬ ‫راپۆرتیشی‌ بۆ ئه‌وان نووسیوه‌‪ .‬ئه‌مه‌ جگه‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ وه‌ك نكدیمۆن له‌م كتێبه‌دا ئاماژه‌ی‌‬ ‫پێ���ده‌كات "كامه‌ران به‌درخ���ان كاری‌ بۆ‬ ‫س���اواكیش كردووه‌‌و ته‌نانه‌ت به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫ئه‌و‌هی‌ له‌دوای‌ شۆڕشی‌ ‪1958‬ی‌ عێراقه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ئێرانی���ش جێگیر بێت‪ ،‬ش���او ته‌یموری‌‬ ‫به‌ختیار گفتوگۆیان له‌گه‌ڵ‌ كردووه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌م كتێبه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ كامه‌ران‬ ‫به‌درخان ساڵی‌ ‪ 1963‬سه‌ردانی‌ ئیسرائیل‬ ‫ده‌كا‌و به‌نهێن���ی‌ ده‌ستپێش���خه‌رییه‌كی‌‬ ‫بارزان���ی‌ ده‌گه‌یه‌نێ���ت به‌س���ه‌ركرده‌كانی‌‬ ‫ئیس���رائیل‪ ،‬جه‌غ���ت ل���ه‌وه‌ش ده‌كاته‌وه‌‬ ‫ك���ه‌ ه���ه‌ر له‌س���ه‌ره‌تای‌ دروس���تكردنی‌‬ ‫ئ���ه‌م په‌یوه‌ندییانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ ئیس���رائیل‪،‬‬ ‫ئیبراهیم ئه‌حمه‌د ئ���اگادارو به‌ئاگا بووه‌‌و‬ ‫ده‌ڵێ���ت "ته‌نان���ه‌ت له‌تش���رینی‌ دووه‌می‌‬ ‫‪1963‬دا تاڵه‌بانی‌‌و ئیبراهیم ئه‌حمه‌د به‌بێ‌‬ ‫ئاگاداركردنه‌وه‌ی‌ پێش���وه‌خت گه‌یش���تنه‌‬ ‫باڵوێزخانه‌ی‌ ئیس���رائیل له‌پاریس‪ ،‬خۆیان‬ ‫ناس���اند‌و داوای‌ كۆبوونه‌وه‌ی���ان له‌گ���ه‌ڵ‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ ئه‌وسای‌ مۆساد له‌وێ‌ كرد‌و داوای‌‬ ‫كۆمه‌ك‌و یارمه‌تی‌‌و پاره‌یان كرد"‪.‬‬ ‫پاشان ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌كات كه‌ له‌ساڵی‌‬ ‫‪1964‬دا "عیس���مه‌ت ش���ه‌ریف وانل���ی‌"‬ ‫سه‌ردانی‌ ئیسرائیل ده‌كا‌و له‌گه‌ڵ‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫مۆساد كۆده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ‌ دروس���تكردنی‌ ئ���ه‌م رایه‌اڵنه‌دا‪،‬‬ ‫ئیسرائیل ره‌زامه‌ندی‌ ئێران وه‌رده‌گرێ‌ بۆ‬ ‫یارمه‌تیدانی‌ شۆڕشی‌ كورد‌و یارمه‌تیه‌كانی‌‬

‫مۆسادیش له‌ڕێگه‌ی‌ ئێران‌و به‌سه‌رپه‌رشت ‌ی‬ ‫س���اواك ره‌وان���ه‌ی‌ كوردس���تانی‌ عێراق‬ ‫ده‌كرێ���ت‪ .‬نكدیم���ۆن باس ل���ه‌وه‌ ده‌كات‬ ‫كه‌ یه‌كه‌م په‌یوه‌ندی‌ راس���ته‌وخۆ‌و هاتنی‌ ‬ ‫مۆس���اد بۆ كوردس���تانی‌ عێراق‪ ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫(دیڤید كه‌محی‌) س���ه‌رۆكی‌ مۆس���اده‌وه‌‬ ‫ئه‌نجامده‌درێ���ت‪ ،‬كه‌ له‌ئای���اری‌ ‪1965‬دا‬ ‫دیڤید كه‌محی‌‌و شه‌مس���ه‌دین موفتی‌ (كه‌‬ ‫به‌یه‌كێك له‌باشترین هاوڕێكانی‌ ئیسرائیل‬ ‫ناوده‌برێ���ت)‪ ،‬به‌ئوتومبێلێك كه‌ پیاوێكی‌‬ ‫س���ه‌ر به‌س���اواك لێیده‌خوڕێ‌ له‌ئێرانه‌وه‌‬ ‫ئاودیووی‌ س���نووری‌ كوردس���تانی‌ عێراق‬ ‫ده‌بن‌و ده‌چ���ن بۆ الی‌ بارزان���ی‌ له‌حاجی‌‬ ‫ئۆم���ه‌ران‪ .‬ئیت���ر هیڵێك���ی‌ په‌یوه‌ن���دی‌‬ ‫موخابه‌راتی‌ ئه‌كتی���ڤ له‌نێوان ته‌لئه‌بیب‌و‬ ‫ت���اران‌و حاج���ی‌ ئۆمه‌ران���دا ده‌كرێته‌وه‌‌و‬ ‫به‌هاوكاری‌ مۆس���اد‌و س���اواكیش ده‌زگای‬ ‫"پاراس���تن"ی‌ پارتی‌ دروس���تده‌كرێت كه‌‬ ‫شه‌كیب عه‌قراوی‌‌و مه‌سعود بارزانی‌ رۆڵێكی‌‬ ‫گرنگیان له‌و ده‌زگایه‌دا پێده‌س���پردرێت‪.‬‬ ‫نكدیمۆن له‌م كتێبه‌دا ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات‬ ‫ك���ه‌ "بارزانی‌‌و دوو ك���وڕه‌ زۆر نزیكه‌كه‌ی‌‬ ‫ئیدریس‌و مه‌سعود باوه‌ڕی‌ ته‌واویان هه‌بوو‬ ‫كه‌ ته‌نها ئیس���رائیل ده‌توانێت دانپێنانی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكا به‌ئ���ه‌وان وه‌ربگرێت"‪ ،‬تا ده‌گات‬ ‫به‌و‌هی‌ ك���ه‌ له‌نیس���انی‌ ‪1968‬دا بارزانی‌‬ ‫به‌نهێنی‌ سه‌ردانی‌ ئیسرائیل ده‌كا‌و دكتۆر‬ ‫مه‌حمود‌و شه‌مس���ه‌دین موفتیشی‌ له‌گه‌ڵ‌‬ ‫خۆی‌ ده‌باو له‌وێ‌ له‌گه‌ڵ‌ گه‌وره‌ به‌رپرسانی‌‬ ‫ئ���ه‌و واڵته‌ كۆده‌بێته‌وه‌‪ .‬ئه‌م په‌یوه‌ندییانه‌‬ ‫به‌ئه‌ندازه‌یه‌ك گه‌شه‌ده‌ستێنن كه‌ رۆژنامه‌ی‌‬ ‫واش���نتۆن پۆس���ت له‌‪1972‬دا ده‌نوسێت‬ ‫"نێردراوێكی‌ ئیس���رائیلی‌ هه‌موو مانگێك‬ ‫به‌ئێراندا دزه‌ ده‌كات بۆ كوردستان‌و له‌گه‌ڵ‌‬ ‫خ���ۆی‌ بڕی‌ په‌نجا ه���ه‌زار دینار ده‌بات بۆ‬ ‫بارزانی‌"‪.‬‬ ‫له‌خوێندنه‌وه‌ی‌ ئه‌م كتێبه‌دا هه‌س���ت به‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌یت ك���ه‌ ده‌زگاكانی‌ وه‌ك س���اواك‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت مۆس���ادیش ژێر به‌ژێر چ رۆڵێكی‌‬ ‫كارا‌و گرنگیان بینیوه‌ له‌شكس���تپێهێنانی‌‬ ‫گفتوگ���ۆو ئاگربه‌س���ته‌كانی‌ نێ���وان‬ ‫شۆڕش���ی‌ ئه‌یل���ول‌و حكومه‌ت���ی‌ عێراق‌و‬

‫م���ه‌ال به‌ختی���ار ره‌خن���ه‌ی‌ ئ���ه‌وه‌ش‬ ‫له‌برای���م جه‌الل ده‌گرێت ك���ه‌ هه‌رچه‌نده‌‬ ‫"له‌دامه‌زراندن���ی‌ كۆمه‌ڵ���ه‌وه‌ س���ه‌روبنی‌‬ ‫زمانی‌‪ ،‬ب���ه‌و توانا تیۆری‌‌و فه‌لس���ه‌فییه‌‬ ‫كه‌م���ه‌ی‌ هه‌یه‌ت���ی‌‪ ،‬دژی‌ عێراقچێت���ی‌‬ ‫كۆمیته‌ی‌ هه‌رێمه‌كان‌و ش���ه‌هید شاسوار‌و‬ ‫هاوس���وارانی‌ تا ئێس���تاش قسه‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫(كه‌چی‌) ئه‌وێكی‌ دوژمن���ی‌ عێراقچێتی‌‪،‬‬ ‫ئه‌وێكی‌ كوردس���تانیه‌كی‌ چوارپارچه‌یی‌‪،‬‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌ن���ی‌ نوێنه‌رانی‌ عێراقدا ده‌بێته‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ كورد؟!"‪.‬‬ ‫ره‌نگه‌ زۆربه‌م���ان له‌خوێندن���ه‌وه‌ی‌ ئه‌م‬ ‫كتێبه‌دا كه‌ هه‌ندێكجار به‌هۆی‌ گێڕانه‌وه‌ی‌‬ ‫ورده‌كاریی‌ رووداوه‌كانه‌وه‌ خوێنه‌ر تووشی‌‬ ‫مه‌له‌ل ده‌كات‪ ،‬په‌رۆشی‌ ئه‌وه‌ بووبین مه‌ال‬ ‫به‌ختیار بگاته‌ س���ه‌ر گێڕانه‌وه‌ی‌ رۆژانی‌‬ ‫زیندانیكردنی‌‪ ،‬كه‌ چۆن چۆنایی‌ رووداوی‌‬ ‫په‌لكێشكردنی‌ به‌ره‌و زیندانی‌ یاخسه‌مه‌رو‬ ‫توژه‌ڵه‌ باس ده‌كات‪ .‬ئه‌گه‌رچی‌ به‌مدواییه‌‬ ‫له‌چه‌ند یاداش���تێكدا ئاماژه‌ به‌و رووداوه‌‬ ‫كراوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم گێڕانه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌و رووداوه‌‬ ‫له‌زاری‌ م���ه‌ال به‌ختیار خۆیه‌وه‌‪ ،‬گرنگیی‌‌و‬ ‫بایه‌خێك���ی‌ تایبه‌ت���ی‌ هه‌یه‌ ب���ۆ زانینی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كه‌ چۆن‌و چی‌ روویدا؟‬ ‫ب���ه‌اڵم دوای‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ ك���ه‌ س���ه‌ره‌تای‌‬ ‫س���ه‌رهه‌ڵدانی‌ ناكۆك���ی‌ خ���ۆی‌ له‌گه‌ڵ‌‬ ‫نه‌وشیروان مس���ته‌فا‪ ،‬ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ‬ ‫ره‌خنه‌ گرتنی‌ نه‌وشیروان مسته‌فا له‌خاڵه‌‬ ‫ش���ه‌هاب‌و داكۆكیكردنی‌ م���ه‌ال به‌ختیار‬ ‫له‌ناوب���راوو ده‌ڵێت "م���ن یه‌كه‌مینجار كه‌‬ ‫له‌سه‌ر خاڵه‌ ش���ه‌هاب وه‌اڵممدایه‌وه‌ درز‬ ‫كه‌وت���ه‌ بۆچوونه‌كانمانه‌وه‌"‪ ،‬ئیتر ده‌گات‬ ‫به‌وه‌ی‌ كه‌ كردنه‌وه‌ی‌ ده‌رگای‌ قسه‌كردنی‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌"رۆژانی‌ زیندان"‪ ،‬هه‌ڵده‌گرێت‬ ‫بۆ به‌رگی‌ دووه‌می‌ ئه‌م كتێبه‌‪.‬‬ ‫ره‌نگه‌ ئام���اژه‌دان به‌م خاڵ���ه‌ش گرنگ‬ ‫بێت‪ ،‬كه‌ له‌دێڕ‌و الپه‌ڕه‌كانی‌ ئه‌م كتێبه‌دا‬ ‫گۆڕانكارییه‌كی‌ ریش���ه‌یی‌ له‌جیهانبینی‌‌و‬ ‫روانینی‌ مه‌ال به‌ختیاردا به‌دیده‌كرێت‪ ،‬مه‌ال‬ ‫به‌ختیارێكی‌ پێچه‌وانه‌ی‌ رۆژگاری‌ شه‌ڕی‌‬ ‫ناوخۆی‌ ده‌یه‌ی‌ ‪ 1990‬كه‌ به‌حه‌ماس���ه‌وه‌‬ ‫ده‌دواو "شه‌ڕی‌ ناوخۆ"ی‌ به‌پێویستییه‌كی‌‬ ‫مێژووی���ی‌ ناوده‌ب���رد وه‌ك ئ���ه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌ئه‌مه‌ریكاو روس���یا‌و چین روویاندا‪ ،‬ئه‌و‬ ‫راشكاوانه‌ ده‌ڵێت "هه‌ندێك رووداو هه‌یه‌‬ ‫رووبه‌ڕوومان بۆته‌وه‌‪ ،‬قوربانی‌ تیا دراوه‌‪،‬‬ ‫ك���ه‌ بیرمده‌كه‌ونه‌وه‌‪ ،‬موچڕكم به‌له‌ش���دا‬ ‫دێ���ت‪ ،‬گه‌ر بێمه‌ س���ه‌ر نووسینیش���یان‬ ‫بێگومان ب���ه‌ش به‌حاڵی‌ خ���ۆم‪ ،‬ره‌خنه‌‬ ‫له‌خۆم ده‌گرم"‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫به‌ختیار عه‌لی ده‌ینوسێت‬

‫ڕەخنەگرتن له‌درەخت‬

‫دەربارەی مێژووی نیگاکردنمان بۆ دونیا "‪"1‬‬

‫یەکێ���ک له‌کێش���ە گەورەکان���ی درەخت یاساکانی ناو درەختەکە کاری نەکردەیە‪.‬‬ ‫ئەوەیە‪ ،‬چەندە ش���ێوەی بگۆڕێت‪ ،‬چەندە الدان له‌کۆی ئەو رێکخس���تنەدا نەشیاوە‪،‬‬ ‫تام���ی میوەکان‌و رەنگی گ���ەاڵکان‌و بۆنی یەک هەمیش���ە دووی بەدوادا دێت‪ ،‬شەو‬ ‫گوڵەکان���ی جیاوازب���ن‪ ،‬ل���ەوە ناکەوێت هەمیش���ە ب���ە رۆژ کۆتاییدێ���ت‪ ،‬خ���ودا‬ ‫درەخت بێت‪ ...‬له‌ه���ەر کوێ بیان بینین له‌بااڵیە‌و مرۆڤ له‌خوارەوە‪ ،‬فریش���تەکان‬ ‫دەزانی���ن درەخت���ن‪ ،‬هەمیش���ە بە یەک له‌ئێم���ە له‌مەلەکووت نزیکت���رن‌و ئێمەش‬ ‫سیس���تمی کارکردن ئیشدەکەن‌و بە یەک له‌جانەوەران‪ .‬مرۆڤ ناتوانێت بچێتە جێگای‬ ‫فۆرمی دەرکەوت���ن دەردەکەون‪ .‬مرۆڤیش فریشتە‌و فریش���تە ناچێتە جێگای ئێمە‪.‬‬ ‫ه���ەر بەوجۆرەیە هەر کاتێ���ک لەدوورەوە س���یفاتی بوونەوەران‌و وەزیفە‌و شوێنیان‬ ‫س���ێبەری دەرکەوت‪ ،‬بێ ئ���ەوەی بزانین نەگۆڕە‪ .‬هەموومان بوونەوەری پێشوەخت‬ ‫نێرە یان مێ‪ ،‬س���ەر بە چ نەتەوەیەک یان دروستکراوین‪ ،‬ماهییەتمان پێبەخشراوە‪،‬‬ ‫ئاینێک���ە‪ ،‬دەزانین مرۆڤ���ە‪ ...‬درەختیش هیچمان ترازان نین له‌فۆرمێکی ژیانەوە بۆ‬ ‫بێئ���ەوەی بزانین چ میوەی���ەک دەگرێت‌و فۆرمێکی تر‪ ،‬بەڵکو جوڵەیەکی یەک هێڵێن‬ ‫ناوی چییە‪ ،‬دەزانین درەختە‪ .‬هەمەڕەنگی کە له‌ترۆپکی درەختی گەردوندا خالیقێک‬ ‫فۆرمەکان���ی‪ ،‬جەوه���ەرە هاوب���ەش‌و دان���ەر‌و سیس���تماتیزەکەرمانە‪ ،‬ت���ەواوی‬ ‫دووبارەکەی ناشارێتەوە‪ .‬شێوەی گەاڵکانی جوڵەی هێڵەکان دەچن���ەوە بۆ الی ئەو‪،‬‬ ‫چەن���د جیاوازبن‪ ،‬بەاڵم هەمیش���ە گەاڵن‪ .‬بە هەر ئاڕاستەیەکدا بجوڵێین رەگەزەکان‬ ‫نەبووە درەختێکی سروش���تی گوڵەکانی دەمانبەنەوە سەر هەمان سەرچاوە‪ .‬سەر‌و‬ ‫له‌ژێر زەوی‌و رەگی له‌هەوادا بێت‪ ...‬نەبووە خوار ئاش���کرایە‪ ،‬راس���ت‌و چەپ دیارە‪.‬‬ ‫درەختێک قەدی نەبێت‪ ،‬گەاڵکانی له‌سەر مرۆڤ دڵنیایە خۆی له‌کوێدایە‌و شتەکانی‬ ‫لق نەوەستابن‪ ،‬لقی بەقەدەوە نەنوسابێت‪ .‬تر له‌کوێدان‪.‬‬ ‫دیارە لێرەدا مەبەستم نییە وەسفی درەخت باوەڕهێن���ان ب���ە مۆدێلی درەخ���ت‪ ،‬واتە‬ ‫بۆ کەس���ێک بکەم ک���ە نەیبینیوە‪ ،‬بەڵکو باوەڕهێن���ان بە سیس���تمێکی داخراو‪ ،‬کە‬ ‫وێنەی درەخت ئاماژەیە بۆ سیس���تمێکی ناوەندێکی هەیە‪ ،‬هیچ رەگەزێک بەبێ یاسا‬ ‫داخراو‪ ،‬سەمبولێکە بۆ بونیاد‌و پێکهاتێک داڕێژراوەکانی سیستمەکە ناتوانێت الدات‌و‬ ‫ک���ە دەرچ���وون‌و گ���ۆڕان‌و دەربازب���وون ش���تێکی نوێی هەبێت‪ .‬هەمیشە دەزانین‬ ‫قەب���ووڵ ناکات‪ ،‬هێڵ���ی راکردن‌و ئەگەری چی له‌دوای چی دێ���ت‪ ،‬دەزانین رەگەزی‬ ‫دروستکردنی شتی نوێی هەڵنەگرتووە‪ ...‬یەک���ەم بەدوایدا له‌ریزبەندیدا دەبێت کامە‬ ‫سیس���تمێک سروش���ت لەس���ەر ریتمێکی رەگەزی دی بانگبکات‪ .‬ئەم وێنەیە قاڵبێک‬ ‫ئەبەدی دووبارەیدەکاتەوە‪ .‬فەیلەس���وفی بۆ خەیاڵ‌و لۆژیکێکی نەگۆڕ بۆ بیرکردنەوە‬ ‫فەرەنس���ی «جیل دۆلۆز» جیاوازییەکی له‌ژی���ان‌و له‌دونیا دەس���ەپێنێت‪ ...‬بۆیە‬ ‫گرن���گ له‌نێوان «مۆدێل���ی درەخت» بۆ رەخنەگرتن ل���ەم مۆدێل���ە‪ ،‬له‌جەوهەردا‬ ‫وێناکردن���ی دونی���ا‌و مۆدێل���ی «ریزیۆم ـ رەخنەگرتن���ە له‌هەموو ج���ۆرە مۆدێلێکی‬ ‫رەگەتۆڕ»دا دەکات‪ .‬لەم بەشەدا مۆدێلی داخراوی بینین‌و بیرکردنەوە‪ .‬ئەم وێنەیە‬ ‫درەخت بەمجۆرە کورتدەکەمەوە‪ .‬درەخت بۆ گەردون‌و ژیان چەندەها وێنەی دی بۆ‬ ‫هەمیش���ە له‌ڕەگ���ەوە دەس���ت پێدەکات‪ ،‬گەردون‌و ژیان کوشتوە‪.‬‬ ‫خاڵێکی سەرەتای هەیە‪ ،‬بنکێکی له‌زەویدا بۆ ئەوەی قسەکانی خۆم روونتر بکەمەوە‪.‬‬ ‫هەیە‪ ،‬هێدی هێدی سەردەکەوێت‪ ،‬له‌نێوان هەوڵدەدەم له‌دونیای هونەری شێوەکارەوە‬ ‫سەرەتا‌و کۆتاییدا هەمیشە هەمان یاسای دوو نمونە وەرگرم‪ .‬له‌هونەری کالس���یک‌و‬ ‫جەبری گەش���ەکردن له‌کاردایە‪ ،‬تواناکانی هونەری س���ەدەی نۆزدەش���دا ه���ەزاران‬ ‫جوڵەمان هەردەم له‌نێوان رەگەکانی خوار‌و تابلۆم���ان هەی���ە کە نی���گاری دیمەنێکی‬ ‫گوڵەکانی بااڵدایە‪ .‬رەگ کۆنترۆڵی وەستان‌و سروش���تی دەکێش���ن‪ ،‬قوتابخانەکان���ی‬ ‫ژیانی درەخت دەکات‪ ،‬هەمیشە بۆ ئەوەی نیگارکێش���ان جی���اوازن‪ ،‬ش���ێوەکانی‬ ‫قەدێکمان هەبێت دەبێت رەگمان هەبێت‪ ،‬نیگارکێش���ان جیاوازن‪ ،‬بەاڵم وەک چۆن‬ ‫بۆ ئەوەی لقمان هەبێ���ت دەبێت قەدمان درەخت هەمیش���ە درەختە‪ ،‬سروش���تیش‬ ‫هەبێت‪ ،‬بۆ ئەوەی گەاڵ یان گوڵمان هەبێت بە کۆ هەمیش���ە هەمان سروش���تە‪ ،‬واتە‬ ‫دەبێ���ت لقمان هەبێت‪ ...‬هەمیش���ە هێڵی هەم���ان بونیاد‌و یەکڕەنگ���ی هەیە‪ .‬تەنیا‬ ‫جواڵندنەوەم���ان یەک هێڵە‪ ،‬لەس���ەرەوە بۆ نمونە با تابل���ۆی «کەوتنەخوارەوەی‬ ‫ب���ەرەو خوار بچین یان خ���ود له‌خوارەوە ئیکارۆسی» پێتەر برۆگڵ وەرگرین‪ .‬بۆیە‬ ‫بۆ س���ەرەوە س���ەربکەوین‪ ،‬هەمیش���ە بە برۆگڵ وەردەگرم چونکە برۆگڵ سەرەتای‬ ‫یەک رێگادا دەڕۆین‪ ،‬سیستمێکی بااڵبەند‌و تێکش���کاندنی وێنەی تەقلیدیی گەردونە‬ ‫بێدەرچوونمان هەیە‪ ،‬لەدرەختدا ریزبەندی له‌هون���ەری ش���ێوەکاردا‪ ،‬س���ەرەتاکانی‬ ‫رەگ���ەزەکان پێش���وەخت دیاریک���راون‪ ،‬تێکش���کاندنی ئەن���دازەی تەقلیدی هێڵ‌و‬ ‫ئاڕاس���تەی جوڵە پێشوەخت تەنیا لەسەر سەرەتای دەرکەوتنی جوڵەی فرە روانگەی‬ ‫رۆشنایی یەک نەخشەدا بەڕێوە دەچێت‪ ...‬چ���اوە‪ ،‬بەاڵم الی برۆگڵ درەختی گەردون‬ ‫له‌ه���ەر لقێکەوە بجوڵێین���ەوە دەگەینەوە هەمیش���ە وەک خۆیەتی‪ ،‬شتەکان گەرچی‬ ‫سەر هەمان خاڵ‪ ،‬شتی له‌ناکاو روونادات‪ ،‬بۆ مەبەستی گەیاندنی مانایەکی نالۆژیکی‬ ‫له‌ڕێگادا رەگەزگەلی نوێمان تووش نایەت‪ ،‬نیگارکراون‪ ،‬بەاڵم ئەو شانۆ گەردونییەی‬ ‫چەن���د س���ەفەرەکەمان خاوبکەین���ەوە‌و رووداوەکانی لەس���ەر روودەدات ملکەچی‬ ‫لەسەرەوە را له‌ناو لقەکاندا هاتوچۆبکەین‪ ،‬هەمان وێنەی لۆژیک���ی ئێمەیە بۆ دونیا‪.‬‬ ‫هەمیشە له‌ناو هەمان سیستمی داخراوداین‪ ،‬له‌کەوتنە خ���وارەوەی ئیکارۆس���دا وەک‬ ‫له‌ناو هەمان س���تراکتورداین‪ ...‬له‌هەمان زۆربەی تابلۆ کالس���یکییەکان خواس���تی‬ ‫نیگارکێش خواستێکی ئەفسانەییە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫گەردونداین کە دەرچوونی تێدا نییە‪.‬‬ ‫بەرگی کتێبەکە‬ ‫مۆدێلی درەخت الی دۆلۆز جۆرە میتافۆرێکە ئەو ش���انۆیەی کە نمایش���ەکەی لەس���ەر‬ ‫ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی‌ شه‌ڕدا‪ ،‬ئه‌م په‌یوه‌ندیی ‌ه بۆ هەموو سیستمێکی داخراو‪ ...‬هەتا کتێب دەکرێ���ت‪ ،‬هەر هەم���ان ئ���ەو جوگرافیا‬ ‫ژێر به‌ژێرانه‌ به‌رده‌وام ده‌بن تا سه‌ره‌نجام بە فۆرمە کالس���یکییەکەی‌و تێکس���ت بە تەقلیدییەیە کە ئێمە بە هەستی خۆ��ان‌و‬ ‫له‌ئ���ازاری‌ ‪1975‬دا كاتێك ش���ا‌و س���ه‌دام تێگەیشتنە ئەکادیمییە تاک رەهەندەکەی‪ ،‬بە بینینی س���ادەی خۆم���ان دەیبینین‪.‬‬ ‫له‌جه‌زائی���ر رێكده‌كه‌ون‪ ،‬به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ له‌فۆرمی درەخت دەچ���ن‪ .‬گردبوونەوەی ئ���ەوەی بگەڕێتەوە ب���ۆ تابلۆکە دەبینێت‬ ‫تراژیدیی‌ هه‌موو شتێك هه‌ره‌سده‌هێنێت‪ .‬پەرەگراف‌و رس���تەکان لەس���ەر هێڵێکی ئەندازەی گەردون وەک خۆیەتی‪ ،‬س���ەروو‬ ‫نكدیمۆن ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ "له‌ماوه‌ی‌ گەش���ەی دیاریکراو‪ ،‬ک���ە دەبێت خاڵ بە خوار روونە‪ ،‬بەرزی‌و نزمی‪ ،‬دوور‌و نزیکی‪،‬‬ ‫ئه‌و ‪ 12‬ساڵه‌دا مه‌ال مسته‌فا سه‌ركردایه‌تی‌ خ���اڵ‌و بیرۆکە بە بیرۆکە لەس���ەر ریتمی لێکجیابوون���ەوەی رەگ���ەزەکان‪ ،‬وەزیفەی‬ ‫یاخیبوون���ی‌ كورده‌كان���ی‌ ده‌ك���رد دژی‌ لۆژیکێکی گەشەکردن بڕۆن‪ ،‬سەرەتایەکی شتەکان‪ ،‬هەموو شت له‌جێگای خۆیەتی‪،‬‬ ‫حكومه‌ته‌كان��� ‌ی عێ���راق‌و س���وپاكه‌ی‌‪ ،‬دیاریکراو‪ ،‬ناوەڕاس���تێکی چاوەڕوانکراو‌و ئاس���مان هی���چ نیی���ە جگ���ە له‌بڵندیی‌و‬ ‫به‌پشتبه‌س���تن به‌ئیس���رائیلییه‌كان ك���ه‌ کۆتاییەک���ی لۆژیکی���ان هەبێ���ت‪ .‬ئەوانە کەش���تی هیچ نیی���ە جگ���ە له‌ئامێرێکی‬ ‫لێی‌ جیانه‌ده‌بوون���ه‌وه‌‪ ،‬توانی‌ له‌به‌رامبه‌ر وادەک���ەن ش���وبهاندنی دەق ب���ە مۆدێلی دەریای���ی‪ .‬له‌هەموو نیگارە سروش���تییە‬ ‫کالس���یکییەکاندا ه���ەر کات له‌بەش���ێکی‬ ‫خوێنڕش���تنی‌ ئه‌وان���دا خۆڕاگ���رێ‌‌و درەخت کارێکی زۆر سروشتی بێت‪.‬‬ ‫یارمه‌تییه‌كان���ی‌ ئیس���رائیل چه‌ن���د له‌تێڕوانین���ی دێریندا ب���ۆ دونیا‪ ،‬خودی دیمەنە سروشتییەکەوە دەستمان پێکرد‪،‬‬ ‫هه‌ناس���ه‌یه‌كی‌ ژیانی‌ به‌ ب���ه‌ر یاخیبوونی‌ گ���ەردون وەک یەکەیەک���ی بااڵبەن���د دەزانی���ن دوای ئەو چی دێ���ت‪ ،‬دەزانین‬ ‫كورده‌كاندا ده‌ك���رده‌وه‌ تا ته‌مه‌نی‌ درێژتر «هیرارش���ی» داخراو وێناک���راوە‪ ،‬وەک حەتمەن ل���ه‌دوای ئاس���مان زەوی دێت‪،‬‬ ‫بێت"‪" .‬مۆساد له‌عێراق‌و واڵتانی‌ دراوسێ‌ ریزبەندییەکی پلەدار کە لەس���ەرەوە دێتە کە کەش���تی هات ئاو دێ���ت‌و کەنار دێت‪،‬‬ ‫ داڕمانی‌ ئومێدی‌ ئیسرائیلی‌‌و كورده‌كان" خ���وارێ‪ ،‬وەک هێڵێک���ی یەک ئاڕاس���تە کە ش���اخ هات بااڵی ئاس���مانە‌و کە هەور‬‫كه‌ له‌الی���ه‌ن "ره‌هه‌ن���د عه‌بدولغه‌فور"ه‌وه‌ ک���ە خالیقی ب���ااڵی گەردون ب���ە بنکەی هات ژێری زەمین���ە‪ .‬نزیک جوانتر له‌دوور‬ ‫وه‌رگێڕاوه‌ته‌ س���ه‌ر زمان���ی‌ كوردی‌‌و وه‌ك نزمی مەخلوقاتەوە دەبەس���تێتەوە‪ .‬واتە دەبینرێ���ت‪ ،‬دوور لێڵت���رە له‌نزیک‪ ،‬نیگا‬ ‫زۆرێك له‌و كتێبانه‌ی‌ له‌م سااڵنه‌ی‌ دواییدا له‌تەفس���یری دێرین���دا خ���ودی گەردون له‌ڕوانگەوە کە بۆ خوار رۆدەچێت دەزانێت‬ ‫خراونه‌ت���ه‌ بازاڕه‌وه‌ پ���ڕ به‌هه‌ڵه‌ی‌ چاپ‌و وەک درەختێک���ە له‌س���ەنتەرێکی ب���ااڵوە نزمدەبێت���ەوە‪ ،‬ک���ە ئاس���ۆیی دەڕوانێت‬ ‫له‌ڕووی‌ داڕش���تنی‌ رێزمان‌و زمانه‌وانییه‌وه‌ دەس���تپێدەکات‪ ،‬له‌خاڵێک���ەوە دەچێت���ە دەزانێت دووردەکەوێتەوە‪ .‬ئەمجۆرە ئەندازە‬ ‫ت���ا ئه‌ندازه‌یه‌ك ب���ێ‌ كه‌موك���وڕی‌ نییه‌‪ ،‬س���ەر خاڵێک‪ ،‬بە هێڵێکی یەک ئاراس���تە لۆژیکیی���ە بەرهەمی وێنەیەک���ی گەردونە‬ ‫پرسیارێك له‌مه‌غزو مێش���كی‌ زۆربه‌ماندا دەمانبات‪ .‬سیستمێکە چەقێک‌و بازنەیەکی کە تێیدا هەمیش���ە یەک ل���ه‌دوای یەک‌و‬ ‫ده‌وروژێنێت‪ ،‬به‌س���ه‌رنجدان ل���ه‌وه‌ی‌ كه‌ دیاریک���راوی هەیە‪ ،‬هێڵێکی راس���ت‪ ،‬یان ریزبەندی رەگەزەکانی ئاشکران‪ ،‬ئەندازەی‬ ‫له‌م شه‌ست س���اڵه‌ی‌ رابردوودا‪ ،‬هه‌رچی‌ چەند هێڵێکی راست له‌نێوان بەشەکانیدا ش���وێن پارێزراوە‪ ،‬چەندە چیرۆکەکەمان‬ ‫فیش���ه‌كێكی‌ نابێت به‌عه‌ره‌به‌وه‌ ئیسرائیل دێ���ن‌و دەچ���ن‪ ،‬ناوەندێ���ک هەی���ە مانا ئەفس���انەیی بێت‪ ،‬ناگات���ە ئەوەی ببینین‬ ‫پش���تگیری‌ كردووه‌‪ ،‬ئایا ئه‌و یارمه‌تییه‌ی‌ دەبەخش���ێتە ئەوانی تر‪ ،‬ه���ەر رەگەزێک هی���چ ش���وانێک مەڕەکانی خۆی لەس���ەر‬ ‫ئیسرائیلییه‌كان پێشكه‌ش به‌كوردیان كرد له‌ناو ئەو سیستمەدا پەیوەندیەکی نەگۆڕی ه���ەور دەلەوەڕێنێ���ت‪ ،‬نابینین دوورییەک‬ ‫ته‌نها په‌یوه‌ندی‌ به‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ ئیسرائیله‌وه‌ بە رەگەزی پێش���خۆی‌و بەوی پاشخۆیەوە روونت���ر له‌نزیک دیاربێت ‪ ،‬وەک دواتر الی‬ ‫ب���وو یاخ���ود الیه‌نێكی‌ مرۆڤدۆستیش���ی‌ هەیە‪ ،‬بازدان له‌یەکێک لەم رەگەزانەوە بۆ سوریالییەکان‌و نیگارکێشانی تری سەدەی‬ ‫له‌خۆگرتبوو؟‬ ‫ئەوی تر بە ب���ێ رەچاوکردنی ریزبەندی‌و بیست دێتە رێگامان‌و دەیبینین‪19»».‬‬


‫‪6‬‬

‫تایبه‌ت‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫دوا ‌ی ساڵێك به‌سه‌ر ‪‌ 17‬ی شوباتدا هیچ تۆمه‌تبارێكی‬ ‫‌اڵت ده‌ستگیر نه‌كراوه‌ ته‌نها هاواڵتییه‌ک نه‌بێت‬ ‫ده‌سه ‌‌‬ ‫ ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫وا ساڵێك به‌سه‌ر خۆپیشاندانه‌كانی‌‬ ‫‪17‬ی‌ شوباتی‌ ساڵی‌ رابردوو‬ ‫تێده‌په‌ڕێ‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا هیچ‬ ‫تۆمه‌تبارێكی سه‌ر به‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫ده‌ستگیر نه‌كراوه‌‌و خانه‌واده‌ی‌‬ ‫"شه‌هید"ه‌كانیش بێهیوا بوون‬ ‫له‌ده‌ستگیركردنیان‪.‬‬ ‫رۆژی‌ هه‌ین���ی‌ داهات���وو س���اڵێك‬ ‫تێده‌په‌ڕێ���ت به‌س���ه‌ر خۆپیش���اندان ‌ه‬ ‫جه‌ماوه‌رییه‌كه‌ی‌ هه‌رێمی‌ كوردس���تان‬ ‫كه‌ س���ه‌ره‌تا شاری‌ سلێمانی‌‌و دواتریش‬ ‫زۆربه‌ی‌ قه‌زا‌و ناحیه‌كانی‌ كوردس���تانی‌‬ ‫گرت���ه‌وه‌‪ ،‬ه���ه‌ر له‌یه‌ك���ه‌م رۆژی‌‬ ‫خۆپیشاندانه‌كانیش���دا له‌ب���ه‌رده‌م لقی‌‬ ‫چ���واری‌ پارتی‌ مێردمنداڵێ���ك به‌ناوی‌‬ ‫(رێ���ژوان حاج���ی‌ عه‌ل���ی‌) به‌گولله‌ی‌‬ ‫چه‌كداره‌كانی‌ ئه‌و حیزبه‌ كوژرا‌و له‌گه‌ڵ‌‬ ‫به‌رده‌وامبوونی‌ خۆپیشاندانه‌كانیش���دا‬ ‫رێ���ژه‌ی‌ ك���وژراون‌و برینداربوون���ی‌‬ ‫خۆپیش���انده‌ران گه‌یش���ته‌ ‪ 10‬كوژرا‌و‌و‬ ‫زیاتر له‌ ‪ 200‬بریندار‪.‬‬ ‫دوای‌ ته‌واوبوونی‌ خۆپیش���اندانه‌كان‬ ‫كه‌س���وكاری‌ ئ���ه‌و كوژراوان���ه‌ تاك���ه‌‬ ‫ده‌س���تگیركردنی‌‬ ‫داواكاریی���ان‬ ‫تۆمه‌تباره‌كان بوو‪ ،‬بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش‬ ‫سه‌رۆكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‪ ،‬مه‌سعود‬ ‫بارزان���ی‌ له‌كۆتای���ی‌ س���اڵی‌ رابردودا‬ ‫چوار بڕی���اری‌ ده‌ركرد ك���ه‌ یه‌كێكیان‬ ‫ده‌س���تگیركردنی‌ ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌ بوو‬ ‫كه‌ له‌الیه‌ن دادگاوه‌ داواكراون‪ ،‬پاش���ان‬ ‫له‌الی���ه‌ن س���ه‌رۆكی‌ حكومه‌تیش���ه‌وه‌‬ ‫جه‌خت له‌جێبه‌جێكردن���ی‌ ئه‌و بڕیارانه‌‬ ‫كرایه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم كه‌سوكاری‌ كوژراوه‌كان‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ تائێس���تا هیچ‬ ‫تۆمه‌تبارێكیان ده‌ستگیر نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫"بێهیوا بووین له‌ده‌ستگیركردنی‌‬ ‫تۆمه‌تباران"‬ ‫زاهی���ر مه‌حم���ود باوكی‌ (ش���ه‌هید‬ ‫س���وركێو) ك���ه‌ ل���ه‌دوای‌ روداوه‌كانی‌‬ ‫ساڵی‌ رابردوه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌كه‌سایه‌تییه‌‬ ‫دیاره‌كانی‌ شاری‌ سلێمانی‌‪ ،‬بێهیوا بووه‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ ده‌سه‌اڵت بتوانێت تۆمه‌تباره‌كان‬ ‫ده‌س���تگیر ب���كات‪ ،‬چونك���ه‌ وه‌ك ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێت "ده‌س���ه‌اڵت زۆر به‌ڵێنی‌ دیكه‌ی‌‬ ‫داوه‌‌و جێبه‌جێ���ی‌ نه‌ك���ردوه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌و‬ ‫به‌ڵێنه‌شیان وه‌ك ئه‌وانی‌ دیكه‌یه‌"‪.‬‬

‫ فۆتۆ‪ :‬یه‌حیا ئه‌حمه‌د‬ ‫دیمه‌نێک له‌خۆپیشاندانه‌کانی ساڵی رابردووی سه‌رای ئازادی‬ ‫ناوب���راو به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند كه‌ هه‌تا‬ ‫ئێس���تا چه‌ند جارێك هه‌وڵ���دراوه‌ ئه‌و‬ ‫كێشه‌یه‌ به‌ڕێگه‌ی‌ "عه‌شایه‌ری‌" چاره‌سه‌ر‬ ‫بكرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وان رازی‌ نه‌بوون‌و وتی‌‬ ‫"هه‌وڵدراوه‌ به‌پاره‌ هه‌ڵمانخه‌ڵه‌تێنن یان‬ ‫به‌عه‌شایه‌ری‌ چاره‌سه‌ری‌ بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێمه‌ وتومانه‌ كه‌ ده‌بێت یاسا سه‌روه‌ر‬ ‫بێت"‪ ،‬هه‌روه‌ها وتیش���ی‌ "حكومه‌تێك‬ ‫نه‌توانێت ئاو‌و كاره‌ب���ا بۆ میلله‌ته‌كه‌ی‌‬ ‫دابی���ن ب���كات‪ ،‬ئای���ا ده‌توانێ���ت ئه‌و‬ ‫تۆمه‌تبارانه‌ ده‌ستگیر بكات؟"‪.‬‬ ‫"له‌ناخۆشترین ساتدا ده‌ژین"‬ ‫فاروق عوسمان باوكی‌ "شه‌هید هه‌ردی‌"‬ ‫كه‌ له‌دوایه‌مین رۆژی‌ خۆپیشاندانه‌كاندا‬ ‫بریندار ك���را‌و دوای‌ چه‌ن���د رۆژێكیش‬ ‫گیانی‌ له‌ده‌ستدا‪ ،‬له‌لێدوانێكدا بۆ ئاوێنه‌‬ ‫ئاماژه‌ی‌ ب���ه‌وه‌دا كه‌ ئه‌وان له‌و كاته‌وه‌‬ ‫تائێس���تا له‌ناخۆشترین س���اتدا ژیان‬ ‫به‌س���ه‌ر ده‌به‌ن‌و وتی‌ "كه‌س حسابمان‬ ‫بۆ ناكات‌و هیچ الیه‌ك گوێمان لێناگرن‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌تا بڕیار ده‌رچوه‌ بۆ ده‌ستگیركردنی‌‬ ‫تۆمه‌تب���اران‪ ،‬كه‌چی‌ جێبه‌جێ ناكرێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌ ده‌س���تگیر‬ ‫بكرانای���ه‌‪ ،‬ئێمه‌ش تۆزی���ك خه‌فه‌تمان‬ ‫لێ كه‌م ده‌بووه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێس���تا نه‌ك‬ ‫هاوواڵتی‌ ده‌ره‌جه‌ دوو‪ ،‬بوینه‌ته‌ ده‌ره‌جه‌‬

‫پێنجیش"‪.‬‬ ‫"ده‌سه‌اڵت ته‌نها كات ده‌كوژێ‌"‬ ‫به‌بۆچون���ی‌ ته‌ه���ا ق���ادر (باوك���ی‌‬ ‫شه‌هید ش���ێرزاد) حكومه‌ت‌و ده‌سه‌اڵتی‌‬ ‫كوردی‌ نه‌ك ته‌نها بڕیاره‌كان جێبه‌جێ‬ ‫ن���اكات‪ ،‬به‌ڵك���و "كات ده‌ك���وژێ‌" بۆ‬ ‫ده‌س���تگیركردنی‌ تۆمه‌تب���اران‌و وت���ی‌‬ ‫"له‌ماوه‌ی‌ ئه‌و ساڵه‌دا هیچ هه‌ڵوێستێكی‌‬ ‫حكومه‌تمان نه‌بینی‌ بۆ ده‌ستگیركردنی‌‬ ‫ئ���ه‌و تۆمه‌تباران���ه‌‪ ،‬له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی‌‬ ‫قه‌ناعه‌تم���ان وای���ه‌ بڕیاره‌كانیان ته‌نها‬ ‫نوسینی‌ س���ه‌ر كاغه‌زن‌و ناچنه‌ بواری‌‬ ‫جێبه‌جێكردنه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ناوب���راو جه‌ختیكرده‌وه‌ ك���ه‌ ئه‌وان‬ ‫نه‌ك ك���ۆڵ‌ ناده‌ن ب���ۆ جێبه‌جێكردنی‌‬ ‫داواكارییه‌كه‌ی���ان ك���ه‌ ئ���ه‌وه‌ش ته‌نها‬ ‫تۆمه‌تب���اران‌و‬ ‫ده‌س���تگیركردنی‌‬ ‫راده‌س���تكردنیانه‌ ب���ه‌دادگا‪ ،‬به‌ڵكو تا‬ ‫چه‌ندین س���اڵی‌ دیكه‌ش سورن له‌سه‌ر‬ ‫ئ���ه‌و داواكارییه‌یان‌و وتی‌ "ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫دڵنیا ده‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌ ه���ه‌ر كۆڵناده‌ین ب���ۆ ق���ه‌زاكان‪ ،‬له‌ق���ه‌زای‌ چه‌مچه‌ماڵ‌‬ ‫مێردمنداڵێ���ك به‌ن���اوی‌ (گه‌رمی���ان‬ ‫له‌و داواكارییه‌مان"‪.‬‬ ‫ئه‌حم���ه‌د) دیس���انه‌وه‌ به‌گولل���ه‌ی‌‬ ‫چه‌كداره‌كانی‌ پارتی‌ گیانی‌ له‌ده‌ستدا‪.‬‬ ‫"رێوشوێنی‌ دیكه‌ ده‌گرینه‌به‌ر"‬ ‫ئه‌حم���ه‌د س���ابیر (باوكی‌ ش���ه‌هید‬ ‫هه‌فته‌ی���ه‌ك دوای‌ ده‌س���پێكردنی‌‬ ‫خۆپیشاندانه‌كان له‌ش���اری‌ سلێمانی‌‌و گه‌رمی���ان) هاوش���ێوه‌ی‌ خان���ه‌واده‌ی‌‬ ‫په‌ڕینه‌وه‌ی‌ ئه‌و شه‌پۆلی‌ ناڕه‌زایه‌تییانه‌ كوژراوه‌كانی‌ دیكه‌‪ ،‬به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‬

‫هه‌وڵدراوه‌ به‌پاره‌‬ ‫هه‌ڵمانخه‌ڵه‌تێنن‬ ‫یان به‌عه‌شایه‌ری‌‬ ‫چاره‌سه‌ری‌ بكه‌ن‬

‫كه‌ هه‌تا ئێستا نه‌ تۆمه‌تباری‌ بكوژه‌كه‌ی‌‬ ‫ئه‌وان‌و ن���ه‌ هی���چ تۆمه‌تبارێكی‌ دیك ‌ه‬ ‫ده‌س���تگیر نه‌كراوه‌‌و ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا‬ ‫كه‌ له‌كوردستان به‌هیچ شێوه‌یه‌ك یاسا‬ ‫"سه‌روه‌ر نییه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو ئاش���كرایكرد كه‌ ئه‌گه‌ر بێتوو‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت هیچ وه‌اڵمێك���ی‌ كردارییان‬ ‫نه‌داوه‌ته‌وه‌‌و هه‌وڵ‌ بۆ ده‌س���تگیركردنی‌‬ ‫تۆمه‌تباره‌كان نه‌دات‪ ،‬ئه‌وا رێوش���وێنی‌‬ ‫دیكه‌ ده‌گرنه‌به‌ر‪.‬‬ ‫ته‌نها بكوژی‌ ئومێد ده‌ستگیركراوه‌‬ ‫چه‌ن���د رۆژێك دوای‌ ده‌س���تپێكردنی‌‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كان‌و له‌ب���ه‌رده‌م ته‌الری‌‬ ‫(كاس���ۆمۆڵ‌) له‌به‌رامب���ه‌ر مزگه‌وت���ی‌‬ ‫گه‌وره‌ی‌ شاری‌ سلێمانی‌‪ ،‬هاوواڵتییه‌ك‬ ‫به‌ن���اوی‌ (ئومێد جه‌الل) ك���ه‌ خاوه‌نی‌‬ ‫منداڵێكی‌ چه‌ند مانگه‌ بوو‪ ،‬به‌فیش���ه‌ك‬ ‫كوژرا‌و تۆمه‌تباره‌كه‌ش ده‌ستگیركرا‪.‬‬ ‫خێزانی‌ (ش���ه‌هید ئومێد)‪ ،‬س���ازگار‬ ‫جه‌الل به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند كه‌ ئه‌وان وه‌كو‬ ‫یه‌كێك له‌خانه‌واده‌ی‌ ئه‌و "شه‌هید"انه‌‪،‬‬ ‫تۆمه‌تباره‌كه‌ی���ان ده‌س���تگیركراوه‌‌و‬ ‫ئێستا دۆس���یه‌كه‌یان له‌دادگایه‌‌و هیوای‌‬ ‫خواس���ت "س���زایه‌كی‌ تون���د" بدرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم بۆ كۆی‌ گشتی‌ روداوه‌كانی‌ ‪17‬ی‌‬ ‫ش���وبات‪ ،‬ناوبراو وتی‌ "به‌داخه‌وه‌ هه‌تا‬ ‫ئێس���تا هیچ تۆمه‌تبارێكی‌ روداوه‌كانی‌‬ ‫س���اڵی‌ راب���ردوو ده‌س���تگیر نه‌كراون‌و‬ ‫ته‌نان���ه‌ت هه‌ندێكیش���یان له‌به‌رچاوی‌‬ ‫خه‌ڵك���ن‪ ،‬به‌كورتییه‌ك���ه‌ی‌ له‌الی���ه‌ن‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌وه‌ خانه‌واده‌ی‌ ئه‌و شه‌هیدانه‌‬ ‫پشتگوێخراون"‪.‬‬ ‫به‌ڕای‌ ئه‌وان خۆپیشاندان‬ ‫ده‌ستپێده‌كاته‌وه‌؟‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ئه‌گه‌ری‌ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كــــان له‌مساڵدا‪ ،‬باوكی‌‬ ‫ش���ه‌هید س���وركێو له‌و بڕوایه‌دایه‌ كه‌‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كان ده‌س���تپێبكه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ به‌وتــــه‌ی‌ ئه‌و "ده‌سه‌اڵت هیچ‬ ‫هه‌نگاوێكی‌ عه‌مه‌لی‌ بۆ جێبه‌جێكردنی‌‬ ‫داخوازییه‌كان���ی‌ ش���ه‌قام ن���ه‌داوه‌‌و‬ ‫خه‌ڵكیش لێی‌ پ���ڕن"‪ ،‬هه‌روه‌ها باوكی‌‬ ‫شه‌هید هـــــه‌ردی‌‪-‬یش هه‌مان بۆچونی‌‬ ‫هه‌ی���ه‌‌و پێیوای���ه‌ خۆپیش���اندانه‌كان‬ ‫ده‌س���تپێده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬بـــ���ه‌اڵم باوك���ی‌‬ ‫ش���ه‌هید ش���ێرزاد به‌گومــانه‌‌و ده‌ڵێت‬ ‫"نازان���م ده‌س���تپێده‌كاته‌وه‌ یـــان نا‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش ته‌نها له‌ئینته‌رنێته‌وه‌ هه‌واڵه‌كان‬ ‫ده‌زانین"‪.‬‬

‫وته‌بێژی‌ پێشوی‌ سه‌رای‌ ئازادی‌‪ :‬هه‌موو كاتێك خۆپیشاندان ئه‌گه‌رێكی‌ كراوه‌یه‌‬ ‫ ئا‪ :‬پشتیوان جه‌مال‬ ‫وته‌بێژی‌ پێشوی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ سه‌رای‌‬ ‫ئازادی‌‪ ،‬ناسك قادر رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌‬ ‫له‌دوای‌ خۆپیشاندانه‌كانه‌وه‌ شتێك‬ ‫نه‌ماوه‌ به‌ناوی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یان تا‬ ‫له‌ڕێگه‌یه‌وه‌ بانگه‌شه‌ی‌ خۆپیشاندان‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم جه‌ختیش ده‌كاته‌وه‌ كه‌‬ ‫هه‌موو كاتێك خۆپیشاندان ئه‌گه‌رێكی‌‬ ‫كراوه‌یه‌‪.‬‬ ‫چه‌ن���د رۆژێك���ی‌ دیك���ه‌ س���اڵیادی‌‬ ‫ده‌س���تپێكردنی‌ خۆپیش���اندانه‌كان ‌ی‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستانه‌ كه‌ سه‌ره‌تا له‌شاری‌‬ ‫س���لێمانییه‌وه‌ ده‌س���تپێكرد‌و پاشانیش‬ ‫قه‌زا‌و ناحیه‌كان���ی‌ ده‌وروبه‌ری‌ گرته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مساڵیش له‌سه‌ره‌تای‌ ئه‌م هه‌فته‌یه‌وه‌‬ ‫له‌زۆرب���ه‌ی‌ ت���ۆڕه‌ كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان���ی‌‬ ‫ئینته‌رنێت به‌تایبه‌تیش (فه‌یسبووك)‌و‬ ‫له‌ن���او خه‌ڵكیش���دا ده‌نگ���ۆی‌‬ ‫دووباره‌كردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و خۆپیش���اندانانه‌‬ ‫باڵوه‌‪.‬‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كانی‌ س���اڵی‌ رابردوی‌‬ ‫س���لێمانی‌ دوای‌ به‌رده‌وامبوون���ی‌ ك���ه‌‬ ‫ماوه‌ی‌ ‪ 62‬رۆژی‌ خایاند‪ ،‬رۆژانه‌ له‌دوای‌‬ ‫نیوه‌ڕۆوه‌ تا ئێواره‌یه‌كی‌ دره‌نگ وه‌خت‬ ‫له‌به‌رده‌ركی‌ س���ه‌را ب���ه‌رده‌وام ده‌بوو‪،‬‬ ‫هه‌ر له‌و ماوه‌یه‌ش���دا‌و بۆ رێكخس���تنی‌‬ ‫كاروباری‌ خۆپیش���اندانه‌كه‌‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫س���ه‌رای‌ ئازادی‌ پێكهێنرا ك���ه‌ له‌چه‌ند‬ ‫رۆشنبیر‌و چاالكوانێكی‌ كۆمه‌ڵی‌ مه‌ده‌نی‌‬ ‫پێكهاتبوون‪ ،‬دیارترینیشیان (د‪ .‬فاروق‬ ‫ره‌فیق‌و ناسك قادر)ی‌ خێزانی‌ كه‌ (ناسك)‬ ‫وته‌بێژی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ بوو‪ ،‬به‌اڵم دوای‌‬ ‫كۆتاییپێهێنانی‌ خۆپیشاندانه‌كان به‌هێز‬ ‫له‌الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ش‬ ‫هه‌ڵوه‌شێنرایه‌وه‌‪.‬‬

‫ناسك قادر له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌ ئاوێنه‌دا‬ ‫رایگه‌یاند كه‌ جه‌ماوه‌ر توانیان له‌ماوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كاندا داواكارییه‌كانی���ان‬ ‫بگه‌یه‌ننه‌ ده‌س���ه‌اڵت‪ ،‬به‌اڵم ده‌س���ه‌اڵت‬ ‫داواكارییه‌كانی‌ جێبه‌ج���ێ نه‌كرد‌و وتی‌‬ ‫"ئه‌گه‌ر بڵێین خۆپیشانده‌ران شكستیان‬ ‫هێن���اوه‌ له‌گه‌یاندن���ی‌ داواكارییه‌كانیان‬ ‫ئ���ه‌وا هه‌ڵه‌ی���ه‌‪ ،‬به‌ڵك���و داواكارییه‌كان‬ ‫گه‌یشتن‪ ،‬به‌اڵم ده‌سه‌اڵت به‌به‌كارهێنانی‌‬ ‫توندوتیژی‌‌و هێز له‌گه‌ڵ‌ خۆپیش���انده‌ردا‬ ‫كۆتایی‌ به‌خۆپیش���اندانه‌كان هێنا‪ ،‬نه‌ك‬ ‫به‌جێبه‌جێكردنی‌ داواكارییه‌كان"‪.‬‬

‫بێئومێدم له‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌ ده‌سه‌اڵت بڕوای‬ ‫به‌چاكسازی‌ هه‌بێت‬ ‫داواكارییه‌كان���ی‌ س���اڵی‌ راب���ردوی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ سه‌رای‌ ئازادی‌ كه‌ داواكاری‬ ‫خه‌ڵك ب���وون بریتیبوون ل���ه‌دوو جۆر‬ ‫(هه‌نوكه‌یی‌و ستراتیژی‌) هه‌نوكه‌ییه‌كان‬ ‫وه‌ك (س���نوردانان بۆ ده‌ست ئاوه‌اڵیی‌‬ ‫حی���زب‌و كوش���تنی‌ هاونیش���تمانان‌و‬ ‫هاوواڵتی���ان‬ ‫ده‌س���تگیركردنی‌‬ ‫له‌الی���ه‌ن ده‌زگا حیزبییه‌كان���ه‌وه‌)‬ ‫بنه‌ڕه‌ت���ی‌و س���تراتیژییه‌كانیش وه‌ك‬ ‫(گه‌ڕاندن���ه‌وه‌ی‌ ده‌س���توری‌ هه‌رێم بۆ‬

‫په‌رله‌م���ان‌و هه‌مواركردنه‌وه‌ی‌ یاس���ای‌‬ ‫به‌فیڕۆنه‌دان��� ‌ی‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كان‌و‬ ‫سه‌روه‌ت‌و سامانی‌ خه‌ڵكی‌)‪.‬‬ ‫له‌كۆتایی‌ مانگی‌ رابردوش���دا سه‌رۆكی‌‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬مه‌س���عود بارزانی‌ چوار بڕیاری‌‬ ‫ده‌ركرد ك���ه‌ هه‌ندێكی���ان په‌یوه‌ندییان‬ ‫به‌داواكارییه‌كان���ی‌ ش���ه‌قامه‌وه‌ هه‌بوو‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم به‌بۆچونی‌ ناس���ك ق���ادر هیچ‬ ‫یه‌كێ���ك ل���ه‌و داواكارییان���ه‌ جێبه‌جێ‬ ‫نه‌ك���راون‌و وتی‌ "خه‌ڵكانی‌ لێپرس���راوی‌‬ ‫ناو ده‌س���ه‌اڵتدار هه‌میش���ه‌ بانگه‌شه‌یان‬ ‫كردووه‌ كه‌ بڕیاره‌كانی‌ س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێم‬ ‫جێبه‌جێكراوه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا هیچ بڕیارێكیان‬ ‫جێبه‌جێنه‌ك���راوه‌‌و ته‌نه���ا بودج���ه‌ی‌‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن گه‌ڕێندراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫داواكاری‌ خۆپیش���انده‌ران نه‌ب���ووه‌"‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتیش���ی‌ "ده‌س���ه‌اڵت هه‌ست‬ ‫ده‌كات به‌كۆتاییهێنان���ی‌ خۆپیش���اندان‬ ‫به‌به‌كارهێنان���ی‌ هێز‪ ،‬براوه‌ی���ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌وپه‌ڕی‌ ته‌وازوعه‌وه‌ ده‌ڵێم خۆپیشاندان‬ ‫ئامانجه‌كانی‌ خۆی‌ پێكا"‪.‬‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ كه‌ ئ���ه‌وان وه‌كو‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ پێش���وی‌ س���ه‌رای‌ ئازادی‌‬ ‫پێش���بینی‌ ده‌ك���ه‌ن ئه‌مس���اڵیش‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كان ده‌س���تپێبكه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ناوبراو وت���ی‌ "ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌ له‌كاتێكی‌‬ ‫دیاریك���راودا دروس���تكرا‌و توانیم���ان‬ ‫كلتورێك دروس���ت بكه‌ین‪ ،‬ش���ه‌قامیش‬ ‫خه‌ڵكی‌ دیكه‌ی‌ تێدای���ه‌‪ ،‬بۆیه‌ داواكارم‬ ‫ئه‌و گروپانه‌ی‌ بانگه‌ش���ه‌ی‌ خۆپیشاندان‬ ‫ده‌ك���ه‌ن خۆی���ان بناس���ێنن"‪ ،‬ناس���ك‬ ‫ق���ادر ئاش���كرایكرد كه‌ له‌سیاسه‌ش���دا‬ ‫پێش���بینیكردن "هه‌ڵه‌یه‌"‪ ،‬چونكه‌ وه‌ك‬ ‫ئه‌و‪ ،‬رونیكرده‌وه‌ خۆپیش���اندان مافێكی‌‬ ‫ره‌وای���ه‌‌و هه‌ر كاتێ���ك داواكاری‌ هه‌بوو‬ ‫ئه‌وا ئه‌گه‌ری‌ خۆپیش���اندان هه‌یه‌‌و وتی‌‬ ‫"خۆپیش���اندانه‌كان ده‌ره‌نجام���ی‌ ئ���ه‌و‬

‫س���ته‌مه‌ بوو ك���ه‌ حیزب���ه‌كان كردیان‌و‬ ‫خۆڕسكانه‌ بوو‪ ،‬هه‌میشه‌ش خۆپیشاندان‬ ‫ئه‌گه‌رێكی‌ كراوه‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌ مه‌سه‌له‌كه‌ ‪17‬ی‌‬ ‫ش���وبات نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌وه‌یه‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫ت���ا چه‌ندێ���ك ئام���اده‌ن داواكارییه‌كان‬ ‫جێبه‌ج���ێ بك���ه‌ن‌و چاكس���ازی‌ بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌كو خ���ۆم بێئومێدم له‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت بڕوای به‌چاكسازی‌ هه‌بێت"‪،‬‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌ئه‌گه‌ری‌ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫خۆپیشاندانه‌كان‌و به‌شداریكردنی‌ خۆی‌‬ ‫وه‌ك (ش���ه‌خس)‪ ،‬ناس���ك وت���ی‌ "هه‌ر‬ ‫خۆپیشاندانێك بكرێت‌و بزانم پێویستی‌‬ ‫به‌منه‌‪ ،‬وه‌ك هاونیشتمانێك بێ‌ دوودڵی‌‬ ‫به‌شداری‌ ده‌كه‌م"‪.‬‬ ‫دامركاندن���ه‌وه‌ی‌‬ ‫ل���ه‌دوای‌‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كان‪ ،‬گفتوگ���ۆی‌ نێ���وان‬ ‫ده‌سه‌اڵت‌و ئۆپۆزس���پۆن ده‌ستیپێكرد‌و‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش شه‌ش پاكێجی‌ ئاماده‌كرد‬ ‫بۆ گفتوگۆ‪ ،‬ب���ه‌اڵم دوای‌ ماوه‌یه‌ك ئه‌و ‬ ‫كۆبوونه‌وانه‌ بێ‌ هیچ ئه‌نجامێك كۆتاییان‬ ‫هات‪.‬‬ ‫ناس���ك قادر ئام���اژه‌ی‌ به‌وه‌كرد كه‌‬ ‫خۆپیشاندانه‌كانی‌ ساڵی‌ رابردوو خۆڕسك‬ ‫بوون‌و كاتێك فیشه‌ك ده‌نرا به‌خه‌ڵكه‌وه‌‬ ‫هی���چ هێزێ���ك پش���تیوانی‌ نه‌ك���ردن‌و‬ ‫وتی‌ "ل���ه‌دوای‌ خۆپیشاندانه‌كانیش���ه‌وه‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆنیش هێنده‌ی‌ خه‌می‌ ئه‌وه‌ بووه‌‬ ‫كه‌ بیر له‌چاكسازی‌ له‌الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌وه‌‬ ‫بكات���ه‌وه‌‪ ،‬هێن���ده‌ خه‌م���ی‌ رازیكردنی‌‬ ‫ئه‌و هێزه‌ی‌ نه‌بوو كه‌ له‌س���ه‌ر ش���ه‌قام‬ ‫دروس���تبوو پش���تیان بگرێ‌‌و هۆشیاری‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌ له‌ناو خه‌ڵكدا زیاتر بكات‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت له‌هیچ دانیشتنێكدا ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ره‌زامه‌ن���دی‌ ش���ه‌قامیان نه‌ب���ووه‌‪،‬‬ ‫چونك���ه‌ ده‌بێت ئه‌و راس���تییه‌ بزانن كه‌‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن پێویستی‌ به‌دانیشتن نییه‌ ناسك قادر‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ ده‌سه‌اڵت"‪.‬‬

‫‪18‬‬

‫پاراسیتۆڵ‌و‬ ‫چاكسازیی‬

‫تارمای���ی رووداوه‌كان���ی ش���وباتی‬ ‫رابردوو هێش���تا به‌دوامانه‌وه‌یه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ه���ۆكاره‌كان ئه‌گ���ه‌ر زی���اد نه‌بووبن‪،‬‬ ‫وه‌كخۆی���ان م���اون‪ .‬س���اڵی پ���ار ك ‌ه‬ ‫خۆپیش���انده‌ران له‌به‌رده‌ركی س���ه‌رای‬ ‫س���لێمانی جمه‌یان ده‌ه���ات‪ ،‬رۆژانه‌ی‬ ‫خه‌ڵ���ك بریت���ی ب���وو له‌به‌ڵێنه‌كان���ی‬ ‫چاكس���ازیی‪ ،‬زۆرب���ه‌ی به‌رپرس���انی‬ ‫حیزبی���ی‌و حكومیی‪( ،‬پش���تیوان)ی‬ ‫سه‌رس���ه‌ختی داواكانی خۆپیشانده‌ران‬ ‫بوون‪ ،‬هیچیان له‌س���رووده‌كه‌ی بورهان‬ ‫مه‌جی���د‪ ،‬كه‌متری���ان به‌ب���ااڵی ئ���ه‌و‬ ‫خه‌ڵك ‌ه تووڕه‌ی���ه‌ی (مه‌یدانی ئازادی)‬ ‫دا هه‌ڵنه‌ده‌دا‪ ..‬بۆی ‌ه هه‌ق ‌ه له‌ساڵیادی‬ ‫ئه‌و رووداوانه‌دا‪ ،‬ده‌رس‌و ده‌ورێكی ئه‌و‬ ‫به‌ڵێنان ‌ه بكه‌ین���ه‌وه‌‌و بزانین چه‌ندیان‬ ‫ل���ێ جێبه‌جێك���ران‌و چه‌ندیش���یان‬ ‫هیچ‪ ..‬ئه‌گه‌ر ش���ریتی یاده‌وه‌ریمان بۆ‬ ‫دواو‌ه بگه‌ڕێنین���ه‌وه‌؛ ده‌بینی���ن دوای‬ ‫په‌سه‌ندكردنی بڕیار‌ه (‪ )17‬خاڵییه‌كه‌ی‬ ‫په‌رله‌مانی كوردستان له‌(‪)2011/2/23‬‬ ‫ك��� ‌ه تائێس���تاش مش���تومڕ له‌س���ه‌ر‬‫جێبه‌جێنه‌كردن���ی گه‌رمه‌‪ ،-‬حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم له‌(‪ )2/27‬بڕیاریدا به‌پێكهێنانی‬ ‫لیژنه‌یه‌ك���ی تایب���ه‌ت ب���ۆ گێڕانه‌وه‌ی‬ ‫موڵك ‌ه گش���تییه‌كان بۆ حكومه‌ت‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ده‌بێ له‌ماوه‌ی (‪ )6‬مانگدا چۆڵبكرێن‌و‬ ‫بگه‌ڕێنرێن���ه‌وه‌‪ .‬دوات���ر ل���ه‌(‪)3/3‬دا‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێم له‌په‌یامێكیدا بۆ خه‌ڵك‬ ‫ده‌ڵێ‪..( :‬دوای گه‌ڕانه‌وه‌م دیراسه‌تێكی‬ ‫ته‌واوی وه‌زعه‌كه‌مان كردووه‌‪ ،‬گه‌یشتم ‌ه‬ ‫ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ی‪ ،‬ده‌بێت موعاله‌جه‌یه‌كی‬ ‫ئه‌ساسی بكرێت‪ ،‬نه‌ك موسه‌كینات‪..)..‬‬ ‫له‌(‪)3/15‬دا م���ام جه‌الل له‌په‌یامێكیدا‬ ‫بۆ (ئه‌نجومه‌نی كاتیی سه‌رای ئازادی)‪،‬‬ ‫نووس���یویه‌تی‪( :‬ئێمه‌ومانان سوورین‬ ‫له‌س���ه‌ر ده‌س���تكردنی ده‌س���تبه‌جێ‬ ‫به‌چاكسازیی‌و پاكسازیی‌و له‌ڕه‌گوڕیش ‌ه‬ ‫هه‌ڵكه‌ندنی گه‌نده‌ڵی‌و ناعه‌داله‌تی‌و‪.)..‬‬ ‫دوای ئه‌و وه‌بیرهێنانه‌وانه‌؛ ئێس���تا‬ ‫جێ���ی خۆیه‌ت���ی ورد ورد له‌كوچ���ه‌‌و‬ ‫كۆاڵنه‌كان���ی ش���ار‪ ،‬له‌ڕاڕه‌وه‌كان���ی‬ ‫حكوم���ه‌ت‌و له‌په‌ن���ا‌و په‌س���ێوه‌كانی‬ ‫حیزب‪ ،‬به‌دوای چاكسازیی‪-‬دا بگه‌ڕێین‪،‬‬ ‫بزانین چه‌ن���د‌ه عه‌داله‌ت ته‌حقیق كرا‪،‬‬ ‫ب ‌ه كێ وترا (ئه‌م���ه‌ت له‌كوێ بوو؟)‪..‬‬ ‫چه‌ن���د ر‌هز‌و ب���اخ‌و ڤیالی به‌رپرس���ان‬ ‫ده‌ستیان به‌سه‌رداگیرا؟ چه‌ند راپۆرتی‬ ‫چاودێری���ی دارایی ل���ه‌دادگا یه‌كالیی‬ ‫كران���ه‌وه‌؟‪ ..‬دوور له‌دڕێژدادڕی���ی‪..‬‬ ‫ئێستا ئه‌گه‌ر به‌دیاریكراوی له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫پرس���ی گه‌ڕاندنه‌وه‌ی موڵكی گشتیی‪-‬‬ ‫دا بوه‌س���تین؛ بۆم���ان ده‌رده‌كه‌وێ ك ‌ه‬ ‫ئیراده‌ی چاكس���ازیی چه‌ن���د‌ه الوازه‌‪،‬‬ ‫چه‌ند‌ه له‌ئاستی گوتاردا پڕ‌و له‌ئاستی‬ ‫كرداریش���دا به‌تاڵ���ه‌‪ .‬ئاخر ل���ه‌دوای‬ ‫ده‌ركردن���ی بڕیاره‌ك���ه‌و‌ه ده‌بووای��� ‌ه‬ ‫ئه‌وپ���ه‌ڕی له‌ماوه‌ی (‪ )6‬مانگدا هه‌موو‬ ‫موڵك‌و ماڵ ‌ه ده‌ستبه‌س���ه‌رگیراوه‌كانی‬ ‫حكوم���ه‌ت بگه‌ڕێنرێن���ه‌وه‌‪ ،‬س���ه‌ره‌تا‬ ‫له‌بن گوشاری خۆپیش���انده‌راندا چه‌ند‬ ‫باره‌گا‌و موڵكێكی كه‌م ته‌سلیمكرانه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ك ‌ه گوش���اره‌ك ‌ه نه‌ما‪ ،‬بڕیاره‌كانی‬ ‫حكومه‌ت‌و به‌ڵێنه‌كان���ی حیزب له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌ڵكه‌ك��� ‌ه چوونه‌و‌ه ماڵه‌كانی خۆیان‪.‬‬ ‫ئه‌و‌ه گه‌یشتینه‌و‌ه شوباتێكی دیكه‌‪ ،‬كوا‬ ‫چه‌ند باره‌گا‌و موڵكی دیك ‌ه گه‌ڕێنرانه‌و‌ه‬ ‫ب���ۆ حكوم���ه‌ت؟ ب���ۆ ده‌ب���ێ ته‌نی���ا‬ ‫ب���ه‌وزه‌ی ناڕه‌زایی خه‌ڵ���ك‪ ،‬ماكینه‌ی‬ ‫بڕی���اره‌كان بكه‌ون ‌ه ئیش؟ ئه‌ی له‌كاتی‬ ‫خۆپیشاندانه‌كاندا داوای (مه‌نتیقیبوون)‬ ‫تان له‌خه‌ڵك نه‌ده‌كرد‌و نه‌تانده‌وت ك ‌ه‬ ‫چاكسازیی به‌شه‌و‌و رۆژێك ناكرێ؟ ئێ‬ ‫ئه‌و‌ه گ���ۆی زه‌وی به‌هه‌ر چوار ده‌وری‬ ‫خۆردا س���ووڕایه‌وه‌‌و هاته‌و‌ه ش���وێنی‬ ‫خ���ۆی‪ ،‬كه‌چ���ی قیت���اری به‌ڵێنه‌كان‬ ‫ه���ه‌ر له‌ش���وێنی پ���اردا ماوه‌ت���ه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێزین���ه‌‪ ..‬باش���تر نیی��� ‌ه به‌رله‌وه‌ی‬ ‫جارێكی دیك��� ‌ه جامی تووڕه‌یی خه‌ڵك‬ ‫له‌سه‌ری بڕژێته‌وه‌‪ ،‬خۆتان به‌ئه‌رشیفی‬ ‫بڕیاره‌كانتان���دا بچنه‌وه‌‌و ده‌س���توبرد‬ ‫له‌جێبه‌جێكردنیان بك���ه‌ن؟ ئه‌ی نابێ‬ ‫ئه‌وه‌ت���ان له‌به‌رچ���او بێت ك��� ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫جاری پێشوو به‌ڵێنه‌كانی چاكسازیی‪،‬‬ ‫بوون ‌ه پاراس���یتۆل‌و بڕێك له‌ئازاره‌كانی‬ ‫شه‌قامیان دامركانده‌وه‌‪ ،‬ئه‌مجار‌ه ببن ‌ه‬ ‫موسه‌كیناتی ئێكسپای ‌هر‌و ده‌رمانی هیچ‬ ‫ده‌ردێكیان پێ نه‌كرێ؟‪ ..‬پرسیارێكه‌‪،‬‬ ‫به‌رله‌وه‌ی بكرێ‪ ،‬وه‌اڵمه‌كه‌ی یه‌خه‌مان‬ ‫ده‌گرێ‌و خه‌وی بێ باكییمان لێ حه‌رام‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫‪kawamuhamad@yahoo.com‬‬


‫نه‌خۆشییه‌كانی‌ عێراق ده‌مانگرێته‌وه‌‬

‫عێراق‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪Iraq.awene@gmail.com‬‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ پالندانانی‌ عێراق رایگه‌یاند كه‌ رێژه‌ی‌ به‌رهه‌مهێنانی‌ خورما‬ ‫له‌عێراق به‌ڕێژه‌یه‌كی‌ به‌رچاو زیادیكردوه‌ له‌چاو ساڵی‌ پار (‪ .)2011‬به‌پێی‌‬ ‫رونكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ رێژه‌ی‌ زیاده‌كه‌ی‌ به‌رهه‌م ئه‌مساڵ گه‌شتوه‌ته‌‬ ‫‪ .%9.2‬له‌الی‌ خۆشییه‌وه‌ وه‌زاره‌تی‌ كشتوكاڵ هۆكاری‌ زیادبوونی‌ ئه‌م به‌رهه‌م‬ ‫گرنگه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ده‌ستپێشخه‌رییانه‌ی‌ بۆ ژیاندنه‌وه‌ی‌ به‌رهه‌می‌ خورما‬ ‫دراون‪.‬‬

‫ی شه‌به‌ك بۆ ئاوێنه‌‪:‬‬ ‫سام ‌‬

‫هه‌ندێك شاره‌زای‌ ئابووری‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن به‌هۆی‌ قه‌یرانه‌ دارایی‌‌و‬ ‫ئابوورییه‌كانی‌ واڵتانی‌ سوریا‌و ئێرانی‌ دراوسێی‌ عێراقه‌وه‌ مه‌ترسی‌ زۆر‬ ‫له‌ته‌زویكردنی‌ دراوی‌ عێراقی‌ هه‌یه‌ له‌پێناو كڕینی‌ دراوی‌ قورس بۆ ئه‌و دوو‬ ‫واڵته‌‪ .‬له‌الی‌ خۆشیانه‌وه‌ ژماره‌یه‌ك شاره‌زا ئاماژه‌یان به‌وه‌كردووه‌ جۆرێك‬ ‫له‌دراوی‌ ته‌زویر هاتوه‌ته‌ ناو واڵت كه‌ دوای‌ ‪ 5‬مانگ له‌مامه‌ڵه‌ پێكردن‬ ‫ئاشكراده‌بێت‪ .‬‬

‫مالیكی‌ قه‌یران بۆ مانه‌وه‌ی‌ خۆ ‌ی دروست ده‌كات‬ ‫ئا‪ :‬عیسا خدر‬

‫سامی‌ شه‌به‌ك‪ ،‬راوێژكار له‌سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانی‌ عێراق‪،‬‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت ئه‌گه‌ر كۆنگره‌‬ ‫نیشتمانییه‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌ شكستیهێنا‪،‬‬ ‫ئه‌وا پێویسته‌ كورد ریفراندۆم‬ ‫بكات بۆ جیابوونه‌وه‌ "ئه‌گه‌رنا ئه‌وه‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌كانی‌ ناوه‌ڕاست‌و باشوری‌‬ ‫عێراق له‌كوردستانیش ته‌شه‌نه‌‬ ‫ده‌كات"‪.‬‬ ‫له‌دیمانه‌یه‌ك���ی‌ ئاوێن���ه‌دا‪ ،‬راوێ���ژكار‬ ‫له‌س���ه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌ن���ی‌ وه‌زیرانی‌‬ ‫عێراق‪ ،‬سامی‌ شه‌به‌ك سه‌باره‌ت به‌ هاتنی‌‬ ‫تارق هاشمی‌‌و داڵده‌دانی‌ له‌الیه‌ن هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان كه‌ له‌كاتێكدا له‌الیه‌ن دادگای‌‬ ‫عێراق داواكراوه‌‪ ،‬پێیوایه‌ "ئه‌و رووداوه‌‬ ‫ده‌س���تێكی‌ به‌غدای‌ تێدابوو‪ ،‬هاش���می‌‬ ‫له‌ناو فڕۆكه‌خانه‌ بۆ ماوه‌ی‌ سێ‌ كاتژمێر‬ ‫ده‌س���ت به‌س���ه‌ركرا‪ ،‬بۆچی‌ نه‌یانگرت؟‬ ‫بۆچی‌ پاس���ه‌وانه‌كانیان ده‌ستگیركرد‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌ویان ئازاد ك���رد؟ بۆ له‌ماوه‌ی‌‬ ‫‪ 24‬كاتژمێر ئیعترافات ده‌رچوو‪ ،‬ئایا ئه‌و‬ ‫ئیعترافانه‌ هی‌ ئه‌و رۆژ بوو‪ ،‬یان ئیعترافی‌‬ ‫پێ���ش مانگێگ‪ ،‬یاخ���ود ‪ 20‬رۆژ بوو؟‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ویس���تیان مه‌وقیفی‌ كورد‬ ‫عه‌رز بكه‌ن له‌ب���ه‌ر دوو هۆكار‪ ،‬یه‌كه‌م‪،‬‬ ‫ده‌یانویس���ت ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌ی‌ له‌نێوان‬ ‫عێراقی���ه‌‌و هاوپه‌یمانی‌ كوردس���تانی‌‌و‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ كوردستانی‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫بارودۆخ���ی‌ به‌غدا‪ ،‬تێكب���ده‌ن‪ .‬دووه‌م‪،‬‬ ‫نیازیان ئه‌وه‌بوو كه‌ ئیش���اره‌تێك بده‌نه‌‬ ‫راگه‌یاندن كه‌ مه‌نتیقه‌ی‌ كوردستان ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی‌ داواكراون به‌ كاری‌ تیرۆریستی‌‬ ‫بێت‌و به‌ هه‌ر هۆكارێكی‌ تر له‌كوردستان‬ ‫داڵده‌ده‌درێن"‪.‬‬ ‫ناوبراو باس���ی‌ له‌وه‌كرد گوم���ان هه‌یه‌‬ ‫كه‌ مالیك���ی‌ هه‌وڵبدات ئ���ه‌و قه‌یرانانه‌‬ ‫دروس���ت بكا�� ب���ۆ ئه‌وه‌ی‌ ب���ه‌رده‌وام‬ ‫بێ���ت له‌ده‌س���ه‌اڵت به‌ب���ێ‌ ئیجرائات‌و‬ ‫هه‌موارك���ردن له‌حكوم���ه‌ت‪ ،‬واته‌ به‌بێ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ وه‌زیری‌ ناوخۆ‌و وه‌زیری‌ به‌رگری‌‬ ‫دابنێت‪ ،‬به‌بێ‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ ته‌وازن بۆ دام‌و‬ ‫ده‌زگاكان بگێڕێت���ه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وه‌ش‬ ‫خاڵێكی‌ گرنگ���ه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ لیژنه‌یه‌ك‬ ‫هه‌ب���وو له‌به‌غ���دا له‌جێگرانی‌ س���ه‌رۆك‬ ‫وه‌زیران‌و حوسێن شه‌هرستانی‌‌و د‪.‬رۆژ‪،‬‬ ‫س���اڵح موتله‌گ‌و س���ه‌رۆك وه‌زیران كه‌‬ ‫عه‌لی‌ ع���ه‌الق نوێنه‌رایه‌تی‌ ده‌كرد‪ ،‬ئه‌و‬ ‫لیژنه‌یه‌ پێیده‌وترا " لیژنه‌ی‌ پاڵپش���تی‌‬ ‫هاوس���ه‌نگی‌ نیش���تمانی‌" له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫س���كااڵ زۆربوو ك���ه‌ جه‌ماعه‌تی‌ مالیكی‌‬ ‫‪%90‬ی‌ داموده‌زگای‌ ئه‌منی‌ س���ه‌ر به‌وه‌‌و‬

‫چار‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫هیچمان به‌ده‌ست‬ ‫نه‌كه‌وت له‌‌و كۆنگره‌ی ‌ه‬ ‫ده‌ربچین‌و ریفراندۆم‬ ‫بكه‌ین‪ :‬ئایا خه‌ڵك‬ ‫ده‌یه‌وێت له‌گه‌ڵ‬ ‫حكومه‌ت عێراق‬ ‫بمێنێت‪ ،‬یان نا؟‬ ‫كاتێك ئه‌و لیژنه‌یه‌ هه‌بوایه‌ ده‌ستكار ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌پۆس���ت‌و هه‌یكه‌لیه‌ت ده‌ك���را‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫دروستبوونی‌ ئه‌و ئه‌زمانه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫مالیكیه‌ بۆ به‌رده‌وامبوون له‌حوكمڕانی‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و راوێژه‌كاره‌ ده‌ڵێت "به‌و حكومه‌ته‌ی‌‬ ‫ئێس���تای‌ عێ���راق ده‌ڵێ���م حكومه‌ت���ی‌‬ ‫دروس���تكردنی‌ قه‌یران‪ ،‬له‌پێناو مانه‌وه‌‌و‬ ‫به‌رده‌وامبونی‌ خۆی‌"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ ئایا له‌سااڵنی‌ رابوردوو‬ ‫هاش���می‌ تاچه‌ند ه���اوكاری‌ كورد بووه‌‬ ‫بۆ به‌ده‌س���تهێنانی‌ مافه‌كانی‌‌و تاچه‌ند‬ ‫پش���تگیری‌ ك���وردی‌ كردووه‌؟ س���امی‌‬ ‫ش���ه‌به‌ك ده‌ڵێ���ت "ل���ه‌دوای‌ روخانی‌‬ ‫حكومه‌تی‌ به‌عسه‌وه‌ له‌به‌غدادم‪ ،‬تائێستا‬ ‫مه‌وقیفێك���ی‌ نیش���تمانیم نه‌بینیوه‌ له‌و‬ ‫پیاوه‌ به‌رانبه‌ر به‌دۆسییه‌ی‌ كورد‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫به‌پێچه‌وان���ه‌وه‌ هه‌موو هه‌ڵوێس���ته‌كانی‌‬ ‫دژی‌ دۆسییه‌ی‌ كورد بووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌‬ ‫بۆ مادده‌ی‌ ‪‌140‬و مه‌س���ه‌له‌ی‌ كه‌ركوك‬ ‫به‌رده‌وام توند بوو‪ ،‬به‌اڵم تێناگه‌م بۆچی‌‬ ‫كورد داڵده‌یدا"‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئایا پێش���بینی‌ چی‌‬ ‫له‌س���ه‌ر مه‌س���ه‌له‌ی‌ هاش���می‌ ده‌كات؟‬ ‫س���امی‌ ش���ه‌به‌ك وت���ی‌ "ب���ه‌ رای‌ من‬ ‫مه‌به‌س���ت له‌مه‌سه‌له‌ی‌ هاش���می‌‪ ،‬یان‬ ‫روخاندن���ی‌ ئه‌و كه‌س���ایه‌تییه‌ بووه‌ یان‬ ‫ده‌س���تێكی‌ ئیقلیمی‌ له‌ناو ئه‌و مه‌وزوعه‌‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌و ملمالنێیه‌ی‌ له‌نێوان ئێران‌و‬ ‫توركیا‪ ،‬كاریگه‌ری‌ ده‌بێت له‌سه‌ر ناوخۆ‪،‬‬ ‫ئیحتیمال���ه‌ نزیك بوونی‌ تارق هاش���می‌‬ ‫له‌توركیا‌و دووركه‌وتن���ی‌ له‌ئێران‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫چاره‌س���ه‌ركردنی‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ئ���ه‌و مه‌وزوعه‌ی‌ هاش���می‌ بكوژێنه‌وه‌‌و‬ ‫كاڵی‌ بكه‌نه‌وه‌‌و له‌بیر بكرێت"‪.‬‬ ‫سامی‌ ش���ه‌به‌ك‪ ،‬ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ده‌كات‬

‫لیس���تی‌ عێراقیه‌ هه‌میش���ه‌ تۆمه‌تبار‌ه‬ ‫ب���ه‌وه‌ی‌ ك���ه‌ ئه‌زمه‌ی���ه‌ك ده‌بێ���ت به‌‬ ‫به‌رده‌وام���ی‌ ده‌س���تدرێژ ده‌كات ب���ۆ‬ ‫دوه‌ل���ی‌ ئیقلیمی‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر دوه‌لی‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫بێت‪ ،‬یان توركیا‪ ،‬ئه‌و كێش���ه‌یه‌ خۆی‌‬ ‫ئه‌زمه‌ی‌ دروستكردووه‌‪ ،‬ئێران له‌الیه‌ك‌و‬ ‫توركیا له‌الیه‌كی‌ تر كێشه‌یان بۆ عێراق‬ ‫دروس���تكردووه‌‪ ،‬چونكه‌ ه���ه‌ر یه‌كێك‬ ‫له‌مانه‌ ده‌س���ت بۆ الی���ه‌ك درێژ ده‌كات‬ ‫به‌ه���ۆی‌ ملمالنێی‌ نێوانیان‪ ،‬ش���ه‌به‌ك‬ ‫وتیشی‌ "به‌هۆی‌ ده‌ستێوه‌ردانی‌ ده‌ره‌وه‌‌و‬ ‫ده‌ستڕاكێشانی واڵتانی‌ دراوسێ‌ له‌الیه‌ن‬ ‫الیه‌نه‌كان كێش���ه‌كان چاره‌سه‌ر ناكرێن‪،‬‬ ‫ته‌نها به‌وه‌ چاره‌سه‌ر ده‌بێت كه‌ هه‌موو‬ ‫الیه‌ن���ه‌كان ب���ه‌ رۆحێكی‌ نیش���تمانی‌‌و‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی‌ دابنیشن‌و گفتوگۆ بكه‌ن وه‌كو‬ ‫عێراقی‌ كێشه‌كان چاره‌سه‌ر بكه‌ن"‪.‬‬ ‫له‌ب���اره‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئێس���تا ك���ه‌ به‌هۆی‌‬ ‫كێش���ه‌ی‌ سیاسی‌‌و مه‌زهه‌بی‌‌و كۆمه‌ڵێك‬ ‫كێشه‌ی‌ تر چۆن ده‌كرێت كێشه‌كان به‌بێ‌‬ ‫ده‌ستێوه‌ردان‌و ده‌ستی‌ ده‌ره‌كی‌ چاره‌سه‌ر‬ ‫بكرێت؟ له‌كاتێكدا چه‌ندین دانیش���تنی‌‬ ‫پێش���ینه‌ كراوه‌‌و ده‌رئه‌نجامه‌كانی‌ باش‬ ‫نه‌بووه‌؟ ئه‌و راوێژكاره‌ی‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانی‌ عێراق وتی‌ "ته‌نها تاڵەبانی‌و مالیکی لەکۆبونەوەیەکدا‬ ‫ی���ه‌ك رێگا هه‌ی���ه‌ بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ بتوانین‬ ‫له‌كێشه‌‌و قه‌یرانانه‌ رزگاربین‪ ،‬كه‌ ئه‌ویش نیش���تمانی‌‪ ،‬راوێژكاری‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنێ���ك ئه‌نجامبدرێت‌و خه‌ڵك به‌ ئه‌نجومه‌ن���ی‌ وه‌زیران���ی‌ عێراق‪ ،‬جه‌خت‬ ‫راس���تی‌ نوێنه‌ری‌ خ���ۆی‌ هه‌ڵبژێرێت‪ ،‬له‌وه‌ده‌كات���ه‌وه‌ ك���ه‌ باوه‌ڕ ن���اكات ئه‌و‬ ‫به‌اڵم چه‌ند به‌ه���ۆی‌ مه‌زهه‌بی‌‌و قه‌ومی‌ كۆنگره‌یه‌ س���ه‌ركه‌وتوو بێ���ت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫خۆم���ان به‌تایبه‌تی‌ ع���ه‌ره‌ب ئه‌وه‌نده‌ی‌ چه‌ند به‌هێزبێ���ت وه‌ك رێككه‌وتنه‌كه‌ی‌‬ ‫تر كێشه‌‌و قه‌یرانه‌كان به‌رده‌وام ده‌بن"‪ .‬هه‌ولێ���ر نابێ���ت‪ ،‬له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌و‬ ‫ش���ه‌به‌ك ده‌ڵێت "ئه‌گه‌ر مه‌رجه‌عیه‌تی‌ سه‌ركرده‌ سیاس���ی‌‌و الیه‌نه‌ سیاسیانه‌ی‌‬ ‫دینی‌‌و مه‌زهه‌بی‌ له‌ڕۆژئاواو ناوه‌ڕاس���ت‪" ،‬ب���ه‌و رۆحیه‌ته‌ نه‌چونه‌ كه‌ كێش���ه‌كان‬ ‫كاریگه‌رییان نه‌مێنێت له‌س���ه‌ر ده‌نگی‌ چاره‌سه‌ر بكه‌ن‪ ،‬به‌ڵكو زۆری‌ ده‌ڕۆن بۆ‬ ‫هاوواڵتیان‪ ،‬ئه‌و كات كێشه‌كه‌ چاره‌سه‌ر دابه‌شكردنی‌ پله‌‌و پایه‌ شه‌خسی‌‪ ،‬باوه‌ڕ‬ ‫ده‌بێت"‪ .‬له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌ی‌ ئایا تائێستا ناكه‌م هاوپه‌یمانی‌ نیش���تمانی‌ ته‌نازول‬ ‫نه‌توانراوه‌ نوێنه‌ری‌ راسته‌قینه‌‌و دڵسۆز بكات له‌هه‌ندێك پۆس���تی‌ حكومه‌ت بۆ‬ ‫ب���ۆ نوێنه‌رایه‌ت���ی‌و حوكمڕان���ی‌ واڵت كه‌سێكی‌ تر"‪.‬‬ ‫هه‌ڵبژێرن؟ ش���ه‌به‌ك‪ ،‬نمونه‌ به‌ حیزبی‌ له‌باره‌ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئایا ئێس���تا كێش���ه‌ی‌‬ ‫ش���یوعی‌ عێراق ده‌هێنێت���ه‌وه‌ كه‌ ئه‌و ك���ورد له‌س���ه‌ر چیی���ه‌‌و بۆچ���ی‌ كورد‬ ‫مێژووه‌ سیاسیه‌ی‌ هه‌یه‌ نه‌یتوانیوه‌ یه‌ك هه‌میش���ه‌ ده‌یه‌وێ���ت رۆڵ���ی‌ ناوبژیوان‬ ‫كورسی‌ به‌ده‌ست بهێنێت‪ ،‬ده‌بێت بپرسین ببینێت‌و الیه‌نه‌ سیاسییه‌كان‌و سه‌ركرده‌‬ ‫بۆچی‌ نه‌یتوانی���وه‌؟ چونكه‌ "كاریگه‌ری‌ سیاسیه‌كان به‌ره‌و ئاشته‌وایی‌‌و له‌یه‌كتر‬ ‫مه‌زهه‌بی‌ هه‌یه‌‪ ،‬له‌سه‌رجه‌م پارێزگاكانی‌ نزیكبونه‌وه‌یان ببات‪ ،‬ئایا كورد به‌مشێوه‌‬ ‫عێراق نه‌یتوانی‌ یه‌ك كورس���ی‌ به‌ده‌ست ئامانجه‌كانی‌ خۆی‌ به‌رجه‌سته‌ ده‌كات؟‬ ‫بهێنێ���ت‪ ،‬ته‌نانه‌ت له‌تونس‌و قاهیره‌‪-‬ش شه‌به‌ك‪ ،‬رای‌ وایه‌ كێشه‌ی‌ كورد له‌سه‌ر‬ ‫هه‌مووی‌ بۆته‌ مه‌زهه‌ب���ی‌ كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ بوونی‌ فیدراڵیه‌ت‌و ده‌س���ه‌اڵتی‌ خۆمانه‌‬ ‫‪%75‬ی‌ ئیس�ل�امییه‌كان ده‌رچ���وون‌و ك���ه‌ ته‌نها دوو س���ێ‌ ش���تی‌ بچوكه‌ كه‌‬ ‫لیبراڵ���ی‌‌و عه‌لمانی���ه‌كان ده‌رنه‌چوون‪ ،‬یه‌كێكی���ان بریتیی���ه‌ له‌یاس���ای‌ نه‌وت‌و‬ ‫گه‌نجه‌ شۆڕش���گێڕ‌و ئه‌وانه‌ی‌ شۆڕشیان غ���از‪ ،‬دووه‌میان قه‌زیه‌ی‌ پێش���مه‌رگه‌‌و‬ ‫كرد خۆیان ده‌رنه‌چوون"‪.‬‬ ‫سێیه‌میش���یان م���ادده‌ی‌ ‪140‬ـه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫‌ری‬ ‫ه‬ ‫پێش���خ‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌ ده‌ست‬ ‫تائێستا حكومه‌تی‌ ناوه‌ندی‌ ره‌زامه‌ندی‌‬ ‫س���ه‌رۆك كۆماری‌ عێراق ب���ۆ كۆنگره‌ی‌ نادات له‌سه‌ر سه‌رژمێریكردن كه‌ یه‌كێكه‌‬

‫سه‌رۆك وه‌زیران كار بۆ كابین ‌هی‌ سێیه‌م ده‌كات‬

‫له‌هه‌نگاوه‌كان���ی‌ م���ادده‌ی‌ ‪ .140‬به‌ڕا ‌‬ ‫ی‬ ‫سامی‌ ش���ه‌به‌ك چاره‌سه‌ری‌ كوردستان‬ ‫ئه‌وه‌ی���ه‌ "ئه‌گ���ه‌ر هیچمان به‌ده‌س���ت‬ ‫نه‌ك���ه‌وت ل���ه‌‌و كۆنگره‌ی���ه‌ ده‌ربچین‌و‬ ‫ریفراندۆم بكه‌ین‌و راپرسیه‌ك بكه‌ین كه‌‬ ‫ئایا خه‌ڵك ده‌یه‌وێ���ت له‌گه‌ڵ حكومه‌ت‬ ‫عێراق بمێنێت‪ ،‬یان نا‪ ،‬چونكه‌ پابه‌ندین‬ ‫به‌ده‌س���تور‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌س���تور جێبه‌جێ‌‬ ‫نه‌كرێت‌و ببێته‌ ئاله‌تێك‌و هه‌ر كه‌س���ه‌‌و‬ ‫له‌س���ه‌ر خۆی‌ ته‌فسیرو ته‌ئویلی‌ بكات‪،‬‬ ‫ئێم���ه‌ چین له‌م عێراقه‌‌و دوا رۆژی‌ ئێمه‌‬ ‫چی ده‌بێت"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ر هاتوو كۆنگره‌ی‌‬ ‫نیشتمانی‌ هیچ ده‌رئه‌نجامێكی‌ باشی‌ بۆ‬ ‫ك���ورد نه‌بوو‪ ،‬وه‌ك ئاماژه‌ش���ت پێكرد‬ ‫تائێستا ده‌س���تور كاری‌ پێناكرێت‪ ،‬دوا‬ ‫چاره‌س���ه‌ر چییه‌ بۆ كورد؟ راوێژكاری‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانی‌ عێراق‬ ‫وتی‌ "ده‌بێت كوردس���تان بڕیاری‌ خۆی‌‬ ‫بدات‌و خۆی‌ یه‌كالیی‌ بكاته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ پێش‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ئاوه‌كه‌ بگاته‌ لوتمان‌و بخنكێین‪،‬‬ ‫پێویس���ته‌ س���ه‌رمان به‌رز بكه‌ینه‌وه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ هه‌ناسه‌ وه‌ربگرین"‪ .‬له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ر كورد ئ���ه‌و بڕیاره‌ نه‌دات‬ ‫ده‌رئه‌نجامه‌كه‌ی‌ چۆن ده‌بێت؟ شه‌به‌ك‬ ‫وتی‌ "مومكینه‌ هه‌مان ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی‌‬ ‫له‌به‌غدا‌و ش���اره‌كانی‌ تری‌ عێراق هه‌یه‌‬ ‫كوردستان‪-‬یش بگرێته‌وه‌"‪.‬‬

‫"ناكۆكی‌ له‌سه‌ر كۆنگره‌كه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌ له‌ناوه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات"‬ ‫ئا‪ :‬الپه‌ڕه‌ی‌ عێراق‬

‫ئیئیتالفی‌ ده‌وڵه‌تی‌ یاسا بیرۆكه‌ی‌‬ ‫هه‌مواركردنه‌وه‌ی‌ ده‌ستور له‌میانه‌ی‌‬ ‫كۆنگره‌كه‌ی‌ سه‌رۆك تاڵه‌با��ی‌‬ ‫ره‌تده‌كاته‌وه‌‌و هه‌ندێك له‌ئه‌ندامی‌ ئه‌م‬ ‫لیسته‌ش رایده‌گه‌یه‌نن كه‌ راسته‌ له‌‬ ‫‪ 2014‬ماوه‌ی یاسایی‌ سه‌رۆك تاڵه‌بانی‌‬ ‫كۆتاییدێت‪ ،‬به‌اڵم سه‌رۆك وه‌زیران بۆی‌‬ ‫هه‌یه‌ خۆی‌ بپاڵێوێته‌وه‌ بۆ كابینه‌ی‌‬ ‫سێیه‌م‪.‬‬ ‫ه����اوكات له‌گ����ه‌ڵ به‌ره‌وپێش����چوون ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌وڵه‌كان بۆ گرێدانی‌ كۆنگره‌ی‌ نیشتمانی‌‬ ‫لیسته‌ عێراقییه‌كان به‌ده‌ستپێشخه‌ری‌‌و‬ ‫س����ه‌رۆكایه‌تی‌ تاڵه‌بان����ی‌‪ ،‬ئیئتیالف����ی‌‬ ‫ده‌وڵه‌تی‌ یاسا دژی‌ ئه‌وه‌ ده‌وه‌ستێته‌وه‌‬ ‫ك����ه‌ له‌میان����ه‌ی‌ كۆنگره‌ك����ه‌دا ب����اس‬ ‫له‌وه‌بكرێت كه‌ له‌ده‌ستوری‌ هه‌میشه‌ییدا‬ ‫ماوه‌ی‌ یاس����ایی‌ سه‌رۆك وه‌زیران به‌دوو‬ ‫خ����ول دیاریی‌ بكرێ����ت‪ ،‬ئه‌ندامێكی‌ ئه‌و‬ ‫لیس����ته‌ش رایگه‌یاندووه‌ به‌پێی‌ ده‌ستور‬ ‫"له‌ س����اڵی‌ ‪ 2014‬كه‌ خول����ی‌ دووه‌می‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ تاڵه‌بانی‌ كۆتاییهات له‌ڕووی‌‬ ‫یاس����اییه‌وه‌ ناكرێت خۆی‌ بپاڵێوێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ماوه‌ی‌ كاری‌ نوری‌ مالیكی‌ دیاریی‌‬

‫نه‌كراوه‌‌و بۆی‌ هه‌یه‌ كابینه‌ی‌ سێیه‌میش‬ ‫پێكبهێنێت"‪.‬‬ ‫ئه‌م لێدوان‌و پێداگریانه‌ی‌ ده‌وڵه‌تی‌ یاسا‬ ‫له‌كاتێكدایه‌ كه‌ پێش����تر‌و چه‌ند رۆژێكی‌‬ ‫ك����ه‌م پ����اش ده‌س����تپێكردنی‌ به‌هاری‌‬ ‫عه‌ره‌ب����ی‌ له‌كانونی‌ دووه‌م‌و ش����وباتی‌‬ ‫‪ 2011‬ن����وری‌ مالیكی‌ س����ه‌رۆك وه‌زیران‬ ‫له‌میان����ه‌ی‌ دیدارێك����ی‌ ئاژانس����ی‌ ئه‌ی‌‬ ‫ئێف پی‌ فه‌ڕه‌نس����یدا رایگه‌یاندبوو كه‌‬ ‫خۆی‌ بۆ خولێكیتری‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی‌‬ ‫ناپاڵێوێته‌وه‌‪.‬‬ ‫قسه‌كه‌ره‌كانی‌ لیس����تی‌ ده‌وڵه‌تی‌ یاسا‬ ‫له‌میانه‌ی‌ لێدوانه‌كانیاندا بۆ ئاژانسه‌كان‬ ‫هۆكاری‌ داكۆكیكردنیان له‌خۆ پااڵوتنی‌‬ ‫مالیك����ی‌ ب����ۆ خولی‌ س����ێیه‌م (‪-2014‬‬ ‫‪ )2018‬ده‌گێڕنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ پش����ت‬ ‫ئه‌ستوور به‌ئیراده‌ی‌ گه‌ل‌و ئیستیحقاقی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن ئه‌و پۆسته‌ی‌ به‌ده‌ستهێناوه‌‌و‬ ‫له‌ناو ده‌ستوریشدا ماوه‌ی‌ كاری‌ سه‌رۆك‬ ‫وه‌زیران به‌هیچ جۆرێك دیاریی‌ نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫له‌م میانه‌یه‌دا یاسر ئه‌لیاسری‌ له‌لیستی‌‬ ‫ده‌وڵه‌تی‌ یاس����ا جه‌غت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌‬ ‫"مانه‌وه‌ی‌ مالیكی‌ له‌دوو خولی‌ سه‌رۆك‬ ‫وه‌زیراندا به‌ئیراده‌ی‌ گه‌ل بووه‌‌و ناوبراو‬ ‫له‌میان����ه‌ی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان����دا ده‌نگ����ی‌‬ ‫له‌ڕكابه‌ره‌كان����ی‌ زۆر زیات����ر ب����ووه‌"‪.‬‬

‫به‌قسه‌ی‌ یاس����ری‌‪ ،‬دیاریكردنی‌ ماوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كاری‌ سه‌رۆك وه‌زیران به‌دووو خول هیچ‬ ‫لۆژیكێك����ی‌ تێدا نیی����ه‌‌و ده‌ڵێت "ئه‌گه‌ر‬ ‫ویس����تی‌ گه‌ل بیه‌وێت مالیكی‌ ببێته‌وه‌‬ ‫به‌سه‌رۆك وه‌زیران بۆ جاری‌ سێیه‌م یان‬ ‫زیاتر ئه‌وه‌ مافی‌ خۆیه‌تی‌"‪.‬‬ ‫جێ����گای‌ ئاماژه‌ی����ه‌ له‌ناو ده‌س����توری‌‬ ‫هه‌میشه‌یی عێراقدا ماوه‌ی‌ خۆپااڵوتنی‌‬ ‫سه‌رۆك كۆمار به‌دوو خول دیاریكراوه‌‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم هیچ واده‌یه‌ك دیاریی‌ نه‌كراو‌ه بۆ‬ ‫س����ه‌رۆك وه‌زیران‌و به‌پێی‌ ئه‌و نه‌خشه‌‬ ‫رێگایه‌ش����ی‌ كه‌ هاوپه‌یمانی‌ نیشتمانی‌‬ ‫پێشكه‌ش����یان كردوه‌ ب����ۆ قۆناغی‌ پاش‬ ‫كشانه‌وه‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا‪ ،‬ده‌ستور ده‌كرێته‌‬ ‫ناوبژیوان له‌كێش����ه‌كانی‌ عێ����راق‌و له‌م‬ ‫ده‌ستوره‌ش����دا به‌هی����چ جۆرێ����ك باس‬ ‫له‌دیاریكردن����ی‌ ماوه‌ی‌ كاری‌ س����ه‌رۆك‬ ‫وه‌زیران نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كیتره‌وه‌ ژماره‌ی����ه‌ك له‌چاودێران‬ ‫پێیانوایه‌ نوری‌ مالیكی‌ هه‌ر له‌ئێستاوه‌‬ ‫هه‌ڵمه‌تێك����ی‌ گه‌وره‌ی‌ ده‌س����تپێكردوه‌‬ ‫ب����ۆ خۆپااڵوتن����ی‌ بۆ خولی‌ س����ێیه‌می‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ وه‌زیران‌و ئه‌م هه‌ڵمه‌ته‌ش‬ ‫ل����ه‌و لێدوان����ه‌دا ده‌ركه‌وت ك����ه‌ وتبوی‌‬ ‫"ئه‌وان����ه‌ی‌ داوای‌ البردنی‌ من ده‌كه‌ن ‪6‬‬ ‫ساڵیتریش ئه‌و داوایه‌یان نایه‌ته‌دی‌"‪.‬‬

‫پرۆفایل‬

‫‪7‬‬

‫موسه‌وی‌ تۆمه‌تباره‌‬ ‫ئا‪ :‬الپه‌ڕ‌هی‌ عێراق‬ ‫رۆژگارێك له‌ناو هۆڵی‌ دادگادا هه‌رچی‌‬ ‫تۆمه‌ت هه‌یه‌ ئاراسته‌ی‌ سه‌دام حسێن ‌ی‬ ‫ده‌كرد‌و وه‌كو داواكارێكی‌ گشتیی‌ چاالك‪،‬‬ ‫سه‌رنجی‌ میدیاكانی‌ بۆ خۆی‌ راكێشابوو‪،‬‬ ‫كه‌چی‌ ئێستا وه‌كو په‌رله‌مانتارێكی‌‬ ‫تۆمه‌تبار ناوی‌ ده‌برێت‪.‬‬ ‫دادوه‌ر‌و په‌رله‌مانتار جه‌عفه‌ر موس���ه‌وی‌‬ ‫له‌س���ه‌روبه‌ندی‌ دادگاییكردن���ی‌ س���ه‌دام‬ ‫حسێندا س���ه‌رۆكی‌ ده‌س���ته‌ی‌ داواكاری‌‬ ‫گش���تیی‌ بوو‪ ،‬ئێستاش له‌س���ه‌ر لیستی‌‬ ‫هاوبه‌ندی���ی‌ ش���یعه‌كان په‌رله‌مانت���اره‌‪،‬‬ ‫له‌چه‌ن���د رۆژی‌ پێش���وودا‌و له‌هه‌واڵێكی‌‬ ‫س���ه‌یردا ناوبراو ب���ه‌وه‌ تۆمه‌تباركرا كه‌‬ ‫خۆی‌ یان پاسه‌وانه‌كانی‌ ده‌ستیان هه‌بێت‬ ‫له‌ته‌قینه‌وه‌كه‌ی‌ ن���او گه‌راجی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫عێ���راق‪ .‬به‌ر له‌ئازادكردنی‌ عێراق ناوبراو‬ ‫بۆ ماو‌هی‌ ‪ 15‬س���اڵ له‌دادگاكانی‌ عێراقدا‬ ‫وه‌كو پارێ���زه‌ر كاریكردوه‌‌و له‌دیمانه‌یه‌كی‌‬ ‫كه‌ناڵ���ی‌ ئه‌لعه‌ره‌بییه‌ش���دا ئام���اژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌كردوه‌ هیچ كات له‌س���ه‌رده‌می‌ رژێم‬ ‫دووچاری‌ ته‌نگه‌تاوكردن نه‌هاتووه‌‌و بگره‌‬ ‫گومانی‌ ئه‌وه‌ش���ی‌ لێده‌كرێت كه‌ پێش���تر‬ ‫ئینتیمای‌ بۆ حیزبی‌ به‌عس هه‌بووبێت‪.‬‬ ‫له‌پ���اش رووخانی‌ به‌ع���س له‌ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫كاتی‌ حوكم بووه‌ته‌ فه‌رمانبه‌ر‌و دواتریش‬ ‫به‌رپرس���ی‌ هۆبه‌ی‌ یاس���ایی‌ ده‌س���ته‌ی‌‬ ‫ریشه‌كێش���كردنی‌ به‌عس كه‌ پۆل بریمه‌ر‬ ‫دایمه‌زران���د‌و ئه‌حمه‌د چه‌له‌ب���ی‌ ئیداره‌ی‌‬ ‫ده‌كرد‪ .‬له‌ده‌م���ی‌ دامه‌زراندن���ی‌ دادگای‌‬ ‫بااڵی‌ تاوانه‌كانی‌ عێراقیش���دا كه‌ تایبه‌ت‬ ‫بوو به‌تاوانه‌كانی‌ رژێمی‌ به‌عس���ی‌ روخاو‬ ‫له‌الی���ه‌ن په‌رله‌مانت���ار‌و داوه‌ر وائی���ل‬ ‫عه‌بدولله‌تیف���ه‌وه‌ پاڵێورا بۆ ئه‌وه‌ی‌ ببێته‌‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ ده‌س���ته‌ی‌ داواكاری‌ گشتیی‌‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێ���ك خه‌ڵكی‌ یاس���اییتردا‬ ‫له‌به‌ریتانیا‌و ئیتالیا به‌ش���داریی‌ چه‌ندین‬ ‫خول���ی‌ راهێن���ان‌و پێگه‌یاندنی‌ یاس���ایی‌‬ ‫كردووه‌‪.‬‬ ‫له‌دادگاییه‌ك���ه‌ی‌ دوجه‌یل���دا رۆڵێك���ی‌‬ ‫به‌رچاوی‌ هه‌بو‌و له‌تۆمه‌تباركردنی‌ سه‌دام‌و‬ ‫س���ه‌ركرده‌كانیتری‌ به‌ع���س‌و به‌بۆچونی‌‬ ‫هه‌ندێك الیه‌نی‌ س���وننه‌ی‌ عێراقی‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌م رۆڵ���ه‌ی‌ له‌الیه‌ن ئێرانه‌وه‌ پاداش���ت‬ ‫كراوه‌‌و له‌تاران ڤیلالیه‌ك ‌ی پێ به‌خشراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی‌ ئه‌م گومانه‌ زیاتر ده‌كات ئه‌وه‌یه‌‬ ‫له‌پ���اش گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ جه‌عفه‌ر موس���ه‌وی‌‌و‬ ‫خێزانه‌كه‌ی‌ له‌س���ه‌فه‌رێكی‌ گه‌ش���تیاریی‌‬ ‫ئێران كه‌وت���ه‌ تۆمه‌تباركردنی‌ رێكخراوی‌‬ ‫خه‌لق���ی‌ به‌رهه‌ڵس���تكاری‌ ئێ���ران‌و به‌وه‌‬ ‫ی واڵت به‌فی���ڕۆ‬ ‫تۆمه‌تباریك���ردن پ���اره‌ ‌‬ ‫ده‌ده‌ن‌و به‌ش���دارن له‌كوش���تار‪ .‬له‌پاش‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی‌ كێشه‌ش له‌ناو دادگای‌ بااڵی‌‬ ‫تاوانه‌كان‪ ،‬موس���ه‌وی‌ وازی‌ له‌سلكی‌ قه‌زا‬ ‫هێنا‌و رویكرده‌ سیاس���ه‌ت‌و بووه‌ ئه‌ندامی‌‬ ‫حیزبی‌ فه‌زیله‌ی‌ ئیسالمی‌‌و دواتریش وه‌كو‬ ‫كه‌س���ایه‌تییه‌كی‌ سه‌ربه‌خۆ بووه‌ ئه‌ندامی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌ران‪.‬‬ ‫له‌چه‌ند رۆژی‌ پێشوودا هه‌واڵی‌ ئه‌وه‌ دزه‌ی‌‬ ‫ك���رد بۆ میدیاكان ك���ه‌ دادگا داوایكردوه‌‬ ‫حه‌س���انه‌ی‌ له‌س���ه‌ر هه‌ڵبگیرێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ته‌رمێك���ی‌ نه‌ناس���راو له‌ته‌قینه‌وه‌ك���ه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌مان دۆزراوه‌ت���ه‌وه‌ كه‌ گومان زۆره‌‬ ‫په‌یوه‌ندیی‌ به‌پاس���ه‌وانه‌كانی‌ ناوبراوه‌وه‌‬ ‫هه‌بێ���ت‪ .‬له‌به‌رانبه‌ر ئه‌م تۆمه‌تانه‌ش���دا‬ ‫موس���ه‌وی‌ تۆمه‌تباركردن���ی‌ به‌به‌ت���اڵ‌و‬ ‫پوچ دای���ه‌ قه‌ڵه‌م‌و رونیك���رده‌وه‌ كاتێك‬ ‫ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ عێراق بووه‌ ئ���ه‌م تۆمه‌ته‌ی‌‬ ‫بۆ دروس���تكراوه‌‌و یه‌ك به‌یه‌ك ته‌له‌فۆنی‌‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌و په‌رله‌مانتارانه‌ش ك���ردووه‌ كه‌‬ ‫تۆمه‌تباریان كردوه‌‌و هه‌ڕه‌ش���ه‌ی‌ س���كااڵ‬ ‫له‌سه‌ر تۆماركردنی‌ لێكردوون‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی‌ راگه‌یه‌ن���راوی‌ لیژن���ه‌ی‌ به‌رگری‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانیش لیژنه‌كه‌ چاوه‌ڕێی‌‬ ‫ئه‌نجامی‌ پش���كنینی‌ ‪ DNA‬ئ���ه‌و ته‌رمه‌‬ ‫نه‌ناس���راوه‌ ده‌كات ك���ه‌ له‌ته‌قینه‌وه‌كه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌م���ان به‌جێماوه‌ بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌پاس���ه‌وانه‌كانی‌ موس���ه‌وی‌ ب���وو ئه‌وه‌‬ ‫ئه‌نجوم���ه‌ن رابس���پێرن ب���ۆ هه‌ڵگرتنی‌‬ ‫حه‌س���انه‌ له‌س���ه‌ر ناوب���راو‪ .‬ه���ۆكاری‌‬ ‫گومان دروس���تكردنیش له‌سه‌ر موسه‌وی‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ "پاسه‌وانێكی‌ ناوبراو‬ ‫بێ سه‌روش���وێنه‌‌و ته‌رمێكی‌ نه‌ناسراویش‬ ‫دۆزراوه‌ته‌وه‌ له‌پ���اش ته‌قینه‌وه‌كه‌ی‌ ناو‬ ‫حه‌وش ‌هی‌ په‌رله‌مان"‪.‬‬ ‫هه‌ندێ���ك بۆچونیتری���ش پێیانوای���ه‌‬ ‫به‌ئامانجكردنی‌ موس���ه‌وی‌‌و شێخ سه‌باح‬ ‫ساعیدی‌‌و سه‌لیم جبوری‌‌و داوای‌ هه‌ڵگرتنی‌‬ ‫حه‌سانه‌ی‌ یاسایی‌ له‌سه‌ریان به‌شێكه‌ له‌و‬ ‫ملمالنێیه‌ی‌ ده‌س���ه‌اڵت ك ‌ه ئێستا له‌به‌غدا‬ ‫ی ئه‌مان له‌به‌ره‌ی‌‬ ‫ده‌گوزه‌رێت‌و له‌به‌ر ئه‌وه‌ ‌‬ ‫مالیكی‌ نین ده‌بێت له‌ش���انۆی‌ سیاسیدا‬ ‫نه‌مێنن‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫‪aburi.awene@gmail.com‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫ئابووری‬

‫ئەم الپەڕەیە بە سپۆنسەری ژووری با��رگانی‌و پیشەسازی سلێمانی چاپ‌و باڵودەکرێتەوە‬

‫"له‌بودجه‌دا كه‌لێنی‌ گه‌وره‌ بۆ گه‌نده‌ڵی‌ هه‌یه"‌‬

‫بارزانی سەرۆکی هەرێم‌و د‪.‬بەرهەم ساڵح سەرۆکی حکومەتی هەرێم لەکابینەی شەشەم لەپێشوازی وەزیری بەرگری ئەمەریکیدا‬ ‫ئا‪ :‬ئاسۆ سه‌روای‌‬ ‫له‌كابینه‌ی‌ پێنجدا‪ ،‬سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت‬ ‫‪ 64‬راوێژكاری‌ هه‌بووه‌‪ ،‬له‌كابینه‌ی‌‬ ‫شه‌شدا بووه‌ ‪ 84‬راوێژكار‪ ،‬هه‌ر‬ ‫یه‌كێكیش له‌و راوێژكارانه‌‪" ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كه‌مترین راوێژیان پێده‌كرێت"‪،‬‬ ‫مانگانه‌ ‪ 3‬تا ‪ 4‬ملیۆن دینار موچه‌یانه‌‬ ‫"خوا‌ ده‌زانێ‌ چه‌ند راوێژكاری‌ تر‬ ‫له‌كابینه‌ی‌ حه‌وتدا زیاد ده‌كات" عه‌لی‌‬ ‫حه‌مه‌ ساڵح به‌رپرسی‌ ژووری‌ ئابوری‌‬ ‫له‌بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان وه‌ها ده‌ڵێت‪.‬‬ ‫به‌ش����ه‌ بودج����ه‌ی‌ ته‌رخانك����راو ‌‬ ‫ی‬ ‫س����ه‌رۆكایه‌تیه‌كانی‌ هه‌رێم‪ ،‬په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫ئه‌نجومه‌ن����ی‌ وه‌زی����ران‪ ،‬ده‌س����ه‌اڵتی‌‬ ‫دادو‌هر‌ی‌ به‌ب����ڕوای‌ ش����اره‌زا له‌بواری‌‬ ‫بودجه‌ی‌ هه‌رێم‪ ،‬عه‌لی‌ حه‌مه‌ س����اڵح‪،‬‬ ‫پڕ له‌كه‌لێنه‌ بۆ به‌هه‌ده‌ردانی‌ بودجه‌ی‌‬ ‫گش����تی‌‪ .‬ئ����ه‌و رونیده‌كات����ه‌وه‌ ك����ه‌‬ ‫له‌بڕگه‌ی‌ (به‌خش����ین)ی‌ بودجه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫س����ه‌رۆكایه‌تیانه‌دا ده‌رفه‌تی‌ گه‌وره‌ بۆ‬ ‫گه‌نده‌ڵی‌ ره‌خس����اوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك ده‌ڵێت‬ ‫"له‌بودج����ه‌ی‌ ‪2010‬ی‌ هه‌رێم����دا ‪374‬‬ ‫ملی����ار‌و ‪ 245‬ملیۆن دین����ار بۆ بڕگه‌ی‌‬ ‫به‌خشین ته‌رخانكراوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌‪2011‬دا‬ ‫كه‌ دیعایه‌ی‌ ئه‌وه‌ ده‌كرا‪ ،‬ئه‌و به‌خشیانه‌‬ ‫كه‌مكراونه‌ت����ه‌وه‌‪ ،‬كه‌چی‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫زیادی‌ كرد بۆ ‪ 761‬ملیار دینار"‪.‬‬ ‫ل����ه‌م راپۆرته‌دا‪ ،‬ش����یكاری‌ بۆ به‌ش����ه‌‬ ‫بودج����ه‌ی‌ س����ه‌رۆكایه‌تیه‌كانی‌ هه‌رێم‪،‬‬ ‫په‌رله‌م����ان‪ ،‬ئه‌نجومه‌ن����ی‌ وه‌زی����ران‪،‬‬ ‫ده‌س����ه‌اڵتی‌ دادوه‌ری‌‪ ،‬بۆ س����اڵه‌كانی‌‬ ‫‪‌2010‬و ‪ 2011‬ده‌كرێ����ت‪ ،‬ئه‌و بڕگانه‌ش‬ ‫ده‌خرێته‌ روو‪ ،‬كه‌ ئه‌گه‌ری‌ به‌هه‌ده‌ردانی‌‬ ‫بودجه‌یان لێده‌كرێت‪.‬‬ ‫به‌شه‌ بودجه‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم ‬ ‫س����ه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم‪ ،‬كه‌ چوار بینا ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬دوانیان له‌سه‌ری‌ ره‌ش‌و مه‌سیف‬ ‫س����ه‌الحه‌دینه‌‪ ،‬دووانه‌كه‌ی‌ تریش����یان‬ ‫له‌ش����اری‌ هه‌ولێره‌ ك����ه‌ یه‌كێكیان بۆ‬ ‫س����ه‌رۆكی‌ دی����وان‌و ئه‌ویتریش����یان بۆ‬ ‫جێگری‌ س����ه‌رۆكی‌ هه‌رێمه‌‪ .‬به‌بۆچونی‌‬ ‫عه‌لی‌ حه‌مه‌ س����اڵح باشتربوو سه‌رۆكی‌‬ ‫هه‌رێم‌و جێگره‌كه‌ی‌‌و س����ه‌رۆكی‌ دیوان‪،‬‬ ‫له‌ی����ه‌ك بینادا بن‪ ،‬ئه‌وی����ش "له‌پێناو‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كاره‌كانیان پێكه‌وه‌‌و به‌شێوه‌ی‌‬ ‫گروپ بكه‌ن‪ ،‬هاوكات به‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫بین����اكان خه‌رجیه‌كانی����ش ك����ه‌م‬

‫ده‌بێته‌وه‌"‪ .‬ئه‌م����ه‌ جگه‌له‌وه‌ی‌ له‌چه‌ند‬ ‫س����اڵی‌ رابردوودا‪ ،‬جێگری‌ س����ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێ����م بوون����ی‌ نه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم به‌ش����ه‌‬ ‫بودجه‌‌و بینای‌ بۆ ته‌رخانكراوه‌‪.‬‬ ‫له‌شه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ ‪2010‬دا‬ ‫س����ه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێ����م‪ ،‬ب����ڕی‌ ‪ 1‬ملیار‬ ‫دیناری‌ ب����ۆ بڕگه‌ی‌ به‌خش����ین خه‌رج‬ ‫كردوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ جێی‌ س����ه‌رنجه‌‪،‬‬ ‫له‌‪2011‬دا ب����ڕی‌ ‪7‬ملی����ار‌و ‪128‬ملیۆن‬ ‫دینار ب����ۆ ئه‌و بڕگه‌ی����ه‌ ته‌رخانكراوه‌‪.‬‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ عه‌لی‌ حه‌مه‌ ساڵح ده‌ڵێت‬ ‫"باش����ه‌ ئه‌گه‌ر له‌شه‌ش مانگدا ‪ 1‬ملیار‬ ‫دینار خه‌رج كرابێت‪ ،‬ده‌بوو بۆ س����اڵی‌‬ ‫‪ 2011‬ب����ڕی‌ ‪ 2‬ت����ا ‪ 3‬ملی����ار دیناریان‬ ‫بۆ دابینبكرایه‌‪ ،‬ن����ه‌ك ‪ 7‬ملیار دینار‪،‬‬ ‫جگه‌له‌وه‌ كه‌س نازانێ‌ ئه‌و پاره‌یه‌ چۆن‬ ‫خه‌رج ده‌كرێت‌و كێش لێی س����ودمه‌ند‬ ‫ده‌بێت؟ ئه‌مه‌ به‌ده‌ر له‌وه‌ی‌ س����ه‌رۆكی‌‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬سه‌رۆكی‌ حیزبێكی‌ بااڵده‌ستی‌‬ ‫كوردس����تانه‌‪ ،‬زۆرج����ار لێكدان����ه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ بۆ ده‌كرێت‪ ،‬كه‌ ئه‌و به‌خشینانه‌‬ ‫وه‌ك سه‌رۆكی‌ حیزب ده‌به‌خشێ‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫سه‌رۆكی‌ هه‌رێم"‪.‬‬ ‫ب����ۆ بڕگ����ه‌ی‌ كڕین����ی‌ ش����ه‌مه‌ك‌و‬ ‫خزمه‌تگوزاری‌ چاككردنه‌وه‌‪ ،‬له‌بودجه‌ی‌‬ ‫ئه‌م س����ه‌رۆكایه‌تیه‌دا س����اڵ ل����ه‌دوای‌‬ ‫س����اڵ پاره‌ی‌ زیاتر ته‌رخان ده‌كرێت‪،‬‬ ‫به‌جۆرێك له‌شه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ ‪2010‬‬ ‫بۆ ئه‌و بڕگه‌ی����ه‌‪ ،‬بڕی‌ ‪ 13‬ملیار‌و ‪849‬‬ ‫ملیۆن دینار خه‌رج ك����راوه‌‪ ،‬به‌هه‌مان‬ ‫ش����ێوه‌ له‌‪2011‬دا بڕی‌ ته‌رخانكراو بۆ‬ ‫ئه‌و بڕگه‌یه‌ بۆته‌ ‪ 16‬ملیار‌و ‪ 952‬ملیۆن‬ ‫دینار‪.‬‬ ‫خه‌رجی‌ فعلی‌ ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌‬ ‫‪ 2010‬س����ه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم بۆ موچه‌ی‌‬ ‫فه‌رمانبه‌ره‌كان����ی‌ كه‌ ‪ 800‬فه‌رمانبه‌ره‌‪،‬‬ ‫‪ 3‬ملیار‌و ‪ 532‬ملیۆن دینار بووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌‪2011‬دا‪7 ،‬ملیار‌و ‪ 100‬ملیۆن دیناریان‬ ‫بۆ ته‌رخانكراوه‌‪.‬‬ ‫به‌شه‌ بودجه‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مان‬ ‫خه‌رج����ی‌ فیعلی‌ ئه‌م س����ه‌رۆكایه‌تیه‌‪،‬‬ ‫له‌شه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ ‪2010‬دا‬ ‫‪ 14‬ملی����ار‌و ‪ 832‬ملی����ۆن دینار بووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌شه‌ بودجه‌ی‌ ته‌رخانكراو بۆ ئه‌م‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیه‌ بۆ ساڵی‌ ‪ 2011‬بریتی‌ بووه‌‬ ‫له‌ ‪74‬ملیار دینار‪ ،‬به‌رپرسه‌كه‌ی‌ ژووری‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ ئابوری‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان‬ ‫بۆ ئه‌مه‌ ده‌ڵێت "ئه‌گه‌ر به‌ به‌راوردكاری‌‬ ‫ئیشیان بكردایه‌‪ ،‬ده‌بوو به‌شه‌ بودجه‌ی‌‬

‫‌‬

‫ب����ۆ كڕینی‌ ش����ه‌مه‌ك‌و خزمه‌تگوزاری‌‌و‬ ‫چاكردنه‌وه‌ بڕی‌‪ 28‬ملیار دینار ته‌رخان‬ ‫كراوه‌‌و ب����ۆ بڕگه‌ی‌ به‌خش����ین‪-‬یش ‪1‬‬ ‫ملی����ار‌و ‪ 208‬ملی����ۆن دین����ار ته‌رخان‬ ‫ك����راوه‌‪ ،‬ه����اوكات بۆ بڕگه‌ی‌ س����ودی‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌ ‪ 2‬ملیار‌و ‪ 124‬ملیۆن دینار‬ ‫ته‌رخان كراوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌ له‌بڕگه‌یه‌كی‌‬ ‫تر كه‌ به‌ناوی‌ خه‌رج����ی‌ دیكه‌وه‌ هه‌یه‌‬ ‫ئه‌ویش ‪ 2‬ملی����ار‌و ‪ 236‬ملیۆن دیناری‌‬ ‫بۆ ته‌رخانكراوه‌‪.‬‬ ‫به‌ده‌رله‌وانه‌ ‪ 84‬راوێ����ژكار له‌ژێر ناوی‌‬ ‫جیاجیادا له‌سه‌ر بودجه‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫وه‌زی����ران مانگانه‌ ‪ 3‬تا ‪ 4‬ملیۆن دینار‬ ‫موچه‌یان����ه‌‪ ،‬له‌كاتێك����دا له‌كابین����ه‌ی‌‬ ‫پێش����وودا ژم����اره‌ی‌ راوێژكاره‌كان����ی‌‬ ‫ئ����ه‌م س����ه‌رۆكایه‌تیه‌ ‪ 64‬كه‌س بوون‪.‬‬ ‫ه����ه‌ر له‌‌وباره‌یه‌وه‌ عه‌لی‌ حه‌مه‌ س����اڵح‬ ‫ده‌ڵێ����ت "زۆری‌ راوێ����ژكاره‌كان جگ����ه‌‬ ‫له‌س����ه‌ر چ بنه‌مایه‌كیش ئ����ه‌و پاره‌ی ‌ه له‌س����ه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران‪،‬‬ ‫خه‌رج ده‌كرێ����ت؟ ئه‌مه‌ ئه‌و رێگایانه‌ن له‌س����ه‌رۆكایه‌تیه‌كانی‌ تریش����دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫كه‌ ده‌رفه‌ت����ی‌ به‌هه‌ده‌ردانی‌ بودجه‌ی‌ به‌نمون����ه‌ س����ه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مان ‪20‬‬ ‫راوێژكاری‌ هه‌یه‌‪ ،‬ه����اوكات ئه‌وه‌نده‌ی‌‬ ‫گشتییان به‌ئاسانی‌ لێده‌كرێت"‪.‬‬ ‫بزانم س����ه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێمیش نزیكه‌ی‌‬ ‫‪ 24‬راوێ����ژكاری‌ هه‌ی����ه‌‪ .‬زۆرین����ه‌ی‌‬ ‫بودجه‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫ره‌های‌ ئ����ه‌و راوێژكارانه‌ش جگه‌له‌وه‌ی‌‬ ‫‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران‬ ‫به‌پێی‌ زانیاریه‌كانی‌ ئه‌و ش����اره‌زایه‌ی‌ ئه‌ندامی‌ هه‌ردوو حیزبه‌ بااڵده‌سته‌كه‌ی‌‬ ‫ب����واری‌ بودج����ه‌ی‌ هه‌رێ����م‪ ،‬ژم����اره‌ی‌ كوردس����تانن‪ ،‬كه‌مترین راوێژیش����یان‬ ‫فه‌رمانبه‌رانی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ پێده‌كرێت"‪.‬‬ ‫وه‌زیران ‪ 2.931‬كه‌سه‌‪ .‬به‌شه‌ بودجه‌ی‌‬ ‫بودجه‌ی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ دادوه‌ری‬ ‫فه‌رمانبه‌رانی‌ ئه‌‌و سه‌رۆكایه‌تیه‌ له‌شه‌ش‬ ‫مانگی‌ یه‌كه‌می‌ س����اڵی‌ ‪2010‬دا بریتی به‌رپرس����ه‌كه‌ی‌ ژووری‌ لێكۆڵین����ه‌وه‌ی‌‬ ‫بووه‌ له‌‪ 17‬ملی����ار‌و ‪ 56‬ملیۆن دینار‪ ،‬ئابوری‌ له‌بزوتنه‌وه‌ی‌ گ����ۆڕان‪ ،‬ئاماژه‌‬ ‫به‌اڵم جێگه‌ی‌ تێڕامانه‌ بۆ ساڵی‌ ‪ 2011‬ب����ه‌وه‌ش ده‌كات‪ ،‬ه����ه‌ر بودجه‌یه‌ك بۆ‬ ‫ئه‌و به‌ش����ه‌ بودجه‌یه‌ له‌جیاتی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ دادوه‌ری‌ خه‌رج بكرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ببێت����ه‌ دوو ئه‌وه‌نده‌ی‌ خ����ۆی‌‪ ،‬كه‌چی‌ ئه‌و ده‌س����ه‌اڵته‌ نه‌توانێ‌ دادپه‌روه‌رانه‌‬ ‫نزیكه‌ی‌ س����ێ‌ ئه‌وەنده‌ی‌ شه‌ش مانگی‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ هاوواڵتیان‌و كێشه‌كانیاندا‬ ‫یه‌كه‌می‌ ب����ۆ ته‌رخانكراوه‌‪ ،‬كه‌ بریتییه‌ بكات‪ ،‬ئ����ه‌وا ئه‌و بودجه‌ی����ه‌ به‌هه‌ده‌ر‬ ‫ل����ه‌‪ 47‬ملیار‌و ‪ 936‬ملی����ۆن دینار‪ .‬بۆ چووه‌‪ .‬ئه‌و ده‌ڵێت "وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ ئێستا‬ ‫ئه‌م بڕگه‌یان عه‌لی‌ حه‌مه‌ ساڵح ده‌ڵێت ده‌بینین‪ ،‬خه‌ڵكانێك به‌ئاشكرا ته‌قه‌یان‬ ‫"ئه‌گه‌ر تێبینی‌ بكه‌ین‪ ،‬بودجه‌یه‌كی‌ باش له‌خۆپیشانده‌ران‌و هاوواڵتیان كردووه‌‪،‬‬ ‫بۆ موچ����ه‌ی‌ فه‌رمانبه‌رانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ كه‌چی‌ یاسا ده‌سته‌وه‌ستانه‌ له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫وه‌زی����ران ل����ه‌‪2011‬دا دابی����ن ك����راوه‌‪ ،‬ده‌ستگیركردنیاندا"‪.‬‬ ‫له‌كاتێك����دا رێژه‌ی‌ فه‌رمانب����ه‌ری‌ تازه‌ له‌شه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ ‪2010‬دا‪،‬‬ ‫دامه‌زراو له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ هه‌مووی‌ چه‌ند ده‌س����ه‌اڵتی‌ دادوه‌ری‌ له‌به‌شه‌ بودجه‌دا‬ ‫مانگێكی‌ كه‌م موچه‌یان وه‌رگرتووه‌‪ ،‬به‌و بڕی‌ ‪ 14‬ملیار دی��اری‌ بۆ خه‌رجكراوه‌‪،‬‬ ‫جۆره‌ زۆریش نه‌بو‌و‪ ،‬بۆیه‌ پێش����بینی‌ ب����ه‌اڵم ب����ۆ س����اڵی‌ ‪ 2011‬ن����ه‌ك دوو‬ ‫ده‌كه‌م ئه‌و پاره‌ی����ه‌ زیاتر بۆ موچه‌ی‌ ئه‌وه‌نده‌خ����ۆی‌‪ ،‬به‌ڵكو زۆر له‌وه‌ زیاتر‌و‬ ‫بڕی‌ ‪ 60‬ملی����ار دیناری‌ بۆ دابینكراوه‌‪.‬‬ ‫پله‌به‌رزه‌كان به‌كارهاتۆته‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی‌ تره‌وه‌‪ ،‬هه‌ر له‌به‌شه‌ بودجه‌ی‌ بۆ ئه‌مه‌شیان عه‌لی‌ حه‌مه‌ ساڵح ده‌ڵێت‬ ‫ئه‌م س����ه‌رۆكایه‌تیه‌ بۆ س����اڵی‌ ‪‌2011‬و "به‌ڕاستی‌ ئه‌مه‌ جێگه‌ی‌ سه‌رسوڕمانه‌‪،‬‬

‫سه‌رۆكی‌ هه‌رێم‪ ،‬سه‌رۆك ‌ی وه‌به‌رهێنان به‌هیچ‬ ‫حیزبێكی‌ بااڵده‌ستە‌‪،‬‬ ‫جۆرێك داوایان‬ ‫زۆرجار لێكدانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫نه‌كردوه‌ بۆ بڕگ ‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌و‌هی‌ بۆ ده‌كرێت‪،‬‬ ‫به‌خشین پاره‌یان بۆ‬ ‫كه‌ ئه‌و به‌خشینان ‌ه‬ ‫دابین بكرێت‪ ،‬كه‌چ ‌ی‬ ‫وه‌ك سه‌رۆك ‌ی حیزب‬ ‫حكومه‌ت له‌بودجەدا بڕ ‌ی‬ ‫ده‌به‌خشێ‌‪ ،‬نه‌ك سه‌رۆك ‌ی ‪ 149‬ملیار دینار ‌ی بۆ‬ ‫هه‌رێم‬ ‫ته‌رخانكردون‬ ‫په‌رله‌مان ب����ۆ ‪ 2011‬نزیكه‌ی‌ ‪ 30‬ملیار‬ ‫دینار بوایه‌‪ ،‬نه‌ك ‪ 74‬ملیار‪ ،‬به‌ڕاست ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌ده‌ب����وو ئه‌و هه‌ڵه‌ گه‌وره‌یه‌ به‌س����ه‌ر‬ ‫په‌رله‌مانتارانیشدا تێپه‌ڕێ‌"‪.‬‬ ‫له‌به‌ش����ه‌ بودجه‌ك����ه‌ی‌ په‌رله‌مان‪ ،‬بۆ‬ ‫ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ س����اڵی‌ ‪،2010‬‬ ‫ب����ڕی‌ ‪7‬ملیار‌و ‪ 264‬ملی����ۆن دینار بۆ‬ ‫موچ����ه‌ی‌ فه‌رمانبه‌ران خ����ه‌رج كراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم بۆ س����اڵی‌ ‪ 2011‬هه‌ر بۆ موچه‌ی‌‬ ‫فه‌رمانبه‌ران ‪ 25‬ملی����ار دینار ته‌رخان‬ ‫كراوه‌‪.‬‬ ‫هاوكات هه‌ر له‌ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌‬ ‫س����اڵی‌ ‪2010‬دا ب����ۆ خزمه‌تگ����وزاری‌‌و‬ ‫كڕینی‌ ش����مه‌ك‌و چاككردنه‌وه‌ له‌بینای‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬ب����ڕی‌ ‪ 9‬ملیار‌و ‪186‬ملیۆن‬ ‫دینار خه‌رجكراوه‌‪ ،‬بۆ س����اڵی‌ ‪2011‬ش‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌‪ ،‬بۆ هه‌مان پێداویستی‌‬ ‫‪ 10‬ملیاری‌ تر ته‌رخانكراوه‌‪ .‬ئه‌مه‌ جگه‌‬ ‫له‌ته‌رخانكردنی‌ بڕی‌ ‪ 900‬ملیۆن دیناری‌‬ ‫تر بۆ به‌خشین‪ ،‬ئه‌مه‌ش هه‌روه‌ك عه‌لی‌‬ ‫باس����ی‌ ده‌كات به‌به‌راورد به‌ پاره‌كانی‌‬ ‫تر كه‌مه‌‪" ،‬به‌اڵم ده‌بێت بپرس����ین ئایا‬ ‫په‌رله‌مان به‌خش����یش به‌كێ‌ ده‌دات‌و چ‬ ‫الیه‌نێك لێی سودمه‌ند ده‌بێت"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی‌ ت����ره‌وه‌ بۆ بڕگه‌ی‌ س����ودی‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪ ،‬له‌ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌‬ ‫‪2010‬دا بڕی‌ ‪ 5‬ملیار‌و ‪ 975‬ملیۆن دینار‬ ‫خه‌رجكراوه‌‪ ،‬بۆ ساڵی‌ ‪ 2011‬بۆ هه‌مان‬ ‫بڕگ����ه‌ ‪ 6‬ملیار دین����ار ته‌رخان كراوه‌‪.‬‬ ‫عه‌لی‌ حه‌مه‌ س����اڵح ده‌ڵێت "لێره‌ش����دا‬ ‫حه‌قمان����ه‌ بپرس����ین‪ ،‬ئه‌رێ‌ پ����اره‌ی‌‬ ‫س����ودی‌ كۆمه‌اڵیه‌ت����ی‌ ده‌درێت به‌كێ‌‌و‬

‫ئه‌گ����ه‌ر به‌راوردكارییان بكردایه‌ ده‌بوو‬ ‫هه‌ر ‪ 30‬ملی����ار دیناریان دابنایه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫‪ 6‬ملیار‪ ،‬هه‌ر بۆ زانیاریش هیچ یه‌كێك‬ ‫ل����ه‌و پارانه‌ی‌ ئێمه‌ باس����ی‌ ده‌كه‌ین بۆ‬ ‫دروستكردنی‌ پڕۆژه‌ نییه‌"‪.‬‬ ‫عه‌لی‌ حه‌مه‌ ساڵح ئه‌وه‌ش روونده‌كاته‌وه‌‬ ‫كه‌ له‌ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ س����اڵی‌‬ ‫‪2010‬دا خه‌رج����ی‌ فیعل����ی‌ موچ����ه‌ی‌‬ ‫فه‌رمانبه‌رانی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ دادوه‌ری‌‪13 ،‬‬ ‫ملیار‌و ‪ 991‬ملیۆن دینار بووه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆ‬ ‫ساڵی‌ ‪‌2011‬و بۆ موچه‌ی‌ فه‌رمانبه‌رانیان‬ ‫‪ 56‬ملیار دینار دابینكراوه‌‪ .‬له‌كاتێكدا‬ ‫ژم����اره‌ی‌ فه‌رمانبه‌ران����ی‌ ده‌س����ه‌اڵتی‌‬ ‫دادوه‌ری‌ ل����ه‌‪2010‬دا ‪ 2698‬فه‌رمانبه‌ر‬ ‫بووه‌‪ ،‬بۆ س����اڵی‌ ‪ 2011‬بڕیاربووه‌ ‪120‬‬ ‫فه‌رمانب����ه‌ری‌ تریان ب����ۆ دابمه‌زرێنن‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ئه‌و ده‌ڵێت "باش����ه‌ بۆ زیادكردنی‌‬ ‫‪ 120‬فه‌رمانبه‌ر‪ ،‬ده‌ك����رێ‌ نزیكه‌ی‌ ‪28‬‬ ‫ملیۆن دینار زیاتریان بۆ دابین بكرێت؟‬ ‫به‌ڕاس����تی‌ ئه‌مه‌ هاوكێشه‌یه‌ كه‌ مه‌گه‌ر‬ ‫هه‌ر خۆیان لێی حاڵی‌ ببن"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه����ا بۆ بڕگ����ه‌ی‌ خزمه‌تگوزاری‌‪،‬‬ ‫له‌ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ ‪2010‬‬ ‫بڕی‌ ‪ 670‬ملی����ۆن دینار خه‌رج كراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌‪2011‬دا بڕی‌ پاره‌ی‌ ته‌رخانكراو‬ ‫زۆر زی����ادی‌ ك����ردوه‌ بۆت����ه‌ ‪ 5‬ملیار‌و‬ ‫‪750‬ملیۆن دیناری‌‪.‬‬ ‫ه����اوكات ب����ۆ بڕگ����ه‌ی‌ (س����ودی‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌) له‌ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌‬ ‫‪2010‬دا ‪11‬ملیۆن دین����ار خه‌رجكراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئ����ه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌ سه‌رس����وڕمانه‌‬ ‫به‌رزبوونه‌وه‌ی‌ ئ����ه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ كه‌ بۆ‬ ‫هه‌مان بڕگ����ه‌ ل����ه‌‪2011‬دا دابینكراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش بریتییه‌ له‌‪ 185‬ملیۆن دینار‪.‬‬ ‫به‌ده‌رله‌وه‌ بۆ بڕگ����ه‌ی‌ خه‌رجی‌ دیكه‌‪،‬‬ ‫له‌ش����ه‌ش مانگی‌ یه‌كه‌می‌ ‪2010‬دا بڕی‌‬ ‫‪ 16‬ملیۆن دینار خه‌رج كراوه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆ‬ ‫ساڵی‌ ‪ 2011‬بۆ هه‌مان بڕگه‌‪ ،‬بڕی‌ ‪235‬‬ ‫ملیۆن دینار ته‌رخانكراوه‌‪.‬‬ ‫س����ه‌باره‌ت ب����ه‌وه‌ی‌ ئای����ا بودج����ه‌ی‌‬ ‫زیاده‌كان����ی‌ ئ����ه‌و س����ه‌رۆكایه‌تیانه‌‬ ‫ناگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ بودجه‌ی‌ گشتی‌ هه‌رێم‪،‬‬ ‫عه‌لی‌ حه‌مه‌ س����اڵح له‌وه‌ به‌گومانه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫پش����تگیری‌ ئه‌و گومانه‌شی‌ باسی‌ له‌وه‌‬ ‫كرد كه‌ زۆربه‌ی‌ س����اڵه‌كان‪ ،‬بودجه‌ی‌‬ ‫هه‌رێم كورتی‌ هێناوه‌‪ .‬ئه‌و وتی‌ "له‌ساڵی‌‬ ‫‪2009‬دا حكوم����ه‌ت ‪ 1‬ترلیۆن‌و ‪ 11‬ملیار‬ ‫دینار له‌س����ه‌ر بودجه‌كه‌ی‌ قه‌رزداربوو‪،‬‬ ‫به‌هه‌مان ش����ێوه‌ له‌‪ 2010‬نزیكه‌ی‌ ‪600‬‬ ‫ملیار دیناره‌ بودجه‌ كورتی‌ هێنا"‪.‬‬

‫"بڕگه‌ی‌ به‌خشین‪ ،‬دێوه‌زمه‌كه‌ی‌‬ ‫بودج ‌هی‌ هه‌رێم"‬ ‫ئ����ه‌‌و ش����اره‌زایه‌ی‌ ب����واری‌ بودجه‌ی‌‬ ‫هه‌رێ����م‪ ،‬بڕگه‌ی‌ به‌خش����ین له‌بودجه‌ی‌‬ ‫هه‌رێم����دا‪ ،‬به‌ دێوه‌زمه‌ ده‌ش����وبهێنێ‌‌و‬ ‫له‌و بڕوایه‌دایه‌‪ ،‬له‌ڕێگای‌ ئه‌و بڕگه‌یه‌وه‌‬ ‫زۆرتری����ن زی����ان به‌بودج����ه‌ی‌ هه‌رێم‬ ‫ده‌گات‪ .‬ئه‌و رونیده‌كاته‌وه‌ كه‌ له‌ساڵی‌‬ ‫‪2010‬دا له‌هه‌م����وو بودج����ه‌ی‌ هه‌رێمدا‬ ‫به‌ناوی‌ به‌خشینه‌وه‌‪ ،‬بڕی‌ ‪ 374‬ملیار‌و‬ ‫‪ 245‬ملی����ۆن دین����ار ته‌رخانك����راوه‌‪،‬‬ ‫ل����ه‌‪2011‬دا "ك����ه‌ دیعایه‌ی‌ ئ����ه‌و ده‌كرا‬ ‫ئه‌و به‌خش����ینانه‌ كه‌م بۆته‌وه‌"‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫زیادی‌ كرد ب����ۆ ‪ 761‬ملیار دینار‪ .‬ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێ����ت "هه‌رچه‌ند دوات����ر وتیان ‪%10‬‬ ‫كه‌مكراوه‌ت����ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئ����ه‌و رێژه‌یه‌ش‬ ‫هه‌ر زۆره‌‪ ،‬چونكه‌ نزیكه‌ی‌ ‪ 700‬ملیاری‌‬ ‫هه‌ر ماوه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫حاڵه‌تێك����ی‌ ت����ر ك����ه‌ بۆت����ه‌ جێگه‌ی‌‬ ‫سه‌رس����وڕمان له‌الی‌ لێپرس����راوه‌كه‌ی‌‬ ‫ژووری‌ لێكۆڵین����ه‌وه‌ی‌ ئاب����وری‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی‌ گ����ۆڕان ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫ده‌س����ته‌ی‌ وه‌به‌رهێنان‪ ،‬كه‌ زیاتر كار‬ ‫ب����ۆ دابینكردنی‌ زه‌وی‌ ب����ۆ پرۆژه‌كانی‌‬ ‫وه‌به‌رهێنان ده‌ك����ه‌ن‪ ،‬به‌هیچ جۆرێك‬ ‫داوایان نه‌كردوه‌ بۆ بڕگه‌ی‌ به‌خش����ین‬ ‫پاره‌ی����ان ب����ۆ دابین بكرێ����ت‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫حكوم����ه‌ت له‌بودجه‌ی‌ س����اڵی‌ ‪2011‬دا‬ ‫له‌بڕگه‌ی‌ به‌خش����یندا ب����ڕی‌ ‪ 149‬ملیار‬ ‫دیناری‌ بۆ ته‌رخانكردون‬ ‫بڕگه‌یه‌كی‌ تری‌ به‌خش����ین دابینكردنی‌‬ ‫پاره‌یه‌ ب����ۆ رێكخراوه‌كانی‌ زانس����تی‌‌و‬ ‫رۆش����نبیریی دینی‌‌و‪...‬هت����د به‌هه‌موو‬ ‫ئه‌وانه‌ له‌‪2011‬دا بڕی‌ ‪ 115‬ملیار‌و ‪208‬‬ ‫ملی����ۆن دیناریان ب����ۆ دابینكراوه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌و باره‌یه‌وه‌ عه‌لی‌ حه‌مه‌ ساڵح ده‌ڵێت‬ ‫"به‌دڵنیاییه‌وه‌ زۆرینه‌ی‌ هه‌ره‌زۆری‌ ئه‌و‬ ‫رێكخراوانه‌ی‌ له‌و به‌خش����ینه‌ سودمه‌ند‬ ‫بوون‪ ،‬رێكخراوه‌كان����ی‌ هه‌ردوو حیزبی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارن"‪.‬‬


‫خوێندن‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪xwenden.awene@gmail.com‬‬

‫به‌عسییه‌كانی‌ عێراق روو له‌زانكۆ ئه‌هلییه‌كان ده‌كه‌ن بۆ وانه‌وتنه‌وه‌‬ ‫ی پێ نادرێت‬ ‫ی رێگ ‌هی‌ خوێندن ‌‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫هه‌ر خوێندكارێك له‌سه‌ر گزیكردن فه‌سڵ بكرێت تا كۆتای ‌‬ ‫ئا‪ :‬عیسا خدر‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ خوێندنی‌ ئه‌هلی‌‬ ‫له‌وه‌زاره‌تی‌ خوێندنی‌ بااڵ‪،‬‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ده‌ستیانكردوه‌‬ ‫به‌گرتنه‌به‌ری‌ رێوشوێنی‌ پێویست‬ ‫بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ ئاستی‌ زانكۆ‬ ‫ئه‌هلییه‌كان‌و ئه‌م پالنه‌ش الیه‌نی‌‬ ‫ئه‌كادیمی‌‌و كارگێڕی‌‌و دارایی‌‌و یاسایی‌‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كیش‬ ‫بۆ سه‌رپه‌رشتیكردنی‌ ئه‌م زانكۆیانه‌‬ ‫ده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫"یاسای‌ وه‌زاره‌ت هه‌ژاره‌"‬ ‫له‌دیمانه‌یه‌ك���ی‌ ئاوێنه‌دا به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندن���ی‌ ئه‌هل���ی‌‌و یاری���ده‌ده‌ری‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ گش���تی‌ خوێن���دن‬ ‫له‌وه‌زاره‌تی‌ خوێندنی‌ ب���ااڵ‪ ،‬د‪.‬جه‌مال‬ ‫كه‌مال رونیكرده‌وه‌ یاس���ای‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫خوێندنی‌ بااڵی‌ ژماره‌ ‪10‬ی‌ ساڵی‌ ‪2008‬‬ ‫له‌ناوه‌رۆكدا زۆر هه‌ژاره‌‌و له‌گه‌ڵ ئه‌مڕۆی‌‬ ‫زانس���ت‌و پێش���كه‌وتنه‌كان ناگونجێت‪،‬‬ ‫به‌م هۆیه‌شه‌وه‌ له‌ڕێگای‌ پرس‌و راكردن‬ ‫به‌كه‌سانی‌ شاره‌زا "توانیومه‌ سودی‌ زۆر‬ ‫وه‌ربگرم‌و چه‌ن���د رێنماییه‌كمان دانا بۆ‬ ‫ئه‌وه‌بوو ئه‌و كه‌م‌و كوڕییانه‌ی‌ له‌یاساكه‌‬ ‫هه‌ی���ه‌ پڕبێت���ه‌وه‌‌و ك���ه‌م‌و كوڕییه‌كان‬ ‫نه‌هێڵی���ن"‪ .‬د‪.‬جه‌مال نمون���ه‌ی‌ به‌وه‌‬ ‫هێنایه‌وه‌ كه‌ به‌ه���ۆی‌ خراپی‌ كوالێتی‌‬ ‫خوێندنه‌وه‌ وایلێهاتبوو ده‌رچووی‌ یاسا‬ ‫له‌پرسگه‌‌و ئه‌رش���یف‌و شوێنی‌ نه‌شیاو‬ ‫دابنرێن "ئێمه‌ش هه‌ڵس���این پێوه‌رمان‬ ‫بۆ وه‌رگرتنی‌ خوێندكارانی‌ به‌ش���ه‌كانی‌‬ ‫یاس���ا دانا كه‌ نابێت ئه‌و كه‌سه‌ له‌‪65‬‬ ‫كه‌متری‌ هه‌بێت‪ ،‬بۆ چونه‌ پێش���بركێ‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ڵس���این بۆ هه‌ر زانكۆیه‌ك‬ ‫زۆرتری���ن رێ���ژه‌ی‌ وه‌رگرتن ‪ 2‬س���ه‌د‬ ‫كه‌س بێت ب���ۆ ئ���ه‌و زانكۆیانه‌ی‌ هیچ‬ ‫تێبینیه‌كیان له‌س���ه‌ر نییه‌"‪ .‬د‪.‬جه‌مال‬ ‫كه‌مال باس���ی‌ له‌وه‌شكرد بۆ به‌شه‌كانی‌‬ ‫تریش پێوه‌ریان هه‌یه‌ بۆ پێدانی‌ كورسی‌‬ ‫خوێندن به‌زانكۆكان‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌ كه‌یفی‌‬ ‫خۆمان نییه‌ كه‌ زانكۆیه‌ك ‪ 100‬كورسی‌‬ ‫پێبده‌ین‌و زانكۆیه‌كی‌ تر ‪ 200‬كورس���ی‌‪،‬‬ ‫به‌ڵك���و به‌پێ���ی‌ پێوه‌ره‌كان���ه‌ ئه‌ویش‬ ‫ژماره‌ی‌ مامۆس���تایان‌و هۆڵی‌ خوێندن‌و‬ ‫تاقیگه‌‌و پرۆگرام���ی‌ خوێندن‪ ،‬ژینگه‌ی‌‬ ‫زانك���ۆ‪ ،‬كه‌ ئه‌مانه‌ش هه‌مووی‌ ده‌كرێته‌‬ ‫پێوه‌ر بۆ دیاریكردنی‌ كورسی‌ خوێندن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه���ا ئ���ه‌وه‌ی‌ خس���ته‌ڕو‌و له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌س���ت به‌كاربوونی‌ كابینه‌ی‌ شه‌شه‌م‪،‬‬ ‫یه‌كه‌م هه‌وڵیان ئه‌وه‌بووه‌ ئاستی‌ زانست‬ ‫به‌رزبكه‌نه‌وه‌‌و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی‌ دڵنیایی‌‬ ‫جۆرییان بۆ كرایه‌وه‌‌و ده‌ست به‌كاربوون‬ ‫بۆ هه‌ڵسه‌نگاندن‪ ،‬هه‌ڵسه‌نگاندنه‌كانیش‬ ‫مامۆس���تا‌و خوێندكاریش���ی‌ گرتۆته‌وه‌‬ ‫كه‌ هه‌ردووال هه‌ڵس���ه‌نگاندن بۆ یه‌كتر‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬چه‌ن���د نمره‌یه‌كی‌ مامۆس���تا‬ ‫به‌ده‌س���ت خوێن���دكاره‌‪ ،‬فیدباك���ی‌‬ ‫مامۆس���تا‌و خوێندكاری���ان ك���رد ب���ه‌‬ ‫به‌ش���ێك له‌خوێندن‪ ،‬مامۆستا به‌ نمره‌‬ ‫خوێندكار هه‌ڵده‌س���ه‌نگێنێت‌و له‌هه‌مان‬

‫گومانمان‬ ‫له‌بڕوانام ‌هی‌ هه‌ندێك‬ ‫له‌مامۆستاكان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ره‌نگ ‌ه‬ ‫رۆیشتبن ‌ه‬ ‫ناوه‌ڕاست‌و باشور‬ ‫به‌هۆی‌ ئه‌و نا‬ ‫ئارامییه‌ی‌ كه‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫بڕوانامه‌یان هێنابێت‬ ‫كاتیش���دا خوێندكاره‌كه‌ مامۆس���تاكه‌‬ ‫هه‌ڵده‌س���ه‌نگێنێت كه‌ چه‌ند سودی‌ له‌و‬ ‫مامۆستایه‌ وه‌رگرتووه‌‪" ،‬به‌دروستكردنی‌‬ ‫دڵنیایی‌ جۆری‌ بۆ زانكۆكانی‌ حكومی‌‌و‬ ‫ئه‌هلی‌‪ ،‬توانیومان���ه‌ هه‌نگاوێك بچینه‌‬ ‫پێش‪ ،‬به‌اڵم به‌دڵنیایی‌ ئێمه‌ له‌سه‌ره‌تای‌‬ ‫رێگاكه‌ین"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ خوێندن���ی‌ ئه‌هل���ی‌‬ ‫باس���ی‌ له‌وه‌ش���كرد‪ ،‬ماوه‌یه‌ك���ی‌ زۆر‬ ‫نییه‌ زانكۆی‌ ئه‌هل���ی‌ كراوه‌ته‌وه‌‌و دوو‬ ‫وه‌جبه‌ی‌ ده‌رچووه‌‪ ،‬ئێس���تا یاسایه‌ك‬ ‫زۆر مۆدێرنم���ان داناوه‌ له‌وه‌زاره‌ت‪ ،‬كه‌‬ ‫بۆ ماوه‌ی‌ ساڵێك ده‌بێت له‌ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫وه‌زیران���ه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێس���تا نه‌نێردراوه‌‬ ‫ب���ۆ په‌رله‌م���ان ب���ۆ ئه‌وه‌ی‌ په‌س���ه‌ند‬ ‫بكرێ���ت‌و وت���ی‌ "ئه‌وه‌ی‌ من هه‌س���تی‌‬ ‫پێده‌ك���ه‌م كه‌ ئ���ه‌وه‌ مومكینه‌ هۆكاری‌‬ ‫سیاس���ی‌ له‌پش���ته‌وه‌ بێت ك���ه‌وا ئه‌و‬ ‫یاس���ایه‌ تائێستا له‌ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران‬ ‫بخه‌وێنرێ���ت"‪ .‬له‌ب���اره‌ی‌ دواكه‌وتن���ی‌‬ ‫پێوه‌ره‌كان���ی‌ هه‌ڵسه‌نگاندنیش���ه‌وه‌‬ ‫ناوبراو وت���ی‌ "نزیكه‌ی‌ ‪ 40‬تا ‪ 50‬هه‌زار‬ ‫خوێندكاریان هه‌یه‌‪ ،‬ناتوانرێت له‌ماوه‌ی‌‬ ‫دوو س���اڵ هه‌ڵس���ه‌نگاندنی‌ بۆ بكرێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ پێش���تر ئه‌و پێوه‌رانه‌ وا چاالك‬ ‫نه‌كراب���وون‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر هه‌بوبێت���ش به‌‬ ‫سس���تی‌ بووه‌‪ ،‬ئێستا ئێمه‌ له‌سه‌ره‌تای‌‬ ‫رێگاداین"‪.‬‬ ‫"به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ سه‌رپه‌رشتیاری‌‬ ‫ده‌كرێته‌وه‌"‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ گش���تی‌ خوێندن���ی‌‬ ‫ئه‌هل���ی‌ له‌وه‌زاره‌ت���ی‌ خوێندن���ی‌ بااڵ‬ ‫راش���یگه‌یاند "ئێس���تا ره‌زامه‌ندیم���ان‬ ‫له‌سه‌ر كردنه‌وه‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كی‌‬ ‫سه‌رپه‌رش���تیاری‌ وه‌رگرت���ووه‌‪ ،‬چۆن‬ ‫یه‌ك���ه‌ی‌ سه‌رپه‌رش���تیاری‌ له‌وه‌زاره‌تی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌هه‌مان ش���ێوه‌ بێت‪،‬‬

‫ده‌مه‌وێت بچمه‌ ناخی‌ خودی‌ خوێندكار‪،‬‬ ‫له‌ده‌وام‌و ئاس���تی‌ زانستی‌‪ ،‬بچمه‌ ناخ ‌‬ ‫ی‬ ‫مامۆس���تاكه‌‪ ،‬كه‌ كوالێتیه‌كه‌ی‌ چۆنه‌؟‬ ‫ئاس���تی‌ زانس���تی‌ چۆن���ه‌؟"‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫جه‌ختیكرده‌وه‌ "گومانمان له‌بڕوانامه‌ی‌‬ ‫هه‌ندێك له‌مامۆستاكان هه‌یه‌‪ ...‬ره‌نگه‌‬ ‫رۆیش���تبنه‌ ناوه‌ڕاس���ت‌و باشور به‌هۆی‌‬ ‫ئه‌و نا ئارامییه‌ی‌ كه‌ هه‌یه‌ بڕوانامه‌یان‬ ‫هێنابێت‪ ،‬كه‌ زۆرینه‌ی‌ ئه‌و مامۆستایانه‌ی‌‬ ‫زانكۆ ئه‌هلییه‌كان له‌ناوه‌ڕاست‌و باشور‬ ‫هاتوون‪ ،‬ناتوانم كه‌س تۆمه‌تبار بكه‌م‪،‬‬ ‫به‌اڵم پێویسته‌ دڵنیابین له‌بڕوانامه‌كان"‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ ئه‌و گومانانه‌شی‌ له‌سه‌ر ئاستی‌‬ ‫هه‌ندێك مامۆستا باسده‌كرێن د‪.‬جه‌مال‬ ‫رایگه‌یاند "به‌ته‌ئكی���د گومانمان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ گرێبه‌ستی‌ ئه‌و مامۆستایانه‌‬ ‫ب���ۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت���ی‌ دڵنیایی‌ جۆری‌‬ ‫ده‌نێ���رن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ل���ه‌دوره‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫نه‌چوینه‌ت���ه‌ نێ���و ن���اوه‌رۆك‪ ،‬واته‌ كه‌‬ ‫یه‌كێك ده‌ڵێ���ت له‌ئه‌ڵمانیا ده‌رچووه‌‌و‬ ‫بڕونامه‌ك���ه‌ی‌ له‌وێ‌ به‌ده‌س���ت هێناوه‌‪،‬‬ ‫نه‌چوینه‌ به‌دوای‌ دابچین بۆ دڵنیابوون‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و یه‌كه‌یه‌ی‌ بۆ سه‌رپه‌رشتیاری‌‬ ‫دروستده‌كرێت‪ ،‬به‌نیازی ئه‌و وه‌زعه‌یه‌"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌هۆكاری‌ هاتنی‌ به‌لێشاوی‌‬ ‫ژماره‌یه‌ك���ی‌ زۆری‌ مامۆس���تایان‬ ‫له‌باش���وری‌ عێراقه‌وه‌ بۆ كوردس���تان‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ خوێندنی‌ ئه‌هلی‌ رایگه‌یاند‬ ‫"ئه‌وان���ه‌ی‌ دێن له‌به‌ر ه���ۆكاری‌ نارامی‌‬ ‫بارودۆخه‌كه‌ دێن‪ ،‬له‌خه‌ڵكیشم بیستوه‌‬ ‫كه‌ خه‌ڵكێكی‌ به‌عس���ی‌ دێن بۆ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردس���تان‌و وانه‌ ده‌ڵێن���ه‌وه‌ له‌زانكۆ‬ ‫ئه‌هلییه‌كان‪ ،‬ده‌مانه‌وێت له‌وه‌ش دڵنیا‬ ‫بینه‌وه‌ هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وه‌كاری‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫خوێندن���ی‌ ب���ااڵ نیی���ه‌‌و كاری‌ ده‌زگا‬ ‫ئه‌منییه‌كان���ه‌‪ ،‬به‌اڵم هاوكاریان ده‌بین‌و‬ ‫گومان له‌یه‌كێك بكه‌ین هه‌رگیزو هه‌رگیز‬ ‫لێی‌ بێده‌نگ نابین"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ خوێندن���ی‌ ئه‌هل���ی‌‪،‬‬ ‫بێهیوایی‌ خۆی‌ خس���ته‌ڕو‌و له‌ئاس���تی‌‬ ‫زانكۆ ئه‌هلیی���ه‌كان‌و له‌وه‌اڵمی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئای���ا پێش���بینی‌ ئه‌وه‌تان ده‌ك���رد كه‌‬ ‫به‌و ئاس���ته‌ی‌ هه‌یه‌‪ ،‬ئاستی‌ زانكۆكان‬ ‫دابه‌زێ���ت؟ د‪.‬جه‌مال وت���ی‌ "به‌داخه‌وه‌‬ ‫نه‌خێ���ر‪ ،‬به‌ڵك���و پێش���بینی‌ ئه‌وه‌مان‬ ‫ده‌كرد زانكۆ ئه‌هلییه‌كان شتی‌ نوێمان‬ ‫بۆ بێنن‪ ،‬مامۆستای‌ گه‌نجی‌ به‌ زانست‬ ‫پڕكراوی‌ بیانیمان بۆ له‌زانكۆ باشه‌كانی‌‬ ‫دنیا بێنن‪ ،‬پێشبینی‌ ئه‌وه‌مان ده‌كرد كه‌‬ ‫ئامێری‌ ن���وێ‌و تاقیگه‌ی‌ تازه‌‌و مۆدێرن‬ ‫دێن���ن‌و ده‌یكه‌نه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌داخه‌وه‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ده‌رنه‌چ���وو"‪ .‬ناوبراو وتیش���ی‌‬ ‫"مامۆستاكان مامۆستای‌ ئێمه‌ بوون كه‌‬ ‫خانه‌نشین بوون‪ ،‬یان به‌هۆی‌ بارودۆخی‌‬ ‫نائارامی‌ ش���اره‌كانی‌ ناوه‌ڕاست‌و باشور‬ ‫هاتوون بۆ هه‌رێمی‌ كوردستان"‪.‬‬

‫فه‌سڵكراوه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌وانه‌ش له‌به‌ر هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫جۆراو ج���ۆره‌‪ ،‬له‌وانه‌ غائی���ب بوون‪،‬‬ ‫قۆپیه‌‪ ،‬ته‌زویر‪ .‬له‌ب���اره‌ی‌ لێپێچینه‌وه‌‬ ‫له‌بڕوانامه‌ی‌ خوێندكارانیش كه‌ گومان‬ ‫له‌به‌شێكی‌ به‌رچاویان ده‌كرێت‪ ،‬د‪.‬جه‌مال‬ ‫وتی‌ "ئه‌مساڵ به‌رنامه‌مان هه‌بوو كه‌ ‪6‬‬ ‫هه‌زار‌و ‪ 500‬خوێندكار وه‌ربگرین له‌زانكۆ‬ ‫ئه‌هلییه‌كان بۆ ‪ 9‬زانكۆی‌ ئه‌هلی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خۆیان كوش���ت نه‌یانتوانی‌ له‌‪ 3‬هه‌زار‌و‬ ‫‪ 6‬س���ه‌د‌و ‪ 34‬خوێندكار زیاتر وه‌رگرن‪،‬‬ ‫رێگه‌م���ان به‌زانكۆی‌ جیهانداوه‌ ‪ 2‬هه‌زار‬ ‫‪ 98‬قوتاب���ی‌ وه‌ربگرێت‪ ،‬ب���ه‌اڵم ته‌نها‬ ‫توانیویه‌تی‌ هه‌زار‌و س���ه‌د‌و ‪ 79‬قوتابی‌‬ ‫وه‌ربگرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌هۆی‌ رێنماییه‌كان‌و‬ ‫به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ كوالێتی‌ بووه‌"‪ .‬له‌باره‌ی‌‬ ‫ئ���ه‌و كوالێتییه‌وه‌ كه‌ ئ���ه‌وان په‌یڕه‌وی‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‌و بوه‌ته‌ ه���ۆی‌ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫توان���ای‌ وه‌رگرت���ن د‪.‬جه‌م���ال وت���ی‌‬ ‫"پێوه‌رمان داناوه‌‌و ئ���ه‌و رێیه‌مان بڕی‌‬ ‫كه‌ یاس���ا ‪ 50‬وه‌ربگرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ رێیه‌مان‬ ‫بڕی‌ ك���ه‌ یه‌كێ���ك بیه‌وێ���ت له‌زمانی‌‬ ‫ئینگلیزی‌ وه‌ربگیرێ���ت‌و ‪50‬ی‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ نابێت له‌وانه‌ی‌ ئینگلیزی‌ له‌‪65‬‬ ‫كه‌متری‌ هه‌بێت‪ ،‬ب���ۆ زمانی‌ عه‌ره‌بیش‬ ‫به‌هه‌مان ش���ێوه‌ نابێ���ت له‌‪65‬كه‌متری‌‬ ‫هه‌بێ���ت‌و له‌كۆنمره‌ی‌ گش���تیش له‌‪60‬‬ ‫كه‌متری‌ هه‌بێ���ت"‪ .‬هه‌روه‌ها رایگه‌یاند‬ ‫به‌ه���ۆی‌ خراپ���ی‌ ئاس���تی‌ زانس���تی‌‬ ‫قوتابیه‌كان‪ ،‬ئه‌مس���اڵ رێگه‌یان نه‌داوه‌‬ ‫زانكۆی‌ دیجله‌ خوێن���دكار وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫"ئه‌م���ه‌ش گه‌وره‌تری���ن ئیجرائات���ه‌ بۆ‬ ‫خه‌ڵكی‌ به‌رهه‌مهێن كه‌ رێگه‌ی‌ نه‌ده‌یت‬ ‫ئامانج���ه‌ بازرگانیه‌ك���ه‌ی‌ بهێنێته‌دی‌"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێت "نوسراوێكمان كردووه‌‬ ‫ب���ۆ زانك���ۆكان ك���ه‌ ه���ه‌ر زانكۆیه‌ك‬ ‫رێنمایی���ه‌كان جێبه‌جێ‌ ن���ه‌كات‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫له‌ساڵی‌ داهاتوو خوێندكاریان ناده‌ینێ‌‪،‬‬ ‫رێنمای���ی س���ه‌ره‌كیمان په‌یوه‌س���ته‌‬ ‫ب���ه‌ دڵنیای���ی‌ ج���ۆری‌‪ ،‬ئیت���ر ئێم���ه‌‬ ‫هه‌ڵساوینه‌ته‌وه‌ سه‌رپێ‌ بۆ شه‌ڕكردن‪،‬‬ ‫بۆ ش���ه‌ڕكردنێكی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ گشتی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ه���ه‌ر هه‌موو ئه‌و زانكۆیانه‌ی‌ كه‌‬ ‫پێشێلی‌ رێنماییه‌كان‌و مساوه‌مه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئاستی‌ زانستی‌ ده‌كه‌ن"‪.‬‬

‫ د‪ .‬جه‌مال که‌مال‬

‫ئه‌مساڵ به‌رنامه‌مان‬ ‫هه‌بوو ك ‌ه ‪ 6‬هه‌زار‌و‬ ‫‪ 500‬خوێندكار له‬ ‫ی‬ ‫‌‪ 9‬زانكۆی‌ ئه‌هل ‌‬ ‫وه‌ربگیرێن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خۆیان كوشت‬ ‫نه‌یانتوانی‌ له‌‪3‬‬ ‫هه‌زار‌و ‪600‬‬ ‫خوێندكار زیاتر‬ ‫وه‌رگرن‬

‫"ته‌كنه‌لۆژیای‌ ناو زانكۆكان خوێندكاران سه‌رقاڵتر ده‌كات"‬ ‫توێژه‌رێكی‌ به‌ریتانی‌ ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو‬ ‫كه‌ زیادبوونی‌ ئامێری‌ ته‌كنیكی‌‌و‬ ‫ته‌كنه‌لۆژییه‌كان له‌ناو زانكۆكاندا‬ ‫سه‌رقاڵی‌ زیاتر بۆ فێرخوازان دروست‬ ‫ده‌كات‌و ده‌پرسێت‪ :‬كۆمپیوته‌ر كاتێكی‌‬ ‫زۆری‌ بۆ گه‌ڕاندوینه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ چۆن‬ ‫سوود له‌و كاته‌ وه‌رده‌گرین؟‬ ‫ئه‌م توێ����ژه‌ره‌ ئینگلیزیی����ه‌ كه‌ ناو ‌‬ ‫ی‬ ‫جونس����ان ولفه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ بیر ده‌هێنێته‌وه‌‬ ‫ك����ه‌ ج����اران س����تافی‌ فه‌رمانبه‌ران����ی‌‬ ‫به‌شی‌ فه‌لس����ه‌فه‌ی‌ یه‌كێك له‌زانكۆكانی‌‬ ‫به‌ریتانیا س����ه‌راپای‌ پش����وی‌ هاوینیان‬ ‫له‌نوس����ینه‌وه‌ی‌ به‌رهه‌می‌ مامۆستاكاندا کۆمه‌ڵێک خوێندکار له‌کاتی به‌کارهێنانی‬ ‫به‌س����ه‌ر ده‌برد‪ ،‬كاتێكیش بۆ یه‌كه‌مجار‬ ‫ئامێرێكی‌ كۆمپیوته‌ری����ان په‌یداكردووه‌ مرۆڤ به‌ئاس����انی‌‌و به‌كلیكێك هه‌رچی‌‬ ‫شاگه‌ش����كه‌بوون‌و ده‌ڵێ����ت "ه����ه‌ر بوێت دێته‌ به‌رده‌س����تی‌‌و ده‌ڵێت "چۆن‬ ‫مامۆس����تایه‌كی‌ به‌ش����ه‌كه‌ دوو كاتژمێر له‌كۆتای����ی‌ س����ااڵنی‌ ش����ه‌ڕی‌ س����ارددا‬ ‫ی "هودنه‌ی‌ ئاش����تی‌"‬ ‫بۆی‌ هه‌ب����وو به‌كاریبهێنێت‪ ،‬دواتر هه‌ر مرۆڤایه‌تی‌ به‌دوا ‌‬ ‫مامۆستایه‌ك بوو به‌خاوه‌ن كۆمپیوته‌ری‌ دا ده‌گ����ه‌ڕا ده‌بێت ئێس����تا به‌ره‌نگاریی‌‬ ‫خۆی‌‌و ب����ه‌رده‌وام ئ����ه‌م كۆمپیوته‌رانه‌ "هودنه‌ی‌ ته‌كنه‌لۆژیا" ببێته‌وه‌ كه‌ خۆی‌‬ ‫نوێكراونه‌ت����ه‌وه‌‌و ده‌ڵێ����ت "ئ����ه‌م له‌و كات����ه‌ زۆره‌دا ده‌بینێت����ه‌و‌ه كه‌ بۆ‬ ‫ته‌كنه‌لۆژیایه‌ مه‌زاجی‌ مرۆڤ تێكده‌دات"‪ .‬مرۆڤ ره‌خس����اوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م كاته‌ زۆره‌‬ ‫ولف‪ ،‬ئه‌وه‌ په‌س����ه‌ند ناكات كه‌ ئێستا چۆن به‌كارده‌هێنین؟‬ ‫جونس����ان ولف‪ ،‬ئه‌وه‌ش رونده‌كاته‌و‌ه‬ ‫ته‌كنه‌لۆژی����ا كارێك����ی‌ وه‌هایك����ردووه‌‬ ‫له‌بری‌ گه‌ڕان به‌ڕه‌ف����ه‌ی‌ كتێبخانه‌كاندا كه‌ داهێنراوه‌ نوێیه‌كان كات‌و پاره‌یه‌كی‌‬

‫ئامێری کۆمپیوته‌ردا‬

‫له‌ئینته‌رنێته‌وه‌‬

‫زۆریان گێڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ مرۆڤ‌و وایانكردووه‌‬ ‫خه‌ڵ����ك زیات����ر هه‌س����ت به‌ئارام����ی‌‌و‬ ‫خۆشگوزه‌رانی بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ جۆن‬ ‫ئادامزی‌ مامۆس����تای‌ زانك����ۆی‌ له‌نده‌ن‬ ‫له‌س����ه‌ر ئه‌وه‌ كۆكه‌ ك����ه‌ داهێنراوه‌كان‬ ‫كاریگه‌ریی‌ نێگه‌تیڤیان هه‌یه‌‌و نمونه‌ش‬ ‫به‌وه‌ دێننه‌وه‌ كاتێك قایشی‌ سه‌المه‌تی‬ ‫داهێن����را ب����ۆ ئوتومبیل����ه‌كان‪ ،‬خه‌ڵك‬ ‫ته‌حه‌ممولی‌ مه‌ترس����یی‌ زیاتریان گرته‌‬ ‫ئه‌ستۆ له‌كاتی‌ لێخوڕین‪.‬‬ ‫ناوبراو ئ����ه‌وه‌ش بی����ر ده‌هێنێته‌وه‌‬

‫داهێنراوه‌ نوێیه‌كان‬ ‫ی‬ ‫كات‌و پاره‌یه‌ك ‌‬ ‫زۆریان گێڕاوه‌ته‌و‌ه‬ ‫بۆ مرۆڤ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫كاریگه‌ری ‌‬ ‫نێگه‌تیڤیشیان هه‌یه‌‬ ‫كاتی‌ خۆی‌ كارل ماركس‪ ،‬تێبینی‌ وه‌ها‬ ‫حاڵه‌تێكی‌ كردووه‌‌و باس����ی‌ له‌وه‌كردوو‌ه‬ ‫له‌س����ه‌ره‌تای‌ شۆڕش����ی‌ پیشه‌س����ازیدا‬ ‫له‌به‌ریتانی����ا‪ ،‬گه‌نجێ����ك ك����ه‌ له‌یه‌كێك‬ ‫له‌كارگه‌كاندا كاریده‌كرد ده‌ستكاریی‌ ئه‌و‬ ‫ئامێره‌ی‌ كرد كه‌ كاره‌كه‌ی‌ خۆی‌ پێ را‬ ‫ئه‌په‌ڕاند‌و توانی‌ ئیش����ی‌ هه‌موو رۆژه‌كه‌‬ ‫ب����ه‌ دوو كاتژمێر بكات‪ ،‬كاتژمێره‌كانیتر‬ ‫به‌ته‌مه‌ڵی‌ داده‌نیشت‪ .‬خاوه‌ن كارگه‌كه‌ش‬ ‫زۆر كاریگ����ه‌ر ده‌بێ����ت به‌م����ه‌‌و ده‌بێته‌‬ ‫هانده‌ری‌ ب����ۆ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌س����تكاریی‌‬

‫هه‌رجاره‌و که‌سێک ده‌ینوسێت‬

‫دیسانه‌و‌ه یه‌كێت ‌ی‬ ‫مامۆستایان‬ ‫سه‌ریاس سه‌مین‬

‫ئه‌وه‌ی‌ ده‌ستدرێژی‌ بكاته‌ سه‌ر مامۆستا‬ ‫به‌ هه‌مان شێوه‌‪ ،‬یان بچێته‌ زانكۆیه‌كی‌‬ ‫ت���ر‪ ،‬چونك���ه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێو لیس���تی‌‬ ‫ره‌ش‌و گشتاندن بۆ سه‌رجه‌م زانكۆكان‬ ‫ده‌كرێت"‪ .‬له‌باره‌ی‌ جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌م‬ ‫رێنماییانه‌شه‌وه‌ به‌كرده‌یی‌ رونیكرده‌وه‌‬ ‫له‌م چه‌ند رۆژه‌ی‌ رابردوودا ‪ 25‬قوتابی‌‬ ‫له‌كۆلیژی‌ دجله‌ی‌ زانكۆی‌ فه‌سڵكراون‪،‬‬ ‫ژماره‌یه‌ك���ی‌ زۆر له‌زانكۆكان���ی‌ تریش‬ ‫رێوشوێن به‌رانبه‌ر‬ ‫هه‌یه‌ ك���ه‌ به‌هۆی‌ غه‌ش���كردن‌و پابه‌ند‬ ‫قوتابیان‌و خوێندكاران‬ ‫له‌ب���اره‌ی‌ چۆنیه‌ت���ی‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ نه‌بوون ب���ه‌ده‌وام‌و ده‌س���تدرێژیكردنه‌‬ ‫ئاستی‌ خوێندكاران‌و قوتابیانیشه‌وه‌ د‪ .‬سه‌ر مامۆستا فه‌س���ڵكراون‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫جه‌مال رایگه‌یاند "ئیعازمان داوه‌ته‌ هه‌ر جه‌غتیكرده‌وه‌ "نوسراومان بۆ سه‌رجه‌م‬ ‫هه‌موو زانكۆكان كه‌ مس���اوه‌مه‌ له‌سه‌ر وه‌زاره‌ته‌كان كردووه‌ هه‌ر ده‌رچویه‌كی‌‬ ‫ده‌وامكردنی‌ خوێندكار نه‌كه‌ن‌و ده‌بێت زانكۆی‌ ئه‌هلی‌ ئه‌گه‌ر له‌الی‌ ئێمه‌ په‌سند‬ ‫خوێندكار دابنیش���ێت‌و له‌پ���ۆل بێت‪ ،‬نه‌كرابێ���ت هیچ قیمه‌تێكی‌ نییه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫چونك���ه‌ ئه‌گه‌ر خوێندكار به‌ردیش بێت یه‌كێك گومانمان له‌بڕوانامه‌كه‌ی‌ هه‌بێت‬ ‫له‌ژووره‌وه‌ بێت ش���تێك فێ���ر ده‌بێت‪ ،‬تاكو نوسراوی‌ ته‌سدیقكراو نه‌هێنێت كه‌‬ ‫هه‌روه‌ها ره‌حم نه‌كه‌ن به‌ فه‌س���ڵكردن به‌دڵنیایی‌ ئه‌و بڕوانامه‌ی‌ ته‌واوه‌‌و ته‌زویر‬ ‫له‌به‌رامب���ه‌ر ئ���ه‌و خوێندكاران���ه‌ی‌ كه‌ نییه‌‪ ،‬تاك���و دڵنیا نه‌بی���ن بڕوانامه‌ی‌‬ ‫پابه‌ند نی���ن ب���ه‌ده‌وام‌و ئه‌وانه‌ی‌ گزی‌ پێناده‌ین‪ ،‬خۆشمان چه‌ند كه‌ناڵێكمان‬ ‫رێوشوێنیتر‬ ‫(قۆپییه‌) ده‌ك���ه‌ن"‪ .‬هه‌روه‌ها جه‌غتی‌ هه‌یه‌ ب���ۆ دڵنیابوون‪ ،‬ئێس���تا یه‌كێك‬ ‫بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ ئاستی‌ زانكۆكان‬ ‫ی له‌وه‌ش���كرده‌وه‌ "هه‌ر قوتابیه‌ك به‌هۆی‌ له‌ده‌رچ���ووه‌كان بڕوانامه‌مان پێنه‌داوه‌‪،‬‬ ‫له‌ب���اره‌ی‌ ه���ۆكاری‌ فه‌س���ڵكردن ‌‬ ‫ژماره‌یه‌ك خوێندكاریش���ه‌وه‌ د‪.‬جه‌مال گزیكردنه‌وه‌ فه‌س���ڵ بكرێت‪ ،‬بۆی‌ نیی ‌ه چونكه‌ گومانمان له‌بڕوانامه‌كه‌ی‌ پۆلی‌‬ ‫رایگه‌یاند كۆمه‌ڵێك قوتابی‌‌و خوێندكار هه‌تاكو كۆتایی‌ ژیانی‌ بچێته‌وه‌ خوێندن‪12 ،‬ی‌ ئاماده‌یی ئه‌و خوێندكاره‌ هه‌یه‌"‪.‬‬

‫ئا‪ :‬الپه‌ڕه‌ی‌ خوێندن‬

‫ته‌خته‌ره‌ش‬

‫‪9‬‬

‫سه‌رجه‌م ئامێره‌كانیتری‌ كارگه‌كه‌ بكات‌و‬ ‫به‌مه‌ش به‌رهه‌می‌ كارگه‌كه‌ی‌ چه‌ند قات‬ ‫كرده‌وه‌‪ .‬جونس����انیش به‌هه‌مانشێوه‌ی‌‬ ‫ماركس ئاماژه‌ ب����ه‌وه‌ ده‌كات ئه‌و كاته‌‬ ‫زۆره‌ی‌ ته‌كنه‌لۆژی����ا فه‌راهه‌می‌ كردووه‌‬ ‫بۆمان‪ ،‬ئێمه‌ به‌سه‌رقاڵیتره‌وه‌ به‌سه‌ری‌‬ ‫ده‌به‌ین‪.‬‬ ‫ناوب����راو پێش����نیازی‌ ئ����ه‌وه‌ ده‌كات‬ ‫س����ه‌رۆكی‌ زانكۆكان سود له‌وكاته‌ زۆره‌‬ ‫وه‌رگرن كه‌ بۆ مامۆستایان‌و فێرخوازان‬ ‫پاش����ه‌كه‌وت بووه‌‌و ده‌ڵێ����ت "ده‌كرێت‬ ‫س����ه‌رۆكی‌ زانك����ۆكان كاری‌ وه‌ها بكه‌ن‬ ‫كه‌ پێشتر ده‌رفه‌ت نه‌بووه‌ بیكه‌ن‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ دڵنیاب����ن له‌وه‌ی‌ هه‌موو تاكێكی‌‬ ‫به‌شه‌كانی‌ زانكۆ شاره‌زای‌ ده‌روازه‌كانی‌‬ ‫سه‌المه‌تین له‌ناو بینای‌ كۆلێژ"‪.‬‬ ‫دواتر جوناسان ولف‪ ،‬پرسیاری‌ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌كات م����ن وه‌ك����و ئه‌كادیمییه‌ك چۆن‬ ‫سوود له‌و كات‌و چركانه‌ وه‌رگرم كه‌ بۆم‬ ‫ماوه‌ت����ه‌وه‌ له‌ده‌ره‌نجامی‌ گه‌ڕان به‌دوای‌‬ ‫كتێب‌و سه‌رچاوه‌ له‌ناو ئه‌رشیف‌و ره‌فه‌ی‌‬ ‫كتێبخانه‌كان؟ دوات����ر وه‌اڵم ده‌داته‌وه‌‌و‬ ‫ده‌ڵێت "من خۆشبه‌ختم له‌وه‌ی‌ زۆربه‌ی‌‬ ‫كاته‌كانم له‌قووڵبونه‌وه‌دا خه‌رج ده‌كه‌م‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم هه‌میش����ه‌ له‌س����ه‌ره‌تای‌ نام����ه‌‬ ‫ئه‌له‌كترۆنییه‌كانمدا ده‌نووس����م‪ :‬ببوره‌‬ ‫دره‌ن����گ وه‌اڵم����م دایته‌وه‌‪ ،‬ل����ه‌م چه‌ند‬ ‫رۆژه‌ی‌ پێشوودا زۆر سه‌رقاڵ بووم"‪.‬‬

‫دوا ف���اوڵ‌و تازه‌ترین نوكت���ه‌ی‌ یه‌كێت ‌ی‬ ‫مامۆس���تایان ناردنی‌ نوسراوێكی‌ فه‌رمیه‌‬ ‫له‌ڕێگ���ه‌ی‌ په‌روه‌رده‌كانه‌وه‌ ئاراس���ته‌ی‌‬ ‫س���ه‌رجه‌م خوێندنگه‌كانی���ان ك���ردووه‌و‬ ‫تێی���دا ئ���ه‌و هه‌ڵه‌ی���ه‌ی‌ رابردووی���ان‬ ‫راس���ت ده‌كه‌ن���ه‌وه‌ كه‌ وتبوی���ان ئابونه‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌ی‌ ئاره‌زوومه‌ندانه‌ له‌مامۆستایان‬ ‫وه‌رده‌گیرێ���ت‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش ئومێدی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ال چاندی���ن لێ���ره‌ ب���ه‌دوا رێكخراوێك���ه‌‬ ‫س���ه‌ره‌تاكانی‌ كاركردنی‌ به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌‬ ‫ج���دی‌ ب���ۆ مامۆس���تایانه‌‌و فه‌رمانه‌كانی‌‬ ‫حی���زب جێبه‌ج���ێ ن���اكات‪ ،‬به‌پێ���ی‌‬ ‫نوس���راوه‌كه‌ ده‌بێت ئابونه‌ی‌ مانگه‌كانی‌‬ ‫‪ 9‬ت���ا ‪ 12‬كۆبكرێته‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌مه‌یان‬ ‫ئاره‌زومه‌ندانه‌یه‌! واته‌ هه‌ر مامۆس���تایه‌ك‬ ‫بیه‌وێت‪ ،‬ده‌توانێ���ت ئابونه‌وه‌كه‌ نه‌دات‪،‬‬ ‫پێویس���تبوو له‌ڕێگه‌ی‌ باره‌گاو الیه‌نگرانی‌‬ ‫خۆیان���ه‌وه‌ ئابون���ه‌ كۆبكه‌ن���ه‌وه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ كارگێ���ڕی‌ خوێندنگه‌كانه‌وه‌‪ .‬بۆ‬ ‫ئێمه‌ی‌ مامۆس���تا گرفته‌ك���ه‌ ئه‌مه‌ نییه‌و‬ ‫بابه‌ت���ی‌ جه‌وه���ه‌ری‌ ئه‌وه‌یه‌ ك���ه‌ ئه‌وان‬ ‫له‌دوای‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی��� ساڵی‌ رابردووه‌وه‌‬ ‫تاكو ئێستا چییان بۆ مامۆستایان كردووه‌‬ ‫كه‌ داوای‌ ئابونه‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ئه‌وان ره‌وایه‌تی‌ یاساییان نییه‌و پێویسته‌‬ ‫له‌دوای‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه‌و به‌پێی‌ ئه‌نجام‌و‬ ‫ناوه‌ڕۆكی‌ بڕیاره‌كانی‌ كۆنگره‌ گۆڕانكاریی‌‬ ‫له‌لقه‌كاندا بكرێت‪.‬‬ ‫س���ه‌یرو س���ه‌مه‌ره‌یه‌ ئ���ه‌م یه‌كێتیه‌ هیچ‬ ‫ش���تێكی‌ زیاده‌ی‌ نه‌خس���ۆته‌ س���ه‌ر ئه‌و‬ ‫بڕیارو راسپاردانه‌ی‌ الی‌ حكومه‌ته‌وه‌ دێن‪،‬‬ ‫وه‌لێ‌ ب���ۆ ئابونه‌و مه‌س���ه‌له‌ی‌ وه‌رگرتنی‌‬ ‫پ���اره‌ خۆیان ق���وت ده‌كه‌ن���ه‌وه‌و ده‌بنه‌‬ ‫وه‌كیل‌و ده‌مڕاس���تی‌ مامۆس���تایان‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫ده‌زانی���ن ئه‌مه‌ ده‌الله‌ته‌ له‌نه‌ش���اره‌زایی‌‬ ‫مامۆس���تایان‪ ،‬گ���ه‌ر وا نه‌بوای���ه‌ ده‌بوو‬ ‫س���ه‌رجه‌می‌ مامۆس���تایان بایكۆتی���ان‬ ‫بكردایه‌و قه‌رزه‌كانی���ان نه‌گه‌ڕاندایه‌ته‌وه‌!‬ ‫ئ���ه‌م یه‌كێتیه‌ س���وود له‌نه‌ش���اره‌زایی‌‌و‬ ‫ده‌س���تی‌ حیزب وه‌رده‌گرێ���ت‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫له‌ش���ێوه‌ی‌ س���ولفه‌یه‌كی‌ موحته‌ره‌م���دا‬ ‫ئابون���ه‌‌ی‌ ‪ 4‬مانگی���ان به‌س���ه‌ر یه‌كه‌وه‌‬ ‫له‌مامۆس���تایان وه‌رگ���رت‪ ،‬خۆزگه‌ وه‌ك‬ ‫له‌وه‌رگرتن���ی‌ ئابون���ه‌دا ئیبداعتان كرد‪،‬‬ ‫به‌هه‌مان ش���ێوه‌ له‌خزم��� ‌هت‌و داواكاری‌‬ ‫مافه‌كانی‌ مامۆستایانیشدا هه‌ناسه‌یه‌كتان‬ ‫هه‌بوای���ه‌‪ ،‬س���ه‌یره‌ له‌م���اوه‌ی‌ رابردوودا‬ ‫چه‌ندین مامۆس���تا له‌الیه‌ن فێرخوازانه‌وه‌‬ ‫لێدان كران‪ ،‬كه‌چی‌ ه���ه‌ر بۆ دڵنه‌واییش‬ ‫ئ���ه‌م رێكخراوه‌ی‌ مامۆس���تایان به‌فه‌رمی‌‬ ‫ن���وزه‌ی لێ���وه‌ نه‌هات‪ ،‬به‌ڕاس���تی‌ نازانم‬ ‫تاكه‌ی‌ ده‌یانه‌وێت به‌م جۆره‌ درێژه‌ به‌كارو‬ ‫خه‌باتیان بده‌ن؟! ده‌كرێت سه‌ندیكا بیت‌و‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ستی‌ ئه‌ندامه‌كانت بژیت‪ ،‬وه‌لێ‌‬ ‫ناماقوڵیه‌ ئابونه‌ كۆبكه‌یته‌وه‌و خێرو بێرت‬ ‫نه‌بێت‌و خۆشت به‌ خاوه‌نیان نه‌زانیت‪.‬‬ ‫ل���ه‌و مه‌هامان���ه‌ی‌ یه‌كێتی‌ مامۆس���تایان‬ ‫له‌س���ه‌ر ش���انی‌ ب���ووه‌‪ ،‬هاوكاریكردنی‌‬ ‫مامۆس���تا بووه‌ له‌كاتی‌ نه‌خۆشی‌ گه‌وره‌و‬ ‫نه‌ش���ته‌رگه‌ریدا كه‌ ب���ڕی‌ ته‌نها ‪ 50‬هه‌زار‬ ‫دینار به‌و مامۆس���تایه‌ ده‌درێت‪ ،‬له‌كاتی‌‬ ‫هاوسه‌رگیریش���دا بڕی‌ ‪ 200‬هه‌زار دینار‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌مه‌ی دووه‌میان ده‌بێته‌ قه‌رزو به‌‬ ‫شێوازی‌ قیست وه‌رده‌گیرێته‌وه‌! واته‌ ئه‌و‬ ‫ئابونه‌یه‌ی‌ له‌مامۆس���تایان وه‌رده‌گیرێت‬ ‫ده‌چێت���ه‌ گیرفان���ی‌ رێكخراوه‌ك���ه‌وه‌و‬ ‫مامۆس���تایان ته‌نه���ا به‌ ش���ێوه‌ی‌ قه‌رز‬ ‫ده‌توانن لێی‌ سوود مه‌ندبن ئه‌ویش له‌كاتی‌‬ ‫نه‌خۆشی‌ گه‌وره‌و هاوسه‌رگیریدا!‬ ‫داڕشتنی‌ به‌رنامه‌ی‌ نوێ‌‌و نوێنه‌رایه‌تیكردنی‌‬ ‫راسته‌قینه‌ی‌ مامۆستایان پێویسته‌ بكرێته‌‬ ‫ئه‌ركی‌ راسته‌قینه‌ی‌ ئه‌م رێكخراوه‌و له‌مه‌‬ ‫زیات���ر عه‌یبه‌یه‌ ئیش���كردن ب���ۆ حیزب‌و‬ ‫له‌بیركردنی‌ مامۆستایان‪ .‬نوێنه‌ری‌ حیزب‬ ‫له‌ڕێكخراوه‌كه‌دا ناتوانێت ببێته‌ نوێنه‌ری‌‬ ‫راسته‌قینه‌ی‌ توێژی‌ مامۆستایان‌و ئه‌مه‌ش‬ ‫س���ه‌رجه‌میان ده‌گرێت���ه‌وه‌ به‌بێ‌ بواردنی‌‬ ‫هی���چ ی���ه‌ك له‌حیزبه‌كان به‌ده‌س���ه‌اڵت‌و‬ ‫ئۆپۆزس���یۆنه‌وه‌‪ ،‬داهێنانی‌ ش���ێوازێكی‌‬ ‫نوێی‌ كاركردنیش له‌الیه‌ن ئۆپۆزسیۆنه‌وه‌‬ ‫ده‌بێت به‌جۆرێك بێت نوێنه‌رایه‌تی‌ حیزب‬ ‫نه‌بن‌و ناو له‌خۆیان نه‌نێن ئۆپۆزس���یۆن‌و‬ ‫نوێن���ه‌ری‌ ده‌نگی‌ مامۆس���تابن‌و له‌گرفته‌‬ ‫س���ه‌ره‌كیه‌كانی‌ مامۆس���تایان بكۆڵنه‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌ك ئه‌وانیش هه‌رچیه‌كیان له‌سه‌ره‌وه‌ بۆ‬ ‫هات به‌ڵێی‌ بۆ بكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌بێت كاركردن بۆ مامۆستایان كردنه‌وه‌ی‌‬ ‫خول���ی‌ جۆراوج���ۆر‌و ناردن���ه‌ ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫مامۆستایان‌و رێكخستنی‌ گه‌شتی‌ زانستی‌‌و‬ ‫پڕكردن���ه‌وه‌ی‌ فه‌راغه‌كان���ی‌ مامۆس���تاو‬ ‫ش���تیتری‌ ل���ه‌م بابه‌ت���ه‌ له‌ئه‌ركه‌كان���ی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ مامۆس���تایان بێ���ت‪ ،‬نه‌ك ته‌نها‬ ‫وه‌رگرتنی‌ ئابونه‌ یان له‌كاتی‌ نه‌خۆش���یدا‬ ‫هاوكاریكردنی‌ مامۆس���تا‪ ،‬پرس���یاره‌كه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی���ه‌ ئه‌گه‌ر منی‌ مامۆس���تا نه‌خۆش‬ ‫نه‌كه‌وتم؟!‬ ‫‪Saryass19@gmail.com‬‬


‫‪10‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫کۆمەاڵیه‌تی‬

‫"خۆپیشاندانه‌كان بۆ منی‌ ژن‪ ،‬نه‌فه‌سێك ‌ی ئازاد ‌ی بوو"‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫ی ژنی‌ ما ‌ڵ‬ ‫"ئه‌و رۆژان ‌ه بۆ منێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوو‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئازاد ‌‬ ‫ده‌روازه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی خۆم بكه‌م‌و‬ ‫هه‌ست ب ‌ه بوون ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ چین‌و توێژ‌ه جیاكاندا داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫مافه‌كانمان بكه‌ین‪ ،‬بۆ داهاتویه‌ك ‌‬ ‫ی منداڵه‌كانم هه‌موو رۆژێك‬ ‫باش ‌‬ ‫به‌شداریم له‌خۆپیشاندانه‌كاندا ده‌كرد"‪.‬‬ ‫ی وایه‌ چه‌ند رۆژێك ‌ه‬ ‫گوڵ��� ‌ه ئیبراهیم ال ‌‬ ‫ی "راست ‌ه‬ ‫خۆپیش���اندان نه‌ماوه‌‪ ،‬وتیش ‌‬ ‫خۆپیش���اندان پێیناوه‌ت ‌ه س���اڵێكه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناڕه‌زاییه‌كان له‌هه‌موو شوێنێكدا‬ ‫ده‌بیس���تی‌‌و ده‌بینی‌‪ ،‬ئه‌و ده‌س���ه‌اڵت ‌ه‬ ‫ی چاك نه‌كات خۆپیشاندان ده‌ست‬ ‫خۆ ‌‬ ‫پێده‌كاته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪ 9‬س���اڵ‌‌و‬ ‫گوڵ��� ‌ه دوو منداڵ ‌‬ ‫ی هه‌ی���ه‌‪ ،‬باس ل���ه‌و رۆژان ‌ه‬ ‫‪ 13‬س���اڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات ك��� ‌ه به‌گوڕوتینه‌و‌ه به‌ش���دار ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كانی‌ كردووه‌‪ ،‬وتیش��� ‌‬ ‫ی ماڵه‌كه‌م ده‌كرد‬ ‫"ش���ه‌وان ‌ه هه‌موو كار ‌‬ ‫ی منداڵه‌كان‬ ‫ی قوتابخانه‌ ‌‬ ‫ته‌نانه‌ت كات��� ‌‬ ‫ده‌گه‌ڕامه‌و‌ه ماڵه‌وه‌‪ ،‬دواتر ده‌چومه‌و‌ه‬ ‫نێ���و خۆپیش���انده‌ره‌ ژن���ه‌كان‪ ،‬ئ���ه‌و‬ ‫ی ماڵه‌وه‌م‪،‬‬ ‫رۆژگاره‌ بۆ منیش ك���ه‌ ژن ‌‬ ‫نه‌فه‌س���ێك بوو له‌ئازادی‌‌و هه‌ستكردن‬ ‫ی به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵێك‬ ‫ب ‌ه به‌رپرس���یارێت ‌‬ ‫داواكاری‌ گش���تی‌‌و ه���ه‌ق"‪ .‬ئه‌و خانم ‌ه‬ ‫ی خۆپیش���اندانه‌كان‬ ‫ێ ئامانج ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌بین ‌‬ ‫ی هه‌رێمیش ب ‌ه‬ ‫نه‌هاتون ‌ه دی‌‌و س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی نه‌كردووه‌" له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫ی ئه‌و "راس���ت ‌‬ ‫وته‌ ‌‬ ‫خه‌ڵكدا‪ ،‬پێیوای ‌ه "هه‌ق ‌ه خه‌ڵك بێده‌نگ‬ ‫ی ش���وبات بكه‌ن ‌ه‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫نه‌بن‪ ،‬ساڵیاد ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داوا ‌‬ ‫ی داواكردنی‌ جێبه‌جێكردن ‌‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫خۆپیشانده‌ران له‌سه‌رو هه‌موشیانه‌وه‌‪،‬‬

‫په‌یجه‌كه‌ی‌ له‌فه‌یسبووكدا ‪ 100‬هه‌زار الیكی‌ تێپه‌ڕاند‬

‫زه‌که‌ریا عه‌بدواڵ له‌گوندێکی سه‌ر ب ‌ه هه‌ڵه‌بجه‌ی شه‌هید ‬

‫ی فه‌یسبووكدا‪،‬‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫له‌تۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫زه‌كه‌ریا عه‌بدواڵ له‌ڕیزبه‌ند ‌‬ ‫ی كوردستاندا‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫كه‌سایه‌تیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كه‌مه‌و ‪ 100.000‬الیك ‌‬ ‫پله‌ ‌‬ ‫تێپه‌ڕاندووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دوایی���دا ت���ۆڕ ‌‬ ‫ل���ه‌م س���ااڵنه‌ ‌‬ ‫ی فه‌یس���بووك ك ‌ه نوێترین‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌رگه‌رمییه‌‪ ،‬س���ه‌رنج ‌‬ ‫ئام���ڕاز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ه‌ره‌و ال ‌‬ ‫ی دونیا ‌‬ ‫زۆرب���ه‌ی‌ خه‌ڵك ‌‬ ‫ی راكێش كردووه‌‪ ،‬جگه‌ له‌خه‌ڵكی‌‪،‬‬ ‫خۆ ‌‬ ‫زۆربه‌ی‌ كه‌سایه‌تیی ‌ه سیاسی‌‌و هونه‌ری‌‌و‬ ‫وه‌رزشی‌‌و كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان له‌م تۆڕه‌دا‬ ‫په‌یجی‌ تایبه‌ت بۆخۆیان كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردس���تانیش له‌م رێسای ‌ه‬ ‫به‌ده‌ر نییه‌‌و رۆژ نیی ‌ه كه‌سایه‌تی ‌ه سیاسی‌‌و‬ ‫ی روو‬ ‫رۆشنبیری‌‌و هونه‌ری‌‌و وه‌زرشیه‌كان ‌‬

‫ریکالم‬

‫ی زۆر هه‌بوو‪ ،‬ئه‌م هه‌رگی���ز بیرم ناچێت���ه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و‬ ‫ی ئازادییه‌ك ‌‬ ‫به‌گش���ت ‌‬ ‫ی خۆمم هه‌ست پێده‌كرد‬ ‫ئازادی ‌ه وای‌ لێه���ات ك ‌ه ئافره‌ته‌كانیش كاتان ‌ه من بوون ‌‬ ‫ی ئازادیش"‪.‬‬ ‫ی له‌ماڵه‌وه‌و له‌سه‌را ‌‬ ‫وجودی���ان هه‌بێ���ت به‌تایب���ه‌ت دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���اڵیاد ‌‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ نزیكبوون���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی بارودۆخه‌كه‌"‪.‬‬ ‫هێوربوونه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شداربووان ‌‬ ‫ی ش���وبات‪ ،‬زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ئه‌و له‌درێژه‌ی‌ قس���ه‌كانیدا باس��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌یسبووك‪ ،‬وێنه‌ ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫له‌وه‌شكرد‪ ،‬وه‌ك ئافره‌تێك به‌ده‌رنه‌بوو‌ه تۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پرۆفایلی‌ فه‌یسبووكه‌كانیان پێناسه‌ ‌‬ ‫له‌هه‌م���وو ئ���ه‌و ت���رس‌و دوو دڵیه‌ ‌‬ ‫ی ش���وبات‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫هه‌یب���وو‌ه له‌نائارام���ی‌ بارودۆخه‌ك���ه‌‪ ،‬خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫ی ده‌كات‪.‬‬ ‫ێ به‌وره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی "به‌رده‌وام ل���ه‌و ‌‬ ‫وتیش��� ‌‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪ 30‬س���اڵ‬ ‫غه‌مگی���ن كه‌ریم ‌‬ ‫به‌رزه‌و‌ه به‌ش���دار بووم‪ ،‬به‌اڵم شه‌وان‬ ‫ی‬ ‫ی پرۆفایلی‌ فه‌یس���بووكه‌كه‌ ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌هاتمه‌و‌ه ده‌ستمده‌كرد ب ‌ه گریان‪ ،‬ك ‌ه وێنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌شه‌و ب ‌ه خه‌تێكی‌ سپ ‌‬ ‫ی باكگراوندێك ‌‬ ‫ی هه‌ندێك وه‌زع���م ده‌بینی‌ پێ ‌‬ ‫ب���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌س���ه‌ر نوس���یوه‌‪ ،‬به‌ڕا ‌‬ ‫نیگه‌ران ده‌ب���ووم‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ هه‌موو ژمار‌ه ‪‌ 17‬‬ ‫ی‬ ‫ی گرنگ ‌‬ ‫ئه‌مانه‌ش���دا ژن���ان س���ه‌لماندیان ك ‌ه ئه‌و‪ ،‬ئه‌و نوس���ین ‌ه به‌ش���ێك ‌‬ ‫ی رووداوه‌كان���ه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌ڵێت "ئه‌م وێنه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌نگیان هه‌ی ‌ه ك ‌ه توانایان هه‌ی ‌ه داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���وبات ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ی پیاوان‪ ،‬ب���اس له‌ڕووداوه‌كان ‌‬ ‫مافه‌كانیان بكه‌ن شانبه‌شان ‌‬ ‫ی ش���وبات‪ ،‬پارس���اڵ ده‌كات ك ‌ه چه‌ند ش���ه‌هیدو‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ئه‌و خۆپیش���اندانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ له‌ڕێگا ‌‬ ‫ی لێكه‌وته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌و ‌‬ ‫بریندار ‌‬ ‫ی خۆمان"‪.‬‬ ‫ته‌عبیركردن بوو له‌بوون ‌‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪ 45‬س���اڵ ئ���ه‌م وێنه‌یه‌و‌ه ب ‌ه ده‌س���ه‌اڵت بڵێم ك ‌ه‬ ‫خات���وو نه‌عیمه‌ ‌‬ ‫ی ك���ه‌م رۆژ هه‌بوو‌ه باوی‌ ت���رس‌و تۆقاندن‌و خۆس���ه‌پاندن‬ ‫ی وت��� ‌‬ ‫وه‌ك خ���ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ ده‌ربڕین ‌‬ ‫ی نه‌ماوه‌‪ ،‬رێگای���ه‌ك بگر ‌‬ ‫نه‌چێت بۆ س���ه‌رای‌ ئازادی‌‪ ،‬وتیش��� ‌‬ ‫ی تره‌و‌ه‬ ‫ی لێهاتبوو ئه‌بووای ‌ه هه‌موو داوكاریه‌كانمان‪ ،‬ئه‌وا له‌ڕێگایه‌ك ‌‬ ‫"وه‌ك واجب ‌‬ ‫ی پێت ده‌ڵێین له‌ت���ۆ ناڕازین"‪ .‬غه‌مگین‬ ‫ی ئاازاد ‌‬ ‫رۆژێ���ك بچوومای ‌ه بۆ س���ه‌را ‌‬ ‫ێ هه‌س���تم ده‌ركرد وه‌ك زۆریك له‌و گه‌نجان ‌هی‌ به‌شداربووه‌‪،‬‬ ‫فۆتۆ‪ :‬یه‌حیا ئه‌حمه‌د ك ‌ه ده‌چووم بۆ ئه‌و ‌‬ ‫ ‬ ‫چه‌ند ژنێک له‌گه‌ڵ منداڵه‌کانیدا کاتی خۆپیشاندانه‌کانی ساڵی رابردوو‬ ‫ی ئه‌و مه‌سیج ‌ه‬ ‫ئێس���تا هه‌م‪ ،‬ره‌ئیم هه‌یه‌‌و كاریگه‌ریم ده‌یه‌وێت وه‌ك هاوڕاكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی بگه‌یه‌نێت به‌ده‌سه‌اڵتداران ‌‬ ‫ی س���ه‌یر هه‌ب���وو له‌ن���او هه‌ی���ه‌‪ ،‬ه���ه‌ر بۆی���ه‌ زۆر ج���ار ژنان ‌‬ ‫ی ئاشتیمان پش���ێویه‌ك ‌‬ ‫كۆمه‌ڵێك رێكخراودا په‌رژین ‌‬ ‫ی بكوژان"‪.‬‬ ‫ی گه‌یاندن ‌‬ ‫به‌دادگای ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاسایشدا‪ ،‬گه‌ڕه‌كیشم له‌گه‌ڵ خۆم ده‌برد‪ ،‬هه‌ندێك هه‌رێ���م "گۆڕانكاری���ه‌كان ب���ه‌ خێرای ‌‬ ‫ی مه‌جال خۆپیشانده‌ران‌و هێزه‌كان ‌‬ ‫ی خۆشیه‌و‌ه كچ ‌ه رۆژنامه‌نووس دروس���تكرد‪ ،‬رۆژان��� ‌ه به‌پێ��� ‌‬ ‫له‌ال ‌‬ ‫ی‬ ‫نس���ار ش���ێخ محه‌م���ه‌د وه‌ك ئه‌چوومه‌ س���ه‌رای‌ ئ���ازادی‌‌و به‌رده‌وام هه‌ر له‌س���ه‌ره‌تاو‌ه پێمان ده‌وترا وه‌زع له‌گه‌ڵم ده‌هاتن‪ ،‬خێزانه‌كه‌م هه‌موویان دێن‌و تێده‌په‌ڕن‪ ،‬بۆی ‌ه خه‌ڵك چاوه‌ڕێ ‌‬ ‫ی بریقه‌دار ناكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵت‬ ‫ی س���ه‌عات دوو به‌ڵێن ‌‬ ‫باش نییه‌‪ ،‬هه‌وڵب���ده‌ن بڕۆنه‌وه‌‪ ،‬كاك ‌ه ده‌چ���وون منیش دوا ‌‬ ‫ی بووم"‪.‬‬ ‫ی چاالك ‌‬ ‫رۆژنامه‌وان‌و خانمێك ك ‌ه به‌ش���داربوو‌ه خه‌ریك ‌‬ ‫ی چاكس���ازی‌ نیی���ه‌و ناتوانێت‬ ‫ی عه‌س���رم نی���از ‌‬ ‫ی ئێم ‌ه پیاوین هه‌رچۆنێك بێت ده‌رده‌چین‪ ،‬ده‌چ���ووم‪ ،‬زۆرج���ار نوێژ ‌‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تای‌ خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫له‌خۆپیش���اندانه‌كه‌و له‌ساڵیاد ‌‬ ‫ی بكات‪ ،‬ئه‌و‌ه با شه‌قامه‌كان‬ ‫ی ئه‌و راستیه‌ی ‌ه له‌مزگه‌وتی‌ گه‌ور‌ه ده‌كرد‪ ،‬نه‌ده‌هاتمه‌و‌ه گۆڕانكار ‌‬ ‫ی كه‌م ئافره‌تت ك ‌ه ئه‌وه‌ش ده‌رخس���تن ‌‬ ‫ی ش���وبات رێژه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ش���وباتدا ده‌ڵێت "م���ن وه‌ك كچێك ‌‬ ‫ی خه‌ڵك‌و‬ ‫ی خوان پڕبكه‌ینه‌وه‌ له‌توڕه‌یی‌‌و هاوار ‌‬ ‫ی تر كێشه‌ ‌‬ ‫ی بۆماڵ‪ ،‬ئه‌گه‌ر رۆژان ‌‬ ‫ی بكات‪ ،‬به‌اڵم پاش ك��� ‌ه له‌هه‌ندێك ش���تدا پیاوس���االر ‌‬ ‫ی ده‌بینی‌ ك ‌ه به‌شدار ‌‬ ‫رۆژنامه‌ن���ووس‌و وه‌ك مه‌بده‌ئێك��� ‌‬ ‫ی ئاماده‌كردن هه‌بووایه‌‪ ،‬ئه‌وا ئه‌و رۆژان ‌ه ده‌س���تبكه‌ینه‌و‌ه به‌گوشارخستن ‌ه سه‌ر‬ ‫ی ئافره‌تانیش به‌ره‌و وجودی‌ هه‌ی���ه‌‪ ،‬زۆر ئازادبووم له‌وه‌ ‌‬ ‫ی ماوه‌ی���ه‌ك رێ���ژه‌ ‌‬ ‫ئینس���انی‌‪ ،‬رۆژان ‌ه به‌رده‌وام له‌سه‌را ‌‬ ‫ی كوڕه‌كانم هه‌ركه‌س���یان زوو بهاتایه‌وه‌‪ ،‬ده‌س���ه‌اڵت به‌ڕێگایه‌ك���ی‌ مه‌ده‌نیانه‌‪،‬‬ ‫ی ئازاد ‌‬ ‫ی ئاماده‌یی���م هه‌ب���ووه‌‌و وه‌ك زیادبوون چوو‪ ،‬له‌و باره‌یه‌و‌ه نسار باس ك ‌ه ئاماده‌ییم هه‌بێت له‌س���ه‌را ‌‬ ‫ئ���ازاد ‌‬ ‫ی ده‌كرد به‌نان حازركردن‌و هه‌رده‌بێ���ت ئه‌و ده‌س���ه‌اڵت ‌ه چۆك بۆ‬ ‫ی خێزانه‌كه‌م ن���ه‌ك رێگرییان نه‌كردووم‪ ،‬ئه‌و‌ه ده‌ست ‌‬ ‫ی به‌شداربوون ‌‬ ‫ی كه‌م ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ئافره‌تێ���ك ح���ه‌زم ك���ردوو‌ه هه‌موو له‌هۆكاره‌كان ‌‬ ‫ی بدات"‪.‬‬ ‫ی مه‌جال ده‌هاتن‪ ،‬كێشه‌ی‌ ئه‌وه‌ش���م نه‌بوو‪ ،‬رۆژانێك بوو چاكساز ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ژن���ان ده‌كات‌و ده‌ڵێت "له‌س���ه‌ره‌تادا به‌ڵكو ئه‌وانیش به‌پێ ‌‬ ‫رۆژێك ئاماده‌بم‪ ،‬به‌هه‌ماهه‌نگ ‌‬

‫زه‌كه‌ریا عه‌بدوڵاڵ یه‌كه‌مه‌‬

‫ئا‪ :‬چرا شه‌ما ‌ڵ‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪11‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬تایبه‌ت‬

‫له‌و تۆڕ‌ه به‌رفراوانه‌ جیهانیی ‌ه نه‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی حیزبی‌‌و‬ ‫به‌ش���ێكی‌ زۆر له‌به‌رپرس���ان ‌‬ ‫حكوم���ی‌‌و كه‌س���ایه‌تی‌‌و رۆژنامه‌وان‌و‬ ‫س���ه‌رمایه‌دارانی‌ هه‌رێمی‌ كوردس���تان‬ ‫ی ریكالمكردنن بۆ په‌یجه‌كانیان‪،‬‬ ‫خه‌ریك ‌‬ ‫به‌اڵم یه‌كێك له‌و الپه‌ڕ‌ه كوردیانه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫ی شكاندوو‌ه له‌ئاست كه‌سایه‌تی ‌ه‬ ‫ریكۆرد ‌‬ ‫ی به‌ش���دار له‌فه‌یسبووكدا‪،‬‬ ‫كوردیه‌كان ‌‬ ‫ی ناودار (زه‌كه‌ریا‬ ‫ی هونه‌رمه‌ن���د ‌‬ ‫په‌یج ‌‬ ‫ی‬ ‫عه‌بدوڵاڵ)ی��� ‌ه ك��� ‌ه (‪ )104.000‬الیك ‌‬ ‫تێپه‌ڕاندوو‌ه ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌ك له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت��� ‌‬ ‫ی هونه‌رمه‌ن���د (زه‌كه‌ری���ا)‬ ‫كاره‌كان��� ‌‬ ‫ی ئه‌م په‌یج��� ‌ه رایگه‌یاند ك ‌ه‬ ‫ده‌رب���اره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫"ئه‌م الپه‌ڕه‌ی ‌ه له‌الیه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راسته‌وخۆ ‌‬ ‫كاره‌كان‌و به‌سه‌رپه‌رشت ‌‬ ‫(زه‌كه‌ری���ا) به‌ڕێوه‌ده‌برێ���ت‌و تیای���دا‬ ‫ی‬ ‫هه‌واڵ‌و چاالك���ی‌‌و لێدوان ‌ه فه‌رمیه‌كان ‌‬ ‫ی تێ���دا باڵوده‌كرێت���ه‌وه‌و رۆژ‬ ‫ناوبراو ‌‬

‫ی‬ ‫ی هه‌واداران ‌‬ ‫ل���ه‌دوای‌ رۆژیش ژم���اره‌ ‌‬ ‫ی په‌ی���ام‌و‬ ‫روو له‌زیادبوون���ه‌‌و زۆرب���ه‌ ‌‬ ‫كۆمێنت���ه‌كان له‌الیه‌ن زه‌كه‌ریاش���ه‌و‌ه‬ ‫ده‌خوێنرێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌رنجه‌ په‌یجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ جێ ‌‬ ‫زه‌كه‌ریا له‌فه‌یس���بووكدا زۆر ئه‌كتیڤه‌و‬ ‫له‌هه‌موو بۆن���ه‌ ئایین���ی‌‌و نه‌ته‌وه‌یی‌‌و‬ ‫رووداو‌ه گرنگه‌كان���دا كۆمێن���ت‌و‬ ‫ی زه‌كه‌ری���ا باڵوده‌كرێت���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫لێدوان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ كاره‌س���ات ‌‬ ‫ی خه‌مناك ‌‬ ‫وه‌ك په‌یام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وان له‌باك���وور ‌‬ ‫بومه‌له‌رزه‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬ك ‌ه ده‌نگدانه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫هه‌بوو له‌میدیاكان���ی‌ توركیاو باكوورو‬ ‫ی كوردس���تان‪ ،‬چونكه‌ پێش‬ ‫باش���ور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌س���ایه‌تیه‌كان به‌یاننامه‌ك ‌ه ‌‬ ‫زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫باڵوكرده‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌بۆنه‌ ئایینه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی محه‌مه‌دو رۆژ ‌‬ ‫ی له‌دایكبوون ‌‬ ‫وه‌ك رۆژ ‌‬ ‫ی مه‌سیح‌و جه‌ژنه‌كان‌و رۆژ‌ه‬ ‫له‌دایكبوون ‌‬ ‫مێژوویه‌كانی‌ گه‌لی‌ كورد‪.‬‬ ‫ی زیاتری���ان‬ ‫ی س���ه‌روكارێك ‌‬ ‫ئه‌وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی فه‌یس���بووكدا‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ تۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الیكه‌كان ‌‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬زۆری���ی‌ ژم���اره‌ ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ن���د زه‌كه‌ری���ا عه‌بدوڵ�ڵ�ا ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌راورد به‌كه‌سایه‌تیی ‌ه هه‌ر‌ه دیاره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاسه‌ت‌و رۆشنبیریی‌‌و هونه‌ری ‌‬ ‫بوار ‌‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌رنجیان راده‌كێش���ێت‪ ،‬كه‌ ژمار‌ه ‌‬ ‫ی زه‌كه‌ریا ‪104.032‬‬ ‫الیكه‌كانی‌ په‌یج��� ‌‬ ‫الیك���ه‌‪ ،‬له‌كاتێك���دا كه‌س���ایه‌تیی ‌ه‬ ‫ی وه‌ك عه‌دن���ان كه‌ری���م‬ ‫ناوداره‌كان��� ‌‬ ‫ی ‪10.253‬‬ ‫ی ره‌زاز ‌‬ ‫‪ 46.314‬الیكه‌‪ ،‬ناسر ‌‬ ‫الیك���ه‌‪ ،‬كه‌مال محه‌مه‌د ‪ 9.165‬الیكه‌‪،‬‬ ‫به‌هج���ه‌ت یه‌حیا ‪ 7.205‬الیكه‌‪ ،‬هه‌ڤا ‌ڵ‬ ‫ئیبراهیم ‪ 9.285‬الیكه‌‪ ،‬مه‌ریوان وریا‬ ‫ی‬ ‫قان���ع ‪ 1.154‬الیكه‌‪ ،‬به‌ختی���ار عه‌ل ‌‬ ‫‪ 16.818‬الیك���ه‌‪ ،‬ش���ێركۆ بێك���ه‌س‬ ‫‪ 11.754‬الیكه‌‪ ،‬فاروق ره‌فیق ‪4.495‬‬ ‫الیكه‌‪ ،‬نه‌وشیروان مس���ته‌فا ‪20.446‬‬ ‫ی ‪ 18.091‬الیكه‌‪،‬‬ ‫الیكه‌‪ ،‬مه‌سرور بارزان ‌‬ ‫دكتۆر به‌رهه‌م س���اڵح ‪ 43.849‬الیكه‌‪،‬‬ ‫ی ‪ 48.259‬الیكه‌‪ ،‬مه‌ال‬ ‫مه‌نسور بارزان ‌‬ ‫به‌ختی���ار ‪ 12.426‬الیكه‌‪ ،‬مه‌س���عود‬ ‫ی ‪ 82.699‬الیك���ه‌‪ ،‬نێچیرڤان‬ ‫بارزان��� ‌‬ ‫ی باپیر‬ ‫ی ‪ 70.968‬الیكه‌‪ ،‬عه‌ل ‌‬ ‫بارزان��� ‌‬ ‫‪ 61.06‬الیكه‌‪ ،‬م���ه‌ال كرێكار ‪13.56‬‬ ‫الیكه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاو‌ه نزیكه‌ك���ه‌ له‌هونه‌رمه‌ند‬ ‫ی‬ ‫ی "هاوڕێیانی‌ په‌یجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫(زه‌كه‌ریا)و‌ه وت ‌‬ ‫(زه‌كه‌ریا) ته‌نیا كورده‌كان نین‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ی ئه‌وروپ���ی‌‪،‬‬ ‫به‌س���ه‌دان به‌كارهێن���ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫عه‌ره‌ب‪ ،‬تورك‪ ،‬فارس‪ ،‬رۆژانه‌ سه‌ردان ‌‬ ‫ده‌كه‌ن‌و الیك‌و كۆمێنت ده‌نووسن‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كار هونه‌رییه‌كان ‌‬ ‫هه‌مووی���ان گوێگر ‌‬ ‫زه‌كه‌ریان"‪.‬‬

‫له‌هه‌ولێر به‌شێك له‌پیاوان‬ ‫چاویان ب ‌ه شۆفێری ژن هه‌ڵنایه‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئاوێنه‌ ‬

‫ ‬ ‫ئاپۆرای ئۆتۆمبێل له‌سه‌نته‌ری شاری هه‌ولێر‬ ‫ ‬ ‫ببین���ن‪ ،‬یه‌كس���ه‌ر ده‌زانن ك��� ‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫ئا‪ :‬كامه‌ران محه‌مه‌د‪ ،‬هه‌ولێر‬ ‫ژن ‌ه لێیده‌خوڕێت‪ ،‬چونكه‌ له‌س���ه‌ر‌خۆ‬ ‫‌‬ ‫ده‌ڕوات"‪.‬‬ ‫مانگێك له‌مه‌وبه‌ر ئۆتۆمبێلێك له‌سه‌ر‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ڵكش���انی رێژه‌ی شۆفێری‬ ‫به‌رز‌ه پردی سێتاقان له‌هه‌ولێر‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ژن���ان‪ ،‬ج���ۆری هه‌راس���انكردنی ژنان‬ ‫به‌رزییه‌كه‌ی نزیكه‌ی ‪ 10‬مه‌تر ده‌بێت‪،‬‬ ‫له‌الی پیاوان گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه‌‪،‬‬ ‫كه‌وت ‌ه خواره‌وه‌‌و شۆفێره‌كه‌ی‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ژن���ان باس له‌وه‌ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬كه‌ هه‌ندێك‬ ‫ئافره‌تێك بوو‪ ،‬گیانی له‌ده‌ستدا‪ .‬ئه‌م‬ ‫له‌پیاوان ب ‌ه هۆڕن لێدان‌و ش���كاندنه‌و‌ه‬ ‫هه‌واڵ ‌ه ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی زۆری هه‌بوو‪،‬‬ ‫ی‬ ‫بۆ سه‌ریان نه‌وه‌ستاون‪ ،‬به‌ڵكو قسه‌ ‌‬ ‫چونك ‌ه یه‌كه‌م حاڵه‌تی له‌وشێوه���یه بوو‬ ‫ناش���رینیش ده‌ك���ه‌ن وه‌ک‪" :‬پیاوتان‬ ‫ك ‌ه‌ له‌الیه‌ن شۆفێری ژن رووبدات‪.‬‬ ‫له‌ماڵێ‌ نییه؟"‪‌.‬‬ ‫ه���ودا زه‌نگه‌نه‌‪ ،‬چاالكوان���ی بواری‬ ‫ئ���اری ره‌فی���ق‪ ،‬به‌ڕێوه‌ب���ه‌ر‬ ‫مافی ژن���ان ل���ه‌و باره‌ی���ه‌و‌ه ده‌ڵێت‬ ‫توندوتی���ژی‪،‬‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت���ی‬ ‫"هه‌راس���انكردنی ش���ۆفێری ژن���ان‪،‬‬ ‫له‌الپه‌ڕه‌ك���ه‌ی خۆی له‌فه‌یس���بووك‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌و كه‌لت���وره‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر زاری شایه‌تحاڵێكه‌وه‌‪ ،‬ئاماژه‌ی‬ ‫پیاو خاوه‌نی هه‌مووش���تێكه"‌‪ ،‬وتیشی‬ ‫به‌وه‌كردبوو‪ ،‬ك ‌ه رووداوی سه‌ر پرده‌كه‌ی‬ ‫"له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی پیاوساالریدا‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫س���ێتاقان‪ ،‬له‌ئه‌نجام���ی ئه‌وه‌بووه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوانی ئه‌و جۆر‌ه حاڵه‌تانه‌ش ببین‪،‬‬ ‫‌وه‬ ‫پیاوێك‪ ،‬ئۆتۆمبێله‌كه‌ی شكاندووه‌ته ‌‌‬ ‫سه‌ر ش���ۆفێر‌ه ژنه‌كه‌‌و ئه‌م رووداوه‌ی هۆڕن لێدان"‪ .‬وتیش���ی "چاویان پێمان ئه‌وان���ه‌ی ك ‌ه س���وكایه‌تی‌و توندوتیژی‬ ‫لێكه‌وتۆت���ه‌وه‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ك نوس���یبوی هه‌ڵنای���ه‌‌و واده‌زانن ئۆتۆمبێل به‌س بۆ له‌سه‌ر ش���ه‌قام له‌به‌رامبه‌ر ژنان به‌كار‬ ‫دێنن‪ ،‬له‌ماڵه‌وه‌ش توندوتیژی به‌رامبه‌ر‬ ‫"ئه‌م ‌ه یه‌كه‌م حاڵ���ه‌ت نییه‌‪ ،‬ماوه‌یه‌ك ئه‌وان دروستكراوه‌"‪.‬‬ ‫له‌ماوه‌ی ‪ 5‬ساڵی رابردوودا‪ ،‬رێژه‌ی ب ‌ه خوش���ك‌و دایك‌و هاوس���ه‌ره‌كانیان‬ ‫له‌مه‌وب���ه‌ر‪ ،‬گه‌اڵبه‌ی���ه‌ك ش���ۆفێرێكی‬ ‫ژن���ی ته‌نگه‌تاو ك���ردووه‌‌و له‌ئه‌نجامدا‪ ،‬ش���ۆفێری ژنان له‌س���ێ ش���اره‌كه‌ی به‌كار دێنن"‪.‬‬ ‫ی ئوتومبیل‬ ‫زۆرێك ل���ه‌و خانمان���ه‌ ‌‬ ‫كوردس���تان به‌ش���ێوه‌یه‌كی به‌رچ���او‬ ‫ئۆتۆمبێلی ژنه‌ك ‌ه وه‌رگه‌ڕاوه"‌‪.‬‬ ‫ی روداوه‌كه‌ی‌ سێتاقان‬ ‫هه‌راس���انكردنی ش���ۆفێر‌ه ژن���ه‌كان زی���ادی ك���ردووه‌‌و خاوه‌ن���ی یه‌كێك لێده‌خوڕن‪ ،‬دوا ‌‬ ‫له‌الیه‌ن پیاوانه‌وه‌‪ ،‬زۆرێك له‌ئافره‌تانی له‌نوس���ینگه‌كانی فێركردنی شۆفێری ترساون‪ ،‬هاوژین عه‌بدولڕه‌حمان ك ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی ماڵه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و ترس ‌ه ناشارێته‌وه‌‪،‬‬ ‫په‌س���ت كردووه‌‌و ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كه‌ن‪ ،‬وتی "ئێستا موش���ته‌رییه‌كانمان زیاتر ژن ‌‬ ‫‌مه‌ الی ب���ه‌رز‌ه پرده‌كان‪،‬‬ ‫"ك��� ‌ه‌ده‌گه ‌‌‬ ‫ك ‌ه هه‌ندێك جار جنێو‌و س���وكایه‌تییان ژنن"‪.‬‬ ‫ی دڵم خێرات���ر ده‌بێت‪ ،‬ئه‌وانه‌ی‬ ‫س���ۆران محه‌م���ه‌د‪ ،‬ك��� ‌ه خاوه‌ن���ی لێدان��� ‌‬ ‫پێده‌كرێت‪.‬‬ ‫ش���یرین مه‌حمود‪ ،‬ته‌مه‌ن ‪ 29‬ساڵ‪ ،‬نوس���ینگه‌ی ئه‌له‌ن���د‌ه ب���ۆ فێركردنی ده‌ڵێ���ن پیاوت���ان له‌ماڵ نیی��� ‌ه بۆی ‌ه‬ ‫ی مامۆس���تایه‌‪ ،‬یه‌كێك ‌ه له‌و ش���ۆفێری وتی "ژن���ان له‌ش���ۆفێریدا ئێو‌ه ش���ۆفێری ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌تدا‬ ‫ك ‌ه پیش ‌ه ‌‬ ‫ئافره‌تان���ه‌‌ی چه‌ندی���ن ج���ار له‌الیه‌ن زۆر ئارام‌و له‌س���ه‌رخۆن‪ ،‬ئه‌مه‌ش���یان خراپه‌کارن"‪ .‬هاوژی���ن داوایده‌كرد‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫شۆفێری‌ پیاوه‌و‌ه بێزار كراوه‌‌و ده‌ڵێت له‌ترس���انه‌‪ ،‬بۆی ‌ه رووداوه‌كانیش���یان‪ ،‬حكومه‌ت بڕیار ده‌رب���كات بۆ ئه‌وانه‌ی‬ ‫"پیاوه‌كان چونك ‌ه خۆیان له‌ئازاردانی زۆرب���ه‌ی ج���اره‌كان زه‌ره‌ری گیانی ژنان هه‌راسان ده‌كه‌ن‌و سزای توندیان‬ ‫ی "ئه‌گه‌ر چه‌ند پیاوێك‬ ‫خه‌ڵك ناترس���ن‪ ،‬بۆی ‌ه به‌رده‌وام خێرا لێناكه‌وێته‌وه‌" سۆران باسی له‌وه‌شكرد‪ ،‬بدات‪ ،‬وتیش��� ‌‬ ‫لێده‌خوڕن‪ ،‬كاتێكیش ده‌كه‌ون ‌ه پش���ت ك��� ‌ه پی���اوان بێئۆق���ره‌ن له‌لێخوڕینی له‌س���ه‌ر ئ���ه‌و ره‌فتاران ‌ه س���زا بدرێن‌و‬ ‫ئۆتۆمبێله‌كانم���ان‪ ،‬ئیت���ر ئارامی���ان س���ه‌یاره‌دا‪ ،‬بۆی��� ‌ه "به‌ب���ێ ئ���ه‌وه‌ی راگه‌یاندنه‌كانیش باس���ی بكه‌ن‪ ،‬كه‌س‬ ‫لێهه‌ڵده‌گیرێ���ت‌و ده‌س���ت ده‌ك���ه‌ن ب ‌ه سیمای شۆفێری سه‌یاره‌كه‌ی پێشیان ناوێرێت سوكایه‌تیمان پێبكات"‪.‬‬

‫چاالكوانێكی مافی‬ ‫ئافره‌تان‪ :‬ئه‌و‬ ‫پیاوانه‌ی له‌كاتی‬ ‫شۆفێریدا ژنان‬ ‫هه‌راسان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫له‌ماڵه‌وه‌ش‬ ‫توندوتیژی‬ ‫به‌كاردێنن‬

‫‪CMYK‬‬


‫‪10‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫کۆمەاڵیه‌تی‬

‫"خۆپیشاندانه‌كان بۆ منی‌ ژن‪ ،‬نه‌فه‌سێك ‌ی ئازاد ‌ی بوو"‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫ی ژنی‌ ما ‌ڵ‬ ‫"ئه‌و رۆژان ‌ه بۆ منێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوو‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئازاد ‌‬ ‫ده‌روازه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی خۆم بكه‌م‌و‬ ‫هه‌ست ب ‌ه بوون ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ چین‌و توێژ‌ه جیاكاندا داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫مافه‌كانمان بكه‌ین‪ ،‬بۆ داهاتویه‌ك ‌‬ ‫ی منداڵه‌كانم هه‌موو رۆژێك‬ ‫باش ‌‬ ‫به‌شداریم له‌خۆپیشاندانه‌كاندا ده‌كرد"‪.‬‬ ‫ی وایه‌ چه‌ند رۆژێك ‌ه‬ ‫گوڵ��� ‌ه ئیبراهیم ال ‌‬ ‫ی "راست ‌ه‬ ‫خۆپیش���اندان نه‌ماوه‌‪ ،‬وتیش ‌‬ ‫خۆپیش���اندان پێیناوه‌ت ‌ه س���اڵێكه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناڕه‌زاییه‌كان له‌هه‌موو شوێنێكدا‬ ‫ده‌بیس���تی‌‌و ده‌بینی‌‪ ،‬ئه‌و ده‌س���ه‌اڵت ‌ه‬ ‫ی چاك نه‌كات خۆپیشاندان ده‌ست‬ ‫خۆ ‌‬ ‫پێده‌كاته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪ 9‬س���اڵ‌‌و‬ ‫گوڵ��� ‌ه دوو منداڵ ‌‬ ‫ی هه‌ی���ه‌‪ ،‬باس ل���ه‌و رۆژان ‌ه‬ ‫‪ 13‬س���اڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات ك��� ‌ه به‌گوڕوتینه‌و‌ه به‌ش���دار ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كانی‌ كردووه‌‪ ،‬وتیش��� ‌‬ ‫ی ماڵه‌كه‌م ده‌كرد‬ ‫"ش���ه‌وان ‌ه هه‌موو كار ‌‬ ‫ی منداڵه‌كان‬ ‫ی قوتابخانه‌ ‌‬ ‫ته‌نانه‌ت كات��� ‌‬ ‫ده‌گه‌ڕامه‌و‌ه ماڵه‌وه‌‪ ،‬دواتر ده‌چومه‌و‌ه‬ ‫نێ���و خۆپیش���انده‌ره‌ ژن���ه‌كان‪ ،‬ئ���ه‌و‬ ‫ی ماڵه‌وه‌م‪،‬‬ ‫رۆژگاره‌ بۆ منیش ك���ه‌ ژن ‌‬ ‫نه‌فه‌س���ێك بوو له‌ئازادی‌‌و هه‌ستكردن‬ ‫ی به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵێك‬ ‫ب ‌ه به‌رپرس���یارێت ‌‬ ‫داواكاری‌ گش���تی‌‌و ه���ه‌ق"‪ .‬ئه‌و خانم ‌ه‬ ‫ی خۆپیش���اندانه‌كان‬ ‫ێ ئامانج ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌بین ‌‬ ‫ی هه‌رێمیش ب ‌ه‬ ‫نه‌هاتون ‌ه دی‌‌و س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی نه‌كردووه‌" له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫ی ئه‌و "راس���ت ‌‬ ‫وته‌ ‌‬ ‫خه‌ڵكدا‪ ،‬پێیوای ‌ه "هه‌ق ‌ه خه‌ڵك بێده‌نگ‬ ‫ی ش���وبات بكه‌ن ‌ه‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫نه‌بن‪ ،‬ساڵیاد ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داوا ‌‬ ‫ی داواكردنی‌ جێبه‌جێكردن ‌‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫خۆپیشانده‌ران له‌سه‌رو هه‌موشیانه‌وه‌‪،‬‬

‫په‌یجه‌كه‌ی‌ له‌فه‌یسبووكدا ‪ 100‬هه‌زار الیكی‌ تێپه‌ڕاند‬

‫زه‌که‌ریا عه‌بدواڵ له‌گوندێکی سه‌ر ب ‌ه هه‌ڵه‌بجه‌ی شه‌هید ‬

‫ی فه‌یسبووكدا‪،‬‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫له‌تۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫زه‌كه‌ریا عه‌بدواڵ له‌ڕیزبه‌ند ‌‬ ‫ی كوردستاندا‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫كه‌سایه‌تیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كه‌مه‌و ‪ 100.000‬الیك ‌‬ ‫پله‌ ‌‬ ‫تێپه‌ڕاندووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دوایی���دا ت���ۆڕ ‌‬ ‫ل���ه‌م س���ااڵنه‌ ‌‬ ‫ی فه‌یس���بووك ك ‌ه نوێترین‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌رگه‌رمییه‌‪ ،‬س���ه‌رنج ‌‬ ‫ئام���ڕاز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ه‌ره‌و ال ‌‬ ‫ی دونیا ‌‬ ‫زۆرب���ه‌ی‌ خه‌ڵك ‌‬ ‫ی راكێش كردووه‌‪ ،‬جگه‌ له‌خه‌ڵكی‌‪،‬‬ ‫خۆ ‌‬ ‫زۆربه‌ی‌ كه‌سایه‌تیی ‌ه سیاسی‌‌و هونه‌ری‌‌و‬ ‫وه‌رزشی‌‌و كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان له‌م تۆڕه‌دا‬ ‫په‌یجی‌ تایبه‌ت بۆخۆیان كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردس���تانیش له‌م رێسای ‌ه‬ ‫به‌ده‌ر نییه‌‌و رۆژ نیی ‌ه كه‌سایه‌تی ‌ه سیاسی‌‌و‬ ‫ی روو‬ ‫رۆشنبیری‌‌و هونه‌ری‌‌و وه‌زرشیه‌كان ‌‬

‫ریکالم‬

‫ی زۆر هه‌بوو‪ ،‬ئه‌م هه‌رگی���ز بیرم ناچێت���ه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و‬ ‫ی ئازادییه‌ك ‌‬ ‫به‌گش���ت ‌‬ ‫ی خۆمم هه‌ست پێده‌كرد‬ ‫ئازادی ‌ه وای‌ لێه���ات ك ‌ه ئافره‌ته‌كانیش كاتان ‌ه من بوون ‌‬ ‫ی ئازادیش"‪.‬‬ ‫ی له‌ماڵه‌وه‌و له‌سه‌را ‌‬ ‫وجودی���ان هه‌بێ���ت به‌تایب���ه‌ت دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���اڵیاد ‌‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ نزیكبوون���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی بارودۆخه‌كه‌"‪.‬‬ ‫هێوربوونه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شداربووان ‌‬ ‫ی ش���وبات‪ ،‬زۆربه‌ ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ئه‌و له‌درێژه‌ی‌ قس���ه‌كانیدا باس��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌یسبووك‪ ،‬وێنه‌ ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫له‌وه‌شكرد‪ ،‬وه‌ك ئافره‌تێك به‌ده‌رنه‌بوو‌ه تۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پرۆفایلی‌ فه‌یسبووكه‌كانیان پێناسه‌ ‌‬ ‫له‌هه‌م���وو ئ���ه‌و ت���رس‌و دوو دڵیه‌ ‌‬ ‫ی ش���وبات‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫هه‌یب���وو‌ه له‌نائارام���ی‌ بارودۆخه‌ك���ه‌‪ ،‬خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫ی ده‌كات‪.‬‬ ‫ێ به‌وره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی "به‌رده‌وام ل���ه‌و ‌‬ ‫وتیش��� ‌‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪ 30‬س���اڵ‬ ‫غه‌مگی���ن كه‌ریم ‌‬ ‫به‌رزه‌و‌ه به‌ش���دار بووم‪ ،‬به‌اڵم شه‌وان‬ ‫ی‬ ‫ی پرۆفایلی‌ فه‌یس���بووكه‌كه‌ ‌‬ ‫ك ‌ه ده‌هاتمه‌و‌ه ده‌ستمده‌كرد ب ‌ه گریان‪ ،‬ك ‌ه وێنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌شه‌و ب ‌ه خه‌تێكی‌ سپ ‌‬ ‫ی باكگراوندێك ‌‬ ‫ی هه‌ندێك وه‌زع���م ده‌بینی‌ پێ ‌‬ ‫ب���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌س���ه‌ر نوس���یوه‌‪ ،‬به‌ڕا ‌‬ ‫نیگه‌ران ده‌ب���ووم‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ هه‌موو ژمار‌ه ‪‌ 17‬‬ ‫ی‬ ‫ی گرنگ ‌‬ ‫ئه‌مانه‌ش���دا ژن���ان س���ه‌لماندیان ك ‌ه ئه‌و‪ ،‬ئه‌و نوس���ین ‌ه به‌ش���ێك ‌‬ ‫ی رووداوه‌كان���ه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌ڵێت "ئه‌م وێنه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌نگیان هه‌ی ‌ه ك ‌ه توانایان هه‌ی ‌ه داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���وبات ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ی پیاوان‪ ،‬ب���اس له‌ڕووداوه‌كان ‌‬ ‫مافه‌كانیان بكه‌ن شانبه‌شان ‌‬ ‫ی ش���وبات‪ ،‬پارس���اڵ ده‌كات ك ‌ه چه‌ند ش���ه‌هیدو‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ئه‌و خۆپیش���اندانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ له‌ڕێگا ‌‬ ‫ی لێكه‌وته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌و ‌‬ ‫بریندار ‌‬ ‫ی خۆمان"‪.‬‬ ‫ته‌عبیركردن بوو له‌بوون ‌‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪ 45‬س���اڵ ئ���ه‌م وێنه‌یه‌و‌ه ب ‌ه ده‌س���ه‌اڵت بڵێم ك ‌ه‬ ‫خات���وو نه‌عیمه‌ ‌‬ ‫ی ك���ه‌م رۆژ هه‌بوو‌ه باوی‌ ت���رس‌و تۆقاندن‌و خۆس���ه‌پاندن‬ ‫ی وت��� ‌‬ ‫وه‌ك خ���ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ ده‌ربڕین ‌‬ ‫ی نه‌ماوه‌‪ ،‬رێگای���ه‌ك بگر ‌‬ ‫نه‌چێت بۆ س���ه‌رای‌ ئازادی‌‪ ،‬وتیش��� ‌‬ ‫ی تره‌و‌ه‬ ‫ی لێهاتبوو ئه‌بووای ‌ه هه‌موو داوكاریه‌كانمان‪ ،‬ئه‌وا له‌ڕێگایه‌ك ‌‬ ‫"وه‌ك واجب ‌‬ ‫ی پێت ده‌ڵێین له‌ت���ۆ ناڕازین"‪ .‬غه‌مگین‬ ‫ی ئاازاد ‌‬ ‫رۆژێ���ك بچوومای ‌ه بۆ س���ه‌را ‌‬ ‫ێ هه‌س���تم ده‌ركرد وه‌ك زۆریك له‌و گه‌نجان ‌هی‌ به‌شداربووه‌‪،‬‬ ‫فۆتۆ‪ :‬یه‌حیا ئه‌حمه‌د ك ‌ه ده‌چووم بۆ ئه‌و ‌‬ ‫ ‬ ‫چه‌ند ژنێک له‌گه‌ڵ منداڵه‌کانیدا کاتی خۆپیشاندانه‌کانی ساڵی رابردوو‬ ‫ی ئه‌و مه‌سیج ‌ه‬ ‫ئێس���تا هه‌م‪ ،‬ره‌ئیم هه‌یه‌‌و كاریگه‌ریم ده‌یه‌وێت وه‌ك هاوڕاكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی بگه‌یه‌نێت به‌ده‌سه‌اڵتداران ‌‬ ‫ی س���ه‌یر هه‌ب���وو له‌ن���او هه‌ی���ه‌‪ ،‬ه���ه‌ر بۆی���ه‌ زۆر ج���ار ژنان ‌‬ ‫ی ئاشتیمان پش���ێویه‌ك ‌‬ ‫كۆمه‌ڵێك رێكخراودا په‌رژین ‌‬ ‫ی بكوژان"‪.‬‬ ‫ی گه‌یاندن ‌‬ ‫به‌دادگای ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاسایشدا‪ ،‬گه‌ڕه‌كیشم له‌گه‌ڵ خۆم ده‌برد‪ ،‬هه‌ندێك هه‌رێ���م "گۆڕانكاری���ه‌كان ب���ه‌ خێرای ‌‬ ‫ی مه‌جال خۆپیشانده‌ران‌و هێزه‌كان ‌‬ ‫ی خۆشیه‌و‌ه كچ ‌ه رۆژنامه‌نووس دروس���تكرد‪ ،‬رۆژان��� ‌ه به‌پێ��� ‌‬ ‫له‌ال ‌‬ ‫ی‬ ‫نس���ار ش���ێخ محه‌م���ه‌د وه‌ك ئه‌چوومه‌ س���ه‌رای‌ ئ���ازادی‌‌و به‌رده‌وام هه‌ر له‌س���ه‌ره‌تاو‌ه پێمان ده‌وترا وه‌زع له‌گه‌ڵم ده‌هاتن‪ ،‬خێزانه‌كه‌م هه‌موویان دێن‌و تێده‌په‌ڕن‪ ،‬بۆی ‌ه خه‌ڵك چاوه‌ڕێ ‌‬ ‫ی بریقه‌دار ناكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵت‬ ‫ی س���ه‌عات دوو به‌ڵێن ‌‬ ‫باش نییه‌‪ ،‬هه‌وڵب���ده‌ن بڕۆنه‌وه‌‪ ،‬كاك ‌ه ده‌چ���وون منیش دوا ‌‬ ‫ی بووم"‪.‬‬ ‫ی چاالك ‌‬ ‫رۆژنامه‌وان‌و خانمێك ك ‌ه به‌ش���داربوو‌ه خه‌ریك ‌‬ ‫ی چاكس���ازی‌ نیی���ه‌و ناتوانێت‬ ‫ی عه‌س���رم نی���از ‌‬ ‫ی ئێم ‌ه پیاوین هه‌رچۆنێك بێت ده‌رده‌چین‪ ،‬ده‌چ���ووم‪ ،‬زۆرج���ار نوێژ ‌‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تای‌ خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫له‌خۆپیش���اندانه‌كه‌و له‌ساڵیاد ‌‬ ‫ی بكات‪ ،‬ئه‌و‌ه با شه‌قامه‌كان‬ ‫ی ئه‌و راستیه‌ی ‌ه له‌مزگه‌وتی‌ گه‌ور‌ه ده‌كرد‪ ،‬نه‌ده‌هاتمه‌و‌ه گۆڕانكار ‌‬ ‫ی كه‌م ئافره‌تت ك ‌ه ئه‌وه‌ش ده‌رخس���تن ‌‬ ‫ی ش���وبات رێژه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ش���وباتدا ده‌ڵێت "م���ن وه‌ك كچێك ‌‬ ‫ی خه‌ڵك‌و‬ ‫ی خوان پڕبكه‌ینه‌وه‌ له‌توڕه‌یی‌‌و هاوار ‌‬ ‫ی تر كێشه‌ ‌‬ ‫ی بۆماڵ‪ ،‬ئه‌گه‌ر رۆژان ‌‬ ‫ی بكات‪ ،‬به‌اڵم پاش ك��� ‌ه له‌هه‌ندێك ش���تدا پیاوس���االر ‌‬ ‫ی ده‌بینی‌ ك ‌ه به‌شدار ‌‬ ‫رۆژنامه‌ن���ووس‌و وه‌ك مه‌بده‌ئێك��� ‌‬ ‫ی ئاماده‌كردن هه‌بووایه‌‪ ،‬ئه‌وا ئه‌و رۆژان ‌ه ده‌س���تبكه‌ینه‌و‌ه به‌گوشارخستن ‌ه سه‌ر‬ ‫ی ئافره‌تانیش به‌ره‌و وجودی‌ هه‌ی���ه‌‪ ،‬زۆر ئازادبووم له‌وه‌ ‌‬ ‫ی ماوه‌ی���ه‌ك رێ���ژه‌ ‌‬ ‫ئینس���انی‌‪ ،‬رۆژان ‌ه به‌رده‌وام له‌سه‌را ‌‬ ‫ی كوڕه‌كانم هه‌ركه‌س���یان زوو بهاتایه‌وه‌‪ ،‬ده‌س���ه‌اڵت به‌ڕێگایه‌ك���ی‌ مه‌ده‌نیانه‌‪،‬‬ ‫ی ئازاد ‌‬ ‫ی ئاماده‌یی���م هه‌ب���ووه‌‌و وه‌ك زیادبوون چوو‪ ،‬له‌و باره‌یه‌و‌ه نسار باس ك ‌ه ئاماده‌ییم هه‌بێت له‌س���ه‌را ‌‬ ‫ئ���ازاد ‌‬ ‫ی ده‌كرد به‌نان حازركردن‌و هه‌رده‌بێ���ت ئه‌و ده‌س���ه‌اڵت ‌ه چۆك بۆ‬ ‫ی خێزانه‌كه‌م ن���ه‌ك رێگرییان نه‌كردووم‪ ،‬ئه‌و‌ه ده‌ست ‌‬ ‫ی به‌شداربوون ‌‬ ‫ی كه‌م ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ئافره‌تێ���ك ح���ه‌زم ك���ردوو‌ه هه‌موو له‌هۆكاره‌كان ‌‬ ‫ی بدات"‪.‬‬ ‫ی مه‌جال ده‌هاتن‪ ،‬كێشه‌ی‌ ئه‌وه‌ش���م نه‌بوو‪ ،‬رۆژانێك بوو چاكساز ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ژن���ان ده‌كات‌و ده‌ڵێت "له‌س���ه‌ره‌تادا به‌ڵكو ئه‌وانیش به‌پێ ‌‬ ‫رۆژێك ئاماده‌بم‪ ،‬به‌هه‌ماهه‌نگ ‌‬

‫زه‌كه‌ریا عه‌بدوڵاڵ یه‌كه‌مه‌‬

‫ئا‪ :‬چرا شه‌ما ‌ڵ‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪11‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬تایبه‌ت‬

‫له‌و تۆڕ‌ه به‌رفراوانه‌ جیهانیی ‌ه نه‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی حیزبی‌‌و‬ ‫به‌ش���ێكی‌ زۆر له‌به‌رپرس���ان ‌‬ ‫حكوم���ی‌‌و كه‌س���ایه‌تی‌‌و رۆژنامه‌وان‌و‬ ‫س���ه‌رمایه‌دارانی‌ هه‌رێمی‌ كوردس���تان‬ ‫ی ریكالمكردنن بۆ په‌یجه‌كانیان‪،‬‬ ‫خه‌ریك ‌‬ ‫به‌اڵم یه‌كێك له‌و الپه‌ڕ‌ه كوردیانه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫ی شكاندوو‌ه له‌ئاست كه‌سایه‌تی ‌ه‬ ‫ریكۆرد ‌‬ ‫ی به‌ش���دار له‌فه‌یسبووكدا‪،‬‬ ‫كوردیه‌كان ‌‬ ‫ی ناودار (زه‌كه‌ریا‬ ‫ی هونه‌رمه‌ن���د ‌‬ ‫په‌یج ‌‬ ‫ی‬ ‫عه‌بدوڵاڵ)ی��� ‌ه ك��� ‌ه (‪ )104.000‬الیك ‌‬ ‫تێپه‌ڕاندوو‌ه ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌ك له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت��� ‌‬ ‫ی هونه‌رمه‌ن���د (زه‌كه‌ری���ا)‬ ‫كاره‌كان��� ‌‬ ‫ی ئه‌م په‌یج��� ‌ه رایگه‌یاند ك ‌ه‬ ‫ده‌رب���اره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫"ئه‌م الپه‌ڕه‌ی ‌ه له‌الیه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راسته‌وخۆ ‌‬ ‫كاره‌كان‌و به‌سه‌رپه‌رشت ‌‬ ‫(زه‌كه‌ری���ا) به‌ڕێوه‌ده‌برێ���ت‌و تیای���دا‬ ‫ی‬ ‫هه‌واڵ‌و چاالك���ی‌‌و لێدوان ‌ه فه‌رمیه‌كان ‌‬ ‫ی تێ���دا باڵوده‌كرێت���ه‌وه‌و رۆژ‬ ‫ناوبراو ‌‬

‫ی‬ ‫ی هه‌واداران ‌‬ ‫ل���ه‌دوای‌ رۆژیش ژم���اره‌ ‌‬ ‫ی په‌ی���ام‌و‬ ‫روو له‌زیادبوون���ه‌‌و زۆرب���ه‌ ‌‬ ‫كۆمێنت���ه‌كان له‌الیه‌ن زه‌كه‌ریاش���ه‌و‌ه‬ ‫ده‌خوێنرێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌رنجه‌ په‌یجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ جێ ‌‬ ‫زه‌كه‌ریا له‌فه‌یس���بووكدا زۆر ئه‌كتیڤه‌و‬ ‫له‌هه‌موو بۆن���ه‌ ئایین���ی‌‌و نه‌ته‌وه‌یی‌‌و‬ ‫رووداو‌ه گرنگه‌كان���دا كۆمێن���ت‌و‬ ‫ی زه‌كه‌ری���ا باڵوده‌كرێت���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫لێدوان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ كاره‌س���ات ‌‬ ‫ی خه‌مناك ‌‬ ‫وه‌ك په‌یام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وان له‌باك���وور ‌‬ ‫بومه‌له‌رزه‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬ك ‌ه ده‌نگدانه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫هه‌بوو له‌میدیاكان���ی‌ توركیاو باكوورو‬ ‫ی كوردس���تان‪ ،‬چونكه‌ پێش‬ ‫باش���ور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌س���ایه‌تیه‌كان به‌یاننامه‌ك ‌ه ‌‬ ‫زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫باڵوكرده‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌بۆنه‌ ئایینه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی محه‌مه‌دو رۆژ ‌‬ ‫ی له‌دایكبوون ‌‬ ‫وه‌ك رۆژ ‌‬ ‫ی مه‌سیح‌و جه‌ژنه‌كان‌و رۆژ‌ه‬ ‫له‌دایكبوون ‌‬ ‫مێژوویه‌كانی‌ گه‌لی‌ كورد‪.‬‬ ‫ی زیاتری���ان‬ ‫ی س���ه‌روكارێك ‌‬ ‫ئه‌وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی فه‌یس���بووكدا‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ تۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الیكه‌كان ‌‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬زۆری���ی‌ ژم���اره‌ ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ن���د زه‌كه‌ری���ا عه‌بدوڵ�ڵ�ا ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌راورد به‌كه‌سایه‌تیی ‌ه هه‌ر‌ه دیاره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاسه‌ت‌و رۆشنبیریی‌‌و هونه‌ری ‌‬ ‫بوار ‌‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌رنجیان راده‌كێش���ێت‪ ،‬كه‌ ژمار‌ه ‌‬ ‫ی زه‌كه‌ریا ‪104.032‬‬ ‫الیكه‌كانی‌ په‌یج��� ‌‬ ‫الیك���ه‌‪ ،‬له‌كاتێك���دا كه‌س���ایه‌تیی ‌ه‬ ‫ی وه‌ك عه‌دن���ان كه‌ری���م‬ ‫ناوداره‌كان��� ‌‬ ‫ی ‪10.253‬‬ ‫ی ره‌زاز ‌‬ ‫‪ 46.314‬الیكه‌‪ ،‬ناسر ‌‬ ‫الیك���ه‌‪ ،‬كه‌مال محه‌مه‌د ‪ 9.165‬الیكه‌‪،‬‬ ‫به‌هج���ه‌ت یه‌حیا ‪ 7.205‬الیكه‌‪ ،‬هه‌ڤا ‌ڵ‬ ‫ئیبراهیم ‪ 9.285‬الیكه‌‪ ،‬مه‌ریوان وریا‬ ‫ی‬ ‫قان���ع ‪ 1.154‬الیكه‌‪ ،‬به‌ختی���ار عه‌ل ‌‬ ‫‪ 16.818‬الیك���ه‌‪ ،‬ش���ێركۆ بێك���ه‌س‬ ‫‪ 11.754‬الیكه‌‪ ،‬فاروق ره‌فیق ‪4.495‬‬ ‫الیكه‌‪ ،‬نه‌وشیروان مس���ته‌فا ‪20.446‬‬ ‫ی ‪ 18.091‬الیكه‌‪،‬‬ ‫الیكه‌‪ ،‬مه‌سرور بارزان ‌‬ ‫دكتۆر به‌رهه‌م س���اڵح ‪ 43.849‬الیكه‌‪،‬‬ ‫ی ‪ 48.259‬الیكه‌‪ ،‬مه‌ال‬ ‫مه‌نسور بارزان ‌‬ ‫به‌ختی���ار ‪ 12.426‬الیكه‌‪ ،‬مه‌س���عود‬ ‫ی ‪ 82.699‬الیك���ه‌‪ ،‬نێچیرڤان‬ ‫بارزان��� ‌‬ ‫ی باپیر‬ ‫ی ‪ 70.968‬الیكه‌‪ ،‬عه‌ل ‌‬ ‫بارزان��� ‌‬ ‫‪ 61.06‬الیكه‌‪ ،‬م���ه‌ال كرێكار ‪13.56‬‬ ‫الیكه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاو‌ه نزیكه‌ك���ه‌ له‌هونه‌رمه‌ند‬ ‫ی‬ ‫ی "هاوڕێیانی‌ په‌یجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫(زه‌كه‌ریا)و‌ه وت ‌‬ ‫(زه‌كه‌ریا) ته‌نیا كورده‌كان نین‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ی ئه‌وروپ���ی‌‪،‬‬ ‫به‌س���ه‌دان به‌كارهێن���ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫عه‌ره‌ب‪ ،‬تورك‪ ،‬فارس‪ ،‬رۆژانه‌ سه‌ردان ‌‬ ‫ده‌كه‌ن‌و الیك‌و كۆمێنت ده‌نووسن‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كار هونه‌رییه‌كان ‌‬ ‫هه‌مووی���ان گوێگر ‌‬ ‫زه‌كه‌ریان"‪.‬‬

‫له‌هه‌ولێر به‌شێك له‌پیاوان‬ ‫چاویان ب ‌ه شۆفێری ژن هه‌ڵنایه‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئاوێنه‌ ‬

‫ ‬ ‫ئاپۆرای ئۆتۆمبێل له‌سه‌نته‌ری شاری هه‌ولێر‬ ‫ ‬ ‫ببین���ن‪ ،‬یه‌كس���ه‌ر ده‌زانن ك��� ‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫ئا‪ :‬كامه‌ران محه‌مه‌د‪ ،‬هه‌ولێر‬ ‫ژن ‌ه لێیده‌خوڕێت‪ ،‬چونكه‌ له‌س���ه‌ر‌خۆ‬ ‫‌‬ ‫ده‌ڕوات"‪.‬‬ ‫مانگێك له‌مه‌وبه‌ر ئۆتۆمبێلێك له‌سه‌ر‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ڵكش���انی رێژه‌ی شۆفێری‬ ‫به‌رز‌ه پردی سێتاقان له‌هه‌ولێر‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ژن���ان‪ ،‬ج���ۆری هه‌راس���انكردنی ژنان‬ ‫به‌رزییه‌كه‌ی نزیكه‌ی ‪ 10‬مه‌تر ده‌بێت‪،‬‬ ‫له‌الی پیاوان گۆڕانی به‌سه‌ردا هاتووه‌‪،‬‬ ‫كه‌وت ‌ه خواره‌وه‌‌و شۆفێره‌كه‌ی‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ژن���ان باس له‌وه‌ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬كه‌ هه‌ندێك‬ ‫ئافره‌تێك بوو‪ ،‬گیانی له‌ده‌ستدا‪ .‬ئه‌م‬ ‫له‌پیاوان ب ‌ه هۆڕن لێدان‌و ش���كاندنه‌و‌ه‬ ‫هه‌واڵ ‌ه ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی زۆری هه‌بوو‪،‬‬ ‫ی‬ ‫بۆ سه‌ریان نه‌وه‌ستاون‪ ،‬به‌ڵكو قسه‌ ‌‬ ‫چونك ‌ه یه‌كه‌م حاڵه‌تی له‌وشێوه‌یه بوو‬ ‫ناش���رینیش ده‌ك���ه‌ن وه‌ک‪" :‬پیاوتان‬ ‫ك ‌ه‌ له‌الیه‌ن شۆفێری ژن رووبدات‪.‬‬ ‫له‌ماڵێ‌ نییه؟"‪‌.‬‬ ‫�����ودا زه‌نگه‌نه‌‪ ،‬چاالكوان���ی بواری‬ ‫ئ���اری ره‌فی���ق‪ ،‬به‌ڕێوه‌ب���ه‌ر‬ ‫مافی ژن���ان ل���ه‌و باره‌ی���ه‌و‌ه ده‌ڵێت‬ ‫توندوتی���ژی‪،‬‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت���ی‬ ‫"هه‌راس���انكردنی ش���ۆفێری ژن���ان‪،‬‬ ‫له‌الپه‌ڕه‌ك���ه‌ی خۆی له‌فه‌یس���بووك‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌و كه‌لت���وره‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر زاری شایه‌تحاڵێكه‌وه‌‪ ،‬ئاماژه‌ی‬ ‫پیاو خاوه‌نی هه‌مووش���تێكه"‌‪ ،‬وتیشی‬ ‫به‌وه‌كردبوو‪ ،‬ك ‌ه رووداوی سه‌ر پرده‌كه‌ی‬ ‫"له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی پیاوساالریدا‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫س���ێتاقان‪ ،‬له‌ئه‌نجام���ی ئه‌وه‌بووه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوانی ئه‌و جۆر‌ه حاڵه‌تانه‌ش ببین‪،‬‬ ‫‌وه‬ ‫پیاوێك‪ ،‬ئۆتۆمبێله‌كه‌ی شكاندووه‌ته ‌‌‬ ‫سه‌ر ش���ۆفێر‌ه ژنه‌كه‌‌و ئه‌م رووداوه‌ی هۆڕن لێدان"‪ .‬وتیش���ی "چاویان پێمان ئه‌وان���ه‌ی ك ‌ه س���وكایه‌تی‌و توندوتیژی‬ ‫لێكه‌وتۆت���ه‌وه‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ك نوس���یبوی هه‌ڵنای���ه‌‌و واده‌زانن ئۆتۆمبێل به‌س بۆ له‌سه‌ر ش���ه‌قام له‌به‌رامبه‌ر ژنان به‌كار‬ ‫دێنن‪ ،‬له‌ماڵه‌وه‌ش توندوتیژی به‌رامبه‌ر‬ ‫"ئه‌م ‌ه یه‌كه‌م حاڵ���ه‌ت نییه‌‪ ،‬ماوه‌یه‌ك ئه‌وان دروستكراوه‌"‪.‬‬ ‫له‌ماوه‌ی ‪ 5‬ساڵی رابردوودا‪ ،‬رێژه‌ی ب ‌ه خوش���ك‌و دایك‌و هاوس���ه‌ره‌كانیان‬ ‫له‌مه‌وب���ه‌ر‪ ،‬گه‌اڵبه‌ی���ه‌ك ش���ۆفێرێكی‬ ‫ژن���ی ته‌نگه‌تاو ك���ردووه‌‌و له‌ئه‌نجامدا‪ ،‬ش���ۆفێری ژنان له‌س���ێ ش���اره‌كه‌ی به‌كار دێنن"‪.‬‬ ‫ی ئوتومبیل‬ ‫زۆرێك ل���ه‌و خانمان���ه‌ ‌‬ ‫كوردس���تان به‌ش���ێوه‌یه‌كی به‌رچ���او‬ ‫ئۆتۆمبێلی ژنه‌ك ‌ه وه‌رگه‌ڕاوه"‌‪.‬‬ ‫ی روداوه‌كه‌ی‌ سێتاقان‬ ‫هه‌راس���انكردنی ش���ۆفێر‌ه ژن���ه‌كان زی���ادی ك���ردووه‌‌و خاوه‌ن���ی یه‌كێك لێده‌خوڕن‪ ،‬دوا ‌‬ ‫له‌الیه‌ن پیاوانه‌وه‌‪ ،‬زۆرێك له‌ئافره‌تانی له‌نوس���ینگه‌كانی فێركردنی شۆفێری ترساون‪ ،‬هاوژین عه‌بدولڕه‌حمان ك ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی ماڵه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و ترس ‌ه ناشارێته‌وه‌‪،‬‬ ‫په‌س���ت كردووه‌‌و ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كه‌ن‪ ،‬وتی "ئێستا موش���ته‌رییه‌كانمان زیاتر ژن ‌‬ ‫‌مه‌ الی ب���ه‌رز‌ه پرده‌كان‪،‬‬ ‫"ك��� ‌ه‌ده‌گه ‌‌‬ ‫ك ‌ه هه‌ندێك جار جنێو‌و س���وكایه‌تییان ژنن"‪.‬‬ ‫ی دڵم خێرات���ر ده‌بێت‪ ،‬ئه‌وانه‌ی‬ ‫س���ۆران محه‌م���ه‌د‪ ،‬ك��� ‌ه خاوه‌ن���ی لێدان��� ‌‬ ‫پێده‌كرێت‪.‬‬ ‫ش���یرین مه‌حمود‪ ،‬ته‌مه‌ن ‪ 29‬ساڵ‪ ،‬نوس���ینگه‌ی ئه‌له‌ن���د‌ه ب���ۆ فێركردنی ده‌ڵێ���ن پیاوت���ان له‌ماڵ نیی��� ‌ه بۆی ‌ه‬ ‫ی مامۆس���تایه‌‪ ،‬یه‌كێك ‌ه له‌و ش���ۆفێری وتی "ژن���ان له‌ش���ۆفێریدا ئێو‌ه ش���ۆفێری ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌تدا‬ ‫ك ‌ه پیش ‌ه ‌‬ ‫ئافره‌تان���ه‌‌ی چه‌ندی���ن ج���ار له‌الیه‌ن زۆر ئارام‌و له‌س���ه‌رخۆن‪ ،‬ئه‌مه‌ش���یان خراپه‌کارن"‪ .‬هاوژی���ن داوایده‌كرد‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫شۆفێری‌ پیاوه‌و‌ه بێزار كراوه‌‌و ده‌ڵێت له‌ترس���انه‌‪ ،‬بۆی ‌ه رووداوه‌كانیش���یان‪ ،‬حكومه‌ت بڕیار ده‌رب���كات بۆ ئه‌وانه‌ی‬ ‫"پیاوه‌كان چونك ‌ه خۆیان له‌ئازاردانی زۆرب���ه‌ی ج���اره‌كان زه‌ره‌ری گیانی ژنان هه‌راسان ده‌كه‌ن‌و سزای توندیان‬ ‫ی "ئه‌گه‌ر چه‌ند پیاوێك‬ ‫خه‌ڵك ناترس���ن‪ ،‬بۆی ‌ه به‌رده‌وام خێرا لێناكه‌وێته‌وه‌" سۆران باسی له‌وه‌شكرد‪ ،‬بدات‪ ،‬وتیش��� ‌‬ ‫لێده‌خوڕن‪ ،‬كاتێكیش ده‌كه‌ون ‌ه پش���ت ك��� ‌ه پی���اوان بێئۆق���ره‌ن له‌لێخوڕینی له‌س���ه‌ر ئ���ه‌و ره‌فتاران ‌ه س���زا بدرێن‌و‬ ‫ئۆتۆمبێله‌كانم���ان‪ ،‬ئیت���ر ئارامی���ان س���ه‌یاره‌دا‪ ،‬بۆی��� ‌ه "به‌ب���ێ ئ���ه‌وه‌ی راگه‌یاندنه‌كانیش باس���ی بكه‌ن‪ ،‬كه‌س‬ ‫لێهه‌ڵده‌گیرێ���ت‌و ده‌س���ت ده‌ك���ه‌ن ب ‌ه سیمای شۆفێری سه‌یاره‌كه‌ی پێشیان ناوێرێت سوكایه‌تیمان پێبكات"‪.‬‬

‫چاالكوانێكی مافی‬ ‫ئافره‌تان‪ :‬ئه‌و‬ ‫پیاوانه‌ی له‌كاتی‬ ‫شۆفێریدا ژنان‬ ‫هه‌راسان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫له‌ماڵه‌وه‌ش‬ ‫توندوتیژی‬ ‫به‌كاردێنن‬

‫‪CMYK‬‬


‫‪12‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/2/14‬‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫ئایا مۆدێلی سیاسیی گۆڕان یه‌كێتی‌و پارتی تێپه‌ڕاندووه‌؟‬ ‫گۆران ئــازاد حەمه‌ گه‌محان‬ ‫ئه‌ندامی په‌رله‌مانی كوردستان‬

‫حەڤدەی شوبات‬

‫بەشی یەکەم‬

‫دوای تێپەڕینی ساڵێک بەسەر خۆپیشاندان‌و‬ ‫ناڕەزاییدەربڕینە بەرفراوانەکانی رۆژی ‪١٧‬‬ ‫شوباتدا‪ ،‬دەکرێت هەڵوەستەیەک بکەین‌و‬ ‫له‌مانا‌و قورس���ایی‌و ئەگەرە ئایندەییەکانی‬ ‫ئەو رووداوانە رابمێنین‪ .‬دەکرێت جارێکی‬ ‫دیکە بپرسینەوە‪ :‬ئەو رووداوانە بۆ روویاندا‌و‬ ‫ئاسۆی دووبارەبوونەوە‌و سەرهەڵدانەوەیان‬ ‫چەند کراوەیە؟‬ ‫بۆ وەاڵمدانەوەی ئەو پرسیارانە با لەچەند‬ ‫راس���تییەکی سادەوە دەس���تپێبکەین کە‬ ‫دەس���ەاڵتدارانی کورد حەز بەبیس���تنیان‬ ‫ناک���ەن‪ :‬ئ���ەوەی رووی���دا پابەس���تی‬ ‫ئ���ەو ش���ێوازەیە له‌حوکمڕان���ی ک���ە ئەم‬ ‫دەس���ەاڵتدارانە دروس���ت‌و س���ەروەریان‬ ‫کردووە‪ .‬دەرەنجامی کەڵەکەبوونی چەندان‬ ‫قەیرانی گەورەی سیاس���ی‌و کۆمەاڵیەتی‌و‬ ‫ئی���داری‌و دەرەنجام���ی کۆبون���ەوە‌و‬ ‫کەڵەکەبوون���ی چەندان ناکۆکی‌و ملمالنێی‬ ‫چارەس���ەرنەکراو‌و تەئجیلکراویش���ن ک���ە‬ ‫ئیرادەیەکی راستەقینەی چارەسەکردنیان‬ ‫لەھی���چ ئاس���تێکدا ئامادەنیی���ە‪ .‬بۆی���ە‬ ‫خۆپیشاندەکان س���اتەوەختی تەقینەوەی‬ ‫کۆمەڵگای ئێمەبوو بەڕووی ئەو ش���ێوازە‬ ‫له‌حوکمڕانی بێبەها‌و بێبەرپرس���یاریەتی‌و‬ ‫پڕ له‌درۆ‌و دزی‌و جەردەییدا‪ ،‬کە باز بەسەر‬ ‫س���ادەترین پێدراوی ئەخالقی سیاس���ی‌و‬ ‫کۆمەاڵیەتی‌و ئینس���انیدا ئەدات‪ .‬نەک ھیچ‬ ‫کێشەیەک له‌کێشە گەورە‌و راستەقینەکانی‬ ‫کۆمەڵگای ئێمە چارەس���ەرناکات‪ ،‬بەڵکو‬ ‫لەگ���ەڵ بەردەوامبوونی خۆیدا کێش���ەی‬ ‫ن���وێ‌و گرفتی گەورەتر بۆ ئەم کۆمەڵگایە‬ ‫دروستدەکات‪.‬‬ ‫دەش���ێت لەپ���اڵ کۆمەڵناس���ی ئەڵمانی‪،‬‬ ‫ماکس ڤێبەر‪-‬دا ئەم دەس���ەاڵتدارێتییە بە‬ ‫دەسەاڵتدارتی ”سوڵتانیزم“ ناوببەین‪ ،‬یان‬ ‫لەپاڵ هەندێک کۆمەڵناسی هاوچەرختردا‬ ‫بە ”س���وڵتانیزمی نوێ“ ناونووسیبکەین‪.‬‬ ‫س���وڵتانیزم ناوێک���ی دیکەی���ە ب���ۆ‬ ‫دەسەاڵتدارێتییەکی س���تەمگەر‌و داخراو‪،‬‬ ‫دەس���ەاڵتداریەتییەکی رەها کە بە لۆژیکی‬ ‫سوڵتانە کۆنەکانی ناو مێژوو کاردەکات‌و نە‬ ‫دەستور‌و نە دەزگا‌و نە شێوازێکی تایبەتی‬ ‫لێپرس���ینەوە بۆ چاودێریکردنی سیاس���ی‬ ‫ناناس���ێت‪ .‬لەم ش���ێوازە له‌حوکمڕانیدا‪،‬‬ ‫ئەوەی حوکمدەکات دەس���ەاڵتدارێکە کە‬ ‫لەن���او هەموو جومگە بچووک‌و گەورەکانی‬ ‫حوکمڕانی���دا ئامادەی���ە‪ ،‬له‌سیاس���ەتدا‬ ‫ئامادەی���ە‪ ،‬له‌ئابوری���دا ئامادەی���ە‪ ،‬لەناو‬ ‫دەزگا بیرۆکراتییەکان���دا ئامادەیە‪ ،‬لەناو‬ ‫لەشکر‌و دەزگاکانی ئاسیش���دا ئامادەیە‪،‬‬ ‫لەن���او دامەزران���دن‌و البردنی ئەم یان ئەو‬ ‫فەرمانب���ەردا ئامادەیە‪ .‬بەم���ەش هەموو‬ ‫کۆمەڵگا دەکەوێت���ە ژێر رەحمەتی بڕیار‌و‬ ‫ویس���ت‌و زەوق‌و تەماح���ە تاکەکەس���ی‌و‬ ‫کۆمەاڵیەتییەکانی خودی س���وڵتان خۆی‌و‬ ‫ئەو گروپەش کە س���وڵتان بەدەوریخۆیدا‬ ‫کۆیاندەکات���ەوە‌و ب���ۆ پاراس���تنی خۆی‬ ‫قەڵەویاندەکات‪ .‬لەم ژینگەیەدا دەستبردنی‬ ‫س���وڵتان بۆ کۆمەڵگا‌و دەستخس���تنە ناو‬ ‫دەزگا‌و دامەزراوەکانیی���ەوە‌و چۆنیەت���ی‬ ‫مامەڵەکردنی تاک‌و گروپەکانی‪ ،‬دەستبردن‌و‬ ‫مامەڵەیەکی ستەمکارانە‌و سەپێنەرانەیە‪،‬‬ ‫دابڕاوە له‌س���ادەترین پێدراوی ئەخالقی‌و‬ ‫ئینسانی‌و سیاسی بەرپرسیار‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر س���وڵتانە کۆن���ەکان لەڕێ���گای‬ ‫دەزگای جاسوس���ی بچ���ووک‌و ھێ���زی‬ ‫چەکدار‌و ترساندنی بەردەوامی کۆمەڵگاوە‬ ‫کاریانکردبێ���ت‪ ،‬ئەوا س���وڵتانیزمی نوێ‬ ‫لەڕێگای حیزب‌و دەزگای مۆدێرنی پۆلیس‌و‬ ‫ئەمن‌و ئاسایش‌و ھێزی سەربازی‌و میلیشیای‬ ‫رێکخراو‌و ئاراس���تەکراوەوە حوکمدەکات‪،‬‬ ‫خاوەنی میدیای ئاراستەکراوە‌و لەشکرێک‬ ‫کادری گوێڕایەڵ���ی هەی���ە لەڕێگایان���ەوە‬ ‫دادەبەزێت���ە ن���او تەفاس���یلەکانی ژیانی‬ ‫رۆژانەی کۆمەڵگاوە‪ .‬له‌سوڵتانیزمی نوێدا‬ ‫دەش���ێت ئایدیۆلۆژیایەک بوونی هەبێت‪،‬‬ ‫دەش���ێت باس له‌دیموکراسییەت‌و حوکمی‬ ‫یاس���ا‌و دابەشکردنی دەس���ەاڵت بکرێت‪،‬‬ ‫دەش���ێت باس له‌خەون‌و مژدەی نەتەوەیی‬ ‫گەورە‌و فوتێکراوی���ش لەئارادابێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ھیچ یەکێ���ک لەمانە ناتوانن س���نوورێک‬ ‫بۆ دەس���ەاڵت‌و هەڵس���وکەوتی سوڵتان‌و‬ ‫بازن���ە نزیکەک���ەی دەوروب���ەری دابنێن‪.‬‬ ‫ھیچ یەکێکیان قورس���اییەکی سیاس���ی‌و‬ ‫ئەخالق���ی وای���ان نیی���ە بتوان���ن رێ بە‬ ‫بەشەخس���یکردنی سەرتاسەری دەسەاڵت‬

‫بیروڕا‬

‫بگرن‪ .‬ئەمە وادەکات سوڵتانیزمی سیاسی‬ ‫ئیمپراتۆریەتێکی گ���ەورەی درۆکردنبێت‪،‬‬ ‫ئیمپراتۆریەت���ی کۆمەڵێ���ک حیکایەت کە‬ ‫س���وڵتان‌و بازنە بچووکەک���ەی دەوربەری‬ ‫کەی بیانەوێت دەیک���ەن‌و کەی بیانەوێت‬ ‫میزیان پێدادەکەن‌و چۆنیشیان بوێت ئاوا‬ ‫فڕێیانئەدەن���ە ناو تەنەکە خۆڵە زۆرەکانی‬ ‫مێژووەوە‪.‬‬ ‫لەم مۆدێلەدا س���وڵتانی سیاسی سڵ لەوە‬ ‫ناکات���ەوە رووکارە مەده‌نییە درۆزنەکانی‬ ‫سیس���تمەکە ل���ه‌‪ ٢٤‬کاتژمێ���ردا بگۆڕێت‬ ‫بۆ رووکارێک���ی س���ەربازی توندوتیژ کە‬ ‫س���ڵ لەپەالماردان���ی ھیچ ش���تێک‌و ھیچ‬ ‫کەس���ێک نەکاتەوە‪ .‬ئەوەی وادەکات ئەم‬ ‫وەرچەرخانە بەئاسانی مەسیەربێت‪ ،‬بوونی‬ ‫ئەو ئیمپراتۆریەت���ە گەورەیەیە له‌درۆ کە‬ ‫باسمکرد‪ .‬لەم جۆرە له‌دەسەاڵتدا دەشێت‬ ‫پەرلەم���ان هەبێت‪ ،‬ب���ەاڵم پەرلەمانێکی‬ ‫درۆییەنەییە‪ ،‬دەشێت یاسا هەبێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫یاسایەکی درۆینەیە‪ ،‬دەشێت میدیای زۆر‌و‬ ‫زەبەندە هەبێت‪ ،‬بەاڵم میدیای درۆینەیە‪،‬‬ ‫دەش���ێت ئۆرگان���ی زۆری ”کۆمەڵ���گای‬ ‫مەدەن���ی“ هەبێت‪ ،‬ب���ەاڵم کۆمەڵگایەکی‬ ‫مەدەنی درۆینەیە‪ ،‬دەشێت حیزبی سیاسی‬ ‫هەبێت‪ ،‬بەاڵم حیزبی درۆینەن‪ .‬ئەم بیابانە‬ ‫له‌درۆ چونکە ھێزی درۆکردنەکانیشی لەناو‬ ‫هەناوی خۆی���دا نییە‪ ،‬بۆیە س���وڵتانیزم‬ ‫دەتوانێ���ت بەئاس���انی چۆن���ی دەوێت وا‬ ‫دایانبڕێژێت���ە‌وه‌و جێی���ان بەو راس���تییە‬ ‫سیاس���ییە تااڵن���ە بگرێتەوە ک���ە تەعبیر‬ ‫له‌هەقیقەتی سیس���تمەکە دەکەن‪ .‬ئەمەیە‬ ‫وادەکات ئەمج���ۆرە له‌دەس���ەاڵتدارێتی‪،‬‬ ‫لەگەڵ ئەوەدا کە سەری زمان‌و بنی زمانی‬ ‫باسکردنی دیموکراسییەت‌و حوکمی یاسا‌و‬ ‫رێزگرتنی ئیرادەی نەتەوەییە‪ ،‬کەچی سڵ‬ ‫لەوەنەکات���ەوە هەرهەموویان له‌س���اتێکی‬ ‫دیاریکراودا بخاتە ژێر پێاڵوی میلیش���یا‌و‬ ‫ش���ەقاوە چەکدارەکانیی���ەوە‪ .‬لەم جۆرە‬ ‫دەس���ەاڵتەدا چونکە هەمووشتێک موڵکی‬ ‫شەخس���ی س���وڵتان‌و دەوروبەرەکەیەتی‪،‬‬ ‫بۆی���ە تەنانەت خودی کۆمەڵگا خۆش���ی‬ ‫بە موڵکی شەخس���ی خۆیان دەزانن‪ .‬بۆیە‬ ‫وەکچ���ۆن مافی ئ���ەوە بەخۆی���ان ئەدەن‬ ‫مۆبایلەکانیان بشکێنن‌و فڕێبدەن‪ ،‬ئاواش‬ ‫هەمان ماف بەخۆیان ئ���ەدەن کۆمەڵگا‌و‬ ‫ئینسانەکانیشی بشکێنن‌و فڕێبدەن‪.‬‬ ‫له‌کوردس���تاندا س���وڵتانیزمی نوێ لەوەدا‬ ‫س���ەرکەوتووە ئیدارەیەک���ی گ���ەورەی‬ ‫پاراس���تنی سیس���تمەکە دروس���تبکات‪،‬‬ ‫ئیدارەیەکی سەربازی‌و ئابوری‌و سیاسی‌و‬ ‫میدیای���ی ک���ە وەک ئامرازی س���ەپاندن‌و‬ ‫ھێش���تنەوەی دەس���ەاڵتی س���وڵتانی‬ ‫کاردەکەن‪ .‬لەم حوکمڕانییە س���وڵتانییەدا‬ ‫هەموو رەهەندە تەقلیدییەکانی دەسەاڵت‬ ‫ئام���ادەن‪ ،‬ئیتر له‌عەقڵی���ەت‌و رۆحیەتی‬ ‫خ���ۆ بە ئاغازانینەوە بیگرە‪ ،‬بۆ عەقڵیەتی‬ ‫مامەڵەکردنی کۆمەڵ���گا وەک رەعیەتێکی‬ ‫گ���ەورەی بێدەن���گ‌و گوێڕای���ەڵ‪ ،‬ب���ەاڵم‬ ‫هاوکات س���ەرجەمی دەزگا مۆدێرنەکانی‬ ‫کۆنت���رۆڵ‌و دیس���پلین‌و چاودێریکردنیش‬ ‫ئام���ادەن‪ ،‬ئیتر له‌دەزگای س���ەربازییەوە‬ ‫بیگ���رە بۆ ئامێری تەکنۆل���ۆژی گوێگرتن‬ ‫له‌تەلەفۆن‌و دروستکردنی گروپی هاکەری‬ ‫کۆمپیوت���ەر‌و ئامێری دانانی تەش���ویش‬ ‫لەسەر ئەو تەلەفزیۆن‌و میدیایانەی بەدڵی‬ ‫س���وڵتان قس���ەناکەن‪ .‬واتە لەم شێوازە‬ ‫له‌حوکمڕانیدا لەپاڵ رەگەزە تەقلیدییەکانی‬ ‫دەس���ەاڵتدارێتیدا‪ ،‬س���ەرجەمی رووکارە‬ ‫مۆدێرنەکان���ی دەس���ەاڵت خراونەتە ژێر‬ ‫کۆنت���رۆڵ‌و ژێ���ر دەس���ەاڵتی لۆژی���ک‌و‬ ‫عەقڵیەتی سوڵتانیزمی تەقلیدییەوە‪ .‬لەم‬ ‫ئەزموونەدا دەزگای���ەک نییە وەک دەزگا‬ ‫کاربکات‪ ،‬لۆژیکی تایبەت بەخۆی هەبێت‪،‬‬ ‫یاس���ا‌و بەها تایبەتەکانی خۆی ش���ێوازی‬ ‫کارکردنی ئاراستەبکات‪ ،‬بەڵکو سەرجەمی‬ ‫ئەو دەزگایانە بەش���ێوەیەکی شەخس���ی‬ ‫کاردەکەن‪ ،‬کەسانێک بەڕێوەیاندەبەن کە‬ ‫سێبەری س���وڵتان‌و درێژکراوەی دەست‌و‬ ‫پەنجەکانی سوڵتانن لەناو ئەو دەزگایانەدا‪.‬‬ ‫ئەمەیە وادەکات ئەم شێوازە له‌حوکمڕانی‬ ‫بێبەریبێ���ت له‌کەمترین ئ���اکار‌و پێدراوی‬ ‫نیشتیمانی‌و نەتەوەیی‪.‬‬ ‫خۆپیش���اندانەکانی رۆژی ‪ ١٧‬ش���وبات‌و‬ ‫رۆژان���ی دوات���ر کاردان���ەوەی کۆمەڵگای‬ ‫ئێمەبوو بەڕووی ئەم سیستمە سوڵتانییەدا‪،‬‬ ‫نیش���اندانی ئی���رادەی قبووڵنەکردنی ئەم‬ ‫سیس���تمەبوو‪ ،‬نەک ئ���ەوەی ھێزێک یان‬ ‫فەزایەک لەدەرەوەڕا دروستیکردبێت‪.‬‬

‫بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان وه‌ك بزووتنه‌وه‌یه‌كی‬ ‫سیاس���یی‪ ،‬ل���ه‌‪ 2009/7/25‬هات���ه‌ ناو‬ ‫كایه‌ی سیاس���ی له‌هه‌رێمی كوردستان‌و‬ ‫له‌سه‌ره‌تای كاری سیاس���ییه‌وه‌ به‌ره‌ی‬ ‫ئۆپۆزس���یۆنی هه‌ڵبژارد‪ .‬ب���ه‌ بۆچوونی‬ ‫من له‌و مێژووه‌وه‌ یه‌ك���ه‌م له‌دایكبوونی‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن سیاس���ی هاته‌ بوون به‌و‬ ‫پێناس���ه‌یه‌ی كه‌ خ���اوه‌ن به‌رنامه‌یه‌كی‬ ‫سیاس���ییه‌ بۆ گه‌یش���تن به‌ ده‌سه‌اڵت‪.‬‬ ‫ب���ه‌ دیوێكی تریش هه‌ڵگ���ری كۆمه‌ڵێك‬ ‫په‌ی���ام‌و به‌رنام���ه‌و گوت���ار‌و دروش���مه‌‬ ‫له‌چوارچێوه‌یه‌ك���ی تیۆری بۆ گۆڕانكاری‬ ‫جه‌وه���ه‌ری له‌سیس���ته‌می سیاس���ی‬ ‫كوردس���تان‪ ،‬به‌اڵم به‌ر له‌وه‌ی س���ه‌یری‬ ‫كاریگه‌ری ئه‌و هێزه‌‌و گۆڕانكارییه‌كانی ئه‌و‬ ‫هێزه‌ بكه‌ین له‌سه‌ر سیسته‌می سیاسی‌و‬ ‫به‌تایب���ه‌ت سیس���ته‌می فه‌رمانڕه‌وایی‪،‬‬ ‫پێویسته‌ هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ك له‌سه‌ر شێواز‌و‬ ‫گۆڕانكارییه‌كان���ی خودی ئه‌و بزووتنه‌وه‌‬ ‫سیاس���ییه‌ بكه‌ین‪ ،‬ب���ه‌و مانای���ه‌ی به‌‬ ‫تێگه‌یش���تن له‌گۆڕانكارییه‌كان���ی خودی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ك���ه‌وه‌ ئاس���ۆی گۆڕانكارییه‌‬ ‫جه‌وهه‌رییه‌كان له‌سه‌ر سیسته‌می سیاسی‬ ‫له‌هه‌رێم���ی كوردس���تاندا ده‌رده‌كه‌وێت‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌م بزووتنه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫تێنه‌په‌ڕاندنی یه‌كێتی‌و پارتی‬ ‫له‌مۆدێلی حیزبایه‌تی‬ ‫بزووتن���ه‌وه‌ی گ���ۆڕان له‌س���ه‌ره‌تای‬ ‫دروس���تبوونی هه‌وڵیدا نه‌بێته‌وه‌ كۆپی‬ ‫حیزب���ه‌ ترادس���یۆن‌و ده‌قگرتووه‌كان���ی‬ ‫كوردس���تان‪ ،‬به‌ڵكو هه‌وڵیدا له‌فۆرمێكی‬ ‫ت���ازه‌دا خ���ۆی فۆرمه‌له‌ب���كات‪ .‬ل���ه‌م‬ ‫پێناوه‌شدا یه‌كه‌م هه‌نگاوی دووركه‌وتنه‌وه‌‬ ‫ب���وو له‌ن���اوی (حی���زب)‌و له‌به‌رامبه‌ردا‬ ‫چه‌مك���ی (بزووتنه‌وه‌)ی‌ ب���ۆ رێكخراوه‌‬ ‫حیزبییه‌كه‌یان هه‌ڵبژارد‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌پێناو‬ ‫ئ���ه‌وه‌دا كاتێك له‌ه���زری خه‌ڵكدا وتت‬ ‫"حیزبی ف�ڵ�ان" ئیتر كۆمه‌ڵێك ره‌خنه‌ی‬ ‫پێش���وه‌خت ئاماده‌یه‌ ب���ۆ حیزب‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر وش���ه‌ی (بزووتنه‌وه‌)دا ئه‌مه‌‬ ‫تا راده‌یه‌ك به‌دی‌ ناكرێت‪.‬‬ ‫ده‌توانم بڵێم له‌م هه‌نگاوه‌ش���دا ئامانجی‬ ‫سیاس���یی خۆیان پێكا‪ ،‬ب���ه‌اڵم بۆ من‬ ‫گرنگ ب���وو بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌هه‌موو‬ ‫فۆرمه‌كاندا مۆدێلی حیزبه‌ سیاسییه‌كانی‌‬ ‫تێپه‌ڕاندبوایه‌ نه‌ك ته‌نها له‌(ناو)‌و (گوتار)‬ ‫دا‪ ،‬به‌ڵكو له‌(ناوه‌رۆك)‌و (پراكتیك)دا‪،‬‬ ‫چونكه‌ خ���ودی جیابوونه‌وه‌ی له‌یه‌كێتی‬ ‫نیشتیمانی كوردستان (به‌ وته‌ی خۆیان)‬ ‫بریت���ی ب���وو له‌ناڕازیب���وون له‌مۆدێلی‬ ‫حیزبایه‌تی���ی یه‌كێت���ی‌و دۆزین���ه‌وه‌ی‬ ‫مۆدێلێكی نوێی‌ سه‌رده‌میانه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك‬ ‫پێویس���ت س���ه‌ركه‌وتوو نه‌بوون‪ .‬لێره‌دا‬ ‫بۆ س���ه‌لماندنی ئه‌وه‌ چه‌ند خاڵێك باس‬ ‫ده‌كه‌م‪:‬‬ ‫یه‌ك���ه‌م‪ :‬ره‌خنه‌ له‌مۆدێل���ی حیزبایه‌تی‬ ‫یه‌كێت���ی‌و پارتی ئه‌وه‌ی���ه‌ كه‌ مۆدێلێكی‬ ‫ش���مولییه‌‪ ،‬ب���ه‌و مانای���ه‌ ده‌یه‌وێ���ت‬ ‫نوێنه‌رایه‌ت���ی هه‌موو كۆمه‌ڵگا بكات له‌م‬ ‫سه‌ری بۆ ئه‌وسه‌ر‪ ،‬له‌چه‌په‌وه‌ بۆ راست‪،‬‬ ‫له‌ته‌كی���ه‌و دیوه‌خانه‌وه‌ بۆ رۆش���نبیر‌و‬

‫هون���ه‌ر‪ ،‬له‌پی���او ماقواڵن���ه‌وه‌ بۆ ژن‌و‬ ‫گه‌نج‪ ،‬له‌عه‌لمانیی���ه‌وه‌ بۆ مه‌ال‌و ته‌كیه‌و‬ ‫خانه‌قا‪...‬هتد‪ .‬له‌م پێناوه‌دا سیاس���ه‌تی‬ ‫ره‌زامه‌ندی خه‌ڵكیان په‌ی���ڕه‌و كردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ش به‌ش���ێوه‌یه‌ك له‌ش���ێوه‌كان‬ ‫كاریگه‌ری‌ هه‌بووه‌ له‌سه‌ر په‌روه‌رده‌یه‌كی‬ ‫ناته‌ندروس���تی تاكه‌كان���ی كۆمه‌ڵ���گای‬ ‫كوردی‪ .‬ده‌پرسم ئایا بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‬ ‫ئه‌م مۆدێله‌ی تێپه‌ڕان���د؟ ئایا گۆڕانیش‬ ‫له‌یه‌ك كاتدا هه‌وڵ ن���ادات نوێنه‌رایه‌تی‬ ‫هه‌موو كۆمه‌ڵگا بكات؟ ئایا بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫گۆڕان له‌بری گوتارێكی دیاریكراو‌و روون‬ ‫خاوه‌ن گوتارێكی گشتگیر نییه‌ له‌پێناو‬ ‫ئه‌م ئامانجه‌؟ ئایا بۆ له‌ده‌س���ت نه‌دانی‌‬ ‫ده‌نگێك به‌ هه‌موو داوا‌و خۆپیشاندانێك‬ ‫ناڵ���ێ‌ هه‌ق���ه‌؟ هه‌روه‌ها له‌ی���ه‌ك رۆژدا‬ ‫گه‌نجانیش ده‌بینێ‌‌و پی���او ماقواڵنیش‪،‬‬ ‫به‌رم���اڵ‌و ته‌كیه‌و خانه‌ق���ا ماچ ده‌كه‌ن‌و‬ ‫راوێژ به‌ رۆشنبیران ده‌كه‌ن‪....‬هتد‪ .‬بۆیه‌‬ ‫بزووتن���ه‌وه‌ی گۆڕانی���ش ده‌یه‌وێت هیچ‬ ‫چی���ن‌و توێژێك نه‌مێنێ‌ ئه‌و نوێنه‌رایه‌تی‬ ‫نه‌كات‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش ه���اوكاری ده‌بێت بۆ‬ ‫به‌په‌له‌گه‌یشتن به‌ ده‌سه‌اڵت‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬ره‌خن���ه‌ له‌مۆدێل���ی حیزبایه‌تی‬ ‫یه‌كێت���ی‌و پارت���ی‪ ،‬ئه‌وه‌یه‌ ك���ه‌ پاوانی‬ ‫هه‌موو رێكخراوه‌ جه‌ماوه‌ری‌و پیش���ه‌یی‌و‬ ‫س���ه‌ندیكاكانیان ك���ردووه‌‌و پانتاییه‌ك‬ ‫نه‌ماوه‌ته‌وه‌ بۆ كاركردنێكی ته‌ندروستی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی یه‌كێتی‌و‬ ‫پارتی هه‌ریه‌كه‌یان رێكخراوی تایبه‌ت به‌‬ ‫خۆی هه‌ی���ه‌‌و به‌ ته‌وافوق پۆس���ته‌كان‬ ‫داب���ه‌ش ده‌كه‌ن‌و رێكخراوی س���ێبه‌ریان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئایا بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان هه‌مان‬ ‫رێچكه‌ی یه‌كێتی‌و پارتی نه‌گرتووه‌؟ ئایا‬ ‫لیسته‌كانی س���ه‌رده‌م له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌‬ ‫مامۆستایان‌و كارمه‌ندانی ته‌ندروستی‌و‪...‬‬ ‫هتد هی كێ‌ بوو؟ به‌داخه‌وه‌ بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫گ���ۆڕان هه‌مان مۆدێلی دووباره‌ كرده‌وه‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت له‌هه‌ڵبژاردنی مامۆستایان داوای‬ ‫ته‌وافوقیان كردو به‌ ته‌وافوق پۆس���تیان‬ ‫وه‌رگرت كه‌ ره‌خنه‌یه‌كی جه‌وهه‌ری ئه‌وان‬ ‫بوو له‌ته‌وافوقی پۆست دابه‌شكردن‪.‬‬ ‫س���ێیه‌م‪ :‬ره‌خنه‌ له‌مۆدێل���ی حیزبایه‌تی‬ ‫یه‌كێتی‌و پارت���ی ئه‌وه‌یه‌ ك���ه‌ خاوه‌نی‬ ‫لێشاوێك له‌میدیای حیزبین له‌نووسراو‌و‬ ‫بینراو‌و بیس���تراو‪ ،‬وه‌ ب���ه‌ ئایدیۆلۆژیای‬ ‫حیزب كار ده‌كه‌ن‌و خه‌ڵك بۆ حیزبه‌كه‌یان‬ ‫ئاراس���ته‌ ده‌ك���ه‌ن‪ .‬له‌به‌رامب���ه‌ردا‬ ‫بزووتن���ه‌وه‌ی گۆڕان (به‌ق���ه‌د قه‌باره‌ی‬ ‫خۆی‌و توانا ماددیه‌كه‌ی كه‌ س���نووردار‬ ‫تره‌)‪ ،‬میدیای حیزبی هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ر له‌‪KNN‬‬ ‫‌و سایتی سبه‌ی‌و رۆژنامه‌ی رۆژنامه‌‌و به‌‬ ‫به‌رنامه‌‌و ئاراس���ته‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‬ ‫كار ده‌كات‌و چی له‌به‌رژه‌وه‌ندی خۆیاندا‬ ‫بێت ئه‌وه‌ ده‌چڕێت‪.‬‬ ‫چواره‌م‪ :‬ره‌خن���ه‌ له‌مۆدێلی حیزبایه‌تی‬ ‫یه‌كێت���ی‌و پارتی ئه‌وه‌ی���ه‌ كه‌ له‌مێژووی‬ ‫سیاس���ی خۆیان كه‌متری���ن كۆنگره‌یان‬ ‫كردووه‌‌و هه‌رده‌م ترس���ی گه‌وره‌ هه‌بووه‌‬ ‫له‌كۆنگ���ره‌‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش به‌هۆی ترس���ی‬ ‫جیابوونه‌وه‌و ده‌سته‌گه‌ری‪ .‬له‌به‌رامبه‌ردا‬ ‫بزووتن���ه‌وه‌ی گ���ۆڕان نزیك���ه‌ی (‪)3‬‬ ‫س���اڵ ده‌ڕوات هێش���تا كۆنگره‌ی خۆی‬

‫نه‌به‌س���تووه‌ ك���ه‌ به‌س���تنی كۆنگره‌ بۆ‬ ‫بزووتنه‌وه‌یه‌كی سیاسی تازه‌ دروستبوو‬ ‫زه‌روره‌تێكی گه‌وره‌ی���ه‌‪ ،‬بۆ دیاریكردنی‬ ‫پرۆگ���رام‌و به‌رنامه‌‌و ش���وناس‌و گوتار‪.‬‬ ‫دیاره‌ هۆكاره‌كانی نه‌به‌س���تنی كۆنگره‌‬ ‫الی‌ بزووتنه‌وه‌ی گۆڕانیش هاوش���ێوه‌ی‬ ‫ترسه‌كانی‌ یه‌كێتی‌و پارتییه‌‪.‬‬ ‫پێنج���ه‌م‪ :‬جگه‌ له‌وه‌ ره‌خن���ه‌ له‌مۆدێلی‬ ‫حیزبایه‌ت���ی یه‌كێت���ی‌و پارت���ی ئه‌وه‌یه‌‬ ‫كه‌ بڕیار به‌ده‌س���ت‌و كه‌سی یه‌كه‌م مام‬ ‫جه‌الل‌و كاك مه‌س���عوده‌‪ .‬ئه‌ی‌ ئایا له‌ناو‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان بڕیاره‌كان به‌ كۆمه‌ڵ‌و‬ ‫راوێژه‌؟ یان له‌وێش چه‌قی قورس���ایی‌و‬ ‫بڕیار كاك نه‌وشیروانه‌؟‬ ‫تێنه‌په‌ڕاندنی یه‌كێتی‌و پارتی له‌شێوازی‬ ‫حوكمڕانیدا‬ ‫روونه‌ ئۆپۆزسیۆن له‌هه‌رێمی كوردستان‬ ‫فه‌رمان���ڕه‌وا نیی���ه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌ش���ێكه‌‬ ‫له‌سیسته‌مه‌كه‌‪ ،‬به‌و پێیه‌ی‌ فراكسیۆنێكی‬ ‫(‪ )25‬كه‌س���ییان هه‌ی���ه‌ له‌په‌رله‌م���ان‌و‬ ‫یه‌كێك له‌خاڵه‌ جیاوازیه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫گۆڕان گرتنه‌به‌ری رێگای‌ ئۆپۆزس���یۆن‬ ‫بوو له‌بری به‌ش���داریكردن له‌ده‌سه‌اڵت‪،‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ش هه‌نگاوێكی باش ب���وو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دیاره‌ به‌ هۆی ئه‌وه‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‬ ‫له‌كاری ئۆپۆزس���یۆن بوون له‌سه‌ره‌تادا‬ ‫ب���وو‪ ،‬به‌تایب���ه‌ت له‌په‌رله‌م���ان كه‌ هه‌م‬ ‫له‌ڕووی پراكتیكی نموونه‌یه‌كی پێشووتر‬ ‫له‌به‌رده‌ستدا نه‌بوو له‌هه‌رێمی كوردستان‪،‬‬ ‫هه‌م ل���ه‌ڕووی چوارچێوه‌ یاس���اییه‌كه‌دا‬ ‫په‌ی���ڕه‌وی‌ ناوخ���ۆی په‌رله‌م���ان كه‌م‌و‬ ‫زۆر رۆڵ‌و ئ���ه‌رك‌و م���اف‌و چوارچێوه‌ی‬ ‫ئۆپۆزس���یۆنی دیاری نه‌كردووه‌‪ .‬ئه‌مانه‌‬ ‫ه���ۆكار بوون بۆئ���ه‌وه‌ی له‌س���ه‌ره‌تاوه‌‬ ‫كه‌وتنه‌ كۆمه‌ڵێك هه‌ڵه‌وه‌ كه‌ كاریگه‌ری‬ ‫هه‌ب���وو له‌س���ه‌ر كه‌مكردن���ه‌وه‌ی رۆڵی‬ ‫فراكسیۆنه‌كه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ده‌پرس���م ئایا فراكس���یۆنه‌كه‌یان‬ ‫س���ه‌ربه‌خۆو داب���ڕاون له‌حی���زب وه‌ك‬ ‫باس���یان ده‌ك���رد؟ ئایا له‌پڕۆژه‌ یاس���ا‬ ‫پێشكه‌ش���كردن س���ه‌ركه‌وتوو ب���وون؟‬ ‫ئای���ا له‌حكومه‌ت���ی س���ێبه‌ر‌و چاودێری‬ ‫حكوم��� ‌هت‌و راس���ته‌ڕێكردنی حكومه‌ت‬ ‫وه‌ك ئه‌ركێكی ئۆپۆزسیۆن سه‌ركه‌وتوو‬ ‫ب���وون؟ ئایا په‌رله‌م���ان گۆڕانی گه‌وره‌‌و‬ ‫جه‌وه���ه‌ری به‌س���ه‌ردا ه���ات كاتێ���ك‬ ‫ئۆپۆزس���یۆنی‌ له‌ناو دروس���ت بوو؟ بۆ‬ ‫وه‌اڵمی ئه‌م پرس���یارانه‌ ه���ه‌وڵ ده‌ده‌م‬ ‫بۆچوونه‌كانی‌ خۆم دوورخه‌مه‌وه‌و له‌دوو‬ ‫گوتار‌و بۆچوونی‌ ئه‌وان س���وود وه‌رگرم‬ ‫ب���ۆ وه‌اڵم���ی‌ پرس���یاره‌كان‪ .‬یه‌كه‌میان‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی كه‌ناڵی ‪ KNN‬بوو به‌ناوی‬ ‫(په‌رله‌مانێك ل���ه‌دوای‌ دواوه‌) كه‌ (من‬ ‫لێره‌دا باسی ره‌خنه‌و سه‌رنجی خۆم ناكه‌م‬ ‫له‌به‌رنامه‌كه‌)‪ .‬به‌رنامه‌كه‌ ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنێ‌‬ ‫كه‌ په‌رله‌مان له‌ناو سیسته‌می‌ سیاسی‌و‬ ‫یاس���ایی ناتوانێ‌ هیچ رۆڵێ���ك ببینێ‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌هۆی بااڵده‌ستبوونی‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫سیاسی‌و سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‌و حكومه‌ت‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش���دا باس ل���ه‌وه‌ ده‌كات كه‌‬ ‫فراكس���یۆنی گ���ۆڕان ه���ه‌ر پڕۆژه‌یه‌كی‬ ‫پێش���كه‌ش ك���ردووه‌‌و ره‌ت كراوه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫ب���ۆ چاودێ���ری حكومه‌تی���ش له‌الیه‌ن‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی په‌رله‌مان���ه‌وه‌ وه‌اڵمیان‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬یان به‌ ده‌نگی زۆرینه‌ متمانه‌ی‬ ‫وه‌رگرتۆته‌وه‌‪ .‬ئ���ه‌م راپۆرته‌ ئه‌وه‌نده‌ی‌‬ ‫شكاندنی فراكس���یۆنی‌ ئۆپۆزسیۆن بوو‬

‫ئه‌وه‌نده‌ شكاندنی په‌رله‌مان نه‌بوو (ك ‌ه‬ ‫به‌ بۆچوونی من ده‌كرا به‌ دیوێكی تردا به‌‬ ‫پۆزه‌تیڤ خوێندنه‌وه‌ی‌ رۆڵی فراكسیۆنی‬ ‫گۆڕان بكردبوایه‌)‪ .‬من ده‌پرس���م ئه‌گه‌ر‬ ‫په‌رله‌مانێ���ك ل���ه‌دواوه‌ی دواوه‌ بێ���ت‌و‬ ‫ئه‌مه‌ش حاڵی فراكس���یۆنی‌ گۆڕان بێت‬ ‫له‌په‌رله‌م���ان (به‌گوێ���ره‌ی راپۆرته‌كه‌)‪،‬‬ ‫ئه‌ی‌ باش���ه‌ (كوێی‌ ده‌گۆڕن؟)‌و (به‌كێی‌‬ ‫ده‌گۆڕن؟)‪ .‬ئێ���وه‌ باوه‌ڕتان به‌ خه‌باتی‌‬ ‫سیاس���ی په‌رله‌مانیی���ه‌‪ ،‬ج���ا ئه‌گ���ه‌ر‬ ‫فراكس���یۆنه‌كه‌تان نه‌یتوانیب���ێ‌ هیچ له‌و‬ ‫په‌رله‌مانه‌ بگۆڕن‌و هیچ ده‌س���كه‌وتێكتان‬ ‫بۆ خه‌ڵك نه‌بووبێ‌‌و كاریگه‌ریتان نه‌بووبێ‌‬ ‫له‌سه‌ر چاالككردنی په‌رله‌مان‌و گۆڕانتان‬ ‫له‌په‌س���ه‌ندكردنی بودج���ه‌‌و چاودێ���ری‬ ‫حكومه‌ت نه‌هێنابێته‌دی‌‪ ،‬ئه‌ی‌ چۆن هه‌ر‬ ‫خۆتان باس ل���ه‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ به‌ بوونی‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن په‌رله‌مان چ���االك بووه‌؟‬ ‫بودجه‌مان بۆ خه‌ڵ���ك روون كردۆته‌وه‌‌و‬ ‫چه‌ندین یاسا له‌ژێر گوشاری ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ده‌رچ���ووه‌‪ .‬ئ���ه‌وه‌ی‌ لێره‌دا پێویس���ته‌‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی گ���ۆڕان بۆ جه‌ماوه‌ره‌كه‌ی‌و‬ ‫خه‌ڵكی روون بكاته‌وه‌ فراكسیۆنه‌كه‌یان‬ ‫كام رۆڵی بینیوه‌؟ ئه‌وه‌ی فراكسیۆنه‌كه‌‬ ‫باس���ی ده‌كات ی���ان ئ���ه‌وه‌ی كه‌ناڵ���ه‌‬ ‫راگه‌یاندنه‌كه‌یان شرۆڤه‌ی ده‌كات؟‬ ‫سه‌ربه‌خۆیی په‌رله‌مان‌و په‌رله‌مانتار‬ ‫به‌بۆچوون���ی‌ م���ن تاك���ه‌ دام���ه‌زراوه‌ی‬ ‫ش���ه‌رعی‌و یاس���ایی كه‌ حیزب گه‌مه‌ی‌‬ ‫سیاس���ی خۆی تێ���دا ده‌كات‌و حه‌اڵڵه‌‪،‬‬ ‫بریتیی���ه‌ له‌په‌رله‌مان‪ .‬وات���ه‌ په‌رله‌مانه‌‬ ‫حیزب���ه‌كان له‌ڕێ���گای‌ نوێنه‌ره‌كانی���ان‬ ‫به‌رنامه‌ سیاسیه‌كه‌یان جێبه‌جێ‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ ئه‌م بۆچوونه‌ له‌گوتاری‌‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‌و به‌ش���ێك له‌ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مانه‌كان بۆ رای گش���تی‌ پێچه‌وانه‌‬ ‫كراب���ۆوه‌‪ ،‬ده‌گوت���را په‌رله‌مانی‌ حیزب‪،‬‬ ‫نوێنه‌ری حیزب‪ ،‬ئه‌ن���دام په‌رله‌مانه‌كان‬ ‫بۆچوون���ی‌ حیزبه‌كانی���ان جێبه‌ج���ێ‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ...‬هت���د‪ ،‬به‌اڵم ئ���ه‌وه‌ی‌ جێی‬ ‫هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌م په‌یامه‌یان‬ ‫مامه‌ڵه‌یان كردووه‌‪ .‬له‌هه‌ردوو نووسراودا‬ ‫(یاداش���ته‌كه‌ی فراكسیۆن كه‌ له‌‪)1/18‬‬ ‫نووسراوه‌‌و ئاراسته‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان‬ ‫كراوه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ نامه‌كه‌ی (كاك نه‌وشیروان)‪.‬‬ ‫له‌ده‌قی یاداشته‌كه‌ی فراكسیۆنی گۆڕان‬ ‫له‌چه‌ندین شوێن هاتووه‌ كه‌ (فراكسیۆن‬ ‫به‌شێكه‌ له‌بزووتنه‌وه‌كه‌‪ ،‬پێویستیمان به‌‬ ‫ئام���ۆژگاری‪ ،‬تێبینی‪ ،‬هاوكاری‪ ،‬راهێنان‬ ‫هه‌ی���ه‌ له‌الیه‌ن بزووتنه‌وه‌كه‌‪ ،‬پێویس���ته‌‬ ‫رێنمای���ی‌و چاودێ���ری ب���ه‌رده‌وام ب���ۆ‬ ‫فراكس���یۆن هه‌بێ‌ له‌الیه‌ن بزووتنه‌وه‌كه‌‪،‬‬ ‫دانیشتنی هاوبه‌ش���ی به‌رده‌وام له‌نێوان‬ ‫فراكس���یۆن‌و به‌ش���ه‌كانی بزووتنه‌وه‌كه‌‪،‬‬ ‫دانیشتن له‌نێوان فراكسیۆن‌و به‌رپرسانی‬ ‫بزووتنه‌وه‌كه‌)‪.‬‬ ‫له‌نامه‌كه‌ی كاك نه‌وش���یروانیش هاتووه‌‬ ‫(راپۆرت بده‌ن به‌ كاك عومه‌ری‌ س���ه‌ید‬ ‫عه‌ل���ی‪ ،‬ی���ه‌ك ی���ه‌ك‌و دوو دوو پڕۆژه‌‬ ‫پێش���كه‌ش نه‌كه‌ن)‪ .‬ئه‌مان���ه‌ هه‌مووی‬ ‫دوو جه‌مس���ه‌ری‌و دوو گوت���اری ئ���ه‌م‬ ‫بزووتنه‌وه‌یه‌م���ان پێ‌ ده‌ڵ���ێ‌‌و هاوكات‬ ‫نه‌هێنانه‌ ئارای مۆدێلێكی نوێی‌ سیاسی‌و‬ ‫تێنه‌په‌ڕاندن���ی مۆدێل���ی حیزبایه‌ت���ی‬ ‫یه‌كێتی‌‌و پارتییه‌ وه‌ك خۆیان بانگه‌شه‌ی‬ ‫بۆ ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫»»‪19‬‬

‫نامەیەکی کراوە بۆ سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان نێچیرڤان بارزانی‬ ‫سەرەتا ساڵو!‬ ‫بەبۆنەی وەرگرتنەوەی پۆستی سەرۆکی‬ ‫حکومەتی هەرێمی کوردس���تانەوە‪ ،‬وەک‬ ‫عادەتی هەموو حکوم���ەت‌و کابینەکانی‬ ‫پێشوو له‌کوردس���تان له‌پەیامی خۆتاندا‬ ‫کۆمەڵێک بەڵێنتان بە خەڵکی کوردستان‬ ‫داوە‪ ،‬ب���ەاڵم ئەم بەڵێنان���ە بەر لەوەی‬ ‫مەرەکەبی نووس���ینیان وش���ک بێتەوە‪،‬‬ ‫روبەڕوی پرس���یاری گ���ەورە دەبنەوە‪،‬‬ ‫یەکێک لەو پرسیارانەش کەیسی سەرکوتی‬ ‫ناڕازیان‌و کپکردنەوەی دەنگە ئازادەکانی‬ ‫کوردستانە‪ .‬نمونەیەکی بەرجەستەی ئەو‬ ‫پرس���یارەش کە هەر له‌یەکەمین رۆژەوە‬ ‫لەس���ەر مێزی ئێوەیە کەیس���ی فڕاندن‌و‬ ‫تیرۆرکردنی رۆژنامەن���ووس‌و خوێندکار‬ ‫سەردەشت عوسمانە‪..‬‬ ‫کارەساتی تیرۆری رۆژنامەنوس‌و قوتابی‬ ‫سەردەشت عوسمان‪ .‬ئێستا ساڵێک‌و ‪٨‬‬ ‫مانگ بەس���ەریدا تێئەپەڕێت‪ ،‬حکومەت‌و‬ ‫دەزگا بەرپرسەکان لەبەرامبەر ئەو تاوانە‬ ‫گەورە‌و غ���ەدرە گەورەیە بێدەربەس���ت‬ ‫بوون‪ .‬جگە لەوەش لیژنەی لێکۆڵینەوە‬ ‫له‌دۆس���یەی تی���رۆری سەردەش���ت‪ ،‬بە‬ ‫داڕش���تنی س���یناریۆیەکی هەڵبەستراو‬ ‫تاوانێکی گەورەی بە حەقی سەردەشت‌و‬ ‫خانەوادەک���ەی ئەنجام���دا‪ .‬هۆنینەوەی‬ ‫چی���رۆک‌و س���یناریۆیەکی وا دووب���ارە‬ ‫تیرۆرکردنەوەی سەردەشت‌و کەسایەتی‬

‫سەردەش���ت‌و بریندارکردن���ەوەی ئێم���ە‬ ‫خان���ەواد��ی سەردەش���ت‌و هاوڕێی���ان‌و‬ ‫خەڵکی کوردستان بوو‪.‬‬ ‫ئێس���تا ب���ە دوای س���اڵێک‌و ‪ ٨‬مان���گ‬ ‫له‌تیرۆری سەردەش���ت م���ن دووبارە پێ‬ ‫لەسەر مافەکانی خۆمان وەک خانەوادەی‬ ‫سەردەش���ت‌و مافی س���ەرەتایی خەڵکی‬ ‫کوردستان له‌ئازادی‌و پاراستنی ئەمنیەت‌و‬ ‫ژیانی تاکەکانی کوردستان دادەگرمەوە‌و‬ ‫تەئکید دەکەم کە ئەوانە سەرەتاییترین‬ ‫ئەرکی هەر دەسەاڵتێکە چاوی لەوە بێت‬ ‫رەوایی‌و ش���ەرعیەتی لەالیەن خەڵکەوە‬ ‫پێ ببەخشرێت‪ .‬دەسەاڵتێک مافی ژیانی‬ ‫تاکەکانی کۆم���ەڵ نەپارێزێت‪ ،‬ناتوانێت‬ ‫هیچ رەواییەکی هەبێت‪ .‬لەم روانگەیەوە‬ ‫من بۆ ج���اری چەندەم ئەم خواس���تانە‬ ‫له‌بەرانبەر حکومەتی هەرێمی کوردستاندا‬ ‫رادەگەیەنمەوە‪:‬‬ ‫لیژنه‌یه‌کی پسپۆڕی بێالیه‌ن بە بەشداریی‬ ‫نوێنه‌رانی رێکخ���راوه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان‌و‬ ‫رۆژنامه‌نووس���ان‌و نوێنه‌ران���ی رێکخراوه‌‬ ‫مه‌ده‌نیه‌کان پێک بێت‪ ،‬که‌ له‌لیژنه‌یه‌کی‬ ‫واشدا نوێنه‌رایه‌تی ئێمه‌ وه‌ک خانەوادەی‬ ‫سه‌رده‌شت مانا‌و جێگای ده‌بێت‪.‬‬ ‫ئه‌و لیژنه‌یه‌ ده‌س���ه‌اڵتی ئ���ه‌وه‌ی هه‌بێ‬ ‫چاوپێکه‌وت���ن له‌گه‌ڵ هه‌ر به‌رپرس���ێکی‬ ‫حکومه‌تی هه‌رێم‌و حیزب���ه‌کان بکات بۆ‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌‌و به‌دواداچوون‪.‬‬

‫هەڵوەش���انەوەی س���یناریۆی لیژن���ەی‬ ‫لێکۆڵین���ەوە له‌دۆس���یەی تی���رۆری‬ ‫سەردەش���ت عوس���مان‪ ،‬لێکۆڵین���ەوە‌و‬ ‫لێپرسینەوە له‌داڕێژەرانی ئەو سیناریۆیە‬ ‫قێزەونە‌و دادگایکردنی ئەوانەی له‌پشتی‬ ‫داڕشتنی ئەو سیناریۆیە بوون‪.‬‬ ‫لێکۆڵین���ەوە‌و لێپرس���ینەوە لەو کەس‌و‬ ‫دەزگایانەی لەدوای تیرۆری سەردەشت‪،‬‬ ‫هەڵس���اون بە هەڕەشە‌و فش���ارهێنان‌و‬ ‫ناڕەحەتکردن���ی خان���ەوادە‌و هاوڕێیانی‬ ‫سەردەشت عوسمان‪.‬‬ ‫بێدەربەس���تی لەبەرامبەر ئەم دۆس���یە‬ ‫خاڵێکی رەش���ە بە تەوێڵی دەس���ەاڵت‌و‬ ‫حکومەت���ی هەرێم���ی کوردس���تان‪.‬‬ ‫وەاڵمنەدانەوەی ئەم دۆس���یەیەش‪ ،‬ئێوە‬ ‫دەخاتە ب���ەردەم بەرپرس���یاریەتییەکی‬ ‫مێژوویی گەورە‪.‬‬ ‫له‌کۆتایی���دا ب���ە پێویس���تی ئەزان���م‬ ‫ئەوەش بڵێم کە مه‌س���ه‌له‌ی سه‌رده‌شت‬ ‫ئێس���تا مه‌س���ه‌له‌ی من���ه‌ وه‌ک برایەکی‬ ‫سه‌رده‌ش���ت‪ ،‬په‌یوه‌ندی ب���ه‌ ئه‌ندامانی‬ ‫ت���ری خێزانه‌که‌مه‌وه‌ نییه‌‪ .‬هەر ش���تێک‬ ‫پەیوەس���تە بە مەسەلەی سەردەشت من‬ ‫لێی بەرپرسیارم‪.‬‬ ‫بەکر عوسمان‬ ‫‪0046 455 40 26 76‬‬

‫‪Aramali1@yahoo.com‬‬


‫بیروڕا‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫به‌هار ‌ی ئیسالمی‌‌و پۆست سیكوالریزم‬ ‫ی محه‌مه‌د‬ ‫عومه‌ر عه‌ل ‌‬

‫س���ه‌ركه‌وتنی‌ ئیس�ل�امیه‌كان له‌س��� ‌ێ‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ ی���ه‌ك له‌دواییه‌كی‌ (تونس‌و‬ ‫مه‌غریب‌و میسرو كوه‌یت) پرسیارێكی‌ جدی‌‬ ‫الی‌ زۆر له‌نوسه‌ران‌و روناكبیران دروست‬ ‫كردووه‌‪ ،‬كه‌ ئایا هۆكاری‌ س���ه‌ركه‌وتنی‌‬ ‫ئیسالمیه‌كان چیه‌و له‌به‌رامبه‌ریشدا ئایا‬ ‫بۆچی‌ هیچ هێزێكی‌ عه‌لمانی‌ له‌م واڵتانه‌دا‬ ‫نه‌یتوانی‌ سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێت؟‬ ‫دی���د‌و تێڕوانینی‌ جۆربه‌ج���ۆر ده‌خرێته‌‬ ‫روو‪ ،‬هه‌ندێك له‌سه‌ركرده‌ سیاسییه‌كانی‌‬ ‫چ���ه‌پ‌و عه‌لمانی‌ ئه‌وه‌ به‌ نزمی‌ ئاس���تی‌‬ ‫هۆشیاری‌ سیاس���یی‌ كۆمه‌ڵگای‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫لێ���ك ده‌ده‌ن���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ وت���ه‌ی‌ یه‌كێك‬ ‫له‌س���ه‌ركرده‌ی‌ پارت���ه‌ سیاس���ییه‌كانی‌‬ ‫تونس ب���وو‪ ،‬له‌الیه‌كی‌ ت���ره‌وه‌ هه‌ندێك‬ ‫له‌نووس���ه‌رانی‌ ت���ر ئ���ه‌وه‌ به‌ ش���تێكی‌‬ ‫ئاس���ایی‌ ده‌بین���ن بۆ پارته‌ سیاس���ییه‌‬ ‫چه‌په‌كان‌و هاوشێوه‌كانیان له‌ڕۆشنبیران‌و‬ ‫رۆژنامه‌نووس���ان‪ ،‬ئه‌ویش به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌و ده‌س���ه‌اڵتانه‌ی‌ كه‌ به‌ درێژایی‌ ده‌یان‬ ‫ساڵه‌ له‌جیهانی‌ ئیسالمیدا حوكم ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫هه‌موویان سیس���تمه‌ سیاسییه‌كانیان به‌‬ ‫سیس���تمێكی‌ عه‌لمانی‌‌و مۆدێرن له‌قه‌ڵه‌م‬ ‫داوه‌و ه���ه‌ر له‌س���ه‌ر ئ���ه‌م بنه‌مای���ه‌ش‬ ‫پێكهاته‌كان���ی‌ ده‌وڵه‌ت���ی‌ نوێیان به‌ڕێوه‌‬ ‫ب���ردووه‌و له‌پێن���او مۆدێرنیزه‌كردن���ی‌‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ش له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی‌ عه‌لمانی‌‪،‬‬ ‫هه‌وڵیانداوه‌ وێنایه‌ك بۆ خۆیان دروست‬ ‫بك���ه‌ن كه‌ له‌الیه‌ك جێگ���ه‌ی‌ ره‌زامه‌ندی‌‬ ‫واڵتانی‌ رۆژئاوایی‌ بن له‌الیه‌كی‌ تریش له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌م بنه‌مایه‌ ئاس���تی‌ سیاسیی‌‌و ئابوری‌‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌‌و كولت���وری‌ كۆمه‌ڵگاكانیان‬ ‫به‌ره‌وپێش به‌رن‪ .‬له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌ش���دا‬ ‫هه‌موو هۆكارێكی‌ دواكه‌وتنی‌ كۆمه‌ڵگایان‬ ‫له‌بواره‌ جۆربه‌جۆره‌كاندا خس���تۆته‌ پاڵ‌‬ ‫ئاین‌و به‌هه‌موو ش���ێوه‌یه‌ك هه‌وڵیانداوه‌‬ ‫كه‌ ئاین له‌كایه‌كانی‌ ژیان جیا بكه‌نه‌وه‌و‬ ‫ته‌نها وه‌ك تقوس���ێكی‌ ئایینی‌ له‌سوچی‌‬ ‫مزگه‌وتدا بمێنێته‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش‬ ‫ب���ه‌ هه‌موو ش���ێوه‌یه‌ك رێگه‌یان گرتووه‌‬ ‫له‌س���ه‌رهه‌ڵدانی‌ هه‌ر بزافێكی‌ سیاسیی‌‬ ‫ئیس�ل�امی‌‌و ب���ه‌ هه‌م���وو ش���ێوه‌یه‌ك‬ ‫دژایه‌تییان كردووه‌و ب���ه‌ درێژایی‌ ده‌یان‬ ‫س���اڵ‌ ئیس�ل�امیه‌كانیان له‌زینداندابوون‬ ‫ی���ان په‌ناهه‌نده‌ بوون له‌واڵتانی‌ ده‌ره‌وه‌و‬ ‫له‌ناوخۆشدا هیچ كه‌سێك نه‌یتوانیوه‌ هیچ‬

‫چاالكییه‌كی‌ سیاس���یی‌ به‌ناوی‌ ئایینه‌و‌ه‬ ‫بكات‪ ،‬ئه‌م ده‌سه‌اڵته‌ به‌ناوی‌ عه‌لمانیه‌ته‌وه‌‬ ‫جۆرێك له‌سیس���تمی‌ سیاسیی‌ تاكڕه‌و‌و‬ ‫عه‌س���كه‌رتارییان بنی���ات ن���ا‪ ،‬رێگه‌یان‬ ‫له‌دیموكراسی‌‌و فره‌یی‌‌و ئازادی‌ سیاسیی‌‬ ‫گرت‌و رۆژ ب���ه‌ڕۆژ گه‌النی‌ ئه‌م ناوچه‌یان‬ ‫به‌ره‌و تاكڕه‌وی‌‌و گه‌نده‌ڵی‌‌و دواكه‌وتوویی‌‬ ‫ب���رد‌و زۆرینه‌ی‌ عه‌لمانی���ه‌كان به‌ پارته‌‬ ‫سیاس���ییه‌كان‌و رۆشنبیره‌كانیشیانه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌جیات���ی‌ دژایه‌تیكردن���ی‌ ئ���ه‌م جۆره‌‬ ‫به‌ره‌نگاربوون���ه‌وه‌ی‌‌و‬ ‫سیس���تمانه‌و‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ به‌ره‌ی‌ ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬ده‌ستیان‬ ‫له‌گه‌ڵیاندا تێكه‌اڵو ك���ردو له‌ڕێگه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫دام‌و ده‌زگا راگه‌یاندن���ه‌ زه‌به‌الحانه‌ی‌ كه‌‬ ‫هه‌یانبوو كه‌وتنه‌ پیاهه‌ڵدانی‌ ده‌سه‌اڵت‌و‬ ‫به‌ده‌س���تهێنانی‌ ئیمتیازاتی‌ حیزب‌و تاكه‌‬ ‫كه‌س���ی‌‌و رۆژانه‌ش له‌هه‌وڵی‌ ناس���اندنی‌‬ ‫ئ���ه‌م رژێمانه‌دا بوون وه‌ك سیس���تمێكی‌‬ ‫عه‌لمانی‌ پێشكه‌وتووخواز‪ ،‬هه‌ر له‌ڕێگه‌ی‌‬ ‫راگه‌یاندنه‌كانی‌ ئ���ه‌م رژێمانه‌وه‌ كه‌وتنه‌‬ ‫دژایه‌ت���ی‌ ئای���ن‌و بزاڤه‌ ئیس�ل�امیه‌كان‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و هێرشه‌ راگه‌یاندنه‌ جیهانیه‌ی‌‬ ‫ك���ه‌ له‌ئارادابوو‪ ،‬له‌هه‌ر ش���وێنێكدا هه‌ر‬ ‫جوڵه‌یه‌ك���ی‌ ئیس�ل�امی‌ هه‌بووبێ���ت به‌‬ ‫تون���دڕه‌وو ئیرهاب���ی‌ له‌قه‌ڵه‌میان داوه‌و‬ ‫ئه‌مانیش بوونه‌ به‌ش���ێك له‌ئه‌و ماشێنه‌‬ ‫راگه‌یاندنه‌ زه‌به‌الحه‌ی‌ كه‌ له‌سه‌ر ئاستی‌‬ ‫ئه‌وروپاو ئه‌مریكا دژ به‌ ئیسالم‌و ئیسالمی‌‬ ‫خرابووه‌ گه‌ڕ‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك���ی‌ تریش���ه‌وه‌ ئه‌گ���ه‌ر س���ه‌یری‌‬ ‫عه‌لمانیه‌كانی‌ ئه‌و واڵتانه‌ بكه‌ین‪ ،‬دیدێكی‌‬ ‫رۆشنیان نه‌بووه‌ بۆ تێڕوانین له‌كۆمه‌ڵگا‌و‬ ‫ش���وناس‌و مێژوو كولتوری‌ ئه‌م گه‌النه‌‪،‬‬ ‫عه‌لمانیه‌كانی‌ ئه‌م واڵته‌ ئیسالمیانه‌ باسیان‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی‌ ئیفترازی‌ ده‌كرد‪ ،‬ته‌نها‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ تێورو بیرۆكه‌ی‌ ناو كتێبه‌كانه‌وه‌‬ ‫مامه‌ڵه‌ی���ان له‌گه‌ڵ‌ كۆمه‌ڵگ���ه‌دا ده‌كرد‪،‬‬ ‫ئه‌وان ته‌نها به‌ خه‌یاڵ‌ باسیان له‌عه‌لمانی‌‬ ‫بوونی‌ كۆمه‌ڵگه‌ ده‌كرد‪ ،‬له‌ڕاس���تیدا ئه‌و‬ ‫بۆچوونانه‌ به‌ كه‌مترین ئاس���ت له‌واقیعی‌‬ ‫كۆمه‌ڵگاكان���ی‌ خۆیاندا بوون���ی‌ نه‌بوو‪،‬‬ ‫ئه‌وان به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ ش���وناس‌و مه‌نزومه‌ی‌‬ ‫به‌هاكانی‌ كۆمه‌ڵگاكانی‌ خۆیان بناس���ن‪،‬‬ ‫باس���یان له‌كۆمه‌ڵێك چه‌مكی‌ تر ده‌كرد‬ ‫بۆ شوناس‪ ،‬كه‌ هه‌رگیز له‌گه‌ڵ‌ شوناس‌و‬ ‫شارس���تانیه‌ت‌و كولتوری‌ ئه‌م نه‌ته‌وانه‌دا‬

‫ی‬ ‫ی دنیا ‌‬ ‫عه‌لمانیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئیسالم گروپێك ‌‬ ‫نوخبه‌وی‌ بوون‌و‬ ‫نه‌یانتوانیبوو تێكه‌ڵ‌ ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ویست‌و داواكاریه‌كان ‌‬ ‫خه‌ڵك ببن‌و له‌گه‌ ‌ڵ‬ ‫گرفته‌كانیاندا‬ ‫ی‬ ‫بژین‌و هه‌وڵ ‌‬ ‫چاره‌سه‌ركردنیان بده‌ن‬ ‫یه‌كیان نه‌ده‌گرته‌وه‌‪ ،‬دی���دو‌و تێڕوانین ‌ی‬ ‫ئ���ه‌وان ته‌نه���ا له‌چه‌ند س���ه‌رچاوه‌یه‌كی‌‬ ‫رۆژئاواییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی‌ گرتبوو به‌مه‌ش‬ ‫ئه‌وان نوخبه‌یه‌كی‌ نامۆبوون به‌ كۆمه‌ڵگای‌‬ ‫خۆیان‪ ،‬چونك���ه‌ له‌جیات���ی‌ نزیكبوونه‌‬ ‫له‌ویس���ت‌و ئیراده‌و شوناس���ی‌ كۆمه‌ڵگا‪،‬‬ ‫هاتب���وون ب���ه‌ ئاراس���ته‌یه‌كی‌ پێچه‌وانه‌‬ ‫كاریان ده‌كرد له‌س���ه‌ر پیرۆزترین به‌های‌‬ ‫تاك���ه‌كان له‌كۆمه‌ڵگه‌ مس���وڵمانه‌كاندا‬ ‫ك���ه‌ ئه‌ویش ئاینه‌‪ ،‬له‌به‌رئ���ه‌وه‌ ده‌بینین‬ ‫عه‌لمانیه‌تی‌ ئه‌وان ته‌نها له‌دژایه‌تی‌ ئاین‌و‬ ‫مزگه‌وت‌و قورئ���ان‌و چه‌مكه‌ ئیمانیه‌كاندا‬ ‫خ���ۆی‌ ده‌بینیه‌وه‌‪ ،‬له‌الیه‌كی‌ تریش���ه‌وه‌‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌م گوتاره‌ له‌خزمه‌ت ئه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ عه‌لمانیه‌ عه‌سكه‌رتارانه‌دا بوو‬ ‫یان هه‌مان مه‌به‌س���تی‌ ده‌پێكا كه‌ ئه‌وان‬ ‫ده‌یانویست‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ زیاتر به‌ره‌و رووی‌‬ ‫رق‌و توڕه‌یی‌ جه‌ماوه‌ر بوونه‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌لمانیه‌كانی‌ دنیای‌ ئیس�ل�ام گروپێكی‌‬ ‫نوخبه‌وی‌ ب���وون‌و نه‌یانتوانیبوو تێكه‌ڵ‌‬ ‫به‌ ویس���ت‌و داواكاریه‌كانی‌ خه‌ڵك ببن‌و‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ‌ گرفته‌كانیان���دا بژی���ن‌و هه‌��ڵی‌‬ ‫چاره‌س���ه‌ركردنیان بده‌ن‪ ،‬عه‌لمانیه‌كان‬ ‫یان له‌كۆش���كه‌كانی‌ ده‌س���ه‌اڵتدا ده‌ژیان‬ ‫یان له‌ناو یانه‌و سه‌نته‌ره‌ رۆشنبیریه‌كاندا‬ ‫ته‌عبیری���ان له‌بۆچوونه‌كانی���ان ده‌كرد‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ كه‌سێكی‌ ئیسالمی‌‬ ‫كه‌ رۆژانه‌ له‌گ���ه‌ڵ‌ تاكه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگه‌دا‬ ‫ده‌ژی‌‌و له‌مزگ���ه‌وت‌و بۆن���ه‌ ئایینیه‌كاندا‬ ‫رۆژانه‌ له‌گه‌ڵیاندا ده‌ژی‌‌و له‌ڕێگه‌ی‌ جۆره‌ها‬ ‫رێكخ���راوی‌ بانگ���ه‌وازو خێرخوازیی���ه‌وه‌‬ ‫له‌هه‌وڵی‌ چاره‌س���ه‌ری‌ گرفتی‌ هه‌ژاران‌و‬

‫نه‌داراندا بوو له‌خۆشی‌‌و ناخۆشیدا له‌گه‌ڵ‌‬ ‫تاكه‌ تاكه‌ی‌ كۆمه‌ڵگه‌كه‌یدا بووه‌‪.‬‬ ‫عه‌لمانیه‌كان���ی‌ جیهان���ی‌ ئیس�ل�امی‌‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵێك كه‌س���ایه‌تی‌‌و پارتی‌ سیاسیی‌‬ ‫ته‌قلیدین كه‌ ناتوانن راس���تگۆبن له‌گه‌ڵ‌‬ ‫په‌یڕه‌و‌و پرۆگرامه‌كانی‌ خۆشیاندا‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌یری‌ مێژووی‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ بكه‌ین‬ ‫به‌ كوردستانیش���ه‌وه‌ هه‌رئه‌وه‌نده‌ باسی‌‬ ‫هه‌ژاران‌و نه‌دارو كرێكارو چین‌و توێژه‌كان‬ ‫له‌ئارادای���ه‌ هه‌تا ده‌گه‌نه‌ ده‌س���ه‌اڵت‪ ،‬به‌‬ ‫گه‌یشتنیان به‌ ده‌سه‌اڵت هه‌موو خه‌مێكی‌‬ ‫گش���تیان له‌بیر ده‌چێت���ه‌وه‌و گه‌نده‌ڵی‌‬ ‫‌و تاك���ڕه‌وی‌ ده‌بێته‌ س���یمایه‌كی‌ دیارو‬ ‫ئاشكرای‌ ئه‌م بزوتنه‌وانه‌و عه‌لمانیه‌تیش‬ ‫ته‌نه���ا وه‌ك وش���ه‌یه‌كی‌ ن���او كتێبه‌كان‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م عه‌لمانیانه‌ ته‌نها به‌ گه‌یشتنیان به‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت ئیتر ده‌بێته‌ كۆتایی‌ مێژووی‌‬ ‫عه‌لمانی���ه‌ت‌و له‌م باره‌یه‌ش���ه‌وه‌ (چۆن‬ ‫كین) ده‌ڵێ���ت‪ :‬عه‌لمانیه‌كانی‌ رۆژهه‌اڵتی‌‬ ‫ناوه‌ڕاس���ت به‌رده‌وام په‌یوه‌ست بوون به‌‬ ‫دیكتاتۆریه‌ته‌وه‌و نه‌یانتوانیوه‌ وێنه‌یه‌كی‌‬ ‫جوان بۆ دیموكراسی‌ دروست بكه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌و وێنه‌ی‌ كه‌ ده‌س���ه‌اڵته‌ عه‌لمانیه‌كان‬ ‫ب���ه‌ درێژای���ی‌ ده‌یان س���اڵی‌ رابردوو بۆ‬ ‫بزافی‌ عه‌لمانی‌ دروس���تیان كردووه‌‪ ،‬زۆر‬ ‫زه‌حمه‌ته‌ ك���ه‌ بۆ ده‌یان س���اڵی‌ تریش‬ ‫هیچ هێزێكی‌ سیاس���یی‌ بتوانێت به‌ناوی‌‬ ‫عه‌لمانیه‌ته‌وه‌ جه‌م���اوه‌ر له‌ده‌وری‌ خۆی‌‬ ‫كۆ بكاته‌وه‌ یان له‌هه‌ڵبژاردنێكی‌ ئازاددا‬ ‫س���ه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێت ‪ .‬له‌وانه‌یه‌‬ ‫ئه‌مه‌ش ئه‌نجامێكی‌ ئاسایی‌ بێت كه‌ ئێستا‬ ‫ئه‌م بزافه‌ عه‌لمانیانه‌ پێی‌ گه‌یش���توون‪،‬‬ ‫چونك���ه‌ به‌پێی‌ بۆچوون���ی‌ (جون كین)‬ ‫كه‌ مامۆس���تای‌ زانكۆی‌ویستمنس���ته‌ره‌‬ ‫له‌له‌ن���ده‌ن ده‌ڵێ���ت‪ :‬عه‌لمانیه‌ت پابه‌ند‬ ‫نه‌بوو به‌و به‌ڵێنانه‌ی‌ كه‌ دابووی‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌ ئ���ازادی‌‌و یه‌كس���انی‌‪ ،‬به‌ڵك���و له‌ژێر‬ ‫سایه‌یدا ره‌گه‌زپه‌رستی‌‌و تاوان له‌واڵتانی‌‬ ‫رۆژئاوادا زیادی‌ كرد له‌جیهانی‌ سێهه‌میشدا‬ ‫شكستی‌ خوارد‪ ،‬چونكه‌ په‌یوه‌ست بوو به‌‬ ‫سته‌مكاری‌‌و هێزه‌ عه‌سكه‌رتاره‌كان‌و ئه‌و‬ ‫به‌هه‌شته‌ش���ی‌ دروست نه‌كرد كه‌ به‌ڵێنی‌‬ ‫پێدابوون‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش كۆتایی‌ عه‌لمانیه‌ته‌‬ ‫كه‌ به‌ پۆست سكۆالریزم ناسراوه‌‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئایا عه‌لمانیه‌كان���ی‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌ توانای‌‬ ‫به‌ خۆداچوون���ه‌وه‌و ره‌خنه‌ له‌خۆگرتنیان‬ ‫هه‌ی���ه‌‌و ده‌توانن له‌چوارچێ���وه‌ی‌ دیدوو‬ ‫بۆچوونی‌ فه‌یله‌سوفه‌ نوێیه‌كان ده‌رباره‌ی‌‬ ‫پۆس���ت س���یكوالریزم عه‌قڵیه‌تی‌ خۆیان‬ ‫بگۆڕن‌و به‌دیدو بۆچوونێكی‌ نوێوه‌ بێنه‌وه‌‬ ‫مه‌یدان؟ به‌هیوای‌ ئه‌و رۆژه‌ین‪..‬‬

‫به‌ر له‌پێكهێنانی كابینه‌كه‌ی نێچیرڤان بارزانی‬ ‫ به‌هرۆز عه‌لی‬ ‫گه‌رچ���ی به‌ڕێ���ز نێچیرڤ���ان بارزانی‬ ‫(كاندیدی ده‌ستنیشانكراو بۆ پۆستی‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌ن���ی وه‌زیران)‬ ‫وه‌ك خۆی ده‌ڵێت تا ئێس���تا به‌فه‌رمی‬ ‫رانه‌س���پێردراوم ب���ۆ ته‌ش���كیلكردنی‬ ‫كابین���ه‌ی وزرای داهات���وو‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫وه‌ك زان���راو‌ه ه���ه‌ردوو مه‌كته‌ب���ی‬ ‫سیاس���ی پارت���ی‌و یه‌كێت���ی ئێس���تا‬ ‫سه‌رقاڵی ده‌ستنیش���انكردنی پۆستی‬ ‫وه‌زاره‌ته‌كان���ن‪ ،‬تائێس���تاش چه‌ن���د‬ ‫ناوێك ل���ه‌و ناو‌ه ده‌ستنیش���انكراوان ‌ه‬ ‫ده‌ركه‌وت���ون‪ ،‬ك ‌ه ئه‌مان��� ‌ه ئه‌وه‌نده‌ی‬ ‫ب��� ‌ه ئه‌زمون���ی پل���ه‌ی حیزبایه‌ت���ی‬ ‫تێپه‌ڕی���ون‪ ،‬ئه‌وه‌ن���د‌ه ب��� ‌ه ئه‌زموونی‬ ‫ته‌كنۆس���ازی ب���واری تایبه‌تمه‌ندێتیدا‬ ‫تێنه‌په‌ڕیون‪ ،‬ئه‌وه‌ش ئه‌و‌ه ده‌رده‌خات‬ ‫ب���ه‌ر له‌ده‌س���تبه‌كاربوونی كابینه‌كه‌ی‬ ‫به‌ڕێ���ز نێچی���ر بارزان���ی‪ ،‬میكانیزمی‬ ‫دیاریكردنی پۆستی وه‌زیره‌كان ده‌بێت ‌ه‬ ‫س���ه‌ره‌تاترین‌و كاریگه‌رترین كۆس���پ‬ ‫له‌به‌رده‌م پێشكه‌وتنی كابینه‌كه‌یدا‪.‬‬ ‫به‌و پێیه‌ی س���ه‌رۆك وه‌زی���ران مافی‬ ‫ئه‌وه‌ی هه‌ی ‌ه خۆی ره‌زامه‌ندی سه‌ره‌كی‬ ‫بێت له‌دانانی وه‌زیره‌كان‪ ،‬باش���تروای ‌ه‬ ‫به‌بێ (سیڤی) هیچ كام له‌و كه‌سانه‌ی‬ ‫كاندید ده‌كرێن بۆ پۆستی وه‌زاره‌ته‌كان‬ ‫ره‌زامه‌ندییان له‌س���ه‌ر ده‌رنه‌بڕێت‪ ،‬بۆ‬ ‫ره‌زامه‌ندییه‌كه‌ش ده‌شێت سێ پێوه‌ری‬ ‫س���ه‌ره‌كی له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێ���ك پێوه‌ری‬ ‫تردا بكات ‌ه بنه‌مای ره‌زامه‌ندییه‌كه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫س���ێ پێوه‌ره‌ش ته‌كنۆك���رات له‌بواری‬ ‫تایبه‌تمه‌ندێت���ی‌و پێ���وه‌ری دووه‌میش‬ ‫هۆشیاری سیاسی‪ ،‬ئه‌وه‌ی سێیه‌میش‬ ‫بوێریی بێت‪ ،‬وات ‌ه هۆش���یاری سیاسی‬ ‫له‌باری مه‌عریفی‌و ب ‌ه ئه‌زمونی له‌بواری‬ ‫تایبه‌تمه‌ندێت���ی‌و بوێ���ری له‌ڕاییكردنی‬ ‫كاره‌كانی���دا بكرێت��� ‌ه مه‌رج���ی كاندید‬ ‫بوون‪.‬‬

‫ئێستا ده‌رفه‌تی زێڕین‬ ‫له‌به‌رده‌م نێچیر بارزانی‬ ‫دایه‌ گه‌ر بیقۆزێته‌وه‌ تا‬ ‫له‌و رێگه‌یه‌وه‌ هۆقه‌ێك‬ ‫گۆڕانی بنه‌ڕه‌تی بكات‌‬ ‫گه‌ر ئاوڕێ���ك له‌ناڕێك���ی‌و گرفته‌كانی‬ ‫حوكمڕان���ی كوردس���تان بده‌ین���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫یه‌كێ���ك له‌هه‌ر‌ه ده‌رد‌ه كوش���نده‌كانی‬ ‫حوكمڕانی پێش���وو له‌ماوه‌ی بیس���ت‬ ‫س���اڵدا‪ ،‬دابه‌ش���كردنی پۆس���ت‌و پل ‌ه‬ ‫سیاس���یی‌و س���یادییه‌كان بوو ب ‌ه سه‌ر‬ ‫نوخب���ه‌ی شۆڕش���گێڕی به‌ش���داربوو‬ ‫له‌خه‌بات���ی چه‌كداریی‪ ،‬به‌اڵم ئێس���تا‬ ‫كوردس���تان له‌ب���ه‌رده‌م پێداویس���تی‬ ‫راستكردنه‌وه‌و چاره‌سه‌ركردنی گرفتی‬ ‫بونی���ادی حوكمڕان���ی‌و په‌ره‌پێدان���ی‬ ‫گش���تگیردایه‌‪ ،‬ده‌رمانی ئه‌م ده‌رده‌ش‬ ‫دوورخس���تنه‌وه‌ی رۆڵ���ی خه‌باتگێڕ‌ه‬ ‫چه‌كداره‌كانی ش���ۆڕش‌و ئۆرگانه‌كانی‬ ‫رێكخس���تنی حیزب��� ‌ه له‌كاروب���اری‬ ‫حكومی���دا‪ ،‬لێره‌دا ده‌ش���ێت له‌به‌رده‌م‬ ‫به‌راوردكاری دوو ئه‌زموون وێس���تێك‬

‫بكه‌ی���ن‪ ،‬شۆڕش���ی یۆلی���ۆی ‪1952‬ی‬ ‫میس���ر‌و شۆڕش���ی ته‌م���وزی ‪1958‬ی‬ ‫عێراق ك��� ‌ه هه‌ردووكیان هاوفۆڕم بوون‬ ‫به‌تایبه‌تی ل���ه‌و رووه‌و‌ه ك ‌ه هه‌ردووك‬ ‫شۆڕش له‌الیه‌ن ئه‌فسه‌رانی ناو سوپاو‌ه‬ ‫به‌رپاك���را‌و ئامانجیش لێ���ی روخاندنی‬ ‫هه‌ردوو سیس���تمی پادشایه‌تی بوو ب ‌ه‬ ‫بیانوی س���ه‌ربه‌خۆیی هه‌ردوو واڵته‌ك ‌ه‬ ‫له‌ژێر هه‌ژموونی ئیستعماری به‌ریتانیا‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم دوای ش���ۆڕش دوو ئه‌زمون���ی‬ ‫حوكمڕان���ی جیاوازی���ان په‌یڕه‌وك���رد‪،‬‬ ‫هه‌رچی كۆماری میس���ری عه‌ره‌بی بوو‬ ‫له‌هه‌یكه‌لی ب���ااڵی حوكمڕانیدا جگه‌ل ‌ه‬ ‫دامه‌زراو‌ه بااڵكانی بواری س���ه‌ربازی‌و‬ ‫هه‌واڵگ���ری نه‌بێ���ت‪ ،‬هه‌موو پۆس���ت ‌ه‬ ‫بااڵكانیتر له‌الیه‌ن كه‌سانی ته‌كنۆكرات‌و‬ ‫خ���اوه‌ن بڕوانامه‌ی دكت���ۆرا به‌ڕێوه‌برا‬ ‫ب ‌ه پۆس���ت ‌ه دیپلوماسییه‌كانیش���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم كۆماری عێراق هه‌موو پۆس���ت ‌ه‬ ‫وه‌زاریی‌و ته‌نانه‌ت پۆستی پارێزگاكان‌و‬ ‫زۆرب���ه‌ی باڵیۆزخانه‌كانی���ش له‌الیه‌ن‬ ‫ئه‌فس���ه‌ره‌كانه‌و‌ه به‌ڕێوه‌چوو هه‌یكه‌لی‬ ‫ده‌وڵه‌ت ب ‌ه س���ه‌ربازیی ك���را‪ ،‬ك ‌ه ئه‌م‬ ‫حاڵه‌ت ‌ه له‌هه‌رس���ێ كۆم���اری یه‌كه‌م‌و‬ ‫دووه‌م‌و سێیه‌م به‌رده‌وامبوو تا ئه‌وكاته‌ی‬ ‫رژێمی به‌عس ل���ه‌‪2003‬دا رما‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ه���ۆكاری هه‌ره‌س���هێنانی ره‌گه‌زه‌كانی‬ ‫بونیادی ده‌وڵه‌ت‌و مقه‌وماتی ده‌وڵه‌تی‬ ‫عێراق بوو ب ‌ه تایبه‌تی له‌دوای ‪ 2003‬ك ‌ه‬ ‫تائێس���تاش عێراق پێوه‌ی ده‌ناڵێنێت‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم كۆم���اری میس���ری عه‌ره‌ب���ی‬ ‫س���ه‌ره‌ڕای په‌یڕه‌وكردنی سیستمێكی‬ ‫كۆم���اری تاك الیه‌ن���ی له‌حوكمڕانیدا‪،‬‬ ‫دوای هه‌موو ئاڵوگ���ۆڕه‌كان مقه‌وماتی‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت وه‌ك خ���ۆی مای���ه‌وه‌و‬ ‫هه‌ره‌س���ی نه‌هێنا‪ ،‬به‌تایبه‌تی له‌دواین‬ ‫ئاڵۆگۆڕه‌كانی ساڵی پاردا ك ‌ه بۆ هه‌تا‬ ‫هه‌تایی ‌ه رژێمی حوكمڕانی موباره‌ك ك ‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ی له‌ش���ه‌رعیه‌تی شۆڕشی‬ ‫‪ 1952‬وه‌رگرتبوو‪.‬‬

‫جێگ���ه‌ی تێڕامان ‌ه سیس���تمێك له‌بنڕا‬ ‫هه‌ڵبكه‌ندرێت ك ‌ه ره‌گه‌كه‌ی بۆ ‪ 59‬ساڵ‬ ‫ده‌گه‌ڕێت���ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش���دا‬ ‫مقه‌ومات���ی ده‌وڵه‌ته‌ك��� ‌ه هه‌ره‌س���ی‬ ‫نه‌هێن���ا وه‌ك له‌عێراق���دا هه‌ره‌س���ی‬ ‫هێنا‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ش���ی ئه‌وه‌بوو نوخبه‌ی‬ ‫ته‌كنۆكراتی لێوه‌ش���او‌ه ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ش���ۆڕش به‌ش���داربوون له‌به‌ڕێوه‌بردنی‬ ‫ئیداره‌ی بااڵدا‪.‬‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌ئه‌زمونی كوردس���تانیش‬ ‫ك ‌ه بیست س���اڵ ‌ه نه‌توانراو‌ه ژێرخانی‬ ‫بونیادی ده‌وڵه‌تی بۆ بڕه‌خس���ێندرێت‪،‬‬ ‫هه‌م���وو ده‌م ئاماده‌ی��� ‌ه دووچ���اری‬ ‫هه‌ره‌سهێنان بێته���و‌ه له‌به‌رامبه‌ر قه‌یرانی‬ ‫ترس���ناكدا‪ ،‬ك ‌ه یه‌كێ���ك له‌گرفته‌كانی‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه هه‌ردوو تارمایی شۆڕش له‌پێش‬ ‫راپه‌ڕین‌و تارمایی ئه‌و شێو‌ه رێكخستن ‌ه‬ ‫حیزبایه‌تیی��� ‌ه ناڕێكوپێك��� ‌ه ل���ه‌دوای‬ ‫راپه‌ڕین له‌به‌رۆكی نه‌بۆته‌و‌ه به‌تایبه‌تی‬ ‫له‌هه‌یكه‌ل���ی ئیداری���دا‪ ،‬له‌هه‌یكه‌ل���ی‬ ‫ئیداریش���دا له‌ئیداره‌ی بااڵیدا‪ ،‬ئێس���تا‬ ‫ده‌رفه‌تی زێڕین له‌به‌رده‌م نێچیر بارزانی‬ ‫دای��� ‌ه گه‌ر بیقۆزێته‌و‌ه تا له‌و رێگه‌یه‌و‌ه‬ ‫هۆقه‌ی���ەك گۆڕانی بنه‌ڕه‌ت���ی بكات‌و‬ ‫بنه‌مای ئه‌و گۆڕانه‌ش په‌لشكاندنی ئه‌و‬ ‫دوو تارماییه‌ی ‌ه ك ‌ه باسمانكرد‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌وپ���ه‌ڕی بوێری ده‌كرێت ك ‌ه به‌و پێی ‌ه‬ ‫ئه‌و خ���ۆی كاره‌كته‌رێكی خاوه‌ن هێز‌ه‬ ‫له‌ناو ده‌س���ه‌اڵتدا‪ ،‬گ���ه‌ر ته‌كنۆكرات‌و‬ ‫خاوه‌ن بڕوانام���ه‌ش نه‌بێت‪ ،‬بوێری بۆ‬ ‫ده‌سته‌به‌ر ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌رچی دكتۆر‬ ‫به‌رهه‌م بوو‪ ،‬س���ه‌ره‌ڕای ته‌كنۆكراتی‌و‬ ‫ش���اره‌زایی قوڵی له‌بواری سیاس���ی‌و‬ ‫ئابوری‌و دیپلۆماتی‌و زمانزانی‪ ،‬نه‌یتوانی‬ ‫دێوه‌زم���ه‌ی چه‌كداره‌كان���ی حی���زب‌و‬ ‫ره‌فتار‌ه نایاساییه‌كانی رێكخستنه‌كان‬ ‫له‌كاروباری حوكومیدا تێكبش���كێنێت‪،‬‬ ‫ئه‌وی���ش به‌ه���ۆی ن���ا بوێ���ری‪ ،‬ك ‌ه نا‬ ‫بوێرییه‌كه‌ش���ی له‌بێده‌س���ه‌اڵتییه‌و‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌ی گرتبوو‪.‬‬

‫‪13‬‬

‫فاشیزم‌و لیبرالیزم‬ ‫ رێبین هه‌ردی‬ ‫"که‌سی فاشیست ژیانی ئاسوده‌‌و‬ ‫خۆشگوزه‌رانی ب ‌ه بێزاری‌و‬ ‫سوکایه‌تییه‌وه‌ ته‌ماشا ئه‌کات‌و له‌خۆی‬ ‫به‌ بچوکتری ئه‌زانێت"‬ ‫مۆسۆلۆنی‬ ‫یه‌کێک له‌خه‌س���ڵه‌ت ‌ه س���ه‌ره‌کیه‌کانی‬ ‫فاش���یزم بێبایه‌خکردنی ژیانی فه‌ردی‌و‬ ‫هه‌موو ئه‌و ح ‌هز‌و ئاره‌زوو‌ه فه‌ردیانه‌ی ‌ه‬ ‫ک���ه تاکه‌کان بی���ری ل���ێ ئه‌که‌نه‌وه‌‌و‬ ‫به‌دوایدا ئه‌گه‌ڕێن‪ .‬ژیانی تاک هیچ نیی ‌ه‬ ‫جگ ‌ه له‌سێبه‌ری ژیانی گشتی‌و ته‌نهاش‬ ‫له‌چوارچێ���وه‌ی ئ���ه‌و به‌رژه‌وه‌ندی���ه‌دا‬ ‫مانا وه‌رئه‌گرێ���ت‪ .‬رۆحێکی مه‌زهه‌بی‌و‬ ‫ئه‌خالقی له‌فاش���یزمدا هه‌ی��� ‌ه ک ‌ه وای‬ ‫لێئه‌کات ل���ه‌و‌ه تێپه‌ڕێت ش���ێوازێکی‬ ‫حوکمڕانی بێت‌و ته‌نه���ا په‌یوه‌ندی به‬ ‫شێواز‌و جۆری به‌ڕێوه‌بردنی ده‌زگاکانی‬ ‫ده‌وڵ���ه‌ت هه‌بێ���ت‪ ‌ .‬مۆس���ۆلۆنی‬ ‫گوتبوی "فاش���یزم نه‌ک هه‌ر رژێمێکی‬ ‫حوکمڕانییه‌‪ ،‬به‌ڵکو له‌هه‌موی س���ه‌رتر‬ ‫سیس���ته‌مێکی فکریه‌" سیس���ته‌مێکی‬ ‫فک���ری ک ‌ه بناغه‌ی س���ه‌ره‌کی بریتیی ‌ه‬ ‫له‌وه‌ی ت���اک له‌چوارچێوه‌ی ئه‌و فه‌زا‌و‬ ‫ئاره‌زوو‌ه گشتیانه‌دا بژی ک ‌ه ئاره‌زووی‬ ‫گشت ‌ه نه‌ک تاک‪" .‬وێنای فاشیستی بۆ‬ ‫ژیان‪ ،‬وێنایه‌کی مه‌زهه‌بیه‌" ئه‌م ‌ه قسه‌ی‬ ‫مۆس���ۆلۆنیی ‌ه ک ‌ه دیارترین کاره‌کته‌ری‬ ‫فاشیزم ‌ه له‌کاتی حوکمڕانیدا‪ .‬ئه‌م وێن ‌ه‬ ‫مه‌زهه‌بی���ه‌ش چیه‌‪ ،‬جگ��� ‌ه له‌داواکردن‬ ‫له‌تاک���ه‌کان ک��� ‌ه ئه‌و‌ه ن���ه‌ک خۆیان‌و‬ ‫ئاره‌زوه‌کانیان‪ ،‬به‌ڵک���و تێکه‌ڵبوونیان‬ ‫ب ‌ه ئیراده‌‌و خواس���تی گش���تی مانا ب ‌ه‬ ‫ب���وون‌و ژیانیان ئ���ه‌دات‪ .‬بڕوابوون ب ‌ه‬ ‫هیزێک���ی گه‌وره‌ت���ر‌و مانایه‌کی قوڵتر‬ ‫ل���ه‌وه‌ی تاکه‌ک���ه‌س بۆ خ���ۆی دیاری‬ ‫ئه‌کات‪ ،‬جه‌وهه‌رێک���ی مه‌زهه‌بی هه‌ی ‌ه‬ ‫ک ‌ه دنیایی بووه‌‌و جه‌وهه‌ره‌که‌ی هه‌مان‬ ‫تواندنه‌وه‌ی تاک ‌ه له‌گش���ت‌و خواستی‬ ‫کۆمه‌ڵگادا‪ .‬فاش���یزم رقێکی گه‌وره‌ی ‌ه‬ ‫له‌تاک‪ ،‬له‌حه‌زی تایبه‌ت���ی‪ ،‬له‌ئاره‌زو‌و‬ ‫خواس���تی تاک ‌ه که‌س���ی‪ .‬هه‌موو ئه‌و‬ ‫شتان ‌ه ته‌نها تا ئه‌و کاته مانایان هه‌یه‌‌و‬ ‫ره‌وان ک ‌ه به‌ش���ێک بن له‌گش���ت‌و له‌و‬ ‫چوارچێوه‌ی ‌ه ده‌رنه‌چن ک ‌ه گش���ت وه‌ک‬ ‫ئاره‌زو‌و ئامانجی خ���ۆی دیاریکردووه‌‪.‬‬ ‫تاک��� ‌ه که‌س بوونی نیی ‌ه له‌ناو گش���تدا‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌میش��� ‌ه گشت شتێک‬ ‫هه‌ی ‌ه ته‌عبیری لێ ئ���ه‌کات‪ ،‬ک ‌ه خۆی‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو ده‌وڵ���ه‌ت‌و ده‌زگاکانێتی‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و‌ه حکومه‌ت ‌ه ته‌عبیر له‌خواس���ت‌و‬ ‫ئیراده‌ی گشتی ئه‌کات‌و هه‌موان ئه‌بێت‬ ‫ب��� ‌ه جۆرێ���ک ملکه‌چی ب���ن‌و گوێ بۆ‬ ‫ئاره‌زوه‌کانی بگرن‪ .‬ئیدی لێره‌دا گرنگ‬ ‫نیی ‌ه ک ‌ه ده‌وڵ���ه‌ت‌و ده‌زگاکانی له‌الیه‌ن‬ ‫که‌مایه‌تییه‌که‌و‌ه به‌ڕێو‌ه ئه‌برێن‌و چۆن‬ ‫ئه‌توانن ببن ب ‌ه رای زۆرینه‌‪ .‬مۆسۆلۆنی‬ ‫ئه‌ڵێت "سیس���ته‌می ژیانی فاشیستی‬ ‫له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی دژی تاکه‌که‌س���خوازییه‌‪،‬‬ ‫جه‌خت له‌گرنگی ده‌وڵ���ه‌ت ئه‌کات ک ‌ه‬ ‫نوێن���ه‌ری خودهوش���یاری‌و هه‌مه‌ک���ی‬ ‫مرۆڤ��� ‌ه وه‌ک بوونه‌وه‌رێکی مێژوویی"‪.‬‬ ‫به‌رزڕاگرتنی ده‌وڵه‌ت‌و ته‌ماش���اکردنی‬ ‫وه‌ک ده‌رب���ڕی ح���ه‌زی گش���تی‌و‬ ‫دیاریک���ه‌ری ئ���اره‌زوو‌ه گش���تیه‌کان‪،‬‬ ‫یه‌کێک ‌ه له‌خه‌س���ڵه‌ت ‌ه س���ه‌ره‌کیه‌کانی‬ ‫ده‌وڵه‌تی فاشیس���تی‪ .‬هیچ فاشیستێک‬ ‫نیی��� ‌ه ک ‌ه به‌بێ بیرکردنه‌و‌ه له‌گش���ت‌و‬ ‫له‌به‌رزڕاگرتنی خواستی گشتی به‌سه‌ر‬ ‫خواستی تاک ‌ه که‌س���یدا‪ .‬فاشیزم وات ‌ه‬ ‫قوربانیکردن���ی به‌رده‌وامی تاک ‌ه که‌س‬ ‫له‌به‌رده‌م خواستی گشتیدا‪ ..‬ک ‌ه گشتی‬ ‫نییه‌‪ ،‬گشتی نییه‌‪ ،‬چونک ‌ه فاشیزم ته‌نها‬ ‫شتێک بناس���ێت ک ‌ه ده‌ربڕی خواستی‬ ‫گشتی بێت‪ ،‬ب ‌ه ده‌وڵه‌ت ئه‌زانێت‌و هیچی‬ ‫تر‪ ،‬به‌اڵم ده‌وڵه‌ت بریتیی ‌ه له‌کۆمه‌ڵێک‬ ‫ده‌زگای دیاریکراو ک ‌ه ژماره‌ی به‌ڕێوب ‌هر‌و‬ ‫که‌س���ه‌کانی‪ ،‬له‌ژماره‌یه‌ک���ی بچوکت���ر‬ ‫ل���ه‌وه‌ی وێنای ئه‌که‌ی���ن تێپه‌ڕ ناکات‪.‬‬ ‫ئه‌مجۆر‌ه حوکمڕانیی ‌ه ته‌نها پێشنیاری‬ ‫شێوازێکی تایبه‌تی به‌ڕێوه‌بردن ناکات‪،‬‬ ‫به‌ڵکو ش���ێوازێکی تایبه‌تی ژیانکردن‌و‬ ‫ته‌نانات بیرکردنه‌و‌ه ئه‌کات‪ .‬فاش���یزم‬ ‫ته‌نها شێوازی حوکمڕانی ده‌ستنیشان‬ ‫ناکات‪ ،‬به‌ڵکو ش���ێوازی بیرکردنه‌وه‌‌و‬ ‫ره‌فتاریش‪ .‬گرفتی فاشیزمیش ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫کاره‌کت ‌هر‌و کارمه‌ندی وا له‌ده‌وری خۆی‬ ‫ئه‌بینێت ک ‌ه له‌م���ه‌ودای دووردا‪ ،‬ئه‌بن‬ ‫ب ‌ه سانس���ۆری راس���ته‌قینه‌ی هه‌موو‬ ‫هاوواڵتییه‌ک‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م بۆچون ‌ه ته‌واو ناکۆک ‌ه ب ‌ه بۆچونی‬ ‫زۆرب���ه‌ی لیبراڵه‌کان ک��� ‌ه بڕوایان وای ‌ه‬

‫له‌کوردستاندا مۆدێلی‬ ‫مۆسۆلۆنی زیاتر‬ ‫له‌مۆدێله‌که‌ی تر‬ ‫ئاماده‌یی هه‌یه‌‪ ،‬به‌و‬ ‫جیاوازیه‌و‌ه ک ‌ه له‌بری‬ ‫ده‌وڵه‌ت‌و ده‌زگاکانی‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه حیزب‌و‬ ‫ده‌زگاکانێتی هه‌موو‬ ‫شتێک دیاری ئه‌که‌ن‬ ‫ئه‌و‌ه تاک ‌ه که‌س‌و سایکۆلۆژیای گۆڕان ‌ه‬ ‫دێ���ت‪ .‬زۆرێ���ک له‌لیبراڵ���ه‌کان زیاتر‬ ‫ئه‌ڕۆن‌و بگر‌ه بڕوای���ان وای ‌ه جیاوازی‌و‬ ‫رای دور له‌ی���ه‌ک ن���ه‌ک یه‌کانگی���ری‌و‬ ‫یه‌کێتی کۆمه‌ڵگا تێ���ک نادات‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ئه‌بێت��� ‌ه ه���ۆی ده‌وڵه‌مه‌ن���دی زیاتری‬ ‫ئه‌زمون���ی حوکمڕانی‪ .‬برتزارد را‌س���ل‬ ‫له‌وتارێکدا ب ‌ه رونی ئه‌ڵێت‪" :‬له‌مه‌سه‌له‬ ‫‌کلتوریه‌کان���دا‪ ،‬مه‌رجی پێش���که‌وتن‪،‬‬ ‫هه‌مه‌ڕه‌نگی‌و جیاوازیی���ه‌"‪ .‬هه‌ر جۆر‌ه‬ ‫ده‌س���ت تێوه‌ردان‌و ده‌ستکاریکردن ب ‌ه‬ ‫خیانه‌ت ئه‌زانن‪ :‬لێره‌دا برتزارد راس���ل‬ ‫نمونه‌ی یه‌کێتی س���ۆڤیه‌ت ئه‌هێنێته‌و‌ه‬ ‫ک ‌ه زۆر ده‌س���ت ئه‌خه‌ن ‌ه ئ���ه‌و بواره‌و‌ه‬ ‫ک ‌ه کاری تایبه‌تی ئه‌وان نییه‌" ‪ .‬راسل‬ ‫باس���ی ئه‌و دۆخ ‌ه کۆمیدی ‌ه ئه‌کات ک ‌ه‬ ‫سیاس���ه‌تمه‌داران ئه‌بن ‌ه داو‌هر‌و بڕیاری‬ ‫جوانی‌و ن���ا جوانی رۆم���ان یان تابلۆ‬ ‫یان رێکخستن ئه‌ده‌ن‌و زانایانیش له‌بێ‬ ‫هه‌ڵوێستیدا پشتگیرییان لێ ئه‌که‌ن‪.‬‬ ‫هه‌رچ���ی راس���ل‌و مۆس���ۆلۆنیی ‌ه دوو‬ ‫ش���ێواز له‌حوکمڕانی ناک���ۆک ب ‌ه یه‌ک‬ ‫پێش���نیار ئه‌ک���ه‌ن‪ .‬الی مۆس���ۆلۆنی‬ ‫بنه‌ڕه‌ت گش���ته‌‌و تاک هیچ نرخی نیی ‌ه‬ ‫له‌ناو ئه‌و چوارچێوه‌یه‌دا نه‌بێت‪ .‬راسل‬ ‫ئه‌ڵ���ێ "دیمه‌نێکی ناش���رین‌و دزێوو‌ه‬ ‫سیاسه‌تمه‌داران ده‌س���ت ئه‌خه‌ن ‌ه ئه‌و‬ ‫بڕی���ار‌و هه‌نگاوانه‌ی ک ‌ه هیچ په‌یوه‌ندی‬ ‫ب ‌ه پس���پۆڕی ئه‌وانه‌و‌ه نییه‌‪ .‬هه‌ر یه‌ک‬ ‫له‌بوارێکدا شاره‌زای ‌ه ک ‌ه ئه‌ویتر هیچی لێ‬ ‫نازانێت‪ .‬سیاسه‌تمه‌دار ئه‌بێ سیاسه‌ت‬ ‫بکات‪ ،‬نه‌ک ده‌ستکاری ئه‌و بواران ‌ه بکات‬ ‫ک ‌ه به‌شێک ‌ه نیە لێی‪ .‬مۆسۆلۆنی ئه‌ڵی‬ ‫ده‌وڵه‌ت پێش هه‌موو شتێکه‌‌و ته‌نهاش‬ ‫تا ئه‌وکات��� ‌ه مانای هه‌ی ‌ه که تاکه‌که‌س‬ ‫وه‌ک ئیراده‌ی گشتی بیبینێ‪ .‬راسل ب ‌ه‬ ‫پێچه‌وانه‌و‌ه ده‌وڵه‌ت وه‌ک جێبه‌جێکه‌ری‬ ‫خواستی ئیراده‌ی چاکسازی دائه‌نێت‪،‬‬ ‫بێ ئه‌وه‌ی که‌س���یان پێشوه‌خت بزانن‬ ‫ئه‌م چاکس���ازی ‌ه چیه‌و بۆ ئه‌کرێت‪ .‬الی‬ ‫مۆسۆلۆنی ئه‌و‌ه ده‌وڵه‌ت ‌ه ئه‌م کار‌ه ب ‌ه‬ ‫نوێنه‌رایه‌ت���ی کۆمه‌ڵگا ئه‌نجام ئه‌دات‪.‬‬ ‫الی راسل ئه‌م ‌ه ته‌واو کارێکی فه‌ردیه‌‌و‬ ‫هه‌ڵه‌کردنیشی هیچ مانادار نییه‌‌و ته‌نها‬ ‫تاکه‌ک���ه‌س ته‌حه‌مول���ی ئه‌نجامه‌کانی‬ ‫ئه‌کات‪.‬‬ ‫له‌کوردس���تاندا مۆدێلی مۆس���ۆلۆنی‬ ‫زیاتر له‌مۆدێله‌که‌ی تر ئاماده‌یی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌و جیاوازیه‌و‌ه ک��� ‌ه له‌بری ده‌وڵه‌ت‌و‬ ‫ده‌زگاکانی‪ ،‬ئه‌و‌ه حیزب‌و ده‌زگاکانێتی‬ ‫هه‌موو شتێک دیاری ئه‌که‌ن‪ .‬به‌وه‌شدا‬ ‫هه‌ر حیزب ‌ه ده‌زگا‌و حه‌کایه‌تی تایبه‌تی‬ ‫خۆی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وا زیاد له‌پێش���نیارێکی‬ ‫جیاوازم���ان هه‌یه‌ بۆ ش���ێوازی ژیان‬ ‫کردن و رەسمکردنی ئەو شتەی ئەبێ‬ ‫بیکەین یان نەیکەین‪.‬‬


‫‪14‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫بۆچی‌ پێویسته‌ سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‬ ‫به���دامه‌زراوه‌یی‌‌و به‌نیشتمان ‌ی بكرێت؟‬

‫ده‌ینوسێت‬

‫پاش سه‌را‪ :‬له‌چاوه‌ڕوانی‬ ‫ئه‌گه‌ر ش���تێک‪ ،‬دیارده‌ی���ه‌ک‪ ،‬رووداوێک‪،‬‬ ‫پ���اش س���ه‌رای پ���ار هاتبێته ئ���اراوه‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕوانیی���ه‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ���ه‌م چاوه‌ڕوانییه‬ ‫له‌ئێستای کۆمه‌ڵگای کوردیدا له‌سه‌رجه‌م‬ ‫ره‌هه‌نده ئابوری‌و سیاس���ی‌و کۆمه‌اڵیه‌تی‌و‬ ‫ئه‌خالقی‌و مه‌عریفیه‌کان���ی جودایه له‌هه‌ر‬ ‫چاوه‌ڕوانییه‌ك���ی ت���ر‪ .‬ئ���ه‌م چاوه‌ڕوانییه‌‬ ‫ناتوانرێت ناوبنرێت‪ .‬ئه‌م ستونه ملمالنێیه‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ئ���ه‌م بۆش���اییه فره‌ڕه‌هه‌نده‌ که‬ ‫سیمای سه‌ره‌کی پاش سه‌رایه‪.‬‬ ‫چه‌مک���ی چاوه‌ڕوان���ی‪ ،‬مانایه‌كی ئاینی‬ ‫قووڵ���ی هه‌ی���ه‪ .‬له‌ئه‌ده‌بیات���ی گش���تیدا‬ ‫چاوه‌ڕوانی هه‌میش���ه بۆنی ئازاری لێدێت‪.‬‬ ‫کات له‌چاوه‌ڕوانی���دا جودایه له‌کات له‌هه‌ر‬ ‫دیارده‌یه‌ك���ی ت���ردا‪ .‬کات���ی چاوه‌ڕوانی‬ ‫گرنگیه‌ک���ه‌ی له‌سروش���تیایه‌تی‪ ،‬ن���ه‌ک‬ ‫له‌ماوه‌که‌ی���دا‪ .‬ئه‌مه ئ���ه‌و ره‌خنه‌یه‌یه که‬ ‫هێنری برگسۆن ئاراسته‌ی ئایساک نیوتنی‬ ‫ئه‌کات؛ ب���ه‌وه‌ی زانس���ت ناتوانێ له‌کات‬ ‫تێب���گات‪ ،‬چونکه زانس���ت کات ده‌پێوێت‬ ‫له‌بری ئه‌وه‌ی قس���ه‌ له‌س���ه‌ر سروش���تی‬ ‫بکات‪ .‬که‌واته گرنگ ئه‌وه‌ نییه‌ بپرس���ین‬ ‫ئێمه ده‌ب���ێ چه‌ندێ���ک چاوه‌ڕێبین پاش‬ ‫س���ه‌را‪ ،‬به‌ڵک���و چاوه‌ڕوانی پاش س���ه‌را‬ ‫چی به‌س���ه‌ر ئێم���ه دێنێ���ت‪ .‬له‌میانه‌ی‬ ‫چاوه‌ڕوانیدا چ گوڕانکارییه‌ک به‌سه‌ر دید‌و‬ ‫بیر‌و ئاکار‌و سۆزماندا دێت له‌سه‌ر ئاستی‬ ‫تاکه‌که‌سی‌و کۆمه‌اڵیه‌تی‌و پاشان سیاسی‪.‬‬ ‫سه‌را نه‌گه‌ش���ته ئه‌نجام‪ ،‬به‌اڵم به ئاشکرا‬ ‫پش���ێویه‌کی ئاڵۆزی فره ئاستی له‌دونیای‬ ‫کوردی���دا به‌ره���ه‌م هێن���اوه‪ .‬که‌‌واته ئه‌و‬ ‫بارودۆخه‌ی که ئێم���ه تیایدا چاوه‌ڕوانین‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕوان���ی ناونه‌ن���راو‪ ،‬س���اته‌وه‌ختێکی‬ ‫پش���ێویه‪ .‬ئه‌مه هێنده‌ی ت���ر ئاڵۆزی به‬ ‫سه‌رجه‌م دۆخه‌که ئه‌دات‪.‬‬ ‫له‌وش���ه‌ی چاوه‌ڕوانیدا به ئاشکرا مانای‬ ‫روانی���ن به چاو هه‌یه‪ ،‬که یانی هه‌میش���ه‬ ‫ده‌بێ چاوهه‌ڵخه‌یت‪ ،‬ره‌نگه تێگه‌یش���تنی‬ ‫کورد بۆ چاوه‌ڕوانی هه‌میشه‪ ،‬چاوه‌ڕوانی‬ ‫بووبێ بۆ هاتنی که‌س���ێک‪ ،‬شتێک‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا ئه‌‌وه ده‌گه‌یه‌نێت که که‌سی‬ ‫چاوه‌ڕوانکه‌ر ناتوانێت بنوێ‪ ،‬بحه‌سێته‌وه‪،‬‬ ‫س���اتێ له‌ڕوانین دابڕێت ک���ه له‌ئه‌نجامدا‬ ‫حه‌س���ره‌ت‌و دڵه‌خورپ���ێ‌و زۆر دیاریده‌ی‬ ‫تری ب���ه‌دوادا دێت‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌هه‌مانکاتدا‬ ‫له‌وش���ه‌ی چاوه‌ڕوانی���دا هیوای���ه‌ک هه‌یه‬ ‫به‌وه‌ی ده‌زانرێت که که‌س���ێک یان شتێک‬ ‫هه‌یه که دێت‪ ،‬که چاوه‌ڕوان ده‌كرێت‪ ،‬که‬ ‫ده‌خوازرێت پێشوازی بکرێت‪.‬‬ ‫له‌ئه‌ده‌بیاتی نوێ���ی رۆژئاوادا چه‌مکی‬ ‫چاوه‌ڕوان���ی پانتاییه‌ك���ی گ���ه‌وره‌ی‬ ‫داگیرک���ردوه‪ .‬کاک به‌‌ختیار ئاماژه‌ی به‌م‬ ‫دیارده‌یه دا‪ ،‬به‌اڵم من شه‌مه‌نده‌فه‌ری خۆم‬ ‫به س���ه‌ر هێڵێکی تردا ده‌هاژوم‪ .‬له‌ده‌قی‬ ‫له‌چاوه‌ڕوانی به‌ربه‌ریه‌كاندا ناسکه شاعیری‬ ‫یۆنانی کۆنسته‌نتین کافافی باسی ئه‌‌وه‌مان‬ ‫بۆئ���ه‌کات ک���ه کاتێک ئێم���ه چاوه‌ڕوانی‬ ‫به‌ربه‌ریه‌کان ئه‌که‌ی���ن‪ ،‬به‌ربه‌ریه‌کان له‌وه‌‬ ‫ئه‌که‌ون به‌ربه‌ری بن‪ .‬مه‌به‌س���تی کافافی‬ ‫ئه‌وه‌یه به‌ربه‌ریه‌کان ته‌نها کاتێک به‌ربه‌رین‬ ‫که ئێمه نامانه‌وێت پێشوازییان لێبکه‌ین‪.‬‬ ‫هه‌رکه‌ بڕیارماندا پێش���وازییان لێبکه‌ین‪،‬‬ ‫ئیتر له‌وه‌ ئه‌که‌ون ک���ه به‌ربه‌ری بن‪ .‬ئه‌م‬ ‫بوون به ئه‌ویتر له‌ساته‌وه‌ختی چاوه‌ڕوانیدا‬ ‫الی تزیڤ���ان تۆدۆرف به ش���ێوه‌یه‌كی تر‬ ‫ده‌که‌وێت���ه‌وه‪ .‬الی تۆدۆرۆف کاتێک ئێمه‬ ‫ده‌که‌وینه جه‌نگ له‌گ���ه‌ڵ به‌ربه‌ریه‌کاندا‪،‬‬ ‫مه‌ترسییه‌کی گه‌وره دێته ئاراوه که خۆمان‬ ‫ببینه به‌رب���ه‌ری؛ دیدێک���ی نیچه‌ویانه‌یه‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م دیدان���ه وه‌ک پاش���خانێک ده‌کرێت‬ ‫یارمه‌تیده‌رب���ن بۆئ���ه‌وه‌ی بونی���ادی ئه‌‌و‬ ‫ئارگومێنت���ه داڕێژین‪ ،‬کاتێک ئێمه له‌پاش‬ ‫س���ه‌را چاوه‌ڕێین‪ ،‬وه به روون���ی نازانین‬ ‫چاوه‌ڕوانی چین‪ ،‬ئایا ئه‌م دۆخه چی به‌سه‌ر‬ ‫ئێم���ه دێنێت‪ .‬چاوه‌ڕوانی بێناونیش���انه‌ی‬ ‫هه‌‌ژاری‌و وشک هه‌اڵتووی عه‌قڵی سیاسی‌و‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی کورده‪ .‬له‌هه‌مانکاتدا گه‌واهی‬ ‫ئه‌وه‌یه ک���ه هێزێکی په‌‌نهانک���راو هه‌یه‪،‬‬ ‫به‌اڵم هێشتا بێتوانایه له‌ده‌ربڕین‪ .‬له‌پاش‬ ‫س���ه‌را جۆرێک له‌په‌ککه‌وت���ن‌و الڵبوون‌و‬ ‫خانه‌نش���ینی عه‌قڵ هاته ئ���اراوه‪ .‬یه‌کێک‬ ‫له‌نیشانه هه‌ره دیاره‌کانی داته‌پینی رێژه‌ی‬ ‫خوێنه‌ر‌و خوێندنه‌وه‌‌یه‪ ،‬به جۆرێک خوێنه‌ر‬ ‫له‌کۆمه‌ڵگای کوردیدا بووه‌ته بوونه‌وه‌رێکی‬ ‫ده‌گمه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌م دۆخه له‌زۆر رووه‌وه له‌دۆخی واڵتی‬ ‫جه‌زائی���ر ده‌چێت‪ .‬جه‌زائیر ترس���انکترین‬ ‫واڵت���ی س���ه‌ر گ���ۆی زه‌وییه (ب���ه الی‬ ‫منه‌وه)‪ .‬پاش شکس���تهێنانی هه‌وڵه‌كانی‬ ‫دیموکراتیزه‌ک���ردن‌و گۆڕان ل���ه‌و واڵته‌دا‪،‬‬ ‫دۆخێک هاتوه‌ته ئ���اراوه که لێکۆڵه‌ره‌وه‌‌و‬ ‫ره‌خنه‌گری جه‌زائی���ری داحو جربال ناوی‬ ‫ده‌نێ���ت ورده ناڕه‌زای���ی ک���ه بێتوانای���ه‬ ‫له‌ده‌ربڕینی سیاس���ی‪ .‬ئه‌وه‌ی ئاش���کرایه‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫بیرورا‬

‫کاتێ���ک بێتوانای���ی ده‌ربڕی���ن ده‌بێت���ه‬ ‫مۆرک���ی گش���تی؛ ئه‌وا س���ه‌رجه‌م که‌ش‌و‬ ‫هه‌واک���ه بارگاوی ده‌بێت ب���ه توندوتیژی‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی لێره‌دا مه‌ترس���یداره په‌ککه‌وتنی‬ ‫سیاسه‌ته له‌هه‌ردوو ئاسته‌که‌یدا‪ .‬سیاسه‌ت‬ ‫هه‌میش���ه له‌ئاس���تی فه‌رم���ی‌و نافه‌رمیدا‬ ‫ده‌گوزه‌رێ‪ .‬ئاس���تی فه‌رمی به‌ڕێوه‌بردن‌و‬ ‫دیدار‌و ماچماچێن‌و پێکه‌نین‌و نانخواردن‌و‬ ‫وێنه‌گرتن‌و ش���تی تره‪ .‬ئاس���تی نافه‌رمی‬ ‫ک���ه گرنگه‪ ،‬وه ئێمه لێی بێبه‌رین‪ ،‬بریتیه‬ ‫له‌ئ���ه‌و ژێرخانه مه‌عریفیه ک���ه بنه‌ما بۆ‬ ‫سیاس���ه‌تی فه‌رمی دائه‌ڕێژێت‪ ،‬له‌الیه‌ک‪،‬‬ ‫له‌الیه‌ك���ی ت���ره‌وه‪ ،‬سیاس���ه‌تی فه‌رمی‬ ‫راڤه‌ئه‌کات‪ ،‬هه‌روه‌ها مانایه‌ک ده‌هێڵێته‌وه‬ ‫بۆ به‌رگریکردن‪.‬‬ ‫له‌چاوه‌ڕوان���ی ناونه‌ن���راودا مۆران���ه‌ی‬ ‫بێتاقه‌ت���ی س���ه‌رمان تێئ���ه‌کات‪ .‬له‌نێوان‬ ‫چاوه‌ڕوان���ی‌و بێتاقه‌تی���دا په‌یوه‌ندییه‌کی‬ ‫نزیک هه‌یه‪ .‬هه‌ردوو چاوه‌ڕوانی‌و بێتاقه‌تی‬ ‫نیش���انه‌ی خاوی پرۆس���ه‌ی خواستمانه‪.‬‬ ‫سیاس���ه‌ت له‌دونی���ای کوردی���دا له‌پاش‬ ‫راپه‌ڕینه‌وه له‌پرۆس���ه‌یه‌كی خاوبوونه‌وه‌ی‬ ‫به‌رده‌وامدای���ه‪ .‬س���ه‌را هه‌وڵدانێ���ک بوو‬ ‫ب���ۆ ته‌کاندانێک به پرۆس���ه‌‌ی سیاس���ی‪،‬‬ ‫به‌اڵم به ئامانج نه‌گه‌ش���ت‪ .‬گه‌ر باوه‌ڕ به‬ ‫کێرکی���گارد بکه‌ین‪ ،‬ئ���ه‌وا ده‌بێت گه‌لێک‬ ‫بترسین؛ چونکه ئه‌و ده‌ڵێت‪ ،‬ره‌گی هه‌موو‬ ‫خراپه‌کاری���ه‌ک له‌بێتاقه‌تیدایه (به‌م زوانه‬ ‫س���تونێک ده‌رباره‌ی بێتاقه‌تی ئه‌نوس���م‬ ‫له‌ڕوانگه‌ی فه‌لس���ه‌فییه‌وه)‪ .‬ئه‌م پرۆسه‌ی‬ ‫خاوبوونه‌وه‌ی سیاس���ه‌ت‪ ،‬له‌س���ه‌رده‌می‬ ‫خێرابوونی هه‌موو ش���ته‌کانی تردا مایه‌ی‬ ‫بێزارییه‌كی زۆرتره‪.‬‬

‫کۆمه‌ڵگا هه‌تا‬ ‫بێت بێزارده‌بێت‌و‬ ‫حاکمه‌کانیش بێباک‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵگا هه‌تا بێت الو‬ ‫ده‌بێته‌وه‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫پیر‪ .‬گه‌ر ئه‌م‬ ‫لێکترازانه به‌رده‌وام‬ ‫بێت‪ ،‬ئه‌وا زمانی‬ ‫له‌یه‌ک گه‌یشتن‬ ‫ده‌مرێت‪ .‬له‌دونیایه‌کی‬ ‫وه‌هادا که‌س براوه‬ ‫نابێت‬

‫پ���اش س���ه‌را بیابانێک���ه‪ ،‬هه‌ت���ا بێت‬ ‫جه‌نج���اڵ ده‌بێت به ش���ت‌و به‌تاڵ ده‌بێت‬ ‫له‌مانا‪ .‬له‌‌وه‌ئه‌چێ���ت کۆمه‌ڵگای کوردی‌و‬ ‫ده‌س���ته‌بژێری حاکمی به دوو ئاراس���ته‌ی‬ ‫ج���ودادا ب���ڕۆن‪ .‬کۆمه‌ڵ���گا هه‌ت���ا بێت‬ ‫بێزارده‌بێت‌و حاکمه‌کانیش بێباک‪ .‬کۆمه‌ڵگا‬ ‫هه‌تا بێت الو ده‌بێته‌وه‪ ،‬ئه‌وانیش پیر‪ .‬گه‌ر‬ ‫ئه‌م لێکترازانه به‌رده‌وام بێت‪ ،‬ئه‌وا زمانی‬ ‫له‌یه‌ک گه‌یش���تن ده‌مرێ���ت‪ .‬له‌دونیایه‌کی‬ ‫وه‌هادا که‌س ب���راوه نابێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌هه‌موو خه‌مناکتره ئه‌و هه‌ژاریه بێوێنه‌یه‬ ‫ک���ه ل���ه‌ڕووی بیرکردن���ه‌وه‌‌و داهێن���ان‌و‬ ‫نوێگه‌ریدا باڵی به سه‌ر کۆمه‌ڵگای کوردیدا‬ ‫کێشاوه‪ .‬له‌س���اته‌وه‌ختی قه‌یراندا مرۆڤ‬ ‫گه‌ر نه‌توانێت وێنای نوێبکات‪ ،‬ئه‌وا ده‌بێته‬ ‫س���وته‌مه‌نی قه‌یران‪ .‬ئه‌وه‌ی له‌سیاسه‌تدا‬ ‫ده‌بێ���ت په‌ی���ڕه‌وی بکرێت‪ ،‬له‌س���ه‌رووی‬ ‫هه‌موو ش���تێکه‌وه‪ ،‬کاته‪ .‬ئ���ه‌م رۆژگاره‬ ‫کات به خێرایی ده‌ڕوات‪ .‬گه‌ر سیاس���ه‌ت‬ ‫نه‌توانێت خێراتربێ���ت‪ ،‬ئه‌وا ته‌نها ده‌بێت‬ ‫له‌ڕێگای توندوتیژیه‌وه خۆی رابگرێت‪ ،‬که‬ ‫توندوتی���ژی هات‪ ،‬ئیتر ش���تێکمان نابێت‬ ‫به‌ناوی سیاس���ه‌ت‪ .‬گه‌ر س���ه‌را ترازانێکی‬ ‫دروس���تکرد له‌نێوان حکوم ‌هت‌و خه‌ڵكدا‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وا ده‌رفه‌تێ���ک هاتوه‌ت���ه ئ���اراوه بۆ‬ ‫سه‌رله‌نوێ به‌یه‌ک گه‌یشتنه‌وه‪ .‬نوێبوونه‌وه‬ ‫له‌س���ه‌ر بنه‌م���ا‌و دیدی‌و تێگه‌یش���تنێکی‬ ‫نوێ‪ ،‬به‌اڵم له‌دونیای سیاس���ه‌تی کوردیدا‬ ‫چاوه‌ڕوانیکردنی نوێ پێویس���تی به چه‌ند‬ ‫ته‌مه‌نێک���ه‪ .‬زۆر واڵتی تر ب���ه ئه‌زموونی‬ ‫گه‌ش���ه‌ی خێرای ش���ته‌کانا رۆشتن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫چونک���ه نه‌یانتوان���ی هه‌ماهه‌نگ له‌گه‌ڵیدا‬ ‫بیری ن���وێ بهێنن‪ ،‬ده‌رئه‌نج���ام پوچێتی‬ ‫بوو‪ .‬گه‌ر پاش سه‌را چاوه‌ڕوانییه‌‌کی هه‌یه‬ ‫بۆ نوێ‪ ،‬به دڵنیاییه‌وه ئه‌و نوێیه نایه‌ت‪.‬‬

‫سیروان ره‌شید*‬

‫س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم���ی كوردس���تان له‌سه‌ركراوه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا ئه‌م ده‌سه‌اڵت ‌ه‬ ‫پێكهاته‌یه‌ك���ی ئی���داری‌و سیاس���ی‌و گرنگه‌ی هه‌رێمی كوردستان زۆر زیاتر‬ ‫یاس���اییه‌‪ ،‬به‌پێی یاس���ای ژمار‌ه ‪1‬ی له‌هه‌ندێ���ك دامه‌زراوه‌ی تر به‌ده‌س���ت‬ ‫س���اڵی ‪2005‬ی په‌رله‌مانی كوردستان نادامه‌زراوه‌یی���ه‌و‌ه ده‌ناڵێنێ���ت‪ .‬ئاخۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌س���ه‌اڵتێك خۆی پێویس���تی‬ ‫دامه‌زراوه‌‪.‬‬ ‫رۆژی ‪30‬ی ‪1‬ی ‪ 2005‬دووه‌مین خولی به‌دامه‌زراوه‌یكردن‌و به‌نیشتمانی كردن‬ ‫هه‌ڵبژاردن���ی ئه‌نجومه‌نی نیش���تمانی بێت چۆن ده‌توانێت هه‌وڵی چاكسازی‌و‬ ‫ئه‌نجام���درا‪ .‬دوای به‌دامه‌زراوه‌ییكردن���ی داموده‌زگاكانی‬ ‫كوردس���تان‬ ‫هه‌ڵب���ژاردن‪ ...‬ماوه‌یه‌كی زۆر كێش��� ‌ه تری حكومه‌تدا بدات!‬ ‫ك���ه‌ قس���ه‌ له‌س���ه‌ر س���ه‌رۆكایه‌تی‬ ‫كه‌وت ‌ه نێوان یه‌كێتی‌و پارتیه‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫قانونی "س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم"‪ .‬پارتی هه‌رێم ده‌كه‌ین مه‌به‌س���تمان قسه‌كردن‬ ‫پێی دائه‌گرت ك ‌ه هه‌تا س���ه‌ركردایه‌تی نیی ‌ه له‌شه‌خس���ی مه‌س���عود بارزانی‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێتی له‌سه‌ر قانونه‌كه‌ رێك نه‌كه‌وێ به‌ڵكو قسه‌ له‌س���ه‌ر پۆستێكی‌ گرنگ ‌‬ ‫ئه‌وا یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی (ئه‌نجومه‌نی په‌یوه‌ندیدار‌ه ب ‌ه ژیانی‌ ده‌س���ه‌اڵتداریی‬ ‫نیشتمانی كوردستان) ئه‌نجام نه‌درێ‪ .‬له‌هه‌رێم���ی‌ كوردس���تان‌و پێویس���ت ‌ه‬ ‫س���ه‌ره‌نجام مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی ده‌س���ه‌اڵتی س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێ���م‬ ‫هه‌ندێك ته‌عدیلی له‌ڕه‌شنوسی قانون ‌ه چاكسازی‌و به‌دامه‌زراوه‌ی‌و ب ‌ه نیشتمانی‬ ‫ئاماده‌كراوه‌كه‌ی پارتیدا كردو پارتیش بكرێ���ت‪ ،‬چونك ‌ه یه‌كێك له‌مه‌ترس���ی ‌ه‬ ‫ملی بۆ ئه‌و گۆڕانكاریانه‌داو ره‌شنوسی گ���ه‌وره‌كان ئه‌وه‌یه‌ ك ‌ه ده‌س���ه‌اڵتێك‬ ‫هه‌بێ���ت نه‌زانێ���ت مانای ده‌س���ه‌اڵت‌و‬ ‫قانونه‌كه‌ نێردرا بۆ په‌رله‌مان‪.‬‬ ‫رۆژی ‪4‬ی ‪6‬ی ‪ 2005‬ئه‌نجومه‌ن���ی وه‌زیفه‌ی حوكمڕانی چیه‌!‪.‬‬ ‫له‌ئێس���تادا كه‌ سیس���تمی سیاسی‬ ‫نیشتمانی كوردستان قانونی ژمار‌ه ‪1‬ی‬ ‫ساڵی ‪2005‬ی س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی له‌عێ���راق‌و هه‌رێم���ی كوردس���تاندا‬ ‫سیستمێكی په‌رله‌مانییه‌‪ ،‬به‌اڵم بوونی‬ ‫په‌سه‌نكرد‪.‬‬ ‫رۆژی ‪12‬ی ‪6‬ی ‪ 2005‬ئه‌نجومه‌ن���ی پێكهاته‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم جۆرێك‬ ‫ی‬ ‫نیشتمانی كوردستان مه‌سعود بارزانی له‌ئاڵۆزی له‌شێوازی سیستمی حوكمڕان ‌‬ ‫ب ‌ه س���ه‌رۆكی هه‌رێمی كوردس���تانی‪ -‬هه‌رێم هێناوه‌ت ‌ه ئ���اراوه‌و هه‌موو هێز‌ه‬ ‫سیاس���یه‌كانی هه‌رێمیش ك���ۆك نین‬ ‫عێراق هه‌ڵبژارد‪.‬‬ ‫رۆژی ‪14‬ی ‪6‬ی ‪ 2005‬مه‌سعود بارزانی له‌سه‌ر بوون‌و زه‌روریه‌تی سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫له‌ب���ه‌رده‌م ئه‌ندامان���ی (ئه‌نجومه‌ن���ی هه‌رێم‪ ،‬كه‌ به‌نیسبه‌ت هێزێكی سیاسی‬ ‫نیشتمانی كوردستان)‌و كۆمه‌ڵێ میوانی وه‌ك بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه‌‪ ،‬سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫كوردو عێراق���ی‌و بێگانه‌دا س���وێندی هه‌رێم مه‌س���ه‌له‌یه‌كی ئیشكال ئامێزه‌و‬ ‫له‌به‌رنامه‌ی سیاس���ی لیس���تی گۆڕاندا‬ ‫یاسای خوارد‪.‬‬ ‫له‌ئێس���تادا كه‌ شه‌ش س���اڵ زیاتر به‌ی���ه‌ك وش���ه‌ش ب���اس له‌پێكهاته‌ی‬ ‫به‌س���ه‌ر دروس���تبوونی پێكهات���ه‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم نه‌كراوه‌و ئه‌م هێز‌ه‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردس���تان‌و الیه‌نگیری سیستمی په‌رله‌مانیی ‌ه نه‌ك‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی به‌ڕێز مه‌سعود بارزانی‪ -‬دا سه‌رۆكایه‌تی یان نیمچ ‌ه سه‌رۆكایه‌تی‪.‬‬ ‫ی زۆرێ���ك‬ ‫هه‌ڵ���ه‌ی راب���ردو ‌‬ ‫ی كردن‌و‬ ‫تێده‌په‌ڕێت‪ ،‬پرسی به‌نیشتمان ‌‬ ‫به‌دامه‌زراوه‌ییكردن���ی س���ه‌رۆكایه‌تی له‌هێزه‌سیاس���یه‌كانی هه‌رێ���م ته‌نانه‌ت‬ ‫هه‌رێم���ی كوردس���تان‪ ،‬یه‌كێك��� ‌ه له‌و ب ‌ه ئۆپۆزسیۆنیشه‌و‌ه ئه‌وه‌بوو‌ه به‌پێی‬ ‫ی‬ ‫ی پێكهاته‌ ‌‬ ‫پرسانه‌ی ك ‌ه تائێستا كه‌مترین قسه‌ی پێگ ‌هی‌ یاس���ایی‌و ده‌ستور ‌‬

‫س���ه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و ده‌س���ه‌اڵته‌دا نه‌ك���ردووه‌و زۆرجار‬ ‫وه‌ك مه‌رج���ه‌ع س���ه‌یركراوه‌‪ ،‬ك��� ‌ه‬ ‫له‌سیس���تمی په‌رله‌مانیدا دامه‌زراوه‌ی‬ ‫په‌رله‌مان مه‌رجه‌عه‌ نه‌ك سه‌رۆكایه‌تی‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و رۆڵ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ك��� ‌ه به‌داخه‌و‌ه له‌بر ‌‬ ‫مه‌رجه‌ع��� ‌ه ب��� ‌ه په‌رله‌م���ان بدرێت ب ‌ه‬ ‫به‌س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێ���م‌و بارزانی‪-‬یان‬ ‫به‌خش���یوه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌و جۆره‌ مامه‌ڵه‌یه‌ش‬ ‫هۆكاربوو‌ه بۆزیادبوونی ده‌سه‌اڵته‌كانی‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‌و هه‌یمه‌نه‌كردنی‬ ‫به‌سه‌ر حكومه‌ت‌و په‌رله‌ماندا‪.‬‬

‫تائێستا یه‌ك‬ ‫رۆژنامه‌نوسی‬ ‫هه‌رێم نه‌یتوانیو‌ه‬ ‫فۆتۆیه‌كی باره‌گای‬ ‫سه‌رۆكی هه‌رێم‬ ‫له‌سه‌ری ره‌ش‬ ‫بگرێت‬ ‫به‌كورتی هه‌ندێك له‌و چاكسازیانه‌ی‬ ‫كه‌ پێویس���ت ‌ه له‌سیس���تمی كاركردنی‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردس���تاندا‬ ‫بكرێ���ت‌و ب���ه‌ره‌و به‌دام���ه‌زراوه‌ی‌و‬ ‫به‌نیش���تمانیكردن ببرێت له‌م بوارانه‌ی‬ ‫خواره‌وه‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی حیزبی‪:‬‬ ‫ی هه‌رێم‌و پۆست ‌‬ ‫* سه‌رۆك ‌‬ ‫ی یاس���ای‌‌و‬ ‫ی هه‌رێم ك ‌ه له‌ڕوو ‌‬ ‫س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫سیاس���یه‌وه‌ به‌رپرس��� ‌ه له‌ق���ه‌وار‌ه ‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردس���تان پێویست ده‌كات‬ ‫ی پۆسته‌ حیزبیه‌ك ‌هی‌ بێت‪،‬‬ ‫ده‌ستبه‌ردار ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه له‌یه‌ك كاتیش���دا س���ه‌رۆكی‌ پارت ‌‬ ‫ی كوردستانیش���ه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫دیموكرات��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫له‌ئێستادا بارزانی‌ ئه‌رك ‌‬

‫ی وه‌ك‬ ‫هه‌رێ���م‌و ئه‌رك��� ‌ه حیزبیه‌كان��� ‌‬ ‫ی به‌یه‌كه‌و‌ه راده‌په‌ڕێنێت‪،‬‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی هه‌رێ���م دوربێت‬ ‫له‌كاتێكدا س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی حیزب���ی‌‪ ،‬زیات���ر به‌ئیش‌و‬ ‫له‌پۆس���ت ‌‬ ‫ی راده‌گات‌و بڕیار‌و هه‌ڵوێست‌و‬ ‫كاره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌هه‌رێم���دا مۆرك��� ‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵته‌كان ‌‬ ‫بێالیه‌نیی‌ پێو‌ه دیارده‌بێت‌و ته‌ندروستر‬ ‫ده‌ڕوانێته‌ پرس‌و روداوه‌كان‪.‬‬ ‫له‌خۆدابڕین���ی س���ه‌رۆكی هه‌رێ���م‬ ‫ی‬ ‫له‌پۆس���تی حیزب���ی ده‌بێت��� ‌ه ه���ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پۆست ‌‬ ‫كاراتركردن‌و گش���تگیركردن ‌‬ ‫ی هه‌رێ���م‪ ،‬ئه‌مه‌ش نه‌ك‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌نیا له‌به‌رژه‌وه‌ندیی‌ گش���تیی‌‌و ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێمه‌‪ ،‬به‌ڵكو بۆ كاراكردن ‌‬ ‫سیاسی ‌‬ ‫ئه‌و پۆسته‌ش‪.‬‬ ‫*س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێ���م به‌پێ���ی‌ ئ���ه‌و‬ ‫ی ك ‌ه "پێویست ‌ه‬ ‫س���وێند‌هی‌ خواردویه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌مافه‌كانی‌ خه‌ڵك‌و خاك ‌‬ ‫پارێ���زگار ‌‬ ‫ی كوردس���تان بكات"‪ ،‬به‌داخه‌و‌ه‬ ‫هه‌رێم ‌‬ ‫نه‌یتوانیووه‌ له‌ئاس���تی‌ س���وێنده‌كه‌یدا‬ ‫ی‬ ‫بێت‌و هه‌ندێك كات الیه‌نگیران ‌ه مامه‌ڵه‌ ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ روداوه‌ ناوخۆییه‌كاندا كردووه‌‌و‬ ‫ی نه‌بینیوه‌و‬ ‫رۆڵێكی‌ ئیجابی‌‌و بێالیه‌نانه‌ ‌‬ ‫ی به‌رژه‌وه‌ندیه‌كان���ی‌ حیزبه‌كه‌یدا‬ ‫به‌ال ‌‬ ‫ی ترو‬ ‫چ���ووه‌و به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌ الیه‌ن ‌‬ ‫هه‌رێمی‌ خستۆته‌ ئه‌والوه‌‪.‬‬ ‫* تائێستا س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردس���تان ش���وێنێكی نادی���اره‌و‬ ‫باره‌گایه‌ك���ی‌ تایب���ه‌ت به‌خ���ۆی نیی ‌ه‬ ‫له‌س���ه‌ری نوس���رابێت "ب���اره‌گای‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم"‪ ،‬ك ‌ه ئاش���كرای ‌ه‬ ‫بارزانی تائێس���تا له‌و باره‌گایه‌ی ئیش‌و‬ ‫كاره‌كانی س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی تێدا‬ ‫به‌ڕێده‌گات‪ ،‬ئیشوكاری حیزبیشی تێدا‬ ‫ئه‌نجام���ده‌دات ك ‌ه به‌پێی نه‌ریتی كاری‬ ‫ده‌وڵه‌تداری پێویسته‌ شوێنی سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێ���م دی���ارو ئاش���كرابێت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫تائێستا نه‌ك هاوواڵتی ئاسایی‪ ،‬ره‌نگ ‌ه‬ ‫زۆرێ���ك له‌په‌رله‌مانتارانی���ش نه‌زان���ن‬ ‫شوێنی سه‌رۆك له‌كوێیه‌! كه‌ پێویست ‌ه‬ ‫باره‌گاو شوێنی فه‌رمی سه‌رۆكی هه‌رێم‬ ‫له‌ناو ش���اری هه‌ولێری پایته‌خت بوای ‌ه‬ ‫وه‌ك په‌رله‌مانی كوردستان‌و ئه‌نجومه‌نی‬ ‫وه‌زیران باره‌گاو ش���وێنی دیاریكراوی‬ ‫هه‌بێت نه‌ك له‌سه‌ری ره‌ش‪...،‬‬

‫»» ‪19‬‬

‫باڵه‌كایه‌تی‌ ب ‌ه دیوه‌كه‌ ‌ی تردا‬ ‫ی بێخاڵی‌‬ ‫نور ‌‬

‫ی‬ ‫قس���ه‌كردن له‌س���ه‌ر رووداوه‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫باڵه‌كایه‌تی‌‌و كاردانه‌وه‌كانی‌ فر‌ه الیه‌نه‌‪،‬‬ ‫ی منه‌‌و نه‌ تۆ‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ئه‌وه‌ نه‌ ب ‌ه ده‌س���ت ‌‬ ‫ی خۆمان خوێندنه‌و‌هی‌ بۆ‬ ‫كه‌ ب ‌ه میزاج ‌‬ ‫ێ كاردانه‌وه‌ك ‌ه دوور‌و نزیك‬ ‫بكه‌ین‪ .‬جار ‌‬ ‫خۆپیشاندان نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵكو له‌بنه‌ڕه‌تدا‬ ‫گردبوون���ه‌وه‌‌و جۆرێ���ك له‌مانگرت���ن‬ ‫ی‬ ‫ی قائیمقام ‌‬ ‫بوو (قس���ه‌‌و لێدوانه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫چۆمانی���ش بۆ پرس���یاری‌ ده‌زگاكان ‌‬ ‫ی ئه‌و بۆچوونه‌مان‬ ‫راگه‌یاندن‪ ،‬راس���ت ‌‬ ‫پشتڕاس���ت ده‌كه‌ن���ه‌وه‌)‪ .‬وه‌كوت���ر‬ ‫ی له‌كاردانه‌وه‌كه‌ش���دا زۆر جوان‌و‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ماناكانی‌ شارس���تانییه‌ت بوو‪،‬‬ ‫هه‌ڵگر ‌‬ ‫دیو‌ه ناتوندوتیژییه‌ك���ه‌ی‌ بوو‪ ،‬ك ‌ه ن ‌ه‬ ‫په‌نج���ه‌ی‌ مرۆڤێك ب ‌ه خوێن���دا هات‌و‬ ‫ی‬ ‫ن ‌ه ده‌س���تدرێژی‌ كرای ‌ه سه‌ر شوێنێك ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ش دیموكراسییان ‌ه‬ ‫گشتی‌‪ ،‬به‌ش ‌‬ ‫بوو‪ ،‬مرۆڤ گه‌واهی‌ هه‌قی‌ بۆ بدات‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌ش���وێنێكی‌ وا دووره‌ ده‌ستدا خه‌ڵك‬ ‫ی‬ ‫ی دیموكراس���ی��ان ‌ه داوا ‌‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یاس���ا‌و گه‌ڕاندنه‌وه‌ ‌‬ ‫س���ه‌روه‌ركردن ‌‬ ‫مافه‌كانیان بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر قسه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه رۆژ ‌‬ ‫ی بكوژه‌ك ‌ه‬ ‫یه‌كه‌م داوای‌ راده‌ستكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ك���راوه‌‪ ،‬ئ���ه‌و‌ه هێن���ده‌ی‌ ده‌ره‌نجام ‌‬ ‫هه‌ڵچوون‌و كه‌فوكوڵ‌و توڕه‌یی‌ به‌شێك‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه‬ ‫له‌خه‌ڵكه‌ك���ه‌ ب���ووه‌‪ ،‬نی���وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌قڵییه‌ت ‌‬ ‫ی ب ‌ه بااڵده‌س���ت ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫خێڵه‌كی‌‌و گه‌ڕانه‌و‌ه بۆ یاسای‌ دارستان‬ ‫نه‌ب���وو‌ه ل���ه‌و ناوچه‌ی���ه‌دا‪ ،‬به‌ڵگه‌ش‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌م س���ه‌دا ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه كه‌ هه‌ر رۆژ ‌‬ ‫ئه‌م ویس���ته‌ دژه‌ مرۆیی‌‌و نا یاس���ایی‌‌و‬ ‫ناشارس���تانییه‌ كپكرا‌و داخوازییه‌كان‬ ‫ی یاس���ایی‌‌و جوانتری���ان‬ ‫ئاراس���ته‌یه‌ك ‌‬ ‫وه‌رگرت‪ .‬به‌شێوه‌یه‌كی‌ تر به‌رگریكردن‬ ‫ی ك ‌ه تاوانبار بدرێته‌وه‌ ده‌ست‬ ‫له‌و داوایه‌ ‌‬ ‫قوربانی‌‌و خه‌ڵك‪ ،‬دواكه‌وتنێكه‌ وه‌سف‬

‫ی ن���ه‌وت هه‌یه‌‪،‬‬ ‫كامی���ۆن‌و تانكه‌ره‌كان ‌‬ ‫به‌ڵێ‌ س���ه‌د ده‌ر سه‌د راسته‌‌و رێگه‌یان‬ ‫لێگی���راوه‌‪ ،‬لێره‌وه‌ی���ه‌ كه‌ پرس���یار‌و‬ ‫ی‬ ‫ی دیك ‌ه ‌‬ ‫گومانه‌كه‌‌و ته‌نان���ه‌ت دیوێك ‌‬ ‫كۆمیدیای‌ پاس���اوه‌كه‌‪ ،‬كه‌ له‌ڕاس���تیدا‬ ‫ی تیمساحی‌‌و شین بۆ‬ ‫ی فرمێسك ‌‬ ‫(رشتن ‌‬ ‫هه‌ریسه‌یه‌‪ ،‬نه‌ك حوسێن) ده‌رده‌كه‌وێ‌‪،‬‬ ‫مه‌گه‌ر كێ‌ له‌وانه‌ی‌ ك ‌ه پێیان له‌س���ه‌ر‬ ‫ئه‌م پاساوه‌ داده‌گرن‌و به‌ هۆیه‌و‌ه دیو‌ه‬ ‫جوانه‌كانی‌ دیك���ه‌ی‌ گردبوونه‌وه‌كه‌یان‬ ‫ی بازرگانییان‬ ‫نادیده‌ گرت‪ ،‬به‌رژه‌وه‌ند ‌‬

‫ناكرێ‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر كه‌سێك به‌م بیانوو‌ه‬ ‫ی مانگرتنه‌كه‌ی‌ نه‌دیبێ‌‪،‬‬ ‫دیو‌ه جوانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫یان وه‌ك بڕیارێكی‌ پێش���وه‌خت ‌ه خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی���ه‌كال كردبێته‌و‌ه الیه‌ن���ه‌ جوانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوكێش���ه‌ك ‌ه نه‌بینێ‌‪ ،‬ئه‌وه‌ ش���تێك ‌‬ ‫تره‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌گه‌ر قس���ه‌ بێته‌ س���ه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی دۆزه‌خ���ی‌‌و بیركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫عه‌قڵییه‌ت��� ‌‬ ‫ی راده‌ستكردنه‌و‌هی‌ تاوانبار‪،‬‬ ‫ناشارستان ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ دیكه‌ش قس���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بكوژ ‌‬ ‫ی ئه‌گه‌ر راده‌ستكردن ‌‬ ‫به‌و پێیه‌ ‌‬ ‫كه‌س���ێك بۆ خه‌ڵك‌و كوش���تنه‌وه‌ی‌ نا‬ ‫یاسایی‌‌و نا شارستانی‌‌و گه‌ڕانه‌و‌ه بێت‬ ‫ی‬ ‫ی دارستان‪ ،‬ئه‌ ‌‬ ‫بۆ عه‌قڵییه‌ت‌و یاس���ا ‌‬ ‫ن���اوی‌ چی‌ له‌و عه‌قڵیه‌ت���ه‌ بنێین‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ی ئاژه‌ڵێكدا مرۆڤ‬ ‫له‌شوێنی‌ كوش���تن ‌‬ ‫ده‌كوژن���ه‌وه‌؟! مه‌گه‌ر هێش���تا له‌زۆر‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس���تان ئه‌و عه‌قڵییه‌ت ‌‬ ‫ش���وێن ‌‬ ‫ی كوژراو‬ ‫كوش���تنه‌وه‌ی‌ بكوژ له‌ش���وێن ‌‬ ‫هه‌ر نه‌ماوه‌‌و كه‌سیش مته‌ق ناكات؟!‬ ‫ی‬ ‫ی روو ‌‬ ‫دیوێكی‌ دیك���ه‌ی‌ نادیده‌گرتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م مانگرتنه‌ ‌‬ ‫شارس���تانی‌‌و مه‌ده‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گرتن ‌‬ ‫خه‌ڵك���ی‌ باڵه‌كایه‌تی‌ پاس���او ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاملت���ۆن‌و زیانمه‌ندبوون��� ‌‬ ‫رێ���گا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كێرڤی‌ ئاڵوگۆڕ ‌‬ ‫هاوواڵتییان‌و دابه‌زین ‌‬ ‫ی‬ ‫بازرگانی‌‌و ئ���ه‌و بابه‌تانه‌یه‌‪ ،‬كه‌ وێڕا ‌‬ ‫ی پێكه‌نینه‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌م پاس���اوه‌ مایه‌ ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گومان‌و پرسیاریش���ه‌‪ ..‬مایه‌ ‌‬ ‫جێگ ‌ه ‌‬ ‫پێكه‌نینه‌‪ ،‬چونكه‌ له‌ڕاس���تیدا شته‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی رێگا ‌‬ ‫به‌م شێوه‌ی ‌ه نه‌بوو‪ ،‬به‌و پێیه‌ ‌‬ ‫ی س���ه‌كران له‌به‌رده‌م هاوواڵتییان‌و‬ ‫به‌ر ‌‬ ‫ی ئۆتۆمبێل��� ‌‬ ‫جموجۆڵ���ی‌ هاتوچ���ۆ ‌‬ ‫ی تر ئاخۆ‬ ‫ی له‌و ش���وێنه‌یه‌؟ ب ‌ه مانایه‌ك ‌‬ ‫بچووك‌و نه‌فه‌ر هه‌ڵگر‌و گواس���تنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی به‌م بیان���ووه‌ رێگه‌یان‬ ‫ی كام له‌وان���ه‌ ‌‬ ‫نه‌خ���ۆش‌و ئه‌وان ‌هی‌ كاری���ان هه‌بوو‌ه ب ‌ه خۆیاندا مافی‌ خه‌ڵ���ك له‌مانگرتن‌و‬ ‫ی ماف‌و‬ ‫كراوه‌ب���ووه‌‌و ك���ه‌س ئه‌و ماف���ه‌ی‌ ب ‌ه گردبوونه‌و‌ه بۆ به‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ ‌‬ ‫خۆی‌ نه‌داو‌ه ببێت��� ‌ه رێگری‌ هاتوچۆ‌و س���ه‌روه‌ركردنی‌ یاسا‪ ،‬تڕێله‌و كامیۆن‌و‬ ‫ی رۆژانه‌ی‌ خه‌ڵ���ك‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ ‌‬ ‫كار ‌‬ ‫ی تانكه‌ره‌كانیان ئه‌و رۆژانه‌ له‌كار كه‌وت‌و‬ ‫ی ب��� ‌ه ئۆتۆمبێل ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی بار هه‌ڵگر‌و خۆیان‌و ماڵ‌و منداڵیان كه‌وتن ‌ه س���ه‌ر‬

‫كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫به‌ درێژایی‌ بیست‬ ‫ساڵه‌ له‌م باشووری‌‬ ‫كوردستانه‌دا خه‌ڵكی‌‬ ‫بێتاوان له‌سه‌ر‬ ‫بۆچوونی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫ئازادی‌ راده‌ربڕین‌و‬ ‫له‌پێناو پاره‌‌و ئاڵتون‌و‬ ‫ئۆتۆمبێل‌و به‌ناوی‌‬ ‫نامووس په‌رستی‌‬ ‫كوژران‌و تیرۆر كران‬

‫س���اجی‌ عه‌ل���ی‌؟ روونت���ر بڵێین كێن‬ ‫ی كه‌وت‌و ئه‌و‬ ‫ی بازرگانییان په‌ك ‌‬ ‫ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌وته‌‌و داهاته‌ك���ه‌ی‌ ده‌چێته‌ گیرفان ‌‬ ‫ی ئه‌و فرمێس���كانه‌یان بۆ‬ ‫كام له‌وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاڵوگۆڕ ‌‬ ‫ی كێرڤ ‌‬ ‫گرتنی‌ رێگا‌و دابه‌زین ‌‬ ‫ی رشت؟‬ ‫بازرگان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بێویژدان��� ‌‬ ‫ی دیك��� ‌ه ‌‬ ‫الیه‌نێك��� ‌‬ ‫ی دیو‌ه‬ ‫له‌پاس���اودانه‌وه‌‌و نادیده‌گرتن��� ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫شارس���تانی‌‌و دیموكراس���ییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫گردبوونه‌وه‌ی���ه‌‪ ،‬گوایه‌ قۆس���تنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی خه‌ڵ���ك‌و بارودۆخه‌ك ‌ه بوو‌ه‬ ‫توڕه‌ی��� ‌‬ ‫بۆ مه‌رامی‌ سیاس���ی‌‪ ،‬كه‌ ئ���ه‌و‌ه هه‌ر‬ ‫ی له‌نوكت���ه‌ ده‌كات‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ب���ۆ خ���ۆ ‌‬ ‫ی ئه‌و خه‌ڵك ‌ه‬ ‫یه‌كه‌م كه‌س له‌هه‌ڵوێست ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌وته‌ ته‌ق���ه‌‪ ،‬ئه‌ن���دام په‌رله‌مانێك ‌‬ ‫ی‬ ‫گۆڕان ب���وو‪ ،‬وه‌ك هێزێكی‌ كاریگه‌ر ‌‬ ‫ن���او ئۆپۆزس���یۆن‪ ،‬وه‌كوتریش‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی دیكه‌‌و خه‌ڵك ‌‬ ‫له‌ئه‌ندام���ی‌ حیزبه‌كان ‌‬ ‫ی هه‌ڵسوڕێن ‌هر‌و‬ ‫ی دیار ‌‬ ‫بێالیه‌ن‪ ،‬به‌شێك ‌‬ ‫ی گردبوونه‌وه‌كه‌‪ ،‬ئه‌ندام‌و‬ ‫چاالكوانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫الیه‌نگر‌و ته‌نانه‌ت كادیری‌ پێشكه‌وتوو ‌‬ ‫ی كوردس���تان بوون‪،‬‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫پارت ‌‬ ‫ی دوور‌و نزیك نه‌مانبینی‌‌و‬ ‫جگ ‌ه ل���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌مانبیس���ت دروش���م‌و الفیته‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ی به‌رز كرابێته‌وه‌‪،‬‬ ‫سیاس���ی‌‌و ئایدیۆلۆژ ‌‬ ‫كه‌وات���ه‌ له‌بنه‌ڕه‌ت���دا ئ���ه‌م پاس���او‌ه‬ ‫مایه‌پووچه‌‌و شتێك نییه‌‪ ،‬جگ ‌ه له‌(غای ‌ه‬ ‫فی نفوس)ی‌ ئه‌وانه‌ی‌ ئه‌م بیانووه‌یان‬ ‫ی س���ه‌ر زمان‪.‬‬ ‫كرد‌ه بنێش���ت ‌ه خۆشه‌ ‌‬ ‫هاتنه‌ سه‌ر خه‌تی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم‌و‬ ‫ی حكوم���ه‌ت‌و وه‌زاره‌ت��� ‌ه‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی هه‌ولێر‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندی���داره‌كان‌و پارێزگا ‌‬ ‫له‌ئه‌نجامی‌ ئه‌و فش���ار‌ه مه‌ده‌نییه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی خه‌ڵك ‌‬ ‫به‌ته‌نگه‌و‌ه چوون���ی‌ داواكار ‌‬ ‫باڵه‌كایه‌ت���ی‌‪ ،‬زیندووتری���ن نموونه‌یه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫خۆی‌ له‌خۆیدا مایه‌پ���ووچ ده‌رچوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و بانگه‌ش ‌ه بێبنه‌مایانه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تێده‌چێت ك ‌ه له‌ئاوا دۆخێك ‌‬ ‫رێگه‌یش ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاڵ���ۆزدا توڕه‌یی‌ خه‌ڵك ب���ۆ مه‌رام ‌‬ ‫سیاس���ی‌ بقۆزرێته‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئاخر وا‬ ‫نه‌كه‌وته‌و‌ه ئازیزان!‪...‬‬

‫»» ‪19‬‬


‫تەندروستی‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫هه‌رێم ‌ی كوردستان پێویستی‌ به‌دوو جۆری تر ‌ی كوتان هه‌یه‌‬ ‫ ئا‪ :‬كوردستان عه‌بدولكه‌ریم‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ ئێستا له‌كوردستان دوو‬ ‫جۆری‌ نوێی‌ كوتان به‌كارده‌هێنرێت‪،‬‬ ‫ی خۆپاراستن‬ ‫ی بوار ‌‬ ‫به‌اڵم پسپۆڕێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات كه‌ هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستان پێویستی‌ به‌دوو جۆر ‌‬ ‫تری‌ كوتان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫كوتان چییه‌؟‬ ‫بریتیی ‌ه له‌جۆرێك ڤای���رۆس ك ‌ه له‌ژێر‬ ‫ی‬ ‫ی ه���ۆكاری فیزیایی‌‌و كیمیای ‌‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫الوازدا ده‌كرێت یان ده‌مرێت‌و پاش���ان‬ ‫ی‬ ‫به‌كارده‌هێنرێت‪ ،‬بۆ كوتان پاش ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫به‌كارده‌هێنرێت‪ ،‬له‌ش زۆر به‌زوی ‌‬ ‫جۆر‌ه ڤایرۆس‌و به‌كتریای ‌ه ده‌ناسێته‌وه‌‌و‬ ‫ی دروست ده‌كات‬ ‫ی هه‌تاهه‌تای ‌‬ ‫به‌رگرییه‌ك ‌‬ ‫ی نه‌خۆش���یی ‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌و جۆر‌ه ‌‬ ‫ئه‌و كوتان ‌ه دژی‌ ئه‌نجامدراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ چین‬ ‫كه‌ كوتان دژیان ده‌كرێت؟‬ ‫ی ئ���ه‌و‬ ‫كوت���ان ده‌درێ���ت به‌زۆرب��� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه پێش���تر ه���ۆكار ‌‬ ‫نه‌خۆش���یان ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌زاران منداڵ بوون له‌جیهانداو‬ ‫مردن ‌‬ ‫به‌تایبه‌تیش له‌واڵت��� ‌ه دواكه‌وتوه‌كاندا‪،‬‬ ‫ی ئ���ه‌و جۆر‌ه‬ ‫به‌اڵم له‌ئێس���تادا به‌هۆ ‌‬ ‫ی وه‌ك‬ ‫ێ نه‌خۆش��� ‌‬ ‫كوتانان���ه‌و‌ه هه‌ند ‌‬ ‫ی ئه‌ڵمان���ی‌‪،‬‬ ‫(س���ورێژه‌‪ ،‬س���ورێژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫دڕكه‌ومێكوت���ه‌‪ ،‬گ���ه‌زاز‪ ،‬هه‌وكردن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جگه‌ر ‌‬ ‫ی مێش���ك‪ ،‬هه‌وكردن ‌‬ ‫په‌رد‌ه ‌‬ ‫ی بی‌‪ ،‬وه‌ناق‪ ،‬كۆكه‌ره‌شه‌‪،‬‬ ‫ی جۆر ‌‬ ‫ڤایرۆس ‌‬ ‫ی مناڵ‪...‬هتد) زۆر‬ ‫نی���كاف‪ ،‬ئیفلیج��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ناوچوون ‌‬ ‫كه‌میان كردوه‌‌و ئه‌گ���ه‌ر ‌‬ ‫هه‌ندێك له‌و نه‌خۆشیان ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫كوتان به‌ته‌نه���ا بۆ منداڵ نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫هه‌ندێجار بۆ گه‌ن���ج‌و به‌ته‌مه‌نه‌كانیش‬ ‫ێ نه‌خۆش���ی‬ ‫ی بۆ هه‌ند ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ێ‬ ‫گوێزراوه‌كان‌و درێژخایه‌نه‌كان‌و هه‌ند ‌‬ ‫ی كار ك��� ‌ه زیاتر پێویس���تیان‬ ‫ش���وێن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫به‌كوتان هه‌ی��� ‌ه به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌‌و شوێنه‌ گشتییه‌كان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و كوتانان ‌ه ‌‬ ‫له‌هه‌رێمی‌ كوردستان هه‌یه‌ چین؟‬ ‫ی‬ ‫ی خێز��نی‌‌و به‌رپرس��� ‌‬ ‫ی بوار ‌‬ ‫پس���پۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوت���ان له‌س���لێمانی‌‪ ،‬د‪.‬ئار ‌‬ ‫به‌ش��� ‌‬ ‫ی به‌وه‌كرد ك ‌ه‬ ‫حه‌م ‌ه س���ه‌عید ئام���اژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستانیش���دا خش���ت ‌ه ‌‬ ‫له‌هه‌رێم ‌‬ ‫كوت���ان هه‌یه‌‌و ماوه‌یه‌ك به‌ر له‌ئێس���تا‬ ‫ی‬ ‫ێ كوت���ان چوو‌ه ریز ‌‬ ‫ی نوی ‌‬ ‫دوو جۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوتانه‌ك ‌ه ئه‌وانیش ڤاكسین ‌‬ ‫خشت ‌ه ‌‬

‫جۆرێكی‌ تری‌ ڤاكسین‬ ‫كه‌ پێویسته‌ بێت ‌ه‬ ‫كوردستان‪ ،‬ڤاكسینێك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بۆ هه‌وكردنی‌ په‌رد‌ه ‌‬ ‫مێشك به‌كار دێت‬ ‫له‌منداڵدا‌و ئه‌م‬ ‫جۆر‌ه زۆر باڵو نیی ‌ه‬ ‫له‌جیهاندا‬

‫ی یه‌كه‌میان‬ ‫(هی���پ‪ ،‬رۆت���ا)ن‪ ،‬ج���ۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��� ‌ه بۆ منداڵ���ه‌‪ ،‬به‌كاردێ���ت بۆ دژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مێش���ك له‌منداڵ ‌‬ ‫ی په‌رد‌ه ‌‬ ‫هه‌وكردن ‌‬ ‫ی تر چه‌ند‬ ‫‪ 5‬مانگ بۆ‪ 5‬س���اڵ‪ .‬له‌واڵتان ‌‬ ‫س���اڵێك ‌ه ئه‌م ڤاكس���ین ‌ه ی���ان كوتان ‌ه‬ ‫ی ئه‌مساڵیش���ه‌و‌ه‬ ‫هه‌ی���ه‌و له‌س���ه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌عێراق‌و كوردستاندا چوو‌ه پرۆگرام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوتانه‌كانه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها جۆر ‌‬ ‫خشت ‌ه ‌‬ ‫دووه‌میان ك ‌ه ڤاكسینی‌(رۆتا)ی ‌ه ده‌بێت ‌ه‬ ‫ی ته‌مه‌ن خوار‬ ‫ی س���كچون له‌منداڵ ‌‬ ‫هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سكچونه‌كان ‌‬ ‫پێنج ساڵ‪ ،‬چونك ‌ه ‪‌ %40‬‬ ‫ی‬ ‫ی جۆر ‌‬ ‫ی ڤایرۆس��� ‌‬ ‫ئه‌و ته‌مه‌ن ‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ی كوشنده‌یه‌و‬ ‫(رۆتا) وه‌ی ‌ه ك ‌ه ڤایرۆسێك ‌‬ ‫ی منداڵ به‌و‬ ‫ی وشكبون‌و مردن ‌‬ ‫ده‌بێته‌هۆ ‌‬ ‫جۆر‌هی‌ سكچون‪.‬‬ ‫ناوبراو رونیكرده‌و‌ه ك ‌ه ئه‌م ڤاكس���ین ‌ه سورێژه‌) ك ‌ه ماوه‌یه‌ك به‌ر له‌ئێستا درا‬ ‫ی ‪ 18‬بۆ ‪ 24‬س���اڵ‌و هه‌روه‌ها‬ ‫ی به‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی جیهان هه‌یه‌و له‌ساڵ ‌‬ ‫ته‌نها له‌‪ 22‬واڵت ‌‬ ‫ی حه‌ج‌و عه‌مر‌ه‬ ‫ی سه‌فه‌ر ‌‬ ‫ی كوتانه‌كانه‌و‌ه بۆئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫‪ 2007‬خراوه‌ت ‌ه خش���ت ‌ه ‌‬ ‫ی له‌وه‌ش���كرد ك��� ‌ه ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫له‌جیه���ان‪ ،‬باس��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جه‌ختیكرده‌و‌ه ك��� ‌ه زۆرین ‌ه ‌‬ ‫ی ڤاكسین هه‌ی ‌ه بۆ د‪.‬ئ���ار ‌‬ ‫له‌ئێستادا ‪ 11‬جۆر ‌‬ ‫ی پێنج ساڵ‪ ،‬جگ ‌ه له‌وه‌ش ڤاكسینه‌كان له‌كوردستاندا هه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خوار ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی پێویسته‌‌و ده‌بێت له‌كوردستاندا‬ ‫ی تایبه‌تیش ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ڤاكس���ین ‌‬ ‫ێ ج���ۆر ‌‬ ‫هه‌ند ‌‬ ‫ی (نیمۆ كوكه‌ڵ)ـ ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی ئه‌و ته‌مه‌ن ‌ه ئه‌وه‌ش بۆ هه‌بێت ڤاكسین ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه بۆ سه‌رو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تایبه‌ت وه‌ك (گرانه‌تا‪ ،‬له‌جیهان���دا به‌كاردێت ئ���ه‌وه‌ش بۆدژ ‌‬ ‫ێ حاڵه‌ت ‌‬ ‫هه‌ند ‌‬

‫ی سییه‌كان له‌منداڵدا‪،‬‬ ‫ی په‌رد‌ه ‌‬ ‫هه‌وكردن ‌‬ ‫ی ئێستا له‌كوردستان هه‌ی ‌ه‬ ‫به‌اڵم ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دوو ساڵ به‌كار دێت‌و ئه‌و‌ه ‌‬ ‫بۆ سه‌رو ‌‬ ‫پێویست ‌ه ئێس���تا بۆمان بێت بۆ خوار‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ته‌مه‌نه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌(‪ )6 ،4 ،2‬مانگ ‌‬ ‫ده‌درێت به‌منداڵ‪ ،‬ئه‌م ڤاكسینه‌ش زۆر‬ ‫پێویس���ت ‌ه ك ‌ه ئێس���تا هه‌بێت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی ‪2013‬‬ ‫ی س���اڵ ‌‬ ‫له‌به‌رنامه‌ماندای ‌ه له‌دوا ‌‬ ‫ی كوتان���ه‌كان‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫بیخه‌ین ‌ه خش���ت ‌ه ‌‬

‫ی ئه‌م جۆر‌ه ڤاكس���ینه‌ش‬ ‫به‌هه‌بوون��� ‌‬ ‫ی ڤاكس���ینه‌كان‬ ‫ده‌توانی���ن بڵێن ‪‌ %90‬‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ناوب���راو ئاش���كرایكرد‪ ،‬جۆرێك ‌‬ ‫ڤاكسین ك ‌ه پێویست ‌ه بێت ‌ه كوردستان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رد‌ه ‌‬ ‫ڤاكس���ینێك ‌ه بۆ هه‌وكردن��� ‌‬ ‫مێشك به‌كار دێت له‌منداڵدا‌و ئه‌م جۆر‌ه‬ ‫ی‬ ‫زۆر باڵو نیی ‌ه له‌جیهاندا‪ ،‬به‌اڵم هه‌بوون ‌‬ ‫پێویسته‌ بۆ خشت ‌هی‌ كوتان‪.‬‬

‫وه‌رزشكردن یارمه‌تی‌ راگرتنی‌ ئاستی‌ كولیسترۆڵ ده‌دات ڤایرۆس هۆكاری‌ دروستبوونی‌ بالوكه‌یه‌‬ ‫كۆلیسترۆڵ بریتییه‌ له‌جۆرێکی چه‌وری‬ ‫له‌خوێندا كه‌ له‌جگه‌ر دروست ده‌کرێت‬ ‫بۆ ل����ه‌ش‪ ،‬هه‌روه‌ها ل����ه‌ش ده‌توانێت‬ ‫كولیس����ترۆڵ له‌خۆراکیش وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫وه‌ک گۆشت‌و ماسی‌و هێلکه‌‌و په‌نیر‌و‬ ‫شیر‪...‬هتد‪.‬‬ ‫به‌رزی کۆلیس����ترۆڵی خوێ����ن یه‌کێک ‌ه‬ ‫مه‌ترس����یداره‌کانی‬ ‫له‌ه����ۆکاره‌‬ ‫به‌رزبونه‌وه‌ی پاڵه‌په‌ستۆی خوێن‪.‬‬ ‫ل����ه‌ش پێویس����تی ب����ه‌ هه‌ندێ����ک‬ ‫له‌كولیسترۆڵ هه‌یه‌ بۆ مێشک‌و پێست‌و‬ ‫ئه‌ندامه‌کانی تری له‌ش بۆ راپه‌ڕاندنی‬ ‫کاره‌کانی����ان‪ ،‬ب����ه‌اڵم زۆر خواردن����ی‬ ‫كولیسترۆڵ خراپه‌ به‌ تایبه‌تی بۆ ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ی که‌ له‌ش����یان به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫سروش����تی كولیس����ترۆڵ زۆر دروست‬ ‫ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫كولیس����ترۆڵ له‌‌خوێن����دا مه‌له‌ده‌کات‌و‬ ‫ده‌توانێت ب����گات به‌ دیواری لوله‌کانی‬ ‫خوێ����ن‌و تیای����دا بمێنێت����ه‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫كولیس����ترۆڵێکی زۆر له‌لوله‌کان����ی‬ ‫خوێندا مایه‌وه‌‌و بڕێکی زۆر له‌دیواری‬ ‫لوله‌کانی خوێندا نیشت‪ ،‬ئه‌وا ده‌بێته‌‬ ‫هۆی ته‌س����کبونه‌وه‌ی لوله‌کانی خوێن‬ ‫به‌م����ه‌ش رێگا ده‌گیرێت له‌س����ووڕانی‬ ‫خوێ����ن ب����ه‌ ئاس����انی‪ ،‬له‌ئه‌نجام����دا‬ ‫پاڵه‌په‌س����تۆی خوێن به‌رزده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گ����ه‌ر ته‌س����کبونه‌وه‌که‌ زۆرتر بوو‬ ‫دوای چه‌ن����د س����اڵێک‪ ،‬ده‌بێته‌ هۆی‬ ‫تێکدان‌و گیران‪ ،‬به‌مه‌ش خوێن ناچێت‬ ‫بۆ به‌ش����ه‌کانی له‌ش‪ ،‬ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌‬ ‫هۆی تێکدانی به‌شه‌ گرنگه‌کانی له‌ش‬ ‫وه‌ک دڵ "ن����ۆره‌ی دڵی" یا مێش����ک‬ ‫"جه‌ڵته‌"‪.‬‬ ‫كولیس����ترۆڵ دوو ج����ۆری هه‌ی����ه‌‪،‬‬ ‫جۆرێکیان باش����ه‌‌و ئ����ه‌وه‌ی‌ دیكه‌ش‬ ‫خراپ����ه‌‪ .‬ج����ۆره‌ خراپه‌ک����ه‌ بۆی����ه‌‬ ‫پێیده‌ڵێن خ����راپ‪ ،‬چونکه‌ زۆر له‌باره‌‬ ‫بۆ نیشتن‌و ته‌سککردنه‌وه‌ی لوله‌کانی‬ ‫خوێ����ن‪ ،‬هه‌رچ����ی جۆره‌ باش����ه‌که‌یه‌‬ ‫ده‌بێته‌ ه����ۆی رێگاگرتن له‌نیش����تنی‬

‫بالوکه‌ بریتییه‌ له‌ئاوسانێکی ره‌قی‬ ‫بچووک‪ ،‬زۆربه‌ی جار له‌ده‌ست‌و‬ ‫قاچه‌کان دروست ده‌بێت که‌ وه‌ک‬ ‫پفکه‌یه‌کی ره‌ق خۆی ده‌نوێنێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌کرێت له‌هه‌موو به‌شێکی‬ ‫له‌ش ده‌ربچێت‪ .‬بالوکه‌ به‌شێوه‌یه‌کی‬ ‫به‌رچاو باوه‌‪ ،‬هۆیه‌که‌شی توشبونه‌ ب ‌ه‬ ‫ڤایرۆس‪ ،‬به‌تایبه‌تی جۆرێیکیان ک ‌ه‬ ‫پێی ده‌وترێت (ئێچ پی ڤی)‪.‬‬ ‫بالوک��� ‌ه به‌ئاس���انی ده‌گوازرێت���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌سێکی ساغ ب ‌ه ئاسانی تووش ده‌بێت‬ ‫ب ‌ه ده‌س���ت لێدانی له‌پێستی که‌سێکی‬ ‫تووش���بوو ب ‌ه بالووکه‌‪ .‬ب ‌ه شێوه‌یه‌کی‬ ‫نموونه‌یی‪ ،‬بالووک ‌ه پاش چه‌ند مانگێک‬ ‫له‌به‌ده‌رکه‌وتن���ی‪ ،‬بزرده‌بێ���ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه بۆماوه‌ی چه‌ندین ساڵ به‌رده‌وام‬ ‫بێت‌و دووباره‌ گه‌شه‌ بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫جۆره‌کانی بالوکه‌‬ ‫ باوتری���ن جۆری بالوک ‌ه به‌ش���ێوه‌ی‬‫به‌رزبونه‌وه‌یه‌کی پێستی ده‌رده‌که‌وێت‬ ‫ک ‌ه رووه‌که‌ی ناڕێکه‌و به‌زۆری له‌ده‌ست‌و‬ ‫ئه‌ژنۆیه‌کاندا ده‌رده‌که‌ون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ جۆرێک���ی ت���ر هه‌ی ‌ه ک��� ‌ه روویه‌ك ‌‬‫ته‌ختی رێکی هه‌یه‌‌‪ ،‬ب ‌ه ژماره‌یه‌کی زۆر‬ ‫له‌یه‌ک کات‌و شوێندا ده‌رده‌که‌ون‪ .‬ئه‌م‬ ‫جۆره‌ی���ان له‌ده‌موچاو‌و ده‌س���ت‌و مل‌و‬ ‫مه‌چ ‌هک‌و ئه‌ژنۆدا ده‌رده‌که‌ون‪.‬‬ ‫ هه‌ندێکجار به‌ش���ێوه‌ی درێژ (شێو‌ه مه‌رهه‌م���ی تایبه‌تی‪ ،‬پاش���ان البردنی‬‫په‌نجه‌) ده‌رده‌که‌ن‪ ،‬ئه‌م جۆره‌یان زیاتر خان ‌ه مردوه‌کانی رووه‌که‌ی‪.‬‬ ‫له‌ده‌موچ���اودا ده‌رده‌که‌ون ب ‌ه تایبه‌تی ‪ -‬به‌س���ته‌ڵه‌ک کردنی بالوکه‌ک ‌ه به‌هۆی‬ ‫م���ادده‌ی تایبه‌ت���ی ک��� ‌ه ده‌بێت ‌ه هۆی‬ ‫له‌نزیک پێڵوی چاو‌و لێودا‪.‬‬ ‫ بالوکه‌ی ئه‌ندام��� ‌ه زاوزێیه‌کان؛ ئه‌م ساردکردنه‌وه‌ی روی بالوکه‌که‌‌و ئه‌مه‌ش‬‫جۆره‌ش له‌س���ه‌ر ئه‌ندام��� ‌ه زاوزێیه‌کان ده‌بێته‌ هۆی هه‌ڵقڵێشانی بالوکه‌که‌‪.‬‬ ‫ بڕین‌و کۆڵینی بالوکه‌‪.‬‬‫(نێر‌و مێ) به‌ دیارده‌که‌ون‪.‬‬ ‫ چاره‌سه‌ری به‌هۆی له‌یزه‌ر‪.‬‬‫چه‌ندین جۆری تری چاره‌س���ه‌ری هه‌ن‬ ‫چاره‌سه‌ری بالوکه‌‬ ‫كولیس����ترۆڵ "ده‌ڕۆن بۆ جگه‌ر" له‌وێ وه‌رزشکردنیش یارمه‌تی کۆنتڕۆڵکردنی ئ���ه‌و چاره‌س���ه‌ریانه‌ی ک��� ‌ه له‌الی���ه‌ن ک ‌ه ده‌بن ‌ه هۆی به‌هێزکردنی خانه‌کانی‬ ‫ده‌شکێندرێن‪.‬‬ ‫رێژه‌ی كولیس����ترۆڵ ده‌دات له‌خوێندا‪ ،‬پزیشکی پسپۆڕه‌و‌ه ده‌نوسرێت زۆربه‌ی به‌رگری له‌له‌ش���ی مرۆڤدا تاکو بتوانن‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ بالوکه‌ک ‌ه بجه‌نگێ���ن‌و له‌ناوی‬ ‫بیرۆکه‌یه‌کی باش����ه‌ بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی به‌مه‌ش پارێزگاری ل����ه‌دڵ‌و لوله‌کانی جار بریتین له‌؛‬ ‫رێژه‌ی كولیسترۆڵ له‌خۆراک‪ ،‬هه‌روه‌ها خوێن ده‌کرێت‪.‬‬ ‫‪ -‬وش���ککردنی بالوکه‌ک��� ‌ه به‌ه���ۆی ببه‌ن‪.‬‬

‫زۆر خواردنی کۆلیستڕۆڵ خراپ ‌ه‬ ‫به‌تایبه‌تی بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی ک ‌ه‬ ‫له‌شیان به‌شێوه‌یه‌کی سروشتی‬ ‫کۆلیستڕۆڵ زۆر دروست ده‌کات‬

‫نه‌شته‌ر‬

‫‪15‬‬

‫د‪.‬گۆران عەبدواڵ دەینوسێت‬

‫کابینەی حەوتەم‌و‬ ‫تەندروستی‬

‫د‪.‬ریچارد ساڵتمان پڕۆفیسۆری سیستمی‬ ‫تەندروس���تی ئەمه‌ریکا ب���وو‌ وانەی ئەو‬ ‫سیس���تمەی پێ دەوتینەوە‪ .‬ئ���ەو زانایە‬ ‫(کە دەیان تۆێژینەوەی لەسەر سیستمی‬ ‫تەندروس���تی ئه‌مه‌ری���کا‌و سیس���تمە‬ ‫تەندروس���تیەکانی ئەوروپ���ا هەیە) خۆی‬ ‫وابەس���تە نەدەکرد بە وانە تیوریەکانەوە‌و‬ ‫جار جارەش بابەتێک���ی پراکتیکی رۆژی‬ ‫دەوروژاند‪ .‬چەن���د مانگێک پێش ئەوەی‬ ‫له‌س���ەرەتای س���اڵی ‪٢٠٠٨‬دا‪ ،‬ئۆباما بە‬ ‫فەرمی س���ەرۆکاییەتی ئەمه‌ریکا بگرێتە‬ ‫دەس���ت‪ ،‬د‪.‬س���اڵتمان بەرنامەی وەزیری‬ ‫کاندیدکراوی تەندروس���تی (تۆم داشڵ)ی‬ ‫ب���ۆ هێناین‌و داوای لێک���ردن بیخەینە ژێر‬ ‫چەق���ۆی رەخنەکانمانەوە‪ .‬ئەو بەرنامەیە‬ ‫بەتەنها بۆ ئێمەی خوێندکاری سیس���تمی‬ ‫تەندروستی گرنگ نەبوو‪ ،‬بەڵکو بۆ هەموو‬ ‫ئەمه‌ریکا گرنگی هەبوو‪ ،‬چونکە ئەو کات‌و‬ ‫ئێس���تاش هەموو له‌چاوڕەوانی پالنەکانی‬ ‫ئۆباما‌و وەزی���ری تەندروس���تیەکەین بۆ‬ ‫ریفۆرمکردنی سیس���تمی تەندروستی ئەو‬ ‫واڵت���ە‪ .‬دوای ئ���ەوەی نزیک���ەی مانگێک‬ ‫سەرقاڵی پالنەکە بووین‪ ،‬له‌پڕ رۆژێکیان‬ ‫هەواڵی ئەوەمان بیس���ت کە تۆم داشڵ‪،‬‬ ‫بەهۆی دواکەوتنی لەو باجانەی لەسەری‬ ‫بوو بیاندات‪ ،‬چیتر کاندیدی ئۆباما نییە‌و‬ ‫کاس���رین سیبیلەس بوو بە کاندید‌و دواتر‬ ‫وەزیری تەندروستی ئەمه‌ریکا‪.‬‬ ‫له‌واڵتە پێش���کەوتووەکانی دنیادا‪ ،‬گۆڕانە‬ ‫سیاسیەکان ئاوسن بە کۆمەڵێک گۆڕانکاری‬ ‫گرنگ بۆ سیستم‌و سیاسەتی تەندروستی‬ ‫لەو واڵتانەدا‪ .‬ئۆباما هەر له‌گەڵ بوونی بە‬ ‫س���ەرۆکی ئه‌مه‌ریکا‪ ،‬شۆڕشێکی گەورەی‬ ‫له‌سیستمی تەندروستی واڵتەکە بەرپاکرد‌و‬ ‫"یاس���ای خزمەتگ���وزاری ه���ەرزان"ی‬ ‫هێنایەکایەوە‪ ،‬کە بیمەی تەندروس���تی بۆ‬ ‫ژمارەیەکی زۆری هاوواڵتیان دابیندەکات‪.‬‬ ‫دەیڤد کامیرۆن دوای بوونی بەس���ەرۆک‬ ‫وەزیرانی به‌ریتانی���ا‪ ،‬پرۆژەی ریفۆرمێکی‬ ‫ریش���ەیی له‌سیس���تمی تەندروس���تی‬ ‫به‌ریتانیادا دەس���تپێکرد‪ .‬هەرچەندە ئەو‬ ‫ریفۆرمانەی ئۆباما‌و کامیرۆن‪ ،‬رووبەڕووی‬ ‫بەرهەڵس���تکاری‌و رەخنەیەکی زۆر گەورە‬ ‫بوونەتەوە‌و مەرج نییە س���ەرکەوتوو بن‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم ئاماژەیەک���ی گرنگن ب���ۆ بەهەند‬ ‫وەرگرتنی سیستم‌و سیاسەتی تەندروستی‬ ‫له‌الی���ەن سیاس���یەکان‌و پارتەکانیانەوە‌و‬ ‫کارکردن���ی بەردەوام���ی ئەوانە لەس���ەر‬ ‫سیستمی تەندروستی‪.‬‬ ‫ئەگ���ەر بگەڕێین���ەوە دنیای سیاس���ەتی‬ ‫کوردی‌و تەماش���ایەکی ئ���ەو جموجۆڵە‬ ‫سیاس���یە بکەین کە کوردستان ئێستا بە‬ ‫خۆی���ەوە دەبینێت‌و هەوڵ���ی ئەوە بدەین‬ ‫کە سیستم‌و سیاس���ەتی تەندروستی لەو‬ ‫هەموو هەاڵیەدا بدۆزین���ەوە‪ ،‬رووبەڕووی‬ ‫نوشس���تێکی گەورە دەبینەوە‪ .‬کابینەی‬ ‫ت���ازەی حکومەتی هەرێمی کوردس���تان‬ ‫(کە نازانرێ ئاخۆ هەر کابینەی شەشەم‬ ‫خۆیەتی‪ ،‬ش���ەش‌و نیوە ی���ا حەوتەمە؟)‬ ‫ن���ەک تەنها بەرنام���ەی راگەیانراوی نییە‬ ‫بۆ سیس���تمی تەندروس���تی‪ ،‬بەڵکو پێ‬ ‫ناچێت بەرنامەی هەبێت بۆ هیچ الیەنێکی‬ ‫ئابوری‪ ،‬کۆمەاڵیەتی‌و تەنانەت سیاسیش‪.‬‬ ‫چەن���د رۆژێکی ت���ر دەش���ێت کابینەکە‬ ‫بکەوێت���ە کار‪ ،‬ب���ەاڵم ک���ەس نازانێ���ت‬ ‫وەزیری کاندیدکراوی تەندروس���تی کێیە؟‬ ‫بەرنامەی چیی���ە؟ بە تەمای چییە؟ چی‬ ‫دنیابینین‌و فەلس���ەفە‌و ستراتیژێکی هەیە‬ ‫بۆ سیستمی تەندروس���تی؟ ئایا وەزیری‬ ‫پێشوو دەمێنێتەوە یا دەڕوات؟ ئەوە چی‬ ‫کاریگەریەکی دەبێت لەس���ەری سیستمی‬ ‫تەندروستی؟‬ ‫دەسەاڵتی سیاسی له‌کوردستاندا‪ ،‬دەشێت‬ ‫ل���ەوە بێئاگابێ���ت یا خۆی ل���ێ بێخەبەر‬ ‫دەکات ک���ە رۆژ له‌دوای رۆژ ناڕەزاییەتی‌و‬ ‫گلەیی‌و رەخنەکانی هاوواڵتیان‌و پزیشکان‌و‬ ‫کارمەندانی تەندروس���تی‌و رۆش���نبیران‌و‬ ‫تەنان���ەت هەندێ���ک له‌سیاس���یەکان‬ ‫خۆیانیش‪ ،‬لەسەر سیستمی تەندروستی‪،‬‬ ‫له‌هەڵکش���اندایە‌و گەیش���تووەتە ئاستی‬ ‫تەقین���ەوە‪ .‬دەکرێ���ت ب���ە یەک رس���تە‬ ‫گوزارش���ت ل���ەو هەم���وو ناڕەزایەتیی���ە‬ ‫بکرێت؛ سیستمی تەندروستی کوردستان‬ ‫نەخۆش���ە‌و چیتر بەو پاراس���یتوڵە کەم‬ ‫کوالێتی���ە پ���ڕ له‌گەچانەی دەس���ەاڵتی‬ ‫سیاس���ی‌و وەزارەتەکان���ی چاکنابێتەوە‌و‬ ‫پێویستی بە شۆڕشێکە بۆ ئەوەی ریفۆرم‬ ‫بکرێت‪.‬‬ ‫کوردستان له‌هەموو کات زیاتر پێویستی‬ ‫بە چەند ریچارد س���اڵتمانێکە بۆ ئەوەی‬ ‫سیس���تمی تەندروس���تی بۆ بخوێنێتەوە‌و‬ ‫پێویستی بە تۆم داشڵێکە کە بەرنامەیەکی‬ ‫هەبێت لەس���ەر بنەمای ئەو خوێندنەوەی‬ ‫س���ەرەوە دامەزرابێت‌و پێویستیش���ی بە‬ ‫ئۆبامایەکە ک���ە ئازایەتی ئەوەی تیا بێت‬ ‫شۆڕشێک له‌سیستمی تەندروستیدا بکات‪.‬‬ ‫پێش ناچێ���ت ئەو بەڕێزانە ب���ەم زووانە‬ ‫سەردانی کوردستان بکەن!‪.‬‬


‫‪16‬‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪Lokall.awene@gmail.com‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫به‌شێكی تری گه‌نده‌ڵیه‌كانی ناو وه‌زاه‌تی گواستنه‌وه‌‌و گه‌یاندنی هه‌رێم‬ ‫ئا‪ :‬حه‌مه‌ سه‌عید‬ ‫ئاشكرای ‌ه كه‌ وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه‌‌و‬ ‫گه‌یاندنی حكومه‌تی هه‌رێم‪،‬‬ ‫گوشارێكی زۆری‌ خستۆته‌ سه‌ر‬ ‫پارێزگاری سلێمانی بۆ به‌رده‌وامكردنی‬ ‫نه‌ورۆزتلیكۆم‪ .‬له‌سنوری‌ پارێزگای‌‬ ‫سلێمانیدا‪ ،‬له‌كاتێكدا جۆره‌ها له‌مپه‌ری‌‬ ‫نایاسایی‌ له‌به‌رده‌م كۆمپانیاكانی‌ تردا‬ ‫قوت ئه‌كاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ نه‌توانن‬ ‫له‌هه‌ولێر‌و دهۆك كار بكه‌ن‪ .‬نوسراو‬ ‫ئه‌نێرێت بۆ پارێزگاری سلێمانی‌ كاره‌‬ ‫نایاساییه‌كانی‌ نه‌ورۆزتلیكۆم په‌رده‌پۆش‬ ‫ئه‌كات‪ ،‬به‌اڵم چاو له‌چه‌ندین سه‌رپێچی‌‬ ‫نه‌ورۆزتلیكۆم ده‌پۆشی‌‪ ،‬له‌جیاتی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ بێت كه‌شێكی‌ ئازاد‌و چونیه‌ك‬ ‫بۆ هه‌موو كۆمپانیاكان بڕه‌خسێنێت‪،‬‬ ‫به‌داخه‌وه‌ خه‌ریكی‌ كاری‌ نایاسایی‌و‬ ‫قۆرخكارییه‌ بۆ نه‌ورۆزتلیكۆم‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌و گوشارانه‌ی ئه‌م وه‌زاره‌ته‌‬ ‫نوسراوێكی فه‌رمییه‌ به‌ ژماره‌ (‪)5805‬‬ ‫كه‌ له‌‪ 2011/12/20‬ئاراسته‌ی پارێزگاری‬ ‫سلێمانی كراوه‌‪ ،‬له‌‌و نوسراوه‌دا له‌جیاتی‬ ‫كۆمپانیای نه‌ورۆز تلیكۆم هاتۆته‌ قسه‌‌و‬ ‫ده‌ڵێت "كۆمپانیاك����ه‌ مۆڵه‌تی گه‌یاندنی‌‬ ‫هه‌یه‌‌و هه‌مو شتێكی پێ به‌خشراوه‌" ئینجا‬ ‫دێت به‌ناوی‌ ئ����ااڵی نه‌ورۆز تلیكۆمه‌وه‌‬ ‫باس����ی‌ كۆمه‌ڵێك له‌خزمه‌تگوزارییه‌كان‬ ‫ئه‌كات‪ .‬مه‌به‌س����تیش ته‌نیا شاردنه‌وه‌ی‌‬ ‫س����ه‌رپێچیه‌كانه‌‪ .‬ئه‌وه‌ی‌ سه‌یره‌ جه‌نابی‬ ‫وه‌زی����ر نوس����راوه‌كه‌ی‌ واژۆ نه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی راسپاردووه‌‬ ‫واژۆكه‌ بكات‪ .‬خۆیشی بۆ رازیكردنی دڵی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتدارانی‌ كۆمپانیاكه‌ هاتووه‌ رۆژی‌‬ ‫دواتر نوس����راوێكی ئاراسته‌ی‌ كۆمپانیای‬ ‫ئااڵی نه‌ورۆز تلیكۆم كردووه‌ كه‌ سه‌راپای‬ ‫ئینشاو قسه‌ی‌ گشتییه‌ به‌نوسراوی ژماره‌‬ ‫‪ 151‬رۆژی‌ ‪. 2011/12/21‬‬ ‫س����ه‌ره‌تا‪ ،‬نوس����راوه‌كه‌ ده‌ڵێ����ت‬ ‫"كۆمپانی����ای ناوبراو مۆڵه‌تی یاس����ایی‬ ‫له‌ب����واری‌ گه‌یاندن����دا هه‌ی����ه‌‪ ،‬له‌بواری‌‬ ‫پێشكه‌ش����كردنی خزمه‌تگوزارییه‌كان����ی‬ ‫گه‌یاندن له‌پارێزگای س����لێمانی"‪ .‬دیاره‌‬ ‫له‌س����ه‌رده‌می دوو ئیداره‌ییدا كه‌ نه‌ورۆز‬ ‫تلیكۆم ئ����ه‌و كات ته‌نی����ا له‌ئیداره‌كه‌ی‬ ‫هه‌ولێردا مۆڵه‌تی كاركردنی پێ درابوو‪.‬‬ ‫دواتر كه‌ هه‌ردوو ئیداره‌كه‌ یه‌كیان گرته‌وه‌‬ ‫هیچ ده‌س����تكارییه‌كی مۆڵه‌ته‌كه‌ی نه‌كرا‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی چاالكییه‌كانی ئه‌و كۆمپانیایه‌‬ ‫س����نوری‌ ئیداره‌ی‌ سلێمانیش بگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫بێ‌ گوم����ان پێویس����ته‌ ئۆتۆماتیكییه‌ن‬ ‫بتوان����ن له‌سه‌رتاس����ه‌ری‌ هه‌رێمدا به‌بێ‬ ‫هیچ جی����اوازی‌و كۆس����پ‌و ته‌گه‌ره‌یه‌ك‬

‫كار بكه‌ن‪ .‬واته‌ هه‌م ئه‌وانه‌ی گه‌رمیان‌و‬ ‫س����لێمانی ئازادبن له‌هه‌ولێر‌و دهۆكیش‬ ‫كار بكه‌ن‪ ،‬هه‌م ئه‌وانه‌ی هه‌ولێرو دهۆك‬ ‫به‌ئازادی له‌سنوری‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌و‬ ‫ناوچه‌ی‌ گه‌رمیان����دا كار بكه‌ن‪ .‬ئه‌وه‌بوو‬ ‫كۆمپانی����ای نه‌ورۆز تلیك����ۆم به‌بێ هیچ‬ ‫گیروگرفتێك هاته‌ س����لێمانی‌و ده‌س����تی‬ ‫ب����ه‌ چاالكی كرد‪ .‬هه‌روه‌ه����ا كۆمپانیای‌‬ ‫كۆڕه‌ك تلیكۆم به‌هاوكاری له‌گه‌ڵ س����انا‬ ‫تلیكۆم كاره‌كانی‌ له‌پارێزگای‌ سلێمانی‌‌و‬ ‫كه‌ركوك په‌ره‌پێدا‪.‬‬ ‫كه‌چی‌‪ ،‬هیچ ئاسانكارییه‌ك له‌هه‌ولێرو‬ ‫دهۆك نه‌كرا بۆ كۆمپانیاكانی س����لێمانی‌‬ ‫ن����ه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئ����ه‌م وه‌زاره‌ته‌‬ ‫ماوه‌ی چوار ساڵی‌ ره‌به‌ق نه‌یهێشت هیچ‬ ‫كۆمپانیایه‌كی تری‌ (مۆبایل) له‌وانه‌ی كه‌‬ ‫له‌كۆمیسیۆنی بااڵی راگه‌یاندن‌و گه‌یاندنی‬ ‫دۆکیومێنتی مۆڵه‌تی کۆمپانیای ئااڵی نه‌ورۆز تلیکۆم‬ ‫عیراقیش موڵه‌تی پێ‌ به‌خش����یون وه‌ك ‬ ‫(ئاسیاس����یڵ)‌و (عیراقنا)‌و (ئه‌س����یر)‬ ‫له‌هه‌ولێرو ده����ۆك دا كار بكه‌ن‌و ته‌نیاو ب����ه‌م دواییان����ه‌ ئۆتۆماتیكییه‌ن ده‌رگای‌ له‌م����ان باش����تر نیی����ه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م به‌س����وریادا بباته‌ توركیا‌و له‌وێش����ه‌وه‌‬ ‫له‌هه‌ولێ����ر بۆ وااڵ ك����را‪ ،‬چونكه‌ له‌گه‌ڵ كۆمپانیایه‌ گرێبه‌س����تی فه‌رمی‌‌و یاسایی له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ سنوری‌ هه‌رێم بیگه‌یه‌نێت به‌‬ ‫ته‌نیا هه‌ر (كۆڕه‌ك) بۆی‌ هه‌بوو‪.‬‬ ‫پاشان كه‌ كێش����ه‌ی (كۆڕه‌ك) نه‌ما‌و كۆمپانیا حیزبییه‌كانی‌ هه‌ولێر به‌جۆرێك له‌گ����ه‌ڵ وه‌زاره‌ت����ی ئیتیس����االتی به‌غدا تۆڕه‌كه‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و ماوه‌یه‌ی ك����ه‌ ن����ه‌ورۆز تلیكۆم‬ ‫ئه‌ویش وه‌كو كۆمپانیاكانی‌ ئاسیا‌و زین له‌جۆره‌كان رێك كه‌وتن‪ ،‬ئه‌مه‌ مانای‌ وای ‌ه هه‌یه‌‌و به‌پێی‌ ئه‌و گرێبه‌س����ته‌ ده‌توانێ‬ ‫موڵه‌ت����ی‌ وه‌رگرت له‌كۆمس����یۆنی بااڵی هیچ رێس����ایه‌ك نییه‌ كاره‌كان رێكبخات‪ ،‬له‌سه‌رتاس����ه‌ری‌ عێراق����دا كار ب����كات‌و بازاڕی خزمه‌تگوزاریه‌كانی فایبه‌ری‌ قۆرخ‬ ‫راگه‌یان����دن‌و گه‌یاندنی عێراق‪ ،‬وه‌زاره‌تی‌ هه‌ر هه‌موو به‌ كه‌یفی‌‌و خاتری كۆمپانیا كێبڵ����ی‌ فایبه‌ری گه‌یاندۆت����ه‌ ده‌روبه‌ری‌ كردب����وو بۆ خۆی‌‪ ،‬له‌هه‌مو ش����اره‌كانی‬ ‫گه‌یاندن����ی‌ هه‌رێ����م ته‌رخ����ان ك����را بۆ حیزبیه‌كانه‌‪.‬‬ ‫ش����اری‌ هه‌ولێر‪ ،‬كه‌چی‌ رێگه‌ی نادرێتێ س����لێمانی‌و هه‌ولێر‌و دهۆكدا نرخی یه‌ك‬ ‫فانۆس تلیكۆم كه‌ مۆڵه‌تی‌ كاركردنی‌ بچێته‌ ناو ش����اره‌ك��‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ شاره‌كه‌ مێگابایت بۆ كۆمپانی����اكان ‪ 1200‬دۆالر‬ ‫قۆرخكاریی‌و به‌خشین به‌نه‌وروز تلیكۆم‬ ‫له‌بواری‌ ئینته‌رنێت‌و ته‌له‌فونی‌ وایه‌رلێسدا‪ ،‬له‌الیه‌ن كۆمیسیۆنی‌ راگه‌یاندن‌و گه‌یاندن قۆرخ كراوه‌ بۆ نه‌ورۆز تلیكۆم‪ .‬به‌ڕاستی بوو‪ .‬كاتێ‌ ‪IQ‬هاته‌ بازاڕی سلێمانیه‌وه‌‬ ‫هیچ ئاس����نكاریه‌ك بۆ كوردتێل نه‌كرا‌و له‌به‌غدا وه‌رگرتووه‌ بۆ كاركردن له‌حه‌وت شه‌رمه‌ بۆ وه‌زاره‌تێك ئاوا مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م نرخه‌ دابه‌زی‌ بۆ ‪ 200‬دۆالر‪ ،‬ئێستاش‬ ‫ته‌نانه‌ت وه‌زاره‌تی گواستنه‌وه‌‌و گه‌یاندن پارێزگای س����ه‌رووی عێراق به‌هه‌رس����ێ‌ كۆمپانیایه‌كدا بكات كه‌ بۆ مه‌یسه‌ركردنی چونك����ه‌ له‌هه‌ولێر‌و ده����ۆك رێ به‌ هیچ‬ ‫له‌هه‌رێم����ی كۆمپانیایه‌كی تر ن����ه‌دراوه‌ له‌و بواره‌دا‬ ‫ئاماده‌ نه‌بوو هه‌م����ان مامه‌ڵه‌ی‌ نه‌ورۆز پارێزگاكان����ی كوردستانیش����ه‌وه‌‪ ،‬پاش خزمه‌تگوزاریی����ه‌كان‬ ‫تلیكۆمیان له‌گه‌ڵدا بكات‌و به‌داله‌ی‌ شارو سێ س����اڵ وه‌ریزی پێشووی‌ گواستنه‌وه‌ كوردس����تاندا ته‌نانه‌ت ئێران‌و توركیاش كار بكات نرخه‌كه‌ هێش����تا هه‌ر به‌رزه‌و‬ ‫ی وه‌زاره‌تی له‌ده‌وروبه‌ری‌ ‪ 700 -650‬دۆالره‌‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫شارۆچكه‌كانی پارێزگای‌ سلێمانی‌ وه‌ك گرێبه‌س����تی‌ بۆ واژۆ ك����رد پاش ئه‌وه‌ی‌ ئاسانكاری‌ بۆ ده‌كه‌ن‪ ،‬كه‌چ ‌‬ ‫رانیه‌‌و پشده‌ر‪ ..‬به‌ڕێوه‌به‌رێت‪ .‬دوو ساڵ دڵنیابوو كه‌ نه‌ورۆزتلیكۆم له‌س����لێمانی‌ گواستنه‌وه‌‌و گه‌یاندنی هه‌رێم لێی بچێت له‌واڵتانی دراوس����ێدا نرخه‌ك����ه‌ كه‌متره‌‬ ‫هێنای����ان‌و بردیان‌و پاش����ان داواكاریی‌و كار ئه‌كات‪ .‬پاش����ان (فانۆس تێلكوم) به‌چه‌قی‌ له‌عنه‌تا‪ ،‬ئه‌ویش ناچار ده‌بێت له‌‪ 50‬دۆالر‪ .‬بڕوانه‌ گ����ه‌ر كۆمپانیایه‌كی‌‬ ‫له‌مانگی‌ نۆی س����اڵی ‪ 2010‬نوسراوێكی له‌پێناوی گه‌یاندنی خزمه‌تگوزارییه‌كانی ئینته‌رنێ����ت بۆ ی����ه‌ك مێگابایت فایبرو‬ ‫به‌راییه‌كانی بزر كران‪.‬‬ ‫كۆمپانیایه‌ك����ی وه‌ك����و گ����ۆران نێت پێشكه‌ش به‌وه‌زارت كرد بۆ ئینته‌رنێتی‌ ئینته‌رنێتی‌ بۆشاری سلێمانی له‌توركیاوه‌ ده‌روازه‌ك����ه‌ی‌ ‪ 700‬دۆالر بدات به‌نه‌وزۆز‬ ‫ئێستاش����ی‌ له‌گه‌ڵ����دا بێ����ت مۆڵه‌ت����ی ماك����س نێ����ت پ����اش چه‌ن����د مانگێك به‌چه‌ندین ه����ه‌زار كیلۆمه‌تری فایبه‌ری تلیك����وم ئه‌ب����ێ‌ به‌چه‌ند بیدات����ه‌وه‌ به‌‬ ‫نه‌دراوه‌ت����ێ له‌هه‌ولێ����ر ئینته‌رنێ����ت ره‌زامه‌ندی درا‌و پ����اش چه‌ند مانگێكی‌ به‌ ئێراندا بیگوێزێته‌وه‌‌و له‌ش����ارۆچكه‌ی‌ هاوواڵتیان! به‌م ج����ۆره‌ نه‌ورۆز تلیكۆم‬ ‫پێشكه‌ش به‌هاوواڵتیان بكات‌و وه‌زاره‌ت تری����ش گرێبه‌س����تی‌ نێ����وان وه‌زار‌هت‌و منزری����ه‌و خانه‌قین����ه‌و بیگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ ده‌ستی‌ ناوه‌ته‌ قوڕقوڕاگه‌ی‌ كۆمپانیاكانی‌‬ ‫به‌رده‌وام كۆسپ‌و ته‌گه‌ره‌ ده‌هێنێته‌ رێی‌‪ ،‬كۆمپانیاكه‌ له‌الی����ه‌ن وه‌زیره‌وه‌ واژۆكرا‪ ،‬س����لێمانی‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی وه‌زاره‌ت قایل تر له‌هه‌ولێرو دهۆكدا‪.‬‬ ‫له‌یاس����ای ژماره‌(‪)14‬ی‌ ساڵی ‪2006‬‬ ‫ئیجازه‌ی ئینته‌رنێتی‌ برودباندی ئه‌ده‌نێ‌‌و كه‌چ����ی‌ وه‌زاره‌ت وه‌ك ئ����ه‌وه‌ی هی����چ نیی����ه‌ دڵی نه‌ورۆز تلیك����ۆم بڕه‌نجێنێ‌و‬ ‫به‌هایه‌ك بۆ ئیمزای‌ وه‌زیرو گرێبه‌سته‌كه‌ رێگه‌ به‌ كۆمپانیای ‪ IQ‬بدات راسته‌وخۆ یاسای وه‌زاره‌تی‌ گواستنه‌وه‌‌و گه‌یاندنی‬ ‫پاشان وه‌زیر پوچه‌ڵی‌ ئه‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت پ����اش یه‌كگرتن����ه‌وه‌ی‌ دوو دانه‌نێت‪ ،‬پاش ساڵێك‌و پاش ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و له‌زاخۆوه‌ داخلێ بكات‪.‬‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان‪-‬عێراق‌و ژماره‌ (‪)19‬‬ ‫ئیداره‌كه‌‪ ،‬كۆمپانیا نۆێیه‌كانی‌ س����نوری‌ كۆمپانیایه‌ هه‌موو كه‌ره‌س����ه‌و ئامێركانی‌‬ ‫ئێستاش كێبڵی‌ فایبه‌ر ئۆپتیكی ئه‌و ساڵی‌ ‪ 2011‬كه‌ هه‌ر یاسای‌ ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ی‬ ‫س����لێمانی‌ ه����ه‌ر موڵه‌تی‌ س����لێمانییان دابی����ن كرد‌و زۆربه‌یان����ی‌ دامه‌زراندووه‌‌و كۆمپانی����ا غه‌درلێك����راوه‌ له‌ده‌وروبه‌ری‌ هه‌رێمه‌‪ .‬له‌هه‌ردوو یاس����اكه‌دا هاتووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌درێت����ێ‪ ،‬مۆڵه‌تیان ل����ه‌وه‌زاره‌ت ئه‌بێ زیاتر له‌‪ 30‬ملیۆن دۆالری خه‌رجكردووه‌‌و شاری‌ هه‌ولێر راوه‌ستاوه‌‌و ناهێڵن بچێته‌ له‌گرێبه‌ستی‌ وه‌زاره‌ت له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكان‬ ‫فراوان بكرێت‪ ،‬ب����ۆ كاركردن له‌هه‌ولێرو وه‌كو پێش����ی‌ بڵێت اعت����راف به‌مۆڵه‌تی‌ ش����اره‌كه‌وه‌‪ .‬هه‌مان ب����ه‌زم له‌دهۆكیش (ناشكرێ وه‌زاره‌ت هیچ مه‌رجێك قبوڵ‬ ‫ده����ۆك‪ ،‬كه‌چ����ی‌ نه‌ورۆزتلیك����ۆم به‌بێ‌ به‌غدا ناك����ه‌م‪ ،‬له‌نوس����راوێكی‌ تردا كه‌ هه‌ی����ه‌‌و له‌س����ه‌ر س����نوری‌ پارێ����زگای بكات بێته‌ مای����ه‌ی قۆرخكردن (ماده‌‪2‬‬ ‫موڵه‌ت فراوانكردن نووسراوی فه‌رمی‌ بۆ ئاراس����ته‌ی كۆمپانیای‌ فانۆسی ئه‌كات (نه‌ین����ه‌وا) كێبڵ����ه‌كان قه‌تیس كراون‌و بڕگ����ه‌ی‌ ‪ .)6‬دیاره‌ به‌پێ����ی‌ ئه‌م بڕگه‌یه‌‬ ‫ئه‌ڵێ����ت "ره‌زامه‌ندی‌ ن����ه‌درا بۆ هه‌مان ئه‌و چه‌ن����د كیلۆمه‌تره‌ی‌ لێ حه‌رامكراوه‌ قۆرخكردنی‌ فایبه‌ر بۆ نه‌وروزتلیكۆم له‌و‬ ‫كرا بۆ كاركردن له‌سلێمانی‌ ‪.‬‬ ‫س����ێڵ نێت‌و بروس����ك نێت‌و تیش����ك نوس����راوو داوای‌ مانگی‌ نۆ ساڵی ‪2010‬ی ك����ه‌ پێی‌ بچێته‌ ناو ش����اری‌ دهۆكی ژێر گرێبه‌س����تانه‌دا كه‌ هه‌مووی‌ دوای ساڵی‌‬ ‫نێت له‌س����لێمانی‌ كار ئه‌كه‌ن بۆیان نییه‌ ئه‌و كۆمپانیایه‌"‪.‬‬ ‫كۆنترۆڵی نه‌ورۆز تلیكۆمه‌وه‌‪ .‬ئێستا ‪ 2006 IQ‬كراوه‌ ب����ۆ ئه‌وكۆمپانیایه‌‪ ،‬كارێكه‌‬ ‫هه‌روه‌ه����ا كۆمپانیای (‪) IQ‬یش حاڵی‌ به‌ ناچاری‌ له‌هه‌وڵی‌ ئه‌وه‌دایه‌ كێبڵه‌كان دژ به‌یاس����ای‌ وه‌زاره‌ت خۆیه‌ت����ی‌ ئه‌مه‌‬ ‫له‌هه‌ولێر‌و دهۆك كار بكه‌ن‪ .‬تیشك نێت‬

‫هیچ رێسایه‌ك‬ ‫نییه‌ كاره‌كان‬ ‫رێكبخات‪ ،‬هه‌ر‬ ‫هه‌موو به‌ كه‌یفی‌‌و‬ ‫خاتری كۆمپانیا‬ ‫حیزبیه‌كانه‬

‫چجای‌ ده‌س����تورو س����ه‌رجه‌م یاساكانی‌‬ ‫ت����ری عێراق ك����ه‌ قۆرخ����كاری‌ قه‌ده‌غ ‌ه‬ ‫ك����ردووه‌‪ .‬بۆیه‌ یه‌كس����ه‌ر وه‌زاره‌ت بۆی‌‬ ‫هه‌یه‌ ئ����ه‌و قۆرخكردنه‌ پوچه‌ڵ بكاته‌وه‌‬ ‫كه‌ له‌و گرێبه‌س����ته‌دا هاتووه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫نه‌ورۆز تلیكۆم واژۆی كردوه‌ بێ‌ ئه‌وه‌ی‬ ‫مافی‌ هیچ قه‌ره‌بوویه‌ك����ی‌ هه‌بێت‪ .‬هه‌ر‬ ‫بڕیارێكی‌ وه‌زاره‌ت كه‌ جه‌خت له‌س����ه‌ر‬ ‫ئ����ه‌و قۆرخكاریه‌ بكات����ه‌وه‌ به‌بڕیارێكی‌‬ ‫نایاس����ایی له‌قه‌ڵ����ه‌م ده‌درێ‪ ،‬كه‌چ����ی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت به‌نوس����راوی‌ فه‌رم����ی‌ به‌رگری‬ ‫له‌و س����ه‌رپێچیه‌ روون‌و ئاشكرایه‌ ئه‌كات‬ ‫له‌نوس����راوێكدا كه‌ ئاڕاسته‌ی كۆمپانیای‌‬ ‫‪ IQ‬كراوه‌ ئه‌ڵێت "سه‌باره‌ت به‌داواكاریتان‬ ‫بۆ فراوانكردن����ی‌ تۆڕه‌كه‌تان‌و گه‌یاندنی‌‬ ‫خزمه‌تگوزاری ئینته‌رنێت بۆ شاره‌كانی‬ ‫هه‌ولێرو دهۆك به‌فایبه‌ر ئێستا ناتوانن‪،‬‬ ‫چونك����ه‌ به‌گوێره‌ی گرێبه‌س����تی نێوان‬ ‫وه‌زاره‌تمان‌و كۆمپانی����ای ئااڵی نه‌ورۆز‬ ‫تلیك����ۆم له‌س����اڵی ‪ 2007‬واژۆ ك����راوه‌‬ ‫راكێش����انی فایب����ه‌ر ئۆپتیك حه‌س����ری‬ ‫به‌كۆمپانیای ناوبراو له‌هه‌ردوو شاره‌كانی‬ ‫هه‌ولێر‌و دهۆك بۆ ماوه‌ی ده‌ ساڵ"‪.‬‬ ‫له‌مه‌ س����ه‌یرتر ئه‌وه‌یه‌ ئ����ه‌م وه‌زاره‌ته‌‬ ‫رێگه‌ نادات به‌كێبڵی‌ ترانزێتی‌ كۆمپانیای‌‬ ‫‪ IQ‬به‌ خاكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا بڕوات‪،‬‬ ‫به‌پاس����اوی‌ به‌زاندنی‌ سه‌روه‌ری‌ هه‌رێم‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا كۆمپانیای‌ "نه‌ورۆز تلیكۆم"ی‌‬ ‫سه‌رپشك كردووه‌ تاهه‌ستێت به‌م كاره‌‬ ‫ته‌نان����ه‌ت وه‌ك بریكاری‌ وه‌زاره‌ت له‌گه‌ڵ‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ گه‌یاندنی‌ عێراق‪ .‬باش����ه‌ خۆ‬ ‫كۆمپانیای‌ ‪ IQ‬هه‌ر ئه‌م كاره‌ی‌ كردووه‌‪.‬‬ ‫بۆچ����ی‌ وه‌زاره‌ت به‌رژه‌وه‌ندیه‌كان����ی‌‬ ‫كۆمپانیای����ه‌ك ده‌خات����ه‌ س����ه‌روو‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی‌ هه‌م����وو كۆمپانیاكانی‌ ترو‬ ‫ته‌نانه‌ت وه‌زاره‌ت‌و هه‌رێمیش����ه‌وه‌‪ ،‬جگه‌‬ ‫له‌وه‌ش گڵۆپی‌ س����ه‌وز بۆ كۆمپانیایه‌ك‬ ‫هه‌ڵ����ده‌كات تاس����ه‌روه‌ری‌ خاكی‌ هه‌رێم‬ ‫ببه‌زێنێت؟ "گه‌ر به‌پێ����ی‌ ئه‌و ده‌ربڕینه‌‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌ی‌ خۆیان بێت"‪.‬‬ ‫لێ����ره‌دا جێی‌ خۆیه‌ت����ی‌ په‌رله‌مانتاره‌‬ ‫به‌ڕێزه‌كان بپرسن چ جورئه‌تێكه‌ وه‌زاره‌ت‬ ‫ئاوا یاساشكێنی‌ بكات بۆ كۆمپانیایه‌ك‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ داوا ره‌واكانی‌ كۆمپانیاكانی‌‬ ‫ت����ر؟ ئای����ا قۆرخ����كاری‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫خزمه‌تگ����وزاری ب����اش‌و هه‌رزاندای����ه‌ بۆ‬ ‫هاوواڵتی����ان؟‪ .‬بۆچ����ی‌ ئ����ه‌م وه‌زاره‌ته‌‬ ‫به‌رامبه‌ر نه‌ورۆزتلیكۆم یاس����ا جێبه‌جێ‌‬ ‫ناكات‪ ،‬كه‌چ����ی‌ بۆ په‌رده‌پۆش����كردنی‌‬ ‫س����ه‌رپێچیه‌كانی‌ له‌س����لێمانی‌ دێت����ه‌‬ ‫جواب‌و درۆی بۆ ئه‌كات‪ .‬ئایا به‌ڕاس����تی‬ ‫بۆ خزمه‌ت����ی هاوواڵتیان����ه‌ یاخود بۆته‌‬ ‫پاس����ه‌وان‌و كوێخا‌و ده‌مڕاس����تی نه‌ورۆز‬ ‫تلیكۆم‪.‬‬

‫ئاوێن ‌ه هۆكار ‌ی ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ ‌ی‬ ‫سه‌رۆكی‌ شاره‌وان ‌ی كه‌الر ئاشكرا ده‌كات‬ ‫ئا‪ :‬كاوه‌ گه‌رمیانی‌‬ ‫ ‬ ‫به‌شێک له‌خانوه‌ تێکدراوه‌کانی گه‌ڕه‌كی بێركۆت له‌پارێزگای هه‌ولێر‬

‫ی شاره‌وانی‌ كه‌الر‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫فۆتۆ‪ :‬نزار گزالی له‌‪ 2011/10/30‬ده‌ستبه‌كاربوو‪،‬‬ ‫له‌پاش زیاتر له‌‪ 3‬مانگ له‌‪2012/2/9‬‬ ‫ی‬ ‫به‌ فه‌رمی‌ ده‌ستله‌كاركێشانه‌و‌ه ‌‬ ‫خۆی له‌پۆسته‌ك ‌ه راگه‌یاند‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌دواداچونێكدا‪ ،‬ئاوێن ‌ه هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ده‌خاته‌ڕوو‪.‬‬

‫"پارێزگاری‌ هه‌ولێر‬ ‫به‌زۆر خانوه‌كانمان پێ تێكده‌دات"‬ ‫ئا‪ :‬نزار گزالی‪ ،‬هه‌ولێر‬

‫به‌شێكی زۆری دانیشتوانی گه‌ڕه‌كی‬ ‫بێركۆت‪ ،‬نیگه‌رانن له‌وه‌ی‌ كه‌ پارێزگای‬ ‫هه‌ولێر به‌زۆر خانوه‌كانیان پێ‬ ‫تێكده‌دا‪ ،‬ئه‌وان ئاماده‌نین شوێنه‌كه‌یان‬ ‫چۆڵبكه‌ن‪ ،‬پارێزگاریش ده‌ڵێت "به‌پێی‬ ‫نه‌خشه‌ی سه‌ره‌كی ئه‌و گه‌ڕه‌كه‌ وه‌كو‬ ‫شوێنی نیشته‌جێبون نه‌ماوه‌‌و قه‌ره‌بوی‌‬ ‫دانیشتوانه‌كه‌ی‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫(بێرك���ۆت) یه‌كێك���ه‌ له‌گه‌ڕه‌ك���ه‌‬ ‫هه‌ژارنشینه‌كانی شاری هه‌ولێر ده‌كه‌وێت ‌ه‬ ‫سه‌ر رێگه‌ی هه‌ولێر‪ -‬ش���ه‌قاڵوه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ناوچه‌ی پیشه‌س���ازی هه‌ولێ���ر‪ ،‬به‌وته‌ی‌‬ ‫دانیش���توانه‌كه‌ی س���اڵ‌و نیوێكه‌ بڕیاری‬ ‫هه‌ڵگرتنی خانوه‌كانی ئه‌و گه‌ڕه‌كه‌ دراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم "ئ���ه‌وه‌ش له‌به‌رژه‌وه‌ن���دی خه‌ڵكی‬ ‫هه‌ژاری ئه‌و گه‌ڕه‌كه‌دا نییه‌"‪.‬‬ ‫هۆشه‌نگ س���امان كه‌ كه‌سێكی‌ ته‌مه‌ن‬ ‫‪ 25‬ساڵی دانیش���توی گه‌ڕه‌كی بێركۆته‌‌و‬ ‫خاوه‌ن���ی‌ منداڵێكه‌ ئاماژه‌ی‌ ب���ه‌وه‌دا كه‌‬ ‫له‌بێرك���ۆت‪ ،‬خان���و هه‌ب���وه‌ روبه‌ره‌كه‌ی‬ ‫په‌نجا مه‌تر بوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم خاوه‌نه‌كه‌ی‌ ‪200‬‬

‫مه‌تر زه‌وی وه‌ك قه‌ره‌ب���و وه‌رگرتۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و وتی‌ "ئه‌وه‌ بۆ هه‌ر كه‌س���ێك بكرێت‬ ‫قازانجه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ سێ‌ خێزانین‌و سیانزه‌‬ ‫كه‌سین ته‌نها ‪ 200‬مه‌تر زه‌ویمان پێدراوه‌‪،‬‬ ‫ئایا پارچه‌ زه‌وییه‌ك به‌ش���ی‌ سێ خێزان‬ ‫ده‌كات؟"‬ ‫هه‌رچه‌ن���ده‌ له‌الی���ه‌ن حكومه‌ت���ه‌وه‌‬ ‫بڕی���اردراوه‌ ئه‌و خێزانان���ه‌ی‌ له‌و گه‌ڕه‌كه‌‬ ‫ده‌ڕۆن به‌وه‌رگرتن���ی‌ زه‌وی‌ قه‌ره‌ب���و‬ ‫بكرێنه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم وه‌ك ئه‌میر ئه‌كره‌م‪-‬ی‌‬ ‫ته‌مه‌ن (‪ )40‬ی‌ دانیش���توی ئه‌و گه‌ڕه‌كه‌‬ ‫باس���ی‌ ده‌كات‪ ،‬ل���ه‌و ش���وێنه‌ی‌ پارچه‌‬ ‫زه‌وییه‌كه‌یان پێده‌ده‌ن زۆر دوره‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫بۆ خۆیان‌و خوێندكاره‌كانیش���یان كێش���ه‌‬ ‫دروست ده‌كات‪.‬‬ ‫له‌به‌رامب���ه‌ردا پارێ���زگاری هه‌ولێ���ر‪،‬‬ ‫ن���ه‌وزاد ه���ادی رایده‌گه‌یه‌ن���ێ‌ ك���ه‌ ئه‌و‬ ‫گه‌ڕه‌ك���ه‌ به‌پێ���ی نه‌خش���ه‌ی س���ه‌ره‌كی‬ ‫وه‌كو شوێنی نیش���ته‌جێبون نه‌ماوه‌و بۆ‬ ‫قه‌ره‌بوكردنه‌وه‌كه‌ش���ی یاسای ژماره‌(‪)5‬‬ ‫س���اڵی ‪ 2003‬یان په‌ی���ڕه‌و كردوه‌‪ ،‬كه‌ بۆ‬ ‫هه‌ر خانوێكی زیاده‌ڕۆ كه‌ له‌گه‌ڵ نه‌خشه‌دا‬ ‫نه‌گونجێت پارچه‌ زه‌ویه‌كی نیشته‌جێبون‬ ‫به‌خێزانه‌ك���ه‌ ده‌درێت‪ ،‬ئ���ه‌و وتی‌ "به‌پێی‬

‫ئه‌و یاس���ایه‌ش مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا كراوه‌"‬ ‫پارێزگای‌ هه‌ولێر ئه‌وه‌شی‌ رونكرده‌وه‌ كه‌‬ ‫نرخی خانو له‌و ش���وێنه‌دا له‌(‪ )15‬هه‌زار‬ ‫ت���ا (‪ )20‬ه���ه‌زار دۆالر تێپه‌ڕی نه‌كردوه‌‌و‬ ‫هه‌موشی زیاده‌ڕۆیی بووه‌‪ ،‬بۆیه‌ هه‌ستاون‬ ‫دیراس���ه‌ی ئ���ه‌و زه‌وییانه‌یان ك���ردوه‌ كه‌‬ ‫له‌س���نوی هه‌ولێر م���اون به‌ش���ێوه‌یه‌ك‬ ‫نرخه‌كه‌یان له‌نرخی خانوه‌كانیان زیاتر بێت‬ ‫كه‌ ئه‌وان هه‌یانه‌‪ .‬ناوب���راو وتی‌ "له‌نێوان‬ ‫(هاوكاری‌و بنه‌س�ڵ�اوه‌) ش���وێنێكمان بۆ‬ ‫دیاریكردن‌و تائێس���تا نزیكه‌ی (‪ )700‬ماڵ‬ ‫له‌بێركۆت پارچ���ه‌ زه‌ویه‌كه‌ی وه‌رگرتوه‌و‬ ‫رۆش���توه‌‪ ،‬ه���ه‌ر پارچ���ه‌ زه‌ویه‌كیش له‌و‬ ‫ش���وێنه‌دا له‌نێوان (‪ 70‬ت���ا ‪ )100‬هه‌زار‬ ‫دۆالره‌‪ ،‬سلفه‌ی عه‌قاریشمان بۆ كردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مافی ئه‌وه‌شمان پێدان كه‌‬ ‫پارچه‌ زه‌ویه‌كه‌یان بكه‌نه‌ دوو به‌ش"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و خێزانانه‌ی‌ تائێستا له‌وێ‬ ‫ماونه‌ته‌وه‌‪ ،‬ن���ه‌وزاد هادی ئاش���كرایكرد‬ ‫ك���ه‌ ئ���ه‌و خێزانان���ه‌ چاوی���ان له‌وه‌ی���ه‌‬ ‫خۆی���ان بهێڵنه‌وه‌ بۆئ���ه‌وه‌ی ئیمتیازێكی‬ ‫زیات���ر وه‌ربگرن‪ ،‬به‌اڵم چه‌ن���د بمێننه‌وه‌‬ ‫هه‌مان یاس���او ئیمتیازی خه‌ڵكی پێشوو‬ ‫ده‌یانگرێته‌وه‌‪.‬‬

‫س���ه‌رچاوه‌یه‌كی‌ تایبه‌ت ك ‌ه نه‌یوست‬ ‫ی‬ ‫ی خ���ۆی ئاش���كرابكات‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ناو ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ ئاوێن��� ‌ه رونكرده‌وه‌ ك ‌ه س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی كه‌الر (عوس���مان محێدین)‬ ‫شاره‌وان ‌‬ ‫ی ئیداریی‬ ‫ی چاكساز ‌‬ ‫چه‌ندین جار داوا ‌‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها رێگه‌ش���ی‌ نه‌داو‌ه‬ ‫ی حیزبی له‌فه‌رمانگه‌كه‌یدا‬ ‫ده‌ستێوه‌ردان ‌‬ ‫هه‌بێ���ت‪" ،‬به‌اڵم هی���چ الیه‌نێك‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ی نه‌كردوه‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌وهۆیه‌شه‌و‌ه‬ ‫هاوكار ‌‬ ‫دژایه‌تییان كردوه‌"‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌كه‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی شاره‌وانی‌‪ ،‬له‌كات ‌‬ ‫ی پێشوتر ‌‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی ئۆتۆمبیل ‌ه‬ ‫جێهێش���تنی‌ پۆس���ته‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫(پرادۆ)ك���ه‌ی‌‌و چه‌ندین پێداویس���ت ‌‬ ‫ی وه‌ك كامێرایه‌ك���ی‌ فۆتۆگراف‌و‬ ‫ت���ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر‪ ،‬ك ‌ه موڵك ‌‬ ‫چه‌ند كه‌ره‌س���ته‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوون‪ ،‬نه‌گه‌ڕاندۆته‌وه‌‪ .‬دوا ‌‬ ‫شاره‌وان ‌‬ ‫ی عوسمان محێدین چه‌ند جارێك‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫دوای‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ كردوه‌‪ ،‬له‌وه‌شدا كه‌س‬ ‫ه���اوكاری‌ نه‌بوه‌ "هه‌موو ئه‌و هۆكارنه‌‌و‬ ‫ی نه‌زانراویش‪ ،‬بو‌ه‬ ‫ی تر ‌‬ ‫چه‌ندین هۆكار ‌‬ ‫هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌ستله‌كاربكێشێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫هه‌ر به‌پێ���ی زانیاریه‌كان���ی‌ ئاوێنه‌‪،‬‬ ‫‪ 13‬ئه‌ندازیار له‌ك���ه‌الر (‪ )200‬واژۆیان‬ ‫ی‬ ‫بۆ سه‌روه‌ری‌ یاس���ا‌و ده‌ستوه‌رنه‌دان ‌‬

‫حیزب له‌فه‌رمانگاكان���ی‌ ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌دا‬ ‫ی‬ ‫كۆكردۆته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئاوێنه‌ ئه‌وش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆكێك ‌‬ ‫زانی���وه‌ ب���ۆ دانان ‌‬ ‫ی زۆر هه‌بوو‌ه‬ ‫ی كه‌الر ته‌كلیفێك ‌‬ ‫شاره‌وان ‌‬ ‫له‌ئه‌ندازیاره‌كان‪" ،‬به‌اڵم تائێستا كه‌س‬ ‫ئاماده‌ نه‌بووه‌ ئه‌و پۆسته‌ وه‌ربگرێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ر له‌مباریه‌وه‌ جه‌الل مه‌لك ئه‌ندام ‌‬ ‫ی (هه‌ن���گاو) ك ‌ه‬ ‫ی ده‌س���ت ‌ه ‌‬ ‫رێكخ���راو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪2005‬دا بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫گه‌نده‌ڵی‌ ئیداری‌ له‌ك���ه‌الر دامه‌زراوه‌‪،‬‬ ‫جه‌خت له‌و‌ه ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬كه‌ عوس���مان عوسمان محێدین‬ ‫ی‬ ‫محێدین له‌ماو‌هی‌ كاركردنیدا ئه‌دائێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پیش���انداوه‌‪ ،‬ئه‌و وتی‌ "ئه‌وه‌ند ‌‬ ‫باش ‌‬ ‫ی‬ ‫تێبینیم���ان كردوه‌‪ ،‬ل���ه‌و ماوه‌ كه‌مه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌پێ ‌‬ ‫كاركردنیدا‪ ،‬زۆرێك له‌كاره‌كان ‌‬ ‫یاسا كردوه‌"‪.‬‬ ‫ی به‌وه‌ش���دا ك ‌ه ئه‌و‬ ‫ناوب���راو ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ب���وو‬ ‫ی ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌رپرس���ه‌ داواكار ‌‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی‌ ش���اره‌وانی‌ ك���ه‌الر‬ ‫ی‬ ‫راسته‌وخۆ ببه‌س���ترێته‌وه‌ به‌ وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ش���اروانییه‌كانه‌وه‌ "ئه‌مه‌ش بۆ قازانج ‌‬ ‫شاری‌ كه‌الر بووه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی تری‌ ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌ ‌‬ ‫هۆكارێك ‌‬ ‫ئ���ه‌و س���ه‌رۆك ش���اره‌وانیه‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫جه‌الل ده‌یخاته‌ڕوو‪ ،‬ب���ۆ ئه‌و به‌ڵێنان ‌ه‬ ‫ی ئ���ه‌و‪ ،‬ئه‌و‌ه بوو‌ه‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه كه‌ پێش���وتر به‌ عوسمان ك ‌ه داوای‌ س���ه‌ره‌ك ‌‬ ‫ی كه‌الر ببس���تێته‌و‌ه ب ‌ه‬ ‫محێدین‪-‬یان داوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم دواتر بۆیان ك ‌ه ش���اره‌وان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش���اره‌وانیه‌كان‪ ،‬ئه‌و وت ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��� ‌‬ ‫جێبه‌جێ‌ نه‌كردوه‌‪.‬‬ ‫له‌الی‌ خۆشیه‌و‌ه عوس���مان محێدین "ئه‌و داواكاریه‌ش���م ته‌نها بۆ ئه‌و‌ه بوو‬ ‫ی‬ ‫ی باش���تر‌و بودجه‌یه‌ك ‌‬ ‫ئاماژه‌ب���ه‌وه‌ ده‌دا ك ‌ه پێش���تر له‌الیه‌ن ك ‌ه ده‌سه‌اڵتێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌رمیان‌و ئاسای تایبه‌ت‌و بودج ‌هی‌ وه‌به‌رهێنه‌ر ‌‬ ‫ی ئی���داره‌ ‌‬ ‫سه‌رپه‌رش���تیار ‌‬ ‫ی پێش تایبه‌ت بۆ شاره‌ك ‌ه ده‌سته‌به‌ر بكرێت‪،‬‬ ‫قائیمقام‌و س���ه‌رۆكی‌ ش���اره‌وان ‌‬ ‫ی لێك���راوه‌ ك ‌ه ب���ه‌اڵم دوات���ر ك��� ‌ه ده‌رك���ه‌وت به‌پێ‬ ‫خ���ۆی‌ تكلیفی‌ ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی رێگ ‌ه نادرێت ئه‌و‬ ‫ی ش���اره‌وان ‌‬ ‫ئه‌و پۆس���ته‌ وه‌ربگرێ���ت "منیش بۆ یاس���ا ‌‬ ‫ێ بكرێت‪ ،‬بۆیه‌ ده‌ستم‬ ‫خزمه‌تكردن���ی‌ ش���اره‌كه‌م ره‌زامه‌ن���د داوایه‌م جێبه‌ج ‌‬ ‫بووم"‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ش���ی‌ نه‌ش���ارده‌و‌ه له‌كاركێشایه‌وه‌"‪.‬‬

‫ده‌مویست‬ ‫ی‬ ‫ده‌سه‌اڵتێك ‌‬ ‫ی‬ ‫باشتر‌و بودجه‌یه‌ك ‌‬ ‫تایبه‌ت بۆ شاره‌كه‌م‬ ‫ده‌سته‌به‌ر بكه‌م‬


‫وەرزش‬ ‫‪17‬‬ ‫ی تیماركردنی‌ خۆیدایه‌ كه‌لێنه‌كانی‌‬ ‫خولی‌ یانه‌ پاڵه‌وانه‌كان‪ ..‬به‌رشه‌لۆنه‌ له‌هه‌وڵ ‌‬ ‫خولی‌ ئیسپانی‌‬ ‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫ی‬ ‫ی یان���ه‌ پاڵه‌وانه‌كان���دا‪ ،‬یانه‌ ‌‬ ‫له‌خول ‌‬ ‫ی بایه‌ر‬ ‫ی یان ‌ه ‌‬ ‫به‌رشه‌لۆن ‌ه ده‌بێته‌ میوان ‌‬ ‫ی لوتك���ه‌ش له‌نێوان‬ ‫لیڤه‌رك���وزن‌و یار ‌‬ ‫ئه‌ی‌ س���ی‌ میالن‌و ئارس���ناڵدا ئه‌نجام‬ ‫ده‌درێت‪.‬‬ ‫راپۆرت‪ ،‬گۆران فارس‪ :‬ئه‌مڕۆ سێشه‌ممه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ش���انزه‌ ‌‬ ‫ی قۆناغ ‌‬ ‫یارییه‌كان���ی‌ چون ‌‬ ‫ی ئه‌وروپا‬ ‫ی یان��� ‌ه پاڵه‌وانه‌كان��� ‌‬ ‫خول��� ‌‬ ‫ئه‌نجام ده‌درێن‌و رۆژی‌ چوارشه‌ممه‌ش چوارشه‌ممه‌‪2012/2/15 ،‬‬ ‫ی شه‌و‬ ‫ی ت���ر به‌خۆی���ه‌وه‌ ده‌بینێت‪ .‬كاتژمێر ‪‌ 8‬‬ ‫دوو یار ‌‬ ‫ی ئیسپانی‌‪ ،‬ك ‌ه له‌دوا زینیت × به‌نفیكا‬ ‫یانه‌ی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ ‌‬ ‫ی شه‌و‬ ‫ی كاتژمێر ‪‌ 10:45‬‬ ‫ی تۆپی‌ پێ ‌‬ ‫ی پل���ه‌ یه‌ك ‌‬ ‫ی خول ‌‬ ‫هه‌فت ‌ه ‌‬ ‫ی چاوه‌ڕوان میالن × ئارسناڵ‬ ‫ئیسپانیا توشی‌ دۆڕاندنێك ‌‬ ‫ی یاریگای‌ خۆ ‌‬ ‫نه‌كراو هات‪ ،‬له‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئیتاڵی���ا‪،‬‬ ‫ی خول��� ‌‬ ‫ی پێش���و ‌‬ ‫ی وه‌رز ‌‬ ‫ی بای���ه‌ر لیڤه‌ركوزن ‌‬ ‫ی یان���ه‌ ‌‬ ‫روب���ه‌ڕو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئینگلیز ‌‬ ‫ی ئارس���ناڵ ‌‬ ‫ی یانه‌ ‌‬ ‫ی روبه‌ڕو ‌‬ ‫ئه‌ڵمانی‌ ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ .‬له‌سێشه‌ممه‌‌و چوارشه‌مم ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌یاری‌ لوتك���ه‌ی‌ ئه‌م هه‌فته‌یه‌ش���دا‪ ،‬داهاتووش���دا‪ ،‬چ���وار یارییه‌كه‌ی‌ تر ‌‬ ‫ی پاڵه‌وان ‌‬ ‫ی س���ی‌ میالن��� ‌‬ ‫ی ئه‌ ‌‬ ‫یان���ه‌ ‌‬ ‫ی چونی‌ ئه‌م قۆناغه‌ ئه‌نجام ده‌درێن‪.‬‬ ‫یارییه‌كان ‌ی چون ‌ی قۆناغ ‌ی ‪‌ 16‬ی‬ ‫خول ‌ی یانه‌ پاڵه‌وانه‌كان‪:‬‬ ‫سێشه‌ممه‌‪2012/2/14 ،‬‬ ‫ی شه‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 10:45‬‬ ‫بایه‌ر لیڤه‌ركوزن × به‌رشه‌لۆنه‌‬ ‫لیۆن × ئه‌پۆیڵ نیقۆسیا‬

‫ئه‌حمه‌د سه‌نگاوی‌‬

‫خولی‌ ئه‌وروپا‪..‬‬ ‫شه‌ڕی‌ مانچسته‌ره‌كان ده‌ستیپێكرده‌وه‌‬

‫له‌خول���ی‌ ئه‌وروپ���ا‪ ،‬یانه‌ی‌ مانچس���ته‌ر‬ ‫یونایت���د به‌رامب���ه‌ر یان���ه‌ی‌ ئه‌یاك���س‬ ‫ئه‌مس���ته‌ردام یاری‌ ده‌كات‌و مانچس���ته‌ر‬ ‫س���یتیش روب���ه‌ڕوی‌ یان���ه‌ی‌ پۆرت���ۆی‌‬ ‫پورتوگال ‌ی ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫راپ���ۆرت‪ ،‬ئاوێن���ه‌‪ :‬ئه‌مڕۆ سێش���ه‌ممه‌‌و‬ ‫شه‌وی‌ پێنجش���ه‌ممه‌‪ ،‬یاریه‌كانی‌ چونی‌‬ ‫قۆناغی‌ ‪32‬ی‌ خولی‌ ئه‌وروپای‌ ناس���راو‬ ‫یارییه‌كانی‌ چون ‌ی قۆناغ ‌ی ‪:32‬‬ ‫سێشه‌ممه‌‪2012/2/14 ،‬‬ ‫ی شه‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 8‬‬ ‫رۆبین كازان × ئۆڵۆمپیاكۆس‬ ‫ی شه‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 8:30‬‬ ‫سپۆرتینگ براغا × بیشكتاش‬ ‫پێنجشه‌ممه‌‪2012/2/16 ،‬‬ ‫ی شه‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 8‬‬

‫به‌ئه‌وروپ���ا لی���گ ئه‌نج���ام ده‌درێ���ن‪.‬‬ ‫له‌به‌هێزتری���ن ی���اری‌ ئه‌م قۆناغه‌ش���دا‪،‬‬ ‫یانه‌ی‌ مانچس���ته‌ر یونایتدی‌ ئینگلیزی‌‪،‬‬ ‫ك���ه‌ به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ چ���اوه‌ڕوان نه‌كراو‬ ‫له‌خول���ی‌ یان���ه‌ پاڵه‌وانه‌كان���ی‌ ئه‌وروپا‬ ‫كرایه‌ده‌ره‌وه‌‪ ،‬له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ یاریگای‌ خۆی‌‬ ‫روبه‌ڕوی‌ یانه‌ی‌ ئه‌یاكس ئه‌مس���ته‌ردامی‌‬ ‫هۆڵه‌ندی‌ ده‌بێته‌وه‌‪ .‬له‌یارییه‌كی‌ به‌هێزی‌‬ ‫لۆكۆمۆتیف × بیلباو‬ ‫ی شه‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 9‬‬ ‫الزیۆ × ئه‌تله‌تیكۆ مه‌درید‬ ‫ئه‌یاكس × مانچسته‌ر یونایتد‬ ‫ئه‌لكه‌مار × ئه‌نده‌رله‌خت‬ ‫رید بۆڵ خاركێف × سالزبۆرگ‬ ‫لیگیا وارسۆ × لشبۆنه‌‬ ‫ڤیكتۆریا بلزن × شاڵكه‌‬

‫جۆكۆڤیچ له‌لوتكه‌دا كاپیلۆ‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی به‌یانه‌ ‌ی‬ ‫خۆی‌ جێگیر كرد‬ ‫ئانجییه‌و‌ه ده‌كات‬

‫به‌جیاوازییه‌كی‌ زۆر له‌گه‌ڵ رافایل نادال ‌‬ ‫ی‬ ‫ئیس���پانی‌‪ ،‬نۆڤاك جۆكۆڤیچی‌ س���ڕبی‌‬ ‫له‌پل���ه‌ی‌ یه‌كه‌می‌ ریزبه‌ندی‌ باش���ترین‬ ‫یاریزانانی‌ تێنسدا خۆی‌ جێگیر كرد‪.‬‬ ‫ئاژانس���ه‌كان‪ :‬دوێن���ێ دووش���ه‌ممه‌‪،‬‬ ‫ریزبه‌ندی‌ باش���ترین یاریزانانی‌ تێنسی‌‬ ‫س���ه‌ر زه‌وی‌ له‌س���ه‌ر ئاس���تی‌ كوڕان‬ ‫له‌الیه‌ن یه‌كێتی‌ یاریزانه‌ پیشه‌گه‌ره‌كانی‌‬ ‫تێنسه‌وه‌ ئاشكرا كرا‪ ،‬كه‌ تیایدا نۆڤاك‬ ‫جۆكۆڤیچی‌ خاوه‌نی‌ نازناوی‌ ئه‌مس���اڵی‌‬ ‫جامی‌ ئوس���ترالیای‌ كراوه‌‪ ،‬توانیویه‌تی‌‬ ‫به‌جیاوازییه‌كی‌ زۆر له‌گه‌ڵ رافایل نادالی‌‬ ‫ی له‌پله‌ی‌‬ ‫خاوه‌نی‌ پل���ه‌ی‌ دووه‌مدا‪ ،‬خۆ ‌‬ ‫یه‌كه‌م جێگربكات‪.‬‬ ‫جۆكۆڤی���چ ك���ۆی‌ خاڵه‌كان���ی‌ گه‌یانده‌‬ ‫‪ 13.630‬خ���اڵ‌و له‌پل���ه‌ی‌ یه‌كه‌م���دا‬ ‫ماوه‌ت���ه‌وه‌‪ .‬رافایل نادالی‌ ئیس���پانیش‬ ‫به‌كۆكردن���ه‌وه‌ی‌ ‪ 10.435‬خاڵ له‌پله‌ی‌‬ ‫دووه‌مدایه‌‪ .‬رۆجێ فێدرێری‌ سویسریش‬ ‫توانیویه‌تی‌ به‌‪ 8.010‬خاڵ خۆی‌ له‌پله‌ی‌‬ ‫سێیه‌مدا بهێڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌س���ه‌ر ئاس���تی‌ كچانی���ش‪ ،‬ڤیكتۆریا‬ ‫ئازارین���كای‌ بیالڕوس���ی‌ توان���ی‌ خۆی‌‬ ‫له‌پله‌ی‌ یه‌كه‌م���ی‌ ریزبه‌ندی‌ بهێڵێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ماریا شاراپۆڤای‌ روسیش خۆی‌ گه‌یانده‌‬ ‫پله‌ی‌ سێیه‌م‪ ،‬له‌كاتێكدا پترا كڤیتۆڤای‌‬ ‫چیكی‌ دابه‌زی‌ بۆ پله‌ی‌ سێیه‌م‪.‬‬

‫به‌پێ���ی‌ رۆژنامه‌یه‌ك���ی‌ روس���ی‌‪ ،‬فابیۆ‬ ‫كاپیل���ۆی‌ ئیتاڵی‌ گه‌ش���تووه‌ته‌ واڵتی‌‬ ‫روس���یا بۆ به‌ستنی‌ گرێبه‌ستێك له‌گه‌ڵ‬ ‫یانه‌ی‌ ئانجی‌ كۆماری‌ داغستان‪.‬‬ ‫ئاژانس���ه‌كان‪ :‬رۆژنام���ه‌ی‌ س���پۆرت‬ ‫ئێكسپرێسی‌ روسی‌ ئاشكرایكردووه‌ پاش‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ فابیۆ كاپیلۆی‌ ئیتاڵی‌ ده‌س���تی‌‬ ‫له‌كاری‌ راهێنانی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ ئینگلته‌را‬ ‫كێش���ایه‌وه‌‪ ،‬ئێس���تا ئ���ه‌م راهێن���ه‌ره‌‬ ‫له‌روسیایه‌‌و به‌نیازه‌ گرێبه‌ستێك له‌گه‌ڵ‬ ‫یانه‌ی‌ ئانجی‌ ئیمزا بكات‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌كه‌ رونیكردووه‌ته‌وه‌ كه‌ سلێمان‬ ‫كه‌ریمۆفی‌ خاوه‌نی‌ یانه‌ی‌ ئانجی‌ ئاماده‌یه‌‬ ‫به‌هه‌ر نرخێكیش بێت گرێبه‌ست له‌گه‌ڵ‬ ‫كاپیلۆ ئیمزا بكات‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌كانی‌ راگه‌یاندن���ی‌ روس���یا‬ ‫باڵویانكردووه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ك���ه‌ ئه‌گ���ه‌ر‬ ‫گرێبه‌س���ته‌كه‌ی‌ كاپیلۆ س���ه‌ركه‌وتوو‬ ‫نه‌ب���وو‪ ،‬ئه‌وا یانه‌ی‌ ئانجی‌ هه‌وڵ ده‌دات‬ ‫گ���ۆس هیدینگی‌ هۆڵه‌ن���دی‌ راهێنه‌ری‌‬ ‫پێش���وی‌ هه‌ڵب���ژارده‌ی‌ روس���یا بكاته‌‬ ‫راهێنه‌ری‌ یانه‌كه‌ی‌‪.‬‬

‫تردا‪ ،‬یانه‌ی‌ مانچسته‌ر سیتی‌ ئینگلیز ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌یاری���گای‌ دراگاو ده‌بێته‌ میوانی‌ یانه‌ی‌‬ ‫پۆرت���ۆی‌ پورتوگال���ی‌‪ .‬یان���ه‌ی‌ الزیۆی‌‬ ‫ئیتاڵیش له‌یاریگای‌ ئۆڵۆمپیكۆی‌ تایبه‌ت‬ ‫به‌خ���ۆی‌ به‌رامب���ره‌ یان���ه‌ی‌ ئه‌تله‌تیكۆ‬ ‫مه‌دریدی‌ ئیس���پانی‌ یاری‌ ده‌كات‌و یانه‌ی‌‬ ‫ڤاالنسیاش روبه‌ڕوی‌ یانه‌ی‌ ستوك سیتی‌‬ ‫ئینگلیزی‌ ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی شه‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 11:05‬‬ ‫ی × پاوك سالۆنیكا‬ ‫ئۆده‌نیز ‌‬ ‫هانۆڤه‌ر × كلوب بروج‬ ‫پۆرتۆ × مانچسته‌ر سیتی‌‬ ‫ستوك سیتی‌ × ڤاالنسیا‬ ‫بوخارست × توینتی‌‬ ‫ویسال كراكوف × ستانده‌ر لیگ‬ ‫ترابزۆن سپۆر × ئایندهۆڤن‬

‫كارلۆس‪ :‬مۆرینیۆ‬ ‫پێی‌ وتم له‌ڕیاڵ ده‌مێنێته‌وه‌‬ ‫رۆبه‌رتۆ كارلۆسی‌ یاریزانی‌ پێشوی‌ ریاڵ‬ ‫مه‌درید ئاش���كرای‌ ده‌كات كه‌ خۆس���ێ‬ ‫مۆرینیۆ له‌ڕیزه‌كانی‌ یانه‌ی‌ ریاڵ مه‌درید‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاژانس���ه‌كان‪ :‬رۆبه‌رت���ۆ كارلۆس���ی‌‬ ‫به‌رگری���كاری‌ یان���ه‌ی‌ ئانجی‌ روس���ی‌‌و‬ ‫پێشوی‌ یانه‌ی‌ ریاڵ مه‌درید‪ ،‬كه‌ له‌پێش‬ ‫ده‌س���تپێكردنی‌ ی���اری‌ یان���ه‌ی‌ مه‌له‌كی‌‬ ‫به‌رامب���ه‌ر لیڤانت���ی‌ له‌خولی‌ ئیس���پانیا‬ ‫له‌الیه‌ن فلۆرنتینۆ پێرێزی‌ سه‌رۆكی‌ یانه‌ی‌‬ ‫ریاڵه‌وه‌ خه‌اڵتی‌ رێزلێنانی‌ پێ به‌خش���را‪،‬‬ ‫ئاش���كرای‌ كردووه‌ كه‌ خۆسێ مۆرینیۆی‌‬ ‫پورتوگالی‌ پێی‌ وتووه‌ له‌ریزه‌كانی‌ یانه‌ی‌‬ ‫ریاڵ مه‌دریدا ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ رادیۆی‌ كانال بلوس���ی‌‬ ‫ئیس���پانی‌ رۆبه‌رت���ۆ كارل���ۆرس ده‌ڵێت‬ ‫"مۆرینی���ۆ پێ���ی‌ وت���م كه‌ په‌یوه‌س���ته‌‬ ‫به‌گرێبه‌سته‌كه‌یه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ریاڵ مه‌درید‌و‬ ‫له‌گه‌ڵیدا ده‌مێنێته‌وه‌‪ .‬كارلۆس له‌وته‌كانی‌‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ده‌بێت "منیش پێ���م وت كه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر رای‌ خۆت گ���ۆڕی‌‪ ،‬ئه‌وا یانه‌یه‌ك‬ ‫هه‌یه‌ چاوه‌ڕێت ده‌كات‌و ده‌رگاكانی‌ خۆیت‬ ‫بۆ وااڵ ده‌كات"‪ ،‬كه‌ مه‌به‌س���تی‌ كارلۆس‬ ‫یانه‌ی‌ ئانجییه‌‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ جیاوازی‌ خاڵه‌كانی‌ نێوان ریاڵ‌و‬ ‫به‌رش���ه‌لۆنه‌ له‌خولی‌ ئیسپانیا‪ ،‬كارلۆس‬ ‫ده‌ڵێت "جیاوازییه‌كی‌ زۆریان له‌نێواندایه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم پێویس���ته‌ له‌س���ه‌ر ری���اڵ هه‌تاكو‬ ‫كۆتای���ی‌ وه‌رز له‌س���ه‌ر هه‌مان ئاس���تی‌‬ ‫بمێنێته‌وه‌"‪.‬‬

‫الماسیا‪ ،‬پاڵه‌وانه‌ پێشوه‌خته‌كه‌ی خولی یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی ‪!2012‬‬ ‫ن‪ :‬بنیامین‬ ‫گرنگی‌و رۆڵ���ی قوتابخانه‌كانی تۆپی پێ‌و‬ ‫ڕاهێنه‌ران���ی ئه‌و قوتابخانان���ه‌ له‌مێژووی‬ ‫دێری���ن‌و نوێی تۆپی پێدا ئاش���كراو دیار‬ ‫بووه‌و هه‌یه‌‪ ،‬له‌دێرینترین قوتابخانه‌یه‌وه‌ بۆ‬ ‫قوتابخانه‌كانی به‌ڕازیل‌و ئه‌رژه‌نتین‌و هۆڵه‌ندا‬ ‫تا ده‌گاته‌ ناس���راوترین‌و به‌ناوبانگترینیان‬ ‫له‌ئێس���تادا‪ ،‬كه‌ قوتابخان���ه‌‌و ئه‌كادیمیای‬ ‫(الماسیا)ی یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌یه‌‪.‬‬ ‫الماس���یا دڵ���ی سیس���ته‌می فێرك���ردن‌و‬ ‫پێگه‌یاندنی الوانی به‌رش���ه‌یه‌‪ ،‬گومانیشی‬ ‫تێ���دا نیی���ه‌ یه‌كێ���ك له‌ه���ۆكاره‌ مه‌زن‌و‬ ‫كاریگه‌ره‌كان���ی س���ه‌ركه‌وتن‌و به‌پاڵه‌وان‬ ‫بوونه‌كانی س���ێ وه‌رزی ڕابردووی یانه‌ی‬ ‫به‌رش���ه‌لۆنه‌‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ب���ۆ چۆنیه‌تی‌و‬ ‫چه‌ندیه‌تی سیسته‌می ڕاهێنان‌و پێگه‌یاندنی‬ ‫الوانی یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌‪.‬‬ ‫مێژووی الماس���یا ده‌گه‌ڕێت���ه‌وه‌ بۆ پێش‬ ‫داهێنانی تۆپی پێی هاوچه‌رخ‌و گه‌ش���تنی‬ ‫به‌وواڵتی ئیس���پانیا‪ ،‬بیناكردنی ش���وێنی‬ ‫الماس���یا ده‌گه‌ڕێت���ه‌وه‌ بۆ س���اڵی ‪1702‬‬ ‫زاین���ی‪ ،‬ئ���ه‌وكات ش���وێنێكی دێرین���ی‬ ‫نیشته‌جێبوون بووه‌‪ ،‬ساڵی ‪ 1966‬الماسیا‬ ‫ده‌كرێته‌ به‌ش���ێكی خزمه‌تگوزاری یانه‌ی‬ ‫به‌رشه‌ وه‌ك بنكه‌ی سه‌ره‌كی كۆمه‌اڵیه‌تی‪.‬‬ ‫پ���اش یه‌ك س���اڵ له‌بوونی به‌س���ه‌رۆكی‬ ‫یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌ (لویس نونێز) الماسیا‬ ‫نۆژه‌نده‌كاته‌وه‌و ده‌یكاته‌ ش���وێنی ژیان‌و‬ ‫پێگه‌یاندن���ی فێرخوازانی الوی تۆپی پێ‪،‬‬ ‫ش���وێنی الماس���یاش ته‌نیش���ت یاریگای‬ ‫كامپ نۆ له‌س���ه‌ر ڕووب���ه‌ری (‪ )610‬مه‌تر‬ ‫دووج���ا‪ ،‬كه‌ پێكهاتبوو له‌دوو نهۆم‌و چه‌ند‬ ‫هه‌وره‌بانێك‪ ،‬به‌ش���ه‌كانی ئه‌و نهۆمانه‌ش‬ ‫بریتین ل�����‌‪ :‬مه‌تب���ه‌خ‪ ،‬ژووری خواردن‌و‬ ‫دانیش���تن‌و خۆگۆڕین‌و خۆشۆردن‪ ،‬چوار‬ ‫به‌شه‌ ناوخۆیی‪ ،‬كتێبخانه‌‌و فه‌رمانگه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ به‌زانینی ئه‌وه‌ش‪ ،‬كه‌ سیس���ته‌می‬ ‫پێگه‌یاندن���ی الوان له‌یانه‌ی به‌رش���ه‌لۆنه‌‬ ‫پێش ده‌س���تبه‌كاربوونی الماسیا هه‌بووه‌‬

‫واته‌ له‌ساڵی ‪ 1918‬له‌ژێر چاودێری خوان‬ ‫گامپه‌ری دامه‌زرێن���ه‌ری یانه‌كه‌و له‌الیه‌ن‬ ‫خوان ڕاگواێی سكرتێری ده‌سته‌ی یانه‌كه‌‬ ‫ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ واته‌ پرۆژه‌ی دامه‌زراندنی تیپی‬ ‫مندااڵن‌و الوانی یانه‌كه‌ ده‌س���تیپێكردووه‌‪،‬‬ ‫یه‌كه‌م ڕاهێنه‌ریش���ی جێس���زا پۆسزۆنی‬ ‫هه‌نگاری بووه‌‪.‬‬ ‫الماسیا به‌مانا ڕه‌سه‌نه‌كه‌ی قوتابخانه‌ واته‌‬ ‫مانا یۆنانیه‌ كۆنه‌كه‌ی قوتابخانه‌ قوتابخانه‌‬ ‫بووه‌‪ ،‬واته‌ ش���وێنێك ب���ووه‌ تێیدا الوان‌و‬ ‫قوتابیانی تۆپی پێ له‌گه‌ڵ ڕاهێنه‌ره‌كانیاندا‬ ‫كات���ه‌ ئازاده‌كانی���ان ب���ۆ گه‌ش���ه‌كردن‌و‬ ‫پێگه‌یاندن���ی الیه‌نی ڕۆحی‌و جه‌س���ته‌ی‬ ‫خس���تووه‌ته‌ گ���ه‌ڕ‪ .‬ئه‌ركی الماس���یاش‬ ‫بریتی ب���ووه‌ له‌فێركردن‌و په‌روه‌رده‌كردنی‬ ‫فێرخوازان به‌شێوه‌یه‌كی نایاب‌و ته‌ندروست‬ ‫ل���ه‌ڕووی ته‌كنیك‪ ،‬تاكتیك‪ ،‬جه‌س���ته‌یی‌و‬ ‫مێش���كیه‌وه‌‪ ،‬له‌ڕاس���تیدا ئه‌م���ه‌ ئه‌ركی‬ ‫ڕاس���ته‌قینه‌ی قوتابخانه‌ی���ه‌‪ ،‬ئه‌ندرێ���س‬ ‫ئینێستا ده‌رباره‌ی الماسیا ده‌ڵێت "ده‌زانم‬ ‫خێزانه‌ك���ه‌م منیان پ���ه‌روه‌رده‌ كردووه‌‌و‬ ‫لێره‌ له‌الماسیاش���دا مه‌شقم كردووه‌‪ ،‬هیچ‬ ‫ش���وێنێك نییه‌ هێنده‌ی الماسیا باشترین‬ ‫بێت بۆ فێربوون"‪.‬‬ ‫الماسیا هاوشان ش���وێنی فێركردنی به‌ها‬ ‫ب���ه‌رزه‌ مرۆڤایه‌تیه‌كانیش بووه‌‪ ،‬نمونه‌ش‬ ‫بووه‌ بۆ به‌ه���ا بااڵكان بۆ مندااڵن‌و الوان‌و‬ ‫وه‌رزشه‌وانان له‌ته‌واوی جیهان‪ ،‬له‌و ڕووه‌وه‌‬ ‫ڕۆسێلی سه‌رۆكی به‌رشه‌ ده‌ڵێت "الماسیا‬ ‫زیاتر له‌ش���وێنێكی نیشته‌جێبوونی مرۆڤی‬ ‫الوی ‌وه‌رزشیه‌‪ .‬الماس���یا قوتابخانه‌یه‌كه‌‬ ‫به‌هاكان فێرده‌كات"‪.‬‬ ‫له‌بواری پسپۆڕی خۆشیدا‪ ،‬الماسیا شوێن‬ ‫په‌نجه‌ی دیاره‌ له‌س���ه‌ر شانۆی تۆپی پێی‬ ‫هاوچه‌رخ‪ ،‬الماس���یا له‌پێشكه‌ش���كردن‌و‬ ‫پێگه‌یاندنی باشترینه‌كانی تۆپی پێدا‌وێنه‌ی‬ ‫شاری ئه‌سینا‌و ئه‌كادیمیۆسه‌كه‌ی ئه‌فاڵتون‬ ‫له‌بواری فه‌لسه‌فه‌و فه‌یله‌سوفاندا‪.‬‬ ‫ی���ۆرۆی ‪‌2008‬و مۆندیالی ‪ 2010‬ش���انۆی‬ ‫نمایش���ی‌ به‌رهه‌م���ه‌ نایابه‌كانی الماس���یا‬

‫بوون‪ ،‬پاڵه‌وانبوونی ئیس���پانیاش له‌و دوو‬ ‫پاڵه‌وانیه‌تیه‌دا به‌پێیه‌كانی په‌روه‌رده‌بووانی‬ ‫الماس���یا به‌دیهات ئه‌گه‌ر ئ���ه‌وه‌ بزانین نۆ‬ ‫یاریزان���ی پێكهاته‌ی مۆندیال���ی ‪ 2010‬ی‬ ‫ئیسپانیا الماسی بوون‪.‬‬ ‫خزمه‌ته‌كان���ی الماس���یا ته‌نها ب���ۆ یانه‌ی‬ ‫به‌رش���ه‌لۆنه‌‌و ئیس���پانیا نه‌ب���ووه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌الیه‌ك الماس���یا فێرخ���وازی له‌وواڵتانی‬ ‫تره‌وه‌ وه‌رگرت���ووه‌‪ ،‬له‌الكه‌ی تریش���ه‌وه‌‬ ‫یاریزان���ی پێشكه‌ش���ی یانه‌كان���ی ت���ری‬ ‫ئیسپانیا‌و ئه‌وروپا كردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ئیسپانیا ئه‌گه‌ر ته‌نها یانه‌ی ئیسپانیۆل‬ ‫وه‌رگری���ن ده‌بینی���ن س���ێ یاریزانی ئه‌و‬ ‫یانه‌ی���ه‌ قوتابیانی الماس���یان ئه‌وانیش‪:‬‬ ‫ڕائول بائێن���ای به‌رگریكار‪ ،‬خوان ڤێردوی‬ ‫ئه‌ندازی���اری هێڵ���ی ناوه‌ن���د‌و س���ێرجیۆ‬ ‫گارسیای هێرشبه‌ر‪.‬‬ ‫له‌ڕیزی یانه‌كانی تری ئه‌وروپاو به‌دروستر‬ ‫له‌و ‪ 16‬یانه‌یه‌ی كه‌ ئه‌مش���ه‌و سبه‌ی شه‌و‬ ‫یاریه‌كانی‌ چوونی قۆناغی‌‪16‬ی‌ خولی‌ یانه‌‬ ‫پاڵه‌وانه‌كان ده‌كه‌ن‪ ،‬الماس���یا به‌بواردنی‬ ‫به‌رش���ه‌ نوێنه‌ری له‌چوار یانه‌ی تردا هه‌یه‌‬ ‫ئه‌وانی���ش هه‌ریه‌كه‌ ل���ه‌‪ :‬میكێل ئارتێتای‬ ‫ته‌م���ه‌ن ‪ 29‬س���اڵی یاریزان���ی ناوه‌ندی‬ ‫هێرش���به‌ر‌و ئیگناسی میكوێلی ته‌مه‌ن ‪19‬‬ ‫س���اڵی به‌رگری له‌ڕیزی یانه‌ی ئارس���ناڵ‪،‬‬ ‫ئۆریۆل رۆمیۆیی ته‌مه‌ن ‪ 20‬س���اڵی هێڵی‬ ‫ناوه‌ن���دی به‌رگری���كار له‌یانه‌ی چێڵس���ی‬ ‫ئینگلیزی‪ ،‬یوركۆ پاردۆی گۆڵچی سه‌ره‌كی‬ ‫یانه‌ی ئه‌پۆێل نیقۆس���یا‪ .‬به‌م ش���ێوه‌یه‌‬ ‫ده‌بینین به‌یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌شه‌وه‌ الماسیا‬ ‫ئاماده‌بوونێكی مه‌زنی له‌یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی‬ ‫ئه‌وروپ���ادا هه‌یه‌‪ ،‬به‌زانین���ی ئه‌وه‌ش كه‌‬ ‫ته‌نها هه‌ش���ت یاریزان له‌ك���ۆی پێكهاته‌ی‬ ‫یه‌ده‌ك‌و سه‌ره‌كی به‌رشه‌ قوتابی الماسیا‬ ‫نه‌ب���وون‪ .‬به‌له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌م پێدراوانه‌‬ ‫ئه‌كرێت بتوانین بڵێین الماسیا به‌هێزترین‬ ‫پاڵێوراوه‌ بۆ بوون به‌پاڵه‌وانی خولی یانه‌‬ ‫پاڵه‌وانه‌كانی ئه‌وروپای ‪.2012‬‬

‫ه���اوڕا نیم له‌گه‌ڵ ئ���ه‌و بۆچوونه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫پێی‌ وایه‌‪ ،‬خولی‌ ئیس���پانی‌ وه‌ك یاری‌‬ ‫(مشك‌و پشیله‌كه‌)ی‌ لێهاتووه‌‌و تووشی‌‬ ‫س���ه‌ره‌و لێژبوونه‌وه‌ بووه‌‪ ،‬وه‌لێ‌ هێشتا‬ ‫نه‌گه‌یشتوومه‌ته‌ ئه‌و باوه‌ڕه‌ی‌ كه‌ خوله‌كه‌‬ ‫له‌ترۆپ���ك‌و لووتكه‌دای���ه‌‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫گیروگرفته‌كانی‌ ئه‌م خوله‌ جێی‌ حاش���ا‬ ‫كردن نین‪ ،‬كه‌ نیش���انه‌ی‌ پرس���یاریان‬ ‫له‌سه‌ر لیگا دروست كردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ڕووی‌ پۆلێنكارییه‌وه‌ قورس���ه‌ خولی‌‬ ‫ئیسپانی‌ وه‌ك باشترین خولی‌ ناوخۆیی‌‬ ‫واڵتان هه‌ژماربكه‌ین‪ ،‬چونكه‌ ئه‌م خوله‌‬ ‫گرفت���اری‌ كۆمه‌ڵێك ئاریش���ه‌ی‌ زۆره‌‪،‬‬ ‫به‌چاره‌سه‌رنه‌كردنیش���یان تام‌و چێژی‌‬ ‫خوله‌كه‌ كه‌م ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬چوون ئێس���تا‬ ‫ده‌بینی���ن خ���ول‌و پاڵه‌وانیه‌تییه‌كان���ی‌‬ ‫واڵتانی‌ دی‌ له‌هه‌ندێك الیه‌نه‌وه‌ اللیگایان‬ ‫تێپه‌ڕاندووه‌‪ ،‬له‌ڕووی‌ ملمالنێ‌و ته‌كتیك‌و‬ ‫ئه‌نجام���ی‌ چاوه‌ڕواننه‌ك���راو‌و ڕۆڵ���ی‌‬ ‫ئه‌ستێره‌ی‌ یانه‌ ئاست مامناوه‌نده‌كان‌و‬ ‫كاریگه‌ری‌ ڕاهێنه‌ران‌و‪...‬تاد‪.‬‬ ‫س���ه‌ره‌كیترین گرفت بریتیی���ه‌ له‌نزمی‌‬ ‫ئاستی‌ ناوبژیوانه‌كان‪ ،‬به‌جۆرێك هه‌ڵه‌ی‌‬ ‫زۆر ناجۆر ده‌ك���ه‌ن‌و ئه‌م هه‌اڵنه‌ش كار‬ ‫ده‌كه‌نه‌ س���ه‌ر گۆڕین���ی‌ ئه‌نجامه‌كان‪،‬‬ ‫هه‌موومان یاری‌ ئۆساسۆنا‌و به‌رشه‌لۆنه‌‌و‬ ‫كالس���یكۆی‌ مه‌لیك���ی‌ ئیس���پانیامان‬ ‫بینی‌‪ .‬زۆر به‌كه‌م���ی‌ یارییه‌ گرنگه‌كانی‌‬ ‫چامپیۆنزلی���گ ده‌رف���ه‌ت ده‌درێ���ت‬ ‫به‌ناوبژیوانان���ی‌ ئیس���پانی‌ یاریی���ه‌كان‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌رن‪ .‬ه���ه‌ر ل���ه‌م ڕوانگه‌یه‌وه‌‬ ‫به‌گرنگ���ی‌ ده‌زان���م رێكخ���ه‌ری‌ خول‌و‬ ‫پاڵه‌وانیه‌تییه‌كانی‌ مه‌مله‌كه‌تی‌ گایه‌كان‬ ‫به‌جدی‌ بیرێك له‌چاره‌سه‌ری‌ ئه‌م ده‌رده‌‬ ‫كوشنده‌‌و درێژخایه‌نه‌ بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬تاوه‌كو‬ ‫له‌هه‌یبه‌تی‌ خوله‌كه‌ كه‌م نه‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫نه‌مان���ی‌ ملمالن���ێ هۆیه‌كی‌ ت���ره‌‪ ،‬كه‌‬ ‫وایك���ردووه‌ ت���ام‌و چێژی‌ اللی���گا كه‌م‬ ‫ببێته‌وه‌‪ .‬ئه‌و هه‌ژموونه‌ی‌ ڕیاڵ مه‌درید‌و‬ ‫به‌رش���ه‌لۆنه‌ سپه‌یس���ێكی‌ گ���ه‌وره‌ی‌‬ ‫ئ���ه‌م دوو یانه‌ی���ه‌‌و ‪18‬یانه‌كه‌ی‌ دیكه‌دا‬ ‫دروست كردووه‌‪ ،‬بێگومان له‌م سااڵنه‌ی‌‬ ‫دوایدا ملمالنێك���ه‌ بچووك بووه‌ته‌وه‌ بۆ‬ ‫هه‌ردوو زه‌به‌الحه‌كه‌‪ ،‬به‌ش���ێوه‌یه‌ك هه‌ر‬ ‫له‌ده‌س���تپێكی‌ خوله‌كه‌وه‌ ڕوونه‌ خولی‌‬ ‫لیگا یه‌ك له‌م دوو یانه‌یه‌ ده‌یبات‌و ئه‌وی‌‬ ‫دیكه‌یان پله‌ی‌ دووه‌م ده‌سته‌به‌ر ده‌كات‪،‬‬ ‫واتا شتێك نابینینه‌وه‌ به‌ناوی‌ ئه‌نجامی‌‬ ‫چاوه‌ڕواننه‌ك���راو‌و ملمالن���ێ‪ ،‬به‌جۆرێك‬ ‫له‌جۆران ڕكابه‌رایه‌ت���ی‌ یانه‌كانی‌ دیكه‌‬ ‫له‌خولی‌ ئیسپانی‌ له‌سه‌ر ده‌سته‌به‌ركردنی‌‬ ‫پله‌كانی‌ سێیه‌م‌وچواره‌مه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه���ا داته‌پین���ی‌ یانه‌كان���ی‌ وه‌ك‬ ‫(ڤیاریاڵ‪ ،‬ئه‌تله‌تیكۆ مه‌درید‪ ،‬ڤاالنسیا‪،‬‬ ‫سیڤیلیه‌‌و‪...‬تاد)‪ .‬سااڵنی‌ پێشوو ڤیاڕیاڵ‬ ‫گره‌وی‌ له‌سه‌ر گه‌یشتن به‌یاری‌ كۆتایی‌‬ ‫چامپیۆنزلیگ ده‌كرد‪ ،‬وه‌لێ‌ ئێستا شیوه‌ن‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ ده‌كات دانه‌به‌زێت بۆ خولی‌‬ ‫پل���ه‌ دوو‪ .‬ئه‌تله‌تیكۆش ڕۆڵێكی‌ مه‌زنی‌‬ ‫ده‌گێ���ڕا له‌خولی‌ ناوخ���ۆ‪ ،‬وه‌لێ‌ حاڵی‌‬ ‫حازر دووچ���اری‌ ئاوه‌ژووبوونه‌وه‌یه‌كی‌‬ ‫خراپ بووه‌‪ ،‬یانه‌كانی‌ ئیس���پانیا كێشی‌‬ ‫ڕكابه‌رایه‌تیكردنی���ان زۆر دابه‌زی���وه‌‪،‬‬ ‫یانه‌كانی‌ ڤاالنس���یا‌و ڤیاڕی���اڵ له‌جامی‌‬ ‫یانه‌ پاڵه‌وانه‌كانی‌ ئه‌م وه‌رزه‌ له‌قۆناغی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌كان ده‌ركرانه‌ ده‌ره‌وه‌‪ ،‬یانه‌كانی‌‬ ‫دیكه‌ی‌ به‌ش���داربووی‌ (یۆرۆ لیگ)یش‬ ‫ئه‌زمونێكی‌ ئه‌وتۆیان نییه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێكی‌ دیك���ه‌ له‌ه���ۆكاره‌كان به‌هۆی‌‬ ‫قه‌رزدارییه‌وه‌ی���ه‌‪ .‬زۆرب���ه‌ی‌ یان���ه‌‬ ‫به‌هێ���زه‌كان به‌ناچاری‌ ده‌س���تبه‌رداری‌‬ ‫ئه‌س���تێره‌ به‌ناوبانگه‌كانی���ان بوون‪ ،‬بۆ‬ ‫نموونه‌ ڤاالنسیا یاریزانان (داڤید ڤییا‪،‬‬ ‫سیلڤا‪ ،‬خواكین‪ ،‬خوان ماتا)ی‌ به‌ناچاری‌‬ ‫فرۆش���ت‪ ،‬هه‌رچی‌ (ئه‌تله‌تیكۆ مه‌درید)‬ ‫یشه‌ ده‌س���تبه‌رداری‌ ئه‌ستێره‌كانی‌ بوو‬ ‫له‌وانه‌ (ئه‌گوێرۆ‪ ،‬دێگۆ فۆرالن‪ ،‬پێشتر‬ ‫فرناندۆ تۆرێس)‪ ،‬به‌م هۆیه‌وه‌ ئه‌م یانانه‌‬ ‫گورزی‌ كوش���نده‌یان به‌رك���ه‌وت‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫له‌كاتێكدا به‌رش���ه‌لۆنه‌‌و ڕی���اڵ مه‌درید‬ ‫له‌ترۆپكی‌ ده‌وڵه‌مه‌ندیدان‪.‬‬ ‫ئاریشه‌كانی‌ خولی‌ ئیسپانی‌ گه‌لێك زۆرن‬ ‫لێره‌دا جێگایان نابێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌‬ ‫خستمانه‌ ڕوو به‌شێكه‌ له‌كێشه‌ زه‌قه‌كان‬ ‫كه‌ وایكردووه‌ نیشانه‌ی‌ پرسیار له‌سه‌ر‬ ‫به‌هێزی‌ خولی‌ ئیسپانی‌ دابنرێت‪.‬‬ ‫باش���ترین چاره‌س���ه‌ر به‌رگرتن���ه‌ له‌م‬ ‫كلۆربوون‌و سه‌ره‌و لێژبوونه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫یه‌كێت���ی‌ تۆپی‌ پێی‌ ئیس���پانیا به‌جدی‌‬ ‫غه‌مێ���ك له‌گرفته‌كانی‌ ب���ه‌رده‌م خولی‌‬ ‫ئیس���پانی‌ نه‌خوات‪ ،‬ئ���ه‌وا زه‌ره‌رمه‌ندی‌‬ ‫یه‌كه‌م هه‌ڵب���ژارده‌ی‌ ئیس���پانییایه‌ كه‌‬ ‫به‌هۆی‌ به‌هێزی‌ خولی‌ ئیسپانییه‌وه‌ بوو‬ ‫توانی‌ بۆ یه‌كه‌مج���ار له‌مێژووی‌ خۆیدا‬ ‫ببێت به‌پاڵه‌وانی‌ جیهان‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫ره‌نگاڵه‌‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫هه‌مصومان به‌رپرسین له‌ئیفلیجی‌ په‌رله‌مان‬ ‫په‌یمان عیزه‌دین‬

‫به‌ درێژایی‌ هه‌رس���ێ‌ خولی‌ په‌رله‌مان ك ‌ه‬ ‫نزیكه‌ی‌ ‪ 19‬ساڵ ده‌كات‪ ،‬سه‌دان ره‌خنه‌‌و‬ ‫گله‌ی���ی‌ ئاراس���ته‌ی‌ ئ���ه‌دای‌ په‌رله‌مان‌و‬ ‫ش���ه‌رعیه‌تی‌ ئه‌و دامه‌زراوه‌ی���ه‌ كراوه‌ تا‬ ‫ئ���ه‌و ئاس���ته‌ی‌ له‌هه‌ندێ‌ كات‌و ش���وێندا‬ ‫گه‌یش���تۆته‌ گاڵته‌جاڕی‌ به‌ دامه‌زراوه‌كه‌‌و‬ ‫به‌ په‌رله‌مانتارانیشی‌‪ ،‬كه‌ ده‌كرێت بپرسین‬ ‫كێ‌ له‌م دۆخ���ه‌ به‌رپرس���یاره‌‪ ،‬یه‌كێتی‌‌و‬ ‫پارتی‌‪ ،‬ئۆپۆزس���یۆن‪ ،‬رۆژنامه‌نوس���ان‪،‬‬ ‫په‌رله‌مانتاران یان هاوواڵتیان‪.‬‬ ‫به‌درێژای���ی‌ كاری‌ په‌رله‌مانی‌ كوردس���تان‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ ببێته‌ ئ���ه‌و دامه‌زراوه‌ بااڵیه‌ی‌‬ ‫كه‌ ئه‌رك���ی‌ یاس���ادانان‌و چاودێریكردنی‌‬ ‫حكوم���ه‌ت‌و په‌س���ه‌ندكردنی‌ بوجه‌ وه‌ك‬ ‫دامه‌زراوه‌یه‌كی‌ خاوه‌ن ئیراده‌ له‌ئه‌س���تۆ‬ ‫بگرێ���ت‪ ،‬راس���ته‌ یاس���ا ‌ی ده‌رچواندووه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم زیاتر له‌چواچێوه‌ی‌ دورینی‌ یاس���ا‬ ‫بۆ ب���ه‌ری‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌ك���ی‌ حیزبیی‌ یا‬

‫تایب���ه‌ت‪ ،‬ره‌نگه‌ ت���اك‌و ته‌را یاس���ایه‌ك‬ ‫ده‌رچوبێت بۆ خزمه‌ت���ی‌ چین‌و توێژێكی‌‬ ‫جیاواز‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌نده‌ كه‌من ئه‌و یاسایانه‌‬ ‫كه‌ حس���ابی‌ له‌س���ه‌ر ناكرێ���ت‪ ،‬له‌بواری‌‬ ‫چاودێریكردن���ی‌ ئ���ه‌دای‌ حكومه‌تیش���دا‬ ‫الوازترین رۆڵی‌ هه‌بووه‌ تا ئه‌و ئاس���ته‌ی‌‬ ‫ك���ه‌ ئه‌رك���ی‌ لێپرس���ینه‌وه‌‌و لێپێچینه‌وه‌‬ ‫له‌گه‌نده‌ڵ���ی‌‌و كه‌مته‌رخه‌می‌ بۆته‌ خه‌وێكی‌‬ ‫خۆشی‌ به‌ش���ێك له‌په‌رله‌مانتاران‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ ب���ه‌ په‌س���ه‌ندكردنی‌ بوجه‌وه‌‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬ئ���ه‌وا ده‌كرێت بڵێی���ن په‌رله‌مان‬ ‫فلته‌رێكی‌ یاس���ایی‌ بووه‌ بۆ شه‌رعیه‌تدان‬ ‫به‌ باش���یی‌ دابه‌ش���كردنی‌ بوجه‌ی‌ هه‌رێم‬ ‫له‌نێوان یه‌كێتی‌‌و پارتیدا‪.‬‬ ‫ئه‌م لێكدانه‌وه‌ خێرایه‌ هه‌مومان ئاش���ناین‬ ‫پێی‌‌و پێموایه‌ ئه‌چێته‌ خانه‌ی‌ گێلی‌ یان خۆ‬ ‫گێلكردن ئه‌گه‌ر واده‌ربخه‌ین ئه‌وانه‌ قسه‌ی‌‬ ‫تازه‌ن یان پڕوپاگه‌نده‌ی‌ ئۆپۆزس���یۆنن‪،‬‬

‫چونك���ه‌ ب���ه‌ر له‌بوون���ی‌ ئۆپۆزس���یۆن‌و‬ ‫له‌خوله‌كانی‌ پێشوی‌ په‌رله‌ماندا ئه‌و ره‌خنه‌‌و‬ ‫خوێندنه‌وانه‌ بوونیان هه‌بووه‌‌و راس���تتره‌‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر بوترێ���ت یه‌كێ���ك له‌هۆكاره‌كانی‌‬ ‫ده‌ركه‌وتن‌و سه‌ركه‌وتنی‌ ئۆپۆزسیۆن ئه‌م‬ ‫سس���تی‌‌و ئیفلیجی���ه‌ی‌ په‌رله‌م���ان بووه‌‪،‬‬ ‫كه‌واته‌ ده‌كرێت بپرس���ین ئه‌م ئیفلیجیه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌مان له‌ئه‌ستۆی‌ كێیه‌؟‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر بگه‌ڕێین���ه‌وه‌ ب���ۆ س���ه‌ره‌تای‌‬ ‫دروس���تبوونی‌ په‌رله‌مان‌و هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌‬ ‫س���اڵی‌ ‪ 1992‬ه���ه‌ر ل���ه‌و كات���ه‌وه‌ بڕیار‬ ‫له‌س���ه‌ر كارتۆنییبوون���ی‌ هه‌ڵب���ژاردن‌و‬ ‫په‌رله‌مان درا‌و به‌ بیانوی‌ دروس���تنه‌بوونی‌‬ ‫ش���ه‌ڕی‌ ناوخۆ هیچ كام له‌یه‌كێتی‌‌و پارتی‌‬ ‫ده‌س���تبه‌رداری‌ ده‌س���ه‌اڵت نه‌بوون‌و هه‌ر‬ ‫له‌وێ���دا رێككه‌وت���ن له‌س���ه‌ر له‌چاڵنانی‌‬ ‫مه‌بده‌ئی‌ ده‌ستاوده‌س���تكردنی‌ ده‌سه‌اڵت‪،‬‬ ‫په‌رله‌مانیش���یان ك���رده‌ س���ه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫هاوبه‌ش���ی‌ هه‌ردوو حیزب‪ ،‬ئه‌و ئاوه‌ی‌ به‌و‬ ‫جۆره‌ رژا تا خولی‌ س���ێیه‌می‌ هه‌ڵبژاردن‬ ‫ب���ه‌رده‌وام بوو‪ ،‬ش���ه‌ڕی‌ ناوخ���ۆ‌و دواتر‬ ‫ئاش���تبوونه‌وه‌‌و رێككه‌وتنی‌ س���تراتیجی‌‬ ‫یه‌كێتی‌‌و پارتی‌ هێنده‌ی‌ تر ش���ه‌رعیه‌تی‌‬

‫دا به‌ دابه‌ش���كردنی‌ هه‌موو ده‌سه‌اڵته‌كان‬ ‫(یاس���ادان‪ ،‬جێبه‌جێك���ردن‪ ،‬دادوه‌ری‌)‬ ‫له‌نێوانیاندا‪ ،‬ئه‌و دابه‌شكردنه‌ سه‌ری‌ كێشا‬ ‫بۆ دابه‌ش���كردنی‌ هاوواڵتی���ان‌و رێكخراو‌و‬ ‫سه‌ندیكاكان‌و میدیا‌و وه‌رزش‌و هونه‌ر‌و‪...‬‬ ‫هتد كه‌ به‌ داخه‌وه‌ بووه‌ هۆی‌ كوش���تنی‌‬ ‫رای‌ ئازاد‌و تێكه‌ڵبوونی‌ ده‌س���ه‌اڵته‌كان به‌‬ ‫یه‌كتری‌‌و سه‌ربه‌خۆنه‌بوونی‌ دادگاكان‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌مانه‌ هۆكاری‌ س���ه‌ره‌كی‌‬ ‫الوازكردن���ی‌ په‌رله‌م���ان‌و دامه‌زراوه‌كانی‌‬ ‫ت���ر ب���وون‪ ،‬ب���ه‌اڵم هۆكارگه‌لێكی‌ تریش‬ ‫به‌ تون���دی‌ ئاماده‌ییان هه‌ب���ووه‌‪ ،‬له‌وانه‌‬ ‫كاركردن له‌س���ه‌ر بێقیمه‌تكردنی‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫وه‌ك په‌رچه‌كردارێ���ك ب���ۆ هه‌وڵ���ی‌‬ ‫پیرۆزكردنی‌ له‌الیه‌ن ده‌سه‌اڵتدارانه‌وه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫دواجار له‌نێوان پیرۆزكردن‌و بێقیمه‌تكردندا‬ ‫هه‌نگاوه‌كانی‌ چاكس���ازی‌ سس���ت بوون‌و‬ ‫ئومێدێ���ك نه‌مایه‌وه‌ بۆ چاكس���ازیكردن‬ ‫له‌دامه‌زراوه‌‌و ده‌س���ه‌اڵتێكی‌ ب���ێ‌ به‌هادا‪،‬‬ ‫به‌ داخه‌وه‌ ئۆپۆزس���یۆنیش وه‌ك هێزێكی‌‬ ‫سیاس���ی‌ كه‌ چاوه‌ڕوانی���ی‌ لێده‌كرا ببێته‌‬ ‫فریادڕه‌س���ی‌ ئه‌و دۆخه‌ له‌ده‌س���تچووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش به‌ دیوێك���ی‌ تردا چووه‌ ژێر باری‌‬

‫الوازتركردنی‌ په‌رله‌مان���ه‌وه‌ له‌كاتێكدا كه‌‬ ‫ده‌توان���را وه‌ك هێزێك���ی‌ كاریگ���ه‌ر چۆن‬ ‫به‌رامب���ه‌ر گه‌نده‌ڵ ‌ی وه‌س���تایه‌وه‌و رۆڵی‌‬ ‫هه‌بوو له‌به‌رزكردنه‌وه‌ی‌ ئاگایی‌‌و هوشیاری‌‬ ‫سیاسی‌‌و ئابوری‌ هاوواڵتیان كه‌ هه‌نگاوی‌‬ ‫گه‌وره‌ی‌ چاكس���ازییه‌‪ ،‬ئ���اواش ده‌یتوانی‌‬ ‫رۆڵی‌ هه‌بێت له‌چه‌س���پاندنی‌ سیس���تمی‌‬ ‫په‌رله‌مان���ی‌‌و دوركه‌وتنه‌وه‌ له‌بااڵده‌س���تی‌‬ ‫حی���زب‌و سیاس���ه‌تی‌ ئاراس���ته‌كردنی‌‬ ‫په‌رله‌مان‪.‬‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تیه‌كانی‌‬ ‫په‌رله‌مانت���اران‌و‬ ‫په‌رله‌مانیش له‌هه‌ر سێ‌ خولی‌ په‌رله‌مان به‌‬ ‫دیوێكی‌ تردا به‌شێك بوون له‌هۆكاره‌كانی‌‬ ‫الوازیی‌ په‌رله‌مان چ ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ الوازیی‌‌و‬ ‫گوێڕایه‌ڵیی���ان ه���ۆكاری‌ كاندیدكردنیان‬ ‫ب���ووه‌‌و چ ئه‌وان���ه‌ش كه‌له‌ب���ه‌ر دڵ���ی‌‬ ‫پارته‌كانیان ی���ان به‌رژه‌وه‌ندی‌ حیزبییان‬ ‫چاویان له‌ڕاس���تیه‌كان نوقاندووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئ���ه‌م هۆكاران���ه‌ پێكه‌وه‌ س���ه‌یر بكه‌ین‪،‬‬ ‫ده‌بینین هه‌مومان به‌ش���دارین له‌پرۆسه‌ی‌‬ ‫ئیفلیجكردنی‌ په‌رله‌ماندا‪ ،‬به‌اڵم به‌ رێژه‌ی‌‬ ‫جیاجیا‪ ،‬ئه‌مه‌ش ئه‌مانگێڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌ كلتوری‌ سیاسی‌ ئێمه‌ كلتورێكی‌ نامۆیه‌‬

‫به‌ سیس���تمی‌ په‌رله‌مانیی‌‌و نه‌مانتوانیو‌ه‬ ‫له‌ح���ه‌زی‌ تاكڕه‌ویی‌‌و حوكم���ی‌ خێڵه‌كی‌‬ ‫ده‌ربچین‪.‬‬ ‫ب���ۆ ده‌ربازبوونی���ش له‌و دۆخه‌ دیس���ان‬ ‫به‌ش���داریی‌ هه‌موومان���ی‌ پێویس���ته‌ هه‌ر‬ ‫كه‌س���ه‌و به‌ ئه‌ندازه‌ی‌ قورس���ایی‌ سیاسی‌‬ ‫خ���ۆی‌ ك���ه‌ ده‌كرێت ل���ه‌م ئاڵوگ���ۆڕه‌ی‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیه‌كانی‌ په‌رله‌مان‌و حكومه‌ته‌وه‌‬ ‫ده‌ست پێبكه‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌رچی‌ ئه‌م ئاڵوگۆڕه‌‬ ‫زیاتر نزیكه‌ له‌گۆڕینه‌وه‌ی‌ ش���وێنی‌ یاری‌‬ ‫له‌نێ���وان گه‌یمه‌كان���ی‌ تۆپێندا به‌ هه‌مان‬ ‫راهێن���ه‌ر‌و یاریزان���ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ده‌كرێت‬ ‫بیكه‌ینه‌ س���ه‌ره‌تایه‌ك بۆ گۆڕینی‌ شێوازی‌‬ ‫كاری‌ په‌رله‌م���ان له‌ڕێی‌ گۆڕینی‌ په‌یڕه‌وی‌‬ ‫ناوخۆكه‌یه‌وه‌‪ ،‬به‌جۆرێك رێگاخۆشكه‌ر بێت‬ ‫بۆ چاالككردنی‌ په‌رله‌مان‌و كارنامه‌‌و پالنی‌‬ ‫پشت ئاڵوگۆڕه‌كان له‌خزمه‌تی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫گشتی‌‌و نه‌هێش���تنی‌ گه‌نده‌ڵیدا بێت‪ ،‬كه‌‬ ‫ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی‌ سیس���تمی‌ حوكمڕانیی‌‬ ‫چه‌ن���د هه‌نگاوێ���ك له‌دیموكراس���ی ‌هت‌و‬ ‫عه‌داله‌ت نزیك ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬تاكه‌ رێگاش���ه‌‬ ‫ب���ۆ به‌ده‌س���تهێنانی‌ متمان���ه‌ی‌ زۆرینه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌مان‌و هاوواڵتیانی‌ هه‌رێمه‌كه‌مان‪.‬‬

‫وه‌زاره‌ت ‌ی كاروباری‌ شه‌هیدان‌و ئه‌نفالكراوان‪ ..‬كه‌سوكاری‌ شه‌هیدان سواڵكه‌ر نین‬ ‫جه‌الد بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ كه‌سوكاری‌ شه‌هیدان‬ ‫شۆڕش ئه‌مین‬ ‫پێویس���تیان به‌ وه‌زاره‌تێك���ی‌ له‌وجۆره‌‬ ‫ده‌مه‌وێ‌ ئه‌وه‌ بزانم وه‌زاره‌تی‌ كاروباری‌ نیی���ه‌‪ ،‬جگه‌ ل���ه‌وه‌ی‌ ئه‌گه‌ر س���ه‌یری‌‬ ‫شه‌هیدان‌و ئه‌نفالكراوه‌كان ئیشی‌ چییه‌؟ ئیداریاتی‌ ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ بكه‌ین‪ ،‬ده‌بینین‬ ‫ئه‌گه‌ر ئیش���ی‌ ئه‌م وه‌زاره‌ت���ه‌ پۆڵێنی‌ بودجه‌یه‌كی‌ زه‌به‌الح سه‌رفده‌كات له‌سه‌ر‬ ‫ی گشتی‌‪ .‬ئه‌و بڕیاره‌ی‌ ده‌رچووه‌‬ ‫ش���ه‌هیدان بێت بۆ شه‌هیدی‌ سه‌ركرده‌‌و بودجه‌ ‌‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ی‌ كڵۆڵ‌‪ ،‬خانوی‌ شه‌هیدانی‌ كه‌ هه‌ر نه‌خۆش���ێك له‌كه‌س���وكاری‌ پله‌‬ ‫س���ه‌ركرده‌ ڤێالی‌ چه‌ند نهۆم بێت له‌نێو یه‌كی‌ شه‌هید به‌پێی‌ پسوڵه‌ی‌ سه‌رفكراو‬ ‫س���ه‌نته‌ری‌ شاردا‪ ،‬پاداش���تی‌ شه‌هیدی‌ بۆ چاره‌سه‌ری‌ نه‌خۆش���ی‌ نزیكه‌ی‌ دوو‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ی‌ كڵۆڵی���ش پارچه‌ی���ه‌ك ملیۆن دیناریان ب���ۆ خه‌رجده‌كرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫زه‌وی‌ بێ���ت به‌چه‌ن���دان كیلۆمه‌تر دوور ئ��‌مه‌ له‌كاتێكدا ئه‌گه‌ر س���ه‌د ملیۆنیشی‌‬ ‫له‌ش���اره‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئیش���ی‌ ئ���ه‌وه‌ بێت سه‌رفكردبێ‌ ئه‌وان ئه‌و بڕیاره‌ی‌ به‌سه‌ردا‬ ‫به‌پله‌به‌ن���دی‌ ب���ه‌رزو نزم���ی‌ موچه‌ بۆ جێبه‌جێده‌ك���ه‌ن‪ ،‬زۆرێكیش ملیۆنێك یا‬ ‫ش���ه‌هیدان ببڕێته‌وه‌‪ ،‬یه‌كێ���ك چه‌ندان كه‌مت���ری‌ بۆ س���ه‌رفده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‌‬ ‫ملیۆن‌و یه‌كێك چه‌ند سه‌د هه‌زارێك بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ش س���یقه‌ به‌ كه‌سوكاری‌ شه‌هیدان‬ ‫ئه‌گه‌ر ئیشی‌ ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ تیكه‌ڵكردنی‌ ناك���ه‌ن‌و ده‌بێ���ت لیژنه‌ی‌ ته‌ندروس���تی‌‬ ‫شه‌هیدی‌ راسته‌قینه‌ی‌ سه‌نگه‌ری‌ به‌رگری‌ بیانبینێ���ت‪ ،‬ئ���ه‌وكات له‌پ���اش ‪8 -6‬‬ ‫كوردس���تان بێت له‌گ���ه‌ڵ‌ خه‌ڵكانێكی‌ مان���گ پاره‌كه‌یان بۆ س���ه‌فده‌كرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫كۆچكردوی‌ س���ه‌رجێگا ی���ا خه‌ڵكانێك تا ئێره‌ش كێش���ه‌یه‌ك نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م‬ ‫كه‌ پێ���ش راپه‌ڕی���ن له‌س���ه‌نگه‌ری‌ دژ وه‌زاره‌ته‌ ریكالم چییه‌ ئه‌و تۆزه‌ سواڵه‌ی‌‬ ‫به‌گه‌له‌كه‌یان بوون‪ ،‬به‌كوردی‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م كردۆته‌ چاالك���ی‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌ی‌‌و هه‌موو‬ ‫وه‌زاره‌ته‌ ئیش���ی‌ تێكه‌ڵكردنی‌ قوربانی‌‌و ده‌زگاكان���ی‌ راگه‌یاندن بان���گ ده‌كات‌و‬

‫له‌مه‌راسیمێكی‌ پڕشكۆدا سوكایه‌تییه‌كی‌‬ ‫پڕشكۆ به‌ كه‌سوكاری‌ شه‌هیدان ده‌كات‪،‬‬ ‫له‌و چاالكییه‌ كه‌م وێنه‌یه‌دا له‌هه‌ولێر ‪79‬‬ ‫ملیۆن دینار وه‌كو س���واڵ‌ به‌س���ه‌ر ‪107‬‬ ‫كه‌سوكاری‌ ش���ه‌هیداندا دابه‌شكرا‪ ،‬ئه‌م‬ ‫پاره‌یه‌ ئه‌گه‌ر به‌یه‌كسانی‌ دابه‌شكرابێت‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وا هه‌ر یه‌كێ���ك ل���ه‌و خێزانانه‌ ‪900‬‬ ‫هه‌زار دین���اری‌ به‌ركه‌وتووه‌‪ ،‬كه‌ ده‌كاته‌‬ ‫نزیكه‌ی‌ ‪ $750‬دۆالر‪ ،‬له‌س���لێمانی‌ ‪108‬‬ ‫ملی���ۆن دینار دابه‌ش���كرا به‌س���ه‌ر ‪103‬‬ ‫له‌كه‌س���وكاری‌ ش���ه‌هیداندا‪ ،‬كه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌یه‌كس���انی‌ دابه‌شبكرێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫هه‌ر نه‌خۆش���ێك ملیۆنێك‌و چل‌و هه‌شت‬ ‫هه‌زاری‌ به‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬ئه‌م سوكایه‌تیه‌ی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی‌ كاروب���اری‌ ش���ه‌هیدان‬ ‫به‌كه‌سوكاری‌ شه‌هیدانی‌ ده‌كات‪ ،‬به‌هیچ‬ ‫ش���ێوه‌یه‌ك جێگای‌ قب���وڵ‌ نییه‌‌و ئیدی‌‬ ‫ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ ئ���ه‌و هه‌موو ناعه‌داله‌تییه‌‬ ‫ب���ه‌ به‌خش���ینه‌وه‌ی‌ ئه‌م تۆزه‌ س���واڵه‌‬ ‫په‌رده‌پۆش نه‌كات‪ ،‬ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌زانێ‌ كه‌ ده‌یان‌و سه‌دان له‌كه‌سوكاری‌‬ ‫ش���ه‌هیدان‌و ئه‌نفالكراوان له‌به‌ر نه‌بونی‌‬

‫ناتوانن چاره‌س���ه‌ری‌ نه‌خۆشییه‌كانیان‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬چه‌ندان له‌وان���ه‌ی‌ به‌كوله‌مه‌رگ ‌ی‬ ‫خانویه‌كی���ان پێكه‌وه‌ناوه‌‪ ،‬خانوه‌كانیان‬ ‫ده‌فرۆش���ن ب���ۆ دابینكردن���ی‌ خه‌رجی‌‬ ‫چاره‌سه‌ركردنیان‪ ،‬ئه‌وه‌ نازانن كه‌ هه‌ندێك‬ ‫له‌و نه‌خۆشانه‌ نرخی‌ كڕینی‌ پێداویستی‌‬ ‫ده‌رمان‌و چاره‌سه‌رییه‌كانیان كه‌ ده‌بێت‬ ‫مانگان���ه‌ ب���ه‌كاری‌ بهێن���ن‪ ،‬نرخه‌كه‌ی‌‬ ‫‪ $2500 - $1500‬دۆالر‌ه كه‌ ده‌كاته‌‪-1500‬‬ ‫‪ 3‬ملی���ۆن دینار‪ ،‬زۆرێك ل���ه‌و خێزانانه‌‬ ‫به‌الیه‌ن���ی‌ كه‌مه‌وه‌ له‌نه‌خۆش���خانه‌كانی‌‬ ‫واڵتانی‌ ده‌وروپش���ت زیاتر ل���ه‌‪$20000‬‬ ‫كه‌ ده‌كات���ه‌ ‪ 24‬ملیۆن دین���ار تێچونی‌‬ ‫چاره‌س���ه‌رییه‌كانیانه‌‪ ،‬كه‌چ���ی‌ ده‌زگای‌‬ ‫ش���ه‌هیدان ریكالم ب���ۆ ‪ 900‬هه‌زار دینار‬ ‫ده‌كات‌و به‌ده‌س���تكه‌وتی‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌‬ ‫ده‌زانێ‌‪ ،‬ئ���ه‌ی‌ بۆچی‌ ئه‌م ده‌زگایه‌ باس‬ ‫له‌چاره‌سه‌ری‌ كادیر‌و به‌رپرسه‌ حیزبی‌‌و‬ ‫حكومیی���ه‌كان ناكات ك���ه‌ كه‌مترین له‌‌و‬ ‫تێچونان���ه‌ زیاتر له‌‪ 10‬ده‌فته‌ر دۆالره‌ كه‌‬ ‫ده‌كات���ه‌ ‪ 120‬ملیۆن دین���ار‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫به‌رپرس���ێكی‌ حیزبی‌ ل���ه‌م دواییه‌دا ‪25‬‬

‫ده‌فت���ه‌ر دۆالر كه‌ ده‌كات���ه‌ ‪ 300‬ملیۆن‬ ‫دینار چووه‌ته‌ نه‌شته‌رگه‌ری‌‌و چاره‌سه‌ری‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌كه‌ی‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ واڵت له‌سه‌ر‬ ‫بودجه‌ی‌ خه‌ڵكانی‌ هه‌ژار‌و كه‌س���وكاری‌‬ ‫ش���ه‌هیدان‪ ،‬نه‌ك ئه‌مان���ه‌ ریكالمیان بۆ‬ ‫ناكرێ���ت‪ ،‬به‌ڵكو ده‌ش���اردرێنه‌وه‌‪ ،‬له‌و‬ ‫واڵتان���ه‌ی‌ ده‌وروپش���تیش كادیره‌كانی‌‬ ‫حی���زب‪ ،‬هه‌م���وو پس���وڵه‌ی‌ هۆتێ���ل‌و‬ ‫نه‌خۆشخانه‌‌و نه‌شته‌رگه‌ری‌ كۆده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ك���ه‌ زۆربه‌ی���ان نزیك���ه‌ی‌ ‪ 20000‬دۆالر‬ ‫زیاتره‌‪ ،‬كه‌چی‌ به‌ نامه‌ی‌ حیزب له‌ڕێگای‌‬ ‫حكومه‌ته‌وه‌ بۆیان سه‌رفده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫جگه‌ له‌و پاره‌ زۆره‌ی‌ له‌گه‌ش���ته‌كانیان‬ ‫بۆ حه‌وانه‌وه‌ س���ه‌رفی‌ ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌و پسواڵنه‌ ئاشكرا بكرێن‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫به‌هه‌ده‌ربردنه‌ی‌ بودجه‌ی‌ گشتی‌ ئاشكرا‬ ‫بكرێت‪ ،‬ئ���ه‌وا وه‌زاره‌تی‌ ش���ه‌هیدانیش‬ ‫ش���ه‌رم ده‌یگرێت‌و واز له‌و ریكالمكردنه‌‬ ‫ده‌هێنێ‌‪ ،‬ئیدی‌ لێره‌وه‌ با كه‌س���وكاری‌‬ ‫سه‌ربه‌رزی‌ ش���ه‌هیدان ئه‌و سوكایه‌تییه‌‬ ‫قب���وڵ‌ نه‌كه‌ن ب���ۆ ئه‌و تۆزه‌ س���واڵه‌ی‌‬ ‫گوایه‌ له‌الیه‌ن فه‌رمانبه‌رانی‌ پله‌به‌رزه‌وه‌‬

‫بۆیان ته‌رخانكراوه‌‪ .‬نابێت كه‌س���وكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ش���ه‌هیدان ئه‌وه‌یان له‌بی���ر بچێته‌و‌ه كه‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌م رۆژه‌ی‌ دروس���تكرد ئه‌و‬ ‫ش���ه‌هیدانه‌بوون‪ ،‬ن���ه‌ك ئه‌وان���ه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫ناعه‌داله‌تییه‌یه‌ی���ان له‌س���ه‌ر ئێس���ك‌و‬ ‫پروسكی‌ ش���ه‌هیدان دروستكردووه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ خۆیان‌و خێزان‌و كه‌س���وكاریان‬ ‫به‌ڕه‌فاهییه‌ت بژین له‌سه‌ر بوجه‌ی‌ گشتی‌‬ ‫خه‌ڵك���ی‌ فه‌قی���ر‌و هه‌ژار‌و كه‌س���وكاری‌‬ ‫ش���ه‌هیدان‪ ،‬ئه‌و گۆمه‌لێڵه‌ی‌ ناعه‌داله‌تی‌‬ ‫له‌كوردس���تان به‌رقه‌راریانك���ردووه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی���ه‌ كه‌ هی���چ كه‌س���ێ‌ نه‌زانێ‌ ئه‌م‬ ‫سه‌ركرده‌‌و به‌رپرسه‌ حیزبی‌‌و حكومیانه‌‬ ‫چۆن ده‌ژین‌و له‌چ ژیانێكی‌ ره‌فاهییه‌تدان‪.‬‬ ‫ئیدی‌ با وه‌زاره‌تی‌ ش���ه‌هیدانیش نه‌بێته‌‬ ‫ماكیاجكه‌ری‌ ئه‌و هه‌م���وو ناعه‌داله‌تی‌‌و‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌ی‌ له‌كوردستاندا هه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫تا ئێستا كه‌سوكاری‌ شه‌هیدان نه‌ ئه‌زانن‬ ‫ژیان چییه‌‌و نه‌ به‌رگه‌ ره‌شه‌كانیش���یان‬ ‫داكه‌ندووه‌‪ ،‬تا ئێساش له‌و یاده‌وه‌ریانه‌دا‬ ‫ده‌ژین كه‌ كوڕ‌و براكانیانی‌ تیا ش���ه‌هید‬ ‫بوو‪.‬‬ ‫ریکالم‬

‫ریکالم‬

‫ﺋﺎﮔﺎداری ﺑﯚ ﺗﻪﻧﺪهرهﻛﺎﻧﯽ ﻓﻪرﻣﺎﻧﮕﻪی ﺗﻪﻛﻨﻪﻟﯚﺟﯿﺎی زاﻧﯿﺎری‬

‫‪VACANCY ANNOUNCEMENTS‬‬ ‫‪Mercy Corps is an international non-profit NGO implementing programs in Iraq‬‬ ‫‪and Kurdistan Region, and is currently recruiting for the vacant position of:‬‬

‫‪Junior Finance Officer‬‬ ‫‪For Sulaimaniyah office‬‬ ‫‪Successful candidates will meet the following requirements:‬‬ ‫‪• Bachelor degree in accounting/finance or equivalent.‬‬ ‫‪• Strong knowledge of computers and software (MS Word and MS Excel) and‬‬ ‫‪financial accounting software.‬‬ ‫‪• Awareness of internal controls and financial operating procedures.‬‬

‫ﻓﻪرﻣﺎﻧﮕﻪی ﺗﻪﻛﻨﻪﻟﯚﺟﯿﺎی زاﻧﯿﺎرﯾﯽ ﺣﮑﻮﻣەﺗﯽ ھەرێﻤﯽ ﮐﻮردﺳﺘﺎن ﭼﻪﻧﺪ ﺗﻪﻧﺪهرێﮏ رادەﮔەﯾەﻧێﺖ ﺑﯚ ﺟێﺒﻪﺟێﻜﺮدﻧﯽ‬ ‫ﭼﻪﻧﺪ ﭘﺮۆژهﯾﻪﻛﯽ ﺟﯿﺎوازی ﺗﻪﻛﻨﻪﻟﯚﺟﯿﺎی زاﻧﯿﺎری ﻟە ﺑﻮاری ﺣﻜﻮﻣﻪﺗﯽ ﺋێﻠﻜﺘﺮۆﻧﯿﺪا ﻛﻪ ﻟﻪ ﺧﻮارهوه دﯾﺎرﯾﻜﺮاون‪ .‬ھﻪر‬ ‫ﻛﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾﻪﻛﯽ ﻧﺎوﺧﯚﯾﯽ و ﻧێﻮدەو‪‬ەﺗﯽ ﮐە ﺋﺎرەزووی ﭘێﺸﻜﻪﺷﻜﺮدن و ﻛڕﯾﻨﯽ ﺗﻪﻧﺪهرهﻛﺎن دەﮐﺎت‪ ،‬ﺗﻜﺎﯾﻪ ﺳﻪرداﻧﯽ‬ ‫ﺋﻪم ﻟﯿﻨﻜﻪ ﺑﻜﺎت ‪ www.krgit.org/procurement‬ﺑﯚ ﺑﯿﻨﯿﻨﯽ ﻣﻪرﺟﻪﻛﺎن و ﺗﻪﻧﺪهرهﻛﺎن‪.‬‬ ‫ﻟﯿﺴﺘﯽ ﺗﻪﻧﺪهری ﭘﺮۆژهﻛﺎن‬ ‫دوا وادەی‬ ‫ﺗﻪﻧﺪهر‬

‫ﮐﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎ ﻧﺎوﺧﯚﯾﯿە ﯾﺎن ﻧێﻮدەو‪‬ەﺗﯿﯿە ﺑەﺷﺪارەﮐﺎن ژ ﻧﺎوی ﺗﻪﻧﺪهر‬ ‫دەﺑێﺖ رەﭼﺎوی ﺋەم ﺧﺎ‪‬ﻧە ﺑﮑەن‪:‬‬ ‫‪ ‬ﻟە ھە‪‬ﺴەﻧﮕﺎﻧﺪﻧﯽ ﭘێﺸﻨﯿﺎرەﮐﺎﻧﺪا‪ ،‬ﻻﯾەﻧﯽ‬ ‫‪ 1‬ﺋﯚﻓﯿﺴﯽ ﭼﺎودێﺮﯾﮑﺮدن و ﺑﻪڕێﻮهﺑﺮدﻧﯽ‬ ‫ﺗەﮐﻨﯿﮑﯽ و ﺑﺎزرﮔﺎﻧﯽ و ﮐﺎت ﺑەھەﻧﺪ وەردەﮔﯿﺮێﻦ‪.‬‬ ‫ﺑﻪرﻧﺎﻣﻪی ﺟێﺒﻪﺟێﮑﺮدﻧﯽ ﺗەﮐﻨەﻟﯚﺟﯿﺎی زاﻧﯿﺎری‬ ‫ﻟەﺑەر ﺋەوە ﻣەرج ﻧﯿﯿە ﺋەو ﻻﯾەﻧەی ﻧﺮﺧێﮑﯽ‬ ‫ﮐەﻣﺘﺮی داﻧﺎﺑێﺖ ﺗەﻧﺪەرەﮐﺎن ﺑەدەﺳﺖ ﺑﮫێﻨێﺖ؛‬ ‫‪2‬‬ ‫ﺳﺴﺘﻤﯽ ﺋێﻠﮑﺘﺮۆﻧﯿﯽ ﺗﯚﻣﺎرﮐﺮدﻧﯽ ﮐﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎ‬ ‫‪ ‬ﮐﺮێﯽ ﺑ‪‬وﮐﺮدﻧەوەی ﺋەم ﺋﺎﮔﺎدارﯾﯿە دەﮐەوێﺘە‬ ‫ﺋەﺳﺘﯚی ﺋەو ﮐﯚﻣﭙﺎﻧﯿﺎﯾﺎﻧەی ﭘﺮۆژەﮐﺎﻧﯿﺎن ﺑﯚ‬ ‫‪3‬‬ ‫ﭘەرەﭘێﺪاﻧﯽ ژێﺮﺧﺎﻧﯽ ﻓﯿﺰﯾﮑﯿﯽ ﺳەﻧﺘەری داﺗﺎ‬ ‫دەردەﭼێﺖ؛‬ ‫‪ ‬ﺑﻪﺷﺪارﺑﻮو دهﺗﻮاﻧێﺖ ﺗﻪﻧﺪهرهﻛﻪ وهرﺑﮕﺮێﺖ‬ ‫‪ 4‬ﺳﺴﺘﻤﯽ ﺋێﻠﮑﺘﺮۆﻧﯿﯽ ﺑەڕێﻮەﺑﺮدﻧﯽ‬ ‫ﺑﻪراﻣﺒﻪر ﺑﻪ )‪ ($ 400‬دۆﻻری ﺋەﻣەرﯾﮑﺎﯾﯽ ﮐە‬ ‫دۆﮐﯿﻮﻣێﻨﺘەﮐﺎن – ﺋەﻧﺠﻮﻣەﻧﯽ وەزﯾﺮان‬ ‫ﻧﺎﮔەڕێﻨﺪرێﺘەوە؛‬ ‫وادەی‬ ‫دوا‬ ‫ﻟە‬ ‫درەﻧﮕﺘﺮ‬ ‫ﺗەﻧﺪەر‬ ‫ﭘێﺸﻨﯿﺎرێﮑﯽ‬ ‫‪ ‬ھەر‬ ‫‪5‬‬ ‫ﺋﯿﻤەﯾﻞ و ﺋﺎﻣﺮازەﮐﺎﻧﯽ دﯾﮑەی ﮔەﯾﺎﻧﺪن ﺑﯚ‬ ‫دﯾﺎرﯾﮑﺮاو ﺑﮕﺎﺗە ﻓەرﻣﺎﻧﮕە ﭘﺸﺘﮕﻮێ دەﺧﺮێﺖ‪.‬‬ ‫ﻓەرﻣﺎﻧﺒەراﻧﯽ ﺣﮑﻮﻣەت‬

‫‪• Minimum 2 years experience working with US and UN donor grants including financial‬‬ ‫‪reporting; compliance with regulations, policies and procedures; uesting waivers..‬‬

‫‪• Effective interpersonal, organizational, communication, multi-tasking and‬‬ ‫‪prioritization skills.‬‬ ‫‪• Ability to work with program staff and management to effectively implement‬‬ ‫‪projects while staying compliant with donor and Mercy Corps regulations.‬‬ ‫‪• Demonstrated attention to detail while maintaining a view of the big picture, ability‬‬ ‫‪to follow procedures, meet deadlines and work independently and cooperatively‬‬ ‫‪with cross cultural team members is required.‬‬ ‫‪• Fluency in Arabic and English is essential.‬‬

‫‪For more information on Job Description, please visit vacancy pages of (www.ncciraq.org).‬‬

‫‪Please send updated CV to the following email address not later than‬‬ ‫‪Monday, Thursday 23rd, 2012, 17:00.‬‬ ‫‪sulrecruitment@hotmail.com‬‬

‫ﻛﺮدﻧﻪوهی‬ ‫ﺗﻪﻧﺪهر‬

‫‪27/03/2012 25/03/2012‬‬ ‫‪at 10:00‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪04/04/2012 03/04/2012‬‬ ‫‪at 10:00‬‬ ‫���at 12:00‬‬ ‫‪04/04/2012 03/04/2012‬‬ ‫‪at 10:00‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪04/04/2012 03/04/2012‬‬ ‫‪at 10:00‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪04/04/2012 03/04/2012‬‬ ‫‪at 10:00‬‬ ‫‪at 12:00‬‬

‫‪KRG Department of IT Tender Bidding Announcement‬‬ ‫‪The KRG Department of Information Technology (DoIT) is announcing a tender bidding process for a‬‬ ‫‪number of e-government projects as outlined below. Any local and international companies‬‬ ‫‪interested in applying and participating in the tender bidding process, please visit this link to view‬‬ ‫‪the conditions and tender packages www.krgit.org/procurement‬‬ ‫‪List of the Project Tenders‬‬ ‫‪Opening‬‬ ‫‪Session‬‬

‫‪Bid‬‬ ‫‪Deadline‬‬

‫‪No Name of Project‬‬

‫‪25/03/2012 27/03/2012‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪at 10:00‬‬

‫‪1 Information Technology Programme‬‬ ‫)‪Management Office (IT PMO‬‬

‫‪03/04/2012 04/04/2012‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪at 10:00‬‬

‫‪2 Commercial/Industrial Registration and‬‬ ‫‪Follow-up Application‬‬

‫‪3 Enhancement of the Data Center Physical 03/04/2012 04/04/2012‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪at 10:00‬‬ ‫‪Infrastructure‬‬ ‫‪03/04/2012 04/04/2012‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪at 10:00‬‬

‫‪4 Council of Ministers Correspondence‬‬ ‫‪Management System‬‬

‫‪03/04/2012 04/04/2012‬‬ ‫‪at 12:00‬‬ ‫‪at 10:00‬‬

‫‪5 E-mail, Instant Messaging and Video‬‬ ‫‪Conferencing Solutions‬‬

‫‪All local and international bidding‬‬ ‫‪companies should observe the following:‬‬ ‫‪In evaluating the bids, technical,‬‬ ‫‪commercial and time elements will be‬‬ ‫‪considered therefore; the bid received‬‬ ‫‪with the lowest price may not‬‬ ‫‪necessarily win the tender.‬‬ ‫‪The announcement fee shall be paid by‬‬ ‫;‪the winning company‬‬ ‫‪The tender price is ($400) non‬‬‫;‪refundable‬‬ ‫‪Any bid responses delivered later than‬‬ ‫‪the deadline shall not be considered.‬‬

‫•‬

‫•‬ ‫•‬ ‫•‬


‫ریکالم‬

‫)‪ )313‬سێشه‌مم ‌ه ‪2012/2/14‬‬

‫هه‌لی‌ كاركردن‬

‫ی زانكۆو په‌یمانگا‬ ‫بۆ ده‌رچوان ‌‬ ‫ی گش���تی‌‌و‬ ‫كۆمپانیای‌ المیس���ر ب���ۆ بازرگان ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه‬ ‫دابه‌شكردن رایده‌گه‌یه‌نێت ك ‌ه پێویست ‌‬ ‫ی فرۆشیاری‌ به‌پێی‌ ئه‌م مه‌رجانه‌‪-:‬‬ ‫به‌ نوێنه‌ر ‌‬ ‫‪ -1‬ده‌رچوی‌ زانكۆ یان په‌یمانگا بێت‪.‬‬ ‫ی بێت‪.‬‬ ‫ی شاری‌ سلێمان ‌‬ ‫‪ -2‬دانیشتو ‌‬ ‫ی تره‌وه‌ نه‌بێت‪.‬‬ ‫‪ -3‬په‌یوه‌ندی‌ ب ‌ه هیچ كارێك ‌‬ ‫ی هه‌بێت باش���تر وای ‌ه‬ ‫ی ش���ۆفێر ‌‬ ‫‪-4‬مۆڵه‌ت��� ‌‬ ‫ئوتۆمبیلی‌ تایبه‌ت ب ‌ه خۆی‌ هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی له‌ب���واری‌ كڕین‌و‬ ‫‪ -5‬باش���تر وای ‌ه ش���اره‌زای ‌‬ ‫فرۆشتن هه‌بێت‬

‫ئایا مۆدێلی سیاسیی گۆڕان یه‌كێتی‌و پارتی‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫كاریگه‌ریی بزووتنه‌وه‌كه‌ له‌سه‌ر سیسته‌می‬ ‫حوكمڕانی‌‪:‬‬ ‫به‌گوێره‌ی یاس���ای س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‬ ‫ژم���اره‌ (‪)1‬ی‌ س���اڵی ‪ ،2005‬س���ه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێ���م راس���ته‌وخۆ له‌ن���او گه‌ل���ه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵده‌بژێردرێ���ت‪ .‬بزووتن���ه‌وه‌ی گ���ۆڕان‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تای دروس���تبوونیه‌وه‌ ره‌خنه‌ی‬ ‫له‌پڕۆژه‌ی ده‌ستووری هه‌رێم گرت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ب���ه‌ وته‌ی خۆیان ده‌س���ه‌اڵتی زۆری داوه‌‬ ‫ب���ه‌ س���ه‌رۆكی هه‌رێم‌و راس���ته‌وخۆ له‌ناو‬ ‫گه‌ل���ه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێت‪ ،‬ب���ه‌اڵم كاتێك‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردن���ه‌كان (‪ )25‬كورس���ییان‬ ‫هێن���ا‪ ،‬بزانین به‌ ك���رده‌وه‌ چییان كرد بۆ‬ ‫جێبه‌جێكردن���ی ره‌خنه‌كانی���ان؟ یه‌كه‌م‬ ‫هه‌ن���گاو ك���ه‌ فراكس���یۆن جێبه‌جێیكرد‬ ‫مه‌رجه‌عكردن���ی‌ س���ه‌رۆكی هه‌رێ���م بوو‬ ‫(ئه‌مه‌ ره‌خنه‌ی به‌ڕێز په‌رله‌مانتار عدنان‬ ‫عوس���مان)ـه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ به‌مه‌به‌س���ت بووبێت‬ ‫یان بێ‌ مه‌به‌س���ت گرن���گ ئه‌وه‌یه‌ پێیان‬ ‫وتین ئێمه‌ش پێویستمان به‌ سه‌رۆكایه‌تی‬

‫هه‌رێم هه‌یه‌ له‌بری په‌رله‌مان‪ ،‬بۆیه‌ هه‌موو‬ ‫س���كااڵكانیان به‌ر له‌په‌رله‌مان ده‌برده‌ الی‬ ‫س���ه‌رۆكی هه‌رێ���م‪ .‬ئه‌گ���ه‌ر وه‌اڵمیش بۆ‬ ‫ئ���ه‌م بڕیاره‌یان ئه‌وه‌بووبێ���ت له‌په‌رله‌مان‬ ‫گوێیان ل���ێ‌ ناگیرێت‪ ،‬ب���ه‌ بۆچوونی من‬ ‫هێش���تا زوو بوو بۆ ئه‌م بڕی���اره‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫س���ه‌ره‌تای كاركردنیان بوو له‌په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ خودی بزووتنه‌وه‌كه‌ دروس���ت‬ ‫بب���وو ب���ۆ چاالككردنی په‌رله‌م���ان نه‌ك‬ ‫پشتگوێخستنی‪ .‬دواتر هه‌موو ئه‌و ره‌خنه‌‌و‬ ‫قس���انه‌ی له‌س���ه‌ر ش���ێوازی هه‌ڵبژاردن‌و‬ ‫ده‌س���ه‌اڵته‌كانی س���ه‌رۆكی هه‌رێم باسی‬ ‫ده‌كه‌ن له‌یاس���ای س���ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمدا‬ ‫هاتووه‌ واته‌ به‌ گوێره‌ی مادده‌كانی پڕۆژه‌ی‬ ‫ده‌س���توور موماره‌سه‌ی ده‌س���ه‌اڵته‌كانی‬ ‫ناكات‪ ،‬به‌ڵكو یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمه‌‬ ‫رێگای یاسایی پێداوه‌‪ .‬ده‌پرسم فراكسیۆن‬ ‫چ هه‌نگاوێك���ی نا ب���ۆ هه‌مواركردنی ئه‌م‬ ‫یاس���ایه‌؟ كه‌ روونه‌ به‌ (‪ )10‬په‌رله‌مانتار‬ ‫ده‌توانن پڕۆژه‌ی هه‌موار پێشكه‌ش بكه‌ن‪.‬‬

‫ی‬ ‫ئاگادار ‌‬

‫بۆ زانیاری‌ زیاتر تكایه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌م ژماره‌یه‌و‌ه‬ ‫بكه‌ن (‪ 07480109474‬فانۆس تیلكۆم)‬

‫ی یانه‌كه‌مان بڕیاریدا له‌كاتژمێر (‪)10‬ی‌ سه‌ر‬ ‫ده‌س���ته‌ی‌ به‌ڕێوه‌بردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌سته‌ ‌‬ ‫ی (‪ )2012-3-17‬هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی شه‌ممه‌ رێكه‌وت ‌‬ ‫ی رۆژ ‌‬ ‫له‌به‌یان ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی‌ یانه‌ ئه‌نجام بدات‪.‬‬ ‫هه‌موو ئه‌ندامێكی‌ یانه‌ ده‌توانێت خۆی‌ بپاڵێوێ‌‌و داواكاری‌ پێشكه‌ش‬ ‫ب���كات تا كۆتایی‌ رۆژی‌ چوارش���ه‌مم ‌ه رێكه‌وت���ی‌ (‪ )2012-2-29‬ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���ت ‌هی‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ یانه‌‪ .‬هه‌ڵبژاردن ب ‌ه شێوه‌یه‌كی‌ دیموكراس ‌‬ ‫ی ره‌سمی‌ به‌ڕێو‌ه ده‌چێت‪.‬‬ ‫وه‌ به‌سه‌رپه‌رشتی‌ دادوه‌ر ‌‬

‫ی (كامل سه‌عید قادر) هه‌ركه‌سێك‬ ‫ی بازرگانی‌ ونبوه‌ به‌ناو ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناسنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی ش���ه‌ریف)‬ ‫ی بازرگانی‌ ونبوه‌ به‌ناوی‌ (س���ه‌ركه‌وت عه‌ل ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی (نه‌وزاد عه‌ل ‌‬ ‫ی ونبو‌ه به‌ناو ‌‬ ‫ی بازرگانی‌ و پیشه‌س���از ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫عه‌بدوڵاڵ) هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی (ئازاد محه‌م���ه‌د كه‌ریم‬ ‫ی ونب���وه‌ به‌ن���او ‌‬ ‫ی بازرگان��� ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم) هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی بازرگان���ی‌ ونبوه‌ به‌ناوی‌ (محه‌مه‌د ره‌ش���ید محه‌مه‌د‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫مه‌حمود) هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی ونبو‌ه به‌ناوی‌ (حید خه‌مان‬ ‫ی بازرگانی‌ و پیشه‌س���از ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌كی‌ ژور ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‬ ‫كه‌ریم) هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی (حه‌م ‌ه صالح حه‌م ‌ه ره‌ش���ید‬ ‫ی بازرگانی‌ ونبوه‌ به‌ناو ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د) هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی (عه‌ب���دواڵ فه‌تحو ‌اڵ عه‌بدوڵاڵ)‬ ‫ی بازرگانی‌ ونبوه‌ به‌ناو ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی (عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫ی ونبو‌ه به‌ناو ‌‬ ‫ی و پیشه‌ساز ‌‬ ‫ی بازرگان ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌كی‌ ژور ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‬ ‫حه‌م ‌ه ره‌حیم) هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی حه‌م ‌ه كاك ‌ه عارف)‬ ‫ی (ن���ور ‌‬ ‫ی بازرگان���ی‌ ونبوه‌ به‌ناو ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌كی‌ ژور ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬

‫مه‌رجی‌ به‌شداربوون‪:‬‬ ‫‪ -1‬ئه‌ندامی‌ یان ‌ه بێت‪.‬‬ ‫ی هه‌ڵده‌بژێرێت یان ده‌نگ بدات پێویس���ت ‌ه‬ ‫‪ -2‬ئ���ه‌و ئه‌ندامه‌ی‌ خ���ۆ ‌‬ ‫ی نوێ‌ كردبێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی سااڵنه‌ ‌‬ ‫به‌شدار ‌‬ ‫بۆ زانیاری‌ زیاتر په‌یوه‌ندی‌ به‌م ژمار‌ه بكه‌ن‪07701534438 -‬‬

‫ونبوون‬

‫بۆچ ‌ی پێویست ‌ه سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫هه‌رێم به‌دامه‌زراوه‌یی‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫چونكه‌ پۆستی سه‌رۆكی هه‌رێم وه‌زیفه‌یه‌‬ ‫هه‌روه‌ك هه‌موو وه‌زیفه‌یه‌كی تری حكومه‌ت‪.‬‬ ‫بۆنمونه‌ تا ئێستا یه‌ك رۆژنامه‌نوسی هه‌رێم‬ ‫نه‌یتوانی����وه‌ فۆتۆیه‌كی باره‌گای س����ه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێم له‌س����ه‌ری ره‌ش بگرێت‪ .‬پرس����یارێك‬ ‫لێره‌دا دێته‌ پێش����ه‌وه‌ ئایا ئه‌گه‌ر مه‌س����عود‬ ‫بارزانی سه‌رۆكی ئێستای هه‌رێمی كوردستان‬ ‫پۆس����تی س����ه‌رۆكی هه‌رێمی له‌ده‌ست نه‌ما‬ ‫ئاماده‌ی����ه‌ كۆش����كی س����ه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌ی‬ ‫به‌جێبهێڵێت‌و كلیله‌كه‌ی ته‌سلیمی سه‌رۆكی‬ ‫نوێ بكات؟!‬ ‫*یه‌كێك����ی دیك����ه‌ ل����ه‌و كه‌موكورتیانه‌ی‬ ‫س����ه‌رۆكی هه‌رێم له‌ماوه‌ی ش����ه‌ش س����اڵی‬ ‫راب����ردوی كاركردن����ی هه‌یب����ووه‌‌و له‌ئیش‌و‬ ‫كاره‌كانی����دا ره‌نگیداوه‌ت����ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌بووه‌ كه‌‬ ‫له‌گه‌شته‌ دیپلۆماسیه‌كانیدا‪ ،‬كه‌سانی نزیك‬ ‫له‌حیزبه‌ك����ه‌ی خۆی‌و بنه‌ماڵه‌ك����ه‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫خ����ۆی‌ ده‌ب����ات كه‌ ئه‌وكه‌س����انه‌ س����یفه‌تی‬ ‫حكومی����ان نییه‌و س����یفه‌تی حیزبیان هه‌یه‌و‬ ‫له‌ئه‌ته‌كێتی دیپلۆماس����یدا دیاره‌ كه‌ سه‌رۆك‬ ‫وه‌ختێك سه‌فه‌رێك ده‌كات هه‌موو ئه‌و وه‌زیرو‬ ‫به‌رپرسه‌ حكومیانه‌ ده‌بات كه‌ په‌یوه‌ندیدارن‬ ‫به‌ئامانجی ئه‌و گه‌شته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ له‌كاتێكدایه‌‬ ‫له‌ئێس����تادا دۆخی‌ دیپلۆماس����یه‌تی‌ كوردی‌‬ ‫له‌قه‌یراندای����ه‌‌و ل����ه‌م چه‌ند س����اڵه‌ی دوایدا‬ ‫له‌س����ه‌ر ئاس����تی دامه‌زراوه‌ی نه‌ك هه‌ر هیچ‬ ‫نه‌كراوه‌‪ ،‬به‌ڵكو ب����ۆ دواوه‌ش گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫راسته‌ هاتوچۆكردن‌و س����ه‌ردان‌و ئاڵوگۆڕی‬ ‫جیهان����ی ده‌ره‌وه‌ زی����اد بووه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم ئه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندیانه‌ له‌باتی‌ ب����ۆ به‌رژه‌وه‌ندی گه‌ل‌و‬ ‫نیشتمان به‌كاربهێنرێت‪ ،‬ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌ بۆ‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی حیزب‌و شه‌خس به‌كارهاتووه‌‪.‬‬ ‫* به‌پێ����ی م����اده‌ی س����یانزه‌ بڕگه‌ی ‪2‬‬ ‫له‌یاس����ای ژم����اره‌ یه‌ك����ی س����اڵی ‪2005‬ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫س����ه‌رۆكی هه‌رێ����م جێگرێك����ی هه‌بێت كه‌‬ ‫هاوكاری له‌ڕاپه‌راندنی ئه‌رك‌و ده‌سه‌اڵته‌كانیدا‬ ‫ده‌كات‌و له‌كاتی ئاماده‌نه‌بوونیدا جێگه‌ی ئه‌و‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌ هه‌رخۆش����ی جێگری فه‌رمانده‌ی‬ ‫هێ����زی پێش����مه‌رگه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم زیات����ر له‌دوو‬

‫ساڵه‌ سه‌رۆكی هه‌رێم پێشێلی ئه‌و یاسایه‌ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ده‌كاو جێگری بۆخۆی‬ ‫دانه‌ناوه‌‪.‬‬ ‫*س����ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی كوردس����تان‬ ‫س����ااڵنه‌ به‌ش����ێكی تایبه‌ت����ی له‌بودج����ه‌ی‬ ‫هه‌رێ����م هه‌یه‌ كه‌ بۆ نمونه‌ بودجه‌ی س����اڵی‬ ‫‪2011‬ی س����ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم بڕی ‪ 40‬ملیارو‬ ‫‪966‬ملیۆن دیناربووه‌ كه‌ نزیكه‌ی نیو ملیار‬ ‫دیناره‌و به‌پێی یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردس����تان بودجه‌ی س����ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‬ ‫ده‌بێت به‌یاس����ا رێك بخرێت‪ ،‬ب����ه‌اڵم ئه‌وه‌‬ ‫ش����ه‌ش س����اڵه‌ خه‌رجكردنی ئه‌و بودجه‌یه‌‬ ‫به‌یاسا رێكنه‌خراوه‌و نازانرێت سااڵنه‌ به‌پێی‬ ‫چ پێوه‌رێك سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم ئه‌و بڕه‌ پاره‌‬ ‫خه‌یاڵیه‌ی بۆ به‌خشین‌و سودی كۆمه‌اڵیه‌تی‌و‬ ‫هاوكاری دان����راوه‌ خه‌رجده‌كرێت‪ ،‬كه‌ به‌س‬ ‫له‌بابی‌ به‌خشیندا س����ااڵنه‌ ‪ 7‬ملیاری هه‌یه‌و‬ ‫هیچ یاساو رێسایه‌ك نییه‌ كه‌ چۆن‌و له‌سه‌ر‬ ‫چ بنه‌مایه‌ك خه‌رجبكرێت‪ .‬هه‌روه‌ها بودجه‌ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم تائێستا له‌نێو بودجه‌ی‬ ‫خیتامی����دا نییه‌ كه‌ دووس����اڵه‌ پێشكه‌ش����ی‬ ‫په‌رله‌مان ده‌كرێت‪ ،‬به‌وپێیه‌ش چی پاره‌یه‌ك‬ ‫له‌س����ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم خه‌رجده‌كرێت‪ ،‬هیچ‬ ‫چاودێری����ه‌ك ناكرێت‪ ،‬كه‌ ئه‌م����ه‌ش له‌هیچ‬ ‫سیستمێكی دیموكراسی‌و ش����ه‌فافدا بوونی‬ ‫نیی����ه‌ ته‌نها له‌كوردس����تان‌و س����ه‌رۆكایه‌تی‬ ‫هه‌رێمدا نه‌بێت‪.‬‬ ‫*وه‌ك راگه‌یه‌نراوه‌ س����ه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‬ ‫‪ 800‬كارمه‌ن����دو فه‌رمانب����ه‌ری هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خاڵی س����لبی‌و جێگه‌ ‌ی ره‌خنه‌ له‌م رووه‌وه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی����ه‌ ئ����ه‌و ده‌زگای����ه‌ زۆرین����ه‌ی زۆری‬ ‫به‌رپ����رس‌و كارمه‌نده‌كان����ی له‌حیزبه‌ك����ه‌ی‬ ‫به‌ڕێز س����ه‌رۆكی هه‌رێمن‌و ره‌خن����ه‌ی ئه‌وه‌‬ ‫له‌و ده‌زگایه‌ ده‌گیرێت كه‌ له‌س����ه‌ر بنچینه‌ی‬ ‫حیزبی به‌شه‌كانی پێكهێنراوه‌‪ ،‬كه‌ پێویسته‌‬ ‫وه‌ك ده‌زگایه‌كی نیشتمانی هه‌موو كه‌سێكی‬ ‫ش����یاوی ئه‌م واڵته‌ به‌بێ جیاوازی ئینتیمای‬ ‫سیاسی‌و حیزبی بۆی هه‌بێت له‌سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫هه‌رێمدا كاربكات‪.‬‬ ‫‪Serwan_rm@yahoo.com‬‬

‫‪19‬‬

‫ی عه‌ل ‌‬ ‫ی‬ ‫قادر حاج ‌‬ ‫ی خێزانی‌‬ ‫ی شار ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌بردنی‌ یانه‌ی‌ هه‌وار ‌‬ ‫سه‌رۆكی‌ ده‌سته‌ ‌‬

‫ڕەخنەگرتن له‌درەخت‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫کە ب���اس له‌مۆدێل���ی درەخ���ت دەکەین‪،‬‬ ‫مەبەستمان ئەو وێنە یەکانگیرەی گەردونە‬ ‫کە لۆژیکی س���ەرو خ���وار‪ ،‬ب���ەرز‌و نزم‪،‬‬ ‫راس���ت‌و چەپ تێیدا پارێ���زراوە‪ .‬وێنەیەک‬ ‫ئەوەندەی قاڵبێک���ی عەقڵییە‪ ،‬ژێرخانێکی‬ ‫بینینە ک���ە کولتوور‌و ئەزموونی س���ادە‌و‬ ‫تێگەیش���تنێکی س���ادەی فیزیای گەردون‬ ‫له‌ناومان���دا چاندووێتی‪ ،‬ئاوێنەی ئەو دیوە‬ ‫نالۆژیکی‌و بێس���ەنتەر‌و هەڵپژاوەی خودی‬ ‫گەردون نییە‪.‬‬ ‫الی برۆگڵ‌و بەشی هەرە زۆری نیگارکێشانی‬ ‫دونیا‪ ،‬ئەندازەی گ���ەردون‌و رەهەندەکانی‬ ‫ش���وێن وەک خ���ۆی پارێ���زراوە‪ ،‬هەت���ا‬ ‫سوریالییەکی وەک دالیش‪ ،‬کە له‌هەر کەس‬ ‫زیاتر لۆژی���ک‌و پەیوەندییە مەنتیقییەکانی‬ ‫تێکش���کاندوە‪ ،‬زۆرج���ار هەس���تدەکەین‬ ‫ئەندازەی شوێن‪ ،‬لۆژیکی فەزای گەردونیی‬ ‫وەک خۆی بەجێهێشتووە‪ ،‬پەیوەندی نێوان‬ ‫رەگەزەکانی تێکشکاندوە‪ ،‬بەاڵم ئەو شانۆ‬ ‫گەردونییەی کە ئەو نمایش���ە س���وریالی‌و‬ ‫دەرەعەقڵەی لەسەر دەکرێت‪ ،‬هێشتا وەک‬ ‫خۆیەتی‪.‬‬ ‫یەکێک لەو نیگارکێش���انەی بە روونی ئەم‬ ‫وێنە س���اختەیەی گەردون تێکدەش���کێت‬ ‫«مۆریس ئیش���ەر»ـە‪ .‬دەبێ���ت بڵێم کە‬ ‫بەب���ڕوای من ش���اعیران‌و نیگار کێش���ان‬ ‫هەمیش���ە پێ���ش فەیلەس���وف‌و زان���اکان‬ ‫دەس���تکاری وێن���ەی دونیایان ک���ردوە‪،‬‬ ‫سیاس���ییەکان‌و دینییەکانی���ش بە هەموو‬ ‫ج���ۆر‌و چیزەکانیانەوە له‌نزمترین ئاس���تی‬ ‫ئ���ەو پله‌بەندییەدان‪ ،‬ئ���ەوان له‌هەرجۆرە‬ ‫کەس���انێکی دی کەمتر له‌دەستکاریکردنی‬ ‫نیگاری دونیادا بەشداربوون‪ .‬پیاوانی ئایین‬ ‫پارێزەری وێن���ەی گەردونن وەک درەخت‪،‬‬ ‫وەک یەکەیەک���ی یەکانگی���ری لۆژیکی کە‬ ‫سیس���تمێکی سەرتاس���ەری یەک یاس���ا‬ ‫دەیبات بەڕێوە ‪ .‬سیاسییەکانیش هەمیشە‬ ‫کۆمەڵگا‌و دەسەاڵت له‌سروشتی درەختێکدا‬ ‫دەبین���ن ک���ە لەس���ەرەوە بۆ خ���وارەوە‬ ‫حوکمدەکرێت‪ ،‬وەک بونیادێک کە چەقێکی‬ ‫هەیە وە پێویستی بە رێساگەلێکی لۆژیکی‬ ‫توندە تا یەکانگیریی بپارێزێت‪.‬‬ ‫الی ئیش���ەر جیهان تەنیا ئەندازەی کۆنی‬ ‫فڕێن���ادات‪ ،‬بەڵکو لۆژیکی خۆش���ی تەواو‬ ‫دەدۆڕێنێت‪ .‬رەنگە کەم کەس���مان هەبێت‬ ‫خولیایەکی کەمی فیکر یان هونەری هەبێت‌و‬ ‫وێنەی پلەکەکانی ئیش���ەری نەبینبێت‪ ،‬کە‬ ‫کارێکی لیتۆگرافییە‪ ،‬ئیش���ەر ساڵی ‪1953‬‬ ‫بە ناوی رێلێتیڤیتییەوە کێشاوێتی‪ .‬لەوێدا‬ ‫چەند مرۆڤێکی بێ ش���وناس‌و بێڕوخسار‌و‬ ‫وەک ی���ەک له‌ن���او وێڵگەیەک���ی گەورەی‬ ‫پێپلەدا س���ەردەکەون‌و دەڕۆن‌و وەستاون‌و‬ ‫دێنەخوارێ‪ ،‬بێئەوەی نە سەر دیار بێت نە‬

‫خوار‪ ،‬نە راست‌و نە چەپ‪ ،‬هێندەی هێڵێک‬ ‫دەگری���ن‌و وادەزانین کە بۆ ب���ااڵ دەڕۆین‪،‬‬ ‫دەبینین لەس���ەر هەمان ئاس���تین‌و له‌سەر‬ ‫هەمان ئاسۆ لەگەڵ ئەوانی دیدا وەستاوین‪،‬‬ ‫لۆژیکی بەرز‌و ن���زم‪ ،‬دانان‌و هەڵگەڕانەوە‪،‬‬ ‫جوڵە ب���ە ئاڕاس���تەیەکی دیاریکراو تەواو‬ ‫لێرەدا تێکدەش���کێت‪ ،‬ئ���ەوەی دڵنیابین‬ ‫له‌خوارەوە س���ەردەکەوین یان له‌سەرەوە‬ ‫دێینە خوارێ کاری نەکردەیە‪ .‬فیگەرەکان‬ ‫هەموو بەرەو بااڵ یان خوارەوە دەجوڵێن‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم وەک له‌گەردونێکی ئەفس���وناویدا‬ ‫بن‪ ،‬هەموو هەمیش���ە له‌هەمان ش���وێنن‪.‬‬ ‫ئیش���ەر ئەو تێکش���کانی لۆژیکە له‌هەموو‬ ‫کارەکانی���دا بەڕێوە دەبات‪ .‬گەر تابلۆیەکی‬ ‫ت���ری وەربگرین کە یەکێک���ە له‌کارە هەرە‬ ‫ناودارەکانی‪ ،‬کارێکە بە ناوی «دونیایەکی‬ ‫تر»ـ���ەوە‪ ،‬س���اڵی ‪ 1947‬کێش���اوێتی‪،‬‬ ‫تێکش���کانی هەمان لۆژی���ک دەبینینەوە‪،‬‬ ‫له‌ی���ەک کاتدا ک���ە تەماش���ادەکەین‪ ،‬هەم‬ ‫س���ەردەکەوین‌و ه���ەم دادەبەزی���ن‪ ،‬بینەر‬ ‫له‌یەک نیگادا‪ ،‬هەم له‌خوارەوە بۆ سەرەوە‬ ‫دەڕوانێت‪ ،‬هەم لەسەرەوە بۆ خوارەوە‪ ،‬هەم‬ ‫بە ئاسۆییش‪ .‬له‌مۆدێلی گەردونی درەختدا‬ ‫له‌یەک کاتدا ناتوانین لەس���ەرەوە سەیری‬ ‫خوارەوە‌و له‌خوارەوە س���ەیری س���ەرەوە‬ ‫بکەین‪ ،‬بۆئەوەی بتوانین وابکەین‪ ،‬دەبێت‬ ‫قاڵبەکان���ی خەیاڵ‌و فۆرمە ئەندازەییەکانی‬ ‫نیگار تێکبش���کێنین‌و دونیا بەجۆرێکی تر‬ ‫ببینین‪.‬‬ ‫هەڵبەت تێکش���کاندنی روانگەی کالسیکی‬ ‫له‌نیگارکێش���اندا پێش ئیشەر الی بیکاسۆ‬ ‫ئەنجامدرابوو‪ ...‬ئەو زنجی���رە لۆژیکییەی‬ ‫کە نیگارکێش���انی ک���ۆن رەچاویان دەکرد‬ ‫تێکش���کا‪ .‬له‌وێنەی دێریندا کە پۆرترێتی‬ ‫کەس���ێک دەکەی���ن‪ ،‬هەمیش���ە چەناگ���ە‬ ‫له‌خوارەوەی���ە‪ ،‬لێو دوات���ر‪ ،‬کەپوو بااڵتر‪،‬‬ ‫چاو بەدوایدا‪ .‬بەاڵم پیکاس���ۆ هەموو ئەو‬ ‫ریزبەندیی‌و یەک لەدوایەکییەی تێکشکاند‪،‬‬ ‫الی پیکاسۆ چەناگە دەچێتە شوێنی چاو‌و‬ ‫چ���او دەچێتە ژێ���ر کەپووەوە‪ .‬پیکاس���ۆ‬ ‫گەمژە نەبوو کەوایدەکرد‪ ،‬بەڵکو وێنەیەکی‬ ‫دونیا‌و واقعی دەش���کاند تەمەنی هەزاران‬ ‫ساڵ بوو‪ .‬ئەو یەک لەدوای یەکی‌و زنجیرە‬ ‫سازییەی دەپچڕاند کە بەرەنجامی ئەو وێنە‬ ‫سروش���تییەی گەردون بوو وەک درەخت‪.‬‬ ‫ئەو ش���کاندنە مەرج بوو بۆئ���ەوەی دواتر‬ ‫ئیش���ەر نیگارێک���ی ئەندازەیی رۆش���ن بۆ‬ ‫نەمانی هەرجۆرە روانگەیەکی نەگۆڕ‌و تاک‬ ‫رەهەند بکێش���ێت‪ .‬نەمانی سەرو خوار الی‬ ‫بیکاسۆ سەرەتای نەمانی سەرو خوار بوو‬ ‫الی ئیشەر‪ ،‬س���ەرەتایەکی گرنگی نەمانی‬ ‫سەروخواریش بوو الی دۆلۆز «کە له‌بەشی‬ ‫داهاتوودا باسیدەکەم»‪.‬‬

‫روونه‌ كه‌ هه‌مواره‌كه‌ س���ه‌ركه‌وتوو نابێت‬ ‫به‌هۆی زۆرینه‌ی یه‌كێت���ی‌و پارتی‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌یه‌ه���ا پڕۆژه‌یان پێش���كه‌ش ك���ردووه‌‬ ‫روونیشه‌ له‌الیان كه‌ ئه‌گه‌ر یه‌كێتی‌و پارتی‬ ‫پش���تیوانیان نه‌بن‪ ،‬ئه‌وا په‌سه‌ند ناكرێن‪،‬‬ ‫بۆیه‌ كه‌ ئه‌وان به‌ وت���ه‌ی خۆیان له‌پێناو‬ ‫ده‌س���تكاریكردنی سیس���ته‌می حوكمڕانی‬ ‫دروست بوون‪ ،‬چییان كرد بۆ هه‌مواری ئه‌و‬ ‫یاسایانه‌ی ئه‌م ش���ێوازی حوكمڕانییه‌یان‬ ‫دروست كردووه‌‪.‬‬ ‫له‌نامه‌ك���ه‌ی كاك نه‌وش���یرواندا باس���ی‬ ‫خۆڕانه‌گری���ی ئه‌ندامه‌كان���ی فراكس���یۆن‬ ‫ك���راوه‌ (ك���ه‌ به‌بۆچوون���ی م���ن غه‌در‌و‬ ‫ناهه‌قییه‌ك���ی تێ���دا ب���وو به‌رامبه‌ریان)‪،‬‬ ‫به‌اڵم با له‌ناوه‌رۆك���ی نامه‌كه‌ی خۆیانه‌وه‌‬ ‫پرس���یار بكه‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌ر بڕیاره‌ حكومه‌تی‬ ‫ته‌كنۆكرات‌و فراكسیۆنی چاالك‌و به‌رپرسی‬ ‫پ���اك‌و وریا دابنێ���ت له‌سیس���ته‌مه‌كانی‬ ‫حوكمڕانی ئه‌گ���ه‌ر له‌هه‌ڵبژاردنی ئاینده‌دا‬ ‫س���ه‌ركه‌وتوو بوویت‌و ده‌نگت هێنا‪ ،‬به‌اڵم‬

‫به‌گوێ���ره‌ی نامه‌ك���ه‌ی كاك نه‌وش���یروان‬ ‫(‪ )25‬كه‌س���ی نوخبه‌ له‌تاقیكردنه‌وه‌كانی‬ ‫ده‌رنه‌چ���ووه‌ (به‌ وته‌ی به‌ڕێ���زی)‪ ،‬ئه‌ی‬ ‫به‌یانی ئه‌م هه‌موو كادیر‌و كه‌س���ه‌ له‌كوێ‌‬ ‫دێن���ن له‌تاقیكردنه‌وه‌ك���ه‌ت ده‌ربچ���ن بۆ‬ ‫ئه‌كتیڤكردن���ی جومگه‌ی سیس���ته‌مه‌كانی‬ ‫حوكمك���ردن؟ له‌كاتێكدا چوارده‌وری كاك‬ ‫نه‌وشیروان هه‌مووی وه‌زیر‌و په‌رله‌مانتار‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی‌و راوێژكاری خانه‌نشین‬ ‫كراون‪.‬له‌كۆتاییدا ده‌ڵێم‪ ،‬شكستهێنانی‌ یان‬ ‫شكست پێهێنانی ئۆپۆزسیۆن له‌كوردستان‬ ‫لێپرس���راوێتیه‌كه‌ی ب���ه‌ ئه‌ندازه‌یه‌ك���ی‬ ‫گه‌وره‌ له‌ئه‌س���تۆی بزووتن���ه‌وه‌ی گۆڕانه‌‪.‬‬ ‫جگه‌ ل���ه‌وه‌ مان���ه‌وه‌ له‌فۆرمی سیاس���ی‬ ‫كۆپیك���راوی یه‌كێت���ی‌و پارتی���ش پێمان‬ ‫ده‌ڵ���ێ‌ ئۆپۆزس���یۆنێكی گووت���ار توندی‌‬ ‫هه‌نگاو كیس���ه‌ڵمان هه‌یه‌ له‌كوردس���تان!‬ ‫ئومێده‌وارم كۆی ئه‌م پرسیارانه‌‌و ئه‌و دوو‬ ‫جه‌مس���ه‌ریانه‌ی بۆیان دروس���ت بووه‌ بۆ‬ ‫خه‌ڵكی روون بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫باڵه‌كایه‌تی‌‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ڕاستیدا ئه‌م گردبوونه‌وه‌یه‌ به‌ كۆ ‌‬ ‫ێ‬ ‫سه‌رنج‌و تێبینییه‌كانیمان له‌سه‌ر هه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫الیه‌نی‌ نه‌رێنی‌‌و نه‌خوازراویشی‌ له‌ڕۆژ ‌‬ ‫یه‌كه‌میدا‪ ،‬به‌اڵم ب ‌ه بۆچوونی‌ ئێم ‌ه زۆر‬ ‫دیوی‌ جوان‌و به‌هاداری‌ تێدابوون‪ ،‬له‌وان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫رووسپیكردنه‌وه‌ی‌ خۆپیش���اندانه‌كان ‌‬ ‫ی پارساڵی‌ سلێمانی‌‌و‬ ‫ی ش���وبات ‌‬ ‫حه‌ڤده‌ ‌‬ ‫شارۆچكه‌كانی‌ ده‌وروبه‌ری‌‪ ،‬به‌وه‌ی‌ نه‌ك‬ ‫هه‌ر هیچ توندوتیژییه‌كی‌ لێنه‌كه‌وته‌وه‌‌و‬ ‫ی پێوه‌‬ ‫ی سیاس��� ‌‬ ‫رێ���گا ن���ه‌درا بازرگان ‌‬ ‫بكرێ‌‪ ،‬به‌ڵكو خه‌ڵكه‌كه‌یشی‌ سه‌لماندیان‬ ‫ی‬ ‫زۆر له‌وه‌ هوش���یارترن بكه‌ونه‌ ژێر بار ‌‬ ‫ی‬ ‫هوتاف���ی‌ ئایدیۆل���ۆژی‌‌و نادیده‌گرتن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫حكومه‌ت‌و دامه‌زراوه‌كانی‌‌و س���وكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌س���ایه‌تی‌‌و دام���ه‌زراوه‌ ‌‬ ‫پێكردن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫سیاسی‌‌و حكومی‌‪ .‬هه‌روه‌ها ئاماژه‌یه‌ك ‌‬ ‫جوان بوو له‌س���ه‌ر پشوو درێژی‌ خه‌ڵك‬ ‫ب ‌ه ك���ۆی‌ چی���ن‌و توێژه‌كانیی���ه‌وه‌‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫ی له‌ناو ئه‌و س���ه‌رما‌و س���ۆڵ ‌ه‬ ‫تایبه‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫تاق���ه‌ت پڕوكێنه‌دا‪ ،‬ب���ه‌وه‌ی‌ داواكردن ‌‬ ‫ماف‌و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ س���ه‌روه‌ری‌ یاس���ا‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ده‌هێنێ‌ س���ه‌رما‌و برس���ێتی‌ بۆ‬ ‫بچێژیت‪ ،‬جگه‌ ل���ه‌و‌ه ئه‌م گردبوونه‌وه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كه‌م به‌ قازانج ‌‬ ‫مانگرتنه‌ به‌ پل���ه‌ ‌‬ ‫حكوم���ه‌ت ده‌ش���كێته‌وه‌‌و هانده‌رێك��� ‌ه‬ ‫ب���ۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌پرۆس���ه‌ی‌ چاكس���ازیدا‪،‬‬ ‫ی ئه‌و‌ه‬ ‫حكومه‌ت‌و به‌رپرسه‌كانی‌ پرسیار ‌‬ ‫ی خۆیان‬ ‫له‌دامه‌زراوه‌ی‌ یاسایی‌‌و دادوه‌ر ‌‬ ‫بك���ه‌ن‪ ،‬كه‌ بۆچی‌ متمان���ه‌ی‌ خه‌ڵكیان‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌ده‌س���تیش نه‌دابێ‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫متمانه‌یه‌ی‌ نێوانیان الواز بووه‌؟!‬ ‫به‌هه‌رحاڵ‪ ،‬قسه‌ی‌ نێو كتێبان‌و په‌ند‌و‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تیمان زۆر‌و‬ ‫ی ژیان ‌‬ ‫به‌سه‌رهات ‌‬ ‫زه‌وه‌ندن مرۆڤ بۆیان بگه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ی بیرمه‌ندان‌و تیۆرگه‌ل ‌‬ ‫ی بۆچوون ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫سیاس���ی‌‌و فیك���ری‌ زۆریش ه���ه‌ن‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫له‌ب���اری‌ گۆڕان���ی‌ كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌‌و ب��� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵگا‌و سه‌روه‌ركردن ‌‬ ‫مه‌ده‌نیكردن ‌‬ ‫ی مرۆڤ‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت��� ‌‬ ‫یاس���ا‌و په‌یمان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ ده‌رخواردی‌ هاوواڵتییانی‌ خۆ ‌‬ ‫ده‌توان ‌‬ ‫ی‬ ‫بدات‪ ،‬هه‌مووانیش ده‌توانین به‌رمه‌بنا ‌‬ ‫ئه‌م كتێب‌و تیۆرانه‌ قس���ه‌ی‌ باق‌و بریق‬ ‫ی خۆشتر‬ ‫ریز بكه‌ین‪ ،‬له‌هه‌ر هه‌موویش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ر یه‌ك له‌م كتێب‌و تیۆره‌ی‌ بیرمه‌ندان ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه‬ ‫بواری‌ فیكر‌و سیاس���ه‌ت به‌ش��� ‌‬ ‫ێ به‌رمه‌بنای‌ قۆناغه‌كان‌و‬ ‫رێیان تێده‌چ ‌‬ ‫ی سیاسی‌‌و كۆمه‌اڵیه‌تی‌ هه‌ر‬ ‫هه‌لومه‌رج ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك به‌ ویستی‌ خۆمان شرۆڤه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی���ان بۆ بكه‌ی���ن‌و ب ‌ه مه‌یل ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس���ی‌‌و ئایدیۆلۆژییان���ه‌ ‌‬ ‫روانین��� ‌‬ ‫خۆمان له‌واقیعی‌ خۆمان���دا ته‌وزیفیان‬ ‫ی ئێمه‌‌و‬ ‫بكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم كۆمه‌ڵگ���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆری‌ هاوواڵتییانمان به‌ش ‌‬ ‫به‌ش���ێك ‌‬ ‫ی حاڵ چۆنه‌‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌و‌ه تێده‌گه‌ن واقیع ‌‬ ‫ی خۆمان‬ ‫راستتر بڵێین زۆرینه‌ی‌ خه‌ڵك ‌‬ ‫ێ كه‌وتووه‌‌و كوند‌ه‬ ‫تێده‌گه‌ن (كه‌ر له‌كو ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ دڕاوه‌!)‪ .‬بۆی���ه‌ ئ���ه‌وه‌ ئه‌رك ‌‬ ‫له‌ك���و ‌‬ ‫نووس���ه‌ر‌و رۆژنامه‌ن���ووس‌و منه‌وه‌ران ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌ س���اده‌یی‌ بدوێن‌و واقیع وه‌ك خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫وێن���ا بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬نه‌ك له‌ڕێگای‌ به‌الغه‌ت ‌‬ ‫زمانه‌وه‌ هوشیاری‌ هاوواڵتییانیان به‌ناو‬ ‫توونی‌ تاریك‌و پێچاو پێچی‌ ئاڵۆزی‌ زماندا‬ ‫كوێر بكه‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ ئه‌گه‌ر بڕیاریان دابێت‬ ‫ی مۆڕاڵی‌‌و ویژدانییان‬ ‫كه‌مترین پابه‌ن���د ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ په‌یامی‌ نووس���ین‌و به‌رپرس���یارێت ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌ پیشه‌كه‌یان هه‌بێت‪.‬‬ ‫له‌م دیدگایه‌وه‌‪ ،‬ئه‌س���ڵی‌ مه‌سه‌له‌ك ‌ه‬ ‫ی راده‌س���تكردنه‌وه‌ی‌ بكوژ بۆ‬ ‫داواكردن ‌‬ ‫قوربانی‌‌و گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ یاس���ای‌ جه‌نگه‌ڵ‬ ‫نیی���ه‌‪ ،‬وه‌ك باس���ی‌ ك���را‌و ده‌ك���رێ‌‪،‬‬ ‫به‌ڵك���و بنه‌ڕه‌تی‌ كێش���ه‌ك ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫درێژایی‌ بیس���ت س���اڵه‌ له‌م باشوور ‌‬ ‫ی بێتاوان له‌سه‌ر‬ ‫كوردس���تانه‌دا خه‌ڵك ‌‬ ‫ی راده‌ربڕین‌و‬ ‫ی سیاس���ی‌‌و ئازاد ‌‬ ‫بۆچوون ‌‬ ‫له‌پێن���او پ���اره‌‌و ئاڵت���ون‌و ئۆتۆمبێل‌و‬ ‫به‌ناوی‌ نام���ووس په‌رس���تی‌ كوژران‌و‬ ‫تیرۆر ك���ران‌و ده‌كرێ���ن‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ردا‬

‫ی‬ ‫كه‌مترین كه‌س له‌و بكوژان ‌ه به‌ س���زا ‌‬ ‫یاس���ایی‌ خۆی���ان گه‌یش���توون‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫تیرۆركردن���ی‌ (ره‌ئوف كامیل‌و رێناس‌و‬ ‫موحه‌ممه‌د ح���ه‌الق‌و هاوڕێكانی‌)‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫تیرۆركردنی‌ (ش���اپوور‌و قابیل‌و ده‌یان‬ ‫ی‬ ‫ی رۆژهه‌اڵت‌و باكوور ‌‬ ‫كادیری‌ حیزبه‌كان ‌‬ ‫ی (به‌كر‬ ‫كوردس���تان)‪ ،‬ئه‌وه‌ تیرۆركردن ‌‬ ‫عه‌لی‌ شاعیر‌و مامۆستا سه‌اڵح هه‌ورامی‌‌و‬ ‫چه‌ند رۆژنامه‌نووس‌و نووسه‌رێك)‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫رووتاندنه‌وه‌‌و كوشتنی‌ ده‌یان هاوواڵتی‌‌و‬ ‫ی ته‌رمه‌كانیان ل���ه‌ال رێگا‌و ناو‬ ‫فڕێدان��� ‌‬ ‫چۆم‌و رووباران‪ ،‬ئه‌وه‌ رۆژانه‌ كوش���تن‌و‬ ‫ی‬ ‫ئه‌تكردنی‌ ده‌یان كچ‌و ژن به‌ پاس���او ‌‬ ‫كڕین���ه‌وه‌ی‌ ش���ه‌ره‌ف‪ ،‬ك��� ‌ه به‌داخه‌و‌ه‬ ‫كه‌مترین���ی‌ تاوانبار‌و بكوژانیان س���زا‬ ‫دراون‌و زۆرترین���ی‌ قوربانییه‌كان‪ ،‬كورد‬ ‫ی چوون!)‪.‬‬ ‫ی سه‌ ‌‬ ‫وته‌نی‌ (له‌تڕ ‌‬ ‫له‌ڕاستیدا ئه‌گه‌ر خۆمان نه‌خه‌ڵه‌تێنین‌و‬ ‫ی‬ ‫خ���ۆڵ نه‌كه‌ینه‌ چ���اوی‌ خه‌ڵك‌و خه‌م ‌‬ ‫مووچه‌ی‌ چه‌ور‌و ئۆتۆمبێلی‌ دوا مۆدێل‌و‬ ‫ئیمتی���از‌و پۆس���ت‌و هه‌ن���دێ‌ جاریش‬ ‫مه‌راییكردن نه‌بێ‌‪ ،‬ئه‌س���ڵی‌ مه‌به‌س���ت‬ ‫كه‌رام���ه‌ت‌و ش���كۆمه‌ندی‌ مرۆڤ���ه‌ له‌م‬ ‫ی ئێمه‌دا‪ ،‬نه‌ك بێبه‌هاكردن‌و‬ ‫سه‌رزه‌مینه‌ ‌‬ ‫ی خه‌ڵك‌و‬ ‫نادیده‌گرتنی‌ توڕه‌یی‌‌و ناڕه‌زای ‌‬ ‫ی‬ ‫داواكردنی‌ مافه‌كانی���ان‌و گه‌ڕاندنه‌وه‌ ‌‬ ‫سه‌روه‌ری‌ یاس���ا‌و پاس���اودانه‌وه‌ی‌ ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بیان���ووی‌ گه‌ڕان���ه‌وه‌ ب���ۆ عه‌قڵییه‌ت ‌‬ ‫ی بكوژه‌كان‌و‬ ‫جه‌نگه‌ڵ‪ ،‬به‌ راده‌ستكردن ‌‬ ‫پێش���ێلكردنی‌ یاس���ا‌و رێگریك���ردن‬ ‫له‌بازرگانی‌‌و نادیده‌گرتنی‌ ده‌سكه‌وته‌كان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌و ده‌س���كه‌وتانه‌ی‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا به‌ر ‌‬ ‫ی خێر له‌خۆ‬ ‫ره‌ن���ج‌و قوربانیدانی‌ خه‌ڵك ‌‬ ‫نه‌دیوی‌ كوردس���تانن به‌ س���ه‌ر‌و ماڵ‌و‬ ‫گیان‌و له‌هه‌ندێ‌ قۆناغیش���دا قوربانیدان‬ ‫به‌ كه‌رامه‌ت‌و ئابڕووی‌ خۆیان‪.‬‬ ‫به‌بۆچوون���ی‌ ئێم���ه‌ زۆرترین���ی‌ ئه‌م‬ ‫توڕه‌یی‌‌و ناڕه‌زایه‌تییانه‌ی‌ هاوواڵتییانمان‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ه‌ كاڵبوون���ه‌وه‌ ‌‬ ‫په‌یوه‌ن���د ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌هاكان��� ‌‬ ‫ئینتیم���ا‌و له‌ده‌س���تدان ‌‬ ‫ی نه‌ته‌وه‌یی‌‌و‬ ‫نیش���تمانپه‌روه‌ری‌‌و هه‌ست ‌‬ ‫بێبه‌هاكردنی‌ ده‌س���كه‌وته‌كان‌و به‌ كه‌م‬ ‫س���ه‌یركردنی‌ ئه‌زموونه‌ك���ه‌‌و دامه‌زراو‌ه‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تییه‌كانی‌ نیی���ه‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كه‌مترینی‌ ئ���ه‌م ناڕه‌زایه‌تییان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫هه‌وڵێك نین بۆ هاوس���ه‌نگكردنی‌ هێز ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت‌و ئۆپۆزس���یۆن‌و دنه‌دان��� ‌‬ ‫سیاسی‌‌و قۆس���تنه‌وه‌ی‌ هه‌لومه‌رجه‌كان‬ ‫ی سیاس���ی‌‪ ،‬چونك��� ‌ه رۆژ بۆ‬ ‫بۆ مه‌رام ‌‬ ‫رۆژ راس���تی‌ هه‌لپه‌رس���تی‌‌و دڕدۆنگی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫كه‌ڵه‌گای���ی‌‌و مه‌رایی‌ سیاس���ی‌ خود ‌‬ ‫هێ���زه‌ ئۆپۆزس���یۆنه‌كانیش بۆ خه‌ڵك‬ ‫روونتر ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌وانیش زۆربه‌یان‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌هامه‌ت ‌‬ ‫ده‌یانه‌وێ‌ له‌سه‌ر حیس���اب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ست ‌‬ ‫خه‌ڵك‌و كاركردن له‌س���ه‌ر ژێ ‌‬ ‫توڕه‌ی���ی‌‌و په‌نگخواردووی���ان‌و له‌پێناو‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���كه‌وتی‌ سیاس���ی‌ زیاتر ئه‌س���پ ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆیان له‌ناو ئه‌و بوومه‌ لێڵ‌و ته‌پوتۆزه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫نابه‌رابه‌ریی���ه‌دا تاو بده‌ن‌و ته‌س���فییه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس���ی‌‌و كه‌سی‌‌و مێژووی ‌‬ ‫حیسابات ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ نه‌یاره‌كانیان بكه‌ن‪ .‬روونتر بڵێین‬ ‫ی گه‌نده‌ڵی‌‌و‬ ‫ئه‌سڵی‌ مه‌به‌ست به‌رده‌وام ‌‬ ‫ی هاوواڵتییان ‌ه‬ ‫بێدادی‌‌و وه‌ك یه‌ك نه‌بوون ‌‬ ‫له‌ب���ه‌رده‌م یاس���ا‌و به‌رخوردب���وون‬ ‫له‌مافه‌كان‌و خ��وه‌ن ده‌ركه‌وتن له‌ئه‌رك‌و‬ ‫ی‬ ‫به‌رپرسیارێتییه‌كان‪ ،‬دانه‌به‌زینه‌ له‌كه‌ل ‌‬ ‫ش���ه‌یتانی‌ یه‌كتر نه‌خوێندنه‌وه‌‌و قه‌بوڵ‬ ‫ی‬ ‫نه‌كردن���ی‌ جی���اوازی‌‪ ،‬ن���ا ئاماده‌گ��� ‌‬ ‫ئیراده‌گه‌رانه‌ی���ه‌ ب���ۆ كۆتاییهێن���ان‬ ‫ب���ه‌ كێش���ه‌كان‌و نه‌بوون���ی‌ ویس���ت‌و‬ ‫ی‬ ‫ی كۆنكرێتییه‌ بۆ چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ئیراده‌یه‌ك ‌‬ ‫ی پالن‌و‬ ‫كه‌موكورتییه‌كان‌و نه‌خستنه‌گه‌ڕ ‌‬ ‫ی شیاو‌و گونجاو‌ه‬ ‫میكانیزم‌و ئه‌لته‌رناتیڤ ‌‬ ‫ی واڵت‬ ‫بۆ ده‌ربازكردنی‌ دۆخی‌ قه‌یراناو ‌‬ ‫ی سیاسی‌‌و كارگێڕی‌‌و ئابووری‌‌و‬ ‫له‌ئاست ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌‌و ته‌نان���ه‌ت فه‌رهه‌نگ���ی‌‌و‬ ‫كولتوریشدا‪.‬‬


‫رۆژان ‌ی ساڵ ‪17‬ی‌ شوباته‌‬

‫ شوان محه‌مه‌د‬

‫‪m‬‬

‫‪www.‬‬

‫‪o‬‬

‫‪c‬‬

‫‪.‬‬

‫‪e‬‬

‫‪n‬‬

‫‪e‬‬

‫‪w‬‬

‫‪a‬‬

‫‪.‬‬

‫‪w‬‬

‫‪Awene‬‬ ‫‪w‬‬

‫‪w‬‬ ‫ریکالم‬

‫‪awene.com‬‬

‫سه‌باره‌ت به‌و گه‌نده‌ڵیی ‌هی‌ له‌كوردستاندا هه‌یه‌‌و چۆنێتی‌ چاره‌سه‌ركردنی‌ سیسته‌می‌‬ ‫حوكمڕانی‪ ،‬له‌ناو ناوه‌ندی‌ رۆشنبیری‌‌و ناوه‌ندی‌ سیاسی‌ ئه‌م واڵته‌دا دوو بۆچوون‬ ‫له‌ئارادایه‌‪ ،‬بۆچونێكیان پێیوایه‌ پێویس���ته‌ ئه‌م ده‌س���ه‌اڵت ‌هی‌ ئێستا به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫ئاش���تییانه‌ ریفۆرمی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ بكات‪ ،‬بۆچونێكی‌ دیكه‌ش پێیوایه‌ پێویس���ته‌ ئه‌م‬ ‫رژێمه‌ له‌بنچینه‌وه‌ بڕوخێنرێت‌و س���ه‌رله‌نوێ‌ بنیاتبنرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‌هی‌ رێگای‌ دووه‌م‬ ‫هه‌ڵده‌بژێرێت خه‌ڵك‌و ئۆپۆزسیۆن نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو ده‌سه‌اڵتی‌ فه‌رمانڕه‌وایه‌‪.‬‬ ‫‌واڵت���ه‌ عه‌ره‌بییه‌كان‌ لەرۆژئ���اواوه‌ هه‌تا رۆژهه‌اڵت‪ ،‬هه‌ر چه‌ن���د مانگێك رژێمێكی‌‬ ‫سیاس���ی‌ قڵپده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‌هی‌ ئێس���تا پاڵێوراوه‌ بۆ قڵپبوونه‌وه‌‌و دوا ساته‌كانی‌‬ ‫ته‌مه‌ن���ی‌ حوكمڕانی‌ خۆی‌ به‌ڕێده‌كات‪ ،‬رژێمی‌ به‌عس���ی‌ س���وریایه‌‪ ،‬كه‌ روخانی‌‪،‬‬ ‫ره‌نگدانه‌و‌هی‌ راسته‌وخۆی‌ له‌س���ه‌ر بارودۆخی‌ كوردستان‌و عێراق ده‌بێت‪ ،‬هه‌ردوو‬ ‫الیه‌نی‌ ده‌س���ه‌اڵت‌و ئۆپۆزس���یۆنیش له‌كوردستاندا ئه‌و راس���تییه‌یان وه‌ك رۆژی‌‬ ‫رووناك ال ئاشكرایه‌ كه‌ گۆڕانكارییه‌كان نزیك بۆته‌وه‌ له‌ده‌رواز‌هی‌ كوردستان‪.‬‬ ‫پارت���ی‌‌و یه‌كێتی‌ ده‌یانتوانی‌‌و ره‌نگه‌ تا ئێس���تاش ده‌رفه‌تێ���ك مابێت كه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆپۆزسیۆن‌و خه‌ڵكدا پێكه‌وه‌ به‌ره‌و پیری‌ ئه‌و گۆڕانكاریانه‌ بچن‌و بیخه‌نه‌ خزمه‌ت‬ ‫پێشكه‌وتنی‌ هه‌رێم‌و قوڵكردنه‌و‌هی‌ دیموكراسی‌‌و نه‌هێشتنی‌ گه‌نده‌ڵییه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫هه‌نگاوان ‌هی‌ له‌‪17‬ی‌ شوباتی‌ پاره‌وه‌ ناویانه‌‪ ،‬ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ ئه‌و راستیی ‌هی‌ كه‌ ئه‌م‬ ‫دوو هێزه‌ رۆژ به‌ڕۆژ له‌خه‌ڵك دوورده‌كه‌نه‌وه‌‌و ئه‌گه‌ری‌ تێپه‌ڕاندنی‌ ئه‌م گۆڕانكاریانه‌‬ ‫ره‌نگه‌ به‌ ئاقاری‌ توندتیژیدا بشكێته‌وه‌‪ ،‬نه‌ك گۆڕانكارییه‌كی‌ هێمنانه‌‪.‬‬ ‫كاتێ���ك ده‌وترێت پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ له‌جاران زیاتر له‌خه‌ڵك دووركه‌وتوونه‌ته‌وه‌‌و ئه‌و‬ ‫دووركه‌وتنه‌وه‌یه‌ش رۆژ ب���ه‌ڕۆژ روو له‌زیادبوونه‌‪ ،‬ئه‌و رایه‌ هه‌ر له‌خۆڕا نه‌هاتووه‌‪،‬‬ ‫س���اڵی‌ پار له‌مكاته‌دا بۆ ماو‌هی‌ ‪ 62‬رۆژ بۆ یه‌كه‌مجار به‌م ش���ێوه‌ فراوانه‌ خه‌ڵك‬ ‫رژانه‌ س���ه‌ر شه‌قام دژی‌ سیس���ته‌می‌ حوكمڕانییه‌ك كه‌ له‌س���اڵی‌ ‪1992‬دا زیاتر‬ ‫له‌‪%95‬ی‌ خه‌ڵكی‌ كوردس���تان ده‌نگی‌ پێدابوو‪ .‬به‌درێژایی‌ س���اڵی‌ پار كه‌م هه‌فته‌‬ ‫هه‌ب���ووه‌ چین‌و توێژه‌ جیاجیاكان���ی‌ ئه‌م كۆمه‌ڵگایه‌ دژی‌ كایه‌ی���ه‌ك له‌كایه‌كانی‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت نه‌ڕژابنه‌ سه‌ر شه‌قام‪ .‬دواترینیش���ان هه‌ردوو رووداوی‌ زاخۆ‌و رووداوی‌‬ ‫دۆڵی‌ باڵه‌كایه‌تی‌ بوو‪ ،‬كه‌ ئه‌و ئاماژه‌ی ‌هی‌ دا به‌ پارتی‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر خه‌ڵك له‌س���لێمانی‌‬ ‫تا راده‌یه‌ك به‌هێمنانه‌ بڕژێنه‌ سه‌رشه‌قام‪ ،‬ئه‌وا له‌و ده‌ڤه‌ره‌ ره‌نگه‌ ناڕه‌زایی‌ خه‌ڵك‬ ‫فۆڕم‌و ش���ێو‌هی‌ تر به‌خۆیه‌وه‌ بگرێت‌و ئاقاری‌ ت���ر وه‌ربگرێت‪ ،‬كه‌ هه‌رگیز پارتی‌‬ ‫پێشبینی‌ نه‌كردبێت‪.‬‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌ سیاسی‌ له‌كوردس���تاندا به‌رامبه‌ر هه‌ریه‌كێك له‌م جموجواڵنه‌ كه‌مترین‬ ‫ئاستی‌ به‌رپرس���یارێتی‌ پیش���انداوه‌‪ ،‬خۆپیشاندانه‌ك ‌هی‌ س���لێمانی‌ به‌زه‌بری‌ هێز‬ ‫س���ه‌ركوتكرا‪ ،‬وا م���او‌هی‌ ساڵێكیش���ه‌ دادگا بڕیاری‌ ده‌س���تگیركردنی‌ كۆمه‌ڵێك‬ ‫تۆمه‌تباری‌ داوه‌ كه‌ ده‌س���تیان هه‌بووه‌ له‌كوش���تنی‌ هاوواڵتیان���دا‪ ،‬به‌اڵم الیه‌نی‌‬ ‫ته‌نفی���زی‌ بێ‌ ش���ه‌رمانه‌ ته‌نها هاوواڵتیه‌كی‌ بێ‌ پش���توپه‌نای‌ وه‌ك (برایمی‌ كاكه‌‬ ‫ئه‌حه‌)ی‌ ده‌ستگیركردووه‌‪ ،‬كه‌چی‌ تۆمه‌تبارێكیتر له‌پایته‌خت ده‌پارێزرێت‌و ئه‌وانی‌‬ ‫تریش���یان له‌سلێمانی‌ مێش میوانیان نییه‌‪ .‬ده‌س���ه‌اڵتی‌ كوردی‌ بۆ سه‌ركوتكردن‬ ‫چاالكانه‌ كارده‌كات‪ ،‬به‌اڵم دوای‌ س���ه‌ركوتكردن نه‌ رێز له‌داوای‌ جه‌ماوه‌ر‌و نه‌ رێز‬ ‫له‌بڕیاره‌كانی‌ خۆیان ده‌گرن‪ ،‬باش���ترین نمونه‌ش راده‌ستنه‌كردنی‌ تۆمه‌تباره‌كانی‌‬ ‫خۆپیش���اندانه‌كانی‌ س���لێمانییه‌ به‌ دادگا‪ .‬هه‌موو كه‌س ده‌زانێت ئه‌و بودجه‌ی ‌هی‌‬ ‫ده‌درێت به‌هه‌رێمی‌ كوردس���تان له‌س���ه‌روپێمان زیاده‌‪ ،‬ساڵی‌ پار بودج ‌هی‌ هه‌رێم‬ ‫‪ 11‬ملی���ار‌و ‪ 616‬ملیۆن ب���ووه‌‪ ،‬به‌م بودجه‌یه‌ ده‌كرێ‌ زۆر به‌باش���ی‌ هه‌رێمی‌ پێ‬ ‫به‌ڕێوه‌ببرێت‪ ،‬به‌اڵم ئێوه‌ له‌به‌ر به‌شی‌ حیزب‌و كۆمپانیاكان‌و رێكخراوه‌كان‌و میدیا‌و‬ ‫كادیری‌ حیزب وه‌ك نمون ‌هی‌ چیرۆكی‌ "س���ه‌ماده‌كه"‌تان لێكردووه‌‪ .‬له‌سیسته‌مێكی‌‬ ‫وه‌هادا كه‌ یاس���ا س���ه‌روه‌ر نه‌بێت‌و موڵك‌و ماڵی‌ گشتیش وه‌ك غه‌نیمه‌ مامه‌ڵ ‌هی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ���دا بكرێت‪ ،‬ده‌بێت خۆتان بۆ ئه‌گه‌ری‌ دووه‌م ح���ازر بكه‌ن كه‌ رووخانیه‌تی‌‬ ‫له‌بنچینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ره‌نگه‌ خۆپیشاندان له‌‪17‬ی‌ شوباتی‌ ئه‌مساڵیشدا بكرێت‪ ،‬ره‌نگه‌ نه‌شكرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بۆ ده‌س���ه‌اڵتێك كه‌ هێنده‌ نا به‌رپرسانه‌ مامه‌ڵه‌ بكات‪ ،‬ده‌بێت خۆی‌ ئاماده‌بكات‬ ‫كه‌ هه‌موو رۆژێكی‌ ساڵ ‪17‬ی‌ شوبات بێت‪ .‬‬

‫خاوه‌نی ئیمتیاز‪ :‬کۆمپانیای ئاوێنه‌‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‪ :‬شوان محه‌مه‌د‬ ‫جێگری سه‌رنوسه‌ر‪ :‬سه‌ردار محه‌مه‌د‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری نوسین‪ :‬یه‌حیا به‌رزنجی‬

‫ه له‌ئه‌وروپا‬ ‫نوێنه‌ری ئاوێن ‌‬ ‫شوان حه‌مه‌ ـ نه‌رویج‬ ‫‪004799004729‬‬ ‫‪hamashwan.awene@yahoo.no‬‬

‫ریکالم‬


313