Page 1

‫کوا لێکۆڵینەوەی یاسایی لەخوێنی‬ ‫سۆرانی مامە حەمە‪ ،‬عەبدولستار تاھیر‪ ،‬سەردەشت عوسمان‬

‫ریکالم‬

‫ریکالم‬

‫‪www.awene.com‬‬

‫ژماره‌ (‪)300‬‬ ‫سێشەممە ‪2011/11/15‬‬

‫مام رۆسته‌م‪:‬‬

‫»» ‪72‬‬

‫کۆنترۆڵی جۆری‪:‬‬

‫‪33‬‬

‫ی سیاسیی‌ گشتییه‬ ‫رۆژنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫کۆمپانیای ئاوێنه‌ ده‌ریده‌کات‬

‫به‌سه‌رهاتی‌ خێزانێكی‌‬

‫»» ‪1 6‬‬

‫‪12‬‬ ‫له‌شفرۆش »»‬ ‫»»‪17‬‬ ‫‪11‬‬

‫ی به‌كچه‌كانم‌و‬ ‫"له‌شفرۆشی ‌‬ ‫بوكه‌كه‌مه‌و‌ه ده‌كه‌م"‬

‫ئه‌گه‌ر مام جه‌الل بەقسەی بکردمایە ئێستا‬ ‫ی ساخته گیراوه‌‬ ‫هیچی کەمتر نەدەبوو لە"ماندێالو سیستانی" جۆر‌ ده‌رمان ‌‬

‫مەریوان وریاو ئاراس فەتاح‬ ‫له‌کوشتنی ئینسانەوە‬ ‫بۆ کوشتنی زەمەن‬

‫پۆلیس‪ ،‬ناوی‌ ته‌قه‌كه‌رانی‌ خۆپیشاندانه‌كه‌ ده‌دات به‌ ئه‌نته‌رپول‬

‫»» ‪12‬‬

‫ریکالم‬

‫وێنه‌ی‌ تۆمه‌تباران به‌سه‌رجه‌م‬ ‫شوێن ‌ه گشتییه‌كاندا باڵوده‌كرێته‌وه‌‬

‫ناوی‌ ئه‌و چوار تۆمه‌تباره‌ی‌ به‌رپرس���ن ده‌ستگیركردنیان ده‌درێت‪.‬‬ ‫له‌ته‌قه‌كردن له‌خۆپیش���انده‌رانی‌ ‪17‬ی‌ ئ���ه‌و س���ه‌رچاوه‌یه‌ ئاماژه‌ی‌ ب���ۆ ئه‌و‌ه‬ ‫ش���وبات‌و رۆژانی‌ دوایی‪ ‌،‬به‌مه‌به‌س���تی‌ كرد ك���ه‌ هێزه‌كانی‌ ناوخ���ۆ له‌ڕۆژانی‌‬ ‫ده‌س���تگیكردنیان ده‌درێتبه‌پۆلیس���ی‌ جه‌ژنیشدا له‌ڕێگای‌ مه‌فرزه‌ی‌ نهێنییه‌وه‌‬ ‫(ئه‌نته‌رپ���ول)‌و چاودێریی‌ ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌یان كردووه‌‌و‬ ‫نێوده‌وڵه‌ت���ی‌‬ ‫وێنه‌كانیشیان له‌فڕۆكه‌خانه‌كان‌و بازگه‌و به‌مه‌به‌س���تی‌ ده‌س���تگیركردنیان له‌ناو‬ ‫ش���وێنه‌ گش���تییه‌كان له‌سه‌رتاسه‌ری‌ شاری‌ سلێمانی‌ چوونه‌ته‌ سه‌ر چه‌ندین‬ ‫ماڵ كه‌ گومانیان كردووه‌ ئه‌و كه‌س���انه‌‬ ‫عێراقدا باڵوده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫تایبه‌ت به‌ ئاوێنه‌‪ :‬سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ ئاگادار له‌وێ‌ داڵده‌ درابن‪.‬‬ ‫له‌وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم به‌ س���ه‌رچاوه‌كه‌ی‌ ئاوێنه‌ ئاشكرایكرد كه‌‬ ‫ئاوێن���ه‌ی‌ راگه‌یاند كه‌ هێزه‌كانی‌ ناوخۆ یه‌كێك له‌و تۆمه‌تبارانه‌ جگه‌ له‌تۆمه‌تی‌‬ ‫بڕیاریان ده‌ركردووه‌ بۆ ده‌ستگیركردنی‌ ته‌قه‌كردن له‌خۆپیشانده‌ران‪ ،‬پاسه‌وانی‌‬ ‫هه‌ریه‌ك له‌به‌رپرسی‌ پێشووی‌ لقی‌ چوار كوڕی‌ كۆنه‌ موسته‌ش���ارێكی‌ پێشووی‌‬ ‫(هیوا ئه‌حمه‌د مسته‌فا) كه‌ شوێنه‌كه‌ی‌ رژێمه‌‌و س���اڵی‌ پ���ار له‌ئوتێ���ل په‌رێژ‬ ‫نه‌زانراوه‌‌و (به‌ره���ه‌م كه‌مال محه‌مه‌د‪ ،‬له‌سه‌رچنار ته‌قه‌ی‌ له‌بریكاری‌ وه‌زیرێكی‌ "شەهیدانی" خۆپیشاندانەکانی شوبات ‪-‬‬ ‫عه‌ل���ی‌ مه‌حمود عه‌بدولكه‌ریم‪ ،‬س���االر حكومه‌تی‌ عێراق كردووه‌‪.‬‬ ‫ی مه‌حمود عه‌بدولكه‌ریم‌و‬ ‫هه‌رچ���ی‌ عه‌ل ‌‬ ‫ته‌ه���ا عه‌بدولكه‌ریم) ك���ه‌ هه‌ڵهاتون بۆ به‌رپرس���ی‌ پێش���ووی‌ لقی‌ چوار (هیوا ساالر ته‌ها عه‌بدولكه‌ریمه‌ كه‌ پیشه‌كه‌یان‬ ‫توركیا‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌ڕۆژانی‌ داهاتووشدا ئه‌حم���ه‌د مس���ته‌فا) له‌س���ه‌روه‌ختی‌ پۆلیسه‌‪ ،‬به‌تۆمه‌تی‌ ته‌قه‌كردن‌و كوشتنی‌‬ ‫وێنه‌كانی ئ���ه‌م تۆمه‌تبارانه‌ له‌بازگه‌و خۆپیش���اندانه‌كه‌ی‌ ‪17‬ی‌ ش���وباتدا دوو خۆپیش���انده‌ر له‌گه‌ڕه‌كی‌ چوارباخ‪،‬‬ ‫ش���وێنه‌ گش���تییه‌كان هه‌ڵده‌واسرێت‌و تۆمه‌تباره‌ به‌وه‌ی‌ كه‌ بڕیاری‌ ته‌قه‌كردنی‌ بڕیاری‌ ده‌ستگیركردنیان بۆ ده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫له‌ڕێ���گای‌ ئه‌نته‌رپولیش���ه‌و‌ه هه‌وڵ���ی‌ به‌ پاسه‌وانه‌كانی‌ لقی‌ چوار داوه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌باره‌ت ب���ه‌ تۆمه‌تباری‌ چ���واره‌م‬ ‫ریکالم‬

‫فۆتۆ‪ :‬یەحیا ئەحمەد‬ ‫نیسان‬ ‫(به‌ره���ه‌م كه‌م���ال محه‌م���ه‌د) به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫زانیاریه‌كانی‌ ئاوێنه‌ ناوبراو پۆلیس نییه‌‌و‬ ‫نازانرێت چۆن ته‌قه‌ی‌ له‌خۆپیشانده‌ران‬ ‫كردووه‌‌و ه���ه‌ر له‌به‌رهه‌مان هۆ بڕیاری‌‬ ‫ده‌ستگیرکردنی‌ بۆ ده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫»»‪3‬‬ ‫ریکالم‬

‫ناونیشان‪ :‬سلێمانی گه‌ڕه‌کی شۆڕش ‪ 101‬شه‌قامی ‪2‬سالم خانووی ‪ 56‬ته‌له‌فۆن‪ 2136622 3210501 3210502 :‬هه‌ولێر ‪ ،‬فولکه‌ی کوران ‪ -‬به‌رامبه‌ر نه‌خۆشخانه‌ی ژینی تایبه‌ت (مۆبایل)‪ 07504531388 :‬‬

‫ئاریافۆن‪ 2560031 :‬کۆمپانیای پەیپەر ئاوێنە دابەش دەکات‬

‫نرخی ‪ 1000‬دینار ‬

‫تیراژ‪5500 :‬‬


‫‪2‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫مام رۆسته‌م‪ :‬مام جه‌الل وازبێنه‌‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬

‫ی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ی‌ دێرین‌و كادیری‌ پێشوو ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێتی‌‌و هه‌ڵسوڕاوی‌ ئێستا ‌‬ ‫ی گۆڕان‪ ،‬مام رۆسته‌م ئاماژ‌ه‬ ‫بزوتنه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌وه‌ ده‌كات ك ‌ه ئه‌گه‌ر سێ‌ سا ‌ڵ‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر تاڵه‌بانی‌ به‌قس ‌هی‌ بكردای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی با واز له‌سكرتێریی‌ یه‌كێت ‌‬ ‫كه‌ وت ‌‬ ‫بهێنێ‌‌و بۆ خۆی‌ پشوو بداو دانیشێ‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئێستا وای‌ لێبه‌سه‌ر نه‌ده‌هات‌و هیچ ‌‬ ‫كه‌متر نه‌ده‌بوو له‌"ماندێالو سیستانی‌"‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێت "ئێستاش هه‌ر وه‌ختێت ‌‬ ‫ك ‌ه مام جه‌الل بڕوا بۆ خۆی‌ پشوو‬ ‫بداو واز بهێنێ‌"‪.‬‬ ‫ی راگه‌یاند‬ ‫مام رۆس���ته‌م به‌ئاوێن���ه‌ ‌‬ ‫"ئه‌وانه‌ی‌ ك ‌ه ئێستا ده‌ڵێن پێویست ‌ه مام‬ ‫جه‌الل وه‌ك سه‌رۆكی‌ پێشووی‌ به‌رازیل‬ ‫ێ‬ ‫ی بهێنێ‌‪ ،‬س ‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫واز له‌س���كرتێری ‌‬ ‫س���اڵ‌ له‌مه‌وپێش كه‌ من ئه‌و قسه‌یه‌م‬ ‫كرد‪ ،‬ئه‌وان ‌ه پێداگرییان له‌س���ه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫كرد مام جه‌الل كارێك���ی‌ وا نه‌كاو واز‬ ‫نه‌هێنێ���ت‪ ،‬به‌وه‌ش زیانی���ان پێگه‌یاند‬ ‫كه‌ ئه‌و وه‌خته‌ نه‌یانهێش���ت مام جه‌الل‬ ‫ی بكاو بڕوا دانیشێ‌‌و‬ ‫وه‌ك ماندێال له‌خۆ ‌‬ ‫ی خانه‌نشین بكات"‪.‬‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی مام رۆس���ته‌م وه‌ك‬ ‫ئ���ه‌م قس���انه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌ندام ‌‬ ‫توانج���دان ب���وو له‌وتارێك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیشتمان ‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاس���ی‌ یه‌كێت ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردس���تان "ئه‌رسه‌الن بایز" ك ‌ه رۆژ ‌‬

‫ی‬ ‫یه‌كشه‌ممه‌ی‌ رابردوو ‪ ،11/13‬له‌ڕۆژنامه‌ ‌‬ ‫ی "لۆال‬ ‫كوردس���تانی‌ نوێدا به‌ناونیشان ‌‬ ‫ی خۆشه‌ویست"‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫داسیلڤا نمونه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫باڵویكردووه‌ت���ه‌وه‌و خوزایار‌ه تاڵه‌بان ‌‬ ‫ی یه‌كێتیش هاوشێوه‌ی‌ لۆال‬ ‫س���كرتێر ‌‬ ‫داسیلڤای‌ س���ه‌رۆكی‌ پێشووی‌ به‌رازیل‬ ‫ی‬ ‫ببێت���ه‌ نمون��� ‌هی‌ ئ���ه‌و س���ه‌ركردانه‌ ‌‬ ‫ی تۆكم���ه‌وه‌‪ ،‬حیزب‌و‬ ‫ب���ه‌ به‌رنامیه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ترو به‌كه‌نارێك ‌‬ ‫هه‌رێمه‌كه‌یان به‌كه‌سان ‌‬ ‫بێ‌ كێشه‌ ده‌سپێرن"‪.‬‬ ‫مام رۆسته‌م وتی‌ "هێشتا هه‌ر دره‌نگ‬ ‫نیی���ه‌ بۆ كارێكی‌ وه‌ها ك���ه‌ وازبهێنێ‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌وانه‌ش بكا ك ‌ه‬ ‫گه‌ربێت���وو به‌قس���ه‌ ‌‬ ‫ئێستا له‌چوارده‌ورین هه‌ر باشه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئیتر م���ام جه‌الل به‌ت���ه‌واوی‌ چووه‌ت ‌ه‬ ‫ی ئ���ه‌وه‌ هاتووه‌ بۆ‬ ‫ته‌مه‌ن���ه‌وه‌و وه‌خت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌س���لیم ‌‬ ‫خ���ۆی‌ دانیش���ێ‌‌و یه‌كێت ‌‬ ‫ی باش‌و پاك‌و دڵسۆزو‬ ‫كۆمه‌ڵێك خه‌ڵك ‌‬ ‫تێكۆشه‌ر بكات"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی "دی���ار‌ه ئه‌گ���ه‌ر ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫وتیش��� ‌‬ ‫چوارده‌وریشی‌ نه‌گه‌یش���تبێته‌ تینیان‪،‬‬ ‫كه‌س���ێكی‌ وه‌ك ئه‌رس���ه‌الن بای���ز ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس���ییه‌و جێگر ‌‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌‬ ‫ئه‌ندام ‌‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان���ه‌‌و ماوه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫دوورودرێژی���ش به‌رپرس���ی‌ مه‌كته‌ب ‌‬ ‫ی تیا‬ ‫رێكخس���تن بووه‌‪ ،‬ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ ‌‬ ‫دروس���ت نه‌ده‌بوو كه‌ بڵێ‌ مام جه‌الل‬ ‫په‌كی‌ كه‌وتووه‌و با واز بهێنێت"‪.‬‬ ‫ی به‌و‌ه ك���رد ك ‌ه‬ ‫رۆس���ته‌م ئام���اژ‌ه ‌‬ ‫ی له‌دڵسۆزی‌‌و په‌رۆشییه‌و‌ه‬ ‫وه‌ختی‌ خۆ ‌‬

‫‪hewalusyaset.awene@gmail.com‬‬

‫دوو ستێپ موچه‌ ‌ی فه‌رمانبه‌ران ‌ی‬ ‫هه‌ولێر‌و دهۆك خوراوه‌‬

‫ی ده‌س���ت‬ ‫ی ئ���ه‌و به‌ڵگان���ه‌ ‌‬ ‫به‌پێ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دارای ‌‬ ‫ئاوێن ‌ه كه‌وت���وون‪ ،‬وه‌زاره‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ولێر دوو س���تێپ موچه‌ ‌‬ ‫ئی���دار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خواردووه‌‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ ‌‬ ‫فه‌رمانبه‌ران��� ‌‬ ‫له‌كاتی‌ گواستنه‌وه‌ی‌ میالكی‌ كۆمه‌ڵێك‬ ‫فه‌رمانبه‌ر له‌س���لێمانییه‌و‌ه بۆ هه‌ولێر‬ ‫ئه‌و جیاوازییه‌ ده‌ركه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س���لێمانی‌‪ ،‬ئاوێن���ه‌‪ :‬پ���اش ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫چه‌ند فه‌رمانبه‌رێك���ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وقافی‌ س���لێمان ‌‬ ‫ح��� ‌هج‌و عه‌م���ر‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫گواس���تراونه‌ته‌و‌ه ب���ۆ س���ه‌ر میالك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌ج‌و عه‌مره‌ ‌‬ ‫به‌ڕێوبه‌رایه‌تی‌ گش���ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راست كردنه‌وه‌ ‌‬ ‫هه‌رێم ل ‌ه هه‌ولێر‪ ،‬دوا ‌‬ ‫موچه‌كانیان ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ دوو ستێپ‬ ‫مام رۆسته‌م داوا ده‌کات مام جه‌الل پشوو بدات ‬ ‫فۆتۆ‪ :‬فه‌ریق هه‌ڵه‌بجه‌یی له‌پاش هاوه‌ڵه‌كانیان له‌فه‌رمانگه‌كه‌یان‬ ‫ی له‌و حیزبه‌دا له‌س���لێمانی‌‪ .‬ه���ه‌ر به‌و مه‌به‌س���ته‌ش‬ ‫ی ‪1976‬ه‌و‌ه خه‌بات ‌‬ ‫ی كردووه‌‪" ،‬بۆ له‌ساڵ ‌‬ ‫ی ئه‌و قس���انه‌ ‌‬ ‫بۆ یه‌كێت ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ یه‌كێت���ی‌ نه‌فه‌وتێ‌‪ ،‬ئه‌و وه‌خت ‌ه ك���ردووه‌و خاوه‌نی‌ هه‌زاران ش���ه‌هیدو زیاتر له‌چه‌ند نوس���راوێكیان بۆ شوێن ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌رز كردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ی ماندوو نه‌ناسه‌‪.‬‬ ‫ی بریندارو تێكۆشه‌ر ‌‬ ‫وه‌ختێك���ی‌ باش ب���وو ب���ۆ وازهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌و نوسراوانه‌دا هاتووه‌ ك ‌ه وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ مام رۆسته‌م پێشبینیكردن ‌‬ ‫ی ئه‌وكات یه‌كێتییان‬ ‫تاڵه‌بانی‌‌و بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی واز له‌س���كرتێری ‌‬ ‫ی تاڵه‌بان��� ‌‬ ‫زین���دوو بكردایه‌ته‌وه‌‌و م���ام جه‌اللیش ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی كوردستان بهێنێت‪،‬‬ ‫ی نیشتمان ‌‬ ‫ی "ئێستاش یه‌كێت ‌‬ ‫ببوایه‌ به‌مه‌رجه‌ع"‪ ،‬ئه‌و وت ‌‬ ‫ی "ئه‌و‬ ‫ك ‌ه پشتگیریی‌ ده‌ست له‌كاركێشانه‌وه‌و به‌كارێك���ی‌ زه‌حمه‌ت زان���ی‌‪ ،‬وت ‌‬ ‫ێ س���اڵ‌ له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫ی كه‌ س��� ‌‬ ‫ی م���ام جه‌الل ده‌كه‌م‪ ،‬وه‌خت���ه‌ ‌‬ ‫ی وازهێنان ‌‬ ‫داوا ‌‬ ‫ی نه‌فه‌وتێ‌‌و وتم ب���ا وازبهێنێ‌‌و ببێ���ت به‌مه‌رجه‌ع‪،‬‬ ‫ته‌نها ب���ۆ ئه‌وه‌یه‌ یه‌كێت��� ‌‬ ‫ی وه‌ختی‌ بوو وایبكردایه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌دڵس���ۆزیمه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گینا م���ن تاز‌ه به‌ڕاست ‌‬ ‫ی منی‌ بكردای ‌ه وایلێنه‌ده‌هات‪،‬‬ ‫جارێكیت���ر ناچمه‌و‌ه ن���او یه‌كێتی‌‌و من به‌قس���ه‌ ‌‬ ‫ی كه‌ ده‌س���ت‬ ‫به‌اڵم ئێس���تاش وه‌ختێت ‌‬ ‫له‌ناو بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕاندام"‪.‬‬ ‫ی له‌كاربكێش���ێته‌وه‌و خه‌ڵكی‌ باش له‌ناو‬ ‫ناوب���راو ئ���ه‌م دڵس���ۆزییه‌ی‌ خۆ ‌‬ ‫بڕی����اره‌ كۆتایی‌ ئ����ه‌م مانگ����ه‌ زیاده‌ی‌‬ ‫ی ك ‌ه یه‌كێتیدا بێنه‌ پێشه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی گه‌ڕانده‌و‌ه ب���ۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ب���ۆ یه‌كێت ‌‬ ‫فه‌وتاوی‌ ‪ 5‬مانگی‌ مامۆس����تایان به‌سه‌ر‬ ‫یه‌كتره‌وه‌ خ����ه‌رج بكرێ����ت‌و ئه‌گه‌ریش‬ ‫ئاماده‌كاریی����ه‌كان كۆتایی‌ نه‌هات ئه‌وه‌‬ ‫كۆتایی‌ ئه‌مساڵ زیاده‌ی‌ ‪ 6‬مانگ به‌سه‌ر‬ ‫یه‌كه‌وه‌ خه‌رج ده‌كرێت‪.‬‬ ‫س����لێمانی‌‪ ،‬ئاوێنه‌‪ :‬لێپرسراوی‌ به‌شی‌‬ ‫ژمێریاری‌ په‌روه‌رده‌ی‌ گشتیی‌ سلێمانی‌‬ ‫م‪.‬ش����ێخ مس����ته‌فا به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‬ ‫س����ه‌رجه‌م په‌روه‌رده‌كان ئیشوكاره‌كانی‌‬ ‫خه‌رجكردن����ی‌ زیاده‌ی‌ فه‌وتاوی‌ موچه‌ی‌‬ ‫مامۆس����تایانیان ته‌واوك����ردووه‌ ته‌نه����ا‬ ‫په‌روه‌رده‌ی‌ مه‌ڵبه‌ندیی‌ سلێمانی‌ نه‌بێت‌و‬ ‫‪ • Director of Resources‬ئه‌وانی����ش له‌قۆناغه‌كان����ی‌ كۆتاییدان‪.‬‬ ‫ناوبراو رونیشیكرده‌وه‌ ئه‌گه‌ری‌ زۆر هه‌یه‌‬

‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬ ‫•‬

‫‪For job description, person specifications, and application‬‬ ‫‪form, please visit Jobs@UKH in the website of the‬‬ ‫‪University at http://www.ukh.ac/‬‬

‫ه تواناو‬ ‫ه كه‌سانی ب ‌‬ ‫زانكۆی كوردستان ‪-‬هه‌ولێر پێویستی ب ‌‬ ‫ه بۆ ئه‌م پۆستانه‌ی خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫ئاره‌زوومه‌ند هه‌ی ‌‬ ‫• به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی‬ ‫• به‌ڕێوه‌به‌ری ژمێریاری‬ ‫• به‌ڕێوه‌به‌ری سه‌رچاوه‌ مرۆییه‌كان‬ ‫• به‌ڕێوه‌به‌ری په‌یوه‌ندیه‌ گشتییه‌كان‌و میدیا‬ ‫• به‌رپرسی‌ كڕین‬ ‫ی سه‌رچاو‌ه مرۆییه‌كان‬ ‫• كارمه‌ند ‌‬ ‫• هاریكاری كه‌سی یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی زانكۆ‬ ‫• یاریده‌ده‌ری په‌رتوكخانه‌‬ ‫بۆ پێناسه‌ی كارو تایبه‌تمه‌ندی كه‌سه‌كه‌و فۆرمی پێشكه‌شكردن‪ ،‬تكای ‌ه‬ ‫سه‌ردانی به‌شی ‪ Jobs@UKH‬بكه‌ن له‌ماڵپه‌ڕی زانكۆ‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی هه‌ولێر كار ب���ه‌ رێنماییه‌كان ‌‬ ‫دارای��� ‌‬ ‫ی‬ ‫دارایی‌ ژمار‌ه ‪ 25‬ناكات‪ ،‬ك ‌ه ل ‌ه ئیداره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل���ه‌ موچ���ه‌ ‌‬ ‫ی گۆڕان���كار ‌‬ ‫س���لێمان ‌‬ ‫فه‌رمانبه‌راندا پێ‌ كراوه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێ���ك ل���ه‌و فه‌رمانبه‌ران���ه‌ی‌ ك ‌ه‬ ‫ی گواس���تراوه‌ته‌و‌ه بۆ هه‌ولێر‬ ‫راژه‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫س���ه‌باره‌ت ب���ه‌و جیاوازیی���ه‌ ده‌ڵێت‬ ‫"ئ���ه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی‌ له‌س���لێمانییه‌و‌ه‬ ‫گواس���تراونه‌ته‌وه‌ ب���ۆ هه‌ولێر‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ناهه‌قیی���ان به‌رامب���ه‌ر ك���راوه‌‌و دوو‬ ‫ستێپ كه‌وتوونه‌ت ‌ه پاش هاوه‌ڵه‌كانیان‬ ‫ی‬ ‫له‌س���لێمانی‌‪ ،‬به‌و پێی ‌ه بێت وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی هه‌ولێر ئه‌وانیش دوو‬ ‫دارایی‌ ئی���داره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫س���تێپ موچه‌ی‌ فه‌رمانبه‌رانی‌ ئیداره‌ ‌‬ ‫هه‌ولێ���ر‌و دهۆكیان خ���واردووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئێم��� ‌ه ی���ه‌ك حكومه‌تم���ان هه‌بێ���ت‪،‬‬ ‫ی فه‌رمانبه‌ران له‌هه‌موو‬ ‫پێویسته‌ موچه‌ ‌‬ ‫دام���وده‌زگا فه‌رمیی���ه‌كان وه‌كو یه‌ك‬ ‫بن"‪.‬‬

‫‪ 5‬مانگی‌ پاره‌ فه‌وتاوه‌كه‌ ‌ی‬ ‫مامۆستایان به‌یه‌كه‌وه‌ خه‌رج ده‌كرێت‬

‫‪The University of Kurdistan – Hewler is seeking‬‬ ‫‪enthusiastic and qualified candidates to fill in the‬‬ ‫‪following vacant positions:‬‬ ‫‪Director of Finance‬‬ ‫‪Director of Human Resources‬‬ ‫‪Director of Media and Public Relations‬‬ ‫‪Purchasing Officer‬‬ ‫‪HR Officer‬‬ ‫‪Personal Assistant to Pro Vice Chancellor‬‬ ‫‪Library Assistant‬‬

‫هه‌واڵ‬

‫له‌كۆتایی‌ ئه‌م مانگه‌دا (تشرینی‌ دووه‌م‬ ‫ـ ‪ )11‬زیاده‌ی‌ فه‌وتاوی‌ ‪ 5‬مانگ به‌س����ه‌ر‬ ‫یه‌كتره‌وه‌ خه‌رج بكرێت‌و ئه‌گه‌ریش نه‌كرا‬ ‫ئه‌وه‌ ئه‌مانه‌ت ‌ه الم����ان‌و مانگی‌ داهاتوو‬ ‫(كۆتایی‌ ساڵ) زیاده‌ی‌ ‪ 6‬مانگ به‌سه‌ر‬ ‫یه‌كت����ره‌وه‌ خ����ه‌رج ده‌كرێت‪ .‬م‪.‬ش����ێخ‬ ‫مسته‌فا وتیشی‌ له‌ساڵی‌ داهاتوودا له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ر مانگێكی‌ موچ����ه‌ زیاده‌ی‌ فه‌وتاوی‌‬ ‫مانگێك خه‌رج ده‌كرێت‌و كێش����ه‌ی‌ ئه‌م‬ ‫دواكه‌وتنه‌ی‌ ئه‌مس����اڵ نابێت‪ .‬له‌باره‌ی‌‬ ‫ده‌رماڵه‌ی‌ ‪ 150‬هه‌زاری‌ مامۆس����تایان‌و‬ ‫كارمه‌ندان����ی‌ په‌روه‌رده‌ش����ه‌وه‌ ناوبراو‬ ‫رایگه‌یاند "هێشتا له‌وه‌زاره‌تی‌ داراییه‌وه‌‬ ‫ده‌رنه‌چووه‌‌و ه����ه‌ر كه‌ رێنمایی‌ ده‌رچوو‬ ‫چۆنییه‌تی‌ خه‌رجكردنی‌ روونده‌بێته‌وه‌"‪.‬‬

‫تائێستا كۆنفرانسی‌ لقه‌كانی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫مامۆستایانی‌ كوردستان نه‌كراوه‌‬ ‫زیات����ر له‌مانگێ����ك به‌س����ه‌ر به‌س����تن ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆنگره‌ی‌ ‪12‬ی‌ یه‌كێتی‌ مامۆس����تایانی‌‬ ‫كوردس����تان تێپه‌ڕیوه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێس����تا‬ ‫لق����ه‌كان كۆنفراس����یان نه‌ك����ردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ندامێك����ی‌ مه‌كته‌بی‌ س����كرتاریه‌تیش‬ ‫هۆكاره‌كه‌ی‌ بۆ داڕش����تنه‌وه‌ی‌ په‌یڕه‌وی‌‬ ‫ناوخۆی‌ رێكخراوه‌كه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ولێ����ر‪ ،‬ئاوێن����ه‌‪ :‬ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫س����كرتاریه‌تی‌ یه‌كێتی‌ مامۆس����تایان‪،‬‬ ‫د‪.‬نادر نانه‌كه‌لی‌ له‌لێدوانێكدا به‌ئاوێنه‌ی‌‬ ‫راگه‌یان����د ك����ه‌ جارێکیت����ر په‌ی����ڕه‌وی‬ ‫ناوخۆی����ان داڕش����تۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت‬ ‫له‌الیه‌ن په‌رله‌مانی‌ كوردس����تان ده‌نگی‌‬ ‫له‌س����ه‌ر بدرێت بۆئه‌وه‌ی‌ بتوانن كار به‌و‬ ‫ریکالم‬

‫یاس����ایه‌ بكه‌ین كه‌ له‌الیه‌ن په‌رله‌مانه‌وه‌‬ ‫ده‌نگی‌ له‌سه‌ر ده‌درێت‪.‬‬ ‫س����ه‌باره‌ت ب����ه‌وه‌ی‌ ئای����ا به‌س����تنی‌‬ ‫كۆنفراس����ی‌ لق����ه‌كان دوانه‌كه‌وت����ووه‌‬ ‫له‌كاتێك����دا زیات����ر له‌مانگێك به‌س����ه‌ر‬ ‫به‌س����تنی‌ كۆنگره‌ تێپه‌ڕیوه‌؟ نانه‌كه‌لی‌‬ ‫وت����ی‌ "بێگومان پێویس����ت ب����وو زووتر‬ ‫كۆنفراس����ی‌ لقه‌كان ئه‌نجامبدرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌تاكو په‌رله‌مان یاساكه‌ په‌سه‌ند نه‌كات‬ ‫ناتوانین كۆنفرانس ببه‌س����تین‪ ،‬چونكه‌‬ ‫كۆمه‌ڵێ����ك بڕگه‌‌و م����ادده‌ گۆڕانكارییان‬ ‫به‌س����ه‌ردا هات����ووه‌‌و ده‌بێ����ت له‌الیه‌ن‬ ‫په‌رله‌مان په‌س����ه‌ند بكرێت ئه‌وكاته‌ كار‬ ‫به‌یاسای نوێ‌ بكه‌ین"‪.‬‬


‫‌هه‌نوکه‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪hewalusyaset.awene@gmail.com‬‬

‫‪3‬‬

‫پۆلیس ناوی‌ ته‌قه‌كه‌ران له‌خۆپیشانده‌ران ده‌دات به‌ ئه‌نته‌رپول‬ ‫"وێن ‌هی‌ تۆمه‌تباران به‌سه‌رجه‌م شوێنه‌ گشتییه‌كاندا باڵوده‌كرێته‌وه‌"‬

‫ ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫هێزه‌كانی‌ ناوخۆ‌ له‌سلێمانی‌ كون‬ ‫به‌كون به‌دوای‌ ئه‌و كه‌سانه‌دا ده‌گه‌ڕێن‬ ‫كه‌ له‌خۆپیشاندانه‌كاندا ته‌قه‌یان‬ ‫له‌هاوواڵتیان كردووه‌‌و ناویان دراوه‌‬ ‫به‌سه‌رجه‌م فڕۆكه‌خانه‌‌و بازگه‌كان‌و‬ ‫ده‌روازه‌كانی‌ هاتوچۆ له‌گه‌ڵ واڵتانی‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌هێزه‌كانی‌ ناوخۆوه‌‬ ‫له‌س����لێمانی‌ به‌ئاوێن����ه‌ی‌ راگه‌یاند ك ‌ه‬ ‫داموده‌زگاكان����ی‌ هێزه‌كان����ی‌ ناوخ����ۆ‬ ‫له‌سلێمانی‌ جددین بۆ ده‌ستگیركردنی‌‬ ‫ئه‌و كه‌س����انه‌ی‌ كه‌ له‌الی����ه‌ن دادگاوه‌‬ ‫تۆمه‌تب����ار ك����راون به‌ته‌قه‌ك����ردن‬ ‫له‌خۆپیشانده‌رانی‌ ‪17‬ی‌ شوبات‌و رۆژانی‌‬ ‫دوایی‌‌و له‌ڕۆژانی‌ رووداوه‌كه‌وه‌ بڕیاری‌‬ ‫ده‌ستگیركردنیان بۆ ده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫س����ه‌رچاوه‌كه‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كرد كه‌‬ ‫ئه‌وان����ه‌ی‌ له‌الی����ه‌ن دادوه‌ره‌وه‌ بڕیاری‌‬ ‫ده‌س����تگیركردنیان بۆ ده‌رچووه‌ چوار‬ ‫كه‌س����ن‪ ،‬یه‌كێكیان (هی����وا ئه‌حمه‌د‬ ‫مس����ته‌فا)‌و دووه‌میان (به‌رهه‌م كه‌مال‬ ‫محه‌مه‌د ق����ادر)‌و س����ێیه‌میان (عه‌لی‌‬ ‫مه‌حم����ود عه‌بدولكه‌ری����م)‌و چ����واره‌م‬ ‫(س����االر ته‌ه����ا عه‌بدولكه‌ریم)كه‌ برای‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ پۆلیسی‌ كاره‌با (ئاسۆی‌‬ ‫شێخ ته‌ها)یه‌‪.‬‬ ‫بریندارێکی خۆپیشاندانی ‪ 2/17‬به‌ده‌ست‬ ‫س����ه‌رچاوه‌كه‌ رونیكرده‌وه‌ كه‌ هیوا‬ ‫س����ه‌رچاوه‌كه‌ی‌ ئاوێن����ه‌ ئام����اژه‌ی‌‬ ‫ئه‌حمه‌د مس����ته‌فا ‪-‬به‌رپرسی‌ پێشوی‌‬ ‫لقی‌ چواری‌ پارتی‌‪ -‬تائێستا نه‌هاتوه‌ته‌ به‌وه‌كرد (به‌رهه‌م) پاس����ه‌وانی‌ کوڕی‬ ‫ب����ه‌رده‌م دادگا‪( ،‬به‌رهه‌م كه‌مال)یش كۆنه‌ موسته‌شارێکی‌ رژێمی‌ پێشووه‌و‬ ‫پۆلیس نییه‌‌و رۆژی‌ (‪20‬ی‌ ش����وبات) له‌ڕۆژان����ی‌ جه‌ژن����دا هێزه‌كانی‌ ناوخۆ‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ به‌ڕێوه‌به‌ری‌ پۆلیس����ی‌ كاره‌بادا له‌ڕێگه‌ی‌ مه‌فره‌زه‌ی‌ نهێنییه‌وه‌ سۆراغی‌‬ ‫بووه‌ له‌ش����وێنی‌ روداوه‌ك����ه‌‌و ته‌قه‌ی‌ ئه‌م تۆمه‌تبارانه‌یان كردووه‌‌و هێزه‌كانی‌‬ ‫له‌خۆپیش����انده‌ران ك����ردووه‌‪ ،‬ناوبراو پۆلیس چونه‌ته‌ سه‌ر ماڵی‌ شێخ ته‌یب‬ ‫س����اڵێك له‌مه‌وب����ه‌ر له‌ئوتێ����ل په‌رێژ له‌گه‌ڕه‌ك����ی‌ زه‌رگه‌ت����ه‌‌و ئوتێل په‌رێژ‌و‬ ‫ته‌قه‌ی‌ له‌بریكاری‌ وه‌زیرێکی‌ حكومه‌تی‌ باخێك له‌پشتی‌ ناوچه‌ی‌ پیشه‌سازی‌‌و‬ ‫به‌غداد كرد‪ ،‬هه‌روه‌ها (س����االر ته‌ها‌و نوس����ینگه‌ی كۆمپانیاك����ه‌ی‌ له‌گوند ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ڵمانی‌‪ .‬‬ ‫عه‌لی‌ مه‌حمود) پۆلیسن‪.‬‬

‫سه‌باره‌ت ب ‌ه‬ ‫به‌رپرسی‬ ‫پێشووی لقی ‪4‬‬ ‫(هیوای‌ ئه‌حمه‌د‬ ‫مسته‌فا)‪ ،‬تائێستا‬ ‫هیچ زانیارییه‌ك‬ ‫له‌به‌رده‌ستدا نییه‌‬ ‫كه‌ له‌كوێ‌ خۆی‌‬ ‫حه‌شار داوه‬ ‫ فۆتۆ‪ :‬یه‌حیا ئه‌حمه‌د‬ ‫چه‌ند هاوواڵتییه‌که‌وه‌‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و زانیاریانه‌ی‌ ده‌ست ئاوێنه‌‬ ‫كه‌وتووه‌‪ ،‬هه‌ر سێ‌ تۆمه‌تبار (به‌رهه‌م‬ ‫كه‌مال‌و س����االر ته‌ها‌و عه‌لی‌ مه‌حمود)‬ ‫له‌ده‌روازه‌ی‌ ئیبراهیم خه‌لیله‌وه‌ چونه‌ته‌‬ ‫واڵتی‌ توركیا‪.‬‬ ‫س����ه‌رچاوه‌كه‌ی‌ ئاوێنه‌ له‌هێزه‌كانی‌‬ ‫ناوخ����ۆ رایگه‌یاند ك����ه‌ له‌چه‌ند رۆژی‌‬ ‫داهات����وودا پۆلیس وێنه‌‌و ناونیش����ان‌و‬ ‫هه‌م����وو ج����ۆره‌ زانیارییه‌ك له‌س����ه‌ر‬ ‫ئه‌م تۆمه‌تبارانه‌ له‌س����ه‌رجه‌م شوێنه‌‬ ‫گش����تیه‌كاندا باڵوده‌كات����ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م����ه‌‬

‫جگه‌ ل����ه‌وه‌ی‌ چه‌ن����د رۆژێك����ه‌ ناوی‌‬ ‫ئ����ه‌م تۆمه‌تبارانه‌ دراوه‌ به‌س����ه‌رجه‌م‬ ‫فڕۆكه‌خان����ه‌‌و خاڵه‌كان����ی‌ پش����كنین‌و‬ ‫ده‌روازه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان له‌سه‌رتاسه‌ری‌‬ ‫عێراقدا‪.‬‬ ‫س����ه‌باره‌ت ب����ه‌ (هی����وای‌ ئه‌حمه‌د‬ ‫مس����ته‌فا)‪ ،‬تائێس����تا هیچ زانیارییه‌ك‬ ‫له‌به‌رده‌س����تدا نییه‌ ك����ه‌ له‌كوێ‌ خۆی‌‬ ‫حه‌شار داوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌ سه‌رنجه‌‪،‬‬ ‫س����ه‌رباری‌ ئ����ه‌وه‌ی‌ س����ه‌رۆكی‌ هه‌رێم‬ ‫له‌پێ����ش جه‌ژن����ی‌ ره‌مه‌زان����دا بڕیاری‌‬

‫ده‌س����تگیركردنی‌ ب����ۆ هه‌ری����ه‌ك له‌و‬ ‫تۆمه‌تبارانه‌ ده‌ركرد‪ ،‬به‌اڵم تائێس����تا‬ ‫ب����ه‌ (هیوای‌ ئه‌حمه‌د مسته‌فا)ش����ه‌وه‌‬ ‫كه‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ سه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫پارتییه‌‪ ،‬که‌سیان ده‌ستگیر نه‌كراون‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم ئیبراهیم����ی‌ كاك����ه‌ ئه‌حه‌ كه‌‬ ‫هاوواڵتییه‌ك����ی‌ ئاس����اییه‌‪ ،‬به‌تۆمه‌تی‌‬ ‫هاندانی‌ خۆپیشانده‌ران بۆ توندوتیژیی‌‬ ‫ماوه‌ی‌ (‪ )40‬رۆژه‌ له‌زیندانه‌‪.‬‬ ‫له‌‪17‬ی‌ شوباتی‌ ئه‌مساڵدا بۆ ماوه‌ی‌‬ ‫‪ 62‬رۆژ‪ ،‬خۆپیش����اندان س����لێمانی‌‌و‬

‫گه‌رمی����ان‌و ش����ار‌و ش����ارۆچكه‌كانی‌‬ ‫گرته‌وه‌‌و له‌ئه‌نجام����دا (‪ )10‬هاوواڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌ دوانی����ان پۆلیس ب����وون كوژران‌و‬ ‫به‌سه‌دانی‌ دیكه‌ش بریندار بوون‪.‬‬ ‫مه‌س����ه‌له‌ی‌ به‌دادگاییگه‌یاندن����ی‌‬ ‫ئ����ه‌و تۆمه‌تباران����ه‌ی‌ ك����ه‌ ته‌قه‌ی����ان‬ ‫له‌خۆپیش����انده‌ران ك����ردووه‪ ‌،‬بووه‌ته‌‬ ‫داواكارییه‌كی‌ جه‌ماوه‌ریی‌ هاوواڵتیانی‌‬ ‫س����لێمانی‌‌و گه‌رمیان‪ ،‬هاوكات بووه‌ته‌‬ ‫كێشه‌یه‌كی‌ سه‌ره‌كی‌ نێوان هێزه‌كانی‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن‌و ده‌سه‌اڵت‪.‬‬

‫گۆڕان لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و كه‌سان ‌ه ده‌كات ك ‌ه دزه‌یان كردۆت ‌ه ناو بزوتنه‌وه‌كه‌وه‌‬ ‫ی خه‌ڵك ده‌نێرن بۆ جاسوسیكردن‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن‪ :‬یه‌كێت ‌‬ ‫ ئا‪ :‬ئاسۆ سه‌راوی‌‬ ‫هه‌ڵسوڕاوی‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان‪،‬‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن رایده‌گه‌یه‌نێت ك ‌ه‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ چه‌ندین كه‌سدا‬ ‫كردووه‌ كه‌ گومانیان لێكردوون بۆ‬ ‫جاسوسیكردن هاتبنه‌ ناو بزوتنه‌وه‌ی‌‬ ‫گۆڕانه‌وه‌‪.‬‬ ‫تایبه‌ت���دا‪،‬‬ ‫له‌چاوپێكه‌وتنێك���ی‌‬ ‫هه‌ڵس���وڕاوی‌ بزوتن���ه‌وه‌ی‌ گ���ۆڕان‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ پێش���ووی‌ ئاسایش���ی‌‬ ‫سلێمانی‌‪ ،‬سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ئاشكراكردن‌و لێكۆڵینه‌وه‌ ئه‌نجامدان‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ئه‌و كه‌س���انه‌دا ك���ه‌ دێنه‌ ناو‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان‌و باره‌گاكانیانه‌وه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئاوێنه‌ ده‌دوێت‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ئای���ا بزوتن���ه‌وه‌ی‌ گۆڕان‬ ‫پێویستی‌ به‌ده‌زگایه‌كی‌ ئه‌منی‌ هه‌یه‌ كه‌‬ ‫كاری‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ ئه‌منی‌ بكات؟‬ ‫س���ه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬نه‌خێ���ر‪،‬‬ ‫دروستكردنی‌ ده‌زگای‌ ئه‌منی‌ بۆ پاراستنی‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌كه‌ به‌ شتێكی‌ پێویستی‌ نازانم‪،‬‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر وامانكرد هه‌م���ان كاری‌ حیزبه‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵتداره‌كان دووباره‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌‪،‬‬ ‫جگ���ه‌ ل���ه‌وه‌ دروس���تكردنی‌ ده‌زگای‬ ‫ئه‌منی‌ له‌گ���ه‌ڵ به‌رنامه‌ی‌ بزوتنه‌وه‌كه‌دا‬ ‫یه‌كناگرێت���ه‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ ده‌مانه‌وێ‌ ده‌زگا‬ ‫ئه‌منیه‌كان له‌ژێر چاودێریی‌ حكومه‌تدا‬ ‫بن‌و موڵكی‌ حكومه‌ت بن‪ ،‬حكومه‌تیش‬ ‫ئه‌منیه‌تی‌ حیزبه‌كان بپارێزێ‌‪ ،‬نه‌ك هه‌ر‬ ‫حیزب���ه‌و ده‌زگای‌ ئه‌منی‌ خۆی‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ به‌پێویس���تی‌ نازان���م بزوتنه‌وه‌ی‌‬ ‫گۆڕان وه‌ك پارت���ی‌‌و یه‌كێتی‌ ده‌زگای‌‬ ‫هاوشێوه‌ی‌ پاراستن‌و زانیاری‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئێمه‌ به‌نیازی‌ شه‌ڕ‌و (ئینقیالب)‬ ‫نین تا پێویس���تمان به‌ده‌زگای‌ ئه‌منی‌‬ ‫ناوخۆی���ی‌ هه‌بێت‪ ،‬هه‌رچیم���ان هه‌یه‌‬ ‫ئاش���كرایه‌‪ ،‬ئێمه‌ ده‌مانه‌وێ‌ ئه‌م واڵته‌‬ ‫بكه‌ین���ه‌ واڵتێك���ی‌ سیس���ته‌ماتیك‪،‬‬ ‫حی���زب‌و حكوم���ه‌ت هه‌ریه‌ك���ه‌ به‌جیا‬ ‫كاری‌ خ���ۆی‌ بكات‪ ،‬نه‌ك وه‌ك ئێس���تا‬ ‫ده‌زگا ئه‌منی���ه‌كان به‌فه‌رمان���ی‌ حیزب‬

‫دروستكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫كاك نه‌وشیروان‬ ‫ده‌زگای‌ ئه‌منی‌‬ ‫كاتی‌ خۆی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌دكتۆر‬ ‫خه‌سره‌وی‌ وتبوو به‌رنامه‌‌و كاری‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی‌‬ ‫خه‌ڵك مه‌نێرن‪،‬‬ ‫گۆڕاندا‬ ‫وه‌رن له‌گرده‌كه‌‬ ‫ژوورێكتان ده‌ده‌ینێ ناگونجێ‬ ‫كاره‌كانیان بكه‌ن‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬تۆ وتت ئێمه‌ پێویس���تمان‬ ‫ب���ه‌ده‌زگای‌ ئه‌منی‌ نیی���ه‌‪ ،‬ئه‌ی‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫مه‌ترس���ییه‌ك له‌س���ه‌ر بزوتنه‌وه‌ك���ه‌‬ ‫دروستبوو په‌نا بۆ كوێ‌ ده‌به‌ن؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬ئێمه‌ شتێكی‌‬ ‫شاراوه‌مان نییه‌ تا ده‌زگای‌ له‌و جۆره‌ی‌‬ ‫بۆ دروس���ت بكه‌ین‌و هه‌موو شتێكمان‬ ‫ئاش���كرایه‌‪ ،‬ش���تێكمان نه‌كردووه‌ دژی‌‬ ‫ئه‌م واڵته‌ تا له‌خۆمان بترسین‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬باس له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ ئێوه‌ش‬ ‫وه‌كو چه‌ند حیزبێك���ی‌ تر‪ ،‬لیژنه‌یه‌كی‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ت���ان دروس���تكردووه‌ ب���ۆ‬ ‫پاراس���تنی‌ ئه‌منیه‌تی‌ بزوتنه‌وه‌كه‌تان‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ راسته‌؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬ئاگام له‌شتی‌‬ ‫له‌و جۆره‌ نییه‌‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ به‌ئێمه‌ گه‌یشتووه‌‬ ‫ئه‌و لیژنه‌یه‌ بوونی‌ هه‌یه‌‌و تۆ‌و كه‌سێكی‌‬ ‫تر به‌ناوی‌ (به‌مۆ) سه‌رپه‌رشتی‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫هه‌تا لێپرس���ینه‌وه‌تان له‌گ���ه‌ڵ چه‌ند‬ ‫كه‌س���ێكی‌ ناو بز‌وتنه‌وه‌كه‌ كردووه‌ كه‌‬ ‫گوایه‌ ئه‌و كه‌سانه‌ دڵسۆزی‌ بز‌وتنه‌وه‌كه‌‬

‫نی���ن‌و كار بۆ الیه‌نی‌ ت���ر ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌شتان ده‌ركردووه‌‪ ،‬وایه‌؟‬ ‫س���ه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬ئه‌وه‌ لیژنه‌ی‌‬ ‫ئه‌منی‌ نییه‌‪ ،‬خ���ۆی‌ كاك به‌مۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌سێكی‌ تر سه‌رپه‌رشتی‌ ئه‌و پۆلیسانه‌‬ ‫ده‌كه‌ن كه‌ له‌گرده‌كه‌ پاس���ه‌وانن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ن���دێ‌ كه‌س دێت كار ب���ۆ الیه‌نێكی‌‬ ‫ت���ر ده‌كات‪ ،‬دی���اره‌ ئه‌وه‌ش ئاش���كرا‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬كه‌ ئاشكراش بوو‪ ،‬ئێمه‌ نایه‌ین‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ له‌گه‌ڵ���دا بكه‌ین‪ ،‬یاخود‬ ‫زیندانی‌ بكه‌ین‪ ،‬هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ پێیده‌ڵێین‬ ‫مه‌یه‌ره‌وه‌ بۆ ئێره‌و ته‌واو‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬كه‌واته‌ خه‌ڵكیان ناردووه‌ بۆ‬ ‫جاسوسیكردن؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬به‌ڵێ‌ زۆریش‪،‬‬ ‫هه‌تا پاره‌ی���ان پێده‌ده‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ بووه‌ته‌‬ ‫بازرگانیكردن الی‌ هه‌ندێك كه‌س‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬باش���ه‌ ئه‌گه‌ر ئێ���وه‌ هه‌موو‬ ‫كاره‌كانتان به‌ئاشكرایه‌‪ ،‬بۆ ئه‌و كه‌سانه‌‬ ‫ده‌رده‌كه‌ن؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن‪ :‬به‌اڵم كه‌ كه‌سێك‬ ‫دژی‌ ئێم���ه‌ بێت‪ ،‬بۆ قبوڵ بكه‌ین له‌ناو‬ ‫ئێمه‌دا كار بكات‪ ،‬ئێمه‌ هیچیشمان له‌و‬

‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن‬ ‫كه‌س���انه‌ نه‌كردووه‌‪ ،‬نه‌ لێمانداون‌و نه‌‬ ‫زیندانمان هه‌یه‌ ت���ا زیندانییان بكه‌ین‪،‬‬ ‫ته‌نه���ا ئه‌وه‌مان وتووه‌ مه‌یه‌نه‌وه‌ به‌الی‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌كه‌دا‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬تائێس���تا چه‌ند كه‌س���ی‌ له‌و‬ ‫جۆره‌تان گرتووه‌؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن‪ :‬چه‌ند كه‌سێكی‌‬ ‫گه‌نج���ن ك���ه‌ هه‌ڵیانخه‌اڵتان���دون‪،‬‬ ‫وتویان���ه‌ ب���ڕۆن زانیاریم���ان ب���ۆ‬ ‫كۆبكه‌ن���ه‌وه‌ به‌پ���اره‌‪ ،‬ئێم���ه‌ش ك���ه‌‬ ‫پێمانزانیوه‌ دورمانخس���تونه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌یه‌كی‌ فه‌رمی���ن‌و له‌په‌رله‌مانی‌‬ ‫كوردستان‌و به‌غداش نوێنه‌رمان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫باشه‌ چ پێویست ده‌كات خه‌ڵك بنێرن‬ ‫جاسوسیمان به‌س���ه‌ره‌وه‌ بكات‪ .‬وه‌ك‬ ‫كاك نه‌وش���یروان كاتی‌ خۆی‌ به‌دكتۆر‬ ‫خه‌سره‌وی‌ وتبو خه‌ڵك مه‌نێرن‪ ،‬وه‌رن‬ ‫له‌گرده‌ك���ه‌ ژوورێكت���ان ده‌ده‌ینێ‌ دوو‬ ‫كه‌س دابنێن با ئاگاتان له‌ئیشه‌كانمان‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬ئه‌و كه‌س���انه‌ كه‌ وه‌ك خۆت‬ ‫ده‌ڵێیت بۆ جاسوس���یكردن نارودیانن‬ ‫له‌ن���او بز‌وتنه‌وه‌ی‌ گۆڕاندا پۆس���تیان‬

‫هه‌بووه‌؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬نه‌خێر‪ ،‬چه‌ند‬ ‫كه‌سێكی‌ ئاسایی‌ بوون‪ ،‬وه‌ك وتم به‌پاره‌‬ ‫هه‌ڵیانخه‌اڵتان���دون‪ ،‬لێپێچینه‌وه‌ی‌ ئێمه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سانه‌ ته‌نها دوورخستنه‌وه‌‬ ‫بووه‌‌و ناوه‌كانیشمان داون به‌ پرسگه‌كه‌‬ ‫كه‌ نه‌هێڵن بێنه‌ ناو گرده‌كه‌‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬زۆرترینی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫چ الیه‌نێكه‌وه‌ نێردرابوون؟‬ ‫س���ه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬یه‌كێت���ی‌‬ ‫ده‌یاننێرێ‌‪ ،‬ئه‌و كه‌سانه‌ش كه‌ به‌حسابی‌‬ ‫خۆیان دێن بۆ جاسوسیكردن شتی‌ زۆر‬ ‫ئاس���ایی‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬بۆ نمونه‌ چاودێریی‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ده‌كه‌ن چ جۆره‌ كه‌س���ێك دێت‬ ‫بۆ الی‌ فاڵن هه‌ڵس���وڕاوی‌ گۆڕان‪ ،‬ئه‌و‬ ‫كاته‌ ده‌چ���ن وێنه‌ی‌ ده‌گرن‪ ،‬دواتر ئه‌و‬ ‫الیه‌نه‌ی‌ كه‌ كه‌سه‌كانی‌ ناردووه‌‪ ،‬ده‌چن‬ ‫قس���ه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌س���ان ‌ه ده‌كه‌ن كه‌‬ ‫هاتون بۆ گرده‌كه‌‪ ،‬پێیان ده‌ڵێن بۆچی‌‬ ‫چون بۆ الی‌ فاڵن كه‌س‪ ،‬باسی‌ چیتان‬ ‫كرد‪ ،‬به‌م جۆره‌ له‌خۆیان ده‌ترسن بۆیه‌‬ ‫ئه‌و كارانه‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬تۆ‌و چه‌ندین���ی‌ وه‌ك تۆ كه‌‬

‫پێش���وتر له‌ده‌زگای‌ ئه‌منی���دا كارتان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬ئێس���تاش له‌ن���او بزوتنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫گۆڕاندان‪ ،‬ئایا زه‌م���ان چییه‌ كه‌ له‌ناو‬ ‫ئ���ه‌م بزوتنه‌وه‌یه‌ش���دا ده‌زگایه‌ك���ی‌‬ ‫ئه‌منی‌ دروس���ت ناكه‌ن وه‌ك زانیاری‌‌و‬ ‫پاراستن؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن‪ :‬من سه‌ره‌تا وتم‬ ‫دروس���تكردنی‌ ده‌زگای‌ ئه‌من���ی‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رنام���ه‌‌و كاری‌ بزوتن���ه‌وه‌ی‌ گۆڕاندا‬ ‫ناگونج���ێ‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر دروس���تمان كردووه‌‬ ‫كه‌واته‌ جیاوازیمان چییه‌ له‌گه‌ڵ پارتی‌‌و‬ ‫یه‌كێتی‌؟‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬ئێوه‌ له‌كاتێكدا باس له‌ئازادی‌‬ ‫فیكر‌و بیروڕا ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬بۆ لێكۆڵینه‌وه‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن؟ چیتان هه‌یه‌ ش���اراوه‌ بێت‪،‬‬ ‫تالێكۆڵینه‌وه‌ له‌و كه‌سانه‌ بكه‌ن؟‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن‪ :‬شتی‌ وا هه‌رگیز‬ ‫نابێت كه‌س���ێك له‌ن���او گۆڕاندا بێت‌و‬ ‫ئینتیمای‌ بۆ الیه‌نێكی‌ تر هه‌بێت یاخود‬ ‫كار ب���ۆ الیه‌نێكی‌ تر بكات‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌ناو‬ ‫حیزبه‌كانی‌ دیكه‌ سزای‌ له‌سه‌ره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێمه‌ پێمانوت���وون بڕۆن‌و مه‌یه‌نه‌وه‌ بۆ‬ ‫گرده‌كه‌‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ئێ���وه‌ ته‌نه���ا ته‌له‌فزیۆن‌و‬ ‫رادیۆیه‌ك‌و بودجه‌یه‌كتان الی‌ حكومه‌ت‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬چی ترتان هه‌یه‌ تا ئه‌و كه‌سانه‌‬ ‫بیبنه‌ ده‌ره‌وه‌؟‬ ‫س���ه‌ركه‌وت حه‌س���ه‌ن‪ :‬ئه‌ی‌ بۆ ئێوه‌‬ ‫له‌ناو ئاوێن���ه‌ رێگه‌ ده‌ده‌ن خه‌ڵك بێت‬ ‫ئه‌و ه���ه‌واڵ‌‌و زانیاریان���ه‌ی‌ ئێوه‌ كۆی‌‬ ‫ده‌كه‌ن���ه‌وه‌ بێت وه‌ریبگ���رێ‌و به‌ناوی‌‬ ‫خۆیه‌وه‌ باڵویبكاته‌وه‌؟ هه‌موو ش���وێن‌و‬ ‫الیه‌نێ���ك خسوس���یه‌تی‌ تایبه‌تی‌ خۆی‌‬ ‫هه‌یه‌‌و ده‌یپارێزێ‌‪ ،‬خۆ مه‌رج نییه‌ به‌ناوی‌‬ ‫ئازادی‌‌و دیموكراس���ییه‌وه‌ رێگه‌ بده‌ی‌‬ ‫خه‌ڵ���ك بێت هه‌ڵتبته‌كێن���ێ‌‌و خه‌ڵكت‬ ‫ل���ێ هه‌ڵبگه‌ڕێنێت���ه‌وه‌‌و جاسوس���یت‬ ‫به‌سه‌ره‌وه‌ بكات‪ ،‬ئێمه‌ ده‌مانه‌وێ‌ له‌ناو‬ ‫حیزبی‌ كوردیدا ئه‌وه‌ نه‌مێنێ‌ كه‌ تاكی‌‬ ‫ك���ورد به‌و جۆره‌ پ���ه‌روه‌رده‌ بكرێ‌ كه‌‬ ‫جاسوس���یی‌ به‌س���ه‌ر حیزبێكی‌ تره‌وه‌‬ ‫بكات‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪hewalusyaset.awene@gmail.com‬‬

‫هەنوکە‬

‫"ئه‌نقه‌ره‌و تاران گوێ‌ له‌به‌رپرسان ‌ی كورد ناگرن"‬

‫ی ژێر به‌ژێریان له‌گه‌ ‌ڵ توركیا‌و ئێران هه‌یه"‌‬ ‫"كاربه‌ده‌ستانی‌ هه‌رێم كار ‌‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سایه‌تی‌ ناسراوو په‌رله‌مانتار ‌‬ ‫عێراق "د‪.‬مه‌حمود عوسمان" ئاماژ‌ه‬ ‫به‌وه‌ ده‌كات كه‌ ئه‌مه‌ریكا گه‌وره‌ترین‬ ‫ێ‬ ‫خه‌تاباره‌ له‌وه‌ی‌ پشتی‌ توركیا ده‌گر ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌دژی‌ كوردو ده‌ڵێت "كاربه‌ده‌ستان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نقه‌ره‌و تاران گوێ‌ له‌به‌رپرسان ‌‬ ‫كورد ناگرن‪ ،‬گه‌ر گوێشیان لێبگرن‬ ‫به‌قسه‌یان ناكه‌ن"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و جموجۆڵ ‌ه دیپلۆماسیی ‌ه ‌‬ ‫ماوه‌یه‌ك��� ‌ه له‌الی���ه‌ن س���ه‌رۆكایه‌تی‌‌و‬ ‫حكومه‌ت���ی‌ هه‌رێم���ه‌و‌ه ب���ۆ هه‌ریه‌ك‬ ‫له‌ت���اران‌و ئه‌نق���ه‌ره‌و واش���نتۆن‬ ‫ئه‌نجامده‌درێت‪ ،‬د‪.‬مه‌حمود عوس���مان‬ ‫ی راگه‌یاند ك���ه‌ هه‌رچه‌ند‌ه كه‌سایه‌تی‌ ناسراوو په‌رله‌مانتاری‌ عێراق‬ ‫به‌ئاوێن��� ‌ه ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی هه‌رێم‌و به‌رپرسانی‌ كورد س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێ���م‌و به‌رس���انی‌ كورد‬ ‫قسه‌ له‌گه‌ ‌ڵ به‌رپرسان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی توركیا‌و ئێران چه‌ن���د بڵێن با كێش���ه‌كان به‌ئاش���ت ‌‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ���ه‌و ده‌وڵه‌تان ‌ه بڕیار چاره‌س���ه‌ر بكرێن‪ ،‬گوێی���ان لێناگرن‪،‬‬ ‫ی خۆی���ان ده‌ده‌ن‬ ‫به‌پێ���ی‌ به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫ی ئه‌مان‪ ،‬مومكین ‌ه‬ ‫نه‌ك له‌سه‌ر خواست ‌‬ ‫ی‬ ‫گوێی���ان لێبگرن‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌رژه‌وه‌ندی ‌‬ ‫ی بێت هه‌ر ئ���ه‌وه‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫خۆی���ان چ ‌‬ ‫ی "ده‌وڵه‌تان���ی‌ توركیا‌و ئێران‬ ‫ئ���ه‌و وت ‌‬ ‫ی كورد ناگرن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫گوێ‌ له‌به‌رپرسان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌مدوایی ‌ه ‌‬ ‫بڕوانن له‌دوای‌ سه‌ردانه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫بارزانیی���ه‌و‌ه ب���ۆ توركی���ا بۆردومان ‌‬ ‫توركیا بۆس���ه‌ر س���نوور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم نه‌ك ته‌نانه‌ت ئێرانیش كه‌ ئێستا تۆپباران ‌‬ ‫كه‌م نه‌بووه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو توندتر بوو‌ه راگرتووه‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ی‌ سوریایه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫به‌ به‌راورد به‌جاران"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫په‌كه‌كه‌ له‌گ��� ‌هڵ‌ س���وریا مه‌رحه‌بای ‌‬ ‫د‪.‬مه‌حم���ود ئاماژ‌هی‌ به‌وه‌ش���كرد ك ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ئێرانیش ده‌یه‌وێ‌ رژێمی‌ سوریا‬

‫ی‬ ‫ی سه‌ردانه‌كه‌ ‌‬ ‫له‌دوا ‌‬ ‫ی بارزانییه‌و‌ه‬ ‫ئه‌مدواییه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ توركیا‪ ،‬بۆردومان ‌‬ ‫ی‬ ‫توركیا بۆسه‌ر سنوور ‌‬ ‫هه‌رێم نه‌ك كه‌م‬ ‫نه‌بووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫توندتر بووه‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئەرشیف‬ ‫"د‪.‬مه‌حمود عوسمان" ‬ ‫نه‌ڕوخێ‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌و ش��� ‌هڕ‌و شۆڕ‌ه نه‌كه‌ن‪ ،‬هۆیه‌كیش���ی‌ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌مه‌ریكا له‌ناو خاكی‌ تۆ ده‌دات‪ ،‬شه‌ڕه‌كه‌ له‌ناو‬ ‫ی تۆدایه‌‪ ،‬ش���ه‌ڕه‌كه‌ ئه‌گه‌ر له‌ناو‬ ‫ی خاك ‌‬ ‫ی بۆ هه‌ڵكردوون‪ ،‬به‌كه‌یف ‌‬ ‫ی گڵۆپی‌ سه‌وز ‌‬ ‫وه‌س���تاوه‌‪ ،‬وات���ه‌ ئه‌وی���ش په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی رۆ ‌ڵ‬ ‫ی توركی���ا بوای��� ‌ه ده‌تتوان ‌‬ ‫به‌ئێم���ه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌وڵه‌تان ‌ه چییان خۆیان ئیش ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ریكا پش���تی خاك ‌‬ ‫توركیا ده‌گرێ‌‪ ،‬توركیاش پشتی‌ ئێران ببینی‌‌و نه‌شبی‌ به‌الیه‌ن‪ ،‬به‌اڵم شه‌ڕه‌ك ‌ه‬ ‫ی تۆیه‌‪،‬‬ ‫ی تۆیه‌‪ ،‬په‌كه‌ك ‌ه له‌خاك ‌‬ ‫ده‌گرێ‌‪ ،‬له‌هه‌مانكاتیش���دا به‌غداشیان له‌خاك ‌‬ ‫ی ئێران دێن له‌ناو‬ ‫ی توركی‌‌و تۆپ ‌‬ ‫ی فڕۆك ‌ه ‌‬ ‫له‌گه‌ڵه‌‪ ،‬ئه‌وانیش حساب بۆ حكومه‌ت ‌‬ ‫ی تۆ ئه‌ده‌ن‪ ،‬له‌دێهاتی‌ تۆ ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫به‌غ���دا ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم ك���ورد ئه‌وه‌ند‌ه خاك ‌‬ ‫ی گرتووه‌‪ ،‬ئیتر‬ ‫حسابی‌ بۆ ناكه‌ن‌و به‌قسه‌شی‌ ناكه‌ن"‪ .‬ش���ه‌ڕه‌ك ‌ه یه‌خه‌ی‌ تۆ ‌‬ ‫د‪.‬مه‌حم���ود ئه‌وه‌ش���ی‌ به‌دوورزانی‌ ك ‌ه چۆن ده‌توانی‌ بێالیه‌ن بیت؟!"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی كوردس���تان له‌م كێش���انه‌دا ئ���ه‌و گرنگ���ی‌ سیاس���ه‌ت ‌‬ ‫هه‌رێم��� ‌‬ ‫ی ك���ه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ی ل���ه‌وه‌دا بین ‌‬ ‫ێ هه‌رێم��� ‌‬ ‫ی گرتووه‌ت���ه‌و‌ه بتوان ‌‬ ‫ك ‌ه چ���وارده‌ور ‌‬ ‫ی دروستیان‬ ‫ی "زۆر زه‌حمه‌ت ‌ه به‌توركیا‌و ئێران هه‌ڵوێست ‌‬ ‫ی "تا بێالی���ه‌ن ب���ێ‌‌و وت��� ‌‬ ‫ێ هه‌ر ئه‌و‌ه ده‌كه‌ن‪ .‬ناوبراو وت ‌‬ ‫بو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس���ه‌ت ‌‬ ‫ی گۆڕین ‌‬ ‫ی له‌م هه‌ب���ێ‌‌و هه‌وڵ ‌‬ ‫ئێس���تا هه‌رێمی‌ كوردستان نه‌یتوانیو‌ه هه‌رێمی‌ كوردستان بێالیه‌نی‌ خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫كاریگه‌ریی‌ له‌سه‌ر سیاسه‌تی‌ ئه‌نقه‌ره‌و كێش���انه‌دا بپارێزێت‪ ،‬چونك ‌ه گرفته‌ك ‌ه ئه‌نق���ه‌ره‌و ت���اران بده‌ن‪ ،‬ب���ه‌و پێیه‌ ‌‬ ‫تاران بكات‪ ،‬گۆڕینی‌ تیا بكات‪ ،‬تا شه‌ڕ ئه‌وه‌یه‌ توركیا یه‌كسه‌ر دێت لێتده‌دات‪ ،‬گرفته‌ك���ه‌ نه‌په‌كه‌كه‌ی���ه‌و نه‌پ���ژاك‪،‬‬

‫ی‬ ‫ئه‌مه‌ریكا خه‌تاباره‌‪ ،‬خه‌تابارێك ‌‬ ‫گه‌وره‌شه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ پشتی‌ توركیا‬ ‫زۆر ده‌گرێ‌‪ ،‬به‌ڕاست‌و چه‌پ‬

‫گرفته‌ك ‌ه له‌ئه‌نق���ه‌ره‌و تارانه‌‪ ،‬ك ‌ه دان‬ ‫به‌بونی‌ ك���وردو مافه‌كانیان���دا نانێن‌و‬ ‫ی‬ ‫ی كێشه‌كه‌یه‌و ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ئه‌مه‌ش ئه‌ساس ‌‬ ‫ی ئه‌مه‌ن‪.‬‬ ‫ی ده‌ره‌نجام��� ‌‬ ‫ت���ر هه‌م���وو ‌‬ ‫ی من له‌مه‌دا‬ ‫د‪.‬مه‌حمود وتی‌ "به‌ب���ڕوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مه‌ری���كا خه‌تاب���اره‌‪ ،‬خه‌تابارێك��� ‌‬ ‫ی پشتی‌ توركیا‬ ‫گه‌وره‌ش���ه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر ده‌گرێ‌‪ ،‬به‌ڕاست‌و چه‌پ‪ .‬تۆ ناتوان ‌‬ ‫ی تۆ‬ ‫داوا له‌په‌كه‌كه‌ بكه‌یت ئێس���تا بڵێ ‌‬ ‫ی تریش‬ ‫چه‌ك دانێ‌‌و شه‌ڕ مه‌كه‌‪ ،‬الیه‌كه‌ ‌‬ ‫به‌فڕۆك ‌ه بێ‌‌و لێتب���دات‪ ،‬ئه‌گه‌ر توركیا‬ ‫ی حه‌ز له‌شه‌ڕ‬ ‫شه‌ڕ نه‌كات كورد به‌گشت ‌‬ ‫ناكات شه‌ڕ ناكەن"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ناوبراو ئاماژ‌هی‌ به‌وه‌ش كرد ك ‌ه گرفتێك ‌‬ ‫ی‬ ‫دیك ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه سه‌رۆكایه‌تی‌‌و حكومه‌ت ‌‬ ‫ی رۆشن‌و شه‌فافیان‬ ‫هه‌رێم سیاسه‌تێك ‌‬ ‫ی تر‬ ‫به‌رامب���ه‌ر به‌ك���وردی‌ پارچه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "ش���ه‌فافیه‌ت به‌گشت ‌‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئه‌و وت ‌‬ ‫ی ئێم���ه‌دا به‌دیناكرێت‪ ،‬چ‬ ‫له‌كاروب���ار ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه به‌غدا‌و چ به‌رامبه‌ر به‌كورد ‌‬ ‫ی شه‌فاف‬ ‫پارچه‌كانی‌ تر سیاس���ه‌تێك ‌‬ ‫ی روونمان‬ ‫له‌ئارادا نییه‌‪ ،‬سیاس���ه‌تێك ‌‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌رپرسانی‌ كورد ك ‌ه دێنه‌ به‌غدا‬ ‫یان ده‌چنه‌ ئه‌نقه‌ره‌و تاران‌و واش���نتۆن‬ ‫ی ئه‌وه‌ بۆ خه‌ڵك بكه‌ن ك ‌ه‬ ‫نایه‌ن باس��� ‌‬ ‫چییان كردو چییان به‌وان وت‌و ئه‌وانیش‬ ‫ی‬ ‫ی رای‌ گشت ‌‬ ‫چییان به‌مان وت‪ ،‬بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫بزانێت ك ‌ه له‌و س���ه‌ردان‌و دانیشتنانه‌دا‬ ‫ی شه‌فافیه‌ت ‌ه‬ ‫ی روویداوه‌‪ ،‬ئه‌م نه‌بوون ‌‬ ‫چ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌رده‌خات ك ‌ه به‌رپرس���انی‌ كورد‬ ‫ی ژێر به‌ژێری���ان هه‌یه‌ له‌گه‌ ‌ڵ ئه‌و‬ ‫كار ‌‬ ‫پایته‌ختانه‌"‪.‬‬

‫په‌كه‌كه‌‪ :‬جارێكیتر ئاگربه‌ستی‌ یه‌ك الیه‌ن ‌ه راناگه‌یه‌نین‬ ‫ئا‪ :‬یه‌حیا به‌رزنجی‌‬ ‫له‌م گفتوگۆیه‌دا به‌رپرسی‌ راگه‌یاندن ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌جه‌كه‌‪( ،‬رۆژ واڵتی)‌ سه‌ردانه‌كه‌ی‌‬ ‫بارزانی‌ بۆ توركیا هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ‌‌و‬ ‫هه‌ڵوێستی‌ په‌كه‌كه‌ش سه‌باره‌ت به‌و‬ ‫گۆڕانكاریانه‌ ده‌رده‌بڕێ‌ كه‌ له‌سوریا‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌ڵێت "ئه‌مه‌ریكا‬ ‫ده‌یه‌وێت دیموكراسی‌ بۆ خۆرهه‌اڵتی‌‬ ‫ناوین مسۆگه‌ر بكات‪ ،‬كه‌چی‌ مافی‌‬ ‫خوراوی‌ ئه‌و هه‌موو كورده‌ی‌ توركیا‬ ‫نابینێت"‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬س���ه‌ردانه‌كه‌ی‌ ئه‌مدواییه‌ی‌‬ ‫بارزانی‌ بۆ توركیاو لێدوانه‌كانی‌ سه‌باره‌ت‬ ‫به‌په‌كه‌كه‌ چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنن؟‬ ‫رۆژ واڵت‌‪ :‬ئێمه‌ سه‌ردانه‌كه‌ی‌ بارزانی‌‌و‬ ‫لێدوانه‌كان���ی‌ له‌به‌رامبه‌ر چاره‌س���ه‌ری‌‬ ‫پرس���ی‌ كورد له‌كوردس���تانی‌ باكوور‬ ‫ب���اش ده‌نرخێنی���ن‪ ،‬ئێم���ه‌ش وه‌ك‬ ‫بارزان���ی‌ ه���ه‌ر وه‌هامان وت���ووه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫چاره‌سه‌ری‌ پرسی‌ كورد له‌كوردستانی‌‬ ‫باكوور له‌ڕێگه‌ی‌ دیالۆگ‌و رێگه‌چاره‌ی‌‬ ‫ئاشتیانه‌وه‌ ده‌كرێت نه‌وه‌كو له‌ڕێگه‌ی‌‬ ‫شه‌ڕو كوش���تار‪ ،‬له‌ڕوویه‌كی‌ تریشه‌وه‌‬ ‫ئه‌و نزیكبونه‌وه‌یه‌ی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‌و‬ ‫توركی���ا ئومێ���د ده‌كه‌ی���ن به‌قازانجی‌‬ ‫كه‌یسی‌ ئاش���تی‌‌و چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ی‌‬ ‫سیاس���ی‌ كورد له‌توركیادا بكه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئ���ه‌وه‌ توركیایه‌ ئ���ه‌و رێگه‌یه‌ی‌‬ ‫به‌س���ه‌ر خه‌باتی‌ گه‌له‌كه‌مان���دا فه‌رز‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬ب���ه‌رده‌وام ئ���ه‌و ده‌وڵه‌ته‌‬ ‫خه‌ریكی‌ هێرش���كردن‌و زیندانیكردنی‌‬ ‫سیاس���ی‌ كورده‌ له‌ناو توركیادا‌و هه‌وڵ‬ ‫ئه‌دات جینۆس���ایدی‌ گه‌لی‌ كورد بكات‬ ‫له‌بێده‌نگییه‌ك���ی‌ بێوێن���ه‌ی‌ ئه‌وروپاو‬ ‫ئه‌مه‌ری���كان‪ .‬ئه‌مه‌ری���كا ده‌یه‌وێ���ت‬ ‫دیموكراس���ی‌ ب���ۆ خۆرهه‌اڵت���ی‌ ناوین‬ ‫مس���ۆگه‌ر بكات‪ ،‬كه‌چی‌ مافی‌ خوراوی‌‬ ‫ئه‌و هه‌موو كورده‌ی‌ توركیا نابینێت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫واڵته‌ ته‌نها چه‌ك‌و فڕۆكه‌ی‌ سیخوڕی‌‌و‬ ‫ته‌كنه‌لۆجیا ده‌دات���ه‌ توركیا‪ ،‬تاوه‌كو‬ ‫ئێس���تا بۆ یه‌كجاریش موباده‌ره‌یه‌كی‌‬ ‫ئاش���تیخوازانه‌ی‌ بۆ پرسی‌ چاره‌سه‌ری‌‬ ‫كورد له‌توركیادا نه‌خستووه‌ته‌ گه‌ڕ كه‌‬ ‫ئێمه‌ به‌رده‌وام ئه‌و هه‌ڵوێس���ته‌ی‌ ئه‌و‬ ‫واڵته‌ زلهێزانه‌ ره‌خنه‌ ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ئای���ا دوای‌ ئ���ه‌و لێدوانه‌ی‌‬ ‫بارزانی‌‌و ئه‌و هه‌وڵه‌ دیپلۆماسییانه‌ش‬ ‫كه‌ له‌نێوان په‌كه‌ك���ه‌‌و توركیادا هه‌ن‪،‬‬ ‫ش���ه‌ڕو بۆردومانی‌ ناوچه‌ سنووریه‌كان‬ ‫كه‌متر بووه‌ته‌وه‌ یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌؟‬ ‫رۆژ واڵت‌‪ :‬توركی���ا نه‌ ئۆپه‌راس���یۆنی‌‬ ‫راوه‌س���تاندووه‌ نه‌ هێرشكردن‪ ،‬دوێنێ‌‬

‫فۆتۆ‪ :‬یەحیا ئەحمەد‬ ‫ ‬ ‫چەند گەریالیەکی پەکەکە لەکاتی نانخواردندا لەبناری قەندیل‬ ‫بوو قه‌ندیلی‌ به‌ فڕۆكه‌ بۆردومان كرد‪،‬‬ ‫بێت‪ ،‬كورد به‌گشتی‌ هه‌نگاوێكی‌ مه‌زن‬ ‫رۆژانه‌ تۆپ ده‌نێت به‌ س���نوره‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌هاوێت‪.‬‬ ‫له‌به‌رامب���ه‌ر هه‌رچییه‌ك ك���ه‌ توركیا‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬كه‌وابوو په‌كه‌كه‌‌و ئه‌و پارته‌ش‬ ‫ده‌ی���كات ده‌رهه‌ق ب���ه‌ خه‌ڵكی‌ كوردو‬ ‫له‌ن���او كۆنگ���ره‌ی‌ گه‌ل���دا خه‌بات بۆ‬ ‫پارته‌ك���ه‌ی‌ ئێم���ه‌ش‪ ،‬بێده‌نگییه‌كی‌‬ ‫كوردان���ی‌ س���وریا له‌گه‌ڵ‌ باش���ووری‌‬ ‫بێوێن���ه‌ی‌ ئه‌مه‌ریكاو یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا‌و‬ ‫بچووك ده‌كه‌ن پش���تگری‌ شۆڕش���ی‌‬ ‫سیاسییه‌ كورده‌كانیش له‌ئارادایه‌‪.‬‬ ‫گه‌النی‌ سوریا ده‌كه‌ن‌و له‌گه‌ڵ‌ روخانی‌‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ئه‌گ���ه‌ر ئێس���تا داوات���ان‬ ‫رژێمی‌ به‌شار ئه‌سه‌دن؟‬ ‫رۆژ واڵت‌‪ :‬ئێس���تا ئۆپۆزس���یۆنێكی‌‬ ‫لێبكرێت ئێوه‌ جارێكیتر ئاگربه‌س���ت‬ ‫عه‌ره‌بی‌ دروس���تبووه‌ دژی‌ ده‌سه‌اڵتی‌‬ ‫راده‌گه‌یه‌نن؟‬ ‫به‌ش���ار ئه‌س���ه‌د‪ ،‬ئه‌و ئۆپۆزسیۆنه‌ش‬ ‫رۆژ واڵت‌‪ :‬جارێكیت���ر ئێم���ه‌ وه‌ك‬ ‫ماف���ی‌ كوردی‌ قبووڵ‌ ك���ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫په‌كه‌ك���ه‌ ئاگربه‌س���تی‌ ی���ه‌ك الیه‌نه‌‬ ‫توركیا به‌هه‌موو ش���ێوه‌یه‌ك ده‌یه‌وێت‬ ‫راناگه‌یه‌نی���ن‪ .‬تاوه‌كو ئێس���تا ‪ 8‬جار‬ ‫ئاسته‌نگی‌ دروست بكات بۆ رێگه‌نه‌دان‬ ‫ئاگربه‌ستی‌ یه‌كالیه‌نه‌مان راگه‌یاندووه‌‪،‬‬ ‫به‌رده‌وام ل���ه‌و كاتانه‌ش���دا ده‌وڵه‌تی‌ س���ه‌ر س���ه‌رۆك ئاپۆ هه‌ڵبگیرێ‌‌و له‌و ئێمه‌وه‌ له‌هه‌ر واڵتێكی‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌دا‪ ،‬به‌وه‌ی‌ كوردانی‌ س���وریا مافی‌ خۆیان‬ ‫تورك له‌هێرش���ه‌كانی‌ به‌رده‌وام بووه‌‪ ،‬شوێنه‌ش بگوازرێته‌وه‌ هەروەها گرتنی‌ مه‌س���ه‌له‌ی‌ كورده‌‪ ،‬له‌ئێستادا نزیكه‌ی‌ وه‌ربگرن‪ .‬ته‌نانه‌ت ئه‌مه‌ریكاش بۆ مافی‌‬ ‫چه‌ندین هه‌ڤاڵمان له‌كاتی‌ ئاگربه‌ستدا سیاس���ه‌تمه‌دارانی‌ كوردو وه‌ستاندنی‌ ‪ 50‬ملیۆن ك���ورد له‌هه‌ر چوار پارچه‌ی‌ كورد له‌سوریا هیچ پرۆژه‌یه‌كی‌ پێنییه‌‪،‬‬ ‫كوردس���تان ژیان ده‌كات‪ ،‬ئێمه‌ له‌گه‌ڵ‌ به‌اڵم ئه‌وه‌ش مایه‌ی‌ خۆش���حاڵییه‌ كه‌‬ ‫شه‌هیدبوون‪ .‬ئه‌گه‌ر داوای‌ وه‌ها بكرێت‪ ،‬هه‌موو ئۆپه‌راسیۆنه‌كانیان‪.‬‬ ‫ده‌بێت له‌ده‌وڵه‌تی‌ تورك بكرێت‪ .‬ئێمه‌ ئاوێن���ه‌‪ :‬وه‌ك ئاش���كرایه‌ توركی���ا ئه‌وه‌داین كه‌ كێش���ه‌ی‌ سیاسی‌ كورد پارته‌كانی‌ باش���ووری‌ بچ���ووك له‌ناو‬ ‫به‌رده‌وام به‌رگریی‌ له‌هه‌مبه‌ر هێرش���ی‌ په‌یوه‌ندییه‌ك���ی‌ توندوتۆڵ���ی‌ له‌گ���ه‌ڵ‌ له‌ه���ه‌ر پارچه‌یه‌ك چاره‌س���ه‌ر ببێت‌و خۆیاندا ‪ 11‬پارت یه‌كێتییه‌كیان دروست‬ ‫ئه‌واندا ده‌كه‌ین‪ .‬ئه‌گ���ه‌ر توركیا رازی‌ به‌رپرس���انی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نیش���تمانی‌ به‌ماف���ی‌ ئۆتۆنۆمییه‌كی‌ دیموكراس���ی‌ كردووه‌ ك���ه‌ داوای‌ دیموكراتییه‌ت بۆ‬ ‫بێ���ت به‌ ئاگربه‌س���ت‌و هاتن���ه‌ كایه‌ی‌ سوریا هه‌یه‌‪ ،‬ئایا ئێوه‌ پشتیوانی‌ له‌و بگه‌ن‪ .‬له‌س���وریاش ئه‌وه‌ی‌ زیاد له‌هه‌ر سوریا ده‌كه‌ن‌و ئۆتۆنۆمی‌ بۆ نه‌ته‌وه‌ی‌‬ ‫گفتوگۆیه‌كی‌ جدی‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ شۆڕش���ه‌ ده‌كه‌ن له‌دژی‌ رژێمی‌ به‌شار ش���تێك به‌الی‌ ئێم���ه‌وه‌ گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ ك���ورد ل���ه‌و پارچه‌یه‌ی‌ كوردس���تان‪،‬‬ ‫كێش���ه‌ی‌ كورد له‌توركیا‪ ،‬ئه‌وا ئێمه‌ش ئه‌س���ه‌د له‌و واڵته‌دا له‌ئارادایه‌‪ ،‬یاخود ك���ه‌ ك���ورد به‌ ماف���ی‌ خ���ۆ ‌‬ ‫ی بگات‌و ئێمه‌ش پشتگیریی‌ هه‌ر الیه‌ك ده‌كه‌ین‬ ‫ئۆتۆنۆمییه‌كی‌ دیموكراس���ی‌ به‌ده‌ست كه‌ ماف���ی‌ ئۆتۆنۆمی‌ بداته‌ كورده‌كانی‌‬ ‫ئاگربه‌س���ت راده‌گه‌یه‌نی���ن‪ .‬جگ���ه‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌؟‬ ‫به‌رپرسی‌ راگه‌یاندنی‌ كه‌جه‌كه‌‪ ،‬رۆژ واڵت‬ ‫ل���ه‌وه‌ش پێویس���ته‌ ئ���ه‌و گه‌مارۆیه‌ی‌ رۆژ واڵت‌‪ :‬مه‌س���ه‌له‌ی‌ گرن���گ به‌الی‌ بهێنێ���ت‪ .‬ئه‌گ���ه‌ر ئه‌وه‌ش به‌ده‌س���ت باشوور‪.‬‬

‫توركیا هه‌وڵ‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر توركیا راز ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌دات جینۆساید ‌‬ ‫بێت به‌ ئاگربه‌ست‌و‬ ‫ی كورد بكات‬ ‫گه‌ل ‌‬ ‫ی‬ ‫هاتنه‌ كایه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌بێده‌نگییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جد ‌‬ ‫گفتوگۆیه‌ك ‌‬ ‫ئه‌وا ئێمه‌ش ئاگربه‌ست بێوێنه‌ی‌ ئه‌وروپاو‬ ‫ئه‌مه‌ریكادا‬ ‫راده‌گه‌یه‌نین‬


‫کوردستانی‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪kurdistany.awene@gmail.com‬‬

‫په‌یوه‌ندیه‌ ناهاوسه‌نگه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكاو توركیاو كورد‪..‬‬

‫"گرنگه‌ به‌رپرسانی‌ هه‌رێم دوربینتر بن"‬ ‫ ئا‪ :‬وریا فه‌تاح‬ ‫هێرش عه‌بدولڕه‌حمان جێگری‌ پێشووی‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‬ ‫له‌ویالیه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا‪،‬‬ ‫له‌م گفتوگۆیه‌دا باس له‌په‌یوه‌ندیه‌كانی‌‬ ‫نێوان ئه‌مه‌ریكاو توركیاو كورد ده‌كا‌و‬ ‫ده‌ڵێت "له‌كوێدا به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكا له‌گه‌ڵ توركیا كۆتاییهات‪،‬‬ ‫له‌وێدا دۆزی‌ كورد هه‌نگاوێك بۆ‬ ‫پێشه‌وه‌ ده‌نێت"‪.‬‬ ‫*به‌بڕوای‌ ئێ���وه‌ ئه‌مه‌ریكا ده‌توانێت چ‬ ‫رۆڵێك ببینێ���ت له‌گه‌وره‌كردنی‌ فاكته‌ری‌‬ ‫تورك یان كوردا له‌هاوكێشه‌ سیاسیه‌كانی‌‬ ‫ئه‌م ناوچه‌یه‌دا؟‬ ‫ـ نابێت بیرمان بچێت توركیاو ئه‌مه‌ریكا‬ ‫دوو هاوپه‌یمان���ی س���تراتیجیی یه‌كترن‌و‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی���ی هاوبه‌ش كۆیكردونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ریكا وه‌ك ئه‌ڵقه‌ی پێكه‌وه‌ گرێده‌ری‬ ‫خۆی به‌واڵتانی خۆرهه‌اڵتی ناوه‌ڕاس���ت‌و‬ ‫جیهانی ئیس�ل�امییه‌وه‌ س���ه‌یری توركیا‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئه‌وه‌ ئه‌مه‌ریكایه‌ كه‌ هێشتوویه‌تی‌‬ ‫ره‌جه‌ب ته‌یب ئۆردۆگان له‌الیه‌ن جیهانی‌‬ ‫عه‌ره‌بییه‌وه‌ وه‌كو په‌یامبه‌ری‌ ئاش���تی‌‌و‬ ‫بوێریی‌ س���ه‌یر بكرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ ئه‌مه‌ریكایه‌‬ ‫تاحاڵ���ی‌ ح���ازر هێش���توویه‌تی‌ توركیا‬ ‫به‌سه‌ركێش���ییه‌وه‌و به‌بێ‌ ت���رس مامه‌ڵه‌‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ئیس���رائیلدا ب���كا‌و زۆرجاریش‬ ‫ته‌حه‌دای‌ ئیس���رائیل بكات كه‌ به‌بڕوای‌‬ ‫زۆر ك���ه‌س جووله‌كه‌ ئه‌مه‌ری���كا ده‌بات‬ ‫به‌ڕێوه‌‪ .‬ده‌مه‌وێت ئه‌وه‌ بڵێم ئه‌و رۆڵه‌ی‌‬ ‫توركیا له‌خۆرهه‌اڵتدا ده‌یگێڕێت له‌سایه‌ی‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵتی‌ ئه‌مه‌ریكاوه‌یه‌و له‌به‌رامبه‌ردا‬ ‫ئه‌مه‌ری���كاش به‌رژه‌وه‌ندییه‌كان���ی‌ خۆی‌‬ ‫له‌ناوچه‌ك���ه‌ به‌توركی���ا ب���ه‌ڕێ‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫كه‌واته‌ وه‌كو مێژووش بۆی‌ سه‌لماندوین‪،‬‬ ‫له‌كوێدا به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌گه‌ڵ‬ ‫توركیا كۆتاییهات‪ ،‬له‌وێشدا دۆزی‌ كورد‬ ‫هه‌نگاوێك بۆ پێش���ه‌وه‌ ده‌نێت‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫له‌ڕێ���گای‌ ده‌س���تێوه‌ردانی‌ ئه‌مه‌ری���كاو‬ ‫واڵتانی‌ ئه‌وروپا‪ ،‬تا ئه‌م س���اته‌ش هیچی‌‬ ‫له‌مج���ۆره‌ ب���ه‌دی‌ ناكرێت‪ ،‬بۆی���ه‌ ته‌نها‬ ‫رێگا بۆ به‌ره‌و پێش���چوونی‌ دۆزی‌ كورد‬ ‫له‌توركی���ا ته‌نه���ا له‌ڕێگ���ه‌ی‌ كاریگه‌ری‌‬ ‫خودی‌ كورده‌كانه‌وه‌ ده‌بێت‪.‬‬ ‫*ئه‌مه‌ری���كا پش���تیوانی‌ له‌دامه‌زراندنی‌‬

‫هه‌رێمێك���ی‌ س���ه‌ربه‌خۆ ده‌كات بۆ كورد‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی‌ خاكی‌ توركیادا؟‬ ‫ـ له‌ئێستادا شتی وا تاڕاده‌یه‌ك مه‌حاڵه‌و‬ ‫به‌دی‌ ناكرێت‪ .‬ئه‌مه‌ نه‌ له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی‌‬ ‫ئه‌مه‌ری���كاو ن���ه‌ له‌گ���ه‌ڵ به‌رژه‌وه‌ن���دی‌‬ ‫ئه‌مه‌ری���كا یه‌كناگرێت���ه‌وه‌‪ ،‬چونك���ه‌ بۆ‬ ‫ویالیه‌ت���ه‌ یه‌كگرتووه‌كان���ی ئه‌مه‌ری���كا‬ ‫توركی���ا پێگه‌یه‌كی پته‌وه‌و له‌گه‌ڵ پالنی‬ ‫ئه‌مه‌ری���كا له‌خۆرهه‌اڵت���ی ناوه‌ڕاس���تدا‬ ‫دێته‌وه‌‪ ،‬س���ه‌ردانی یه‌ك له‌س���ه‌ر یه‌كی‬ ‫نوێن���ه‌ری تایبه‌ت���ی ئه‌مه‌ری���كا ب���ۆ‬ ‫خۆرهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست‌و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ئه‌مه‌ریكاو س���ه‌رۆكی ئه‌مه‌ریكا "ئۆباما"‪،‬‬ ‫ئه‌م راستییه‌ ده‌سه‌لمێنن‪ .‬بۆیه‌ش ئۆباما‬ ‫له‌م س���ه‌ردانه‌یدا به‌ڕه‌زامه‌ن���دی توركیا‬ ‫ب���ۆ ماوه‌یه‌كی كورت چ���اوی به‌ئه‌حمه‌د‬ ‫تورك ك���ه‌وت ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ی به‌كورتی‌و‬ ‫به‌ئینگلی���زی له‌ك���وردی بگه‌یه‌نێت كه‌‬ ‫له‌تبوون���ی توركی���ا ل���ه‌م بارودۆخه‌ی‬ ‫خۆرهه‌اڵتی ناوه‌ڕاستدا له‌گه‌ڵ سیاسه‌تی‬ ‫ئه‌مه‌ریكادا یه‌ك ناگرێته‌وه‌‪ .‬په‌یامه‌كه‌ی‬ ‫ئۆباما بۆ كورده‌كانی توركیا ئه‌وه‌یه‌ كه‌‬ ‫له‌سنووری توركیادا كورد ئه‌توانێت مافه‌‬ ‫كولتوریه‌كان���ی پیاده‌ ب���كات‪ ،‬به‌اڵم بیر‬ ‫له‌جیابوونه‌وه‌ نه‌كاته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ش په‌كه‌كه‌‬ ‫به‌تێرۆریس���ت له‌قه‌ڵه‌م ئه‌ده‌ن‪ ،‬چونكه‌‬ ‫جوداخ���وازه‌‪ .‬ئه‌وه‌ی جێگای س���ه‌رنجه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی���ه‌ كه‌ پڕۆژه‌ی ده‌ته‌پ���ه‌ بۆ ئۆباما‬ ‫بریتیب���وو له‌دروس���تبوونی ناوچه‌یه‌كی‬ ‫ئۆتۆنۆم���ی له‌ن���او ده‌وڵه‌ت���ی توركیادا‬ ‫نه‌ك جیابوونه‌وه‌و جوداخوازی‪ ،‬واڵتانی‬ ‫خۆرئاوا به‌ ئاگاش���ن له‌و راستییه‌ی كه‌‬ ‫س���ه‌رانی كوردی باش���ور الیه‌نگری ئه‌م‬ ‫جۆره‌ چاره‌س���ه‌ره‌ن‌و هیچ���ی دیكه‌یان‬ ‫ناوێ���ت‪ ،‬م���ن لێ���ره‌دا ناڵێ���م واڵتانی‬ ‫ئه‌وروپا به‌دڵ خوازیاری دروس���تبوونی‬ ‫كوردستانێكی سه‌ربه‌خۆن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌وێ‬ ‫ئه‌وه‌ بڵێم كه‌ ئه‌گه‌ر ك���ورده‌كان پێیان‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ دابگرتایه‌ كه‌ كوردیش وه‌ك‬ ‫میلله‌تان���ی تری جیه���ان مافی خۆیه‌تی‬ ‫ده‌وڵه‌تی س���ه‌ربه‌خۆی هه‌بێ‪ ،‬ئه‌و كاته‌‬ ‫خۆرئ���اواش ب���ه‌ پێوه‌رێك���ی جدیتره‌وه‌‬ ‫ته‌ماش���ای مه‌س���ه‌له‌ی كوردیان ئه‌كردو‬ ‫هیچ نه‌بێ حسابێكی بۆ داخوازی خه‌ڵكی‬ ‫كورد ئه‌كرد‪.‬‬ ‫*ئای���ا ئه‌مه‌ری���كا له‌په‌یوه‌ندییه‌كانیدا‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ توركیا به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی‌ هه‌رێمی‌‬

‫شتێك نیی ‌ه ناوی‬ ‫په‌یوه‌ندیی دیپلۆماسی‬ ‫كوردو توركیا بێت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ی هه‌ی ‌ه زیاتر‬ ‫پارتی بۆ بەرژەوەندی‬ ‫خۆی دروستی كردووه‌‬

‫كوردستان ره‌چاو ناكات؟‬ ‫ـ نابێ���ت ئێم���ه‌ به‌په‌یوه‌ن���دی نێ���وان‬ ‫ئه‌مه‌ریكاو كوردی عێراق هه‌ڵبخه‌ڵه‌تێین‪،‬‬ ‫پته‌وی���ی په‌یوه‌ندییه‌كانی نێوان توركیاو‬ ‫كورده‌كان���ی عێ���راق زۆر گرنگ���ه‌ ب���ۆ‬ ‫ئامانج���ه‌ س���ه‌ره‌كییه‌كه‌ی خ���ۆی ك���ه‌‬ ‫ئه‌ویش سه‌قامگیریی عێراقه‌‪ ،‬له‌ئێستادا‬ ‫گرنگ���ی توركیا بۆ خۆرئ���اوا به‌تایبه‌تی‬ ‫ویالیه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كان���ی ئه‌مه‌ریكا رۆژ‬ ‫ب���ه‌ڕۆژ له‌زیادبووندایه‌‪ ،‬حكومه‌تی ئۆباما‬ ‫ئه‌یه‌وێت رۆڵێكی زیات���ر بدات به‌توركیا‬ ‫له‌خۆرهه‌اڵت���ی ناوه‌ڕاس���تداو بی���كات‬ ‫به‌ده‌سته‌ڕاس���تی خ���ۆی له‌ناوچه‌كه‌دا‪،‬‬ ‫به‌دیلی بوونی ئه‌مه‌ریكا چییه‌و كێیه‌ دوای‌‬ ‫كش���انه‌وه‌ی‌ له‌عێراق؟ بێگومان توركیا‬ ‫ئه‌و رۆڵ���ه‌ ده‌بینێت‪ ،‬به‌ڵگ���ه‌ش ئه‌وه‌یه‌‬ ‫كه‌ له‌م رۆژانه‌ توركی���ا ئاماده‌یی خۆیی‬ ‫نیشاندا بۆ مه‌شقكردن‌و راهێنانی سوپای‬ ‫عێراق له‌بواری س���ه‌ربازیدا‪ ،‬به‌بڕوای من‬ ‫ئه‌م���ه‌ گه‌ر روو ب���دات ده‌بێت به‌ یه‌كه‌م‬ ‫هاتنه‌ناوه‌وه‌ی فه‌رمی‌و ئاشكرای توركیا‬ ‫بۆ ناو عێ���راق‪ ،‬ته‌نها به‌بوونی توركیاش‬ ‫ئه‌مه‌ریكا ده‌توانێت چاودێری هه‌ژموونی‬ ‫ئێران بكات له‌ناو عێراقدا‪.‬‬ ‫* نه‌رمی‌ گوتاری‌ به‌رپرسانی‌ حكومه‌تی‌‬ ‫هه‌رێم به‌رامبه‌ر توركیا یان باش���بوونی‌‬ ‫په‌یوه‌ن���دی‌ نێوانی���ان‪ ،‬تاچه‌ن���د له‌گه‌ڵ‌‬ ‫خواسته‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا یه‌كده‌گرێته‌وه‌؟‬ ‫ـ بێگوم���ان به‌رژه‌وه‌ن���دی‌ ئه‌مه‌ری���كا‬ ‫له‌باش���بوونی‌ په‌یوه‌ندیه‌كان���ی‌ نێ���وان‬ ‫هه‌رێم‌و توركیایه‌ نه‌ك په‌كه‌كه‌و توركیا‪،‬‬ ‫بۆیه‌ به‌دووری‌ مه‌زانن گه‌ر نه‌رمی‌ گوتاری‌‬ ‫به‌رپرس���انی‌ ك���وردو به‌رگریكردنی���ان‬

‫له‌توركیا له‌سه‌ر حسابی‌ په‌كه‌كه‌ ده‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مه‌ریكاش���ی‌ تیادا بێ���ت‌و به‌فه‌رمانی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكا بێت‪ ،‬به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌م قس���ه‌یه‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ماوه‌ی‌ رابردودا به‌ڵگه‌كانی‌‬ ‫ویكیلیكس ئاش���كرایان كرد كه‌ له‌ساڵی‌‬ ‫‪ 2007‬له‌كۆبونه‌وه‌ی‌ نێوان (رایان كرۆكه‌ر)‬ ‫باڵیۆزی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌عێراق‌و (نێچیرڤان‬ ‫بارزانی‌) س���ه‌رۆكی‌ پێش���وی‌ حكومه‌تی‌‬ ‫هه‌رێم���ی‌ كوردس���تان‪ ،‬كرۆك���ه‌ر داوای‌‬ ‫له‌نێچیرڤ���ان بارزانی‌ ك���ردووه‌ هاوكاری‌‬ ‫توركی���ا ب���كات‌و پێش توركیا ده‌س���ت‬ ‫به‌شه‌ڕی‌ په‌كه‌كه‌ بكه‌ن‌و داواشی‌ كردووه‌‬ ‫بریندارانی‌ په‌كه‌كه‌ له‌هه‌رێم چاره‌س���ه‌ر‬ ‫نه‌كرێن‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌مانه‌ش���دا‬ ‫هێش���تا هه‌رێم���ی‌ كوردس���تان خاوه‌نی‌‬ ‫هیچ نیی���ه‌ به‌رامب���ه‌ر به‌ئه‌مه‌ریكاو هیچ‬ ‫كارتێكی‌ كاریگه‌ریشی‌ نییه‌ دژ به‌توركیا‬ ‫به‌كاریبهێنێ���ت‪ ،‬بۆیه‌ گه‌ر به‌رپرس���انی‌‬ ‫كورد بێده‌نگیش بن‪ ،‬هیچ له‌مه‌س���ه‌له‌كه‌‬ ‫ناگ���ۆڕن‪ ،‬ب���ه‌اڵم هێنده‌ هه‌ی���ه‌ به‌ده‌نگ‬ ‫هاتنی���ان‌و لێدواندانی���ان دژ به‌په‌كه‌كه‌و‬ ‫پ���ژاك له‌الی���ه‌ن توركیاو ئێران���ه‌وه‌ بۆ‬ ‫چه‌واشه‌كردنی‌ كوردانی‌ ناوخۆیی خۆیان‬ ‫به‌كاریده‌هێن���ن‌و ب���ۆ روخاندن���ی‌ وره‌ی‌‬ ‫په‌كه‌ك���ه‌و پژاكیش س���وودی‌ لێده‌بینن‪،‬‬ ‫كه‌واته‌ گرنگه‌ به‌رپرسانی‌ هه‌رێم دوربینتر‬ ‫بن‌و واز له‌سیاسه‌تی‌ خۆخۆری‌ بهێنن‪.‬‬ ‫*پێتوایه‌ تا ئێس���تا ك���ورد توانیویه‌تی‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ دیپلۆماس���یانه‌ مامه‌ڵ���ه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ توركیادا بكات؟‬ ‫ـ ش���تێك نیی���ه‌ ن���اوی په‌یوه‌ن���دی‬ ‫دیپلۆماسی كوردو توركیا بێت‪ ،‬زۆربه‌ی‬ ‫واڵتانی ده‌وروب���ه‌ری هه‌رێم په‌یوه‌ندییان‬ ‫بۆ قازانجی م���ادی‌‌و به‌رژه‌وه‌ندیی بااڵی‬ ‫نیشتیمانی خۆیانه‌‪ ،‬بۆ توركیا زه‌حمه‌ته‌‬ ‫ئه‌و هه‌رێمه‌ كوردییه‌ سه‌ربه‌خۆ ببینێت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر س���ه‌یر بكه‌ی ئ���ه‌و په‌یوه‌ندیه‌ی‬ ‫هه‌یه‌ زیات���ر پارتی دروس���تی كردووه‌و‬ ‫زیات���ر په‌یوه‌ندی به‌رژه‌وه‌ن���دی پارتی‌و‬ ‫توركیایه‌ ل���ه‌وه‌ی هه‌رێم‌و توركیا‪ ،‬پارتی‌‬ ‫له‌م���ڕۆدا سیاس���ه‌تی‌ بازرگان���ی‌ ده‌كات‬ ‫له‌گه‌ڵ توركیادا‪ ،‬نه‌ك سیاس���ه‌تێك كه‌‬ ‫ب���ۆ به‌رژه‌وه‌ن���دی‌ هه‌رێم بێ���ت‪ ،‬هه‌موو‬ ‫هه‌وڵێك���ی‌ پارتی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ توركیا لێی‌‬ ‫نه‌ڕه‌نجێت ئه‌ویش له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ كه‌ پڕۆژه‌‬ ‫بازرگانیه‌كان���ی‌ په‌كیان نه‌كه‌وێت له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و واڵته‌دا‪.‬‬

‫"تاشناق" ته‌نگ به‌كورده‌كانی‌ سوریا هه‌ڵده‌چنێت له‌لوبنان‬

‫حیزبواڵو په‌كه‌كه‌ هاوكارن له‌دۆزینه‌وه‌ی‌ نه‌یارانی‌ كوردی‌ سوریادا‬

‫خۆپیشاندانێکی کوردەکانی سوریا لەبەیروت‬ ‫ناوده‌برێن‌و به‌شێكیشیان سه‌رسه‌ختانه‌‬ ‫ ئا‪ :‬ئاوێنە‬ ‫دژ ب���ه‌و رژێم���ه‌ن‌و به‌هێزه‌كانی‌ (‪14‬ی‌‬ ‫ئازار) ناوده‌برێن‪.‬‬ ‫حیزبی‌ تاشناقی‌ ئه‌رمه‌نی‌ كار بۆ‬ ‫حیزبواڵو حیزبی‌ تاش���ناقی‌ ئه‌رمه‌نی‌ كه‌‬ ‫ده‌رپه‌ڕاندنی‌ نزیكه‌ی‌ ‪ 10‬هه‌زار كوردی‌‬ ‫دوو هێزی‌ سه‌ر به‌(‪8‬ی‌ ئازار)‌و هاوكاری‌‬ ‫سوری‌ نیشته‌جێی‌ به‌یروت ده‌كات‪،‬‬ ‫نزیكی‌ به‌شار ئه‌سه‌دن له‌لوبناندا‪ ،‬ئێستا‬ ‫وته‌بێژی‌ رێكخراوی‌ لوبنانی‌ بۆ‬ ‫له‌ه���ه‌وڵ‌‌و كۆشش���ێكی‌ به‌رده‌وامدان بۆ‬ ‫دیموكراسی‌‌و مافه‌كانی‌ مرۆڤ "نه‌بیل‬ ‫سه‌ركوتكردن‌و ده‌موكوتكردنی‌ نه‌یارانی‌‬ ‫حه‌له‌بی‌" ده‌ڵێت "حیزبواڵی‌ لوبنان‌و‬ ‫رژێمی‌ سوریا‌و له‌و پێناوه‌شدا به‌ره‌نگاری‌‬ ‫حیزبی‌ تاشناق به‌هاوكاری‌ پارتی‌‬ ‫ئه‌و كوردان���ه‌ی‌ س���وریا بوونه‌ته‌وه‌ كه‌‬ ‫كرێكارانی‌ كوردستان له‌چاالكییه‌كی‌‬ ‫ئێستا له‌به‌یروتی‌ پایته‌ختی‌ ئه‌و واڵته‌دا‬ ‫به‌رباڵودان بۆ رووماڵكردنی‌‬ ‫نیشته‌جێن‪.‬‬ ‫سه‌رتاسه‌ری‌ گه‌ڕه‌كانی‌ به‌یروت‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ دۆزینه‌وه‌ی‌ نه‌یارانی‌ كوردی‌ س���ه‌ره‌تای‌ هه‌فته‌ی‌ راب���ردوو‪ ،‬جێگری‌‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ خێرخوازی‌ كوردی‌‬ ‫سوریا"‪.‬‬ ‫لوبنان (مه‌حمود سیاال) له‌ڕێگه‌ی‌ تۆڕی‌‬ ‫رووداوه‌كانی‌ س���وریا‪ ،‬س���ایه‌ی‌ به‌سه‌ر كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌ فه‌یس���بووكه‌وه‌ رایگه‌یاند‬ ‫هه‌لومه‌رجی‌ سیاس���ی‌ واڵت���ی‌ لوبناندا كه‌ "دوای‌ ئه‌نجامدانی‌ خۆپیش���اندنێكی‌‬ ‫كێش���اوه‌‪ ،‬ئێس���تا هه‌م���وو حی���زب‌و له‌به‌رده‌م باڵوێزخانه‌ی‌ سوریا له‌به‌یروت‪،‬‬ ‫رێكخراوه‌كان���ی‌ لوبن���ان به‌س���ه‌ر دوو بۆ پش���تگیری‌ خه‌ڵكی‌ ناڕازی‌ س���وریا‪،‬‬ ‫به‌ره‌ی‌ دژ به‌یه‌كدا په‌رت‌و دابه‌ش بوون‪ ،‬حیزبی‌ تاش���ناق ئه‌و كورده‌ سوریانه‌ی‌‬ ‫به‌ش���ێكیان دۆس���ت‌و هاوكاری‌ رژێمی‌ له‌بورج حه‌مودو دۆره‌و نه‌بعه‌ نیشته‌جێن‬ ‫"به‌شار ئه‌سه‌دن"‌و به‌هێزه‌كانی‌ ‪8‬ی‌ ئازار ئاگادار كردووه‌ته‌وه‌ كه‌ به‌زووترین كات‬

‫ماڵه‌كانیان چۆڵ‌ بكه‌ن‌و ش���وێنه‌كانیان‬ ‫به‌جێبهێڵ���ن‪ ،‬ده‌ن���ا رووبه‌ڕووی‌ س���زا‬ ‫ده‌بنه‌وه‌"‪ .‬باڵوبوون���ه‌وه‌ی‌ ئه‌م هه‌واڵه‌‪،‬‬ ‫ه���ه‌راو ناڕه‌زاییه‌ك���ی‌ زۆری‌ له‌ناوه‌نده‌‬ ‫سیاسییه‌كانی‌ لوبناندا ورژاند‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌‬ ‫حیزب‌و رێكخراوه‌كانی‌ سه‌ر به‌هێزه‌كانی‌‬ ‫‪14‬ی‌ ئازار‌و "ته‌یار مسته‌قبه‌ل" به‌تایبه‌تتر‬ ‫كه‌ له‌الیه‌ن سه‌عد حه‌ریرییه‌وه‌ رابه‌رایه‌تی‌‬ ‫ده‌كرێ‌‌و به‌نه‌یاری‌ سه‌رس���ه‌ختی‌ رژێمی‌‬ ‫به‌شار ئه‌س���ه‌د داده‌نرێت‪ ،‬به‌توندی‌ دژ‬ ‫به‌م كاره‌ وه‌ستانه‌وه‌‪ ،‬په‌رله‌منتاری‌ سه‌ر‬ ‫به‌ته‌ی���اری‌ موس���ته‌قبه‌ل "خالید زاهیر"‬ ‫ئه‌م كرده‌وه‌ی���ه‌ی‌ به‌ده‌س���تدرێژیكردن‬ ‫بۆ س���ه‌ر ئ���ازادی‌‌و مافه‌كانی‌ مرۆڤ ناو‬ ‫ب���رد ك���ه‌ له‌واڵتێكدا ئه‌نجام���ده‌درێ‌ تا‬ ‫سااڵنێكی‌ زۆر به‌دورگه‌ی‌ ئازادی‌ داده‌نرا‬ ‫له‌ڕۆژهه‌اڵتی‌ ناوه‌ڕاستدا‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا كه‌ وا پێشبینی‌ ده‌كرێت‬ ‫بێسه‌روشوێن بوونی‌ چه‌ندین كه‌سایه‌تی‌‬ ‫سیاس���ی‌‌و بازرگان���ی‌ نه‌ی���اری‌ رژێمی‌‬ ‫س���وریا له‌لوبناندا‪ ،‬مخابه‌راتی‌ سوری‌‌و‬ ‫ده‌ستوپێوه‌نده‌ لوبنانییه‌كانی‌ له‌پشته‌وه‌‬

‫بێت‪.‬‬ ‫سه‌ره‌تای‌ ئه‌م هه‌فته‌یه‌ وته‌بێژی‌ رێكخراو ‌‬ ‫ی‬ ‫لوبنانی‌ بۆ دیموكراسی‌‌و مافه‌كانی‌ مرۆڤ‬ ‫"نه‌بیل حه‌له‌ب���ی‌" رایگه‌یاند كه‌ له‌‪20‬ی‌‬ ‫ئه‌یلولی‌ رابردووه‌وه‌ تا ‪ ،11/10‬زیاتر له‌‪12‬‬ ‫حاڵه‌ت���ی‌ رفاندن‌و بێسه‌روش���وێنكردنی‌‬ ‫نه‌یارانی‌ س���وریا له‌لوبنان تۆمار كراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ جگه‌له‌وه‌ی‌ ك���ه‌ حیزبواڵو حیزبی‌‬ ‫تاش���ناقی‌ ئه‌رمه‌نی‌ به‌ه���اوكاری‌ پارتی‌‬ ‫كرێكارانی‌ كوردستان له‌هه‌ندێك ناوچه‌دا‬ ‫چاالكییه‌كی‌ به‌رباڵودان بۆ رووماڵكردنی‌‬ ‫سه‌رتاس���ه‌ری‌ ئه‌و گه‌ڕه‌كانه‌ی‌ به‌یروتی‌‬ ‫رۆژئاوا ك���ه‌ كوردیان تیا نیش���ته‌جێیه‌‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ دۆزینه‌وه‌یان‌و گه‌یاندنی‌ ناوو‬ ‫ئه‌درێس���ه‌كانیان به‌باڵوێزخانه‌ی‌ سوریا‬ ‫له‌لوبنان‪.‬‬ ‫به‌پێ���ی‌ لێدوانی‌ حه‌له‌بی‌ ب���ۆ رۆژنامه‌ی‌‬ ‫(ش���ه‌رق ئه‌وس���ه‌ت)‪ ،‬حیزب���واڵ ئ���ه‌م‬ ‫ئه‌ركه‌ی‌ له‌گه‌ڕه‌كانی‌ باش���وری‌ به‌یروتدا‬ ‫له‌ئه‌س���تۆ گرت���ووه‌ كه‌ له‌وێ���دا پێگه‌ی‌‬ ‫به‌هێزو ده‌سه‌اڵتداره‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ له‌بورج‬ ‫به‌راجنه‌ كه‌ گه‌ڕه‌كی‌ (حی‌ االكراد)ی‌ تیا‬ ‫هه‌ڵكه‌وتووه‌‌و زۆرترین حاڵه‌تی‌ دیارنه‌مانی‌‬ ‫نه‌یارانی‌ س���وریاش له‌م شوێنه‌دا تۆمار‬ ‫كراوه‌‪ .‬حه‌له‌بی‌ وتی‌ "په‌كه‌كه‌ش له‌سه‌ر‬ ‫خواس���تی‌ حیزبی‌ تاشناق هه‌مان ئه‌ركی‌‬ ‫له‌ئه‌س���تۆ گرت���ووه‌ له‌گه‌ڕه‌كان���ی‌ برج‬ ‫حه‌م���ود‌و دۆره‌و نه‌بع���ه‌دا كه‌ ش���وێنی‌‬ ‫نیش���ته‌جێبوونی‌ س���ه‌ره‌كی‌ ئه‌رم���ه‌ن‌و‬ ‫كورده‌كانی‌ به‌یروت���ه‌‪ ،‬كه‌ له‌ڕێگه‌ی‌ زۆر‬ ‫بۆهێنان‌و تۆقاندنه‌وه‌ تاش���ناق ده‌یه‌وێ‌‬ ‫ته‌نگ به‌كورده‌ ناڕازییه‌كانی‌ س���وریا له‌و‬ ‫ش���وێنانه‌دا هه‌ڵبچنێ‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ دوای‌‬ ‫هه‌ڵگیرس���انی‌ خۆپیش���اندانه‌كانی‌ ناو‬ ‫س���وریاو پش���تگیریكردنی‌ له‌الیه‌ن ئه‌م‬ ‫كوردانه‌وه‌‪ .‬ئه‌م���ه‌ له‌كاتێكدایه‌ زۆربه‌ی‌‬ ‫ئه‌و كوردانه‌ی‌ سوریا كه‌ ئێستا له‌به‌یروت‬ ‫نیشته‌جێن‪ ،‬پێشتر به‌مه‌به‌ستی‌ كاركردن‬ ‫رویانكردووه‌ته‌ ئه‌و واڵته‌و به‌پێی‌ ئاماره‌‬ ‫ناڕه‌س���مییه‌كان ژماره‌یان له‌هه‌ر س���ێ‌‬ ‫گه‌ڕه‌كی‌ بورج حه‌م���ود‌و دۆره‌و نه‌بعه‌دا‬ ‫‪ 8‬ب���ۆ ‪ 10‬هه‌زار كه‌س ده‌بێ‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ كه‌ ژماره‌ی‌ كورده‌كانی‌ لوبنانیش‬ ‫نزیكه‌ی‌ ‪ 100‬هه‌زار كه‌س ده‌بن‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫به‌ختیار عه‌لی ده‌ینوسێت‬

‫زمان زانین‬ ‫مەس����ەلەی زمان گرێدراوی کێشەیەکی‬ ‫قووڵترە ک����ە کێش����ەی تەعبیرە‪ .‬هیچ‬ ‫کات مەس����ەلەی زم����ان له‌مەس����ەلەی‬ ‫تەعبیر جیانابێت����ەوە‪ ،‬هەروەخت زمان‬ ‫لەوە کەوت تەعبیر بێت له‌شتێک‪ ،‬لەوە‬ ‫دەکەوێت زمان بێت‪ .‬بۆیە له‌جەوهەردا‬ ‫هەر کاتێک بپرسین زمان چییە‪ ،‬دەبێت‬ ‫بپرس����ین تەعبیر چییە?‪ .‬له‌ڕاس����تیدا‬ ‫تەعبی����ر بە مانا س����ادەکەی ش����تێکە‌و‬ ‫بە مانا بەرفراوانە هەرە گەورەکەش����ی‬ ‫ش����تێکی دیی����ە‪ .‬تەعبی����ر له‌ئاس����تە‬ ‫س����ادەکەیدا ک����ۆی ئ����ەو دەربڕینانەیە‬ ‫کە له‌ژیان����ی رۆژان����ە‌و له‌میدیاکاندا بۆ‬ ‫پەیوەندی‌و لێکتێگەیشتن بەکاریدەهێنن‪،‬‬ ‫ئەمە ئەو ئاس����تەی زمان‌و تەعبیرە کە‬ ‫هەموو دەیزانین‌و بەکاریدەهێنین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ب����ە بڕوای م����ن کە قس����ە له‌تەعبیر بە‬ ‫مانا گەورەکەی دەکەین‪ ،‬مەبەس����تمان‬ ‫له‌ئاس����تی پەرەس����ەندنی زمانە له‌کایە‬ ‫زانس����تییەکاندا‪ ،‬وات����ە مەبەس����تمان‬ ‫له‌تەعبیرکردنە بە زمان له‌مەعریفەتێک‬ ‫یان زانستێکی دیاریکراو‪ .‬زمانی میللەتان‬ ‫له‌ئاس����تی توان����ادا وەکو یەک����ن‪ ،‬واتە‬ ‫زمانی بەهێ����ز‌و الواز بوونی نییە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫زمان����ی ئەزموونکراوم����ان لەگەڵ زمانی‬ ‫بێئەزمووندا هەیە‪ .‬زمانێک نییە بێتواناتر‬ ‫یان ناخۆشتر یان ناشیرینتر له‌زمانێکی‬ ‫دیکە‪ ،‬بەاڵم زمانمان هەیە کە ئەزموونی‬ ‫دووردودرێژی لەگەڵ تەعبیرکردندا هەیە‬ ‫لەگەڵ زماندا کە ئ����ەو مێژووەی نییە‪.‬‬ ‫واتە هەموو زمانەکان له‌توانادا یەکسانن‪،‬‬ ‫بەاڵم له‌ئەزموونکردن����ی ئەو توانایانەدا‬ ‫وەک ی����ەک نیین‪ .‬بۆ نمون����ە تواناکانی‬ ‫زمانی ک����وردی کەمتر نیی����ە له‌توانای‬ ‫هیچ زمانێکی دونیا‪ ،‬ب����ەاڵم ئەزموونی‬ ‫تەعبیرکردن ل����ەم زمان����ەدا له‌زۆربەی‬ ‫زمانە زیندووەکانی دونیا الوازترە‪.‬‬ ‫لێرەوە کێشەی راس����تەقینەی زمان بە‬ ‫پلەی یەکەم نە یەکخستنی زاراوەیە‪ ،‬نە‬ ‫یەکخستنی رێنوسە‪ ،‬بەڵکو بەهێزکردن‌و‬ ‫گەورەکردن����ی کای����ەکان‌و تواناکان����ی‬ ‫تەعبیرە‪ .‬بەدرێژایی س����ەدەی رابوردوو‌‬ ‫تا ئەمڕۆش رۆشنبیرانی کورد بۆئەوەی‬ ‫خۆیان له‌گرفتی سەرەکی زمان بدزنەوە‪،‬‬ ‫ک����ە گرفت����ی توان����ا تەعبیرییەکانێتی‪،‬‬ ‫بەرەو گرفتی بچوکتر رایانکردوە‪ ،‬وەک‬ ‫گرفتی خاڵبەندی‌و رێنوس‌و فۆنۆلۆگی‪،‬‬ ‫له‌کاتێکدا ئ����ەو کێش����ە رەواڵەتییانە‪،‬‬ ‫لەبەردەم کێشەی زمانێکدا کە بەدەست‬ ‫الوازییەکی قووڵ����ەوە له‌ئەزموونکردنی‬ ‫تواناکانی خۆیدا دەناڵێنێت‪ ،‬هیچ نیین‬ ‫جگە له‌کۆمەڵێک کێش����ەی بچوک‪ .‬هەر‬ ‫لێ����رەوە ئیفالس����ی عەقڵ����ی ئەکادیمی‬ ‫کوردی����ش ت����ەواو ئاش����کرادەبێت‪ ،‬کە‬ ‫عەقڵێکە ناتوانێت لەسەر ئەزموونکردنی‬ ‫تواناکانی ئەم زمانە له‌ئاستە مەعریفی‌و‬ ‫ئەدەبی‌و زانس����تییەکاندا ئیش����بکات‌و‬ ‫له‌زەل����کاوی کۆمەڵ����ە دیالۆگێک����ی‬ ‫بێزەنتی‌و م����ردودا‪ ،‬دەربارەی کێش����ە‬ ‫البەالی����ی نوق����م بووە‪ .‬کێش����ەی زمان‬ ‫وابەس����تەی توانای تەعبی����رە له‌بوارە‬ ‫فیکری‌و ئەدەبییەکاندا‪ .‬نوس����ەرێک لەو‬ ‫وەزیفەیەدا نوشوس����تی هێنا‪ ،‬ئەستەمە‬ ‫قس����ە له‌زمانزان����ی ب����کات‪ ...‬ناکرێت‬ ‫نوس����ەر له‌ڕوی فیک����ری‌و مەعریفییەوە‬ ‫بەتاڵ بێ����ت‌و قس����ە له‌زمانزانی بکات‪.‬‬ ‫زمانزانی لەو جێگایەدا دەردەکەوێت کە‬ ‫تەعبیر تێیدا قورسە‌و عاسییە‪ ،‬نەوەک‬ ‫لەو شوێنە س����ادانەدا کە عەقڵ لەگەڵ‬ ‫هیچ کێشەیەکی راس����تەقینەدا دەرگیر‬ ‫نییە‪ .‬کێش����ەی زمان لەو شوێنەدایە کە‬ ‫تەعبیر تێیدا نوێیە‪ ،‬لێ����رەوە زمانزانی‬ ‫راستەقینە ئەو کەس����ە نییە کە زمانی‬ ‫گون����دەکان دەزانێ����ت‌و زاراوەی زۆر‬ ‫لەب����ەرە‌و دەتوانێ����ت وەک رەوەندان����ی‬ ‫سەدەی نۆزدە بنوسێت‪ ،‬بەڵکو ئەوەیە‬ ‫کە کایەیەک����ی نوێی تەعبیر دەکاتەوە‪.‬‬ ‫وات����ە زمانی کوردی لەگ����ەڵ کایەیەکی‬ ‫زانس����تی‌و فیکری نوێدا نزیکدەخاتەوە‪.‬‬ ‫ئێمە لەسەدەی نۆزدەدا نین‪ ،‬گرنگ بێت‬ ‫بزانین بۆ پشقل چەند هاوواتامان هەیە‪،‬‬ ‫له‌سەدەی بیست‌و یەکداین‌و زمانێکمان‬ ‫دەوێت توانای خۆی لەس����ەر کارکردن‬ ‫له‌کای����ە زانس����تییەکاندا تاقیبکاتەوە‪.‬‬ ‫لێرەوە کێش����ە راس����تەقینەکانی زمان‪،‬‬ ‫ئەو کێشانەن کە شوێنی بەریەککەوتنی‬ ‫زمانن لەگەڵ بیرکردنەوەی نوێدا‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫گرفت����ی تەعبیریی ت����ازەدا‪ ،‬بەوەدا ئەو‬ ‫کێش����انەش تەنیا له‌کاتی بیرکردنەوە‌و‬ ‫نوسیندا دێنە بەردەست‪ ،‬لێرەوە گرفتی‬ ‫راستەقینەی زمان هەمیشە کێشەیەکی‬ ‫فەردی نوس����ەرانە‪ ،‬وە تەنیا ئەوانیش‬ ‫دەتوانن چارەیبکەن‪ .‬ئیدی دانانی لیژنە‌و‬ ‫دروس����تکردنی ئەنس����تیوت‌و بەستنی‬

‫کۆنگرە کێش����ەی زمان چارەسەرناکات‪،‬‬ ‫بەڵکو ئەوەی زمان بەرەو پێش����دەبات‬ ‫تەنیا ئەو فەردان����ەن کە توانایان هەیە‬ ‫بەرەو جێگا عاس����ییەکانی رابکێش����ن‪،‬‬ ‫بەرەو ئەو هەرێمانەی پێشتر بیرکردنەوە‌و‬ ‫نوسین لێیان نزیک نەبوونەتەوە‪ .‬زمان‬ ‫ن����ە له‌ئەکادیمییەکاندا‌و نە بەدەس����ت‬ ‫رێزمانناس����ەکان ن����ە ب����ە س����ەپاندنی‬ ‫زۆرەملێی رێنوس‌و نە بەو یاس����ایانەی‬ ‫هەندێک نوس����ەری «بەڕاستی نەزان»‬ ‫بۆ خاڵبەن����دی دادەنێن گەش����ەناکات‪،‬‬ ‫چونک����ە خاڵبەندی پەیوەندی بە رۆحی‬ ‫تێکس����ت‌و لۆژیکی تەعبیر‌و هەناس����ەی‬ ‫گوزارەوە هەی����ە‪ ،‬له‌تێکس����تێکەوە بۆ‬ ‫تێکس����تێک‌و له‌هەوایەکی نوس����ینەوە‬ ‫ب����ۆ هەوایەکی ت����ر دەگۆڕێ����ت‌و جگە‬ ‫له‌کۆمەڵێک یاسای زۆر گشتی ئەستەمە‬ ‫هیچ لۆژیک‌و رێککەوتنێکی سەرتاسەری‬ ‫بوونی هەبێت‪ .‬قەیرانی س����ەرەکی زمان‬ ‫له‌ئاست تەعبیردا دەردەکەوێت‪ ،‬نەوەک‬ ‫له‌ئاستەکانی تردا‪ ،‬هەر کات بیرکردنەوە‬ ‫بوێ����ری‌و ئازایەتی ئ����ەوەی تێدا نەبوو‬ ‫کە بچێتە ناو ش����وێنە س����ەخت‌و جێگا‬ ‫عاس����ییەکانەوە‪ ،‬زمانی����ش زمانێک����ی‬ ‫ترسنۆک‌و نادڵنیا دەبێت‪ ،‬توانای زمان‬ ‫ب����ە بوێ����ری بیرکردن����ەوەوە گرێدراوە‪،‬‬ ‫بیرکردنەوەی بوێ����ر ناتوانێت بە زمانی‬ ‫ترس����نۆکەوە بژی‪ ،‬لێرەوە تا پرسیاری‬ ‫فیکر‌و زانس����ت دوورتر بڕوات‪ ،‬زمانیش‬ ‫ناچ����ارە دوورتر ب����ڕوات‪ .‬تاکە هێزێک‬ ‫دەتوانێت زم����ان بجوڵێنێ����ت‪ ،‬بیخاتە‬ ‫ئەزموون����ی قورس����ەوە‪ ،‬بیرکردنەوەیە‪.‬‬ ‫لێ����رەوە زم����ان له‌دۆخ����ە سروش����تییە‬

‫ئێمە لەسەدەی‬ ‫نۆزدەدا نین گرنگ‬ ‫بێت بزانین بۆ پشقل‬ ‫چەند هاوواتامان هەیە‪،‬‬ ‫له‌سەدەی بیست‌و‬ ‫یەکداین‌و زمانێکمان‬ ‫دەوێت توانای خۆی‬ ‫لەسەر کارکردن‬ ‫له‌کایە زانستییەکاندا‬ ‫تاقیبکاتەوە‬ ‫س����ادەکەیدا‪ ،‬وەک کەرەس����تەیەکی‬ ‫پەیوەندی‪ ...‬زمانە له‌دۆخی سەرەتاییدا‪،‬‬ ‫قەوارەیەک����ی پڕ ئەگ����ەرە‪ .‬هێزی ئەم‬ ‫زمانە لەوەدا نییە چەند وش����ەی هەیە‪،‬‬ ‫بەڵک����و لەوەدایە چەن����دە خۆی لەگەڵ‬ ‫زانس����تە نوێ����کان‌و کێش����ە تازەکاندا‬ ‫دەگونجێنێت‪ ،‬چەندە ئاس����ۆی گەشەی‬ ‫کراوەی����ە‪ ...‬بۆیە له‌بنەڕەت����دا دووری‬ ‫له‌مەعریف����ە‪ ،‬دووریش����ە له‌زمانزانی����ن‪.‬‬ ‫زمانزانین ش����تێکی ئامادە نییە کەسێک‬ ‫قاچ بخاتە سەر قاچ‌و بڵێت من زمانزانم‪،‬‬ ‫بەڵکو گرێدراوی پرۆس����ەیەکی رۆژانە‌و‬ ‫بەردەوام����ی بیرکردنەوەیە‪ ،‬ش����ەڕێکی‬ ‫هەمیش����ەییە لەگ����ەڵ نەگووت����راودا‪،‬‬ ‫تێکەڵییە لەگەڵ ئ����ەو زاراوە‌و چەمک‌و‬ ‫کێش����انەی له‌زمانەکانی ت����رەوە دێن‌و‬ ‫له‌ن����او جەرگەی بیرکردن����ەوەی ئێمەدا‬ ‫جێگیر دەبن‌و پێویس����تییان بە زمانێکە‬ ‫بیانخاتە ناو سیس����تمی بیرکردنەوەوە‪.‬‬ ‫هێ����زی بیرکردن����ەوە لەوەدایە کە زمان‬ ‫بجوڵێنێ����ت‌و هێزی زمانی����ش لەوەدایە‬ ‫بتوانێ����ت بەرگەی ئەزموونی قورس����ی‬ ‫بیرکردن����ەوە بگرێت‌و س����ەختییەکانی‬ ‫دابڕێژێ����ت‌و لەگەڵیدا بگونجێت‪ .‬زمانزان‬ ‫ئەوە نییە کە ئەو زمانە دانراوەی ئێستا‬ ‫ب����اش بەکاردەهێنێت‪ ،‬بەڵک����و ئەوەیە‬ ‫ک����ە ئاس����ۆی بەکارهێنان����ە دێرینەکان‬ ‫جێدەهێڵێ����ت‌و روو له‌ڕووب����ەری تازەی‬ ‫تەعبی����ر دەکات‪ .‬زم����ان زانین گووتنی‬ ‫ئەوەیە کە نەگووتراوە بە زمان‪ ،‬نەوەک‬ ‫گووتنەوەی ئەوەی کە گووتراوە‪ ..‬بۆیە‬ ‫هی����چ کەس����ێک نییە بتوانێت لەس����ەر‬ ‫بەتاڵی ه����ۆش‌و کەم����ی مەعریفەتەوە‬ ‫ب����اس له‌زمانزانین ب����کات‪ ،‬وەک ئەوەی‬ ‫بش����ێت زمانزانێکی جاهی����ل هەبیت‪...‬‬ ‫زمانزانی جاهیل بوونی نییە‪ ،‬یان جەهل‬ ‫هەیە بەتەنیا‪ ،‬یاخ����ود زمانزانین له‌پاڵ‬ ‫مەعریفەدا‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫تایبه‌ت‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫پێشنیار ده‌كرێ‌ له‌مه‌وداو ب ‌ه سێ جار‬ ‫پڕۆژ‌ه یاساكان له‌په‌رله‌ماندا په‌سه‌ند بكرێن‬ ‫ئا‪ :‬عیسا خدر‬ ‫فراكسیۆنه‌كانی‌ گۆڕان‌و یه‌كگرتوو‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان ئه‌و‬ ‫پێشنیاره‌یان به‌الو‌ه باشه‌ كه‌ له‌مه‌ودوا‬ ‫هه‌ر پڕۆژ‌ه یاسایه‌ك‪ ،‬دووجار‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ بكرێ‌‌و له‌دانیشتن ‌‬ ‫خوێندنه‌و‌ه ‌‬ ‫سێیه‌مدا‌و دوای‌ گفتوگۆكردن‪ ،‬په‌سه‌ند‬ ‫بكرێ‌‪ ،‬په‌رله‌مانتارێكی كوردستانی‪-‬ش‬ ‫ی‬ ‫ده‌ڵێت "پێویسته‌ له‌دانیشتن ‌‬ ‫سێیه‌مدا گفتوگۆ بكرێ‌"‪.‬‬ ‫ئه‌م پێش���نیار‌هی‌ ك ‌ه ئێس���تا له‌ناو‬ ‫ی ئه‌و‌ه‬ ‫په‌رله‌مان���دا دروس���تبووه‪ ‌،‬دوا ‌‬ ‫ه���ات ك ‌ه له‌م ماوه‌یه‌ی‌ رابردودا س���ێ‬ ‫ی‬ ‫جار دانیش���تن كرا ب���ۆ خوێندنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫پڕۆژ‌ه یاس���ا ‌‬ ‫ی‬ ‫پارێزگاكان‪ ،‬دواتریش له‌كۆبونه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لیژنه‌كان له‌گ���ه‌ڵ جێگر ‌‬ ‫س���ه‌رۆك ‌‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان���ی‌ كوردس���تاندا‬ ‫پێش���نیاریان ك���ردوو‌ه ك���ه‌ له‌مه‌ودوا‬ ‫پڕۆژ‌ه یاس���اكان دووجار خوێندنه‌وه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫گفتوگۆیان له‌س���ه‌ر بكرێ���ت‌و ره‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی یاس���ایی‌‌و لیژنه‌ی‌ په‌یوه‌ندیدار‬ ‫لیژن ‌ه ‌‬ ‫بكرێن���ه‌وه‌ ب���ۆ ئ���ه‌و‌هی‌ تێبین���ی‌‌و‬ ‫پێش���نیاره‌كانیان به‌هه‌ند وه‌ربگیرێن‌و‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫له‌دانیشتنی‌ س���ێیه‌مدا ده‌نگ ‌‬ ‫بدرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ناوخۆی‌ په‌رله‌مان ‌‬ ‫ی په‌یڕه‌و ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی هه‌ر پڕۆژ‌ه‬ ‫كوردستان‪ ،‬بۆ په‌سه‌ندكردن ‌‬ ‫یاس���ایه‌ك‪ ،‬ته‌نها جارێك خوێندنه‌وه‌و‬ ‫ی له‌باره‌و‌ه ده‌كرێت‌و پاش���ان‬ ‫گفتوگۆ ‌‬ ‫ی یاس���ایی‌‌و لیژن��� ‌ه‬ ‫ی لیژن���ه‌ ‌‬ ‫ره‌وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندی���داره‌كان ده‌ك���ه‌ن بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫تێبین���ی‌‌و پێش���نیاره‌كان بخه‌ن���ه‌ڕوو‪،‬‬

‫ی‬ ‫په‌رله‌مان بێت‪ ،‬چونك���ه‌ له‌خوله‌كان ‌‬ ‫پێشوو هه‌ر به‌و ش���ێوه‌ی ‌ه كار كراوه‌‪،‬‬ ‫ی یاسا بێت‪.‬‬ ‫به‌اڵم پێیوانییه‌ پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆ ‌‬ ‫هه‌مواركردن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆرب ‌ه ‌‬ ‫په‌رله‌مان هه‌میش��� ‌ه داواكار ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌رله‌مانت���اران ب���ووه‌‪ ،‬ب���ه‌و پێی ‌ه ‌‬ ‫ی پڕۆژ‌ه‬ ‫گۆڕانكاریكردن له‌په‌سه‌ندكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌هه‌مواركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫یاساكان پێویست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فراكسیۆن ‌‬ ‫په‌یڕه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫بزوتنه‌و‌هی‌ ئیسالمی‌ د‪.‬ئه‌حمه‌د وه‌رت ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫رونیكرده‌و‌ه پێش په‌س���ه‌ندكردن ‌‬ ‫ی ناوخۆ‬ ‫پێشنیاره‌‪ ،‬باشتر وای ‌ه په‌یڕه‌و ‌‬ ‫ی "ده‌بێت سه‌ره‌تا‬ ‫هه‌موار بكرێته‌وه‌‌و وت ‌‬ ‫ی ناوخۆ هه‌م���وار بكرێته‌وه‌‌و‬ ‫په‌ی���ڕه‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫دوات���ر پێش���نیار بكه‌ن له‌دانیش���تن ‌‬ ‫س���ێیه‌م ده‌نگ له‌سه‌ر بڕگه‌‌و مادده‌كان‬ ‫له‌ئینته‌رنێته‌وه‌ ‬ ‫ ‬ ‫یه‌کێک له‌دانیشتنه‌کانی په‌رله‌مانی کوردستان‬ ‫بدرێت"‪.‬‬ ‫ ‬ ‫ی‬ ‫ی ب���ه‌وه‌دا ك ‌ه له‌دوا ‌‬ ‫ی ئاماژ‌ه ‌‬ ‫وه‌رت ‌‬ ‫ی په‌رله‌م���ان بكرێت‌و ببێت ‌ه سێیه‌میش���دا تێبینی‌‌و پێش���نیاره‌كان‬ ‫ی ئایا ئه‌و پێشنیار‌ه له‌ناو هۆڵ ‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌مدا ده‌نگ ‌‬ ‫دواتریش له‌دانیش���تن ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م���دا پڕۆژ‌ه‬ ‫ی له‌دانیش���تن ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌هه‌ند وه‌ربگیرێن‪.‬‬ ‫ی رێگ���ر له‌به‌رده‌م په‌رله‌مانت���اران‌و وت ‌‬ ‫پێچه‌وانه‌ی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆی‌ په‌رله‌مان ‌‬ ‫له‌سه‌ر ده‌درێ‌‪.‬‬ ‫ی ب���ۆ ده‌كرێ���ت‌و‬ ‫ی یاس���ا خوێندن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی په‌رله‌مانت���ار ‌‬ ‫ب���ه‌اڵم بۆچون��� ‌‬ ‫ی "ئه‌گه‌ر ئه‌و پێش���نیار‌ه په‌س���ه‌ند كرا‌و‬ ‫ی كوردس���تان نییه‌؟ حه‌مه‌س���ه‌عید وت ‌‬ ‫په‌رله‌مانتاری‌ فراكسیۆنی‌ یه‌كگرتوو ‌‬ ‫ی ده‌درێ���ت به‌لیژن���ه‌كان پێویس���ت ‌ه‬ ‫ی په‌رله‌مانیش به‌و ش���ێوه‌ی ‌ه فراكس���یۆنی‌ كوردس���تانی‌ له‌لیس���ت ‌‬ ‫ئیسالمی‌‪ ،‬حه‌مه‌سه‌عید حه‌مه‌عه‌لی‌ ك ‌ه "نه‌خێر‪ ،‬پێچه‌وان��� ‌هی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆ س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پارتی‌‪ ،‬ئاس���ۆ كه‌ریم وای���ه‌ ك ‌ه ئه‌گه‌ر له‌دانیش���تنی‌ دووه‌مدا وه‌ك دوو خول ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م‌و مامه‌ڵ���ه‌ی‌ ك���رد‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ خه‌رقێك��� ‌‬ ‫ی نییه‌‪ ،‬چونكه‌ دوای‌ خوێندنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئۆپۆزسیۆنن‪ ،‬ئاماژه‌ ‌‬ ‫فراكس���یۆنێك ‌‬ ‫ی سێیه‌مدا جارێكیتر پێشوو گفتوگۆ له‌سه‌ر بڕگه‌‌و مادده‌كان‬ ‫ی خوێندنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی له‌كات ‌‬ ‫ب���ه‌وه‌دا ك ‌ه ئ���ه‌و ج���ۆره‌ خوێندنه‌وه‌‌و گفتوگۆكردن بۆ هه‌ر پڕۆژ‌ه یاسایه‌ك‪ ،‬زۆر گه‌وره‌ی���ه‌‌و پێش���ێلكردنی‌ ماف��� ‌‬ ‫گفتوگۆ له‌سه‌ر بڕگه‌‌و مادده‌كان بكرێت بكرێت‌و بخرێت��� ‌ه ده‌نگدان‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌و‬ ‫ی یاسایی‌‌و په‌رله‌مانتارانه‌"‪.‬‬ ‫ی لیژن ‌ه پڕۆژه‌كه‌ ده‌درێته‌و‌ه به‌لیژنه‌ ‌‬ ‫گفتوگۆكردنه‌ پێشنیاری‌ سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شێوه‌ی‌ ئێستاش بێت ئه‌و‌ه پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی "كاته‌"‪ ،‬بۆی ‌ه له‌دوا ‌‬ ‫ی ئ���ه‌وا به‌فیڕۆدان ‌‬ ‫ناوبراو رونیكرده‌و‌ه ك ‌ه ئه‌گه‌ر زۆرین ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌باش ‌‬ ‫ی په‌رله‌مان بوو‌ه كاتێك لیژنه‌ی‌ په‌یوه‌ندیدار بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫هه‌میشه‌ییه‌كان ‌‬ ‫ی په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆیه‌‪.‬‬ ‫ی دووه‌م پێویس���ت ‌ه لیژنه‌ ‌‬ ‫ی په‌رله‌مان پڕۆژه‌ك ‌ه دابڕێژنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌مه‌رجێك په‌رله‌مانتاران ده‌نگ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بده‌ن گفتوگ���ۆ ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆك ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ جێگ���ر ‌‬ ‫ی "سێ جار خوێندنه‌و‌ه‬ ‫وه‌رتی‌ وتیش ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی داڕشتنی‌ ته‌واو ‌‬ ‫پڕۆژ‌ه یاس���اكان به‌م شێو‌ه بێت ئه‌و‌ه تایب ‌هت‌و یاس���ای ‌‬ ‫ی له‌‪ 15‬رۆژ تێپه‌ڕ نه‌بێت"‪.‬‬ ‫ی ش���ێواز ‌‬ ‫كۆبونه‌ت���ه‌و‌ه ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی پارێزگاكان‬ ‫ی س���ێیه‌مدا ته‌نها بۆ پڕۆژ‌ه یاسای‌ ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی پێچه‌وان ‌هی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆ نییه‌‪ ،‬به‌اڵم بكه‌ن‌و له‌دانیش���تن ‌‬ ‫هه‌روه‌ها په‌رله‌مانتاری‌ فراكس���یۆن ‌‬ ‫گفتوگۆكردن���ه‌كان بگۆڕدرێت‌و بتوانن‬ ‫ی ئه‌گه‌ر سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان بیكات به‌پاساو خوێندنه‌وه‌‌و ده‌نگدان بێت "پێم باش��� ‌ه ره‌نگ��� ‌ه جۆرێ���ك له‌ته‌واف���وق هه‌بێت‬ ‫زیاتر گفتوگۆ له‌س���ه‌ر مادده‌‌و بڕگه‌كان گ���ۆڕان‪ ،‬كاروان س���اڵح ك��� ‌ه ئه‌ندام ‌‬ ‫ی له‌نێوان فراكس���یۆنه‌كان‪ ،‬به‌اڵم مه‌رج‬ ‫ی پڕۆژ‌ه یاساكان به‌مشێوه‌ی ‌ه خوێندنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی دووه‌مدا گفتوگۆ ‌‬ ‫ی ناوخ���ۆ‌و خۆجێیه‌كان���ه‌ ئه‌و بۆ ئه‌و‌هی‌ له‌ج���ار ‌‬ ‫لیژن���ه‌ ‌‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی له‌سه‌ر نه‌كرێت‌و راس���ته‌وخۆ بدرێته‌و‌ه بۆ بكرێ���ت‌و به‌رده‌وام بێ���ت‪ ،‬چونك ‌ه نییه‌ هه‌موو جار به‌مشێوه‌ بێت‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ناوب���راو رونیك���رده‌وه‌ ك���ه‌ وه‌ك���و پێش���نیار‌ه په‌س���ه‌ند ده‌كات بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر ئه‌و‌ه به‌رده‌وام بێت پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی په‌یوه‌ندیدار‌و یاس���ایی‌‪ ،‬ئه‌و‌ه له‌هه‌موو دنیاشدا وا باوه‌"‪.‬‬ ‫فراكسیۆنه‌كه‌یان ئه‌و جۆر‌ه خوێندنه‌وه‌‌و دووجار خوێندنه‌و‌ه بۆ پڕۆژ‌ه یاساكان به‌لیژنه‌ ‌‬ ‫ی ناوخۆیه‌‪ ،‬بۆی ‌ه پێویس���ت ‌ه تا‬ ‫ئاسۆ ئاشكرایكرد كه‌ ئه‌گه‌ر له‌هه‌ندێك په‌یڕه‌و ‌‬ ‫ی پێچه‌وان ‌هی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆیه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫گفتوگۆكردنه‌ی���ان پێباش���ه‌‪ ،‬چونك��� ‌ه بكرێ‌‪ ،‬به‌اڵم نه‌ك له‌به‌رامبه‌ردا سه‌رۆك ‌‬ ‫ی ناوخۆ هه‌ر‬ ‫ی په‌یڕه‌و ‌‬ ‫ی هه‌موو لیژنه‌كانی‌ په‌رله‌مان رووه‌وه‌ له‌م پێشنیار‌ه بڕوانرێت ره‌نگ ‌ه هه‌مواركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی په‌رله‌مان ئه‌وه‌ وه‌ك پاس���اوێك به‌كا‌ر ئه‌و‌ه داوا ‌‬ ‫ی هاوچه‌رخه‌‌و ئێستا له‌زۆرینه‌ ‌‬ ‫شتێك ‌‬ ‫ی به‌شێو‌هی‌ پێشوو بێت"‪.‬‬ ‫ی ناوخ���ۆ ‌‬ ‫ی په‌ی���ڕه‌و ‌‬ ‫ی پێش���ێلكردن ‌‬ ‫بهێنێت بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ كه‌مترین گفتوگۆ بووه‌‪ ،‬بۆیه‌ پێویس���ته‌ له‌خوێندنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی دنیاشدا كاری‌ پێده‌كرێت‪.‬‬ ‫واڵتان ‌‬

‫پێش‬ ‫په‌سه‌ندکردنی ئه‌و‬ ‫پێشنیار‌ه ده‌بێت‬ ‫ی ناوخۆ‬ ‫په‌یڕه‌و ‌‬ ‫هه‌موار بكرێته‌وه‌‌‬

‫كۆبونه‌و‌ه پێنجقۆڵیه‌كان ده‌نگی‌ نه‌ما‬

‫ی مه‌رجی‌ پێشوه‌خته‌ی‌ ئۆپۆزسیۆن قبوڵ‌ ناكرێت‬ ‫فازڵ میرانی‌‪ :‬دانان ‌‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫ی‬ ‫ی باسكردن ‌‬ ‫ره‌نگه‌ له‌ئێستادا ئه‌وه‌ند‌ه ‌‬ ‫ی حكومه‌ت‌و‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫گۆڕین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پارێزگاكان ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫هه‌رێم باس‌و خواسێكی‌ گه‌رمه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه باسكردنی‌ كۆبونه‌و‌ه‬ ‫پێنجقۆڵییه‌كانی‌ نێوان ده‌سه‌اڵت‌و‬ ‫ئۆپۆزسیۆن له‌ناو ناوه‌ند‌ه سیاسی‌‌و‬ ‫رۆژنامه‌وانی‌‌و ته‌نانه‌ت شه‌قامیشدا كه‌م‬ ‫نه‌بووبێت‪.‬‬ ‫ی ‪17‬ی‌ ش���وبات‌و‬ ‫ی روداوه‌كان ‌‬ ‫له‌دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دوای���ی‌‌و ب���ۆ هێوركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫رۆژان��� ‌‬ ‫بارودۆخی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‪ ،‬هه‌ردوو‬ ‫الیه‌نی‌ ده‌س���ه‌اڵت (پارتی‌‌و یه‌كێتی‌)‌و‬ ‫ئۆپۆزسیۆن (گۆڕان‪ ،‬یه‌كگرتوو‪ ،‬كۆمه‌ڵ‌)‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���تیان كرد به‌ده‌س���تپێكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫كۆبونه‌وه‌كانی���ان كه‌ ب��� ‌ه "كۆبونه‌و‌ه‬ ‫پێنجقۆڵی���ه‌كان" ناوده‌برا‪ ،‬دوای‌ چوار‬ ‫ی‬ ‫كۆبونه‌وه‌‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن بڕیاریدا بایكۆت ‌‬ ‫ی‬ ‫دانیش���تنه‌كان بكات هه‌تا ئه‌و كاته‌ ‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت پێش���نیاره‌كانی‌ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ێ ده‌كات ك��� ‌ه ئه‌وانیش خۆی‬ ‫جێبه‌ج��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫له‌ "ته‌س���لیمكردنی‌ تۆمه‌تباران ‌‬ ‫ی ده‌بینییه‌و‌ه‬ ‫ی دوای��� ‌‬ ‫ش���وبات‌و رۆژان ‌‬ ‫ی ‪ 10‬خۆپیش���انده‌ریان‬ ‫ك���ه‌ نزیك���ه‌ ‌‬ ‫ی دیكه‌ش���یان بریندار‬ ‫كوش���ت‌و سه‌دان ‌‬ ‫ی‬ ‫ك���رد‪ ،‬هه‌روه‌ها پێدان���ه‌وه‌ی‌ بودجه‌ ‌‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن ك��� ‌ه ماوه‌ی���ه‌ك لێی���ان‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌ندامان ‌‬ ‫ب���ڕدرا‪ ،‬ده‌س���تگیرنه‌كردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن‌و چاالكوانان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌ده‌ن���ی‌‪ ،‬گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ س���زادراوان ‌‬ ‫ی كاره‌كانیان"‪،‬‬ ‫سیاس���ی‌ ب���ۆ ش���وێن ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆی ‌ه دواتر س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێ���م له‌ڕۆژ ‌‬ ‫(‪27‬ی‌ ئاب)دا چ���وار بڕیاری‌ ده‌ركرد‬ ‫ی به‌زوترین كات كۆبونه‌وه‌كان‬ ‫بۆئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌س���تپێبكه‌نه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌وت���ه‌ ‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن تائێستا گرنگترین خاڵ‌ ك ‌ه‬ ‫ی تۆمه‌تبارانه‌" جێبه‌جێ‬ ‫"ده‌ستگیركردن ‌‬ ‫نه‌كراوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌وان هیچ ئومێدێك نابینن‬ ‫بۆ ده‌س���تپێكردنه‌وه‌ی‌ كۆبونه‌وه‌كان‪،‬‬ ‫كه‌س���وكاری‌ كوژراوه‌كانی���ش ده‌ڵێ���ن‬ ‫"باوه‌ڕمان به‌كۆبونه‌وه‌كان نه‌ماوه‌"‪.‬‬

‫ی‬ ‫گۆڕان‪ :‬كۆبونه‌وه‌كان به‌ئاسان ‌‬ ‫ده‌ست پێناكه‌نه‌وه‌‬ ‫ی‬ ‫ی گۆڕان‌و ئه‌ندام ‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ بزوتنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی دانوس���تانكاری‌ كۆبون���ه‌و‌ه‬ ‫وه‌ف���د ‌‬ ‫پێنجقۆڵیی���ه‌كان‪ ،‬یوس���ف محه‌م���ه‌د‬ ‫له‌لێدوانێك���دا ب���ۆ ئاوێن��� ‌ه رایگه‌یاند‬ ‫ی ناك���ه‌ن به‌مزووان��� ‌ه‬ ‫ك���ه‌ پێش���بین ‌‬ ‫كۆبونه‌وه‌كان ده‌ستپێبكه‌نه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫وه‌ك ئه‌و ئاماژ‌هی‌ پێدا‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌تدا ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی چاكس���از ‌‬ ‫كۆبونه‌وان ‌ه بۆ ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی خۆپیش���اندانه‌كان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بوو له‌دوا ‌‬ ‫هه‌ر كاتێك نه‌توانرێ���ت ئه‌و بارودۆخ ‌ه‬ ‫ی بكرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫نائاس���اییه‌‪ ،‬ئاس���ای ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چاكساز ‌‬ ‫متمانه‌بوونیش به‌ئه‌نجامدان ‌‬ ‫كه‌متر ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ناوب���راو ئاش���كرایكرد‪ ،‬یه‌كێ���ك‬ ‫ی هه‌رێم‬ ‫ی س���ه‌رۆك ‌‬ ‫له‌بڕیار‌ه گرنگه‌كان ‌‬ ‫ی ره‌م���ه‌زان ده‌ریكرد‬ ‫ك ‌ه پێ���ش جه‌ژن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪‌ 17‬‬ ‫ی تۆمه‌تباران��� ‌‬ ‫"ده‌س���تگیركردن ‌‬ ‫شوبات‌و رۆژانی‌ دواتر بوو كه‌ خه‌ڵكیان‬ ‫كوش���توه‌‌و برینداریان كردون"‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێس���تا "ده‌س���تگیر نه‌كراون"‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌و ئه‌ندام���ه‌ی‌ وه‌ف���د ‌‬ ‫به‌ب���ڕوا ‌‬ ‫فۆتۆ‪ :‬ئینته‌رنێت‬ ‫ ‬ ‫ی نازانرێت چاره‌نوسی کۆبوونه‌وه‌ پێنج قۆڵییه‌کان به‌چی ده‌گات؟‬ ‫دانوس���تانكار‪ ،‬له‌ئێس���تادا پێشبین ‌‬ ‫ی‬ ‫ناك���رێ‌ كۆبون���ه‌وه‌كان به‌ئاس���ان ‌‬ ‫دادگا ب���كات ك ‌ه خه‌ڵكیان ش���ه‌هید‌و‬ ‫ی كه‌ تائێستاش جێبه‌جێ نه‌كراوه‌"‪.‬‬ ‫ده‌درێن بۆ گه‌یش���تن ب���ه‌و ئامانجانه‌ ‌‬ ‫ده‌ستپێبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫وته‌بێژه‌ك���ه‌ی‌ كۆم ‌ه ‌ڵ ئاش���كرایكرد بریندار كردووه‌"‪.‬‬ ‫گفتوگ���ۆكان له‌پێناوی���دا ئه‌نج���ام‬ ‫ی‬ ‫ناوبراو وتیش���ی‌ "كاتێك س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی پاكێج ‌ه ك��� ‌ه جێبه‌جێكردن���ی‌ ئ���ه‌و بڕیارانه‌‌و‬ ‫ی حكومه‌ت بوه‌ت ‌ه ده‌درێن‪ ،‬له‌وانه‌ش قبوڵكردن ‌‬ ‫یه‌كگرتوو‪ :‬ئاڵوگۆڕ ‌‬ ‫ی هه‌رێم ‌ه‬ ‫ی بارودۆخه‌كه‌‪ ،‬چه‌ندێك هه‌رێم ك���ه‌ بااڵترین پۆس���ت ‌‬ ‫هێوركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫چاكسازییه‌كانی‌ ئۆپۆزسیۆن‪.‬‬ ‫بابه‌تی‌ له‌پێشینه‌تری‌ كۆبونه‌وه‌كان‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ ئۆپۆزسیۆن‌و هاوواڵتیانه‌‪ ،‬چ���وار بڕی���ار ده‌رده‌كات‌و یه‌كێكی���ان‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌ندام ‌‬ ‫ی ئه‌بوبه‌كر عه‌ل ‌‬ ‫به‌بۆچون��� ‌‬ ‫ێ ناك���رێ‌‪ ،‬ئیت���ر چ دڵێكمان‬ ‫جێبه‌ج ‌‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ش بۆ ده‌سه‌اڵت باشتره‌‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵ‌‪ :‬ده‌سه‌اڵت ده‌یویست‬ ‫ی ئیسالمی‌‌و‬ ‫ی سیاسی‌ یه‌كگرتو ‌‬ ‫مه‌كته‌ب ‌‬ ‫به‌كۆبونه‌وه‌كان خۆش بێت"‪.‬‬ ‫له‌كۆبونه‌وه‌كان ده‌ربچێت‬ ‫ی وه‌ف���دی‌ دانوس���تانكار‪،‬‬ ‫ئه‌ندام��� ‌‬ ‫ی شه‌هیدان‪ :‬باوه‌ڕمان‬ ‫كه‌سوكار ‌‬ ‫ی ئیسالمی‌‪ ،‬محه‌مه‌د‬ ‫ی كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫وته‌بێژ ‌‬ ‫له‌ئێس���تادا‌و له‌روانگ���ه‌ی‌ جێبه‌ج���ێ‬ ‫ی‬ ‫پارتی‌‪ :‬مه‌رجی‌ پێشوه‌خته‌ ‌‬ ‫به‌كۆبونه‌وه‌كان نه‌ماوه‌‬ ‫ی‬ ‫ی حه‌كی���م ك ‌ه ه���اوكات ئه‌ندامی‌ وه‌فد ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی چوار بڕیاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫نه‌بون ‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن قبوڵ‌ ناكرێت‬ ‫ی‬ ‫ش���ێخ زاهی���ر مه‌حم���ود باوك��� ‌‬ ‫ی ئۆپۆزس���یۆن ب���وو‬ ‫ی دانوس���تانكار ‌‬ ‫هه‌رێم‌و حكوم���ه‌ت به‌تایبه‌تیش بڕیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راگه‌یاند (ش���ه‌هید س���وركێو) كه‌ یه‌كێك ‌ه له‌و ‌س���كرتێری‌ مه‌كته‌بی سیاسی پارت ‌‬ ‫ی "ش���ه‌هید"‌و له‌كۆبونه‌وه‌كان���دا‪ ،‬به‌ئاوێن ‌ه ‌‬ ‫په‌یوه‌ندی���دار به‌كه‌یس��� ‌‬ ‫ی كوردس���تان‪ ،‬فازڵ میرانی‬ ‫ی ‪17‬ی‌ ش���وبات‪ ،‬كه‌ ده‌س���ه‌اڵت ده‌یویس���ت هه‌رچۆنێك قوربانیانه‌ی‌ ل ‌ه ‪20‬ی‌ شوباتدا "شه‌هید" دیموكرات ‌‬ ‫ی دوا ‌‬ ‫برینداره‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راگه‌یان���د كه‌ ئه‌وان له‌چاوپێكه‌وتنێكدا له‌گ��� ‌هڵ‌ رۆژنامه‌ ‌‬ ‫ێ ناكرێ‌ له‌ئێس���تادا گفتوگۆكان بێت له‌كۆبون���ه‌وه‌كان ده‌ربچێت‪ ،‬بۆی ‌ه ك���را‪ ،‬به‌ئاوێنه‌ ‌‬ ‫چاوه‌ڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باوه‌ڕی���ان به‌ئۆپۆزس���یۆن ماوه‌‪ ،‬به‌اڵم (شه‌رقلئه‌وس���ه‌ت) رایگه‌یان���د دانان ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ده‌س���تپێبكه‌نه‌وه‌‌و پێیوای��� ‌ه ئێس���تا به‌ده‌ركردن���ی‌ بڕیاره‌كان��� ‌‬ ‫ی كۆبونه‌وه‌كان باوه‌ڕی���ان به‌دانیش���تنه‌كان نه‌م���اوه‌‌و مه‌رجی‌ پێش���وه‌خت ‌ه له‌الی���ه‌ن الیه‌ن ‌ه‬ ‫ی س���ه‌رۆكی‌ حكوم���ه‌ت‌و هه‌رێمیش ئه‌نجامدان��� ‌‬ ‫ئاڵوگ���ۆڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وه‌بوو ك ‌ه ئۆپۆزسیۆنه‌كانه‌وه‌ بۆ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌ڵگه‌ش���ی‌ بۆ قس���ه‌كه‌ ‌‬ ‫ی كابینه‌ی‌ نوێ‌‪ ،‬بووه‌ت ‌ه دره‌نگتر كه‌وتن‪.‬‬ ‫پێكهێنان���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دادگا كۆبون���ه‌و‌هی‌ پێنجقۆڵ���ی‌‪ ،‬قابیل��� ‌‬ ‫ناوب���راو جه‌ختی‌ ك���رده‌وه‌ كه‌ هه‌تا هێش���تا تۆمه‌تباره‌كان راده‌ست ‌‬ ‫ی گفتوگ���ۆ‬ ‫ی له‌پێش���ینه‌تر ‌‬ ‫بابه‌ت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "بڕیار ‌‬ ‫ی "ده‌سه‌اڵت ئاماده‌ی ‌ه ئه‌و قبوڵك���ردن نییه‌‌و وتویه‌ت��� ‌‬ ‫ی س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێم به‌كردار نه‌كراون‌و وت ‌‬ ‫ی بڕیاره‌كان��� ‌‬ ‫پێنجقۆڵیی���ه‌كان‪ .‬ناوب���راو جه‌خت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ڵپه‌ساردنی‌ كۆبونه‌وه‌كان پێویست ‌‬ ‫ێ نه‌كرێ���ن‪ ،‬دانیش���تنه‌كان كه‌سان ‌ه ده‌ستگیر بكات كه‌ به‌شداری ‌‬ ‫كرده‌وه‌ ك ‌ه ئێس���تا هه‌ندی‌ بۆچونیش جێبه‌ج��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دانان ‌‬ ‫ی "گرنگترین خۆپیش���اندانه‌كانیان ك���ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌پێداچون���ه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬فك���ره‌ ‌‬ ‫ی حكومه‌ت ده‌س���تپێناكه‌نه‌وه‌‌و وت��� ‌‬ ‫ێ پێكهێنانه‌وه‌ ‌‬ ‫هه‌یه‌ ده‌یه‌و ‌‬ ‫ی مه‌رجی‌ پێشوه‌خته‌ قبوڵ ناكرێت"‪.‬‬ ‫ی ك ‌ه بڕیاریش ده‌س���تگیركردنی‌ تۆمه‌تباران ‌ه ئاماد‌ه نیی ‌ه ئه‌و كه‌س���انه‌ش راده‌ست ‌‬ ‫ببێت ‌ه زنجیره‌یه‌كی‌ تر له‌و هه‌واڵن ‌ه ‌‬

‫ی هه‌رێم‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ بڕیاره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ل���ه‌‪27‬ی‌ ئابی‌ ئه‌مس���اڵ‌ س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس���تان چ���وار بڕیار ‌‬ ‫هه‌رێم ‌‬ ‫ی كۆبون���ه‌وه‌كان‬ ‫ده‌رك���رد بۆئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ده‌ستپێبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ژماره‌ (‪.)23‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬بڕیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و كه‌سان ‌هی‌ كه‌ له‌دادگاكانی‌ هه‌رێم ‌‬ ‫كوردستان بڕیاری‌ ده‌ستگیركردنیان‬ ‫ی‬ ‫ی ك��� ‌ه بڕیار ‌‬ ‫ب���ۆ ده‌رچووه‌‌و ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی كوردس���تان‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی ‪ 2011‬ده‌یانگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ژمار‌ه ‪ 4‬س���اڵ ‌‬ ‫له‌ڕووداوه‌كانی‌ مانگه‌كانی‌ شوبات ‪-‬‬ ‫ی دادگاكان‬ ‫ئایار پێویست ‌ه راده‌س���ت ‌‬ ‫ی نیی ‌ه‬ ‫بكرێن‌و هیچ كه‌س‌و الیه‌نێك بۆ ‌‬ ‫داواكراوێك داڵده‌ بدات‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه‬ ‫به‌رپرس ده‌بێت به‌رامبه‌ر یاسا‪.‬‬ ‫ی ژمار‌ه (‪.)24‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬بڕیار ‌‬ ‫ی‬ ‫نابێ���ت هیچ كه‌س���ێك ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫رێوش���وێنه‌ یاس���اییه‌كان بگیرێ���ت‌و‬ ‫ی‬ ‫ده‌بێت له‌كاتی‌ لێكۆڵینه‌و‌ه پارێزه‌ر ‌‬ ‫ی ئاگادار بكرێت‬ ‫هه‌بێت‌و كه‌س���وكار ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌گرتنی‌و ئه‌و كه‌س���ه‌ش ك ‌ه تۆمه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫یاسایی ده‌درێت ‌ه پاڵی‌ ده‌بێت له‌ماوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 24‬كاتژمێ���ردا راده‌س���تی‌ دادگا ‌‬ ‫ی‬ ‫تایبه‌تمه‌ن���د بكرێت ب���ۆ دیاریكردن ‌‬ ‫چاره‌نوس���ی‌و ئه‌نجومه‌ن���ی‌ وه‌زیران‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ دادوه‌ری‌ راده‌سپێرین بۆ‬ ‫ده‌ركردن���ی‌ رێنماییه‌كی‌ یاس���ایی بۆ‬ ‫ی خاڵی‌ یه‌كه‌م‪.‬‬ ‫جێبه‌جێكردن ‌‬ ‫ی ژمار‌ه (‪.)25‬‬ ‫سێیه‌م‪ :‬بڕیار ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رده‌وامبون له‌خه‌رجكردنی‌ س���لفه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دارای���ی حیزبه‌كان���ی‌ به‌ش���داربوو ‌‬ ‫ی كوردس���تان – عێراق‪،‬‬ ‫په‌رله‌مان��� ‌‬ ‫س���لفه‌ داراییه‌كان به‌و شێوه‌ی ‌ه بێت‬ ‫ی‬ ‫ك��� ‌ه ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران���ی‌ هه‌رێم ‌‬ ‫كوردستان بڕیاری‌ له‌سه‌ر دابوو‪.‬‬ ‫ی ژمار‌ه (‪.)26‬‬ ‫چواره‌م‪ :‬بڕیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم��� ‌‬ ‫ی وه‌زیران��� ‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستان راده‌سپێرین به‌پێكهێنان ‌‬ ‫ی رێكار‌ه‬ ‫لیژنه‌یه‌ك بۆ چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫نایاس���ایی ‌ه كارگێڕییه‌كان ده‌رباره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌ندامان ‌‬ ‫سزادراوه‌ سیاس���ییه‌كان ‌‬ ‫ی ناوبراو‬ ‫ئۆپۆزسیۆن‌و پێویست ‌ه لیژن ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆتایی به‌كاره‌كانی‌ بهێنێت له‌ماوه‌ ‌‬ ‫‪ 30‬رۆژدا له‌مێژووی‌ پێكهێنانی‌‪.‬‬


‫عێراق‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪Iraq.awene@gmail.com‬‬ ‫راپۆرتێكی‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان ئاشكرایده‌كات كه‌ عێراق به‌ڕێوه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫وه‌كو هێزێكی‌ مه‌زن‌و بااڵده‌ستی‌ نه‌وت ده‌ربكه‌وێت له‌جیهان‪ .‬ئه‌م راپۆرته‌‬ ‫كه‌ له‌الیه‌ن یه‌كه‌ی‌ زانیاری‌‌و شیكاری‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانه‌وه‌ ئاماده‌كراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش رونده‌كاته‌وه‌ كه‌ یه‌ده‌گی‌ دڵنیای‌ نه‌وت له‌واڵت ‪ 143‬ملیارده‌‌و ئه‌گه‌ری‌‬ ‫ئه‌وه‌ش هه‌یه‌ ‪ 200‬ملیاردیتر به‌رمیل نه‌وت بدۆزرێته‌وه‌ ئه‌مه‌ش عێراق ده‌كاته‌‬ ‫زلهێز له‌نه‌وتدا‪.‬‬

‫كارناسی‌ نه‌رویجی‌‪ ،‬رایده‌ر فیشه‌ر هوشیاری‌ ئه‌وه‌ ده‌دات كه‌ عێراق له‌دۆخی‌‬ ‫خنكانی‌ سیاسیدا ده‌ژی‌‌و پرۆسه‌ی‌ سیاسی‌ له‌م واڵته‌ به‌دۆخی‌ ته‌نگه‌‬ ‫نه‌فه‌سیدا گوزه‌ر ده‌كات‪.‬‬ ‫ناوبراو به‌پێویستی‌ ده‌زانێت پێداچونه‌وه‌یه‌كی‌ جددی‌ بكرێت بۆ دۆخی‌‬ ‫سیاسی‌ عێراق كه‌ هه‌مواركردنی‌ هه‌ندێك بڕگه‌ی‌ ده‌ستور بگرێته‌وه‌ كه‌‬ ‫به‌ڕای‌ ئه‌و به‌كه‌ڵكی‌ ئه‌م دۆخه‌ی‌ ئێستا نایه‌ت‪.‬‬

‫"ئه‌ڵێن به‌عس كوده‌تا ده‌كات‪ ،‬كه‌چی‌ خۆیان پشتیوانیی‌ له‌سوریا ده‌كه‌ن"‬

‫له‌به‌ر ئێران‪ ،‬حكومه‌تی‌ عێراق پشتیوانیی‌ لەبه‌عسی‌ سوریا ده‌كات‬

‫ ئا‪ :‬یاسین ته‌ها‬

‫له‌پاش تێپه‌ڕینی‌ چوارساڵ به‌سه‌ر‬ ‫له‌سێداره‌دانی‌ سه‌دام حسێنی‌ دیكتاتۆری‌‬ ‫پێشوی‌ عێراق‌و بزربونی‌ له‌به‌رچاوی‌‬ ‫الیه‌نگره‌كانی‌‪ ،‬گۆڕه‌كه‌ی‌ ده‌بێته‌ نزرگا‌و‬ ‫شوێنی‌ كۆبونه‌وه‌ی‌ هه‌واداران‌و ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫له‌ڕژێمه‌كه‌ی‌ سودمه‌ندبوون‪ .‬له‌ترسی‌‬ ‫دووباره‌ نه‌بونه‌وه‌ی‌ ئه‌م سیناریۆیه‌ش‪،‬‬ ‫لیبییه‌كان ته‌رمی‌ قه‌زافییان له‌جێگایه‌كی‌‬ ‫نادیاری‌ بیابانی‌ گه‌وره‌ی‌ لیبیا‬ ‫ئه‌سپه‌رد‌هی‌ خاك كرد‪.‬‬

‫یەکێک لەخۆپیشاندانەکانی ئەم دواییەی سوریا ‬ ‫ئه‌س����ه‌د هه‌ڵگرێت كه‌ تاك����ه‌ هاوپه‌یمان ‌ی‬ ‫ستراتیژیی‌ ئێرانه‌ له‌ناوچه‌كه‌دا‪ .‬رۆژنامه‌ی‌‬ ‫ئه‌لقه‌به‌سی‌ كوه‌یتی‌ له‌یه‌كێك له‌ژماره‌كانی‌‬ ‫ئه‌مدواییه‌ی����دا ل����ه‌زاری‌ س����ه‌رچاوه‌یه‌كی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریك����ی ب����ااڵوه‌ به‌مانش����ێتی‌ گه‌وره‌‬ ‫ه����ۆكاری‌ هاوس����ۆزی‌ حكومه‌تی‌ مالیكی‌‌و‬ ‫تاڵه‌بانی‌ س����ه‌رۆك كۆماری‌ عێراقی‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌شار ئه‌سه‌ددا‪ ،‬ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ "ملدانیان‬ ‫بۆ ئه‌جێندا‌و خواستی‌ ئێران"‪.‬‬ ‫س����ه‌رچاوه‌ ئه‌مه‌ریكییه‌كه‌ له‌په‌یوه‌ندیی‌‬ ‫له‌گ����ه‌ڵ ئه‌لقه‌به‌س����دا ره‌خن����ه‌ی‌ ئ����ه‌وه‌‬ ‫له‌تاڵه‌بانی‌‌و مالیك����ی‌ ده‌گرێت كه‌ "وه‌كو‬ ‫ئۆپۆزس����یۆنه‌كه‌ی‌ جاران ره‌فتار ئه‌كه‌ن‌و‬ ‫خۆی����ان به‌قه‌رزاری‌ س����وریا ده‌زانن نه‌ك‬ ‫خاوه‌ن بڕیاری‌ واڵتێكی‌ سه‌ربه‌خۆ‌و خاوه‌ن‬ ‫سه‌روه‌ری‌ وه‌كو عێراق"‪.‬‬ ‫مه‌حمود عوس����مان‪ ،‬كه‌ ئاماده‌ نه‌بوو هیچ‬ ‫له‌م زانیاریانه‌ی‌ ئه‌لقه‌به‌س پشتڕاست یان‬ ‫ره‌ت بكات����ه‌وه‌‪ ،‬جه‌غت ل����ه‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌‬ ‫"نكۆڵی‌ ل����ه‌وه‌ ناكرێت كه‌ به‌ش����ی‌ زۆری‌‬ ‫هه‌ڵوێس����تی‌ عێراق به‌رانبه‌ر س����وریا بۆ‬ ‫رازیكردنی‌ ئێرانه‌ كه‌ ئێس����تا بااڵده‌س����ته‌‬ ‫له‌واڵته‌كه‌دا"‪ .‬له‌هه‌مان كاتیشدا هۆكاریتر‬ ‫ده‌خات����ه‌ڕو‌و ك����ه‌ ب����ه‌ڕای‌ ئ����ه‌و كاریان‬ ‫له‌هه‌ڵوێس����تی‌ عێ����راق ك����ردوه‌‌و ده‌ڵێت‬ ‫"ه����ه‌زاران ئ����اواره‌و ده‌رب����ه‌ده‌ری‌ عێراق‬

‫له‌س����وریادان‌و هه‌ردووالش هاوس����نورن‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر عێ����راق ل����ه‌دژی‌ رژێمی‌ ئه‌س����ه‌د‬ ‫هه‌نگاو بنێت‪ ،‬ئ����ه‌وا بێگومان هه‌موو ئه‌و‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییانه‌ ده‌كه‌ونه‌ مه‌ترس����ییه‌وه‌‌و‬ ‫ئه‌مه‌ش ئاس����ان نییه‌"‪ .‬ئه‌م په‌رله‌مانتاره‌‬ ‫له‌گرنگی����ی‌ پش����تیوانیه‌كانی‌ عێراقی‌ بۆ‬ ‫رژێمی‌ به‌عسی‌ س����وریا كه‌مكرده‌وه‌‌و وتی‌‬ ‫عێ����راق ته‌نها ده‌نگی‌ نه‌داوه‌ به‌س����زادانی‌‬ ‫سوریا نه‌ك پشتیوانیی‌ كردبێت‌و وتیشی‌‬ ‫من ه����ه‌ر ئه‌وه‌ش ئه‌ڵێم "ئێران زۆر زه‌ره‌ر‬ ‫ئه‌كات له‌ڕووخانی‌ به‌عسی‌ سوریا‌و ئه‌ویش‬ ‫كاریگه‌ریی‌ له‌سه‌ر بڕیاری‌ عێراق هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫له‌پ����اش ئاش����كراكردنی‌ هه‌ڵوێس����تی‌‬ ‫عێراقیش����ه‌وه‌ به‌رانب����ه‌ر پ����ڕۆژه‌ بڕیاری‌‬ ‫هه‌ڵپه‌س����اردنی‌ ئه‌ندامێتی‌ سوریا‪ ،‬به‌شی‌‬ ‫زۆری‌ میدی����ا عه‌ره‌بی����ه‌كان به‌تایب����ه‌ت‬ ‫ئه‌لجه‌زی����ره‌‌و ئه‌لعه‌ره‌بیی����ه‌ ‪-‬ك����ه‌ بونه‌ته‌‬ ‫گه‌مه‌ك����ه‌ر له‌شۆڕش����ه‌كانی‌ "به‌ه����اری‌‬ ‫عه‌ره‌ب����ی‌"‪ -‬ئ����ه‌و هه‌ڵوێس����ته‌یان به‌هی‌‬ ‫تاقم����ی‌ مالیك����ی‌ دایه‌ قه‌ڵ����ه‌م له‌كاتێكدا‬ ‫وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ كه‌ به‌شداریی‌ كۆبونه‌وه‌ی‌‬ ‫وه‌زیرانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ عه‌ره‌بی‌ كرد هوش����یار‬ ‫زێبارییه‌و كورده‌‪.‬‬ ‫ژماره‌ی����ه‌ك ئه‌ندام����ی‌ لیس����تی‌ ده‌وڵه‌تی‌‬ ‫یاس����ای‌ مالیكیش الی‌ خۆیان����ه‌وه‌ به‌وه‌‬ ‫به‌رگریی‌ له‌هه‌ڵوێس����تی‌ سه‌رۆك وه‌زیران‌و‬

‫ئیئتیالفی‌ فه‌رمانڕه‌وا ده‌كه‌ن له‌عێراق ك ‌ه‬ ‫"دژی‌ تایفه‌گه‌رایی����ه‌ له‌مامه‌ڵه‌ی‌ كۆمكاری‌‬ ‫عه‌ره‌ب����ی‌ له‌گه‌ڵ واڵتانی‌ كێش����ه‌دار"‪ .‬له‌م‬ ‫میانه‌یه‌ش����دا ج����ه‌واد به‌زونی‌ له‌لیس����تی‌‬ ‫ده‌وڵه‌ت����ی‌ یاس����ا به‌زیات����ر له‌میدیایه‌كی‌‬ ‫عێراقی����ی‌ راگه‌یان����دووه‌ "بۆچی‌ كۆمكاری‌‬ ‫عه‌ره‌بی‌ به‌هه‌مانشێوه‌ی‌ س����وریا مامه‌ڵه‌‬ ‫له‌گ����ه‌ڵ داواكاریه‌كانی‌ خه‌ڵك����ی‌ واڵتانی‌‬ ‫به‌حره‌ین‌و یه‌مه‌نیشدا ناكات؟"‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ده‌ڵێ����ت "ئێم����ه‌ ئه‌زانی����ن ئه‌جێندایه‌كی‌‬ ‫ده‌ره‌كیی‌ له‌پش����ت قڵپكردنه‌وه‌ی‌ رژێمی‌‬ ‫حوكم����ه‌ له‌س����وریا"‪ .‬له‌الی‌ خۆش����یه‌وه‌‬ ‫نوری‌ مالیكی‌ س����ه‌رۆك وه‌زیرانی‌ عێراق‪،‬‬ ‫پێشتر هوشیاری‌ ئه‌وه‌یدابو‌و كه‌ "رووخانی‌‬ ‫رژێم����ی‌ ئه‌س����ه‌د بارودۆخ����ی‌ رۆژهه‌اڵتی‌‬ ‫ناوه‌ڕاس����ت تێكده‌دات"‪ ،‬به‌اڵم س����ه‌رۆك‬ ‫وه‌زیران‌و وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر‪ ،‬شێخ‬ ‫حه‌مه‌د بن جاسم ‪-‬كه‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌وڵه‌‬ ‫عه‌ره‌بیه‌كانی‌ گوشاركردن له‌سوریا ده‌كات‪-‬‬ ‫به‌ناڕاسته‌وخۆ وه‌اڵمی‌ دایه‌وه‌ "رۆژهه‌اڵتی‌‬ ‫ناوه‌ڕاس����ت خ����ۆی‌ تێكچووه‌‌و پێویس����ت‬ ‫به‌ڕووخانی‌ سوریا ناكات بۆ تێكچوون"‪.‬‬ ‫ئێس����تا جگ����ه‌ له‌س����وریا‪ ،‬له‌یه‌مه‌ن‪-‬یش‬ ‫شۆڕش����ێكی‌ خوێناوی‌ بۆ رووخانی‌ رژێمی‌‬ ‫عه‌ل����ی‌ عه‌بدوڵ��ڵ�ا س����اڵح ده‌گوزه‌رێت‌و‬ ‫له‌به‌حره‌ین‪-‬ی����ش چه‌ندی����ن مانگرت����ن‌و‬

‫خۆپیش����اندان له‌پێن����او گۆڕانكاریی‌ له‌و‬ ‫واڵته‌ ئه‌نجام����درا‪ ،‬به‌اڵم "له‌ب����ه‌ر ئه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌شێك له‌خۆپیش����انده‌رانی‌ یه‌مه‌ن شیعه‌‬ ‫حوس����ییه‌كانن"‌و ئه‌وان����ه‌ی‌ به‌حره‌ینیش‬ ‫تۆمه‌تب����ارن به‌پاش����كۆیه‌تی‌ ئێران‪ ،‬نه‌ك‬ ‫كۆمكاری‌ عه‌ره‌بی‌ بێده‌نگه‌ له‌ئاس����تیان‪،‬‬ ‫به‌ڵك����ه‌ واڵتان����ی‌ كه‌نداویش كه‌ ئێس����تا‬ ‫هه‌ڵس����وڕێنه‌ری‌ س����ه‌ره‌كین له‌كۆمكاری‌‬ ‫عه‌ره‌بی‌‪ ،‬پشتوانیی‌ رژێمه‌كانیان ده‌كه‌ن‌و‬ ‫دژی‌ خۆپیشانده‌رانن‪.‬‬ ‫ره‌وت����ی‌ س����ه‌در ك����ه‌ نوێنه‌رایه‌ت����ی‌‬ ‫چاره‌كێك����ی‌ هه‌م����وو ش����یعه‌ی‌ عێ����راق‬ ‫ده‌كات‪ ،‬له‌چه‌ند لێ����دوان‌و به‌یاننامه‌یه‌كدا‬ ‫ئ����ه‌م هه‌ڵوێس����ته‌ی‌ واڵتانی‌ ع����ه‌ره‌ب به‌‬ ‫"دووفاق����ی‌‌و ئیزدیواجیی����ه‌ت له‌قه‌ڵ����ه‌م‬ ‫ده‌دات"‪ .‬جارج����اره‌ش كۆمكاری‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫به‌ده‌سكه‌الی‌ ئه‌مه‌ریكا تۆمه‌تبار ده‌كات‪،‬‬ ‫به‌اڵم مه‌حمود عوسمان كه‌ په‌رله‌مانتارێكی‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆی‌ كورده‌‪ ،‬سه‌رباری‌ ئه‌م ملمالنێ‬ ‫تایفیانه‌‪ ،‬له‌په‌یوه‌ندییه‌كه‌یدا له‌گه‌ڵ ئاوێنه‌‬ ‫رایگه‌یان����د "پێویس����ت ده‌كات هه‌میش����ه‌‬ ‫عێراق له‌گه‌ڵ گه‌الن بێت نه‌ك رژێمه‌كان"‪.‬‬ ‫له‌م میانه‌یه‌ش����دا جه‌غتی‌ له‌وه‌كرده‌وه‌ كه‌‬ ‫بۆ دۆخی‌ ئێس����تا ئه‌ركی‌ عێ����راق ئه‌وه‌یه‌‬ ‫كه‌ له‌گه‌ڵ گه‌لی‌ س����وریا بێت نه‌ك رژێمی‌‬ ‫به‌عسی‌ به‌شار‪.‬‬

‫تاوانه‌كان ‌ی وه‌زاره‌ت ‌ی ناوخۆ ‌ی عێراق ئاشكرا ده‌كرێت‬

‫"لێكۆڵه‌ره‌ عێراقیه‌كان سێكس به‌كارده‌هێنن بۆ وه‌رگرتنی‌ دانپێدانانه‌كان" ‬

‫ ئا‪ :‬الپه‌ڕ‌هی‌ عێراق‬ ‫به‌پێ���ی‌ به‌ڵگه‌نامه‌یه‌ك���ی‌ ویكلیك���س‪،‬‬ ‫لێكۆڵه‌ره‌ عێراقیه‌كان ده‌ستدرێژی‌ سێكسی‌‬ ‫وه‌كو هۆكارێك به‌كارده‌هێنن بۆ وه‌رگرتنی‌‬ ‫دانپێدانانی‌ گیراوه‌كان‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م به‌ڵگه‌نامه‌ی���ه‌ كه‌ له‌بروس���كه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫باڵیۆزخانه‌ی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌به‌غدا وه‌رگیراوه‌‪،‬‬ ‫باس له‌گرتوخانه‌ی‌ ژم���اره‌ ‪4‬ی‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ناوخ���ۆی‌ عێ���راق ده‌كات له‌كۆمه‌ڵگ���ه‌ی‌‬ ‫باڵه‌خانه‌كان���ی‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوبراو له‌به‌غدا‌و‬ ‫له‌سه‌ر زاری‌ كۆمه‌ڵێك نه‌وجه‌وان‌و گه‌نجی‌‬ ‫تازه‌ پێگه‌ش���تووه‌وه‌ ئ���ه‌وه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌‬ ‫ك���ه‌ لێكۆڵه‌ره‌ عێراقییه‌كان ده‌س���تدرێژی‌‬ ‫سێكسییان كردوه‌ته‌ سه‌ریان له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫ناچاریان بكه‌ن دان به‌و تاوانانه‌دا بنێن كه‌‬ ‫رووبه‌ڕوویان كراوه‌ته‌وه‌‪ .‬ئه‌و دیبپلۆماته‌شی‌‬ ‫كه‌ ئه‌م بروس���كه‌ی‌ نوسیوه‌‪ ،‬ئاماژه‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌كات كه‌ ئه‌و ده‌س���تدرێژییه‌ی‌ كراوه‌ته‌‬ ‫س���ه‌ر گه‌نجه‌كان‪ ،‬زۆر له‌و پێش���ێلكاریانه‌‬ ‫خراپت���ره‌ ك���ه‌ ل���ه‌ ‪ 2005‬له‌گرتوخانه‌ی‌‬ ‫نهێنی‌ چادرییه‌ ئاشكرابوون‌و په‌یوه‌ندییان‬ ‫به‌ئه‌ش���كه‌نجه‌دانی‌ چاالكوانانی‌ سوننه‌وه‌‬ ‫هه‌بووه‌‪ .‬له‌بروس���كه‌كه‌دا ئ���ه‌وه‌ هاتووه‌‬ ‫ك ‌ه ل���ه‌ ‪ 30‬ئایاری‌ س���اڵی‌ ‪ 2006‬تیمێكی‌‬ ‫هاوبه‌شی‌ عێراقی‌‌و ئه‌مه‌ریكی‌ له‌ناوه‌ڕاستی‌‬ ‫به‌غ���دا رێی���ان له‌بینایه‌ك كه‌وت���ووه‌ كه‌‬ ‫ك��� ‌ه ‪ 1400‬گیراوی‌ تێداب���ووه‌‌و له‌دۆخێكی‌‬ ‫نایاسایی‌‌و نا مرۆییدا زیندانی‌ كرابوون‪ .‬له‌م‬ ‫گرتوخانه‌یه‌دا نیشانه‌ی‌ ئه‌شكه‌نجه‌ له‌سه‌ر‬ ‫جه‌س���ته‌ی‌ ‪ 41‬ك���ه‌س دۆزراوه‌ته‌وه‌‌و ‪37‬‬

‫گۆڕه‌كه‌ی‌ سه‌دام‌و‬ ‫گۆڕی‌ قه‌زافی‌‬ ‫ ئا‪ :‬الپه‌ڕ‌هی‌ عێراق‬

‫كاتێك واڵتانی‌ عه‌ره‌بی‌ نێوانیان له‌گه‌ڵ‬ ‫سوریا خۆش بوو‪ ،‬مالیكی‌ به‌النكه‌ی‌‬ ‫تیرۆر‌و تێكده‌ری‌ ئاسایشی‌ عێراق ده‌یدایه‌‬ ‫قه‌ڵه‌م‪ ،‬كه‌چی‌ ئێستا كه‌ گه‌ل له‌ڕژێم‬ ‫راپه‌ڕیوه‌‌و زۆربه‌ی‌ عه‌ره‌ب پشتیان‬ ‫تێكردووه‌‪ ،‬حكومه‌ته‌كه‌ی‌ پشتیوانیی‌‬ ‫لێده‌كات‪.‬‬ ‫له‌وه‌ته‌ی‌ "به‌هاری‌ عه‌ره‌بی‌" گه‌ش����توه‌ت ‌ه‬ ‫س����وریا‌و حكومه‌تی‌ ئێس����تای‌ عێراقیش‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌موو چه‌ش����نه‌ سزا‌و گه‌مارۆیه‌كی‌‬ ‫س����ه‌ر رژێمی‌ به‌عسی‌ ئه‌س����ه‌د‪-‬دا نه‌یاره‌‪،‬‬ ‫ئه‌و هاوكێشه‌ ناجۆره‌ی‌ س����ه‌ره‌وه‌ بوه‌ته‌‬ ‫پرسیار‌و گرێی‌ زۆربه‌ی‌ ناوه‌نده‌ میدیایی‌‌و‬ ‫سیاسییه‌ عه‌ره‌بی‌‌و بیانییه‌كان‪ .‬كاتێكیش‬ ‫س����ه‌ره‌تای‌ ئ����ه‌م هه‌فته‌ی����ه‌ ‪ 19‬ده‌وڵه‌تی‌‬ ‫عه‌ره‌بی‌ له‌ك����ۆی‌ ‪ 22‬ده‌وڵ����ه‌ت ده‌نگیان‬ ‫ب����ۆ هه‌ڵپه‌س����اردنی‌ ئه‌ندامێتی‌ س����وریا‬ ‫له‌چاالكییه‌كان����ی‌ كۆم����كاری‌ عه‌ره‌بی‌ دا‪،‬‬ ‫حكومه‌تی‌ عێ����راق بێده‌نگی‌ به‌رانبه‌ر ئه‌م‬ ‫بڕی����اره‌ هه‌ڵب����ژارد‌و رازیی‌ نه‌ب����وو وه‌كو‬ ‫هاوتاكانی‌ داوای‌ س����زادانی‌ سوریا بكات‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا ئه‌وانه‌ی‌ حوكمڕانی‌ راسته‌قینه‌ن‬ ‫له‌عێراق‪ ،‬شیعه‌ن‌و ئه‌وه‌شی‌ له‌سوریا حوكم‬ ‫ده‌كات به‌عسییه‌‪.‬‬ ‫مه‌حمود عوس����مان كه‌ ئه‌ندامی‌ لیس����تی‌‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ كوردس����تانه‌و له‌ناوه‌نده‌كانی‌‬ ‫بڕی����اره‌وه‌ نزیك����ه‌‪ ،‬له‌په‌یوه‌ندییه‌ك����ی‌‬ ‫ته‌له‌فۆنی����دا به‌ئاوێن����ه‌ی‌ راگه‌یان����د "زۆر‬ ‫سه‌یره‌ له‌الیه‌ك حكومه‌تی‌ عێراق له‌ناوخۆ‬ ‫هه‌ڵاڵیه‌ك����ی‌ گه‌وره‌ی‌ به‌رپاك����ردوه‌ گوایه‌‬ ‫به‌ع����س كوده‌ت����ا ده‌كات دژی‌ حكومه‌تی‌‬ ‫ئێس����تا‪ ،‬كه‌چی‌ ئێس����تا خۆی‌ پشتیوانی‌‬ ‫له‌به‌عسی‌ سوریا ده‌كات كه‌ دوا په‌ناگه‌ی‌‬ ‫به‌عسیزمه‌ له‌دونیادا"‪.‬‬ ‫به‌پێ����ی‌ كۆمه‌ڵێك راپۆرت����ی‌ رۆژنامه‌وانی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریك����ی‌‌و ئه‌وروپ����ی‌ ك����ه‌ به‌مدواییانه‌‬ ‫باڵوكراونه‌ت����ه‌وه‌‪ ،‬فه‌رمان����ڕه‌وا‌و هێ����زه‌‬ ‫سیاسییه‌كانی‌ شیعه‌ی‌ عێراق ترسی‌ زۆریان‬ ‫هه‌یه‌ له‌ئه‌گه‌ری‌ رووخانی‌ رژێمی‌ به‌عس����ی‌‬ ‫س����وریا‪ ،‬چونكه‌ له‌و واڵته‌ عه‌له‌وی‪-‬ـه‌كان‬ ‫كه‌مایه‌تییه‌ك����ی‌ بچوك����ن‌و ناگه‌نه‌ ‪%10‬ی‌‬ ‫كۆی‌ گش����تی‌ پێكهاته‌كانی‌ سوریا‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫حوكمی‌ واڵت ده‌كه‌ن‌و ئه‌گه‌ر بڕوخێن‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫به‌ڕژێمی‌ سوننه‌ جێگه‌یان ده‌گیرێته‌وه‌ كه‌‬ ‫زۆرینه‌ی‌ دانیشتوانی‌ واڵته‌كه‌ پێكده‌هێنن‪.‬‬ ‫هه‌ندێ����ك چاودێریت����ر رایه‌كیتریان هه‌یه‌‌و‬ ‫باس ل����ه‌وه‌ ده‌كه‌ن له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئێس����تا‬ ‫بڕیاری‌ سیاسی‌ عێراق ملكه‌چی‌ ئه‌جێندای‌‬ ‫ئێرانه‌‪ ،‬بۆیه‌ ناتوانێت هه‌نگاو له‌دژی‌ رژێمی‌‬

‫پرۆفایل‬

‫‪7‬‬

‫ی‬ ‫لێكۆڵه‌ره‌كان هه‌ڕه‌شه‌ ‌‬ ‫القه‌كردنیان لێكردوون‬ ‫ی دان‬ ‫له‌دواو‌ه بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌تۆمه‌ته‌كانیاندا بنێن‌و‬ ‫ی لێكۆڵینه‌وه‌شدا‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫گیراو‌ه گه‌نجه‌كان‬ ‫ناچاركراون ئالەتی‬ ‫ی لێكۆڵه‌ره‌كان‬ ‫پیاوه‌ت ‌‬ ‫بمژن‬ ‫گه‌نج‌و نه‌وجه‌وانیش به‌ش���ێوه‌ی‌ نایاسای ‌ی‬ ‫ده‌س���تگیر كرابوون كه‌ زۆربه‌یان سكااڵی‌‬ ‫ئه‌وه‌یانكردووه‌ له‌الی���ه‌ن لێكۆڵه‌ره‌كانه‌وه‌‬ ‫القه‌ كراون‪ .‬بروس���كه‌كه‌ كه‌ ئاراس���ته‌ی‌‬ ‫الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانی‌ واش���نتۆن كراوه‌‬ ‫ده‌ڵێ���ت "زۆربه‌ی‌ هه‌رزه‌كاره‌كان س���كااڵ‬ ‫له‌ده‌ست ده‌س���تدرێژیی‌ سێكسی‌ ده‌كه‌ن‌و‬ ‫باس ل���ه‌وه‌ ده‌ك���ه‌ن كه‌ لێكۆڵ���ه‌ره‌كان‬

‫هه‌ڕه‌شه‌ی‌ القه‌كردنیان لێكردوون له‌دواوه‌‪،‬‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ دان به‌تۆمه‌ته‌كانیاندا بنێن‌و‬ ‫له‌كاتی‌ لێكۆڵینه‌وه‌شدا گیراوه‌ گه‌نجه‌كان‬ ‫ناچاركراون ئامێری‌ پیاوه‌تی‌ لێكۆڵه‌ره‌كان‬ ‫بم���ژن"‪ .‬بروس���كه‌كه‌ جه‌خ���ت ل���ه‌وه‌ش‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ ك���ه‌ گی���راوه‌ به‌ته‌مه‌نه‌كانیش‬ ‫ش���ایه‌تی‌ ئه‌وه‌یانداوه‌ كه‌ ده‌س���تدرێژیی‌‬ ‫كراوه‌ته‌سه‌ر گه‌نجه‌كان‪.‬‬ ‫بروسكه‌كه‌ له‌باره‌ی‌ باڵه‌خانه‌ی‌ ژماره‌ ‪4‬ی‌‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆی‌ عێراقه‌وه‌ ده‌ڵێت "جمه‌ی‌‬ ‫ده‌هات له‌خه‌ڵك‌و زۆر قه‌ره‌باڵغ بوو‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌زۆربه‌ی‌ گرتوخانه‌كانی‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆی‌‬ ‫عێراقدا دووباره‌ بوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬به‌جۆرێك كه‌‬ ‫بواری‌ قاچ راكێشان نه‌بووه‌ بۆ گیراوه‌كان‌و‬ ‫ناچار له‌كاتی‌ دانیش���تندا قاچیان له‌یه‌كتر چەند گیراوێکی عێراقی لەالیەن هێزە چەکدارەکانەوە‬ ‫ئااڵن���دووه‌‌و ئه‌ژنۆی���ان تێكه‌ڵك���ردووه‌‪ .‬له‌وه‌ش ده‌كات كه‌ سه‌ره‌تا پاسه‌وانه‌كانی‌ گرتوخانه‌كه‌ نه‌بێت"‪ .‬‬ ‫هه‌روه‌ها بروس���كه‌كه‌ له‌باره‌ی‌ بارودۆخی‌ گرتوخانه‌ك��� ‌ه رێگه‌ی���ان ن���ه‌داوه‌ به‌تیمه‌ جگه‌ له‌م سه‌رپێچییانه‌شی‌ كه‌ له‌ ‪2006‬دا‬ ‫ئه‌م گرتوخانه‌یه‌شه‌وه‌ ئه‌وه‌ ئاشكرا ده‌كات هاوبه‌ش���ه‌ ئه‌مه‌ریك���ی‌‌و عێراقییه‌كه‌ بچنه‌ ئه‌نجامدراون‪ ،‬له‌س���اڵی‌ ‪ 2010‬راپۆرتێكی‌‬ ‫كه‌ هه‌وای‌ پاكی‌ تێدا نه‌بووه‌ بۆ هه‌ڵمژین‌و ناو گرتوخانه‌كه‌وه‌‌و كاتێكیش رۆشتوون‪ ،‬رێكخ���راوی‌ لێبوردن���ی‌ نێوده‌وڵه‌ت���ی‌‬ ‫زۆربه‌ی‌ گیراوه‌كانیش به‌ده‌ست هه‌وكردن‌و ده‌بین���ن ك���ه‌ پاس���ه‌وانه‌كان له‌هه‌وڵ���ی‌ گرتوخانه‌یه‌ك���ی‌ نهێن���ی‌ فڕۆكه‌خان���ه‌ی‌‬ ‫رشك‌و ئه‌سپێوه‌ گیرۆده‌بوون‪.‬‬ ‫ش���اردنه‌وه‌ی‌ چ���وار گیراوداب���وون ك���ه‌ موسه‌ننای‌ ئاشكراكرد كه‌ ‪ 400‬گیراو له‌خۆ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫تیم‬ ‫‌ڵ‬ ‫ه‬ ‫‌گ���‬ ‫ه‬ ‫زۆربه‌ی‌ ئه‌و گیراوانه‌ش���ی‌ ل‬ ‫له‌بورجی‌ ئێش���كگرتندا ده‌س���تدرێژییان ده‌گرێت‌و س���ه‌ر به‌ ئیداره‌ی‌ نوری‌ مالیكی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكییه‌ك���ه‌ موقابه‌له‌ی���ان ك���ردووه‌‪ ،‬كرابووه‌ سه‌ر‌و هه‌ڕه‌شه‌یان لێكردبوون كه‌ س���ه‌رۆك وه‌زیرانه‌‌و هوشیاری‌ ئه‌وه‌شی‌ دا‬ ‫شوێنی‌ شكانی‌ ئێس���ك‌و ئه‌شكه‌نجه‌دانی‌ نابێت له‌باره‌ی‌ ئه‌ش���كه‌نجه‌كانیانه‌وه‌ قسه‌ كه‌ گی���راو هه‌یه‌ له‌عێراق "چه‌ندین س���اڵ‬ ‫ده‌س���تگیر ده‌كرێت به‌بێ دادگاییكردنێكی‌‬ ‫جه‌سته‌ی‌ خۆیان پیشان داون‌و جه‌غتیان بۆ ئه‌مه‌ریكییه‌كان بكه‌ن‪ .‬‬ ‫ل���ه‌وه‌ كردوه‌ته‌وه‌ كه‌ پاش به‌س���تنه‌وه‌ی‌ له‌ب���اره‌ی‌ ئه‌م گرتوخانه‌یه‌ش���ه‌وه‌ زاڵمای‌ دادگه‌ران���ه‌‌و هه‌ندێكیش���یان خراپتری���ن‬ ‫قاچیان‌و هه‌ڵواسینیان سه‌ر به‌ره‌و خوار‪ ،‬خه‌لیلزاد كه‌ ئ���ه‌وكات باڵیۆزی‌ ئه‌مه‌ریكا ئه‌ش���كه‌نجه‌ ده‌درێن‪ ،‬رێگه‌ به‌كه‌سوكاری‌‬ ‫به‌ئاس���ن‌و زنجیر ئه‌ش���كه‌نجه‌ی‌ ژێر پێ‌و ب���ووه‌ له‌عێراق‪ ،‬نوس���یویه‌تی‌ "ش���تێكی‌ گیراوه‌كانیش نادرێت كه‌ سه‌ردانیان بكه‌ن‬ ‫الس���متیان دراوه‌‌و تیمه‌كه‌ چه‌ندین په‌ڵه‌ قورس���ه‌ ئه‌گه‌ر مه‌ح���اڵ نه‌بێت كه‌ گه‌وره‌ یان یارمه‌تیی‌ یاساییان پێشكه‌ش بكه‌ن‌و‬ ‫خوێنیان له‌به‌شه‌ جیاجیاكانی‌ باڵه‌خانه‌كه‌دا به‌رپرس���انی‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆ‌و پۆلیس���ی‌ ده‌ڵێ���ت له‌گواس���تنه‌وه‌ی‌ ‪ 100‬گیراودا بۆ‬ ‫تێبینی‌ كردووه‌‪ .‬هه‌روه‌ها له‌بروس���كه‌كه‌دا نیش���تمانی‌ كه‌ به‌رپرس���ن له‌باڵه‌خانه‌ی‌ به‌غدا ‪ 7‬یان له‌ئه‌نجام���ی‌ خراپی‌ مامه‌ڵه‌‬ ‫ك���ه‌ ویكیلیك���س ئاش���كرایكردوه‌‪ ،‬باس ژماره‌ ‪ 4‬ئاگایان له‌م مامه‌ڵه‌ خراپانه‌ی‌ ناو مردوون‪.‬‬

‫به‌پێ���ی‌ راپۆرته‌ رۆنامه‌وانی���ه‌ ناوخۆیی‌‌و‬ ‫بیانی���ه‌كان‪ ،‬له‌م چه‌ند مانگ���ه‌ی‌ دواییدا‬ ‫ژم���اره‌ی‌ زیاره‌تكه‌رانی‌ گۆڕی‌ دیكتاتۆری‌‬ ‫پێش���وی‌ عێراق به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ به‌رچاو‬ ‫هه‌ڵكشاوه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌شی‌ سه‌ردانی‌ ئه‌م گۆڕه‌‬ ‫ده‌كه‌ن تامه‌زرۆی‌ ئاسایش‌و ئۆقره‌یی‌ ئه‌و‬ ‫رۆژگاره‌ن كه‌ "له‌ته‌قینه‌و‌ه نه‌ده‌ترس���ان‌و‬ ‫له‌ئێس���تاش زیات���ر ت���ه‌زووی‌ كاره‌بایان‬ ‫هه‌بوو"‪.‬‬ ‫گۆڕه‌ك���ه‌ی‌ س���ه‌دام ئێس���تا له‌گوندی‌‬ ‫عۆجه‌ی‌ نزیك تكری���ت‌و له‌ناو هۆڵێكدایه‌‬ ‫كه‌ سه‌دام له‌س���ااڵنی‌ هه‌شتاكان بۆ بۆنه‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیی���ه‌كان دروس���تیكرد‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫له‌پ���اش روخان���ی‌ خ���ۆی‌‌و رژێمه‌كه‌یه‌وه‌‬ ‫بووب���ه‌ به‌ئارام���گای‌ یه‌كجاری���ی‌ خۆی‌‌و‬ ‫كوڕو یاریده‌ده‌ره‌كانی‌‌و ئێس���تاش بوه‌ته‌‬ ‫جێگای���ه‌ك ب���ۆ خوێندن���ه‌وه‌ی‌ هۆنراوه‌‌و‬ ‫یه‌كتربینینی‌ هه‌وادار‌و الیه‌نگرانی‌ به‌عس‌و‬ ‫ناڕازییه‌كان له‌دۆخی‌ ئێستای‌ عێراق‪.‬‬ ‫ به‌پێی‌ ئام���اری‌ هه‌ندێ میدیای‌ بیانی‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێ���ك رۆژی‌ ئه‌م چه‌ند مانگه‌ی‌ دوایی‌‬ ‫ژماره‌ی‌ زیاره‌تكه‌رانی‌ گۆڕی‌ سه‌دام له‌‪100‬‬ ‫كه‌س زیاتر ب���ووه‌‌و هه‌ندێ���ك له‌وانه‌ش‬ ‫به‌ناچاری‌‌و له‌داخدا هاتونه‌ته‌ سه‌ر گۆڕی‌‬ ‫ئه‌و كه‌سه‌ی‌ كه‌ به‌شی‌ هه‌ره‌ زۆری‌ خه‌ڵكی‌‬ ‫عێراقی‌ تۆقاند‪ .‬هه‌ندێك زیاره‌تكه‌ر باسیان‬ ‫له‌وه‌ك���ردووه‌ س���ه‌ردانی‌ گۆڕی‌ س���ه‌دام‬ ‫بیركردن���ه‌وه‌ی‌ عێراقێك���ی‌ ئارامه‌‌و ئه‌وان‬ ‫بیری‌ ئه‌و رۆژگاره‌ش ده‌كه‌ن كه‌ سه‌رجه‌م‬ ‫واڵتانی‌ رۆژهه‌اڵتی‌ ناوه‌ڕاس���ت به‌ئارامی‌‬ ‫ده‌ژیان به‌ر ل���ه‌وه‌ی‌ "به‌هاری‌ شۆڕش���ه‌‬ ‫عه‌ره‌بیه‌كان" ده‌س���تپێبكات‪ .‬هه‌ندێكیتر‬ ‫هێش���تا س���ه‌دام به‌نمونه‌ی‌ فه‌رمانڕه‌وای‌‬ ‫ی به‌رژه‌وه‌ندییان‬ ‫باش ده‌زانن‌و له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫به‌رژێمه‌كه‌ی���ه‌وه‌ په‌یوه‌س���ت بووه‌‪ ،‬بیری‌‬ ‫رۆژگاره‌كانی‌ حوكمی‌ ئه‌و ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫له‌ده‌وروبه‌ری‌ گۆڕه‌كه‌ی‌ س���ه‌دام‪ ،‬ده‌یان‬ ‫وێنه‌ی‌ خ���ۆی‌‌و كوڕه‌كان ‌ی كۆكراونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌ندێ���ك له‌و وێنانه‌دا س���ه‌دام چه‌كی‌‬ ‫به‌ده‌س���ته‌‌وه‌یه‌‌و له‌هه‌ندێكیتریشدا له‌گه‌ڵ‬ ‫كوڕه‌كانی‌ وه‌ستاوه‌‌و ئێس���تاش له‌ژیانی‌‬ ‫كۆتایی���دا ته‌رمه‌كانی���ان هه‌ر دراوس���ێی‌‬ ‫یه‌كتره‌‪ .‬هه‌ندێك له‌وانه‌ش���ی‌ ده‌چنه‌ سه‌ر‬ ‫گۆڕی‌ س���ه‌دام‪ ،‬له‌بری‌ ئیم���زا‌و یادگاری‌‪،‬‬ ‫راس���ته‌وخۆ له‌س���ه‌ر گۆڕه‌ك���ه‌ ش���یعر‬ ‫ده‌خوێنن���ه‌وه‌‌و ل���ه‌و پارچ���ه‌ هۆنراوه‌یه‌‬ ‫راده‌مێن���ن ك���ه‌ له‌ته‌نیش���ت گۆڕه‌كه‌ی‌‬ ‫نوس���راوه‌‌و ده‌ڵێت "تۆ له‌گۆڕه‌كه‌ش���تدا‬ ‫ده‌یانترس���ێنیت‪ ،‬تۆیان كوش���ت‪ ،‬به‌اڵم ‬ ‫به‌زیندویی‌ هێشتیتیانه‌وه‌ له‌ده‌روونماندا"‪.‬‬ ‫چاودێ���ران ئام���اژه‌ به‌وه‌ده‌كه‌ن كه‌ ترس‬ ‫له‌دووباره‌بون���ه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ ل���ه‌ده‌وری‌‬ ‫گۆڕه‌ك���ه‌ی‌ س���ه‌دام رووده‌دات‪ ،‬هان���ی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكاییه‌كان���ی‌ داوه‌ ته‌رم���ی‌ بن الدن‬ ‫به‌كوژراوی‌ فڕێ بده‌نه‌ ناوده‌ریای‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌هه‌مانش���ێوه‌ نه‌بێته‌ نه‌زرگا‪.‬‬ ‫كاتێكی���ش چه‌ك���داره‌ شۆڕش���گێڕه‌كانی‌‬ ‫ش���اری‌ میس���راته‌ی‌ لیبی���ا قه‌زافیی���ان‬ ‫له‌نزیك ش���اری‌ سرت كوش���ت‪ ،‬نه‌یانوێرا‬ ‫ته‌رمه‌كه‌ی‌ له‌جێگایه‌كی‌ زانراودا بخه‌نه‌ژێر‬ ‫خ���اك‪ ،‬چونكه‌ ئه‌ویش به‌هه‌مانش���ێوه‌ی‌‬ ‫س���ه‌دام الیه‌نگ���ر‌و ه���ه‌واداری‌ هه‌ی���ه‌‌و‬ ‫ی ئه‌ویش ئه‌گه‌ری‌‬ ‫به‌هه‌مانشێوه‌ی‌ گۆڕه‌كه‌ ‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ ببێت���ه‌ مه‌زارگه‌‌و هێمایه‌ك‬ ‫ب���ۆ ئه‌وانه‌ی‌ له‌ڕژێمه‌ س���ه‌ركوتكه‌ره‌كه‌ی‌‬ ‫سوودمه‌ندبوون‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و دیكتاتۆره‌‬ ‫عه‌ره‌بییان���ه‌ كارنام���ه‌‌و چاره‌نوس���ێكی‌‬ ‫هاوش���ێوه‌یان هه‌ب���وو‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌مجاره‌‬ ‫رێگ���ه‌ نه‌درا له‌ژیانی‌ پ���اش مردندا چیتر‬ ‫له‌یه‌ك بچن‌و ئه‌نجومه‌نی‌ ئینتیقالی‌ لیبیا‬ ‫به‌خاكسپاردنی‌ ناوبراوی‌ له‌تاریكایی‌ شه‌وو‬ ‫له‌ناو بیابان ب���ه‌ كۆمه‌ڵێكی‌ كه‌م خه‌ڵك‬ ‫سپارد كه‌ ده‌س���تیان له‌سه‌ر قورئان دانا‬ ‫ك���ه‌ له‌ژیاندا ماون ش���وێنه‌كه‌ی‌ بۆ كه‌س‬ ‫ئاش���كرا نه‌كه‌ن‌و له‌دڵی‌ خۆیاندا به‌نهێنی‌‬ ‫بیهێڵن���ه‌وه‌‪ ،‬به‌م���ه‌ش ده‌رفه‌تی‌ ئه‌وه‌یان‬ ‫له‌كیس الیه‌نگران���ی‌ قه‌زافی‌ دا كه‌ وه‌كو‬ ‫سه‌دام شانازی‌ به‌وێنه‌‌و یادگاریه‌كانیه‌وه‌‬ ‫بكه‌ن‪ .‬‬


‫‪8‬‬

‫‪aburi.awene@gmail.com‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫ئابووری‬

‫ئەم الپەڕەیە بە سپۆنسەری ژووری بازرگانی‌و پیشەسازی سلێمانی چاپ‌و باڵودەکرێتەوە‬

‫كه‌مبوونی ئاوی هاوینه‌ هه‌واره‌كان مه‌ترسی ئابوری لێده‌كه‌وێته‌وه‌‬

‫به‌هۆی‌ وشكبوونی‌ چۆم‌و كانیاوه‌كانه‌وه‌ له‌هاوینه‌هه‌واره‌كانیش په‌نا بۆ بیری‌ ئیرتیوازی‌ ده‌برێت‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ نه‌وت‌و موشته‌قاته‌كانی زۆر‬ ‫ده‌سوتێن‪ ،‬واتا گازی دووه‌م ئۆكسیدی‬ ‫كارب���ۆن زۆرب���ووه‌‪ ،‬چونك���ه‌ نه‌وت‌و‬ ‫موش���ته‌قاتی زۆر ده‌سوتێنرێت‪ ،‬وه‌كو‬ ‫بڵێین زه‌ختیك له‌س���ه‌ر به‌رگی زه‌وی‬ ‫زیادب���ووه‌‪ ،‬به‌رگێكی دیكه‌ی ئه‌و غازه‌‬ ‫دروس���تبووه‌و بووه‌ته‌ هۆی ئه‌وه‌ی كه‌‬ ‫زه‌وی گه‌رم بێـت"‪.‬‬

‫ ئا‪ :‬نزار گزالی‪ ،‬هه‌ولێر‬ ‫كه‌م بارانیی‌‪ ،‬ئاوی‌ ناوچه‌‬ ‫گه‌شتیاریه‌كانی‌ به‌ته‌واوی‌ كه‌م‬ ‫كردووه‌‪ ،‬به‌بڕوای‌ شاره‌زایه‌كی‌ بواری‌‬ ‫ئابووری‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش مه‌ترسی‌ بۆسه‌ر‬ ‫الیه‌نی‌ ئابووری‌ هه‌رێم‌و كه‌می‌‬ ‫گه‌شتیار دروست ده‌كات‪ .‬وه‌زیری‬ ‫شاره‌وانی‌و گه‌شتوگوزاری حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم‪-‬یش (سه‌میر عه‌بدوڵاڵ)‬ ‫به‌پێویستی‌ ده‌زانێ‌ له‌وباره‌یه‌وه‌‬ ‫(دیراسه‌یه‌كی‌) ورد بكرێ‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێت "پێویسته‌ ئه‌و ئاوه‌ كه‌مه‌ی‌‬ ‫هه‌مانه‌ پارێزگاری‌ لێ بكه‌ین‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌ڕێگه‌ی‌ هونه‌ریی‌ به‌به‌كارهێنانی‌‬ ‫ترومپای‌ تایبه‌تی‌ ئه‌و ئاوه‌ بگێڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئاوه‌كه‌ بمێنێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌به‌دواداچوونێك���دا‪ ،‬ئاوێن���ه‌ چه‌ن���د‬ ‫هاوینه‌هه‌وارێكی س���ه‌ر ب���ه‌ پارێزگای‬ ‫هه‌ولێ���ر به‌نمون���ه‌ ده‌خات���ه‌ڕوو ك���ه‌‬ ‫ئاوه‌كه‌ی���ان تاڕاده‌یه‌كی‌ مه‌ترس���یدار‬ ‫كه‌م���ی‌ كردوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ش���اره‌زایانی‌‬ ‫ب���واری‌ ئاو ل���ه‌ڕووی‌ ئاب���ووری‌ باس‬ ‫له‌زیانه‌كانی‌ كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ ئاو ده‌كه‌ن‬

‫ئاودان به‌ته‌نكه‌رێكی‬ ‫نیو ئینجی هه‌رگیز‬ ‫چاره‌سه‌ر نییه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫من داوای لێدانی ‪3‬‬ ‫بیرم كردووه‌‬

‫ك���ردووه‌‪ ،‬ئ���ه‌و ده‌ڵێت "له‌ئێس���تادا‬ ‫زۆربه‌ی‌ باخچه‌كانی‌ شه‌قاڵوه‌ له‌ڕێگه‌ی‬ ‫بیری ئاودێریی���ه‌وه‌ ئاو ده‌درێن‌و ئاوی‬ ‫بی���ره‌كان ده‌چێته‌ نێو جۆگه‌ ئاوه‌كانی‬ ‫شه‌قاڵوه‌وه‌‪ ،‬الی هه‌موانیش ئاشكرایه‌‬ ‫كه‌ ئاوی سروشتی كاریگه‌ریی باشتری‬ ‫كه‌م بوونه‌وه‌ی‌ ئاو له‌شه‌قاڵوه‌و‬ ‫هه‌یه‌ له‌ئاوی بیره‌كان"‪.‬‬ ‫مه‌ترسی وشكبوونی باخه‌كان‬ ‫شارۆچكه‌ی شه‌قاڵوه‌ی سه‌ر به‌پارێزگای به‌پێ���ی ئام���اری هۆب���ه‌ی ئاودێریی‬ ‫هه‌ولێ���ر‪ ،‬به‌یه‌كێ���ك له‌هاوینه‌هه‌واره‌ شه‌قاڵوه‌‪ ،‬له‌و ش���ارۆچكه‌یه‌دا (‪)630‬‬ ‫ناوداره‌كانی كوردس���تان ده‌ناس���رێ‌‪ ،‬باخ هه‌ی���ه‌ ك���ه‌ زۆرین���ه‌ی رووبه‌ری‬ ‫وه‌ك به‌ش���ێك له‌خ���اوه‌ن باخه‌كان���ی ناوچه‌كه‌یان داپۆش���یوه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ئه‌و هاوینه‌ه���اواره‌ ئاماژه‌ی‌ بۆده‌كه‌ن‪ ،‬هۆبه‌ی ئاودێری ئه‌وه‌شی‌ خسته‌ڕوو كه‌‬ ‫به‌شێكی‌ زۆری‌ سه‌رچاوه‌ی‌ ئاوه‌كانیان له‌ئێستادا شه‌قاڵوه‌ (‪ )4‬بیری ئاودێریی‬ ‫ووش���ك بووه‌ ك���ه‌ به‌ب���ڕوای‌ ئه‌وان‪ ،‬هه‌ی���ه‌‌و (‪ )5‬می���راو سه‌رپه‌رش���تی‬ ‫ئه‌وه‌ش مه‌ترسی‌ گه‌وره‌ بۆ سه‌ر ره‌ز‌و دابه‌شكردنی ئاوی ئه‌و بیرانه‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫باخ‌و ناوچه‌ گه‌ش���تیاریه‌كه‌یان دروست ئه‌و وت���ی‌ "له‌هاوینی راب���ردوو (‪)24‬‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئه‌وان راده‌گه‌یه‌نن كه‌ "تائێستا كاتژمێ���ر ئه‌و بیران���ه‌ كاریان كردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م شارۆچكه‌یه‌ كه‌مئاویی وای به‌خۆوه‌ باخچ���ه‌ هه‌یه‌ (‪ )4 -3‬ج���ار له‌ڕێگه‌ی‬ ‫نه‌بینیی���وه‌"‪ .‬له‌مباره‌یه‌وه‌ خاوه‌ن باخ ئه‌و بیران���ه‌وه‌ ئاودراوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌مه‌‬ ‫محه‌مه‌د عه‌لی ته‌مه‌ن (‪ )36‬ساڵ‪ ،‬كه‌ كه‌مه‌ بۆ ئاودانی‌ باخه‌كان" ده‌رباره‌ی‬ ‫سه‌رپه‌رش���تی یه‌كێك له‌باخه‌كانی ئه‌و چاره‌س���ه‌ریش ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ ده‌ڵێت‬ ‫هاوینه‌ه���ه‌واره‌ ده‌كات بۆچونی‌ وایه‌‪" ،‬ئ���اودان به‌ته‌نكه‌رێك���ی نی���و ئینجی‬ ‫س���اڵ له‌دوای ساڵ‪ ،‬باخه‌كانیان به‌ره‌و هه‌رگی���ز چاره‌س���ه‌ر نیی���ه‌‪ ،‬بۆیه‌ من‬ ‫وش���كبوون ده‌ڕۆن‌و راشیده‌گه‌یه‌نێ‌ كه‌ داوای لێدانی (‪ )3‬بیرم كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ئێس���تادا باخه‌كانیان له‌ڕێگه‌ی ئاوی له‌ئێس���تادا گوایه‌ ئ���اوی خواردنه‌وه‌‬ ‫بیره‌كان���ی ئاودێریی���ه‌وه‌ ئاوده‌درێن‪ ،‬له‌قه‌ندیل���ه‌وه‌ ب���ۆ ش���ه‌قاڵوه‌ دابی���ن‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێ���ت "به‌اڵم ئه‌وه‌ به‌ش ناكات‪ ،‬ده‌كرێت‪ )22( ،‬بیری ئاو خواردنه‌وه‌ش‬ ‫به‌ڕاس���تی ئه‌گه‌ر خه‌ڵك به‌ ته‌نكه‌ریش هه‌یه‌‪ ،‬له‌گ���ه‌ڵ هاتنی ئ���ه‌و ئاوه‌ ئه‌و‬ ‫ئ���او بكڕێت‪ ،‬هه‌ر س���ودی‌ نییه‌‪ ،‬بۆیه‌ بیرانه‌ راده‌گیرێن‌و هه‌ندێكیان ده‌درێنه‌‬ ‫پێویس���ته‌ حكوم���ه‌ت له‌مباره‌ی���ه‌وه‌ ئاودێری بۆ باخچه‌كانی شه‌قاڵوه‌"‬ ‫به‌رنام���ه‌‌و پالن���ی‌ تۆكم���ه‌ی‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫ئاوی تاڤگه‌و هاوینه‌هه‌واره‌كانی‬ ‫چونكه‌ تاكه‌ داهاتی به‌ش���ێكی‌ زۆری‌‬ ‫سۆرانیش كه‌میان كردووه‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ شه‌قاڵوه‌ گه‌شتوگوزاره‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش نه‌مێنێ‌ یاخود ك���ه‌م بكات تاڤگه‌ی (گه‌لی عه‌ل���ی به‌گ) یه‌كێكه‌‬ ‫له‌ش���وێنه‌ گه‌ش���تیاریه‌كانی ده‌ڤه‌ری‬ ‫كاریگه‌ریی‌ ئابووری‌ خۆی‌ ده‌بێت"‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌مباره‌ی���ه‌وه‌ به‌ڕێوه‌به‌ری هۆبه‌ی س���ۆران كه‌ سه‌ر به‌ناحیه‌ی خه‌لیفانه‌‌و‬ ‫ئاودێ���ری ش���ه‌قاڵوه‌ ئازاد حه‌س���ه‌ن ب���ه‌دووری ‪100‬ك���م كه‌وتۆت���ه‌ باكوری‬ ‫ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا كه‌ پێش���تر شه‌قاڵوه‌ رۆژهه‌اڵت���ی ش���اری هه‌ولێ���ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ل���ه‌ڕووی ئاودێرییه‌وه‌ پش���تی به‌ئاوی له‌ڕابردوودا ئه‌م هاوینه‌هه‌واره‌ ئاوێكی‬ ‫كانیاوه‌كان ده‌به‌س���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌گه‌ڵ سروشتی‌ س���ه‌رنج راكێش���ی‌ هه‌بوو‪،‬‬ ‫س���ه‌رهه‌ڵدانی وشكه‌ س���اڵی سااڵنی هه‌رله‌به‌ر ئه‌وه‌ش سااڵنه‌ گه‌شتیارێكی‌‬ ‫رابردوو‪ ،‬سه‌رجه‌م كانیاوه‌كانی شه‌قاڵوه‌ زۆر رووی‌ تێكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌دوو ساڵی‬ ‫ك���ه‌ ژماره‌یان ‪ 7‬كانیاو بوو وش���كیان رابرد‌وو تاڤگه‌كه‌ وشكی كرد‌و جگه‌له‌وه‌‬

‫"پێویسته‌ سود له‌سه‌رچاوه‌‬ ‫جیاوازه‌كانی گه‌شتوگوزار وه‌ربگیرێت"‬ ‫س���ه‌ره‌ڕای‌ بوونی‌ كه‌مئاوی‌‪ ،‬به‌بڕوای‌‬ ‫ش���اره‌زایانی‌ ئه‌و بواره‌‪ ،‬هاوواڵتیانیش‬ ‫ب���ۆ به‌كارهێنانی‌ ئاو هۆش���یارییه‌كی‌‬ ‫ته‌ندروس���تیان نیی���ه‌‪ ،‬له‌مباره‌ی���ه‌وه‌‬ ‫ئابوریناس‌و مامۆستای به‌شی ئابوری‪،‬‬ ‫له‌كۆلێژی كارگێ���ڕی‌و ئابوری زانكۆی‬ ‫س���ه‌الحه‌دین د‪.‬محه‌م���ه‌د س���ه‌لمان‬ ‫ئام���اژه‌ی‌ به‌وه‌ده‌دا ك���ه‌ تاكی‌ كوردی‌‬ ‫ئابوریانه‌ ئاو به‌كار ناهێنێ‌ رۆژانه‌ زۆر‬ ‫به‌فی���ڕۆی‌ ده‌دا‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و ده‌ڵێت‬ ‫"زۆری‌ بی���ر‌و به‌كارهێنان���ی ئاوی ژێر‬ ‫زه‌وی وای���ان كردووه‌ به‌ش���ێكی‌ زۆری‌‬ ‫س���ه‌رچاوه‌ی‌ ئاوی‌ كان���ی‌‌و كارێزه‌كان‬ ‫وشك بكه‌ن"‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م ئابوریناس���ه‌ به‌پێویستیش���ی‌‬ ‫ده‌زان���ێ‌ ك���ه‌ له‌كات���ی‌ كه‌مبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫ئ���اوی‌ ناوچ���ه‌ گش���تیاریه‌كان‪ ،‬ب���ۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ زیان���ه‌ ئابوریه‌كان زیاتر نه‌بێت‬ ‫پێویسته‌ حكومه‌ت بیر له‌به‌هێزكردنی‌‬ ‫الیه‌نه‌ گه‌ش���تیاریه‌كانی‌ ت���ر بكاته‌وه‌‬ ‫ فۆتۆ‪ KRG :‬وه‌ك گه‌ش���توگوزاری ش���وێنه‌واریی‪،‬‬ ‫چەند گەنجێکی گەشتیار لەکوردستان‬ ‫گه‌شتوگوزاری مێژوویی‪ ،‬گه‌شتوگوزاری‬ ‫ئاوی‌ ناوچه‌ك���ه‌ش زۆر كه‌می‌ كردوه‌‪ ،‬به‌دڵنیایی���ه‌وه‌ رێژه‌ی‌ گه‌ش���تیار زیاد سیاسی‌و گه‌شتوگوزاری ته‌ندروستیی‪.‬‬ ‫هه‌رله‌ب���ه‌ر ئه‌م���ه‌ش هاوینه‌هه‌واره‌كه‌ ده‌كات‌و الیه‌نی‌ ئابوریش ده‌بوژێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ���اوی‌ ده‌س���تكردی بۆ راكێش���راوه‌‪ ،‬سودوه‌رگرتن له‌ئاوی‌ ژێر زه‌وی‌‬ ‫"پێویسته‌ دیراسه‌ی‌ ورد بكرێت"‬ ‫ش���ێروان‬ ‫ئه‌م���ه‌ جگه‌له‌ ئ���اوی بێخاڵیش كه‌ به‌ ئه‌ندازی���اری‌ ئاوی‌ ژێرزه‌وی‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ چاره‌س���ه‌ركردنی‌ گرفتی‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫بڕوانام���‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌كی هه‌ره‌گرنگ���ی ئ���اوی ش���ه‌ریف ك���ه‌ هه‌ڵگ���ری‌‬ ‫كه‌م ئاوی‌ هاوینه‌ه���ه‌واره‌كان وه‌زیری‬ ‫سۆران‪،‬‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌زانكۆ‬ ‫ده‌ڤه‌ره‌كه‌ دێت���ه‌ هه‌ژمار كردن‪ ،‬به‌اڵم ماسته‌ره‌‌و مامۆستایه‌ له‬ ‫شاره‌وانی‌و گه‌ش���توگوزاری حكومه‌تی‬ ‫ش���یكاری‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫زانس���تیان‬ ‫له‌ئێستادا به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو له‌گه‌ڵ به‌ش���ێوه‌یه‌كی‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬س���ه‌میر عه‌بدوڵاڵ به‌پێویستی‌‬ ‫‌كات‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ئاماژ‬ ‫‌و‬ ‫ت‬ ‫سااڵنی رابردوو كه‌می كردووه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش بابه‌ته‌كه‌ ده‌كا‬ ‫ده‌زانێ‌ له‌وباره‌یه‌وه‌ دیراس���ه‌یه‌كی‌ ورد‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌كان‬ ‫ه‬ ‫‌وار‬ ‫ه‬ ‫‌ه‬ ‫ه‬ ‫هاوین‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ئێستا‬ ‫هه‌ر وه‌ك به‌ڕێوه‌به‌ری گه‌ش���توگوزاری كه‌ گرفتێكی‌‬ ‫بكرێ���ت‪ ،‬ئه‌و ده‌ڵێت "پێویس���ته‌ ئه‌و‬ ‫سۆران‪ ،‬بورهان موسته‌فا باسی‌ ده‌كات‬ ‫‌ڵێت‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ه‬ ‫‌‪-‬ی‬ ‫ی‬ ‫‌مئاو‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫كوردس���تان‬ ‫ئ���اوه‌ كه‌مه‌ی‌ هه‌مان���ه‌ پارێزگاریی‌ لێ‬ ‫‌ڵێت‬ ‫كێشه‌ی‌ بۆ دروستكردون‪ ،‬ئه‌وه‌ ده‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫‌كات‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫پێویس���تی‬ ‫‌ش‬ ‫ه‬ ‫گرفت‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫"ئ‬ ‫بكه‌ی���ن‪ ،‬ئه‌وه‌ش به‌ڕێگ���ه‌ی‌ هونه‌ریی‌‬ ‫‌واری‬ ‫"سااڵنه‌ كێشه‌مان له‌ئاوی هاوینه‌هه‬ ‫خۆی"‪.‬‬ ‫شوێنی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫‌ڕێت‬ ‫ه‬ ‫بگ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫دۆخ‬ ‫تا‬ ‫ی تایبه‌ت���ی‌‬ ‫به‌به‌كارهێنان���ی‌ ترومپ���ا ‌‬ ‫دروست‬ ‫جوندیان‌و گه‌لی عه‌لی به‌گ بۆ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌ئاو‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫باس‬ ‫زانكۆ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫مامۆس���تای‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ئ���ه‌و ئ���اوه‌ بگێڕێت���ه‌وه‌ بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫پێو‬ ‫زۆر‬ ‫ده‌بێ���ت‪ ،‬چونكه‌ كه‌مئ���اوی‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌كات‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫پێویست‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ك‬ ‫‌كات‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫ژێر‬ ‫ئاوه‌ك���ه‌ بمێنێته‌وه‌‌و س���یمای‌ ناوچه‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫وش���ك‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫دیاره‌‪ ،‬هۆكاره‌كه‌ش���ی‌ دیار‬ ‫بۆ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌نا‬ ‫ه‬ ‫پ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫س���‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ئاو‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫گرفت���‬ ‫گه‌شتیاریه‌كان تێكنه‌چێت"‪.‬‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌ڕێگ‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫‌اڵم‬ ‫ساڵی سااڵنی‌ رابردووه‌‪ ،‬به‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ه‬ ‫نیی‬ ‫گرفت‬ ‫ێ‬ ‫‌‬ ‫ب‬ ‫‌ش‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌اڵم‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫ببرێت‪،‬‬ ‫ئه‌و ئومێده‌واریش���ه‌ ئ���ه‌و گرفته‌ له‌وه‌‬ ‫دابین‬ ‫بۆ‬ ‫ئاومان‬ ‫ئاوی ده‌س���تكرده‌وه‌‬ ‫ژێر‬ ‫"ئاوی‬ ‫‌ڵێ���ت‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫چونك���‬ ‫زیاتر درێژه‌ نه‌كێش���ێ‌‪ ،‬ناچار نه‌بن بۆ‬ ‫كردووه‌"‪.‬‬ ‫‌رخۆ‬ ‫ه‬ ‫‌س���‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫زۆر‬ ‫‌كی‬ ‫ه‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌ش���ێو‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌وی‪،‬‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫دابین كردنی‌ ئ���اوی‌ هاوینه‌هه‌واره‌كان‬ ‫‌لی‬ ‫ه‬ ‫ع‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫تاڤگ���‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ئاو‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب���‬ ‫‌ت‬ ‫ه‬ ‫س���ه‌بار‬ ‫‌زن)‬ ‫ه‬ ‫(خ‬ ‫‌رخۆش‬ ‫ه‬ ‫‌س‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫زۆر‬ ‫‌و‬ ‫ت‬ ‫‌كا‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫جوڵ‬ ‫په‌نا بۆ رێگای‌ ده‌ستكرد به‌رن‪.‬‬ ‫‌مس���اڵ‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ك‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫كرد‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫روون‬ ‫‌گ‪-‬یش‬ ‫به‬ ‫گش���تیش‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌ش���ێو‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫‌بێـت‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ناوب���راو ئه‌وه‌ش���ی‌ خس���ته‌ڕوو كه‌ بۆ‬ ‫گشتیی‬ ‫‌كی‬ ‫ه‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫شێو‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب‬ ‫‌اڵم‬ ‫ه‬ ‫"ب‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ه‬ ‫باشتر‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫‌س���ت‬ ‫ه‬ ‫‌ب‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌و‬ ‫ا‬ ‫باران‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ئ���او‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب‬ ‫پش���ت‬ ‫دابینكردن���ی‌ ئ���اوی‌ خواردن���ه‌وه‌ی‌‬ ‫ئاوه‌كه‌ كه‌می كردوه‌"‪.‬‬ ‫چه‌ندین ساڵیشه‌ ئێمه‌ ئاوی‌ باراناومان ناوچه‌ گه‌ش���تیاریه‌كان س���ود له‌ئاوی‌‬ ‫‌زانێت‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫گرنگ‬ ‫هۆكارێكی‬ ‫ناوبراو ئاو به‌‬ ‫ژێر‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ئاو‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ك‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌بوو‬ ‫ه‬ ‫ن‬ ‫‌دا‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌ئاس���ت‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫رووب���اره‌كان وه‌رده‌گرن‪ ،‬س���ه‌باره‌ت‬ ‫زۆرتری‬ ‫‌ك���ی‬ ‫ه‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫رێژ‬ ‫راكێش���انی‬ ‫ب���ۆ‬ ‫‌"‪.‬‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫بكات‬ ‫‌زن‬ ‫ه‬ ‫خ‬ ‫بۆ‬ ‫‌ویمان‬ ‫ه‬ ‫ز‬ ‫به‌ناوچه‌كانی‌ گه‌لی‌‌و بیخاڵ‌و جوندیان‪-‬‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌ی���ان‪،‬‬ ‫ه‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫‌ڤ‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ب���ۆ‬ ‫‌ش���تیارن‬ ‫گه‬ ‫پێی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫پس���پۆڕ‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌ڕا‬ ‫ه‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫س���‬ ‫یش ده‌ڵێت "ئێس���تا پ���ڕۆژه‌ی‌ ئاوی‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫كردۆت‬ ‫‌ركردنیش‬ ‫ه‬ ‫‌س���‬ ‫ه‬ ‫‌چار‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫بیر‬ ‫‌كی‬ ‫ه‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫كێش‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫س���اڵیی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫وش���ك‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫وای‬ ‫بێخاڵ –س���ۆران ت���ه‌واو ب���ووه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫بۆی���ه‌ ده‌ڵێ���ت "له‌ئێس���تادا كه‌ ئاوی جیهانییه‌و تایبه‌ت نییه‌ به‌ كوردستان ش���ه‌قاڵوه‌ش ئێس���تا پ���ڕۆژه‌ی‌ ئاوی‌‬ ‫هاوینه‌هه‌واره‌كان رووه‌و كه‌می ده‌ڕوات‪" ،‬ئ���ه‌وه‌ بابه‌تێك���ه‌ پێ���ی ده‌گوترێت قه‌ندی���ل له‌ژێ���ر جێبه‌جێكردندای���ه‌و‬ ‫پێویس���ته‌ بیر له‌دروستكردنی چه‌ندین گه‌رمبوون���ی زه‌وی به‌ هۆی (احتباس به‌ته‌واو بوونی‌ ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ش كێشه‌ی‌‬ ‫ده‌ریاچ���ه‌ی ده‌س���تكرد بكرێت���ه‌وه‌‪ ،‬حراری) ئه‌و ئیحتباس حه‌رارییه‌ش كه‌ كه‌می‌ ئاوی‌ خواردنه‌وه‌ی‌ ش���ه‌قالوه‌ش‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌و ج���ۆره‌ ده‌ریاچانه‌ هه‌بێت‪ ،‬هه‌موو جیهانی گرتۆته‌وه‌ هۆكاره‌كه‌شی چاره‌سه‌رده‌كرێت"‪.‬‬

‫چه‌ند پڕۆژه‌یه‌ك دووجار پاره‌ ‌ی بۆ دابینكراوه‪ ،‬كه‌چ ‌ی به‌رد ‌ی له‌سه‌ر به‌رد نه‌نراوه‌‬ ‫ ئا‪ :‬ئاسۆ سه‌راوی‌‬ ‫بۆدروستكردنی‌ سایلۆیه‌ك له‌سلێمانی‌‪،‬‬ ‫دوو ساڵ له‌سه‌ر یه‌ك پاره‌ دابین‬ ‫ی هێشتا ده‌ست‬ ‫كراوه‌‪ ،‬كه‌چ ‌‬ ‫به‌دروستكردنی‌ نه‌كراوه‌‪ .‬هاوكات چه‌ند‬ ‫پڕۆژه‌یه‌كی‌ تری‌ وه‌ك‪ ،‬دروستكردنی‌‬ ‫كارگه‌ی‌ دۆشاوی‌ ته‌ماته‌ له‌شاره‌زوور‌و‬ ‫ناوچه‌ی‌ هه‌ریر‪ ،‬چه‌ند ساڵێكه‌‬ ‫له‌بودجه‌دا پاره‌یان بۆ ته‌رخان كراوه‌‪،‬‬ ‫كه‌چی‌ هێشتا دروست نه‌كراون‪.‬‬ ‫ئه‌وانه‌ زانیاری‌ پێشه‌وا تۆفیق‬ ‫ئه‌ندامی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستانن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێ‌ "له‌سه‌ر ئه‌و پرسانه‌‬ ‫وه‌زیرانی‌ كشتوكاڵ‌و پیشه‌سازی‌‌و‬ ‫بازرگانی‌ بانگێشتی‌ په‌رله‌مان ده‌كرێن"‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی‌ ئ���ه‌و په‌رله‌مانتاره‌ كه‌ ئه‌ندامی‌‬ ‫لیژنه‌ی‌ كش���توكاڵ‌و ئاودێرییه‌‪ .‬له‌ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫(‪)2009‬دا بڕیارب���وو س���ایلۆیه‌كی‌ نوێ‌‬ ‫به‌ب���ڕی‌ ش���ه‌ش ملی���ارو (‪ )400‬ملیون‬ ‫دینار له‌سلێمانی‌ دروست بكرێت‌و سایلۆ‬

‫كۆنه‌ك���ه‌ش به‌ب���ڕی‌ پێنج ملی���ار دینار‬ ‫ن���ۆژه‌ن بكرێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم دواتر بڕیاره‌ك ‌ه‬ ‫گۆڕاوه‌ به‌دروستكردنی‌ سایلۆیه‌كی‌ نوێ‌‬ ‫له‌پیره‌مه‌گرون كه‌(‪ )80‬هه‌زار ته‌ن گه‌نم‬ ‫بگرێت‪ ،‬بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش بڕی‌ (‪)28‬‬ ‫ملی���ارو (‪ )400‬ملیۆن دینار دابینكراوه‌‪،‬‬ ‫به‌م پێیه‌ ده‌بوو ئه‌و س���ایلۆیه‌ له‌ ‪ 2010‬‬ ‫ت���ه‌واو بكرایه‌‪ ،‬به‌اڵم نه‌ك ه���ه‌ر ته‌واو‬ ‫نه‌كرا‪ ،‬به‌ڵكو له‌بودجه‌ی‌ (‪)2011‬ش���دا‬ ‫ی (‪ )6‬ملیارو (‪ )570‬ملیۆن دیناری‌‬ ‫بڕ ‌‬ ‫تری‌ بۆ ته‌رخانكرایه‌وه‌‪ ،‬كه‌چی‌ تائێستا‬ ‫ده‌ست به‌دروستكردنی‌ پڕۆژه‌كه‌ نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ پێشه‌وا ده‌ڵێت "له‌سه‌ر ئه‌م‬ ‫پرسه‌‌و چه‌ند پرسێكی‌ تریش بانگهێشتی‌‬ ‫الیه‌نی‌ په‌یوه‌ندی���دار ده‌كه‌ین‪ ،‬تابزانین‬ ‫هۆی‌ چییه‌ پڕۆژه‌ی���ه‌ك دووجار پاره‌ی‌‬ ‫بۆ دابین ده‌كرێت‪ ،‬كه‌چی‌ هێشتا به‌ردی‌‬ ‫له‌سه‌ر به‌رد دانه‌نراوه‌"‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌مباره‌یه‌وه‌ به‌ڕێوه‌به‌ری‌ س���ایلۆی‌‬ ‫س���لێمانی‌ جه‌م���ال ئیس���ماعیل كه‌ریم بك���ه‌ن له‌ناوچ���ه‌ی‌ پیره‌مه‌گرون���ه‌‌و‬ ‫ی نزیك���ه‌ی‌ ‪ 40‬دۆنمه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ئاش���كرا كرد كه‌ ئ���ه‌و زه‌ویه‌ی‌ رووبه‌ره‌كه‌ ‌‬ ‫به‌نیازن س���ایلۆ نوێكه‌ی‌ له‌سه‌ر دروست هێشتا كێش���ه‌ی‌ تاپۆكردنی‌ ماوه‌‪ .‬ئه‌و‬

‫ماوه‌ ‌ی چه‌ند ساڵێك ‌ه‬ ‫به‌نیازن كارگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫دۆشاو ‌ی ته‌مات ‌ه‬ ‫له‌شاره‌زوور‌و كۆی ‌ه‬ ‫دروست بكه‌ن‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ ‌ی زه‌وی‌‌و پاره‌ش‬ ‫بۆ ئه‌و پڕۆژان ‌ه دابین‬ ‫كراوه‌‪ ،‬كه‌چ ‌ی هێشتا‬ ‫ئیشێك ‌ی وه‌ها نه‌كراوه‬

‫ده‌ڵێ���ت "ئه‌گه‌ر ئێس���تاش ده‌س���ت به‌‬ ‫دروستكردنی‌ سایلۆ نوێكه‌ بكرێت‪ ،‬دوو‬ ‫س���اڵی‌ تری‌ ده‌وێت" سه‌باره‌ت به‌وه‌ش‬ ‫ك���ه‌ دووجار پاره‌ بۆ ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ دابین‬ ‫ك���راوه‌‪ ،‬ناوب���راو وتی‌ "منی���ش ئه‌وه‌م‬ ‫بیستووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌وانه‌یه‌ ئه‌و پاره‌یه‌ بۆ‬ ‫دروس���تكردنی‌ هه‌ندێ‌ زیاده‌ی‌ پڕۆژه‌كه‌‬ ‫بێت‪ ،‬وه‌ك دروستكردنی‌ گه‌نجینه‌‌و چه‌ند‬ ‫پێداویستییه‌كی‌ تر"‪ .‬به‌پێی‌ ئاماره‌كانی‌‬ ‫سایلۆی‌ س���لێمانی‌ له‌م ساڵدا سایلۆكه‌‪،‬‬ ‫نزیك��� ‌هی‌ ‪ 120‬ت���ه‌ن گه‌نمی‌ ل���ه‌‪7800‬‬ ‫جوتیار وه‌رگرتووه‌‌و كۆی‌ گشتی‌ پاره‌ی‌‬ ‫ئه‌و گه‌نمه‌ش نزیكه‌ی‌ ‪ 80‬ملیار دیناره‌‪.‬‬ ‫به‌ده‌ر له‌س���ایلۆی‌ س���لێمانی‌‪ ،‬س���ایلۆ‬ ‫هه‌ولێری���ش به‌بڕوای‌ پێش���ه‌وا تۆفیق‪،‬‬ ‫ب���ێ‌ گرف���ت نیی���ه‌‪ ،‬وه‌ك ئه‌و باس���ی‌‬ ‫ده‌كات دروس���تكردنی‌ س���ایلۆی‌ هه‌ولێر‬ ‫ل ‌ه ‪ 2009/1/4‬دراوه‌ت���ه‌ دوو كۆمپانیای‬ ‫بیان���ی‌‌و ناوخۆیی‌‌و بڕی‌ ‪ 25‬ملیار‌و ‪286‬‬ ‫ملیۆن دیناریشی‌ بۆ ته‌رخانكراوه‌‌و بڕیار‬ ‫ی ‪ 700‬رۆژدا پڕۆژه‌كه‌ ته‌واو‬ ‫ب���وو له‌ماوه‌ ‌‬

‫بكرێ���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم وه‌ك پێش���ه‌وا ده‌ڵێت‬ ‫"له‌كاتێكدا ماوه‌ی‌ پڕۆژه‌كه‌ زۆر ده‌مێك ‌ه‬ ‫ته‌واو بووه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌د ده‌بینین هێش���تا‬ ‫س���ایلۆكه‌ ت���ه‌واو نه‌ك���راوه‌"‪ .‬به‌ده‌ر‬ ‫له‌دواكه‌وتن���ی‌ ئ���ه‌و دوو پڕۆژه‌یه‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌ باس���ی‌ ده‌كات چه‌ند‬ ‫پڕۆژه‌یه‌ك���ی‌ تریش له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ چه‌ند‬ ‫س���اڵێكه‌ پاره‌یان بۆ ته‌رخ���ان كراوه‌‪،‬‬ ‫كه‌چی‌ هێش���تا دروست نه‌كراون‪ ،‬له‌وانه‌‬ ‫ی دۆش���اوی‌ ته‌ماته‌‬ ‫ه���ه‌ردوو كارگ���ه‌ ‌‬ ‫له‌ش���اره‌زوور‌و ناوچ���ه‌ی‌ هه‌ریری‌ كۆیه‌‪،‬‬ ‫پێش���ه‌وا ده‌ڵێت "ماوه‌ی‌ چه‌ند ساڵێكه‌‬ ‫به‌نی���ازن كارگه‌یه‌كی‌ دۆش���اوی‌ ته‌ماته‌‬ ‫له‌ش���اره‌زوور‌و كۆی���ه‌ دروس���ت بكه‌ن‪،‬‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ زه‌وی‌‌و پ���اره‌ش بۆ ئه‌و‬ ‫پڕۆژانه‌ دابین كراوه‌‪ ،‬كه‌چی‌ هێشتا هیچ‬ ‫ئیش���ێكی‌ وه‌ها نه‌كراوه‌‪ ،‬له‌سه‌ر هه‌موو‬ ‫ئه‌و گرفتانه‌‪ ،‬به‌نیازی���ن له‌م هه‌فته‌یه‌دا‬ ‫بانگهێش���تی‌ الیه‌ن���ی‌ په‌یوندیدار بكه‌ین‬ ‫بۆ په‌رله‌م���ان‪ ،‬تابزانی���ن كه‌مته‌رخه‌م‬ ‫كۆمپانیاكانی‌ جێبه‌جێكاره‌ یاخود الیه‌نی‌‬ ‫حكومی‌"‪.‬‬

‫خه‌رج‌و‬ ‫تێچوونه‌كان ‌ی‬ ‫حاجیان ‌ی كوردستان‬ ‫‪ 20‬ملیۆن دۆالر بووه‌‬ ‫ی خه‌رج‌و‬ ‫هه‌رچه‌ن����ده‌ ئامارێكی‌ ورد له‌باره‌ ‌‬ ‫تێچونه‌كان����ی‌ حاجیان����ی‌ كوردس����تانه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌رده‌س����تدا نییه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌رپه‌رشتیار ‌‬ ‫تیمی‌ راگه‌یاندنی‌ وه‌زاره‌تی‌ ئه‌وقاف به‌ ‪20‬‬ ‫ملیۆن دۆالر ده‌یخه‌مڵێنێت‪.‬‬ ‫ئاوێن����ه‌‪ :‬له‌ڕونكردنه‌وه‌یه‌كدا ب����ۆ ئاوێنه‌‪،‬‬ ‫سه‌رپه‌رش����تیاری‌ تیم����ی‌ راگه‌یاندن���� ‌ی‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردس����تان بۆ سه‌فه‌ری‌ حه‌ج ‌ی‬ ‫ئه‌مس����اڵ‪ ،‬مه‌ریوان نه‌قشبه‌ندی‌ رایگه‌یاند‬ ‫ك����ه‌ خه‌رجیه‌كانی‌ ئه‌مس����اڵ ‌ی حه‌ج ب ‌ه ‪20‬‬ ‫ملی����ۆن دین����ار ده‌خه‌مڵێنرێ����ت‪ .‬ناوبراو‪،‬‬ ‫رونیك����رده‌وه‌ كه‌ هه‌ریه‌ك له‌و چوار هه‌زار‌و‬ ‫‪ 600‬حاجییه‌ی‌ س����ه‌فه‌ری‌ عه‌ره‌بس����تان ‌ی‬ ‫ی‬ ‫سعودیه‌یان كردووه‌ بۆ به‌جێهێنانی‌ فه‌رز ‌‬ ‫پێنجه‌می‌ ئیسالم‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ی‌ ‪ 3‬ملیۆن‌و‬ ‫‪ 700‬ه����ه‌زار دیناری����ان داوه‌ ب����ۆ خه‌رج ‌ی‬ ‫ی ‪100‬‬ ‫ئوتێل‌و گواستنه‌وه‌‪ ،‬هه‌مویان به‌به‌ها ‌‬ ‫دۆالر‌و زیاتر قوربانییان كردووه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی‬ ‫به‌تێكڕا هه‌موو حاجییه‌ك بایی‌ ده‌وروبه‌ر ‌‬ ‫ه����ه‌زار دۆالر دی����اری‌‌و كه‌لوپه‌لیان كڕیو‌ه‬ ‫كه‌ له‌س����ه‌دان ته‌ن خورما‌و ئاوی‌ زه‌مز‌هم‌و‬ ‫چه‌نده‌ه����ا كیل����ۆ زێڕ‌و ش����مه‌كی‌ گرانبه‌ها‬ ‫پێكدێ����ت‌و تێكڕای‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ش ب ‌ه ‪20‬‬ ‫ملیۆن دۆالری‌ ئه‌مه‌ریكی‌ مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫نه‌قش����به‌ندی‌ رونیش����یكرده‌وه‌ ك���� ‌ه جگ ‌ه‬ ‫له‌خه‌رج‌و تێچونی‌ حه‌ج‪ ،‬نزیكه‌ی‌ ‪ 70‬حاج ‌ی‬ ‫ی‬ ‫كوردیش له‌الیه‌ن ئ����ه‌و دز‌و پیاوخراپانه‌ ‌‬ ‫ئه‌م وه‌رزه‌ ده‌قۆزن����ه‌وه‌‪ ،‬دزییان لێكراوه‌‌و‬ ‫بڕێ����ك پاره‌ زیانیان كردووه‌‪ .‬جگه‌ له‌مه‌ش‬ ‫به‌هۆی‌ هه‌ڵه‌ی‌ مورشیده‌كانی‌ حه‌جه‌و‌ه ‪500‬‬ ‫حاجی‌ كورد دووج����ار قوربانییان كردوه‌‌و‬ ‫به‌م هۆیه‌وه‌ زیاتر له‌‪ 5‬هه‌زار دۆالر زیانیان‬ ‫كردووه‌‪.‬‬

‫بودجه‌ ‌ی ‪ 2012‬به‌دڵ ‌ی‬ ‫بانك ‌ی نێوده‌وڵه‌تییه‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ دارایی‌ رایگه‌یاند كه‌ دۆس����ییه‌ ‌‬ ‫بودجه‌ی‌ ‪ 2012‬ته‌واوبووه‌‌و به‌ند‌و بڕگه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌م بودجه‌یه‌ش له‌گه‌ڵ مه‌رج‌و رێنماییه‌كان ‌ی‬ ‫س����ندوقی‌ دراوی‌ نێوده‌وڵه‌تی����دا گونجاو‌ه‬ ‫ك����ه‌ س����ه‌ره‌كیترینیان زیادكردنی‌ خه‌رج ‌ی‬ ‫وه‌به‌رهێنانه‌‪.‬‬ ‫ئاژانس����ه‌كان‪ :‬بری����كاری‌ وه‌زاره‌ت ‌ی دارای ‌ی‬ ‫ی‬ ‫عێراق‪ ،‬فازل نه‌بی‌ رونیكرده‌وه‌‪ ،‬له‌بودجه‌ ‌‬ ‫‪2012‬ی‌ عێراق����دا خه‌رج����ی‌ وه‌به‌رهێن����ان ‬ ‫زیات����ر كراوه‌ به‌ب����ه‌راورد به‌س����ااڵن ‌ی پار‌و‬ ‫له‌م رۆژانه‌دا تاوتوێكردنی‌ ده‌س����تپێده‌كات‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‌ عێ����راق‪ .‬جێ����گای‌ ئاماژه‌ی ‌ه‬ ‫بانكی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ داوایكردبو‌و ك ‌ه خه‌رج ‌ی‬ ‫وه‌به‌رهێنان زیات����ر بكرێت له‌چاو خه‌رج ‌ی‬ ‫به‌كارهێنان‪ .‬له‌الی‌ خۆش����یانه‌وه‌ سه‌رچاو‌ه‬ ‫ئاگاداره‌كان پێیانوانییه‌ كه‌ بودجه‌ی‌ ‪2012‬‬ ‫به‌ئاسانی‌ تێپه‌ڕێنرێت له‌په‌رله‌مانی‌ عێراق‪،‬‬ ‫چونكه‌ ناكۆك����ی‌‌و ده‌مه‌قاڵه‌ی‌ زۆر له‌نێوان‬ ‫ی‬ ‫لیس����ته‌كانی‌ په‌رله‌مان����دا هه‌ی����ه‌ له‌باره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫بودج����ه‌وه‌‪ .‬بودجه‌ی‌ ‪2012‬ی‌ عێراق به‌بڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 112‬ملیارد دۆالر ده‌خه‌مڵێنرێت‌و به‌ڕێژه‌ ‌‬ ‫‪ %95‬پش����ت ب����ه‌ هه‌نارده‌كردن���� ‌ی نه‌وت‬ ‫ده‌به‌ستێت‪ .‬له‌م بڕه‌ پاره‌یه‌ش ‪ 17‬ملیارد‬ ‫ب����ۆ دابینكردنی‌ ئاس����ایش ته‌رخانكراوه‌‌و‬ ‫بودجه‌ی‌ چه‌ك كڕین‌و دابینكردن ‌ی ئاسایش‬ ‫له‌چاو پار ‪ %36‬زیادیكردووه‌‌و كۆی‌ گشتی ‌ی‬ ‫كورتهێنانی‌ بودجه‌ش بریتییه‌ له‌‪ 20‬ملیارد‬ ‫دۆالر كه‌ هی����وا وه‌هایه‌ له‌گرانبوونی‌ نرخ ‌ی‬ ‫نه‌وت پڕ بكرێته‌وه‌‪.‬‬

‫فۆسفات سامان ‌ی‬ ‫داهاتوو ‌ی عێراق ده‌بێت‬ ‫له‌پاش دۆزینه‌وه‌ی‌ بڕێك ‌ی زۆر له‌سامان ‌ی‬ ‫فۆس���فات له‌ڕۆژئاوای‌ عێراق‪ ،‬س���ه‌رجه‌م‬ ‫ئام���اژه‌كان به‌ره‌و ئه‌وه‌ ئ���ه‌ڕۆن كه‌ ئه‌م‬ ‫كانزایه‌ له‌داهاتودا ببێته‌ سامانی‌ نیشتمانی‌‬ ‫جێگره‌و‌هی‌ نه‌وت له‌واڵت‪.‬‬ ‫ئاژانس���ه‌كان‪ :‬هه‌رچه‌ند‌ه عێراق به‌واڵتی‌‬ ‫نه‌وت‌و گاز ناسراوه‌‪ ،‬به‌مدواییانه‌ روپێویه‌‬ ‫جیۆلۆجی���ه‌كان ئه‌وه‌یان ئاش���كراكردووه‌‬ ‫كه‌ بڕێكی‌ زۆر كانزای‌ كیمیایی‌ له‌به‌ش���ه‌‬ ‫جیاجیاكان���ی‌ عێراق���دا هه‌ی���ه‌ له‌وانه‌ش‬ ‫كان���زای‌ فۆس���فات ك��� ‌ه به‌بڕێك���ی‌ زۆر‬ ‫له‌ئه‌نب���ار‌و رۆژئ���اوای‌ عێ���راق‌و هه‌رێمی‌‬ ‫كوردس���تاندا دۆزراوه‌ته‌وه‌‪ .‬بڕی‌ یه‌ده‌گی‌‬ ‫خه‌مڵێنراو له‌فۆس���فات به‌ ‪ 5.75‬ملیارد‬ ‫ته‌ن ده‌خه‌مڵێنرێت‪ ،‬به‌مه‌ش عێراق ده‌بێته‌‬ ‫دووه‌م ده‌وڵه‌ت له‌دوای‌ مه‌غریبی‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫له‌سامانی‌ فۆسفات‌و كۆی‌ گشتیی‌ یه‌ده‌گی‌‬ ‫عێراق له‌فۆس���فات ‪ %9‬یه‌ده‌گی‌ فۆسفاتی‌‬ ‫جیهانی‌ پێكده‌هێنێت‪.‬‬


‫خوێندن‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪xwenden.awene@gmail.com‬‬

‫هه‌ڵبژاردن ‌ی ناوه‌نده‌كانی‌ خوێندن به‌شێوه‌ ‌ی لیست نابێت‬ ‫ئا‪ :‬عیسا خدر‬ ‫عیرفان عه‌زیز‪ ،‬سكرتێری‌ یه‌كێت ‌ی‬ ‫ی"‌و‬ ‫قوتابیانی‌ كوردستان "پارت ‌‬ ‫سه‌رۆكی‌ فیدراسیۆنی‌ رێكخراوه‌كان ‌ی‬ ‫قوتابیان‌و خوێندكاران‪ ،‬ئاماژ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ده‌كات كه‌ له‌دوای‌ رووخان ‌ی‬ ‫رژێمی‌ به‌عسه‌و‌ه هیچ هه‌ڵبژاردنێك ‌ی‬ ‫قوتابیان‌و خوێندكاران نه‌كراوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌پێویستمانزانی‌ جارێكیتر پرۆسه‌ ‌‬ ‫ی نوێنه‌رانی‌ قوتابیان‌و‬ ‫هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫خوێندكاران له‌ناوه‌نده‌كانی‌ خوێندن‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫س����كرتێری‌ یه‌كێت����ی‌ قوتابیان���� ‌ی‬ ‫كوردس����تان‪ ،‬باس له‌وه‌شده‌كات دوو را‬ ‫هه‌بوو له‌س����ه‌ر چۆنیه‌تی‌ به‌ڕێوه‌چوون ‌ی‬ ‫ی هه‌ڵب����ژاردن له‌ناوه‌نده‌كان ‌ی‬ ‫پرۆس����ه‌ ‌‬ ‫خوێندن ك���� ‌ه به‌ش����ێك له‌ڕێكخراوه‌كان‬ ‫ی لیست بێت‪،‬‬ ‫پێیان باشبوو به‌ش����ێوه‌ ‌‬ ‫به‌شه‌كه‌یتر كه‌ دواجار له‌سه‌ری‌ رێككه‌وتین‬ ‫ی كه‌ ئاره‌زوومه‌ندان ‌ه بێت‪،‬‬ ‫بریتیبوو له‌وه‌ ‌‬ ‫ی هه‌بێت‬ ‫واته‌ هه‌م����وو خوێندكارێك بۆ ‌‬ ‫خ����ۆی‌ هه‌ڵبژێرێ����ت كه‌ ئ����ه‌وه‌ش هه‌م‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ن����دی‌ ت����ه‌واوی‌ خوێندكاران‌و‬ ‫ی‬ ‫خوێندن����ه‌ ك����ه‌ ئ����ه‌وه‌ش "پێش����نیار ‌‬ ‫ی یه‌كێتی‌ قوتابیانی‌ كوردستان‬ ‫رێكخراو ‌‬ ‫بوو‪ ،‬دواتریش هه‌م����وو رێكخراوه‌كانیتر‬ ‫به‌الیانه‌و‌ه باش����بوو پرۆسه‌كه‌ به‌مشێو‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌ بچێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ ئایا به‌هه‌مان شێوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫س����ااڵنی‌ رابردوو جارێكیتر ئه‌و ژووره‌ ‌‬ ‫له‌ناوه‌نده‌كانی‌ خوێندن ته‌رخان كرابوو‬ ‫ی‬ ‫بۆ رێكخراوه‌كان ك ‌ه له‌سلێمانی‌ كۆمه‌ڵه‌ ‌‬ ‫خوێندكاران����ی‌ كوردس����تان‌و له‌هه‌ولێر‌و‬ ‫ده����ۆك یه‌كێتی‌ قوتابیانی‌ كوردس����تان‬ ‫ببوون ب���� ‌ه نوێنه‌ری‌ گش����ت قوتابیان‌و‬ ‫خوێن����دكاران؟ له‌به‌رامب����ه‌ردا عیرفان‬ ‫عه‌زیز وت���� ‌ی "نه‌خێر‪ ،‬ئ����ه‌و‌ه نامێنێت‌و‬ ‫هه‌موو نوێن����ه‌ره‌كان ده‌بنه‌ خاوه‌نی‌ ئه‌و‬ ‫ژووره‌و نوێن����ه‌ری‌ س����ه‌رجه‌م قوتابیان‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت ده‌ستێوه‌ردان ‌ی‬ ‫ی له‌ناوه‌نده‌كان ‌ی‬ ‫ی حیزب ‌‬ ‫حیزبی‌‌و ئینتیما ‌‬ ‫خوێندن دوور بخه‌ینه‌وه‌‌و به‌حیزبیكردن ‌ی‬ ‫رێكخراوه‌كان كاڵ بێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی "ئێمه‌ وه‌ك رێكخراو ‌‬ ‫عیرفان وتیش ‌‬ ‫یه‌كێت����ی‌ قوتابیان����ی‌ كوردس����تان ك ‌ه‬ ‫زۆرینه‌ین‌و له‌س����ااڵنی‌ رابردووشدا ئه‌و‌ه‬ ‫س����ه‌لمێنراوه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم بۆ سه‌رخس����تن ‌ی‬ ‫پرۆس����ه‌كه‌ ئاماده‌ی����ن ئ����ه‌و قوربانیی ‌ه‬ ‫قب����وڵ بكه‌ی����ن"‪ .‬ناوب����راو جه‌خت���� ‌ی‬ ‫له‌وه‌كرده‌و‌ه له‌هه‌ولێ����ر‌و دهۆك‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ی‬ ‫قوربانییان داوه‌‌و له‌سلێمانیش كۆمه‌ڵه‌ ‌‬ ‫خوێن����دكاران‪" ،‬ئ����ه‌وه‌ش ته‌نه����ا ب����ۆ‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی‌ خوێن����دكارو ناوه‌نده‌كان ‌ی‬ ‫خوێندن‌و هه‌نگاونانه‌ به‌ره‌و دیموكراسی‌‌و‬ ‫پێشخستنی‌ پرۆسه‌ی‌ خوێندن"‪.‬‬ ‫ی ئه‌مان����ه‌ش س����ه‌رۆك ‌ی‬ ‫س����ه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫فیدراس����یۆنی‌ قوتابی����ان‌و خوێندكاران‪،‬‬ ‫ئاماژه‌ بۆ ئ����ه‌وه‌ده‌كات "ناتوانین بڵێن‬ ‫‪ %100‬پرۆس����ه‌كه‌ به‌ب����ێ‌ ك����ه‌م‌و كورت ‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌ ده‌چێت‪ ،‬ی����ان خروقات نابێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش����دا ئه‌و پرۆس����ه‌ی ‌ه‬

‫ی‬ ‫ئه‌نجامبدرێ����ت‪ ،‬چونك���� ‌ه له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندكاران نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و سیستمه‌ ‌‬ ‫ئێس����تا دانراوه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ سه‌رجه‌م‬ ‫خوێن����دكاران‌و پرۆس����ه‌ی‌ خوێندن���� ‌ه‬ ‫ی خوێندن‌و له‌و سیس����تم ‌ه‬ ‫له‌ناوه‌نده‌كان ‌‬ ‫دیموكراسی‌ تریش نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو له‌هه‌موو‬ ‫دنیا ئه‌م سیستمه‌ په‌یڕه‌و ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی نین‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئ����ه‌وه‌ی‌ بۆچی‌ راز ‌‬ ‫به‌ ش����ێوه‌ی‌ لیس����ت بێت؟ سه‌فین وت ‌ی‬ ‫ی فه‌رد هه‌موو خوێندكارێك‬ ‫"به‌ش����ێواز ‌‬ ‫ی خۆی‌ ده‌نگ به‌و‬ ‫ده‌توانێ����ت به‌ ئاره‌زو ‌‬ ‫قوتابی ‌ه بدات كه‌ بڕوای‌ پێیه‌تی‌ خزمه‌ت ‌ی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم به‌ش����ێوه‌ی‌ لیست ده‌بێت ‌ه‬ ‫موڵكی‌ رێكخراوێك"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه����ا كارزان كه‌ری����م می����ران‬ ‫ك����ه‌ خوێندكارێك����ی‌ گۆڕانخ����وازه‌ ‪-‬ك ‌ه‬ ‫ب����ه‌ رایه‌ڵه‌ی‌ خوێن����دكاران ناس����راوه‌‪-‬‬ ‫جه‌ختله‌وه‌ده‌كاته‌و‌ه له‌سااڵنی‌ رابردوودا‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی‌ خوێندكاران‌و یه‌كێـی‌ قوتابیان‪،‬‬ ‫به‌ش����ێوه‌یه‌كی‌ نا ش����ه‌رعی‌ بب����وون ب ‌ه‬ ‫نوێنه‌ری‌ خوێندكاران‪ .‬كارزان ده‌ڵێت "بۆ‬ ‫ی پرۆسه‌ك ‌ه به‌شێوه‌یه‌كی‌ شه‌فاف‌و‬ ‫کۆمه‌ڵێک قوتابی سه‌ر به‌ یه‌کێتی قوتابیانی کوردستان له‌کاتی چاالکییه‌کدا له‌به‌رده‌م زانکۆی سلێمانی فۆتۆ‪ :‬سه‌ری رم ئه‌وه‌ ‌‬ ‫روون به‌ڕێوه‌بچێت‪ ،‬هه‌مووالیه‌ك ئاگادار‬ ‫ده‌كه‌ین����ه‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ی‌ خروقات نه‌كرێت‬ ‫ی ئه‌وه‌ نیی ‌ه كه‌ خروقات ناكرێت‪ ،‬یان‬ ‫هه‌نگاوێك ‌ی گرنگ‌و باش���� ‌ه بۆ سه‌رجه‌م مانا ‌‬ ‫به‌و شێو‌ه به‌رچاوه‌ی‌ له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌ی‬ ‫خوێن����دكاران‌و پرۆس����ه‌ی‌ خوێن����دن"‪ .‬رێكخراوه‌كان ده‌سته‌وه‌ستان ده‌وستن‌و‬ ‫پێشوو ده‌كرا"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتیش����ی‌ "ناتوانی����ن زه‌مانه‌ت ‌ی هیچ ئه‌ندامێك����ی‌ خۆیان كاندید ناكه‌ن‪،‬‬ ‫س����ه‌رۆكی‌ فیدراسیۆنی‌ رێكخراوه‌كان ‌ی‬ ‫سه‌د ده‌ر سه‌د بكه‌ین ك ‌ه خروقات‪ ،‬یان به‌ڵكو هه‌وڵ����ده‌ده‌ن زۆرترین نوێنه‌ریان‬ ‫ی‬ ‫قوتابی����ان‌و خوێن����دكاران‌و س����كرتێر ‌‬ ‫ی نابێت له‌كات ‌ی به‌ڕێوه‌چوون ‌ی هه‌بێت‌و به‌شێوه‌یه‌ك له‌شێوه‌كان بتوانن‬ ‫كه‌م‌و كورت ‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سكرتاریه‌تی‌ یه‌كێتی‌ قوتابیان ‌ی‬ ‫كۆنترۆڵی‌ ناوه‌نده‌كان ‌ی خوێندن بكه‌ن‪،‬‬ ‫پرۆسه‌كه‌"‪.‬‬ ‫ی بۆ‬ ‫كوردستان‪ ،‬عیرفان عه‌زیز‪ ،‬ئاماژه‌ ‌‬ ‫به‌ش����ێك له‌ڕێكخ����راوه‌كان به‌الیانه‌و‌ه به‌اڵم بۆ ئێس����تا "هه‌نگاوێكی‌ باش����ه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ك����رد كه‌ به‌ ئاماده‌بوونی‌ نوێنه‌ران ‌ی‬ ‫ی سه‌ربه‌خۆ‌و بێالیه‌ن‬ ‫ی فه‌رد خوێندكار چونكه‌ خوێندكار ‌‬ ‫باشبوو‌ه كه‌ به‌شێواز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندنی‌ ب����ااڵ‌و توێژینه‌وه‌ ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌توانێت خۆی‌ هه‌ڵبژێرێت‪ ،‬به‌بێ‌ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫خ����ۆی‌ هه‌ڵبژێرێت‌و ئ����ه‌و خوێندكاره‌ ‌‬ ‫زانس����تی‌‌و وه‌زاره‌ت����ی‌ پ����ه‌روه‌رده‌‌و‬ ‫ی له‌سه‌ر هیچ رێگرییه‌ك هه‌بێت"‪.‬‬ ‫خۆی‌ كاندید ده‌كات نابێت خۆ ‌‬ ‫به‌به‌ش����داریی‌ س����ه‌رجه‌م رێكخراوه‌كان ‌ی‬ ‫ب����ه‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش����دا فه‌رمان وت ‌ی‬ ‫هی����چ رێكخراوێك حس����اب بكات‌و وه‌كو‬ ‫ی مه‌كته‌بی‌ سكرتاریه‌ت ‌ی قوتابیان‌و خوێندكاران كۆنفراس����ێكیان‬ ‫ئه‌و كارگێڕه‌ ‌‬ ‫رێكخراو خۆی‌ بناسێنێت‪ ،‬به‌اڵم به‌شێك "رێكخراوی‌ یه‌كێتی‌ قوتابیانی‌ (پارتی‌)‌و‬ ‫له‌ڕێكخراوه‌كان����ی‌ ت����ر‪ ،‬گه‌ش����ه‌پێدان ‌ی كۆمه‌ڵ����ه‌ی‌ خوێندكاران����ی‌ (یه‌كێت����ی‌) قوتابیان����ی‌ كوردس����تان "كۆمه‌ڵ���� ‌ی كردووه‌ ب����ۆ چۆنیه‌ت����ی‌ به‌ڕێوه‌چوون ‌ی‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن���� ‌ی نوێنه‌ران���� ‌ی‬ ‫ی ده‌یانه‌وێ����ت پرۆس����ه‌كه‌ ب����ه‌ سیاس����ی‌ ئیس��ل�امی‌" جه‌خ����ت له‌وه‌ده‌كاته‌وه‌ ك ‌ه پرۆس����ه‌ ‌‬ ‫قوتابی����ان "یه‌كگرت����وو"‌و رێكخ����راو ‌‬ ‫ی ئیسالمی‌" بك����ه‌ن‌و خۆیان ببن����ه‌ خاوه‌نی‌ زۆرترین ل����ه‌دوای‌ پرۆس����ه‌ی‌ ئازادكردنی‌ عێراق‪ ،‬قوتابیان‌و خوێن����دكاران له‌ناوه‌نده‌كان ‌ی‬ ‫قوتابیانی‌ كوردستان "كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫ی قوتابیان خوێندن‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رامب����ه‌ر وه‌رگرتن ‌ی‬ ‫نوێن����ه‌ر به‌ش����ێوه‌یه‌كی‌ ناڕاس����ته‌وخۆ‪ ،‬كۆمه‌ڵه‌ی‌ خوێندكاران‌و یه‌كێت ‌‬ ‫ی وه‌زاره‌ت����ی‌ پ����ه‌روه‌رده‌ له‌س����ه‌ر‬ ‫ی به‌ ناش����ه‌رع ‌ی نوێنه‌رایه‌تی‌ قوتابیانیان را ‌‬ ‫بۆی����ه‌ نابێت هی����چ رێكخراوێك پڕۆژه‌ ‌‬ ‫ی هه‌بێت‌و پێویس����ت به‌ پڕۆژ‌ه كردووه‌ له‌ناوه‌نده‌كانی‌ خوێندن‪ ،‬ئه‌گه‌ر چۆنیه‌ت����ی‌ ئ����ه‌و هه‌ڵبژاردن����ه‌‌و ئایا ب ‌ه‬ ‫تایبه‌ت���� ‌‬ ‫ناكات‪ ،‬یان سه‌رپه‌رشتیكردن‪ ،‬به‌ڵكو بۆ هه‌ڵبژاردنیش هه‌ر به‌ش����ێوه‌ی‌ پێش����وو پێویس����ت ده‌زانرێ����ت ئ����ه‌و هه‌ڵبژاردن ‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌چوونی‌ پرۆسه‌ك ‌ه پێویسته‌ راگر‌و بوای ‌ه ك ‌ه ده‌نگ ‌ی قوتابی‌‌و خوێندكاریان بكرێت؟ وته‌بێ����ژی‌ وه‌زاره‌ت ‌ی په‌روه‌رد‌ه‬ ‫ی تایبه‌ت هه‌بێت بۆ ده‌كڕی‌‪ ،‬بێگومان بایكۆتی‌ هه‌ڵبژاردنمان م‪.‬ئیس����ماعیل به‌رزنج ‌ی بۆ ئاوێن ‌ه وت ‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر‌و لیژن����ه‌ ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ نه‌توانرێت وه‌ك س����ااڵن ‌ی پێشوو ده‌ك����رد‪ ،‬ئێس����تاش ئه‌گ����ه‌ر بزانی����ن "هی����چ نوس����راوێكی‌ فه‌رمی‌ ب����ۆ ئێم ‌ه‬ ‫پرۆسه‌ك ‌ه به‌ش����ێوه‌یه‌كی‌ پاك‌و بێگه‌رد نه‌هات����ووه‌ له‌س����ه‌ر میكانیزمه‌كان����ی‌‬ ‫رێكخراوێك فه‌رز بكرێت"‪.‬‬ ‫له‌الی����ه‌ن خۆش����یه‌وه‌ ناج����ح حه‌م ‌ه به‌ڕێوه‌ناچێ����ت‌و خروقات ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌وا هه‌ڵب����ژاردن‌و چۆنیه‌ت����ی‌ به‌ڕێوه‌چوون ‌ی‬ ‫ف����ه‌ره‌ج‪ ،‬كارگێ����ڕی‌ س����كرتاریه‌ت ‌ی بایكۆت����ی‌ هه‌ڵب����ژاردن ده‌كه‌ین‪ ،‬چونك ‌ه هه‌ڵبژاردنه‌كه‌‪ ،‬بۆی���� ‌ه ئێمه‌ ئاگادارنین‌و‬ ‫رێكخ����راوی‌ قوتابیان����ی‌ كوردس����تان به‌هیچ شێوه‌یه‌ك له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ نین وه‌ك نازانین پرۆسه‌كه‌ چۆن به‌ڕێوه‌ده‌چێت"‪.‬‬ ‫س����ه‌باره‌ت ب����ه‌ ئاگاداربوونیش����یان‬ ‫ی ئیسالمی‌" جه‌ختله‌وه‌ده‌كاته‌و‌ه سااڵن ‌ی پێشوو پرۆسه‌كه‌ به‌ڕێوه‌ بچێت‪.‬‬ ‫"كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫كه‌ نابێت هیچ رێكخراوێك ته‌حه‌كوم به‌م بۆیه‌ ده‌مانه‌وێت "ملمالنێی‌ رێكخراوه‌یی‌‌و وه‌ك وه‌زاره‌ت����ی‌ پ����ه‌روه‌رده‌‪ ،‬به‌رزنج ‌ی‬ ‫ی فه‌رمیمان بۆ‬ ‫پرۆسه‌یه‌و‌ه بكات‪ ،‬به‌ڵكو ده‌بێت قوتاب ‌ی ده‌س����تێوه‌ردانی‌ حیزب����ی‌ نه‌بردرێت����ه‌ وتی‌ "تائێستا نوس����راو ‌‬ ‫خۆی‌ ب����ه‌ ئاره‌زوومه‌ندانه‌ خۆی‌ كاندید ناوه‌نده‌كانی‌ خوێندن‪ ،‬ئه‌و ش����ێوازه‌مان نه‌هاتووه‌ ب����ۆ ئاگاداربوونمان له‌س����ه‌ر‬ ‫به‌الیان����ه‌وه‌ باش����بووه‌ ك���� ‌ه هه‌ڵبژاردن ب����كات‌و قوتابی‌‌و خوێندكار له‌و‌ه ئاگادار ب����ه‌الوه‌ قبوڵ����ه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و ش����ێواز‌ه پرۆسه‌كه‌‪ ،‬كه‌ی‌ نوس����راوی‌ فه‌رمی‪-‬مان‬ ‫ی‬ ‫ی بۆه����ات‪ ،‬ئ����ه‌وكات ئێمه‌ش دیراس����ه‌ ‌‬ ‫به‌شێوه‌ی‌ لیست بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌كۆتاییدا بكرێت����ه‌وه‌ كه‌ وه‌ك س����ااڵنی‌ پێش����وو نه‌بوای����ه‌‪ ،‬ئه‌وا رامان وابوو به‌ش����ێوه‌ ‌‬ ‫ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫ی ك ‌ه نییه‌ ترس����اندن‌و تۆقاندن هه‌بێت‪ ،‬بۆی ‌ه لیست بێت"‪.‬‬ ‫رێككه‌وتوون له‌س����ه‌ر ئه‌و شێوازه‌ ‌‬ ‫س����ه‌رۆكی‌ فیدراسیۆنی‌ رێكخراوه‌كان ‌ی‬ ‫هه‌روه‌ها س����ه‌فین ف����اروق‪ ،‬ئه‌ندامی‌‬ ‫ی حیزبی‌‌و ده‌ستێوه‌ردان ‌ی‬ ‫ی پێویسته‌ كار ‌‬ ‫ێ ئه‌وه‌ی‌ خۆ ‌‬ ‫هه‌موو خوێندكارێك به‌ب ‌‬ ‫ی له‌ناوه‌نده‌كانی‌ خوێندن هه‌بێت‌و مه‌كته‌ب����ی‌ س����كرتاریه‌ت‌و به‌رپرس���� ‌ی قوتابی����ان‌و خوێن����دكاران له‌به‌رامب����ه‌ر‬ ‫به‌ناوی‌ رێكخراو بناسێنێت بۆی‌ هه‌بێت حیزب ‌‬ ‫ی كاتی‌ به‌ڕێوه‌چوونی‌ پرۆسه‌ك ‌ه‬ ‫ی كۆمه‌ڵه‌ی‌ خوێندكاران دیاریكردن ‌‬ ‫كار ب����ۆ ئه‌وه‌ بكرێت قوتابی‌‌و خوێندكار په‌یوه‌ندییه‌كان ‌‬ ‫خۆی‌ كاندید بكات‪.‬‬ ‫ی گروپی‌ چاوی‌ زانكۆ "فه‌رمان بۆ ئ����ه‌و‌ه نوێنه‌رایه‌تی‌ بگرێت ‌ه ئه‌س����تۆ "یه‌كێت����ی‌" باس����له‌وه‌ده‌كات ك ‌ه ئه‌وان وتی‌ "بڕیارمانداوه‌ ل����ه‌‪ 2011/12/15‬تا‬ ‫وته‌بێژ ‌‬ ‫ی ‪ 2012/1/12‬رۆژێ����ك دی����اری‌ بكرێت بۆ‬ ‫ره‌ش����اد" ئام����اژه‌ بۆ ئ����ه‌وه‌ده‌كات ئه‌و خزمه‌ت ‌ی پرۆسه‌ی‌ خوێندن‌و خوێندكاران وه‌ك كۆمه‌ڵ����ه‌ی‌ خوێندكاران ش����ێواز ‌‬ ‫ی ته‌نها به‌حیزبیكردن لیس����تیان ب����ه‌الو‌ه ره‌فز ب����ووه‌و له‌گه‌ڵ به‌ڕێوه‌چوونی‌ پرۆس����ه‌كه‌‌و ئه‌نجامدان ‌ی‬ ‫ی پێ ئه‌نجامده‌درێت بكات‪ ،‬نه‌وه‌كو كار ‌‬ ‫شێوازه‌ی‌ پرۆسه‌كه‌ ‌‬ ‫ی لیست هه‌ڵبژاردن"‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌نه‌بوون پرۆسه‌ك ‌ه به‌شێوه‌ ‌‬ ‫باشتر‌ه له‌وه‌ی‌ سااڵن ‌ی پێشوو هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم بێت‪.‬‬

‫ی‬ ‫ناتوانین زه‌مانه‌ت ‌‬ ‫ئه‌و‌ه بكه‌ین ك ‌ه‬ ‫خروقات روو نادات‬

‫له‌نێوان ‪12/15‬‬ ‫تا ‪ 1/12‬رۆژێك‬ ‫دیاریی‌ ده‌كرێت‬ ‫ی‬ ‫بۆ ئه‌نجامدان ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن‬

‫چاره‌كێك ‌ی خه‌ڵك ‌ی عێراق خوێندكارن‬

‫له‌كوردستان زیاتر له‌ملیۆن‌و نیوێك خوێندكار هه‌یه‌‬ ‫ئا‪ :‬الپه‌ڕ‌هی‌ خوێندن‬

‫وه‌زاره‌تی‌ په‌روه‌رده‌ی‌ عێراق‬ ‫ئاشكرایكرد ك ‌ه ‪ 7‬ملیۆن خوێندكار‬ ‫له‌‪ 15‬پارێزگاكه‌ی‌ عێراقدا هه‌یه‌‌و‬ ‫له‌هه‌رێمی‌ كوردستانیش ئه‌م‬ ‫ژماره‌یه‌ له‌سه‌روو ملیۆنێك‌و ‪500‬‬ ‫هه‌زار خوێندكار‌و قوتابییه‌وه‌یه‌‌و‬ ‫ی سه‌رشانی‌ داموده‌زگا‬ ‫ئه‌مه‌ش ئه‌رك ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ییه‌كان قورستر ده‌كات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ژم���اره‌ ‌‬ ‫ی په‌ره‌س���ه‌ندن ‌‬ ‫به‌ه���ۆ ‌‬ ‫ی عێراق‪ ،‬رۆژ‬ ‫دانیشتوانه‌و‌ه له‌سه‌رانسه‌ر ‌‬ ‫به‌ڕۆژ ژم���اره‌ی‌ قوتابیان‌و خوێندكاران‬ ‫ی‬ ‫له‌زیادبوندای���ه‌‌و له‌كاتێك���دا له‌هه‌رێم ‌‬ ‫كوردس���تان ملیۆنێ���ك‌و ‪ 540‬ه���ه‌زار‬ ‫قوتابی���ی‌‌و خوێن���دكاری‌ تێپه‌ڕاندوو‌ه‬ ‫له‌‪ 15‬پارێزگاكه‌ی‌ عێراقیش گه‌شتوه‌ت ‌ه‬ ‫چاره‌كی‌ كۆی‌ گش���تیی‌ دانیش���توان‪،‬‬ ‫ی وازهێنان له‌خوێندن‬ ‫له‌كاتێكدا ك ‌ه رێژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دۆخ ‌‬ ‫ی ئاواره‌ب���وون‌و ناجێگری ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی عێراق‬ ‫ئه‌منییه‌و‌ه له‌ناوه‌ڕاست‌و باشور ‌‬ ‫ی ئاوێنه‌‪،‬‬ ‫ی به‌دواداچون ‌‬ ‫ب���ه‌رزه‌‪ .‬به‌پێ��� ‌‬ ‫ی خوێندكار‌و‬ ‫ی رێ���ژه‌ ‌‬ ‫ئه‌م به‌رزبونه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ك��� ‌ه ئێس���تا له‌عێ���راق‌و‬ ‫قوتابیی��� ‌ه ‌‬ ‫كوردس���تاندا هه‌یه‌‌و قه‌یران���ی‌ بینایه‌‌و‬

‫ی دروستكردووه‌‪،‬‬ ‫ی مامۆس���تا ‌‬ ‫میالكات ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌یوه‌ندیی‌ به‌كه‌موكوڕی ‌‬ ‫"ئه‌وه‌ن���د‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌رت��� ‌‬ ‫ژێرخ���ان‌و فه‌رامۆش���كردن ‌‬ ‫ی رابردوو‪،‬‬ ‫په‌روه‌رده‌وه‌ هه‌یه‌ له‌س���ااڵن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌زیادبوون��� ‌‬ ‫ئه‌وه‌ن���ده‌ په‌یوه‌ندی��� ‌‬ ‫ی خوێندكاران���ه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ژماره‌ ‌‬ ‫ی دانیش���توانی‌ عێراق‬ ‫ی ژماره‌ ‌‬ ‫زیادبون ‌‬ ‫ی جیهانی‌‌و‬ ‫هاوتا‌و رێكه‌ له‌گه‌ڵ ستانده‌ر ‌‬ ‫ی ‪ %3‬ده‌ڕوات‌و هیچ‬ ‫ی ده‌وروبه‌ر ‌‬ ‫به‌ڕێژه‌ ‌‬ ‫ته‌قینه‌وه‌یه‌كی‌ دانیشتوان له‌ئارادا نییه‌‪،‬‬ ‫ی هه‌ی ‌ه له‌س���ااڵنی‌ رابردوو‬ ‫به‌ڵك ‌ه ئه‌و‌ه ‌‬ ‫وه‌كو پێویس���ت بودج ‌ه ب���ۆ په‌روه‌رد‌ه‬ ‫دابی���ن نه‌ك���راوه‌‪ .‬له‌كاتێكیش���دا ك ‌ه‬ ‫ی كوردستان پێویستی‌ به‌ هه‌زار‬ ‫هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندن هه‌یه‌ تا له‌كێش��� ‌ه ‌‬ ‫بینایه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ببێ���ت‪ ،‬وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی قوتار ‌‬ ‫فره‌ده‌وام ‌‬ ‫ی به‌غ���دا رایگه‌یاندوو‌ه ك ‌ه‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫ی ب ‌ه ‪ 4‬هه‌زار بینای‌ خوێندنگا‬ ‫پێویست ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه ب���ۆ رزگارب���وون له‌بینای‌ خۆڵ‌و‬ ‫ق���وڕ‪ .‬چاوه‌ڕوانده‌كرێ���ت له‌مه‌وال لۆد‌و‬ ‫ی‬ ‫قه‌ره‌باڵغیی‌ زۆریش له‌سه‌ر ناوه‌نده‌كان ‌‬ ‫خوێندن دروست ببێت‪ ،‬چونكه‌ عێراق‬ ‫ی گه‌ڕانه‌وه‌دای ‌ه بۆ كاركردن‬ ‫له‌سه‌روبه‌ند ‌‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی نه‌خوێنده‌وار ‌‬ ‫ی نه‌هێشتن ‌‬ ‫به‌یاسا ‌‬ ‫ی هه‌شتاكاندا‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تاو ناوه‌ڕاس���ت ‌‬ ‫كاریی‌ پێكردووه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫له‌الیه‌كیتریش���ه‌و‌ه ژماره‌ی‌ ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫ی راب���ردوو (‪)2011 -2010‬‬ ‫س���اڵ ‌‬ ‫به‌شداریی‌ تاقیكردنه‌و‌هی‌ به‌كالۆریایان‬ ‫كردووه‌ له‌هه‌ر ‪ 15‬پارێزگاك ‌هی‌ عێراق‪،‬‬ ‫‪ 240‬هه‌زار قوتاب���ی‌‌و خوێندكار بووه‌‌و‬ ‫له‌م ژماره‌ی���ه‌ش ‪ 150‬هه‌زار ده‌رچووه‌‌و‬ ‫له‌زانك���ۆ‌و په‌یمان���گاكان وه‌رگیراوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی كوردس���تان ژماره‌ ‌‬ ‫ب���ه‌اڵم له‌هه‌رێم ‌‬ ‫ی ‪100‬‬ ‫ی به‌كالۆریا له‌ده‌وروبه‌ر ‌‬ ‫به‌شداران ‌‬ ‫هه‌زار خوێندكاردا بووه‌‌و له‌م ژماره‌یه‌ش‬ ‫ی ‪ 35‬ه���ه‌زار خوێن���دكار‬ ‫ده‌وروب���ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌رچ���ووه‌‌و چاوه‌ڕوانده‌كرێت س���اڵ ‌‬ ‫ئاین���ده‌ش ئه‌م ژماره‌ی��� ‌ه زیاتر بكات‪.‬‬ ‫ی ئه‌و ئامارانه‌ش���ی‌ ده‌ست ئاوێن ‌ه‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی كوردستان به‌گشتی‌‌و‬ ‫كه‌وتوون له‌هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ تایبه‌تی‌‪ ،‬رێژه‌ ‌‬ ‫له‌شاری‌ س���لێمان ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫دابڕان له‌خوێندن زۆر نزمه‌و به‌پێ ‌‬ ‫ی ئامار‬ ‫داتا فه‌رمیانه‌ی‌ له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬دوا مناڵ كه‌ له‌ته‌مه‌نی‌ خوێندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���لێمان ‌‬ ‫بنه‌ڕه‌تیدابێ���ت له‌پارێزگا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندن���گا ك���راوه‌‌و رێژه‌ ‌‬ ‫ره‌وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫دابڕان له‌خوێن���دن پۆینتێك ‌‬ ‫بچوك ‌ه ك��� ‌ه ناخوێنرێت���ه‌وه‌‌و ئه‌مه‌ش‬ ‫ی په‌روه‌رده‌‌و داموده‌زگاكانیتر‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫بۆ‬ ‫‌تر‬ ‫ه‬ ‫‌ور‬ ‫ه‬ ‫گ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌رك���‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌م‬ ‫ه‬ ‫‌رد‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ده‌خات���‬ ‫کۆمه‌ڵێک خوێندکار له‌ناو یه‌کێک له‌پۆله‌کانی خوێندندا ‬ ‫سااڵنی‌ ئاینده‌‪.‬‬

‫ته‌خته‌ره‌ش‬

‫‪9‬‬

‫هه‌رجاره‌و که‌سێک ده‌ینوسێت‬

‫خوێندكار ‌ی زانكۆ‬ ‫چۆن نمر‌ه ده‌هێنێت؟‬ ‫به‌ڕێز عه‌باس‬

‫ئه‌وه‌ی‌ زۆرجار له‌زانكۆكانی‌ ئێمه‌دا بڕیار‬ ‫له‌سه‌ر نمره‌ هێنانی‌ خوێندكار ده‌دات‌و‬ ‫ی‬ ‫ی دی���اری‌ ده‌كات‪ ،‬میزاج ‌‬ ‫پاش���ه‌ڕۆژ ‌‬ ‫مامۆس���تا‪ ،‬هاوڕێیه‌ت���ی‌‪ ،‬خزمایه‌تی‌‪،‬‬ ‫حیزبایه‌تی‌‌و بێده‌نگبوونی‌ خوێندكاره‌‪.‬‬ ‫ی كاره‌س���اته‌‪ ،‬تائێس���تاش‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی كوردستاندا به‌الی‌ هه‌ندێك‬ ‫له‌زانكۆكان ‌‬ ‫مامۆس���تاو دكتۆری‌ زانكۆو‌ه باشترین‬ ‫خوێندكار ئه‌وانه‌ن كه‌ بێده‌نگن‌و قس��� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ناكه‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ك چ���ۆن له‌قۆناغه‌كان ‌‬ ‫بنه‌ڕه‌ت���ی‌‌و ئاماده‌یی‌ بێده‌ن���گ كراو‌ه‬ ‫(نه‌وه‌ك بێده‌نگ بووه‌) ده‌بێت لێره‌ش‬ ‫ئاوابێ���ت! له‌هه‌ندێ���ك له‌كۆلێژه‌كاندا‬ ‫ی‬ ‫خوێندكار باجی‌ قس���ه‌كردن‌و بۆچون ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ده‌دات‪ ،‬زۆرجار ئه‌وه‌مان به‌رگو ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫كه‌وت���ووه‌ ك��� ‌ه ده‌ڵێ���ن قس���ه‌ مه‌كه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ گه‌ر قس��� ‌ه بك ‌هی‌ مامۆستا رقت‬ ‫ێ نادات‪.‬‬ ‫ل���ێ‌ هه‌ڵده‌گرێت‌و نمره‌ت پ��� ‌‬ ‫مه‌به‌ستمان ‌ه بڵێین زۆرێك له‌موعیده‌كان‬ ‫ی گه‌یاندۆته‌ ئه‌وش���وێن ‌ه‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ ئه‌وان ‌‬ ‫زانیاری‌‌و زانست‌و مه‌عریفه‌كه‌یان نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ن���ده‌ی‌ هاوڕێیه‌ت���ی‌‌و خزمایه‌تی‌‌و‬ ‫حیزبایه‌تی‌‌و بێده‌نگ بوونیان‌و مه‌لزه‌م ‌ه‬ ‫له‌به‌ركردنیان ب���ووه‌! ئاخر ناكرێت تۆ‬ ‫ی‬ ‫ی چوار س���اڵ ‌‬ ‫موعید بی���ت‌و له‌ماوه‌ ‌‬ ‫زانك���ۆدا ‪ 10‬كتێب���ت نه‌خوێندبێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ ‌هی‌ چۆن ب���وی‌ ب ‌ه موعی���د؟ زۆرێك‬ ‫له‌و خوێندكاران���ه‌ی‌ كه‌جوڵه‌یان هه‌یه‌و‬ ‫به‌رده‌وام ده‌خوێننه‌وه‌و به‌دوای‌ زانیاریدا‬ ‫ده‌گه‌ڕێ���ن‌و گفتوگۆ له‌گه‌ڵ مامۆس���تاو‬ ‫ێ‬ ‫دكتۆره‌كانیان ده‌ك��� ‌هن‌و ره‌خنه‌یان ل ‌‬ ‫ی چوارس���اڵی‌ زانكۆدا‪،‬‬ ‫ده‌گرن له‌ماو‌ه ‌‬ ‫كه‌چ���ی‌ دوات���ر نمره‌كانی���ان هێن���د‌ه‬ ‫كه‌م ‌ه به‌ش���ی‌ ئه‌و‌ه ناكات ك���ه‌ درێژ‌ه‬ ‫ی ماس���ته‌ر بده‌ن؟ خاڵێكیتر‬ ‫به‌خوێندن ‌‬ ‫ی پێبكه‌ین ئه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌مانه‌وێ‌ ئام���اژ‌ه ‌‬ ‫ی درێژه‌ به‌خوێندن‬ ‫خوێندكار بۆئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی كوردس���تان‬ ‫ب���دات له‌زانكۆكان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ماس���ته‌ر‪ ،‬ده‌بێت نمر‌ه ‌‬ ‫بۆخوێندن��� ‌‬ ‫له‌‪ %65‬كه‌متر نه‌بێت‪ ،‬ب ‌ه بۆچونی‌ ئێم ‌ه‬ ‫ئه‌م پێوه‌ر‌ه دروست‌و له‌شوێنی‌ خۆیدا‬ ‫نییه‌‪ ،‬بۆ؟ له‌به‌رئه‌و‌هی‌ ئێمه‌ ده‌پرسین‬ ‫ی حیزبی‌ به‌عس‬ ‫خوێندكارێك له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی ناوخ���ۆدا زانكۆی‌ ته‌واو‬ ‫یان له‌ش���ه‌ڕ ‌‬ ‫كردبێ���ت‌و بارودۆخ رێگ���ری‌ لێكردبێت‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه نمر‌ه بهێنێت ته‌نانه‌ت تا س���ااڵن ‌‬ ‫دواتریش‪ ،‬یه‌كسان ‌ه به‌خوێندكارێك ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ئێس���تا زانكۆ ته‌واو ده‌كات؟ له‌شه‌ڕ ‌‬ ‫ی دواتریش پێوه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫ناوخۆو تاسااڵن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ی���ان نا؟ به‌توانا ‌‬ ‫نه‌بوو‌ه تۆ زیره‌ك ‌‬ ‫ی���ان نا؟ به‌ڵكو ئه‌وه‌ پێ���وه‌ر بوو‌ه تۆ‬ ‫تاچه‌ن���د یه‌كێتیت ی���ان پارتیت‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌پرس���ین چه‌ند قوتابی‌‌و خوێندكار ‌‬ ‫ی‬ ‫زی���ره‌ك‌و ب��� ‌ه توان���ا بوون��� ‌ه قوربان ‌‬ ‫ملمالنێ���ی‌ ئ���ه‌و دوو هێ���زه‌و نمره‌یان‬ ‫ی زیره‌ك‌و‬ ‫نه‌هێنا؟ ئێس���تا مامۆس���تا ‌‬ ‫به‌توانامان هه‌یه‌ ك���ه‌ له‌خوێندنگاكاندا‬ ‫وان��� ‌ه ده‌ڵێن���ه‌وه‌ چه‌ندس���اڵ پێ���ش‬ ‫ی‬ ‫ئێس���تا زانكۆیان ته‌واوكردووه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی ی���ان ئابور ‌‬ ‫ی سیاس��� ‌‬ ‫بارودۆخ ‌‬ ‫ی‬ ‫نمره‌یه‌ی‌ نه‌هێناو‌ه كه‌ ئێستا وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زانس���ت ‌‬ ‫ی بااڵو توێژینه‌وه‌ ‌‬ ‫خوێندن��� ‌‬ ‫ی ماسته‌ر‪ ،‬له‌زۆرێك‬ ‫ئه‌یه‌وێت بۆ خوێندن ‌‬ ‫ی زیاتری‌ الیه‌و‬ ‫له‌و خوێندكارانه‌ زانیار ‌‬ ‫به‌تواناتریش��� ‌ه كه‌ ئێس���تا زانكۆ ته‌واو‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‌و نمره‌یان ل���ه‌‪ %80-70‬كه‌متر‬ ‫ی بۆی���ان نیی ‌ه بخوێنن ئایا‬ ‫نییه‌‪ ،‬كه‌چ ‌‬ ‫ئه‌م ‌ه ره‌وایه‌؟‬ ‫ێ‬ ‫ی پ‌‬ ‫خاڵێكیتر ده‌مانه‌وێ���ت ئاماژه‌ ‌‬ ‫بكه‌ی���ن جیاوازیی‌ نم���ره‌ی‌ خوێندكار‌ه‬ ‫له‌زانكۆیه‌ك���ه‌و‌ه ب���ۆ زانكۆیه‌كیت���ر‬ ‫ك���ه‌ سروش���تی‌ نییه‌ ئ���ه‌و جیاوازییه‌‪،‬‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ له‌و زانك���ۆو كۆلێژانه‌ ‌‬ ‫ب���ه‌م دواییان���ه‌ بێ‌ پ�ل�ان كراونه‌ته‌و‌ه‬ ‫(له‌گ���ه‌ڵ رێزماندا ب���ۆ ده‌رچوانی‌ ئه‌و‬ ‫كۆلێ���ژه‌ تازان��� ‌ه ك ‌ه زۆرێكی���ان درك‬ ‫ب���ه‌م حه‌قیقه‌ت��� ‌ه ده‌ك���ه‌ن) ئاخ���ر چ‬ ‫ی وه‌كو‬ ‫مه‌عقولیه‌تێكی‌ تێدای ‌ه زانكۆیه‌ك ‌‬ ‫ی س���لێمانی‌ كه‌ به‌راورد ناكرێت‬ ‫زانكۆ ‌‬ ‫ی كراونه‌ته‌و‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و زانك���ۆ تازانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌رچووان ‌‬ ‫له‌هه‌موو رویه‌كه‌وه‌‪ ،‬كه‌چ ‌‬ ‫زانكۆو كۆلێ���ژه‌ تازه‌كراوه‌كان نمره‌یان‬ ‫ی‬ ‫ی زانكۆیه‌ك ‌‬ ‫زۆر زیاتر‌ه له‌ده‌رچووان��� ‌‬ ‫وه‌كو سلێمانی‌! كه‌ قسه‌و گفتوگۆشیان‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌رچو ‌‬ ‫ی خوێندكارێك ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ ‌‬ ‫ی یان س���ه‌الحه‌دین‬ ‫ی س���لێمان ‌‬ ‫زانك���ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌گبه‌كه‌ی‌ زۆر پڕتر‌ه له‌خوێندكارێك ‌‬ ‫ی زانكۆو كۆلێژ‌ه تازه‌كراوه‌كان‪..‬‬ ‫ده‌رچوو ‌‬ ‫ی ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫ی ئێم ‌ه هۆكاره‌كه‌ ‌‬ ‫به‌بۆچون ‌‬ ‫ی‬ ‫ب���ۆ نه‌بوونی‌ دڵس���ۆزی‌‌و مامۆس���تا ‌‬ ‫به‌توان���او لێهاتوو هه‌س���ت نه‌كردن ب ‌ه‬ ‫ی زانكۆو ده‌س���ت خستن ‌ه ناو‬ ‫ئه‌همیه‌ت ‌‬ ‫له‌فه‌یسبوکه‌وه‌ كاروباری‌ زانكۆو كۆلێژه‌ تازه‌كراوه‌كان‪،‬‬ ‫له‌هه‌موو رویه‌كه‌وه‌‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫"هێرۆخان‬ ‫چاوه‌ڕوان ‌ی تۆم"‬

‫ی خێزانێكی‌ له‌شفرۆش‬ ‫به‌سه‌رهات ‌‬ ‫بۆچی‌ هه‌ڵسوکه‌وتی هه‌ندێک‌ له‌پیاوان‬ ‫"له‌شفرۆشیی‌ به‌كچه‌كانم‌و بوكه‌كه‌مه‌و‌ه ده‌كه‌م" دوا ‌ی ژن گواستنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ژنه‌كانیاندا ده‌گۆڕێت؟‬ ‫ئا‪ :‬سه‌روه‌ت عه‌بدواڵ‬

‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫"منداڵبووم دایكم له‌پارچ ‌ه‬ ‫په‌ڕۆیه‌كی‌ پێچابووم‌و ناردبومیه‌و‌ه‬ ‫بۆ باوه‌ژنه‌كه‌م‪ ،‬له‌تاو جه‌ورو‬ ‫ست ‌هم‌و چه‌وساندنه‌وه‌‪ ،‬باوكم ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌زیل ‌‬ ‫سیازد‌ه ساڵی‌ له‌پیاوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سێیه‌مم له‌پورزا ‌‬ ‫ماره‌كردم‪ ،‬منداڵ ‌‬ ‫ێ منداڵم‬ ‫مێرده‌كه‌م بوو‪ ،‬تا ئێستا س ‌‬ ‫ی‬ ‫دروستكردووه‌و له‌بارم بردون ه ‌‬ ‫مێرده‌كه‌م نه‌بوون‪ ،‬به‌اڵم یه‌كێكیان‬ ‫له‌سكمدا گه‌ور‌ه بوو بۆی ‌ه هێشتم‬ ‫گه‌وره‌ ببێت‌و ئێستا داوم ‌ه ب ‌ه شوو"‪.‬‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪42‬‬ ‫ی (روخسار) ‌‬ ‫ئه‌م ‌ه قسه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌وره‌ ‌‬ ‫ی باندێك ‌‬ ‫ساڵ ‌ه ك ‌ه سه‌رۆك ‌‬ ‫له‌شفرۆشییه‌ له‌به‌ندیخانه‌یه‌‪.‬‬

‫ ‬ ‫هاوكار حه‌م ‌ه ساڵح‬ ‫ئا‪ :‬ئیحسان مه‌ال فوئاد‬ ‫ی ‪25‬ی‬ ‫بریندارێكی خۆپیشاندانه‌كه‌ ‌‬ ‫شوباتی ئه‌مساڵ له‌كه‌الر ب ‌ه هۆی‬ ‫چاكنه‌بوونه‌وه‌و چاره‌سه‌رنه‌كردنیه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی به‌ده‌ره‌وه‌یه‌و‬ ‫‪ 9‬مانگ ‌ه ریخۆڵه‌ ‌‬ ‫له‌ژیانی كوله‌مه‌رگیدا ده‌ژی‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه ‪ 12‬نه‌شته‌رگه‌ری بۆ كراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم چاكنه‌بووه‌ته‌وه‌و چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫ته‌نها له‌ده‌ره‌وه‌ی واڵته‌‪ ،‬باوكی‬ ‫برینداره‌كه‌ش ده‌ڵێت به‌هۆی‬ ‫بێزاربوونیه‌وه‌‪ ،‬كوڕه‌كه‌م چه‌ند جارێك‬ ‫هه‌وڵی خۆكوشتنی داوه‌‪.‬‬ ‫ه���اوكار حه‌م���ه‌ س���اڵح یه‌كێك��� ‌ه‬ ‫له‌برینداره‌كانی ‪25‬ی شوباتی ئه‌مساڵ‬ ‫ی ئاوێنه‌دا‬ ‫له‌كه‌الر‪ ،‬ل���ه‌م چاوپێكه‌وتنه‌ ‌‬ ‫س���ه‌ره‌تا ب��� ‌ه گێڕانه‌وه‌یه‌ك���ی كورت‬ ‫ی‬ ‫باس���ی چۆنێت���ی خۆپیش���اندانه‌كه‌ ‌‬ ‫كردو وت���ی "من له‌‪2/25‬ی ئه‌مس���اڵ‬ ‫ی كه‌الر بریندار كرام‌و‬ ‫له‌خۆپیشاندانه‌كه‌ ‌‬ ‫فیش���ه‌ك به‌ر رانم كه‌وت‌و له‌س���كمه‌و‌ه‬ ‫ده‌رچوو ریخۆڵه‌می له‌س���ێ ش���وێنه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆش���خانه‌ ‌‬ ‫بڕیبوو‪ ،‬ئیدی ره‌وانه‌ ‌‬ ‫س���لێمانی ك���رام‌و ده‌س���تبه‌جێ دوو‬ ‫ی ‪14‬‬ ‫نه‌ش���ته‌رگه‌ریم بۆ ئه‌نجامدرا‪ ،‬دوا ‌‬ ‫رۆژی دیكه‌ ره‌وانه‌ی‌ واڵتی ئێران كرام‌و‬ ‫له‌وێش ‪ 12‬نه‌شته‌رگه‌ریم بۆ ئه‌نجامدراو‬ ‫گه‌ڕامه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی ‪ 9‬مانگه‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫هاوكار ك ‌ه ماوه‌ ‌‬ ‫جێ���گا كه‌وت���ووه‌‪ ،‬سوپاس���ی هێ���رۆ‬ ‫ئیبراهیمی خێزانی تاڵه‌بانی‌و مه‌كته‌بی‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كانی یه‌كێتی كرد ك ‌ه ره‌وانه‌ ‌‬ ‫ئێرانی���ان كردووه‌و ئ���ه‌رك‌و تێچوونی‬ ‫نه‌شته‌رگه‌رییه‌كانیان له‌ئه‌ستۆ گرتووه‌‪،‬‬ ‫هاوكات باسی له‌وه‌شكرد ده‌بوای ‌ه مانگی‬ ‫‪ 9‬ب���ۆ چه‌ند نه‌ش���ته‌رگه‌رییه‌كی دیك ‌ه‬ ‫دیسانه‌وه‌ س���ه‌ردانی ئێرانی بكردایه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ه���ۆی كه‌مده‌رامه‌تی‌و هه‌ژاری‬ ‫خێزانه‌كه‌ی���ه‌و‌ه نه‌یتوانیو‌ه بگه‌ڕێته‌وه‌و‬ ‫ی‬ ‫ئێس���تا دوو مان���گ به‌س���ه‌ر واده‌ ‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌رییه‌كانیدا تێپه‌ڕ بووه‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫چاره‌سه‌ر نه‌كرێت مه‌ترسی له‌ناوچوونی‬ ‫ژیانی لێده‌كرێ���ت‪ .‬ئه‌و گه‌نج ‌ه ك ‌ه هیچ‬ ‫ی نه‌ماوه‌‪ ،‬له‌و باوه‌ڕه‌دایه‌ ك ‌ه‬ ‫ئومێدێك��� ‌‬ ‫ی هێرۆخان‬ ‫"ئه‌م ج���اره‌ش چاوه‌ڕوان��� ‌‬ ‫ده‌كات ك ‌ه یارمه‌تی‌ بداته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی ‪25‬ی ش���وباتی كه‌الر‬ ‫ئه‌و برینداره‌ ‌‬ ‫ئه‌وه‌شی بۆ ئاوێنه‌ گێڕایه‌و‌ه ك ‌ه ئێستا‬ ‫پالتین له‌ڕانیدای���ه‌و ده‌مارێكی بڕاوه‌و‬ ‫ی نه‌ماوه‌و‬ ‫په‌نجه‌كان���ی قاچی جوڵ���ه‌ ‌‬ ‫ی به‌ده‌ره‌وه‌یه‌و پێویس���تی‬ ‫ریخۆڵه‌ش��� ‌‬ ‫ب ‌ه پێن���ج نه‌ش���ته‌رگه‌ری دیك ‌ه هه‌یه‌‪،‬‬ ‫"هه‌رچه‌ند‌ه تائێستا ‪ 14‬نه‌شته‌رگه‌ریم بۆ‬ ‫كراوه‌‪ ،‬به‌اڵم هێشتا پێنج نه‌شته‌رگه‌ری‬ ‫ماو‌ه بۆم ئه‌نجامبدرێ���ت‌و په‌نجه‌كانی‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئیحسان‬

‫قاچم جووڵ ‌ه ناكات‌و هه‌س���تم كردوو‌ه‬ ‫قاچم ب���ه‌ره‌و باریكبوون���ه‌و‌ه ده‌چێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ پێویس���تم ب ‌ه چاره‌سه‌ری ب ‌ه په‌ل ‌ه‬ ‫هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ی نیگه‌رانی هاوكارو‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی جێگ���ه‌ ‌‬ ‫ی ب���وو‪ ،‬فه‌رامۆش���كردنی‬ ‫خێزانه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ب���وو له‌الیه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروس���تی‌و‬ ‫حكومه‌ت���ی هه‌رێمه‌وه‌‪ ،‬تائێس���تا هیچ‬ ‫به‌رپرسێكی حیزبی‌و حكومی سه‌ردانی‬ ‫ی ك���رد حكوم���ه‌ت‌و‬ ‫نه‌ك���ردووه‌و داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی په‌یوه‌ندی���دار ره‌وان���ه‌ ‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی واڵتی بكه‌ن بۆ چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫ی هیچ‬ ‫ته‌واوه‌ت���ی‌‪ ،‬چونك��� ‌ه خێزانه‌كه‌ ‌‬ ‫داهاتێكی نییه‌و كه‌مده‌رامه‌تن‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫تووشی ش���ه‌له‌ل ده‌بێت یاخود ده‌بێت ‌ه‬ ‫قوربانی‪.‬‬ ‫ئه‌و گه‌نج ‌ه ‪ 22‬ساڵه‌‪ ،‬ب ‌ه حه‌سره‌ت‌و‬ ‫ی ب���ه‌ چۆنێتی‬ ‫دڵته‌نگیی���ه‌وه‌ ئام���اژه‌ ‌‬ ‫به‌ڕێكردنی جه‌ژن ك���ردو وتی "جه‌ژن‬ ‫هیچ خۆش���ییه‌كی بۆ م���ن نییه‌و ئه‌و‌ه‬ ‫دوو جه‌ژن ‌ه هه‌ست به‌ ژیان ناكه‌م‌و هیچ‬ ‫خۆش���ییه‌كم له‌و دوو جه‌ژن ‌ه نه‌بینیوه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ن���ده‌ س���ه‌رۆكی هه‌رێ���م چه‌ند‬ ‫بڕیارێكیش���ی ده‌رك���ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫سوودێكی بۆ من نه‌بووه‌"‪.‬‬ ‫هاوكات حه‌م ‌ه ساڵه‌ح باوكی هاوكار‬ ‫ئه‌وه‌ی ب���ۆ ئاوێنه‌ گێڕای���ه‌و‌ه ك ‌ه له‌و‬ ‫ی كوڕه‌ك���ه‌ی‌ بریندارك���راوه‌‪،‬‬ ‫كات���ه‌وه‌ ‌‬ ‫حاڵیان نیی ‌ه به‌ده‌س���تیه‌وه‌و دوو جار‬ ‫هه‌وڵی داو‌ه خۆی بكوژێت‪" ،‬كوڕه‌كه‌م‬ ‫به‌هۆی بێزارییه‌و‌ه له‌س���ه‌ر جێگا‪ ،‬دوو‬ ‫ی چه‌كدا گ���ه‌ڕاوه‌ خۆی‬ ‫ج���ار ب���ه‌دوا ‌‬ ‫بكوژێ���ت‪ ،‬به‌اڵم دایكی پێ���ی زانیوه‌و‬ ‫فری���ای كه‌وتووه‌‪ ،‬به‌داخ���ه‌و‌ه تاوه‌كوو‬ ‫ئێس���تا هی���چ ك���ه‌س‌و الیه‌نێ���ك لێی‬ ‫نه‌پرس���یوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ته‌نها هێرۆخان یه‌ك‬ ‫ی ئێرانی كردووه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫جار ره‌وان���ه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌م���ان نیی ‌ه چاره‌س���ه‌ری‬ ‫توان���ا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ بكه‌ین‌و له‌م���ردن رزگار ‌‬ ‫ت���ه‌واو ‌‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬چونك��� ‌ه كه‌مده‌رامه‌تین‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫داوامان ئه‌وه‌یه‌ مافی كوڕه‌كه‌م به‌فیڕۆ‬ ‫نه‌درێت‌و حكومه‌ت ته‌نها چاره‌سه‌ری بۆ‬ ‫بكات‌و هیچی دیكه‌مان ناوێت"‪.‬‬ ‫له‌پ���اش ناڕه‌زایه‌تی‌و شۆڕش���ه‌كانی‬ ‫واڵتان���ی عه‌ره‌ب���ی‌و ئیس�ل�امی‪،‬‬ ‫خۆپیش���اندان‌و ناڕه‌زایی زۆربه‌ی شارو‬ ‫ش���ارۆچكه‌كانی هه‌رێمی كوردس���تانی‬ ‫ی كه‌الریش له‌‪25‬ی‬ ‫گرت���ه‌وه‌‪ ،‬له‌ق���ه‌زا ‌‬ ‫ش���وبات خۆپیش���اندانێكی گ���ه‌ور‌ه‬ ‫ئه‌نجام���دراو دوات���ر هێ���رش كرای��� ‌ه‬ ‫س���ه‌ر باره‌گای‌ لق���ی گه‌رمیانی پارتی‬ ‫دیموكراتی كوردس���تان‌و له‌ئه‌نجامدا ب ‌ه‬ ‫فیش���ه‌ك دوو ك���وژراوو ‪ 28‬برینداری‬ ‫لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ehsan_halwest@yahoo.com‬‬

‫کۆمەاڵیه‌تی‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪11‬‬

‫ی هه‌ژاری‌ كرێكار‬ ‫ئه‌م ژنه‌‪ ،‬كچی‌ پیاوێك ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ی سێیه‌م ‌‬ ‫ی له‌ش���وو ‌‬ ‫بووه‌‌و دایك ‌‬ ‫ی تر‬ ‫ی جارێك ‌‬ ‫ی بووه‌‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ ‌‬ ‫كچ���ه‌ ‌‬ ‫ی (روخسار)یش جیاده‌بێته‌وه‌و‬ ‫له‌باوك ‌‬ ‫ب ‌ه س���اوایی‌ روخس���ار ده‌نێرێته‌وه‌ بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی ب ‌ه سۆز ‌‬ ‫باوكی‌‪ ،‬ئه‌و هه‌رگیز هه‌ست ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ده‌ڵ ‌‬ ‫ی نه‌كردووه‌‪ ،‬وه‌ك خۆ ‌‬ ‫دایكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بێدایك ‌‬ ‫"هه‌میش ‌ه هه‌ستم ده‌كرد ژیان ‌‬ ‫ی من‬ ‫چه‌ند‌ه ئازاربه‌خشه‌‪ ،‬به‌اڵم قه‌ده‌ر ‌‬ ‫وابوو بۆیه‌ له‌سیازد‌ه ساڵیدا ملمیان كرد‬ ‫ب ‌ه په‌ته‌وه‌و له‌پیاوێكیان ماره‌كردم ك ‌ه‬ ‫ی له‌شاره‌و‌ه‬ ‫زۆر زۆر ره‌زیل بوو‪ ،‬ب ‌ه بوك ‌‬ ‫ی بۆ الدێ‌‪ ،‬ئه‌وه‌ند‌ه منداڵ بووم‪،‬‬ ‫بردم ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م ك ‌ه پیاوه‌ك��� ‌ه هاته‌الم‬ ‫ش���ه‌و ‌‬ ‫بورامه‌وه‌ تا مانگێ���ك قه‌ده‌غه‌یان كرد‬ ‫كه‌ له‌گه‌ڵ مێرده‌كه‌م بخه‌وم" ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ‪ 27‬س���اڵ به‌ر له‌ئێس���تا شوو ‌‬ ‫ی بووه‌‪،‬‬ ‫كردوه‌و س���ه‌ره‌تا كچ‌و كوڕێك ‌‬ ‫ی له‌به‌ر‬ ‫ی مێرده‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫ی وت��� ‌‬ ‫وه‌ك خ���ۆ ‌‬ ‫ی خۆیه‌و‌ه‬ ‫ی پورزایه‌ك ‌‬ ‫ی چۆت ‌ه ماڵ ‌‬ ‫ره‌زیل ‌‬ ‫ی مێرده‌كه‌م ته‌نها ‪ 4‬ساڵ‬ ‫"ئه‌و پورزایه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌م���ن بچوكتر بوو‪ ،‬ئ���ه‌وكات كوڕێك ‌‬ ‫ه���ه‌رزه‌كاری‌ ب���ێ دایك‌و ب���اوك بوو‬ ‫ی زۆر باش بوو‪ ،‬سه‌ره‌تا‬ ‫ی مادیش ‌‬ ‫وه‌زع ‌‬ ‫ی ئه‌وك���وڕه‌و‌ه كه‌وتم ‌ه هه‌ڵه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫چونكه‌ ش���ه‌وێك مێرده‌كه‌م خه‌فه‌ر بوو‬ ‫ی‬ ‫ی هاته‌ ژوور ‌‬ ‫ئ���ه‌و له‌ژووره‌كه‌ی‌ خ���ۆ ‌‬ ‫ئێمه‌وه‌‪ ،‬ویستی‌ له‌گه‌ڵم بخه‌وێ‌ رێگه‌م‬ ‫ی ترو‬ ‫پێنه‌دا‪ ،‬به‌اڵم پاش چه‌ند هه‌وڵێك ‌‬ ‫ی مادیش���ه‌و‌ه چاو‬ ‫له‌به‌رئ���ه‌و‌هی‌ له‌ڕوو ‌‬ ‫ی بووین‪ ،‬مه‌جبوربووم هه‌موو‬ ‫به‌ره‌وژێر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ بكه‌م‪ ،‬ئه‌ویش سوێند ‌‬ ‫ته‌نازولێك ‌‬ ‫ی نێوانمان‬ ‫ب���ۆ خواردم كه‌ ئ���ه‌وه‌ نهێن ‌‬ ‫ی ب���ووم‌و‬ ‫ده‌ب���ێ‌‪ ،‬بۆی���ه‌ منی���ش راز ‌‬ ‫ی ‪ 5‬ساڵ‬ ‫سێكسمان ده‌ستپێكرد‪ .‬نزیكه‌ ‌‬ ‫به‌رده‌وام بووی���ن‌و له‌وماوه‌یه‌دا كچێك‌و‬ ‫ی سێهه‌مم‬ ‫كوڕێكم بوو‪ ،‬به‌اڵم ‪ %100‬كچ ‌‬ ‫ل���ه‌و كوڕه‌بوو‪ ،‬چونكه‌ ك ‌ه له‌دایك بوو‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌و ده‌چوو‪ ،‬ئیتر هه‌ست ‌‬ ‫هه‌موو شتێك ‌‬ ‫پێكراو كه‌سوكار هه‌موو سه‌رزه‌نشتیان‬ ‫ده‌كردین‪ ،‬بۆی ‌ه رۆش���ت بۆ هه‌نده‌ران‌و‬ ‫ی جێهێش���ت بۆم"‪ .‬ئه‌و ته‌ئكید‬ ‫كچه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ب ‌ه هه‌موو‬ ‫له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه مێرده‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ ئ���ه‌و پورزای��� ‌هی‌و ژنه‌كه‌ ‌‬ ‫زانی���وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ "زۆر ره‌زیل‬ ‫ی‬ ‫ی ماڵه‌كه‌ ‌‬ ‫بوو ئه‌ویش هه‌موو مه‌سره‌ف ‌‬ ‫ی‬ ‫خستبووه‌ س���ه‌رخۆی‌‪ ،‬بۆی ‌ه چاوپۆش ‌‬ ‫ده‌ك���ردو رازی‌ ب���وو پێی‌"‪ .‬روخس���ار‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و كوڕه‌وه‌ جارێك ‌‬ ‫له‌دوای‌ رۆش���تن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌زیل ‌‬ ‫تر ئه‌كه‌وێته‌و‌ه به‌ر هه‌ڕه‌ش���ه‌ ‌‬ ‫مێرده‌ك���ه‌ی‌‪ ،‬بۆی ‌ه بی���ر له‌وه‌ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك���ی‌ تر دروس���ت بكات تا‬ ‫ی دابین‬ ‫بتوانێت بژێوی‌ خۆی‌‌و خێزانه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌و په‌یوه‌ندییه‌ ‌‬ ‫بكات‪ .‬ئه‌و باس��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ڕێگه‌ ‌‬ ‫ی ده‌كات ك ‌ه ئه‌وه‌ش��� ‌‬ ‫ت���ر ‌‬ ‫ی مێرده‌كه‌یه‌و‌ه دروست كردووه‌‪،‬‬ ‫هاوڕێ ‌‬ ‫"له‌ڕاس���تیدا ه���ه‌ر له‌به‌یانیی���ه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫مێرده‌كه‌م ئه‌ڕۆش���ت منیش ئه‌ڕۆشتم ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ی بۆ كو ‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌و منداڵه‌كانم ده‌یانزان ‌‬ ‫ده‌ڕۆم‪ ،‬چونك ‌ه ك��� ‌ه ده‌هاتمه‌و‌ه پاره‌م‬ ‫ده‌دانێ‌‪ ،‬بڕوا بكه‌ن مێرده‌كه‌م زۆر باش‬ ‫ی له‌شفرۆشیم‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی كه‌ خه‌ریك ‌‬ ‫ده‌یزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ئه‌دامێ‌‌و مه‌س���ره‌ف ‌‬ ‫هیچ پاره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ده‌ك���رد ك ‌ه‬ ‫ی داوا ‌‬ ‫نه‌ده‌ك���رد‪ ،‬كه‌چ��� ‌‬ ‫ی ب���ۆ بك���ڕم‪ ،‬داوای‌ پ���اره‌و‬ ‫مریش���ك ‌‬ ‫ێ‬ ‫جلوبه‌رگی‌ لێده‌كردم‪ ،‬ئێ‌ ئه‌گه‌ر پیاو ‌‬ ‫پاره‌نه‌دا ب ‌ه ژنه‌كه‌ی‌‌و ژنه‌كه‌ش بێكه‌س‬ ‫ی‬ ‫ێ ك ‌ه ئه‌و پاره‌ی ‌ه ب ‌ه نائاسای ‌‬ ‫بێ‌‪ ،‬نازان ‌‬ ‫په‌یدا كراوه‌؟"‪.‬‬ ‫ی ‪ 6‬س���اڵی‌ تریش‬ ‫روخس���ار نزیكه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ���ه‌و ك���وڕه‌دا په‌یوه‌ندییه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ‪11‬‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ده‌بێ���ت ك ‌ه نزیك��� ‌ه ‌‬ ‫ی من���داڵ ت���ر ده‌بێت‪،‬‬ ‫س���اڵ له‌خ���ۆ ‌‬

‫هه‌م���وو هه‌فته‌یه‌ك ده‌یبات��� ‌ه ده‌ره‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫بۆ ده‌ش���ت‌و ده‌رو ناو ئه‌و ش���وێنانه‌ ‌‬ ‫ی تێ���دا ده‌ڕێژرێت‌و‬ ‫ك��� ‌ه خۆڵ‌و پیس��� ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ده‌كات‬ ‫ێ سێكس ‌‬ ‫الدێكان‌و له‌و ‌‬ ‫تا ئاش���كرا نه‌بن‪ ،‬له‌و په‌یوه‌ندییه‌شدا‬ ‫دوو گی���ان ده‌بێ���ت‪ ،‬به‌اڵم ه���ه‌ر زوو‬ ‫هه‌س���تی‌ پێده‌كات‌و منداڵه‌ك��� ‌ه له‌بار‬ ‫ی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌دا‬ ‫ده‌بات‪ .‬هه‌ر له‌كات ‌‬ ‫ی ده‌ناسێت‬ ‫ی دۆسته‌كه‌ ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫هاوڕێیه‌ك ‌‬ ‫ی ‪ 17‬س���اڵ ‌ه‬ ‫ك ‌ه زۆر هه‌رزه‌كاره‌و ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه نزیكه‌ی‌ بیس���ت س���اڵ جی���اواز ‌‬ ‫ته‌مه‌نیانه‌‪ .‬روخس���ار له‌گه‌ڵ ئه‌ویش���دا‬ ‫ی له‌شفرۆشی‌‌و‬ ‫ده‌ست ده‌كاته‌و‌ه به‌كار ‌‬ ‫ی به‌هێز دروس���ت ده‌كات‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك ‌‬

‫رۆژ هه‌بوو یه‌ك‬ ‫ملیۆن‌و دووسه‌د‬ ‫هه‌زارم به‌ یه‌ك‬ ‫ئافره‌ت په‌یدا‬ ‫ی‬ ‫كردووه‌ كه‌ ته‌مه‌ن ‌‬ ‫‪ 16‬ساڵ بوو‬ ‫ی‬ ‫ب ‌ه جۆرێك ك ‌ه "هه‌موو رۆژێ‌ سێكس��� ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ نه‌كردمای ‌ه هار ده‌بوو‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫ی بۆ دابین ده‌كردم‌و‬ ‫هه‌موو خه‌رجییه‌ك ‌‬ ‫ی به‌خێو‬ ‫ه���ه‌ر ش���ه‌ش منداڵه‌كه‌ش���م ‌‬ ‫ده‌ركرد‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ردا ئه‌یوت ده‌س���تت‬ ‫ی پێویس���تم پێت بێت‬ ‫له‌ئاگردا بێ‌ كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ بێی���ت‪ ،‬كاتژمێر دووی‌ ش���ه‌و ‌‬ ‫ده‌ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پار بوو به‌سه‌رخۆش ‌‬ ‫ی ئۆكتۆبه‌ر ‌‬ ‫مانگ ‌‬ ‫ی دای ‌ه به‌ر ش���ه‌ق‌و‬ ‫ی ماڵه‌كه‌مان ‌‬ ‫ده‌رگا ‌‬ ‫له‌قه‌و ب ‌ه مێرده‌كه‌م���ی‌ وت من هه‌موو‬ ‫ی خراپم‬ ‫كارێكی‌ سێكسی‌‌و هه‌موو شتێك ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ژنه‌كه‌تدا كردووه‌و ئه‌گه‌ر گه‌واد‬ ‫ی ده‌د‌هی‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌ویش به‌و‬ ‫نه‌بیت ته‌اڵق ‌‬ ‫ش���ه‌و‌ه ده‌ریكردم ‌ه ده‌ره‌وه‌و پێنج رۆژ‬ ‫له‌م ش���اره‌دا به‌ ئوتومبێل سوڕاینه‌وه‌و‬ ‫ێ نه‌ب���وو‬ ‫له‌ناوی���دا خه‌وتی���ن‪ ،‬كون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫تیایدا س���ره‌وت بكه‌ین‪ ،‬ل���ه‌و ماوه‌یه‌ ‌‬ ‫ی تردا‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندیشمدا له‌گه‌ڵ ئه‌م كوڕه‌ ‌‬ ‫دوو ج���ار دووگیان بووم‪ ،‬هه‌ردووكیانم‬ ‫له‌بار بردووه‌"‪ .‬ئیتر لێره‌و‌ه (روخسار)‬ ‫ی لێده‌كه‌ن‌و‬ ‫ی حاشا ‌‬ ‫هه‌موو كه‌سوكاریش ‌‬ ‫منداڵه‌كانیش���ی‌ جێده‌هێڵێت‌و یه‌كسه‌ر‬ ‫ی ده‌دات‪ .‬ئه‌و‬ ‫ی ته‌اڵق ‌‬ ‫له‌وێ���دا مێرده‌كه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و ماوه‌ی‌ پێن���ج رۆژه‌‪ ،‬ژورێك‬ ‫دوا ‌‬ ‫ده‌گرن ب ‌ه ‪ 100‬دۆالرو تیایدا داده‌نیشن‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌م دۆس���ته‌ی‌ ه���ه‌ر ئه‌و پاره‌ی ‌ه‬ ‫ن���ادات‪ ،‬بۆی���ه‌ روخس���ار ته‌له‌فۆن بۆ‬ ‫ی ده‌كات‌و داوای‌ ئه‌و‬ ‫مێ���رد‌ه كۆنه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 100‬دۆالره‌ی‌ لێ���ده‌كات‪ ،‬ئه‌ویش بۆ ‌‬ ‫ده‌نێرێت‪ .‬روخس���ار ب ‌ه ته‌نها هه‌ر له‌و‬ ‫ژووره‌دا ده‌مێنێت���ه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌م جار‌ه‬ ‫ده‌س���ت ده‌كات ب��� ‌ه ده‌اڵڵ���ی‌‌و ژن���ان‬ ‫ده‌دۆزێته‌وه‌و له‌شفرۆش���ییان پێده‌كات‬ ‫"ك ‌ه ده‌س���تم كرد ب ‌ه گه‌وادیی‌‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫ی‬ ‫ی خۆمه‌و‌ه بوو"‪ .‬دوا ‌‬ ‫كه‌س له‌كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ێ‬ ‫ئه‌و‌ه دۆس���ته‌كه‌ی‌ خانووی���ه‌ك به‌كر ‌‬ ‫ده‌گرێ���ت‌و ده‌یه‌وێ���ت پێك���ه‌و‌ه بژین‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم زۆر زۆر هه‌ژار ده‌بن "بڕوا بكه‌ن‬ ‫پار‌هی‌ نۆكاوێكم���ان پێنه‌بوو بیخۆین‪،‬‬ ‫ی پێده‌كردین‬ ‫جگ���ه‌ له‌وه‌ی‌ خه‌ڵك خێر ‌‬ ‫ی ترمان نه‌ب���وو‪ ،‬كاتێك چووین ‌ه‬ ‫هیچ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و خان���وو‌ه بچوكه‌وه‌ ك ‌ه خاوه‌نه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دۆس���ته‌كه‌م ب���وو‪ ،‬پیاوێك ‌‬ ‫پ���ورزا ‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ن���د ب���وو هه‌وڵی���دا ژیانمان‬ ‫بگۆڕێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی روخسار ده‌یوست رزگاربوون ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الیه‌ن ‌‬ ‫بوو له‌و نه‌هامه‌تیی��� ‌ه بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی رێكبخات���ه‌وه‌و بكه‌وێت ‌ه‬ ‫ك���ه‌م ژیان��� ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫خۆش���ییه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم بیركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی زۆر جودا ده‌بێت‌و هه‌وڵ ده‌دات‬ ‫جاره‌ ‌‬ ‫ی بۆ گه‌یش���تن‬ ‫ی بكات ‌ه قوربان ‌‬ ‫كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ب���ه‌و ئاوات���ه‌ی‌‪ ،‬بۆی ‌ه "ب��� ‌ه ته‌له‌فۆن‬

‫قس���ه‌م له‌گه‌ڵ كچ��� ‌ه گه‌وره‌كه‌مدا كرد‬ ‫ی مێرداره‌‪ ،‬داوام لێكرد بێت بۆ‬ ‫كه‌ ژن��� ‌‬ ‫الم‪ ،‬له‌وكاته‌دا خ���اوه‌ن خانووه‌كه‌ ك ‌ه‬ ‫ی لێكرد‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫سه‌رمایه‌داربوو بینی‌‌و حه‌ز ‌‬ ‫ی بوو‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ب ‌ه كچه‌كه‌م وت���ه‌و‌ه راز ‌‬ ‫ی بخات ‌ه‬ ‫ی من���دا ئاماده‌بوو خۆ ‌‬ ‫له‌پێناو ‌‬ ‫ی مندا‌و‬ ‫ناو ئاگریشه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه له‌ماڵه‌كه‌ ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ی خۆمدا سێكس��� ‌‬ ‫له‌ب���ه‌ر چاو ‌‬ ‫كرد‌و له‌به‌رامب���ه‌ردا ‪ 1500‬دۆالر پێدا‌و‬ ‫ی به‌جێهێش���ت بۆ‬ ‫كچه‌كه‌ش���م پاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫من"‪ .‬روخس���ار له‌م كاته‌دا ده‌ستیكرد‬ ‫ی هێند‌ه‬ ‫ی "ك ‌ه هه‌س���تێك ‌‬ ‫ب ‌ه گریان‌و وت ‌‬ ‫ناخۆش بوو هه‌رگیز ناتوانم له‌به‌رچاوم‬ ‫ی خۆمدا‬ ‫البچێ���ت‪ ،‬چونكه‌ له‌ب���ه‌ر چاو ‌‬ ‫جه‌رگه‌كه‌می���ان والێكرد‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌تاو‬ ‫ی نه‌مده‌زان���ی‌ چیبكه‌م‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ژاری��� ‌‬ ‫ێ غیره‌ت‬ ‫خ���اوه‌ن خانووه‌كه‌ ئه‌وه‌ند‌ه ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ب���وو ل���ه‌وه‌ خۆش ن��� ‌ه ده‌ب���وو كرێ ‌‬ ‫ی نه‌ده‌ینێ‌‪ ،‬بۆی��� ‌ه ناچار‬ ‫خانووه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی ده‌كرد‬ ‫كچه‌ك���ه‌م له‌گه‌ڵیدا سێكس��� ‌‬ ‫ی كرێ‌ خانووه‌كه‌"‪.‬‬ ‫له‌جیات ‌‬ ‫ئیتر لێره‌وه‌ روخس���ار ده‌ست ده‌دات ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ك���ردن‌و هه‌وڵ ده‌دات ماڵه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ده‌اڵڵ ‌‬ ‫ی ئه‌وانه‌ی‌ ك��� ‌ه ده‌یانه‌وێت‬ ‫بكات���ه‌ جێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كچه‌كه‌‪ ،‬هاوڕێیه‌ك ‌‬ ‫له‌ش بكڕن‪ ،‬له‌دوا ‌‬ ‫كچه‌ك���ه‌ی‌‌و كوڕێ���ك ده‌هێنێت ‌ه ماڵه‌و‌ه‬ ‫له‌وێ‌ س���ێكس بك���ه‌ن‌و به‌رامبه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫پاره‌ی���ان لێده‌س���ه‌نێت‪" ،‬ئیتر هێواش‬ ‫ی ترو‬ ‫هێ���واش ماڵ��� ‌ه له‌شفرۆش���ه‌كان ‌‬ ‫ی ترم ناس���ی‌‪ ،‬به‌ڕاده‌یه‌ك‬ ‫گه‌واده‌كان��� ‌‬ ‫ی مادیمان باش���بوو‪ ،‬رۆژ‬ ‫زۆر زۆر وه‌زع ‌‬ ‫هه‌بوو یه‌ك ملیۆن‌و دووسه‌د هه‌زارم ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫یه‌ك ئافره‌ت په‌یدا كردوو‌ه ك ‌ه ته‌مه‌ن ‌‬ ‫‪ 16‬ساڵ بوو"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫روخسار ته‌نها كچه‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ توش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناكات‪ ،‬به‌ڵكو كچ ‌‬ ‫ی له‌شفرۆش��� ‌‬ ‫داو ‌‬ ‫ی ته‌نها ‪ 16‬ساڵ‬ ‫ی ك ‌ه ته‌مه‌ن ‌‬ ‫دووه‌میش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مێرده‌كه‌یه‌ت ‌‬ ‫ده‌بێت‌و له‌و پورزای���ه‌ ‌‬ ‫ی له‌ماڵه‌كه‌یاندا ژیاوه‌‪،‬‬ ‫ی خ���ۆ ‌‬ ‫ك ‌ه كات ‌‬ ‫له‌شفرۆش���ی‌ پێوه‌ده‌كات‌و جگ ‌ه له‌ویش‬ ‫ی ده‌هێنێت ‌ه س���ه‌ر ئه‌و‬ ‫ی كوڕه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ژن ‌‬ ‫ی‬ ‫رێگه‌ی ‌ه ت���ا بتوانێت پار‌ه بۆ كوڕه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی له‌وه‌كرد‬ ‫په‌یدا بكات‪ .‬روخس���ار باس ‌‬ ‫ی نییه‌و‬ ‫ی زۆر هه‌ژاره‌و هیچ ‌‬ ‫ك ‌ه كوڕه‌كه‌ ‌‬ ‫ی به‌س���ه‌ردا س���اغكراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و ژنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تووش��� ‌‬ ‫بۆی��� ‌ه هیچ گرنگ نیی ‌ه له‌ال ‌‬ ‫ی باس���یكرد‬ ‫چیده‌بێت‪" .‬بوكه‌كه‌م خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ له‌ب���ازاڕ ویس���تویه‌ت ‌‬ ‫ك��� ‌ه رۆژ ‌‬ ‫ی پێنه‌بووه‌‪،‬‬ ‫پ���ه‌رده‌ بكڕێ���ت‌و پ���اره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دوكانداره‌ك���ه‌ش بردویه‌تی��� ‌ه ژوورێك ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ی دوكانه‌كه‌ی‌‌و سێكس��� ‌‬ ‫دواوه‌ ‌‬ ‫كردووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئێستا ئه‌ویش فێربووه‌و‬ ‫ی خۆم‌و‬ ‫خه‌ریكه‌‪ ،‬بۆی ‌ه منیش هێنامه‌ ال ‌‬ ‫ی‬ ‫ب ‌ه پار‌ه ده‌مدا ب���ه‌ خه‌ڵك‪ ،‬بووكه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی گه‌واد‌ه بووه‌و ئێستاش من‬ ‫تریشم خۆ ‌‬ ‫ده‌یده‌م ب ‌ه خه‌ڵك وات ‌ه ئێس���تا من كار‬ ‫ب ‌ه ه���ه‌ردوو كچه‌كه‌م هه‌ردوو بوكه‌كه‌م‬ ‫ده‌كه‌م"‪.‬‬ ‫روخس���ار باس له‌و دوو كچ ‌ه دوازد‌ه‬ ‫ساڵ‌و سیازد‌ه سااڵن ‌ه ده‌كات ك ‌ه بێالن ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫بوون‌و له‌ناو باخه‌كاندا خه‌وتوون "رۆژ ‌‬ ‫ی له‌و‬ ‫ئاگاداری���ان كردم ك���ه‌ دوو كچ ‌‬ ‫جۆر‌ه هه‌ن‌و جوانیش���ن‪ ،‬بۆی ‌ه هێنامن ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی خۆم‌و له‌شفرۆشیم پێكردن‪ ،‬له‌ماڵ ‌‬ ‫ال ‌‬ ‫خۆمدا هێشتمنه‌وه‌و بۆیه‌ك جار چوون ‌ه‬ ‫الی���ان ‪ 100‬دۆالرم وه‌رده‌گ���رت ك ‌ه ‪25‬‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫هه‌زارم ده‌دایه‌ كچ���ه‌كان‌و ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ێ‬ ‫بۆ خۆم بوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر بۆ ش���ه‌و ‌‬ ‫بوای ‌ه ‪ 300‬دۆالرم وه‌رده‌گرت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ له‌ش���فرۆش به‌س نه‌بوو‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ی عه‌ره‌به‌و‌ه‬ ‫ی ده‌اڵڵ��� ‌‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ پیاوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌ره‌بیشم بۆ ده‌هات ك ‌ه هه‌موو ‌‬ ‫ژن ‌‬ ‫كه‌س���وكاری‌ خۆین‪ ،‬ئه‌گه‌ر موشته‌ریم‬ ‫بان���گ كردای��� ‌ه هه‌موو س���اڵه‌ك ‌ه ئه‌و‬ ‫ی الده‌هێشتمه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئافره‌تانه‌ ‌‬ ‫ئه‌و باس ل���ه‌و پیاوان��� ‌ه ده‌كات ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌ردانیان ده‌كات‪ ،‬كارو پیش��� ‌ه ‌‬ ‫جۆراوجۆریان هه‌ی ‌ه ك ‌ه هه‌ر له‌بازرگانه‌و‌ه‬ ‫ی كاس���بكارن یان‬ ‫ی تا ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫تیایه‌ت��� ‌‬ ‫ی تریان هه‌یه‌و‬ ‫فه‌رمانب���ه‌رن ی���ان كار ‌‬ ‫ته‌مه‌نیش���یان له‌نێوان ‪ 17‬ساڵ بۆ ‪65‬‬ ‫ساڵدایه‌‌و زۆربه‌یان پیاون‪.‬‬ ‫ی زۆر له‌م كار‌ه‬ ‫(روخس���ار) قازانج��� ‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌ڕاده‌یه‌ك كه‌ رۆژ هه‌بوو‌ه ‪500‬‬ ‫ی ده‌ست كه‌وتووه‌و مانگ هه‌بوو‌ه‬ ‫دۆالر ‌‬ ‫ی به‌مكار‌ه ده‌ست‬ ‫بیس���ت هه‌زار دۆالر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الهه‌بوو‌ه ته‌مه‌ن ‌‬ ‫كه‌وتووه‌‪ ،‬چونكه‌ ژن ‌‬ ‫ی ‪ 24‬كاتژمێردا‬ ‫‪ 21‬ساڵ بووه‌ "له‌ماوه‌ ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ بیس���ت پیاودا خه‌ت���ووه‌‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی ده‌یهێنا بۆ‬ ‫ژن��� ‌ه مێرده‌ك���ه‌ی‌ خ���ۆ ‌‬

‫هه‌ستێكی‌ هێند‌ه ناخۆش بوو‬ ‫ی خۆمدا‬ ‫کاتێک له‌به‌ر چاو ‌‬ ‫کچه‌که‌میان القه‌کرد‪ ،‬به‌اڵم له‌تاو‬ ‫ی چیبكه‌م‬ ‫هه‌ژاریی‌ نه‌مده‌زان ‌‬

‫كوێستان جه‌الل‪ ،‬یه‌كێكه‌ له‌و‬ ‫ژنانه‌ی‌ كه‌ پیاوه‌كه‌ی‌ له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستگیرانداریدا زۆر خۆشی‌ ویستووه‌‪،‬‬ ‫"ئه‌و پیاوه‌ی‌ ئێستا هاوسه‌ری‌ منه‌‬ ‫بڕوام وایه‌ له‌باشترین پیاوه‌كان بووه‌‬ ‫له‌سه‌رده‌می‌ ده‌ستگیرانداریدا‪ ،‬هێنده‌‬ ‫باش‌و خۆشگوفتاربوو كه‌ ده‌توت‬ ‫باشترین پیاوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ئێستادا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك گۆڕاوه‌ خۆشم بڕواناكه‌م‬ ‫ئه‌وه‌ ئه‌و بێت"‪ ،‬به‌ بڕوای‌ ئه‌و‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫سیفاتی‌ هه‌موو پیاوێكه‌‌و كه‌سیان‬ ‫له‌وه‌ی‌ دیكه‌یان جیاوازتر نییه‌‪.‬‬ ‫بابه‌تی‌ دروستبوونی‌ گۆڕان‌و جیاواز ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌فتار‌و هه‌ڵسوكه‌وتی‌ پیاوان له‌قۆناغی‌‬ ‫ده‌ستگیرانداری‌‌و گواستنه‌وه‌دا یه‌كێكه‌‬ ‫له‌و باس����انه‌ی‌ بووه‌ته‌ جێگه‌ی‌ قس����ه‌‬ ‫له‌س����ه‌ركردن له‌الی زۆرێ����ك له‌كچان‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ ئه‌وانه‌ی‌ هێش����تا نه‌چونه‌ته‌‬ ‫قۆناغی‌ هاوسه‌رگیری‌ یان خۆشه‌ویستی‌‬ ‫كه‌سێكه‌وه‌‪.‬‬ ‫پی����اوان به‌گش����تی‌ له‌قۆناغ����ی‌‬ ‫ده‌س����تگیرانداریدا ب����ه‌ جۆرێك ره‌فتار‬ ‫ده‌كه‌ن ده‌بنه‌ مایه‌ی سه‌رنجڕاكێشان‌و‬ ‫ره‌زامه‌ن����دی‌ ده‌س����تگیرانه‌كانیان‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم دوای‌ تێپه‌ڕبوون����ی‌ ئه‌م قۆناغه‌‬ ‫ورده‌ ورده‌ ژن����ان ده‌كه‌ون����ه‌ گله‌ی����ی‬ ‫له‌پیاوه‌كانیان‌و كێشه‌ی‌ گۆڕانی‌ كردار‌و‬ ‫گوفت����ار س����ه‌رهه‌ڵده‌دات‌و دووچ����اری‌‬ ‫بڕیاری‌ قورسیان ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫س����ۆزیار عومه‌ری����ش ك����ه‌ هه‌م����ان‬ ‫گرفت����ی‌ هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ هاوس����ه‌ره‌كه‌یدا‬ ‫ده‌ڵێت "س����ه‌ره‌تا ئه‌وه‌م بیستبوو كه‌‬ ‫پیاوان دوای‌ گواستنه‌وه‌ گۆڕانكارییان‬ ‫به‌س����ه‌ردا دێت‪ ،‬بۆیه‌ زۆر قورسبوو تا‬ ‫گه‌ش����تمه‌ ئه‌وه‌ی‌ بڕیارمدا ش����وبكه‌م‪،‬‬ ‫دواتر هه‌میش����ه‌ داواملێده‌كرد‌و قسه‌م‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كرد كه‌ نه‌گۆڕێت‌و وه‌ك‬ ‫ئێستا خۆش قسه‌‌و باش بێت‪ ،‬به‌اڵم به‌‬ ‫داخه‌وه‌ دوای‌ ماوه‌یه‌ك له‌گواستنه‌وه‌ به‌‬ ‫جۆرێك گۆڕا ج����اری‌ واهه‌یه‌ به‌ هه‌فته‌‬ ‫وش����ه‌ی‌ (خۆش����مده‌وێیت) به‌ زمانیدا‬ ‫نایه‌"‪.‬‬ ‫ه����اوار كه‌م����ال كه‌ ئێس����تا خاوه‌نی‌‬ ‫منداڵێكه‌ ده‌ڵێت "به‌ڵێ‌ به‌ دڵنیاییه‌وه‌‬ ‫پیاوان دوای‌ گواستنه‌وه‌ گۆڕان به‌سه‌ر‬

‫ره‌فت����ار‌و كرداریان����دا دێ����ت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫قۆناغی‌ ده‌س����تگیرانداری‌ وه‌ك خه‌یاڵ‬ ‫وایه‌‌و قسه‌‌و باس له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك شت‬ ‫ده‌كرێت ك����ه‌ دواتر ده‌یبینیت وانییه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و بڕوای‌ وایه‌ "ژنانی‌ شه‌رقی‌" ناتوانن‬ ‫له‌زمان����ی‌ پی����اوان تێبگ���� ‌هن‌و توانای‌‬ ‫وه‌اڵمدان����ه‌وه‌ی‌ پێداویس����تییه‌كانیان‬ ‫نییه‌‪ ،‬ده‌ڵێت "له‌قۆناغی‌ گواستنه‌وه‌دا‬ ‫ژنان ئه‌وه‌نده‌ی‌ قس����ه‌ له‌س����ه‌ر ش����ته‌‬ ‫مادییه‌كان ده‌كه‌ن بوار بۆ بابه‌ته‌كانی‌‬ ‫دیكه‌ ناهێڵنه‌وه‌‪ ،‬ده‌ی‌ پیاویش داهات‌و‬ ‫توانای‌ دیاریكراوه‌ بۆیه‌ داواكاریه‌كانی‌‬ ‫ژنی‌ پێ‌قبوڵ ناكرێت‌و ده‌گۆڕێت"‪.‬‬ ‫كاژاو به‌هادین هۆكاری‌ دروستبوونی‌‬ ‫ئ����ه‌م گۆڕانكاریی����ه‌ نه‌خوازراوان����ه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌سه‌رده‌ی‌‬ ‫ده‌س����تگیرانداریدا ئه‌وه‌ن����ده‌ی‌ س����ۆز‬ ‫(عاتفه‌) به‌س����ه‌ر قس����ه‌‌و بڕیاره‌كاندا‬ ‫زاڵ����ه‌و كاری‌ پێده‌كرێ����ت ئه‌وه‌ن����ده‌‬ ‫(عه‌قڵ) ئاماده‌گی‌ نییه‌ "بۆیه‌ ده‌بینین‬ ‫ك����چ داوای‌ هه‌رچی‌ ب����كات‪ ،‬كوڕ به‌بێ‌‬ ‫بیركردنه‌وه‌ یان بۆیده‌كڕێت یان په‌یمانی‌‬ ‫پێده‌دات له‌ئاینده‌دا بۆی‌ بكڕێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دواتر كه‌ ده‌چن����ه‌ واقیعه‌كه‌وه‌‌و عه‌قڵ‬ ‫ده‌كه‌وێته‌ كار‪ ،‬ئه‌وكاته‌ ده‌زانن ئه‌وه‌ی‌‬ ‫باس����یانكردووه‌ ته‌نها س����ۆزێك بووه‌‌و‬ ‫نه‌یانویس����تووه‌ دڵی‌ یه‌كتر بش����كێنن‌و‬ ‫پێیان ناكرێت‪ ،‬ئالێره‌دایه‌ ژنیش ده‌ڵێت‬ ‫پیاوه‌كه‌م گۆڕاوه‌"‪ .‬به‌ بۆچوونی‌ كاژاو‪،‬‬ ‫ل����ه‌م باس����ه‌دا ژن‌و پی����او هیچكامیان‬ ‫گوناهب����ار نیین‪" ،‬چونك����ه‌ ژن حه‌قی‌‬ ‫خۆیه‌تی‌ داوای‌ ئه‌وه‌ بكات كه‌ په‌یمانی‌‬ ‫پێ����دراوه‌‪ ،‬پیاویش حه‌ق����ی‌ خۆیه‌تی‌‬ ‫نه‌یكات‪ ،‬چونكه‌ ئێستا له‌واقیعه‌كه‌دایه‌و‬ ‫ده‌زانێت پێی‌ ناكرێت"‪.‬‬ ‫به‌اڵم (بوشرا) هۆكاری‌ ئه‌م گۆڕانكاریه‌‬ ‫بۆئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ كه‌ پیاوان زیاتر‬ ‫هه‌ست به‌ به‌رپرسیارێتی‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ناتوان����ن له‌هه‌موو ش����تێكدا به‌ گوێی‌‬ ‫ژنه‌كانیان بكه‌ن‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ش "هه‌ندێك‬ ‫له‌پی����اوان له‌قۆناغی‌ گواس����تنه‌وه‌دا وا‬ ‫هه‌س����تده‌كه‌ن ئه‌گ����ه‌ر ئه‌وه‌نده‌ به‌ده‌م‬ ‫ژنه‌كانیانه‌وه‌ ب����ده‌ن له‌ڕه‌فتار‌و گفتاردا‬ ‫زۆر نه‌رمب����ن ئه‌م����ه‌ ه����ۆی‌ ئ����ه‌وه‌ی‌‬ ‫ژنه‌كانیان زاڵبن به‌ سه‌ریاندا‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫خه‌ڵكی‌ پێیانده‌ڵێن "كه‌سێكی‌ ژنانین"‬ ‫بۆی����ه‌ ناچارده‌بن ئه‌و زمانه‌ ش����یرین‌و‬ ‫خۆش����ه‌ی‌ یه‌كه‌مجار هه‌یانه‌ ده‌گۆڕیت‌و‬

‫ ‬ ‫زۆرێك ره‌فتاری‌ پیاو له‌سه‌رده‌می‌ ده‌ستگیرانداریدا ده‌ستكرد‌و ده‌مامكداره‬ ‫نامێنێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆیه‌ له‌گواستنه‌وه‌دا‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێ����ت‪ ،‬چونك����ه‌ په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی����ه‌كان زیات����ر ده‌بێت"‪ .‬ئه‌و‬ ‫ئه‌وه‌ش����ی‌ وت ك����ه‌ زۆرێ����ك ره‌فتاری‌‬ ‫پیاو له‌س����ه‌رده‌می‌ ده‌س����تگیرانداریدا‬ ‫ده‌س����تكرد‌و ده‌مامك����داره‌‌و ته‌نه����ا بۆ‬ ‫رازیكردن����ی‌ ده‌س����تگیرانه‌كه‌یه‌تی‌‪،‬‬ ‫هه‌رئه‌وه‌نده‌ی‌ ده‌س����تی‌ پێی‌ گه‌یش����ت‬ ‫ئیتر ده‌مامكه‌كه‌ی‌ الده‌چێت‌و حه‌قیقه‌تی‌‬ ‫خۆی‌ ده‌رده‌خات‪.‬‬ ‫به‌ بۆچوونی‌ خه‌بات فاتیح‪ ،‬هۆكاری‌‬ ‫گۆڕینی‌ ره‌فت����اری‌ پیاوان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ نه‌بوونی‌ تێگه‌یشتن له‌زمانی‌ یه‌كتری‌‬ ‫"چونكه‌ هه‌ندێ����ك له‌ژن����ان له‌جیاتی‌‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی‌ هه‌موو رۆژێك كراس����ێكی‌ بۆ‬ ‫به‌ریت ب����ه‌ دیاری‌‪ ،‬ته‌نها رۆژی‌ یه‌كجار‬ ‫پێی‌ بڵێت خۆشمده‌وێیت له‌سه‌د كراس‬ ‫خۆشتره‌ له‌الی‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك له‌ژنان‬ ‫له‌به‌یانی‌ تا ئێواره‌ بڵێ‌ خۆشمده‌وێیت‬ ‫ئه‌وه‌ن����ده‌ی‌ كڕین����ی‌ گوڵێك����ی‌ بچوك‬ ‫خ����ۆش نیی����ه‌ ل����ه‌الی‪ ،‬بۆی����ه‌ كاتێك‬ ‫زمان‌و سروش����تی‌ ژنه‌كه‌ی‌ نه‌ناس����ێت‪،‬‬

‫ئاس����اییه‌ به‌و جۆره‌نه‌بێت كه‌ ژنه‌كه‌ی‌‬ ‫حه‌زده‌كات‪ ،‬ئه‌مه‌ش سه‌ره‌تای‌ گۆڕان ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌فتاره‌كان����ه‌‌و مه‌رجی����ش نیی����ه‌ هه‌ر‬ ‫له‌قۆناغی‌ گواس����تنه‌وه‌دا بێت‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌ده‌ستگیرانداریشدا روویداوه‌"‪.‬‬ ‫یاسین عومه‌ر كه‌ یاریده‌ده‌ری‌ توێژه‌ره‌‬ ‫له‌زانكۆی‌ س����لێمانی‌‪ ،‬پێیوایه‌ گۆڕانی‌‬ ‫رفتاری‌ پیاو له‌به‌ر سێ‌ هۆكاره‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬مافی‌ موڵكدارییه‌تی‌ كه‌ پیاو‬ ‫وه‌ك موڵك‌و شمه‌ك ته‌ماشای ژنه‌كه‌ی‌‬ ‫ده‌كات‪ .‬دووه‌م‪ :‬رۆتینی����ات‌و ئ����ه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌رده‌وام ش����ته‌كان دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌‪،‬‬ ‫واته‌ ئه‌و به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ كه‌سێكدایه‌و‬ ‫هه‌میش����ه‌ له‌به‌رچاویه‌تی‌‪ ،‬له‌والش����ه‌وه‌‬ ‫ده‌بینێ����ت ش����ته‌كانی‌ ده‌وروب����ه‌ری‌‬ ‫ده‌گۆڕێ����ن‪ ،‬بۆیه‌ ح����ه‌زده‌كات ئه‌ویش‬ ‫بگۆڕێت‪ .‬س����ێیه‌م‪ :‬مرۆڤ له‌سروشتیی‌‬ ‫خۆیدا مه‌خلوقێكه‌ ده‌یه‌وێت ش����ته‌كان‬ ‫بگۆڕێت‌و تامی‌ سنوره‌ ناباوه‌كان بكات‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ش پیاو هه‌میش����ه‌ ده‌یه‌وێت‬ ‫كه‌شفی‌ ش����ته‌ نهێنییه‌كان بكات‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ن����ده‌ی‌ ئه‌و نهێنییه‌ی‌ بۆ كه‌ش����ف‬

‫له‌ئینته‌رنێته‌وه‌‬

‫بوو‪ ،‬كه‌م كه‌م لێ����ی‌ دورده‌كه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ له‌س����ه‌رده‌می‌ ده‌س����تگیرانداریدا‬ ‫زۆر ش����ت له‌الی‌ نهێنییه‌و ئه‌و كاته‌ی‌‬ ‫ده‌یگوازێته‌وه‌ ئه‌و نهێنیانه‌ی‌ بۆ كه‌شف‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ئیتر ورده‌ ورده‌ ره‌فتاریش����ی‌‬ ‫ده‌ست به‌ گۆڕان ده‌كات‪.‬‬ ‫به‌ بۆچوونی‌ یاس����ین‪ ،‬زۆر قورس����ه‌‬ ‫ئێم����ه‌ بتوانین به‌بێ‌ توێژینه‌وه‌ قس����ه‌‬ ‫له‌س����ه‌ر ئه‌وه‌بكه‌ین ك����ه‌ كام له‌م دوو‬ ‫كائینه‌ به‌رپرسی‌ یه‌كه‌من له‌م گۆڕانه‌دا‪،‬‬ ‫چونك����ه‌ تا ئێس����تا داتایه‌ك����ی‌ وامان‬ ‫له‌به‌رده‌ستدا نییه‌ ئه‌وه‌ روون بكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ك چ����ۆن ئه‌گ����ه‌ر بمانه‌وێ����ت‬ ‫چاره‌سه‌ری‌ ئه‌مه‌ بكه‌ین به‌ هه‌مانشێوه‌‬ ‫پێویستمان به‌ توێژینه‌وه‌ی‌ ورد‌و داتای‌‬ ‫ده‌قی����ق هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رنا ئ����ه‌وه‌ی‌ وه‌ك‬ ‫چاره‌س����ه‌ر ده‌یڵێین ته‌نه����ا تیۆرییه‌‌و‬ ‫هیچ����ی‌ ت����ر‪ ،‬ره‌نگه‌ ئه‌و كات����ه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫خاڵه‌كانی‌ چاره‌سه‌ركردن له‌‪ 10‬كه‌سدا‬ ‫بۆ ‪ 9‬كه‌س����یان ش����یاو نه‌بێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫پش����تی‌ به‌ داتا‌و زانیاری‌ نه‌به‌ستووه‌‌و‬ ‫كه‌سه‌كان له‌یه‌ك جیاوازن‪.‬‬

‫"دزیشت لێده‌كه‌ن‌و ناوێری‌ قسه‌ش بكه‌یت"‬ ‫ئا‪ :‬ڤینا موسته‌فا‬

‫ی‬ ‫ژنم ال‌بووه‌ ته‌مه‌ن ‌‬ ‫‪ 21‬ساڵ بوو‌ه‬ ‫ی ‪24‬‬ ‫له‌ماوه‌ ‌‬ ‫كاتژمێردا‬ ‫له‌گه‌ڵ بیست‬ ‫پیاودا خه‌تووه‌‬

‫زۆر جار له‌نێوان‬ ‫خۆماندا (واته‌‬ ‫گه‌واده‌كان)‬ ‫له‌شفرۆشه‌كانمان‬ ‫ده‌گۆڕینه‌وه‌ بۆ‬ ‫ی له‌شكڕه‌كانمان‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫لێنه‌تۆرێن‬

‫الی‌ م���ن‪ ،‬رۆژ هه‌ب���وو ‪ 1400‬دۆالرم‬ ‫ی پیاوان حه‌زیان‬ ‫پێپه‌یداكردووه‌‪ ،‬به‌زۆر ‌‬ ‫له‌كچ ‌ه منداڵه‌كانه‌و ده‌یانه‌وێت زه‌عیف‌و‬ ‫پچكۆله‌بێ‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر كچێك بكرێت به‌ ژن‬ ‫‪ 1500‬دۆالر له‌پیاوه‌ك��� ‌ه ده‌س���ه‌نین ك ‌ه‬ ‫‪ 1000‬دۆالر بۆ ئێمه‌یه‌و ‪ 500‬دۆالریش بۆ‬ ‫ی‬ ‫كچه‌ك ‌ه خۆیه‌تی‌"‪( .‬روخسار) ك ‌ه ماوه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌مكاره‌یه‌‪،‬‬ ‫پێنج ساڵ زیاتره‌ خه‌ریك ‌‬ ‫ی گۆڕیوه‌و‬ ‫ی ‪ 12‬ماڵ ‌‬ ‫له‌و ماوه‌یه‌دا نزیكه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تازه‌ ‌‬ ‫هه‌ر ماوه‌ی���ه‌ك‌و خانوویه‌ك��� ‌‬ ‫ی ئاش���كرا نه‌بێ‌‪" ،‬ئه‌و‬ ‫گرتوو‌ه بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫خانوان���ه‌ی‌ ك��� ‌ه ده‌مگرتن‪ ،‬ب���ۆ كار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌كارم ده‌هێنان‌و شوێن ‌‬ ‫له‌شفرۆش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆم نه‌بوو‪ ،‬ئه‌و ئافره‌تانه‌ ‌‬ ‫دانیشتن ‌‬ ‫تێ���دا ده‌مان���ه‌و‌ه ك ‌ه له‌شفرۆش���ییان‬

‫ده‌ك���رد‪ ،‬زۆر ج���ار له‌نێ���وان خۆماندا‬ ‫(وات ‌ه گه‌واده‌كان) له‌شفرۆش���ه‌كانمان‬ ‫ده‌گۆڕینه‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌شكڕه‌كانمان‬ ‫ی تازه‌یان بده‌ینێ‌"‪.‬‬ ‫لێنه‌تۆرێن‌و خه‌ڵك ‌‬ ‫ی‬ ‫روخسار باس له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه زۆربه‌ ‌‬ ‫موشته‌ریه‌كانیان حه‌ب ده‌هێنن‌و پێش‬ ‫ی‬ ‫س���ێكس ده‌یخۆن‪ ،‬زۆرج���ار مادده‌ ‌‬ ‫هۆش���به‌ر به‌كارده‌هێن���ن‌و ژنه‌كانیش‬ ‫پێش ئ���ه‌وه‌ حه‌بی‌ مه‌ن���ع ده‌خۆن بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ منداڵیان نه‌بێ‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی خوازراو ‌‬ ‫تێبینی‌‪( :‬روخسار) ناو ‌‬ ‫ئه‌و ژنه‌یه‌ که‌ ئێستا له‌به‌ندیخانه‌یه‌و‬ ‫له‌چاوه‌ڕوانی یه‌کالیبونه‌وه‌ی‬ ‫دۆسیه‌که‌یدایه‌‪.‬‬

‫ماوه‌یه‌كه‌ دوكاندارانی‌ پۆشاكی‌ ژنانه‌‬ ‫له‌شاری‌ سلێمانی‌ دادو بێدادیانه‌‬ ‫به‌ده‌ست ئه‌و ژنانه‌ی‌ كه‌ دزییان‬ ‫لێده‌كه‌ن‪ ،‬به‌ تایبه‌تی‌ له‌ڕۆژانی‌‬ ‫قه‌ره‌باڵغیدا‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ كامێراشیان‬ ‫داناوه‌‪.‬‬ ‫كاروان‪ ،‬خاوه‌ن���ی‌ دوكان���ی‌ جلوبه‌رگ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئافره‌تانه‌و س���ه‌باره‌ت ب���ه‌و دیارده‌یه‌‬ ‫ئام���اژه‌ به‌وه‌ ده‌كات ك���ه‌ زۆربه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫ئافره‌تان���ه‌ی‌ دزی‌ ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬له‌كات���ی‌‬ ‫قه‌ره‌باڵغی���دا ده‌یك���ه‌ن‌و گوێ���ش ب���ه‌‬ ‫كامێراك���ه‌ ن���اده‌ن "ب���ه‌زۆری‌ له‌كاتی‌‬ ‫قه‌ره‌باڵغی���دا فرس���ه‌ت وه‌رده‌گ���رن‌و‬ ‫ش���ته‌كه‌ ده‌به‌ن‪ ،‬له‌ڕۆژانی‌ ئاساییش���دا‬ ‫ئه‌وكاره‌ ه���ه‌ر ده‌كه‌ن ب���ه‌س له‌وانه‌یه‌‬ ‫بۆ ئه‌وان كه‌متر ئه‌و هه‌له‌ بڕه‌خس���ێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ دوكانداره‌كان له‌ڕۆژانی‌ ئاساییدا‬ ‫كه‌متر مه‌ش���غوڵن‌و ده‌توان���ن ئاگاداری‌‬ ‫دوكانه‌كه‌ی���ان ب���ن"‪ ،‬ئ���ه‌و دوكانداره‌‬ ‫له‌درێژه‌ی‌ قسه‌كانیدا باس له‌هه‌ستیاری‌‬ ‫كاره‌كه‌ی���ان ده‌كات كه‌ ج���اری‌ وابووه‌‬ ‫زانیویه‌تی‌ كه‌ موشته‌رییه‌كی‌ پارچه‌یه‌ك‬ ‫جلی‌ خس���تووه‌ته‌ جانتاكه‌یه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نه‌یوێ���راوه‌ پێیبڵێت‪ ،‬له‌ترس���ی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫نه‌وه‌كو ش���تێكت بۆ دروس���ت بكات‪،‬‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌و كه‌س���انه‌ش ك���ه‌ دزی‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ده‌ڵێت "ئه‌و كه‌س���انه‌ی‌ دزی‌‬ ‫ئه‌ك���ه‌ن له‌هه‌م���وو جۆرێك���ن‪ ،‬كه‌متر‬ ‫هه‌س���تیان پێده‌كه‌ی‌‪ ،‬تیایاندایه‌ كه‌سی‌‬ ‫زۆر راقی���ن‪ ،‬ی���ان كیلۆی���ه‌ك ئاڵتونی‌‬ ‫پێوه‌یه‌ هه‌رگیز ته‌وه‌قوعی‌ ئه‌وه‌ ناكه‌ی‌‬ ‫دزی‌ بكات‪ ،‬كه‌چی‌ فرس���ه‌ت ده‌هێنێت‬ ‫له‌كاتی‌ س���ه‌رقاڵیدا خێ���را پارچه‌یه‌ك‬ ‫ده‌خات���ه‌ عه‌الگه‌كه‌ی���ه‌وه‌‪ ،‬وه‌ك خۆم‬ ‫زۆرجار ئاگاشم لێبووه‌ به‌س قه‌د رووم‬

‫نه‌هات���ووه‌ لێی‌ وه‌ربگرم���ه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫له‌وانه‌یه‌ به‌ شێوازێك جواب بداته‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر خۆشم بكه‌وێت‪ ،‬به‌اڵم كه‌ جارێكی‌‬ ‫ت���ر هاتۆته‌وه‌‪ ،‬به‌ جۆرێك���ی‌ وا جوابم‬ ‫داوه‌ته‌وه‌ كه‌ تێبگات‌و ده‌رمكردووه‌"‪.‬‬ ‫شه‌رام‪ ،‬خاوه‌نی‌ دوكانێكی‌ كه‌مالیاتی‌‬ ‫ئافره‌تانه‌و باس���ی‌ له‌وه‌ك���رد كه‌ ئه‌وان‬ ‫كامێرای���ان دان���اوه‌ ب���ۆ تۆماركردنی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ له‌دوكانه‌ك���ه‌دا رووده‌دات "ئه‌و‬ ‫كامێرای���ه‌ی‌ ئێمه‌ بۆ م���اوه‌ی‌ مانگێك‬ ‫تۆم���ارده‌كات‪ ،‬ئه‌توانی���ن بزانی���ن له‌و‬ ‫ماوه‌یه‌دا چیمان براوه‌و دیار نه‌ماوه‌ زۆر‬ ‫جاریش سوده‌كه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ جارێكی‌‬ ‫تر ئه‌وكه‌س���ه‌ هاته‌وه‌ ئه‌یناس���ینه‌وه‌‌و‬ ‫له‌نێ���وان دوكانداره‌كانی‌ ئ���ه‌و گوزه‌ره‌‬ ‫ئیش���اره‌تێك ئه‌ده‌ین ب���ه‌ یه‌كتری‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ هه‌موومان ئه‌وكه‌س���ه‌ بناسین‌و‬ ‫حه‌زه‌ری‌ لێده‌كه‌ین‪ ،‬ئافره‌ت هه‌بووه‌ كه‌‬ ‫داوای‌ ته‌س���ریحه‌یه‌كی‌ كردووه‌‪ ،‬له‌كاتی‌‬ ‫س���ه‌رقاڵیمدا دانه‌یه‌كی‌ تریشی‌ كردووه‌‬ ‫به‌س���ه‌ریه‌وه‌‪ ،‬منیش به‌ شێوه‌یه‌كی‌ وا‬ ‫پێم وتووه‌ كه‌ ئه‌و نه‌زانێت‪ ،‬من زانیومه‌‬ ‫دزی‌ ك���ردووه‌‪ ،‬چونكه‌ له‌وانه‌یه‌ زۆرجار‬ ‫وا بكات تاوانباریش���ت بكات‪ ،‬ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫دزی‌ ئه‌كه‌ن مه‌رج نییه‌ پێویستیان پێی‌‬ ‫بێت‪ ،‬به‌ڕای‌ م���ن ئه‌وه‌ ته‌نها فێربوونه‌‪،‬‬ ‫فۆتۆ‪ :‬ڤینا‬ ‫ ‬ ‫چونك���ه‌ ئه‌گه‌ر پێویس���تی‌ به‌پاره‌بێت‪ ،‬سه‌ره‌ڕای بونی کامێره‌ش‪ ،‬هه‌ندێک له‌ژنان دزی له‌دوکانی که‌مالیاته‌کان ده‌که‌ن‬ ‫ئه‌وا پاره‌ یان ئاڵت���ون یان زیو ده‌بات‬ ‫نه‌ك كه‌مالیات‪ ،‬من كه‌س ئه‌ناس���م زۆر ئافره‌ت له‌دوكانه‌كه‌مدابوون‪ ،‬یه‌كێكیان ده‌كات ك���ه‌ له‌دوكانه‌كه‌ی���دا رویداوه‌‪ ،‬نه‌ماب���وو"‪ .‬ئه‌و دوكان���داره‌ باس له‌وه‌‬ ‫ی كرد‪ ،‬ئه‌وه‌یتریش���یان خێرا ئ���ه‌و پێیباش نه‌بوو ناوی‌ بنوس���رێت‪ ،‬ده‌كات هه‌ندێ‌ له‌و ئافره‌تانه‌ جس���می‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندیش���ن‌و پێویس���تیان به‌ هیچ داوای‌ بۆن ‌‬ ‫نییه‌و له‌هیچیش���یان كه‌م نییه‌‪ ،‬كه‌چی‌ بۆنێكی‌ ك���رد‌ه جانتاكه‌ی���ه‌وه‌‪ ،‬كاتێك س���ه‌باره‌ت به‌و رووداوه‌ی‌ هه‌رگیز بیری‌ خۆیان به‌كار ده‌هێنن بۆ دزین‪ ،‬به‌نمونه‌‬ ‫لێم پرس���ی‌ ئ���ه‌و‌ه چیب���وو؟ وتی‌ جا ناچێت���ه‌وه‌ "رۆژێكیان موش���ته‌رییه‌ك جاری‌ وابووه‌ گومانم هه‌بووه‌ كه‌ له‌خۆیا‬ ‫دزیمان لێده‌كات"‪.‬‬ ‫بێس���تون‪-‬یش یه‌كێكیت���ره‌ ل���ه‌و بۆنێك چی���ه‌ هه‌ڵمگرتووه‌؟ منیش لێی‌ هاته‌ دوكانه‌كه‌م له‌گه‌ڵ‌ كه‌س���ێكیتردا‪ ،‬ش���تی‌ ش���اردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ناوێری‌‬ ‫دوكانداران���ه‌ی‌ ك���ه‌ ب���ۆن‌و كه‌مالیات توڕه‌بووم‌و كردمه‌ ده‌ره‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌شم به‌ چه‌ن���د پارچه‌ جلێكی‌ تاق���ی‌ كرده‌وه‌‪ ،‬پێیبڵێیت‪" ،‬حه‌یات ئه‌با‪ ،‬ئه‌وسا نۆره‌ی‌‬ ‫ده‌فرۆش���ێت‪ ،‬ئه‌و باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ دوكانداره‌كان���ی‌ ده‌وروبه‌ر وت‪ ،‬تاوه‌كو ئه‌و رۆژه‌ زۆری‌ ماندوكردم‪ ،‬یه‌كێكیانی‌ كێشه‌ی‌ كۆمه‌اڵیه‌تیش���مانه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫به‌دڵ‌ بوو‪ ،‬پ���اش ئه‌وه‌ی‌ پاره‌ی‌ دامێ‌‌و جاری‌ وایه‌ بێده‌نگییه‌كه‌ سه‌المه‌ت تره‌‪،‬‬ ‫جاری‌ وایه‌ كه‌ دزێك ده‌گریت هێش���تا ئه‌و كه‌سه‌ بناسن"‪.‬‬ ‫یه‌كێكیتر له‌دوكانداره‌كانی‌ پۆش���اك دوكانه‌ك���ه‌ی‌ جێهێش���ت‪ ،‬ك���ه‌ چومه‌ به‌اڵم ئه‌وه‌ش سه‌یره‌ دزیشت لێده‌ك ‌هن‌و‬ ‫ئه‌و ق���ه‌رزار ب���ارت ده‌كات‪ ،‬ئه‌و باس‬ ‫له‌نمونه‌یه‌كی���ش ده‌كات‪" ،‬رۆژێك دوو ب���اس له‌چه‌ندین دزی‌ سه‌یروس���ه‌مه‌ر ش���وێنی‌ خۆگۆڕینه‌كه‌ یه‌ك پارچه‌ دیار ناوێری‌ قسه‌ بكه‌یت"‪.‬‬

‫‪CMYK‬‬


‫‪10‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫"هێرۆخان‬ ‫چاوه‌ڕوان ‌ی تۆم"‬

‫ی خێزانێكی‌ له‌شفرۆش‬ ‫به‌سه‌رهات ‌‬ ‫بۆچی‌ هه‌ڵسوکه‌وتی هه‌ندێک‌ له‌پیاوان‬ ‫"له‌شفرۆشیی‌ به‌كچه‌كانم‌و بوكه‌كه‌مه‌و‌ه ده‌كه‌م" دوا ‌ی ژن گواستنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ژنه‌كانیاندا ده‌گۆڕێت؟‬ ‫ئا‪ :‬سه‌روه‌ت عه‌بدواڵ‬

‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫"منداڵبووم دایكم له‌پارچ ‌ه‬ ‫په‌ڕۆیه‌كی‌ پێچابووم‌و ناردبومیه‌و‌ه‬ ‫بۆ باوه‌ژنه‌كه‌م‪ ،‬له‌تاو جه‌ورو‬ ‫ست ‌هم‌و چه‌وساندنه‌وه‌‪ ،‬باوكم ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌زیل ‌‬ ‫سیازد‌ه ساڵی‌ له‌پیاوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سێیه‌مم له‌پورزا ‌‬ ‫ماره‌كردم‪ ،‬منداڵ ‌‬ ‫ێ منداڵم‬ ‫مێرده‌كه‌م بوو‪ ،‬تا ئێستا س ‌‬ ‫ی‬ ‫دروستكردووه‌و له‌بارم بردون ه ‌‬ ‫مێرده‌كه‌م نه‌بوون‪ ،‬به‌اڵم یه‌كێكیان‬ ‫له‌سكمدا گه‌ور‌ه بوو بۆی ‌ه هێشتم‬ ‫گه‌وره‌ ببێت‌و ئێستا داوم ‌ه ب ‌ه شوو"‪.‬‬ ‫ی ته‌مه‌ن ‪42‬‬ ‫ی (روخسار) ‌‬ ‫ئه‌م ‌ه قسه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌وره‌ ‌‬ ‫ی باندێك ‌‬ ‫ساڵ ‌ه ك ‌ه سه‌رۆك ‌‬ ‫له‌شفرۆشییه‌ له‌به‌ندیخانه‌یه‌‪.‬‬

‫ ‬ ‫هاوكار حه‌م ‌ه ساڵح‬ ‫ئا‪ :‬ئیحسان مه‌ال فوئاد‬ ‫ی ‪25‬ی‬ ‫بریندارێكی خۆپیشاندانه‌كه‌ ‌‬ ‫شوباتی ئه‌مساڵ له‌كه‌الر ب ‌ه هۆی‬ ‫چاكنه‌بوونه‌وه‌و چاره‌سه‌رنه‌كردنیه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی به‌ده‌ره‌وه‌یه‌و‬ ‫‪ 9‬مانگ ‌ه ریخۆڵه‌ ‌‬ ‫له‌ژیانی كوله‌مه‌رگیدا ده‌ژی‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه ‪ 12‬نه‌شته‌رگه‌ری بۆ كراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم چاكنه‌بووه‌ته‌وه‌و چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫ته‌نها له‌ده‌ره‌وه‌ی واڵته‌‪ ،‬باوكی‬ ‫برینداره‌كه‌ش ده‌ڵێت به‌هۆی‬ ‫بێزاربوونیه‌وه‌‪ ،‬كوڕه‌كه‌م چه‌ند جارێك‬ ‫هه‌وڵی خۆكوشتنی داوه‌‪.‬‬ ‫ه���اوكار حه‌م���ه‌ س���اڵح یه‌كێك��� ‌ه‬ ‫له‌برینداره‌كانی ‪25‬ی شوباتی ئه‌مساڵ‬ ‫ی ئاوێنه‌دا‬ ‫له‌كه‌الر‪ ،‬ل���ه‌م چاوپێكه‌وتنه‌ ‌‬ ‫س���ه‌ره‌تا ب��� ‌ه گێڕانه‌وه‌یه‌ك���ی كورت‬ ‫ی‬ ‫باس���ی چۆنێت���ی خۆپیش���اندانه‌كه‌ ‌‬ ‫كردو وت���ی "من له‌‪2/25‬ی ئه‌مس���اڵ‬ ‫ی كه‌الر بریندار كرام‌و‬ ‫له‌خۆپیشاندانه‌كه‌ ‌‬ ‫فیش���ه‌ك به‌ر رانم كه‌وت‌و له‌س���كمه‌و‌ه‬ ‫ده‌رچوو ریخۆڵه‌می له‌س���ێ ش���وێنه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆش���خانه‌ ‌‬ ‫بڕیبوو‪ ،‬ئیدی ره‌وانه‌ ‌‬ ‫س���لێمانی ك���رام‌و ده‌س���تبه‌جێ دوو‬ ‫ی ‪14‬‬ ‫نه‌ش���ته‌رگه‌ریم بۆ ئه‌نجامدرا‪ ،‬دوا ‌‬ ‫رۆژی دیكه‌ ره‌وانه‌ی‌ واڵتی ئێران كرام‌و‬ ‫له‌وێش ‪ 12‬نه‌شته‌رگه‌ریم بۆ ئه‌نجامدراو‬ ‫گه‌ڕامه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی ‪ 9‬مانگه‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫هاوكار ك ‌ه ماوه‌ ‌‬ ‫جێ���گا كه‌وت���ووه‌‪ ،‬سوپاس���ی هێ���رۆ‬ ‫ئیبراهیمی خێزانی تاڵه‌بانی‌و مه‌كته‌بی‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كانی یه‌كێتی كرد ك ‌ه ره‌وانه‌ ‌‬ ‫ئێرانی���ان كردووه‌و ئ���ه‌رك‌و تێچوونی‬ ‫نه‌شته‌رگه‌رییه‌كانیان له‌ئه‌ستۆ گرتووه‌‪،‬‬ ‫هاوكات باسی له‌وه‌شكرد ده‌بوای ‌ه مانگی‬ ‫‪ 9‬ب���ۆ چه‌ند نه‌ش���ته‌رگه‌رییه‌كی دیك ‌ه‬ ‫دیسانه‌وه‌ س���ه‌ردانی ئێرانی بكردایه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ه���ۆی كه‌مده‌رامه‌تی‌و هه‌ژاری‬ ‫خێزانه‌كه‌ی���ه‌و‌ه نه‌یتوانیو‌ه بگه‌ڕێته‌وه‌و‬ ‫ی‬ ‫ئێس���تا دوو مان���گ به‌س���ه‌ر واده‌ ‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌رییه‌كانیدا تێپه‌ڕ بووه‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫چاره‌سه‌ر نه‌كرێت مه‌ترسی له‌ناوچوونی‬ ‫ژیانی لێده‌كرێ���ت‪ .‬ئه‌و گه‌نج ‌ه ك ‌ه هیچ‬ ‫ی نه‌ماوه‌‪ ،‬له‌و باوه‌ڕه‌دایه‌ ك ‌ه‬ ‫ئومێدێك��� ‌‬ ‫ی هێرۆخان‬ ‫"ئه‌م ج���اره‌ش چاوه‌ڕوان��� ‌‬ ‫ده‌كات ك ‌ه یارمه‌تی‌ بداته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ی ‪25‬ی ش���وباتی كه‌الر‬ ‫ئه‌و برینداره‌ ‌‬ ‫ئه‌وه‌شی بۆ ئاوێنه‌ گێڕایه‌و‌ه ك ‌ه ئێستا‬ ‫پالتین له‌ڕانیدای���ه‌و ده‌مارێكی بڕاوه‌و‬ ‫ی نه‌ماوه‌و‬ ‫په‌نجه‌كان���ی قاچی جوڵ���ه‌ ‌‬ ‫ی به‌ده‌ره‌وه‌یه‌و پێویس���تی‬ ‫ریخۆڵه‌ش��� ‌‬ ‫ب ‌ه پێن���ج نه‌ش���ته‌رگه‌ری دیك ‌ه هه‌یه‌‪،‬‬ ‫"هه‌رچه‌ند‌ه تائێستا ‪ 14‬نه‌شته‌رگه‌ریم بۆ‬ ‫كراوه‌‪ ،‬به‌اڵم هێشتا پێنج نه‌شته‌رگه‌ری‬ ‫ماو‌ه بۆم ئه‌نجامبدرێ���ت‌و په‌نجه‌كانی‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئیحسان‬

‫قاچم جووڵ ‌ه ناكات‌و هه‌س���تم كردوو‌ه‬ ‫قاچم ب���ه‌ره‌و باریكبوون���ه‌و‌ه ده‌چێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ پێویس���تم ب ‌ه چاره‌سه‌ری ب ‌ه په‌ل ‌ه‬ ‫هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ی نیگه‌رانی هاوكارو‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی جێگ���ه‌ ‌‬ ‫ی ب���وو‪ ،‬فه‌رامۆش���كردنی‬ ‫خێزانه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ب���وو له‌الیه‌ن وه‌زاره‌تی ته‌ندروس���تی‌و‬ ‫حكومه‌ت���ی هه‌رێمه‌وه‌‪ ،‬تائێس���تا هیچ‬ ‫به‌رپرسێكی حیزبی‌و حكومی سه‌ردانی‬ ‫ی ك���رد حكوم���ه‌ت‌و‬ ‫نه‌ك���ردووه‌و داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی په‌یوه‌ندی���دار ره‌وان���ه‌ ‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی واڵتی بكه‌ن بۆ چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫ی هیچ‬ ‫ته‌واوه‌ت���ی‌‪ ،‬چونك��� ‌ه خێزانه‌كه‌ ‌‬ ‫داهاتێكی نییه‌و كه‌مده‌رامه‌تن‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫تووشی ش���ه‌له‌ل ده‌بێت یاخود ده‌بێت ‌ه‬ ‫قوربانی‪.‬‬ ‫ئه‌و گه‌نج ‌ه ‪ 22‬ساڵه‌‪ ،‬ب ‌ه حه‌سره‌ت‌و‬ ‫ی ب���ه‌ چۆنێتی‬ ‫دڵته‌نگیی���ه‌وه‌ ئام���اژه‌ ‌‬ ‫به‌ڕێكردنی جه‌ژن ك���ردو وتی "جه‌ژن‬ ‫هیچ خۆش���ییه‌كی بۆ م���ن نییه‌و ئه‌و‌ه‬ ‫دوو جه‌ژن ‌ه هه‌ست به‌ ژیان ناكه‌م‌و هیچ‬ ‫خۆش���ییه‌كم له‌و دوو جه‌ژن ‌ه نه‌بینیوه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ن���ده‌ س���ه‌رۆكی هه‌رێ���م چه‌ند‬ ‫بڕیارێكیش���ی ده‌رك���ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫سوودێكی بۆ من نه‌بووه‌"‪.‬‬ ‫هاوكات حه‌م ‌ه ساڵه‌ح باوكی هاوكار‬ ‫ئه‌وه‌ی ب���ۆ ئاوێنه‌ گێڕای���ه‌و‌ه ك ‌ه له‌و‬ ‫ی كوڕه‌ك���ه‌ی‌ بریندارك���راوه‌‪،‬‬ ‫كات���ه‌وه‌ ‌‬ ‫حاڵیان نیی ‌ه به‌ده‌س���تیه‌وه‌و دوو جار‬ ‫هه‌وڵی داو‌ه خۆی بكوژێت‪" ،‬كوڕه‌كه‌م‬ ‫به‌هۆی بێزارییه‌و‌ه له‌س���ه‌ر جێگا‪ ،‬دوو‬ ‫ی چه‌كدا گ���ه‌ڕاوه‌ خۆی‬ ‫ج���ار ب���ه‌دوا ‌‬ ‫بكوژێ���ت‪ ،‬به‌اڵم دایكی پێ���ی زانیوه‌و‬ ‫فری���ای كه‌وتووه‌‪ ،‬به‌داخ���ه‌و‌ه تاوه‌كوو‬ ‫ئێس���تا هی���چ ك���ه‌س‌و الیه‌نێ���ك لێی‬ ‫نه‌پرس���یوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ته‌نها هێرۆخان یه‌ك‬ ‫ی ئێرانی كردووه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫جار ره‌وان���ه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌وه‌م���ان نیی ‌ه چاره‌س���ه‌ری‬ ‫توان���ا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ بكه‌ین‌و له‌م���ردن رزگار ‌‬ ‫ت���ه‌واو ‌‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬چونك��� ‌ه كه‌مده‌رامه‌تین‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫داوامان ئه‌وه‌یه‌ مافی كوڕه‌كه‌م به‌فیڕۆ‬ ‫نه‌درێت‌و حكومه‌ت ته‌نها چاره‌سه‌ری بۆ‬ ‫بكات‌و هیچی دیكه‌مان ناوێت"‪.‬‬ ‫له‌پ���اش ناڕه‌زایه‌تی‌و شۆڕش���ه‌كانی‬ ‫واڵتان���ی عه‌ره‌ب���ی‌و ئیس�ل�امی‪،‬‬ ‫خۆپیش���اندان‌و ناڕه‌زایی زۆربه‌ی شارو‬ ‫ش���ارۆچكه‌كانی هه‌رێمی كوردس���تانی‬ ‫ی كه‌الریش له‌‪25‬ی‬ ‫گرت���ه‌وه‌‪ ،‬له‌ق���ه‌زا ‌‬ ‫ش���وبات خۆپیش���اندانێكی گ���ه‌ور‌ه‬ ‫ئه‌نجام���دراو دوات���ر هێ���رش كرای��� ‌ه‬ ‫س���ه‌ر باره‌گای‌ لق���ی گه‌رمیانی پارتی‬ ‫دیموكراتی كوردس���تان‌و له‌ئه‌نجامدا ب ‌ه‬ ‫فیش���ه‌ك دوو ك���وژراوو ‪ 28‬برینداری‬ ‫لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ehsan_halwest@yahoo.com‬‬

‫کۆمەاڵیه‌تی‬

‫کۆمه‌اڵیه‌تی‬

‫‪komelayety.awene@gmail.com‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪11‬‬

‫ی هه‌ژاری‌ كرێكار‬ ‫ئه‌م ژنه‌‪ ،‬كچی‌ پیاوێك ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ی سێیه‌م ‌‬ ‫ی له‌ش���وو ‌‬ ‫بووه‌‌و دایك ‌‬ ‫ی تر‬ ‫ی جارێك ‌‬ ‫ی بووه‌‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ ‌‬ ‫كچ���ه‌ ‌‬ ‫ی (روخسار)یش جیاده‌بێته‌وه‌و‬ ‫له‌باوك ‌‬ ‫ب ‌ه س���اوایی‌ روخس���ار ده‌نێرێته‌وه‌ بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی ب ‌ه سۆز ‌‬ ‫باوكی‌‪ ،‬ئه‌و هه‌رگیز هه‌ست ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ده‌ڵ ‌‬ ‫ی نه‌كردووه‌‪ ،‬وه‌ك خۆ ‌‬ ‫دایكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بێدایك ‌‬ ‫"هه‌میش ‌ه هه‌ستم ده‌كرد ژیان ‌‬ ‫ی من‬ ‫چه‌ند‌ه ئازاربه‌خشه‌‪ ،‬به‌اڵم قه‌ده‌ر ‌‬ ‫وابوو بۆیه‌ له‌سیازد‌ه ساڵیدا ملمیان كرد‬ ‫ب ‌ه په‌ته‌وه‌و له‌پیاوێكیان ماره‌كردم ك ‌ه‬ ‫ی له‌شاره‌و‌ه‬ ‫زۆر زۆر ره‌زیل بوو‪ ،‬ب ‌ه بوك ‌‬ ‫ی بۆ الدێ‌‪ ،‬ئه‌وه‌ند‌ه منداڵ بووم‪،‬‬ ‫بردم ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م ك ‌ه پیاوه‌ك��� ‌ه هاته‌الم‬ ‫ش���ه‌و ‌‬ ‫بورامه‌وه‌ تا مانگێ���ك قه‌ده‌غه‌یان كرد‬ ‫كه‌ له‌گه‌ڵ مێرده‌كه‌م بخه‌وم" ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ‪ 27‬س���اڵ به‌ر له‌ئێس���تا شوو ‌‬ ‫ی بووه‌‪،‬‬ ‫كردوه‌و س���ه‌ره‌تا كچ‌و كوڕێك ‌‬ ‫ی له‌به‌ر‬ ‫ی مێرده‌ك��� ‌ه ‌‬ ‫ی وت��� ‌‬ ‫وه‌ك خ���ۆ ‌‬ ‫ی خۆیه‌و‌ه‬ ‫ی پورزایه‌ك ‌‬ ‫ی چۆت ‌ه ماڵ ‌‬ ‫ره‌زیل ‌‬ ‫ی مێرده‌كه‌م ته‌نها ‪ 4‬ساڵ‬ ‫"ئه‌و پورزایه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌م���ن بچوكتر بوو‪ ،‬ئ���ه‌وكات كوڕێك ‌‬ ‫ه���ه‌رزه‌كاری‌ ب���ێ دایك‌و ب���اوك بوو‬ ‫ی زۆر باش بوو‪ ،‬سه‌ره‌تا‬ ‫ی مادیش ‌‬ ‫وه‌زع ‌‬ ‫ی ئه‌وك���وڕه‌و‌ه كه‌وتم ‌ه هه‌ڵه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫چونكه‌ ش���ه‌وێك مێرده‌كه‌م خه‌فه‌ر بوو‬ ‫ی‬ ‫ی هاته‌ ژوور ‌‬ ‫ئ���ه‌و له‌ژووره‌كه‌ی‌ خ���ۆ ‌‬ ‫ئێمه‌وه‌‪ ،‬ویستی‌ له‌گه‌ڵم بخه‌وێ‌ رێگه‌م‬ ‫ی ترو‬ ‫پێنه‌دا‪ ،‬به‌اڵم پاش چه‌ند هه‌وڵێك ‌‬ ‫ی مادیش���ه‌و‌ه چاو‬ ‫له‌به‌رئ���ه‌و‌هی‌ له‌ڕوو ‌‬ ‫ی بووین‪ ،‬مه‌جبوربووم هه‌موو‬ ‫به‌ره‌وژێر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ بكه‌م‪ ،‬ئه‌ویش سوێند ‌‬ ‫ته‌نازولێك ‌‬ ‫ی نێوانمان‬ ‫ب���ۆ خواردم كه‌ ئ���ه‌وه‌ نهێن ‌‬ ‫ی ب���ووم‌و‬ ‫ده‌ب���ێ‌‪ ،‬بۆی���ه‌ منی���ش راز ‌‬ ‫ی ‪ 5‬ساڵ‬ ‫سێكسمان ده‌ستپێكرد‪ .‬نزیكه‌ ‌‬ ‫به‌رده‌وام بووی���ن‌و له‌وماوه‌یه‌دا كچێك‌و‬ ‫ی سێهه‌مم‬ ‫كوڕێكم بوو‪ ،‬به‌اڵم ‪ %100‬كچ ‌‬ ‫ل���ه‌و كوڕه‌بوو‪ ،‬چونكه‌ ك ‌ه له‌دایك بوو‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌و ده‌چوو‪ ،‬ئیتر هه‌ست ‌‬ ‫هه‌موو شتێك ‌‬ ‫پێكراو كه‌سوكار هه‌موو سه‌رزه‌نشتیان‬ ‫ده‌كردین‪ ،‬بۆی ‌ه رۆش���ت بۆ هه‌نده‌ران‌و‬ ‫ی جێهێش���ت بۆم"‪ .‬ئه‌و ته‌ئكید‬ ‫كچه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی ب ‌ه هه‌موو‬ ‫له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه مێرده‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ ئ���ه‌و پورزای��� ‌هی‌و ژنه‌كه‌ ‌‬ ‫زانی���وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ "زۆر ره‌زیل‬ ‫ی‬ ‫ی ماڵه‌كه‌ ‌‬ ‫بوو ئه‌ویش هه‌موو مه‌سره‌ف ‌‬ ‫ی‬ ‫خستبووه‌ س���ه‌رخۆی‌‪ ،‬بۆی ‌ه چاوپۆش ‌‬ ‫ده‌ك���ردو رازی‌ ب���وو پێی‌"‪ .‬روخس���ار‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و كوڕه‌وه‌ جارێك ‌‬ ‫له‌دوای‌ رۆش���تن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌زیل ‌‬ ‫تر ئه‌كه‌وێته‌و‌ه به‌ر هه‌ڕه‌ش���ه‌ ‌‬ ‫مێرده‌ك���ه‌ی‌‪ ،‬بۆی ‌ه بی���ر له‌وه‌ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك���ی‌ تر دروس���ت بكات تا‬ ‫ی دابین‬ ‫بتوانێت بژێوی‌ خۆی‌‌و خێزانه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌و په‌یوه‌ندییه‌ ‌‬ ‫بكات‪ .‬ئه‌و باس��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ڕێگه‌ ‌‬ ‫ی ده‌كات ك ‌ه ئه‌وه‌ش��� ‌‬ ‫ت���ر ‌‬ ‫ی مێرده‌كه‌یه‌و‌ه دروست كردووه‌‪،‬‬ ‫هاوڕێ ‌‬ ‫"له‌ڕاس���تیدا ه���ه‌ر له‌به‌یانیی���ه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫مێرده‌كه‌م ئه‌ڕۆش���ت منیش ئه‌ڕۆشتم ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ی بۆ كو ‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌و منداڵه‌كانم ده‌یانزان ‌‬ ‫ده‌ڕۆم‪ ،‬چونك ‌ه ك��� ‌ه ده‌هاتمه‌و‌ه پاره‌م‬ ‫ده‌دانێ‌‪ ،‬بڕوا بكه‌ن مێرده‌كه‌م زۆر باش‬ ‫ی له‌شفرۆشیم‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی كه‌ خه‌ریك ‌‬ ‫ده‌یزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ئه‌دامێ‌‌و مه‌س���ره‌ف ‌‬ ‫هیچ پاره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ده‌ك���رد ك ‌ه‬ ‫ی داوا ‌‬ ‫نه‌ده‌ك���رد‪ ،‬كه‌چ��� ‌‬ ‫ی ب���ۆ بك���ڕم‪ ،‬داوای‌ پ���اره‌و‬ ‫مریش���ك ‌‬ ‫ێ‬ ‫جلوبه‌رگی‌ لێده‌كردم‪ ،‬ئێ‌ ئه‌گه‌ر پیاو ‌‬ ‫پاره‌نه‌دا ب ‌ه ژنه‌كه‌ی‌‌و ژنه‌كه‌ش بێكه‌س‬ ‫ی‬ ‫ێ ك ‌ه ئه‌و پاره‌ی ‌ه ب ‌ه نائاسای ‌‬ ‫بێ‌‪ ،‬نازان ‌‬ ‫په‌یدا كراوه‌؟"‪.‬‬ ‫ی ‪ 6‬س���اڵی‌ تریش‬ ‫روخس���ار نزیكه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ���ه‌و ك���وڕه‌دا په‌یوه‌ندییه‌كه‌ ‌‬ ‫ی ‪11‬‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ده‌بێ���ت ك ‌ه نزیك��� ‌ه ‌‬ ‫ی من���داڵ ت���ر ده‌بێت‪،‬‬ ‫س���اڵ له‌خ���ۆ ‌‬

‫هه‌م���وو هه‌فته‌یه‌ك ده‌یبات��� ‌ه ده‌ره‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫بۆ ده‌ش���ت‌و ده‌رو ناو ئه‌و ش���وێنانه‌ ‌‬ ‫ی تێ���دا ده‌ڕێژرێت‌و‬ ‫ك��� ‌ه خۆڵ‌و پیس��� ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ده‌كات‬ ‫ێ سێكس ‌‬ ‫الدێكان‌و له‌و ‌‬ ‫تا ئاش���كرا نه‌بن‪ ،‬له‌و په‌یوه‌ندییه‌شدا‬ ‫دوو گی���ان ده‌بێ���ت‪ ،‬به‌اڵم ه���ه‌ر زوو‬ ‫هه‌س���تی‌ پێده‌كات‌و منداڵه‌ك��� ‌ه له‌بار‬ ‫ی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌دا‬ ‫ده‌بات‪ .‬هه‌ر له‌كات ‌‬ ‫ی ده‌ناسێت‬ ‫ی دۆسته‌كه‌ ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫هاوڕێیه‌ك ‌‬ ‫ی ‪ 17‬س���اڵ ‌ه‬ ‫ك ‌ه زۆر هه‌رزه‌كاره‌و ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه نزیكه‌ی‌ بیس���ت س���اڵ جی���اواز ‌‬ ‫ته‌مه‌نیانه‌‪ .‬روخس���ار له‌گه‌ڵ ئه‌ویش���دا‬ ‫ی له‌شفرۆشی‌‌و‬ ‫ده‌ست ده‌كاته‌و‌ه به‌كار ‌‬ ‫ی به‌هێز دروس���ت ده‌كات‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ك ‌‬

‫رۆژ هه‌بوو یه‌ك‬ ‫ملیۆن‌و دووسه‌د‬ ‫هه‌زارم به‌ یه‌ك‬ ‫ئافره‌ت په‌یدا‬ ‫ی‬ ‫كردووه‌ كه‌ ته‌مه‌ن ‌‬ ‫‪ 16‬ساڵ بوو‬ ‫ی‬ ‫ب ‌ه جۆرێك ك ‌ه "هه‌موو رۆژێ‌ سێكس��� ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ نه‌كردمای ‌ه هار ده‌بوو‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫ی بۆ دابین ده‌كردم‌و‬ ‫هه‌موو خه‌رجییه‌ك ‌‬ ‫ی به‌خێو‬ ‫ه���ه‌ر ش���ه‌ش منداڵه‌كه‌ش���م ‌‬ ‫ده‌ركرد‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ردا ئه‌یوت ده‌س���تت‬ ‫ی پێویس���تم پێت بێت‬ ‫له‌ئاگردا بێ‌ كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ بێی���ت‪ ،‬كاتژمێر دووی‌ ش���ه‌و ‌‬ ‫ده‌ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پار بوو به‌سه‌رخۆش ‌‬ ‫ی ئۆكتۆبه‌ر ‌‬ ‫مانگ ‌‬ ‫ی دای ‌ه به‌ر ش���ه‌ق‌و‬ ‫ی ماڵه‌كه‌مان ‌‬ ‫ده‌رگا ‌‬ ‫له‌قه‌و ب ‌ه مێرده‌كه‌م���ی‌ وت من هه‌موو‬ ‫ی خراپم‬ ‫كارێكی‌ سێكسی‌‌و هه‌موو شتێك ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ژنه‌كه‌تدا كردووه‌و ئه‌گه‌ر گه‌واد‬ ‫ی ده‌د‌هی‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌ویش به‌و‬ ‫نه‌بیت ته‌اڵق ‌‬ ‫ش���ه‌و‌ه ده‌ریكردم ‌ه ده‌ره‌وه‌و پێنج رۆژ‬ ‫له‌م ش���اره‌دا به‌ ئوتومبێل سوڕاینه‌وه‌و‬ ‫ێ نه‌ب���وو‬ ‫له‌ناوی���دا خه‌وتی���ن‪ ،‬كون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫تیایدا س���ره‌وت بكه‌ین‪ ،‬ل���ه‌و ماوه‌یه‌ ‌‬ ‫ی تردا‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندیشمدا له‌گه‌ڵ ئه‌م كوڕه‌ ‌‬ ‫دوو ج���ار دووگیان بووم‪ ،‬هه‌ردووكیانم‬ ‫له‌بار بردووه‌"‪ .‬ئیتر لێره‌و‌ه (روخسار)‬ ‫ی لێده‌كه‌ن‌و‬ ‫ی حاشا ‌‬ ‫هه‌موو كه‌سوكاریش ‌‬ ‫منداڵه‌كانیش���ی‌ جێده‌هێڵێت‌و یه‌كسه‌ر‬ ‫ی ده‌دات‪ .‬ئه‌و‬ ‫ی ته‌اڵق ‌‬ ‫له‌وێ���دا مێرده‌كه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و ماوه‌ی‌ پێن���ج رۆژه‌‪ ،‬ژورێك‬ ‫دوا ‌‬ ‫ده‌گرن ب ‌ه ‪ 100‬دۆالرو تیایدا داده‌نیشن‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌م دۆس���ته‌ی‌ ه���ه‌ر ئه‌و پاره‌ی ‌ه‬ ‫ن���ادات‪ ،‬بۆی���ه‌ روخس���ار ته‌له‌فۆن بۆ‬ ‫ی ده‌كات‌و داوای‌ ئه‌و‬ ‫مێ���رد‌ه كۆنه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 100‬دۆالره‌ی‌ لێ���ده‌كات‪ ،‬ئه‌ویش بۆ ‌‬ ‫ده‌نێرێت‪ .‬روخس���ار ب ‌ه ته‌نها هه‌ر له‌و‬ ‫ژووره‌دا ده‌مێنێت���ه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌م جار‌ه‬ ‫ده‌س���ت ده‌كات ب��� ‌ه ده‌اڵڵ���ی‌‌و ژن���ان‬ ‫ده‌دۆزێته‌وه‌و له‌شفرۆش���ییان پێده‌كات‬ ‫"ك ‌ه ده‌س���تم كرد ب ‌ه گه‌وادیی‌‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫ی‬ ‫ی خۆمه‌و‌ه بوو"‪ .‬دوا ‌‬ ‫كه‌س له‌كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ێ‬ ‫ئه‌و‌ه دۆس���ته‌كه‌ی‌ خانووی���ه‌ك به‌كر ‌‬ ‫ده‌گرێ���ت‌و ده‌یه‌وێ���ت پێك���ه‌و‌ه بژین‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم زۆر زۆر هه‌ژار ده‌بن "بڕوا بكه‌ن‬ ‫پار‌هی‌ نۆكاوێكم���ان پێنه‌بوو بیخۆین‪،‬‬ ‫ی پێده‌كردین‬ ‫جگ���ه‌ له‌وه‌ی‌ خه‌ڵك خێر ‌‬ ‫ی ترمان نه‌ب���وو‪ ،‬كاتێك چووین ‌ه‬ ‫هیچ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و خان���وو‌ه بچوكه‌وه‌ ك ‌ه خاوه‌نه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دۆس���ته‌كه‌م ب���وو‪ ،‬پیاوێك ‌‬ ‫پ���ورزا ‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ن���د ب���وو هه‌وڵی���دا ژیانمان‬ ‫بگۆڕێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی روخسار ده‌یوست رزگاربوون ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الیه‌ن ‌‬ ‫بوو له‌و نه‌هامه‌تیی��� ‌ه بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی رێكبخات���ه‌وه‌و بكه‌وێت ‌ه‬ ‫ك���ه‌م ژیان��� ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫خۆش���ییه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم بیركردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی زۆر جودا ده‌بێت‌و هه‌وڵ ده‌دات‬ ‫جاره‌ ‌‬ ‫ی بۆ گه‌یش���تن‬ ‫ی بكات ‌ه قوربان ‌‬ ‫كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ب���ه‌و ئاوات���ه‌ی‌‪ ،‬بۆی ‌ه "ب��� ‌ه ته‌له‌فۆن‬

‫قس���ه‌م له‌گه‌ڵ كچ��� ‌ه گه‌وره‌كه‌مدا كرد‬ ‫ی مێرداره‌‪ ،‬داوام لێكرد بێت بۆ‬ ‫كه‌ ژن��� ‌‬ ‫الم‪ ،‬له‌وكاته‌دا خ���اوه‌ن خانووه‌كه‌ ك ‌ه‬ ‫ی لێكرد‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫سه‌رمایه‌داربوو بینی‌‌و حه‌ز ‌‬ ‫ی بوو‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ب ‌ه كچه‌كه‌م وت���ه‌و‌ه راز ‌‬ ‫ی بخات ‌ه‬ ‫ی من���دا ئاماده‌بوو خۆ ‌‬ ‫له‌پێناو ‌‬ ‫ی مندا‌و‬ ‫ناو ئاگریشه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه له‌ماڵه‌كه‌ ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ی خۆمدا سێكس��� ‌‬ ‫له‌ب���ه‌ر چاو ‌‬ ‫كرد‌و له‌به‌رامب���ه‌ردا ‪ 1500‬دۆالر پێدا‌و‬ ‫ی به‌جێهێش���ت بۆ‬ ‫كچه‌كه‌ش���م پاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫من"‪ .‬روخس���ار له‌م كاته‌دا ده‌ستیكرد‬ ‫ی هێند‌ه‬ ‫ی "ك ‌ه هه‌س���تێك ‌‬ ‫ب ‌ه گریان‌و وت ‌‬ ‫ناخۆش بوو هه‌رگیز ناتوانم له‌به‌رچاوم‬ ‫ی خۆمدا‬ ‫البچێ���ت‪ ،‬چونكه‌ له‌ب���ه‌ر چاو ‌‬ ‫جه‌رگه‌كه‌می���ان والێكرد‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌تاو‬ ‫ی نه‌مده‌زان���ی‌ چیبكه‌م‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ژاری��� ‌‬ ‫ێ غیره‌ت‬ ‫خ���اوه‌ن خانووه‌كه‌ ئه‌وه‌ند‌ه ب ‌‬ ‫ی‬ ‫ب���وو ل���ه‌وه‌ خۆش ن��� ‌ه ده‌ب���وو كرێ ‌‬ ‫ی نه‌ده‌ینێ‌‪ ،‬بۆی��� ‌ه ناچار‬ ‫خانووه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ی ده‌كرد‬ ‫كچه‌ك���ه‌م له‌گه‌ڵیدا سێكس��� ‌‬ ‫ی كرێ‌ خانووه‌كه‌"‪.‬‬ ‫له‌جیات ‌‬ ‫ئیتر لێره‌وه‌ روخس���ار ده‌ست ده‌دات ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ك���ردن‌و هه‌وڵ ده‌دات ماڵه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ده‌اڵڵ ‌‬ ‫ی ئه‌وانه‌ی‌ ك��� ‌ه ده‌یانه‌وێت‬ ‫بكات���ه‌ جێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كچه‌كه‌‪ ،‬هاوڕێیه‌ك ‌‬ ‫له‌ش بكڕن‪ ،‬له‌دوا ‌‬ ‫كچه‌ك���ه‌ی‌‌و كوڕێ���ك ده‌هێنێت ‌ه ماڵه‌و‌ه‬ ‫له‌وێ‌ س���ێكس بك���ه‌ن‌و به‌رامبه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫پاره‌ی���ان لێده‌س���ه‌نێت‪" ،‬ئیتر هێواش‬ ‫ی ترو‬ ‫هێ���واش ماڵ��� ‌ه له‌شفرۆش���ه‌كان ‌‬ ‫ی ترم ناس���ی‌‪ ،‬به‌ڕاده‌یه‌ك‬ ‫گه‌واده‌كان��� ‌‬ ‫ی مادیمان باش���بوو‪ ،‬رۆژ‬ ‫زۆر زۆر وه‌زع ‌‬ ‫هه‌بوو یه‌ك ملیۆن‌و دووسه‌د هه‌زارم ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫یه‌ك ئافره‌ت په‌یدا كردوو‌ه ك ‌ه ته‌مه‌ن ‌‬ ‫‪ 16‬ساڵ بوو"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫روخسار ته‌نها كچه‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ توش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناكات‪ ،‬به‌ڵكو كچ ‌‬ ‫ی له‌شفرۆش��� ‌‬ ‫داو ‌‬ ‫ی ته‌نها ‪ 16‬ساڵ‬ ‫ی ك ‌ه ته‌مه‌ن ‌‬ ‫دووه‌میش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مێرده‌كه‌یه‌ت ‌‬ ‫ده‌بێت‌و له‌و پورزای���ه‌ ‌‬ ‫ی له‌ماڵه‌كه‌یاندا ژیاوه‌‪،‬‬ ‫ی خ���ۆ ‌‬ ‫ك ‌ه كات ‌‬ ‫له‌شفرۆش���ی‌ پێوه‌ده‌كات‌و جگ ‌ه له‌ویش‬ ‫ی ده‌هێنێت ‌ه س���ه‌ر ئه‌و‬ ‫ی كوڕه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ژن ‌‬ ‫ی‬ ‫رێگه‌ی ‌ه ت���ا بتوانێت پار‌ه بۆ كوڕه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی له‌وه‌كرد‬ ‫په‌یدا بكات‪ .‬روخس���ار باس ‌‬ ‫ی نییه‌و‬ ‫ی زۆر هه‌ژاره‌و هیچ ‌‬ ‫ك ‌ه كوڕه‌كه‌ ‌‬ ‫ی به‌س���ه‌ردا س���اغكراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و ژنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تووش��� ‌‬ ‫بۆی��� ‌ه هیچ گرنگ نیی ‌ه له‌ال ‌‬ ‫ی باس���یكرد‬ ‫چیده‌بێت‪" .‬بوكه‌كه‌م خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ له‌ب���ازاڕ ویس���تویه‌ت ‌‬ ‫ك��� ‌ه رۆژ ‌‬ ‫ی پێنه‌بووه‌‪،‬‬ ‫پ���ه‌رده‌ بكڕێ���ت‌و پ���اره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دوكانداره‌ك���ه‌ش بردویه‌تی��� ‌ه ژوورێك ‌‬ ‫ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ی دوكانه‌كه‌ی‌‌و سێكس��� ‌‬ ‫دواوه‌ ‌‬ ‫كردووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئێستا ئه‌ویش فێربووه‌و‬ ‫ی خۆم‌و‬ ‫خه‌ریكه‌‪ ،‬بۆی ‌ه منیش هێنامه‌ ال ‌‬ ‫ی‬ ‫ب ‌ه پار‌ه ده‌مدا ب���ه‌ خه‌ڵك‪ ،‬بووكه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی گه‌واد‌ه بووه‌و ئێستاش من‬ ‫تریشم خۆ ‌‬ ‫ده‌یده‌م ب ‌ه خه‌ڵك وات ‌ه ئێس���تا من كار‬ ‫ب ‌ه ه���ه‌ردوو كچه‌كه‌م هه‌ردوو بوكه‌كه‌م‬ ‫ده‌كه‌م"‪.‬‬ ‫روخس���ار باس له‌و دوو كچ ‌ه دوازد‌ه‬ ‫ساڵ‌و سیازد‌ه سااڵن ‌ه ده‌كات ك ‌ه بێالن ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫بوون‌و له‌ناو باخه‌كاندا خه‌وتوون "رۆژ ‌‬ ‫ی له‌و‬ ‫ئاگاداری���ان كردم ك���ه‌ دوو كچ ‌‬ ‫جۆر‌ه هه‌ن‌و جوانیش���ن‪ ،‬بۆی ‌ه هێنامن ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی خۆم‌و له‌شفرۆشیم پێكردن‪ ،‬له‌ماڵ ‌‬ ‫ال ‌‬ ‫خۆمدا هێشتمنه‌وه‌و بۆیه‌ك جار چوون ‌ه‬ ‫الی���ان ‪ 100‬دۆالرم وه‌رده‌گ���رت ك ‌ه ‪25‬‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫هه‌زارم ده‌دایه‌ كچ���ه‌كان‌و ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ێ‬ ‫بۆ خۆم بوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر بۆ ش���ه‌و ‌‬ ‫بوای ‌ه ‪ 300‬دۆالرم وه‌رده‌گرت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ له‌ش���فرۆش به‌س نه‌بوو‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ی عه‌ره‌به‌و‌ه‬ ‫ی ده‌اڵڵ��� ‌‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ پیاوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌ره‌بیشم بۆ ده‌هات ك ‌ه هه‌موو ‌‬ ‫ژن ‌‬ ‫كه‌س���وكاری‌ خۆین‪ ،‬ئه‌گه‌ر موشته‌ریم‬ ‫بان���گ كردای��� ‌ه هه‌موو س���اڵه‌ك ‌ه ئه‌و‬ ‫ی الده‌هێشتمه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئافره‌تانه‌ ‌‬ ‫ئه‌و باس ل���ه‌و پیاوان��� ‌ه ده‌كات ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌ردانیان ده‌كات‪ ،‬كارو پیش��� ‌ه ‌‬ ‫جۆراوجۆریان هه‌ی ‌ه ك ‌ه هه‌ر له‌بازرگانه‌و‌ه‬ ‫ی كاس���بكارن یان‬ ‫ی تا ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫تیایه‌ت��� ‌‬ ‫ی تریان هه‌یه‌و‬ ‫فه‌رمانب���ه‌رن ی���ان كار ‌‬ ‫ته‌مه‌نیش���یان له‌نێوان ‪ 17‬ساڵ بۆ ‪65‬‬ ‫ساڵدایه‌‌و زۆربه‌یان پیاون‪.‬‬ ‫ی زۆر له‌م كار‌ه‬ ‫(روخس���ار) قازانج��� ‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌ڕاده‌یه‌ك كه‌ رۆژ هه‌بوو‌ه ‪500‬‬ ‫ی ده‌ست كه‌وتووه‌و مانگ هه‌بوو‌ه‬ ‫دۆالر ‌‬ ‫ی به‌مكار‌ه ده‌ست‬ ‫بیس���ت هه‌زار دۆالر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الهه‌بوو‌ه ته‌مه‌ن ‌‬ ‫كه‌وتووه‌‪ ،‬چونكه‌ ژن ‌‬ ‫ی ‪ 24‬كاتژمێردا‬ ‫‪ 21‬ساڵ بووه‌ "له‌ماوه‌ ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ بیس���ت پیاودا خه‌ت���ووه‌‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی ده‌یهێنا بۆ‬ ‫ژن��� ‌ه مێرده‌ك���ه‌ی‌ خ���ۆ ‌‬

‫هه‌ستێكی‌ هێند‌ه ناخۆش بوو‬ ‫ی خۆمدا‬ ‫کاتێک له‌به‌ر چاو ‌‬ ‫کچه‌که‌میان القه‌کرد‪ ،‬به‌اڵم له‌تاو‬ ‫ی چیبكه‌م‬ ‫هه‌ژاریی‌ نه‌مده‌زان ‌‬

‫كوێستان جه‌الل‪ ،‬یه‌كێكه‌ له‌و‬ ‫ژنانه‌ی‌ كه‌ پیاوه‌كه‌ی‌ له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستگیرانداریدا زۆر خۆشی‌ ویستووه‌‪،‬‬ ‫"ئه‌و پیاوه‌ی‌ ئێستا هاوسه‌ری‌ منه‌‬ ‫بڕوام وایه‌ له‌باشترین پیاوه‌كان بووه‌‬ ‫له‌سه‌رده‌می‌ ده‌ستگیرانداریدا‪ ،‬هێنده‌‬ ‫باش‌و خۆشگوفتاربوو كه‌ ده‌توت‬ ‫باشترین پیاوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ئێستادا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك گۆڕاوه‌ خۆشم بڕواناكه‌م‬ ‫ئه‌وه‌ ئه‌و بێت"‪ ،‬به‌ بڕوای‌ ئه‌و‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫سیفاتی‌ هه‌موو پیاوێكه‌‌و كه‌سیان‬ ‫له‌وه‌ی‌ دیكه‌یان جیاوازتر نییه‌‪.‬‬ ‫بابه‌تی‌ دروستبوونی‌ گۆڕان‌و جیاواز ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌فتار‌و هه‌ڵسوكه‌وتی‌ پیاوان له‌قۆناغی‌‬ ‫ده‌ستگیرانداری‌‌و گواستنه‌وه‌دا یه‌كێكه‌‬ ‫له‌و باس����انه‌ی‌ بووه‌ته‌ جێگه‌ی‌ قس����ه‌‬ ‫له‌س����ه‌ركردن له‌الی زۆرێ����ك له‌كچان‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ ئه‌وانه‌ی‌ هێش����تا نه‌چونه‌ته‌‬ ‫قۆناغی‌ هاوسه‌رگیری‌ یان خۆشه‌ویستی‌‬ ‫كه‌سێكه‌وه‌‪.‬‬ ‫پی����اوان به‌گش����تی‌ له‌قۆناغ����ی‌‬ ‫ده‌س����تگیرانداریدا ب����ه‌ جۆرێك ره‌فتار‬ ‫ده‌كه‌ن ده‌بنه‌ مایه‌ی سه‌رنجڕاكێشان‌و‬ ‫ره‌زامه‌ن����دی‌ ده‌س����تگیرانه‌كانیان‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم دوای‌ تێپه‌ڕبوون����ی‌ ئه‌م قۆناغه‌‬ ‫ورده‌ ورده‌ ژن����ان ده‌كه‌ون����ه‌ گله‌ی����ی‬ ‫له‌پیاوه‌كانیان‌و كێشه‌ی‌ گۆڕانی‌ كردار‌و‬ ‫گوفت����ار س����ه‌رهه‌ڵده‌دات‌و دووچ����اری‌‬ ‫بڕیاری‌ قورسیان ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫س����ۆزیار عومه‌ری����ش ك����ه‌ هه‌م����ان‬ ‫گرفت����ی‌ هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ هاوس����ه‌ره‌كه‌یدا‬ ‫ده‌ڵێت "س����ه‌ره‌تا ئه‌وه‌م بیستبوو كه‌‬ ‫پیاوان دوای‌ گواستنه‌وه‌ گۆڕانكارییان‬ ‫به‌س����ه‌ردا دێت‪ ،‬بۆیه‌ زۆر قورسبوو تا‬ ‫گه‌ش����تمه‌ ئه‌وه‌ی‌ بڕیارمدا ش����وبكه‌م‪،‬‬ ‫دواتر هه‌میش����ه‌ داواملێده‌كرد‌و قسه‌م‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كرد كه‌ نه‌گۆڕێت‌و وه‌ك‬ ‫ئێستا خۆش قسه‌‌و باش بێت‪ ،‬به‌اڵم به‌‬ ‫داخه‌وه‌ دوای‌ ماوه‌یه‌ك له‌گواستنه‌وه‌ به‌‬ ‫جۆرێك گۆڕا ج����اری‌ واهه‌یه‌ به‌ هه‌فته‌‬ ‫وش����ه‌ی‌ (خۆش����مده‌وێیت) به‌ زمانیدا‬ ‫نایه‌"‪.‬‬ ‫ه����اوار كه‌م����ال كه‌ ئێس����تا خاوه‌نی‌‬ ‫منداڵێكه‌ ده‌ڵێت "به‌ڵێ‌ به‌ دڵنیاییه‌وه‌‬ ‫پیاوان دوای‌ گواستنه‌وه‌ گۆڕان به‌سه‌ر‬

‫ره‌فت����ار‌و كرداریان����دا دێ����ت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫قۆناغی‌ ده‌س����تگیرانداری‌ وه‌ك خه‌یاڵ‬ ‫وایه‌‌و قسه‌‌و باس له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك شت‬ ‫ده‌كرێت ك����ه‌ دواتر ده‌یبینیت وانییه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و بڕوای‌ وایه‌ "ژنانی‌ شه‌رقی‌" ناتوانن‬ ‫له‌زمان����ی‌ پی����اوان تێبگ���� ‌هن‌و توانای‌‬ ‫وه‌اڵمدان����ه‌وه‌ی‌ پێداویس����تییه‌كانیان‬ ‫نییه‌‪ ،‬ده‌ڵێت "له‌قۆناغی‌ گواستنه‌وه‌دا‬ ‫ژنان ئه‌وه‌نده‌ی‌ قس����ه‌ له‌س����ه‌ر ش����ته‌‬ ‫مادییه‌كان ده‌كه‌ن بوار بۆ بابه‌ته‌كانی‌‬ ‫دیكه‌ ناهێڵنه‌وه‌‪ ،‬ده‌ی‌ پیاویش داهات‌و‬ ‫توانای‌ دیاریكراوه‌ بۆیه‌ داواكاریه‌كانی‌‬ ‫ژنی‌ پێ‌قبوڵ ناكرێت‌و ده‌گۆڕێت"‪.‬‬ ‫كاژاو به‌هادین هۆكاری‌ دروستبوونی‌‬ ‫ئ����ه‌م گۆڕانكاریی����ه‌ نه‌خوازراوان����ه‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌سه‌رده‌ی‌‬ ‫ده‌س����تگیرانداریدا ئه‌وه‌ن����ده‌ی‌ س����ۆز‬ ‫(عاتفه‌) به‌س����ه‌ر قس����ه‌‌و بڕیاره‌كاندا‬ ‫زاڵ����ه‌و كاری‌ پێده‌كرێ����ت ئه‌وه‌ن����ده‌‬ ‫(عه‌قڵ) ئاماده‌گی‌ نییه‌ "بۆیه‌ ده‌بینین‬ ‫ك����چ داوای‌ هه‌رچی‌ ب����كات‪ ،‬كوڕ به‌بێ‌‬ ‫بیركردنه‌وه‌ یان بۆیده‌كڕێت یان په‌یمانی‌‬ ‫پێده‌دات له‌ئاینده‌دا بۆی‌ بكڕێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دواتر كه‌ ده‌چن����ه‌ واقیعه‌كه‌وه‌‌و عه‌قڵ‬ ‫ده‌كه‌وێته‌ كار‪ ،‬ئه‌وكاته‌ ده‌زانن ئه‌وه‌ی‌‬ ‫باس����یانكردووه‌ ته‌نها س����ۆزێك بووه‌‌و‬ ‫نه‌یانویس����تووه‌ دڵی‌ یه‌كتر بش����كێنن‌و‬ ‫پێیان ناكرێت‪ ،‬ئالێره‌دایه‌ ژنیش ده‌ڵێت‬ ‫پیاوه‌كه‌م گۆڕاوه‌"‪ .‬به‌ بۆچوونی‌ كاژاو‪،‬‬ ‫ل����ه‌م باس����ه‌دا ژن‌و پی����او هیچكامیان‬ ‫گوناهب����ار نیین‪" ،‬چونك����ه‌ ژن حه‌قی‌‬ ‫خۆیه‌تی‌ داوای‌ ئه‌وه‌ بكات كه‌ په‌یمانی‌‬ ‫پێ����دراوه‌‪ ،‬پیاویش حه‌ق����ی‌ خۆیه‌تی‌‬ ‫نه‌یكات‪ ،‬چونكه‌ ئێستا له‌واقیعه‌كه‌دایه‌و‬ ‫ده‌زانێت پێی‌ ناكرێت"‪.‬‬ ‫به‌اڵم (بوشرا) هۆكاری‌ ئه‌م گۆڕانكاریه‌‬ ‫بۆئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ كه‌ پیاوان زیاتر‬ ‫هه‌ست به‌ به‌رپرسیارێتی‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ناتوان����ن له‌هه‌موو ش����تێكدا به‌ گوێی‌‬ ‫ژنه‌كانیان بكه‌ن‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ش "هه‌ندێك‬ ‫له‌پی����اوان له‌قۆناغی‌ گواس����تنه‌وه‌دا وا‬ ‫هه‌س����تده‌كه‌ن ئه‌گ����ه‌ر ئه‌وه‌نده‌ به‌ده‌م‬ ‫ژنه‌كانیانه‌وه‌ ب����ده‌ن له‌ڕه‌فتار‌و گفتاردا‬ ‫زۆر نه‌رمب����ن ئه‌م����ه‌ ه����ۆی‌ ئ����ه‌وه‌ی‌‬ ‫ژنه‌كانیان زاڵبن به‌ سه‌ریاندا‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫خه‌ڵكی‌ پێیانده‌ڵێن "كه‌سێكی‌ ژنانین"‬ ‫بۆی����ه‌ ناچارده‌بن ئه‌و زمانه‌ ش����یرین‌و‬ ‫خۆش����ه‌ی‌ یه‌كه‌مجار هه‌یانه‌ ده‌گۆڕیت‌و‬

‫ ‬ ‫زۆرێك ره‌فتاری‌ پیاو له‌سه‌رده‌می‌ ده‌ستگیرانداریدا ده‌ستكرد‌و ده‌مامكداره‬ ‫نامێنێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆیه‌ له‌گواستنه‌وه‌دا‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێ����ت‪ ،‬چونك����ه‌ په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی����ه‌كان زیات����ر ده‌بێت"‪ .‬ئه‌و‬ ‫ئه‌وه‌ش����ی‌ وت ك����ه‌ زۆرێ����ك ره‌فتاری‌‬ ‫پیاو له‌س����ه‌رده‌می‌ ده‌س����تگیرانداریدا‬ ‫ده‌س����تكرد‌و ده‌مامك����داره‌‌و ته‌نه����ا بۆ‬ ‫رازیكردن����ی‌ ده‌س����تگیرانه‌كه‌یه‌تی‌‪،‬‬ ‫هه‌رئه‌وه‌نده‌ی‌ ده‌س����تی‌ پێی‌ گه‌یش����ت‬ ‫ئیتر ده‌مامكه‌كه‌ی‌ الده‌چێت‌و حه‌قیقه‌تی‌‬ ‫خۆی‌ ده‌رده‌خات‪.‬‬ ‫به‌ بۆچوونی‌ خه‌بات فاتیح‪ ،‬هۆكاری‌‬ ‫گۆڕینی‌ ره‌فت����اری‌ پیاوان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ نه‌بوونی‌ تێگه‌یشتن له‌زمانی‌ یه‌كتری‌‬ ‫"چونكه‌ هه‌ندێ����ك له‌ژن����ان له‌جیاتی‌‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی‌ هه‌موو رۆژێك كراس����ێكی‌ بۆ‬ ‫به‌ریت ب����ه‌ دیاری‌‪ ،‬ته‌نها رۆژی‌ یه‌كجار‬ ‫پێی‌ بڵێت خۆشمده‌وێیت له‌سه‌د كراس‬ ‫خۆشتره‌ له‌الی‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك له‌ژنان‬ ‫له‌به‌یانی‌ تا ئێواره‌ بڵێ‌ خۆشمده‌وێیت‬ ‫ئه‌وه‌ن����ده‌ی‌ كڕین����ی‌ گوڵێك����ی‌ بچوك‬ ‫خ����ۆش نیی����ه‌ ل����ه‌الی‪ ،‬بۆی����ه‌ كاتێك‬ ‫زمان‌و سروش����تی‌ ژنه‌كه‌ی‌ نه‌ناس����ێت‪،‬‬

‫ئاس����اییه‌ به‌و جۆره‌نه‌بێت كه‌ ژنه‌كه‌ی‌‬ ‫حه‌زده‌كات‪ ،‬ئه‌مه‌ش سه‌ره‌تای‌ گۆڕان ‌‬ ‫ی‬ ‫ره‌فتاره‌كان����ه‌‌و مه‌رجی����ش نیی����ه‌ هه‌ر‬ ‫له‌قۆناغی‌ گواس����تنه‌وه‌دا بێت‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌ده‌ستگیرانداریشدا روویداوه‌"‪.‬‬ ‫یاسین عومه‌ر كه‌ یاریده‌ده‌ری‌ توێژه‌ره‌‬ ‫له‌زانكۆی‌ س����لێمانی‌‪ ،‬پێیوایه‌ گۆڕانی‌‬ ‫رفتاری‌ پیاو له‌به‌ر سێ‌ هۆكاره‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬مافی‌ موڵكدارییه‌تی‌ كه‌ پیاو‬ ‫وه‌ك موڵك‌و شمه‌ك ته‌ماشای ژنه‌كه‌ی‌‬ ‫ده‌كات‪ .‬دووه‌م‪ :‬رۆتینی����ات‌و ئ����ه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌رده‌وام ش����ته‌كان دووباره‌ ده‌بنه‌وه‌‪،‬‬ ‫واته‌ ئه‌و به‌رده‌وام له‌گه‌ڵ كه‌سێكدایه‌و‬ ‫هه‌میش����ه‌ له‌به‌رچاویه‌تی‌‪ ،‬له‌والش����ه‌وه‌‬ ‫ده‌بینێ����ت ش����ته‌كانی‌ ده‌وروب����ه‌ری‌‬ ‫ده‌گۆڕێ����ن‪ ،‬بۆیه‌ ح����ه‌زده‌كات ئه‌ویش‬ ‫بگۆڕێت‪ .‬س����ێیه‌م‪ :‬مرۆڤ له‌سروشتیی‌‬ ‫خۆیدا مه‌خلوقێكه‌ ده‌یه‌وێت ش����ته‌كان‬ ‫بگۆڕێت‌و تامی‌ سنوره‌ ناباوه‌كان بكات‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ش پیاو هه‌میش����ه‌ ده‌یه‌وێت‬ ‫كه‌شفی‌ ش����ته‌ نهێنییه‌كان بكات‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ن����ده‌ی‌ ئه‌و نهێنییه‌ی‌ بۆ كه‌ش����ف‬

‫له‌ئینته‌رنێته‌وه‌‬

‫بوو‪ ،‬كه‌م كه‌م لێ����ی‌ دورده‌كه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ له‌س����ه‌رده‌می‌ ده‌س����تگیرانداریدا‬ ‫زۆر ش����ت له‌الی‌ نهێنییه‌و ئه‌و كاته‌ی‌‬ ‫ده‌یگوازێته‌وه‌ ئه‌و نهێنیانه‌ی‌ بۆ كه‌شف‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ئیتر ورده‌ ورده‌ ره‌فتاریش����ی‌‬ ‫ده‌ست به‌ گۆڕان ده‌كات‪.‬‬ ‫به‌ بۆچوونی‌ یاس����ین‪ ،‬زۆر قورس����ه‌‬ ‫ئێم����ه‌ بتوانین به‌بێ‌ توێژینه‌وه‌ قس����ه‌‬ ‫له‌س����ه‌ر ئه‌وه‌بكه‌ین ك����ه‌ كام له‌م دوو‬ ‫كائینه‌ به‌رپرسی‌ یه‌كه‌من له‌م گۆڕانه‌دا‪،‬‬ ‫چونك����ه‌ تا ئێس����تا داتایه‌ك����ی‌ وامان‬ ‫له‌به‌رده‌ستدا نییه‌ ئه‌وه‌ روون بكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ك چ����ۆن ئه‌گ����ه‌ر بمانه‌وێ����ت‬ ‫چاره‌سه‌ری‌ ئه‌مه‌ بكه‌ین به‌ هه‌مانشێوه‌‬ ‫پێویستمان به‌ توێژینه‌وه‌ی‌ ورد‌و داتای‌‬ ‫ده‌قی����ق هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رنا ئ����ه‌وه‌ی‌ وه‌ك‬ ‫چاره‌س����ه‌ر ده‌یڵێین ته‌نه����ا تیۆرییه‌‌و‬ ‫هیچ����ی‌ ت����ر‪ ،‬ره‌نگه‌ ئه‌و كات����ه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫خاڵه‌كانی‌ چاره‌سه‌ركردن له‌‪ 10‬كه‌سدا‬ ‫بۆ ‪ 9‬كه‌س����یان ش����یاو نه‌بێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫پش����تی‌ به‌ داتا‌و زانیاری‌ نه‌به‌ستووه‌‌و‬ ‫كه‌سه‌كان له‌یه‌ك جیاوازن‪.‬‬

‫"دزیشت لێده‌كه‌ن‌و ناوێری‌ قسه‌ش بكه‌یت"‬ ‫ئا‪ :‬ڤینا موسته‌فا‬

‫ی‬ ‫ژنم ال‌بووه‌ ته‌مه‌ن ‌‬ ‫‪ 21‬ساڵ بوو‌ه‬ ‫ی ‪24‬‬ ‫له‌ماوه‌ ‌‬ ‫كاتژمێردا‬ ‫له‌گه‌ڵ بیست‬ ‫پیاودا خه‌تووه‌‬

‫زۆر جار له‌نێوان‬ ‫خۆماندا (واته‌‬ ‫گه‌واده‌كان)‬ ‫له‌شفرۆشه‌كانمان‬ ‫ده‌گۆڕینه‌وه‌ بۆ‬ ‫ی له‌شكڕه‌كانمان‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫لێنه‌تۆرێن‬

‫الی‌ م���ن‪ ،‬رۆژ هه‌ب���وو ‪ 1400‬دۆالرم‬ ‫ی پیاوان حه‌زیان‬ ‫پێپه‌یداكردووه‌‪ ،‬به‌زۆر ‌‬ ‫له‌كچ ‌ه منداڵه‌كانه‌و ده‌یانه‌وێت زه‌عیف‌و‬ ‫پچكۆله‌بێ‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر كچێك بكرێت به‌ ژن‬ ‫‪ 1500‬دۆالر له‌پیاوه‌ك��� ‌ه ده‌س���ه‌نین ك ‌ه‬ ‫‪ 1000‬دۆالر بۆ ئێمه‌یه‌و ‪ 500‬دۆالریش بۆ‬ ‫ی‬ ‫كچه‌ك ‌ه خۆیه‌تی‌"‪( .‬روخسار) ك ‌ه ماوه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌مكاره‌یه‌‪،‬‬ ‫پێنج ساڵ زیاتره‌ خه‌ریك ‌‬ ‫ی گۆڕیوه‌و‬ ‫ی ‪ 12‬ماڵ ‌‬ ‫له‌و ماوه‌یه‌دا نزیكه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تازه‌ ‌‬ ‫هه‌ر ماوه‌ی���ه‌ك‌و خانوویه‌ك��� ‌‬ ‫ی ئاش���كرا نه‌بێ‌‪" ،‬ئه‌و‬ ‫گرتوو‌ه بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫خانوان���ه‌ی‌ ك��� ‌ه ده‌مگرتن‪ ،‬ب���ۆ كار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌كارم ده‌هێنان‌و شوێن ‌‬ ‫له‌شفرۆش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆم نه‌بوو‪ ،‬ئه‌و ئافره‌تانه‌ ‌‬ ‫دانیشتن ‌‬ ‫تێ���دا ده‌مان���ه‌و‌ه ك ‌ه له‌شفرۆش���ییان‬

‫ده‌ك���رد‪ ،‬زۆر ج���ار له‌نێ���وان خۆماندا‬ ‫(وات ‌ه گه‌واده‌كان) له‌شفرۆش���ه‌كانمان‬ ‫ده‌گۆڕینه‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌شكڕه‌كانمان‬ ‫ی تازه‌یان بده‌ینێ‌"‪.‬‬ ‫لێنه‌تۆرێن‌و خه‌ڵك ‌‬ ‫ی‬ ‫روخسار باس له‌و‌ه ده‌كات ك ‌ه زۆربه‌ ‌‬ ‫موشته‌ریه‌كانیان حه‌ب ده‌هێنن‌و پێش‬ ‫ی‬ ‫س���ێكس ده‌یخۆن‪ ،‬زۆرج���ار مادده‌ ‌‬ ‫هۆش���به‌ر به‌كارده‌هێن���ن‌و ژنه‌كانیش‬ ‫پێش ئ���ه‌وه‌ حه‌بی‌ مه‌ن���ع ده‌خۆن بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ منداڵیان نه‌بێ‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی خوازراو ‌‬ ‫تێبینی‌‪( :‬روخسار) ناو ‌‬ ‫ئه‌و ژنه‌یه‌ که‌ ئێستا له‌به‌ندیخانه‌یه‌و‬ ‫له‌چاوه‌ڕوانی یه‌کالیبونه‌وه‌ی‬ ‫دۆسیه‌که‌یدایه‌‪.‬‬

‫ماوه‌یه‌كه‌ دوكاندارانی‌ پۆشاكی‌ ژنانه‌‬ ‫له‌شاری‌ سلێمانی‌ دادو بێدادیانه‌‬ ‫به‌ده‌ست ئه‌و ژنانه‌ی‌ كه‌ دزییان‬ ‫لێده‌كه‌ن‪ ،‬به‌ تایبه‌تی‌ له‌ڕۆژانی‌‬ ‫قه‌ره‌باڵغیدا‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ كامێراشیان‬ ‫داناوه‌‪.‬‬ ‫كاروان‪ ،‬خاوه‌ن���ی‌ دوكان���ی‌ جلوبه‌رگ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئافره‌تانه‌و س���ه‌باره‌ت ب���ه‌و دیارده‌یه‌‬ ‫ئام���اژه‌ به‌وه‌ ده‌كات ك���ه‌ زۆربه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫ئافره‌تان���ه‌ی‌ دزی‌ ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬له‌كات���ی‌‬ ‫قه‌ره‌باڵغی���دا ده‌یك���ه‌ن‌و گوێ���ش ب���ه‌‬ ‫كامێراك���ه‌ ن���اده‌ن "ب���ه‌زۆری‌ له‌كاتی‌‬ ‫قه‌ره‌باڵغی���دا فرس���ه‌ت وه‌رده‌گ���رن‌و‬ ‫ش���ته‌كه‌ ده‌به‌ن‪ ،‬له‌ڕۆژانی‌ ئاساییش���دا‬ ‫ئه‌وكاره‌ ه���ه‌ر ده‌كه‌ن ب���ه‌س له‌وانه‌یه‌‬ ‫بۆ ئه‌وان كه‌متر ئه‌و هه‌له‌ بڕه‌خس���ێت‪،‬‬ ‫چونكه‌ دوكانداره‌كان له‌ڕۆژانی‌ ئاساییدا‬ ‫كه‌متر مه‌ش���غوڵن‌و ده‌توان���ن ئاگاداری‌‬ ‫دوكانه‌كه‌ی���ان ب���ن"‪ ،‬ئ���ه‌و دوكانداره‌‬ ‫له‌درێژه‌ی‌ قسه‌كانیدا باس له‌هه‌ستیاری‌‬ ‫كاره‌كه‌ی���ان ده‌كات كه‌ ج���اری‌ وابووه‌‬ ‫زانیویه‌تی‌ كه‌ موشته‌رییه‌كی‌ پارچه‌یه‌ك‬ ‫جلی‌ خس���تووه‌ته‌ جانتاكه‌یه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نه‌یوێ���راوه‌ پێیبڵێت‪ ،‬له‌ترس���ی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫نه‌وه‌كو ش���تێكت بۆ دروس���ت بكات‪،‬‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌و كه‌س���انه‌ش ك���ه‌ دزی‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ده‌ڵێت "ئه‌و كه‌س���انه‌ی‌ دزی‌‬ ‫ئه‌ك���ه‌ن له‌هه‌م���وو جۆرێك���ن‪ ،‬كه‌متر‬ ‫هه‌س���تیان پێده‌كه‌ی‌‪ ،‬تیایاندایه‌ كه‌سی‌‬ ‫زۆر راقی���ن‪ ،‬ی���ان كیلۆی���ه‌ك ئاڵتونی‌‬ ‫پێوه‌یه‌ هه‌رگیز ته‌وه‌قوعی‌ ئه‌وه‌ ناكه‌ی‌‬ ‫دزی‌ بكات‪ ،‬كه‌چی‌ فرس���ه‌ت ده‌هێنێت‬ ‫له‌كاتی‌ س���ه‌رقاڵیدا خێ���را پارچه‌یه‌ك‬ ‫ده‌خات���ه‌ عه‌الگه‌كه‌ی���ه‌وه‌‪ ،‬وه‌ك خۆم‬ ‫زۆرجار ئاگاشم لێبووه‌ به‌س قه‌د رووم‬

‫نه‌هات���ووه‌ لێی‌ وه‌ربگرم���ه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫له‌وانه‌یه‌ به‌ شێوازێك جواب بداته‌وه‌ ك ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر خۆشم بكه‌وێت‪ ،‬به‌اڵم كه‌ جارێكی‌‬ ‫ت���ر هاتۆته‌وه‌‪ ،‬به‌ جۆرێك���ی‌ وا جوابم‬ ‫داوه‌ته‌وه‌ كه‌ تێبگات‌و ده‌رمكردووه‌"‪.‬‬ ‫شه‌رام‪ ،‬خاوه‌نی‌ دوكانێكی‌ كه‌مالیاتی‌‬ ‫ئافره‌تانه‌و باس���ی‌ له‌وه‌ك���رد كه‌ ئه‌وان‬ ‫كامێرای���ان دان���اوه‌ ب���ۆ تۆماركردنی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ له‌دوكانه‌ك���ه‌دا رووده‌دات "ئه‌و‬ ‫كامێرای���ه‌ی‌ ئێمه‌ بۆ م���اوه‌ی‌ مانگێك‬ ‫تۆم���ارده‌كات‪ ،‬ئه‌توانی���ن بزانی���ن له‌و‬ ‫ماوه‌یه‌دا چیمان براوه‌و دیار نه‌ماوه‌ زۆر‬ ‫جاریش سوده‌كه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ جارێكی‌‬ ‫تر ئه‌وكه‌س���ه‌ هاته‌وه‌ ئه‌یناس���ینه‌وه‌‌و‬ ‫له‌نێ���وان دوكانداره‌كانی‌ ئ���ه‌و گوزه‌ره‌‬ ‫ئیش���اره‌تێك ئه‌ده‌ین ب���ه‌ یه‌كتری‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ هه‌موومان ئه‌وكه‌س���ه‌ بناسین‌و‬ ‫حه‌زه‌ری‌ لێده‌كه‌ین‪ ،‬ئافره‌ت هه‌بووه‌ كه‌‬ ‫داوای‌ ته‌س���ریحه‌یه‌كی‌ كردووه‌‪ ،‬له‌كاتی‌‬ ‫س���ه‌رقاڵیمدا دانه‌یه‌كی‌ تریشی‌ كردووه‌‬ ‫به‌س���ه‌ریه‌وه‌‪ ،‬منیش به‌ شێوه‌یه‌كی‌ وا‬ ‫پێم وتووه‌ كه‌ ئه‌و نه‌زانێت‪ ،‬من زانیومه‌‬ ‫دزی‌ ك���ردووه‌‪ ،‬چونكه‌ له‌وانه‌یه‌ زۆرجار‬ ‫وا بكات تاوانباریش���ت بكات‪ ،‬ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫دزی‌ ئه‌كه‌ن مه‌رج نییه‌ پێویستیان پێی‌‬ ‫بێت‪ ،‬به‌ڕای‌ م���ن ئه‌وه‌ ته‌نها فێربوونه‌‪،‬‬ ‫فۆتۆ‪ :‬ڤینا‬ ‫ ‬ ‫چونك���ه‌ ئه‌گه‌ر پێویس���تی‌ به‌پاره‌بێت‪ ،‬سه‌ره‌ڕای بونی کامێره‌ش‪ ،‬هه‌ندێک له‌ژنان دزی له‌دوکانی که‌مالیاته‌کان ده‌که‌ن‬ ‫ئه‌وا پاره‌ یان ئاڵت���ون یان زیو ده‌بات‬ ‫نه‌ك كه‌مالیات‪ ،‬من كه‌س ئه‌ناس���م زۆر ئافره‌ت له‌دوكانه‌كه‌مدابوون‪ ،‬یه‌كێكیان ده‌كات ك���ه‌ له‌دوكانه‌كه‌ی���دا رویداوه‌‪ ،‬نه‌ماب���وو"‪ .‬ئه‌و دوكان���داره‌ باس له‌وه‌‬ ‫ی كرد‪ ،‬ئه‌وه‌یتریش���یان خێرا ئ���ه‌و پێیباش نه‌بوو ناوی‌ بنوس���رێت‪ ،‬ده‌كات هه‌ندێ‌ له‌و ئافره‌تانه‌ جس���می‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندیش���ن‌و پێویس���تیان به‌ هیچ داوای‌ بۆن ‌‬ ‫نییه‌و له‌هیچیش���یان كه‌م نییه‌‪ ،‬كه‌چی‌ بۆنێكی‌ ك���رد‌ه جانتاكه‌ی���ه‌وه‌‪ ،‬كاتێك س���ه‌باره‌ت به‌و رووداوه‌ی‌ هه‌رگیز بیری‌ خۆیان به‌كار ده‌هێنن بۆ دزین‪ ،‬به‌نمونه‌‬ ‫لێم پرس���ی‌ ئ���ه‌و‌ه چیب���وو؟ وتی‌ جا ناچێت���ه‌وه‌ "رۆژێكیان موش���ته‌رییه‌ك جاری‌ وابووه‌ گومانم هه‌بووه‌ كه‌ له‌خۆیا‬ ‫دزیمان لێده‌كات"‪.‬‬ ‫بێس���تون‪-‬یش یه‌كێكیت���ره‌ ل���ه‌و بۆنێك چی���ه‌ هه‌ڵمگرتووه‌؟ منیش لێی‌ هاته‌ دوكانه‌كه‌م له‌گه‌ڵ‌ كه‌س���ێكیتردا‪ ،‬ش���تی‌ ش���اردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ناوێری‌‬ ‫دوكانداران���ه‌ی‌ ك���ه‌ ب���ۆن‌و كه‌مالیات توڕه‌بووم‌و كردمه‌ ده‌ره‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌شم به‌ چه‌ن���د پارچه‌ جلێكی‌ تاق���ی‌ كرده‌وه‌‪ ،‬پێیبڵێیت‪" ،‬حه‌یات ئه‌با‪ ،‬ئه‌وسا نۆره‌ی‌‬ ‫ده‌فرۆش���ێت‪ ،‬ئه‌و باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ دوكانداره‌كان���ی‌ ده‌وروبه‌ر وت‪ ،‬تاوه‌كو ئه‌و رۆژه‌ زۆری‌ ماندوكردم‪ ،‬یه‌كێكیانی‌ كێشه‌ی‌ كۆمه‌اڵیه‌تیش���مانه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫به‌دڵ‌ بوو‪ ،‬پ���اش ئه‌وه‌ی‌ پاره‌ی‌ دامێ‌‌و جاری‌ وایه‌ بێده‌نگییه‌كه‌ سه‌المه‌ت تره‌‪،‬‬ ‫جاری‌ وایه‌ كه‌ دزێك ده‌گریت هێش���تا ئه‌و كه‌سه‌ بناسن"‪.‬‬ ‫یه‌كێكیتر له‌دوكانداره‌كانی‌ پۆش���اك دوكانه‌ك���ه‌ی‌ جێهێش���ت‪ ،‬ك���ه‌ چومه‌ به‌اڵم ئه‌وه‌ش سه‌یره‌ دزیشت لێده‌ك ‌هن‌و‬ ‫ئه‌و ق���ه‌رزار ب���ارت ده‌كات‪ ،‬ئه‌و باس‬ ‫له‌نمونه‌یه‌كی���ش ده‌كات‪" ،‬رۆژێك دوو ب���اس له‌چه‌ندین دزی‌ سه‌یروس���ه‌مه‌ر ش���وێنی‌ خۆگۆڕینه‌كه‌ یه‌ك پارچه‌ دیار ناوێری‌ قسه‌ بكه‌یت"‪.‬‬

‫‪CMYK‬‬


‫‪12‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫بیروڕا‬

‫له‌کوشتنی ئینسانەوە بۆ کوشتنی زەمەن‬ ‫ئاراس فەتاح‌ ـ مەریوان وریا قانیع‬

‫سەرەتا‬ ‫سااڵنێکی زۆرە کۆمەڵگای کوردستان‬ ‫دەرگی���ری چەندان ملمالنێی س���ەخت‌‌و‬ ‫ناتەب���ای سیاس���ییە‪ .‬ئ���ەم ملمالنێیانە‬ ‫بەش���ێکی دانەبڕاوی ئ���ە‌و گۆڕانکارییە‬ ‫گەورانەن کە کۆمەڵگای ئێمە لەم قۆناغەدا‬ ‫رووبەڕوویان دەبێتەوە‪ .‬پاش س���ااڵنێکی‬ ‫درێ���ژی پڕجەنگی خوێن���اوی‌‌و ملمالنێی‬ ‫توندوتیژان���ەی پارتی‌‌و یەکێتی‪ ،‬ئەم دو‌و‬ ‫هێزە گەیش���تنە قۆناغێک توانییان لەژێر‬ ‫چەتری "رێککەوتنی ستراتیژی"دا هەمو‌و‬ ‫ملمالنێی���ەک بچەپێن���ن‌‌و بێدەنگبکەن‪.‬‬ ‫ل���ەم چوارچێوەیەش���دا لەجیات���ی‬ ‫چارەسەرکردنێکی عەقاڵنی‌‌و راستەقینەی‬ ‫ملمالنێ���کان‪ ،‬هەوڵ���ی بەردەوام���ی‬ ‫ش���اردنەوە‌و دواخس���تنی گرفتەکانیان‬ ‫دەدا‪ .‬ئ���ەم دو‌و هێ���زە س���ەرکەوتنیان‬ ‫ل���ەوەدا بەدەس���تهێنا ک���ە پرۆس���ەی‬ ‫ملمالنێیەکی سیاس���یی تەندروست لەنا‌و‬ ‫کۆمەڵگای کوردس���تاندا لەناوببەن‪ .‬بەم‬ ‫کارەش���یان چەمکی ملمالنێیان گەیاندە‬ ‫خاڵی چەقبەستێکی سیاسیی ترسناک‪،‬‬ ‫رێگەی���ان لەهەم���و‌و تازەبوونەوەیەک���ی‬ ‫سیاس���یی گرت‪ .‬نوخبەیەکی مشەخۆری‬ ‫حیزبۆکراتیش���یان دروس���تکرد کە بووە‬ ‫ه���ۆکاری تەش���ەنەکردنی بەرفراوان���ی‬ ‫دی���اردەی گەندەڵ���ی‌‌و نائومێدییەک���ی‬ ‫سیاسی قووڵ له‌‌کوردستاندا‪.‬‬ ‫بەردەوامبوون���ی ئ���ەم دۆخ���ە بو‌و بە‬ ‫هۆی س���ەرهەڵدانی زنجیرەیەک ناڕەزایی‬ ‫کۆمەاڵیەتی‌‌و سیاس���یی گەورە‪ ،‬کە رۆژ‬ ‫لەدوای رۆژ قوڵتر‌و گەورەتر دەبوونەوە‪.‬‬ ‫بڕێکی زۆری هێزی ئەم ناڕەزاییەش لەنا‌و‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنێکی نوێدا خۆی بەرجەستەکرد‪.‬‬ ‫دەستەمۆکردنی ئۆپۆزیسیۆن له‌‌پەرلەمان‌‌و‬ ‫کەنارگیرخستنی له‌‌بڕیارە سیاسییەکان‌‌و‬ ‫فەرامۆشکردنی بەردەوامی داواکاریەکانی‬ ‫ش���ەقام بۆ چاکس���ازیی‪ ،‬بوون بەهۆی‬ ‫دروستبوون‌‌و تەقینەوەی ناڕەزایەتییەکی‬ ‫کۆمەاڵیەتی نوێ له‌‌کۆمەڵگای ئێمەدا‪ .‬ئەم‬ ‫بزوتنەوە کۆمەاڵیەتیی���ە نوێیە وەاڵمێک‬ ‫بو‌و بۆ بێماناکردنی پرۆس���ەی ملمالنێی‬ ‫سیاسیی‌‌و پەرلەمانتاریی له‌کوردستاندا‪.‬‬ ‫لەم بزوتنەوە نوێیەدا‪ ،‬کە تێکەڵێک بو‌‌و‬ ‫له‌ئۆپۆزیسیۆنی دەرەوەی پەرلەمان‌‌و نا‌‌و‬ ‫پەرلەمان‪ ،‬هەمو‌‌و ئە‌و هێزە کۆمەاڵیەتی‌‌و‬ ‫گروپ���ە سیاس���ییانە بەش���داربوون کە‬ ‫ناڕازیبوون لەم سیس���تەمە سیاس���ییەی‬ ‫ئێستای کوردستان‌‌و خواستی چاککردنی‬ ‫بنەڕەتییان هەبوو‪.‬‬ ‫چەپاندنی چەکدارییانەی ئەم ملمالنێ‬ ‫مەدەنییە‪ ،‬تێکش���کاندنی توندوتیژانەی‬ ‫خۆپیشاندانەکان‪ ،‬کوشتنی خواستەکانی‬ ‫ش���ەقام ب���ۆ گۆڕانکاریی ئاش���تییانەی‬ ‫سیاس���ی‌‌و کۆمەاڵیەتی‌‌و لەکۆتاییش���دا‬ ‫ئەش���کەنجەدان‌و راوەدونانی چاالکوان‌و‬ ‫رۆژنامەنووس���ان‌و رۆش���نبیرانی کورد‪،‬‬ ‫کۆمەڵ���گای کوردس���تانی خس���تە نا‌و‬ ‫گێژاوێکی نوێی مەترس���یدار له‌ملمالنێی‬ ‫سیاسی‌و کۆمەاڵیەتیدا‪.‬‬ ‫ملمالنێی سەختگیر‬ ‫له‌زانستە سیاسییەکاندا باس له‌جۆرێک‬ ‫له‌ناکۆک���ی‌و ملمالن���ێ دەکرێ���ت کە بە‬ ‫"ملمالنێ سەختگیرەکان" (‪intractable‬‬ ‫‪ )conflicts‬ناودەبرێ���ت‪ .‬ئ���ەم ج���ۆرە‬ ‫ملمالنێیانە بە‌و فۆرمە تایبەتەی ناکۆکی‬ ‫دەگوترێ���ت کە درێژە دەکێش���ێت‌و هیچ‬ ‫رێگاچارەیەک���ی گونجاویش نادۆزرێتەوە‬ ‫ب���ۆ کۆتاییپێهێن���ان‌و چارەس���ەرکردنی‬ ‫راس���تەقینەی‪ .‬واتە یەکێک له‌خەسڵەتە‬ ‫گرنگەکان���ی ئ���ەم ج���ۆرە ملمالنێی���ە‬ ‫بریتیی���ە له‌درێژتەمەنی���ی‪ .‬ب���ەم مانایە‬ ‫"ملمالنێ���ی س���ەختگیر" ناکۆکییەک���ی‬ ‫تەمەندرێژی بێچارەسەرە‪ .‬خەسڵەتێکی‬ ‫دیک���ەی ملمالنێ���ی س���ەختگیر ئەوەیە‬ ‫لەگ���ەڵ تێپەڕینی کات���دا ملمالنێی تر‌و‬ ‫کێش���ە‌و گرفتی نوێ لەتەنیش���ت خۆیدا‬ ‫بەرهەمدەهێنێ���ت‪ ،‬ب���ەم چەش���نەش‬ ‫چارەس���ەرەکەی س���ەختتر‌و گرفتاویتر‬ ‫دەبێت؛ چەندەش تەمەنی درێژبێت‪ ،‬هێندە‬ ‫برینی ناکۆک���ی‌و جیاوازییەکان قووڵتر‌و‬ ‫فراوانتر دەبنەوە؛ تا کۆنتریش بێت الیەنە‬ ‫ناکۆکەکان زیاتر یەکتری وەک هەڕەشە‌و‬ ‫مەترسیی هەمیشەیی دەبینن‪ .‬لەساتێکی‬ ‫دیاریکراودا ئەم جۆرە ملمالنێیانە دەبنە‬ ‫هەڵگری لۆژیکێکی تایبەت بەخۆیان‌و بە‬ ‫ئاس���تێک دەگەن کە هەمو‌و هەوڵدانێک‬ ‫بۆ چارەس���ەرکردنیان مایەپووچدەبێت‌و‬ ‫هی���چ ئاس���ۆیەکیش نامێنێت���ەوە ب���ۆ‬ ‫بەالداخس���تنی‬ ‫کۆتاییپێهێن���ان‌و‬ ‫هەمیش���ەییان‪ .‬لەم دۆخان���ەدا قوواڵیی‌و‬ ‫خەس���ڵەتی ئ���ەم ملمالنێیان���ە دەگاتە‬ ‫ئاستێک کە دەتوانن جیهانێکی سەربەخۆ‬ ‫بۆخۆیان دروستبکەن‌و لەدەرەوەی هەمو‌و‬ ‫هەوڵێکی چارەسەرکردندا بژین‪.‬‬

‫هاوکات لەم فەزایەدا دۆخێکی سیاسی‌و‬ ‫س���ایکۆلۆژی دروس���تدەبێت ک���ە تیایدا‬ ‫ئەوەی حوکمی ملمالن���ێ‌و ناکۆکییەکان‬ ‫دەکات‪ ،‬س���ایکۆلۆژیا‌و دۆخ���ی دەروونی‬ ‫هێ���ز‌و بک���ەرە س���ەرەکییەکانە‪ ،‬ن���ەک‬ ‫ویستی چارەس���ەرکردن‌و بەگەڕخستنی‬ ‫عەقاڵنیەتێکی سیاس���ی‪ .‬ئەوەش���ی ئە‌و‬ ‫س���ایکۆلۆژیا پەڕگی���رە بەڕێوەدەب���ات‬ ‫هەستی بێمتمانەیی‌و رق‌و ویستی بێڕێزی‌و‬ ‫ئازاردانی ئەویترە‪.‬‬ ‫خەس���ڵەتێکی گرنگ���ی ت���ری ئ���ەم‬ ‫فۆرم���ە له‌ملمالن���ێ بریتیی���ە له‌بوونی‬ ‫ناعەقاڵنیی���ەت‪،‬‬ ‫کەللەڕەقی���ی‌و‬ ‫بەچەش���نێک الیەنە ناکۆک���ەکان بوار بە‬ ‫هیچ میت���ۆد‌و رێگاچارەیەک���ی عەقاڵنی‬ ‫ن���ادەن ت���اوەک‌و کێش���ەکان بەالیەکدا‬ ‫بخرێ���ن‪ .‬ملمالنێی س���ەختگیر نە لەنا‌و‬ ‫دەزگاکان���دا یەکالدەکرێت���ەوە‪ ،‬ن���ە‬ ‫ل���ەدەرەوەی دەزگاکاندا؛ ن���ە لەڕێگای‬ ‫ناوبژیوانی نەتەوەی���ی‌و نێونەتەوەییەوە‬ ‫چارەس���ەردەکرێت‌و ن���ە بەکارهێنان���ی‬ ‫هێزی���ش دەتوانێت ببێت ب���ە رێچارەی‬ ‫تەواوەت���ی ب���ۆ هەم���و‌و ئاڵۆزیەکانی‪.‬‬ ‫ئاشکرایە ئەم جۆرە دۆخە زیانێکی گەورە‬ ‫بە الیەنە ملمالنێک���ەرەکان دەگەیەنێت‌و‬ ‫وایانلێدەکات لەتەنیشت یەکترەوە بژین‌و‬ ‫بەیەکتری���ش نامۆبن‪ ،‬نەتوانن وەک هێز‌و‬ ‫کەسانی یەکسان مامەڵەی یەکتر بکەن‌و‬ ‫رق‌و خواس���تی ئیهانەکردن دەستنیشانی‬ ‫ناوەرۆکی پەیوەندییەکانیان دەکات‪ .‬لەم‬ ‫دۆخانەدا کێش���ەکان بە ئاستێک دەگەن‬ ‫کە چیدی ملمالن���ێ‌و ناکۆکییەکان وەک‬ ‫ش���تێک بۆچارەس���ەرکردن وێناناکرێن‪.‬‬ ‫لەڕاس���تیدا گ���ەر ملمالنێکان نەش���بن‬ ‫بە بەش���ێک له‌شوناس���ی ئ���ە‌و هێزانەی‬ ‫کێش���ەکانیان لەنێواندای���ە‪ ،‬ئ���ەوا دەبن‬ ‫بەبەش���ێکی دانەب���ڕاوی ئ���ە‌و واقیع���ە‬ ‫سیاس���ی‌و کۆمەاڵیەت���ی‌و کولتوورییەی‬ ‫دەیانەوێ���ت‬ ‫دروس���تیانکردوە‌و‬ ‫بەهەرنرخێکی���ش ب���ووە بیپارێ���زن‪.‬‬ ‫بەش���ێوەیەکی گش���تی‪ ،‬ئەم چەش���نە‬ ‫له‌ملمالن���ێ دینامیکی تایب���ەت بەخۆی‬ ‫دەدۆزێتەوە‌و لەدەرەوەی لوتش���کاندن‌و‬ ‫ئیهانەک���ردن‌و خواس���تی وێرانکردن���ی‬ ‫تەواوەت���ی یەکتردا‪ ،‬هێ���زە ناکۆکەکان‬ ‫ناتوانن رێگایەکی تر بۆ چارەسەرکردنی‬ ‫کێشە‌و ملمالنێکانیان وێنابکەن‪ .‬ئەمجۆرە‬ ‫ناکۆکییان���ە دەش���ێت ببن���ە ه���ۆکاری‬ ‫دروس���تبوونی دۆخی ش���ەڕی س���اردی‬ ‫هەمیش���ەیی‌و قێزەونکردن���ی بەردەوامی‬ ‫یەکت���ری‪ .‬له‌کات���ی گەرمبوونیش���یاندا‬ ‫دەبن���ە دەس���تدرێژیکردنی دڵڕەقان���ە‌و‬ ‫پەالماردانی جەنگاوەرانە بۆسەر یەکتر‪،‬‬ ‫تا دەگاتە هەوڵدان بۆ لەناوبردنی یەکتر؛‬ ‫بەچەش���نێک کە ژیانی هێزێکیان لەسەر‬ ‫مردنی ئەویتریان بینادەکرێت‪.‬‬ ‫ئەم جۆرە ملمالنێیانە دەشێت له‌نێوان‬ ‫گروپەکان‌و لەنا‌و ئەندامانی یەک گروپ‌و‬ ‫لەن���ا‌و نەتەوەی���ەک‌و له‌نێ���وان نەتەوە‬ ‫جیاوازەکاندا دروس���تببن‪ ،‬بەهەمانشێوە‬ ‫دەش���ێت لەنێ���وان تاکەکەسەکانیش���دا‬ ‫س���ەرهەڵبدەن‪ .‬بێگومان دروس���تبوونی‬ ‫ئەمجۆرە ملمالنێیانە لەنێوان گروپەکاندا‬ ‫هۆکاری تایبەتیان هەیە‪ ،‬لەوانەش نەمانی‬ ‫زم���ان‌و زەمینەیەکی هاوب���ەش لەنێوان‬ ‫الیەنە ناکۆکەکاندا‪ ،‬سەرهەڵدانی ملمالنێی‬ ‫گەورە لەس���ەر ش���ێوازی دابەشکردنی‬ ‫سامانی ئابووری‌و س���نووری دەسەاڵت‪،‬‬ ‫هەبوونی رای جیاواز لەس���ەر چۆنیەتی‬ ‫بەڕێوەبردن���ی واڵت‌و بۆچ���ون‌و وێن���ای‬ ‫دژبەیەک لەس���ەر چۆنیەتی دابەشکردنی‬ ‫پۆست‌و دەس���ەاڵتەکان‪ .‬لەڕاستیدا ئەم‬ ‫ملمالنێیانە تەنها ملمالنێی سیاسی نین‪،‬‬ ‫بەڵک‌و ملمالنێی ئاب���وری‪ ،‬کۆمەاڵیەتی‪،‬‬ ‫ناوچەیی‪ ،‬جوگرافی‪ ،‬بەهایی‪ ،‬کولتوری‪،‬‬ ‫شەخس���ی‌و عاتفیش���ن‪ .‬لەهەم���و‌و ئەم‬ ‫دۆخان���ەدا الیەنێک یان هەمو‌و الیەنەکان‬ ‫لەس���ەر مەس���ەله‌ هەرە بنەڕەتی‌و هەرە‬ ‫س���ەرەکییەکان ناکۆک���ن‌و له‌ملمالنێدان‪،‬‬ ‫له‌هەمان کاتیشدا ویستێکی راستەقینەی‬ ‫دۆزینەوەی چارەس���ەر لەئ���ارادا نییە‪.‬‬ ‫بەم چەش���نەش ملمالنێکان بە ئاستێک‬ ‫دەگەن دەش���ێت لەسەر بچووکترین شت‬ ‫گەورەترین شەڕ دەستپێبکات‪.‬‬ ‫ئ���ەوەی ئەم���ڕۆ له‌کوردس���تاندا‬ ‫له‌دروستبووندایە ئەم شێوازەیە له‌ملمالنێ‌و‬ ‫ئەم کولتوورەیە له‌مامەڵەکردنی ناکۆکی‪.‬‬ ‫وات���ە گۆڕین���ی کێش���ەکانە له‌دۆخێکی‬ ‫قابیلی چارەس���ەرکردنەوە‪ ،‬بۆ دۆخێکی‬ ‫درێژخای���ەن‌و بەردەوامی بێچارەس���ەر‪،‬‬ ‫له‌ناکۆکی‌و ملمالنێیەکی ئاس���اییەوە بۆ‬ ‫ملمالنێ‌و ناکۆکی سەختگیر‪.‬‬

‫له‌دونیای سیاسەتدا‬ ‫هەر دووساڵ‬ ‫جارێک جێگۆڕکێ چی لەوە کۆمیدیتر‬ ‫هەیە سەرۆکی‬ ‫بە سەرۆکی‬ ‫حکومەت‌و پۆستە هەرێم‌و سەرۆکی‬ ‫حکومەت‪ ،‬کە‬ ‫وەزارییەکان‪،‬‬ ‫دووبااڵترین‬ ‫شتێکی تر نییە‬ ‫جگە له‌بێڕێزییەکی دەسەاڵتن له‌واڵتدا‪،‬‬ ‫گەورە بەرامبەر بە بڕیار دەربکەن‪،‬‬ ‫بەاڵم بڕیارەکانیان‬ ‫دیموکراسییەت‌و‬ ‫جێبەجێنەکرێن‬ ‫ئیرادەی گەل‬

‫ب���ۆ کات‌و تێپەڕین���ی زەم���ەن ناکرێت‪.‬‬ ‫ستراتیژی پشتگوێخستن‌و فەرامۆشکردن‬ ‫لەڕێگای تاکتیکی کوشتنی کاتەوە دەبێتە‬ ‫میتودی چارەس���ەرکردنی ناکۆکییەکان‌و‬ ‫هاوکات رێگایەک ب���ۆ بێماناکردنی نرخ‌و‬ ‫بەهای ملمالنێکان‪ .‬ئەمڕۆ له‌کوردستاندا‬ ‫الموباالت‌و نابەرپرس���یارێتی سیاس���یی‬ ‫ش���تێکی خۆبەخۆ نییە‪ ،‬بەڵکو بووە بە‬ ‫ئامرازی س���ەرەکی ئیدارەکردنی "شەڕی‬ ‫کات"‪ .‬له‌کوردس���تاندا شەڕی کات بووە‬ ‫بە ستراتیژێک بۆ دروستکردنی کولتووری‬ ‫"باوێش���کی سیاس���ی"‌و لەوێش���ەوە‬ ‫بێبەهاکردنی ملمالنێکان‌و بێماناکردنیان‬ ‫له‌سایکۆلۆژیای دەستەجەمعی کۆمەڵگادا‪.‬‬ ‫ئاشکرایە ئەم ش���ێوازی مامەڵەکردنەی‬ ‫ملمالنێکان‌و ئەم باوێش���کدانە سیاسییە‬ ‫درێژخایەن���ە‪ ،‬ش���ێوازێکی وێرانک���ەرە‪،‬‬ ‫چونک���ە ب���از بەس���ەر هەمو‌و ه���ۆکارە‬ ‫سیاسی‌و سۆس���یۆلۆژی‌و کولتورییەکاندا‬ ‫دەدات کە بوونەتە هۆکاری دروستبوونی‬ ‫ناکۆکیی���ەکان‪ .‬گەمەک���ردن ب���ە کات‬ ‫ملمالنێکان له‌ملمالنێیەکەوە کە شایستە‌و‬ ‫قابیل���ی چارەس���ەرکردنن دەگۆڕێت بۆ‬ ‫"ملمالنێی سەختگیرانە"‪ ،‬تا ئە‌و رادەیەی‬ ‫بە ئاس���تێکی دەگەیەنێت کە نایەوێت‌و‬ ‫ناهێڵێت چارەس���ەربکرێن‪ ،‬ن���ەک تەنها‬ ‫لەبەرئەوەی چارەسەرنەکردنی ملمالنێکان‬ ‫سودی سیاسی‌و ئابووری تێدایە‪ ،‬بەڵکو‬ ‫لەبەرئەوەی شوناسی دەسەاڵت‌و هەندێک‬ ‫هێزیش بە درێژخایەنی‌و چارەسەرنەکردنی‬ ‫ئەم گرفتانەوە بەندە‪.‬‬ ‫نموونەی ئەم ش���ێوازە س���ەختگیرەی‬ ‫ناکۆکی‌و ملمالنێ له‌کوردس���تاندا زۆرن‪.‬‬ ‫هەرە دیارەکەیان بابەتی یەکنەگرتنەوەی‬ ‫ئیدارەی دووناوچەی���ی‌و کۆتایینەهێنانە‬ ‫بە‌و دابەشکردنە حیزبی‌و جوگرافییەی کە‬ ‫دەسەاڵت له‌کوردستاندا بەرهەمیهێناوە‪.‬‬ ‫دۆخێک کە بەرهەمی چارەس���ەرنەکردنی‬ ‫راس���تەقینەی ئە‌و ملمالنێ خوێناوییەیە‬ ‫ک���ە س���ااڵنێکی درێژ پەیوەن���دی نێوان‬ ‫پارت���ی‌و یەکێت���ی بەڕێوەدەب���رد‪ .‬ئەم‬ ‫چارەسەرنەکردنە بوەتە هۆی دروستکردنی‬ ‫واقیعێ���ک کە نەک تەنه���ا دو‌و ئیدارەیی‬ ‫تیایدا بووەتە دیاردەیەکی س���ەربەخۆ‌و‬ ‫جیهانێکی تایبەتی بەخۆی دروستکردووە‪،‬‬ ‫بەڵک���و لەنا‌و ئ���ە‌و جوگرافی���ا ئیدارییە‬ ‫حیزبیانەش���دا هەندێک له‌دەس���ەاڵتدارە‬ ‫لۆکاڵییەکان سەربەخۆیانە هەڵسوکەوت‬ ‫دەکەن‌و س���ەروەری یەکەمی ناوچەکەی‬ ‫خۆیانن‪ .‬هەر ئەمەش���ە وادەکات کاتێک‬ ‫ناکۆکیی لەنێوان دو‌و کاربەدەس���ت یان‬ ‫منداڵەکانیاندا دروستدەبێت‪ ،‬حکومەت‌و‬ ‫دادگا نەتوان���ن چارەس���ەری کێش���ەکە‬ ‫بکەن‪ .‬بەم شێوەیەش شتێک نامێنێتەوە‬ ‫کە ناوی شەرعیەتی دەسەاڵتی مەرکەزیی‬ ‫بێت‪ ،‬بەڵکو دەبێ���ت بە رێککەوتننامەی‬ ‫عەش���ایەری ناکۆکیی���ەکان بەالدابخرێن‪.‬‬ ‫دەسەاڵتدارێتی کوردی لەمڕۆدا دەسەاڵتێکە‬ ‫تەنه���ا ب���ۆ دامرکان���ەوەی ناڕەزایی���ە‬ ‫سیاسییەکان ئاراس���تەیەکی مەرکەزیی‬ ‫هەی���ە‪ ،‬دەتوانێت هێ���زی چەکداریی بۆ‬ ‫بێدەنگکردنی خۆپیش���اندەران لەمسەری‬ ‫کوردس���تانەوە بۆ ئەوسەری بجوڵێنێت‪،‬‬ ‫بەاڵم بۆ چارەسەرکردنی هەندێک گرفتی‬ ‫کۆمەاڵیەتیی‌و یاسایی دەسەاڵتی بەسەر‬ ‫کاربەدەستێکی لۆکاڵیشدا ناشکێت‪.‬‬ ‫نموونەیەکی دیاری تر‪ ،‬چارەسەرنەکردنی‬ ‫ئە‌و ناکۆک���ی‌و ملمالنێیانەیە کە لەدوای‬ ‫خۆپیش���اندانەکانی مانگ���ی ش���وباتەوە‬ ‫دروستبوون‪ .‬دەستیدەستیکردن بەیەکتر‪،‬‬ ‫گفتوگ���ۆی گۆدۆییان���ە‪ ،‬دروس���تکردنی‬ ‫لیژن���ەی بێدەس���ەاڵت‌و ناپس���پۆڕ‪،‬‬ ‫له‌کوشتنی ئینسانەوە بۆ کوشتنی کات دەرکردن���ی بڕی���ار‌و جێبەجێنەکردنیان‌و‬ ‫ئ���ەم ملمالن���ێ‌و ناکۆکییان���ە دۆخێک پشتگوێخستنی کێشەکان‌و دواخستنیان‪،‬‬ ‫بەرهەمدەهێنن کە تیایدا هیچ حیسابێک ش���تێکی تر نییە جگە له‌درێ���ژەدان بە‬

‫کولت���ووری ملمالنێ���ی س���ەختگیرانە‪.‬‬ ‫ئ���ەم حاڵەتە نوێیەش کە ئێس���تا هەیە‬ ‫له‌ماوەیەک���ی دیاریک���راودا دەگۆڕێت بۆ‬ ‫هەمان ش���ێوەی بێتوانایی‌و بێئیرادەیی‬ ‫دەسەاڵت له‌یەکخستنەوەی ئیدارەکاندا‪.‬‬ ‫واتە مۆدێلی فاشیلی یەکخستنەوەی دو‌و‬ ‫ئیدارەیی له‌کوردس���تاندا دەبێتە هەمان‬ ‫مۆدێلی چارەسەکردنی کێشە‌و ناکۆکی‌و‬ ‫ملمالنێ���کان لەگ���ەڵ ئۆپۆزیس���یۆن‌و‬ ‫داواکارییەکانی شەقام‪.‬‬ ‫بێگوم���ان ئ���ەم میت���ۆد‌و کولت���وورە‬ ‫له‌بەڕێوەبردن���ی ملمالنێ���دا له‌مێ���ژووی‬ ‫سیاسی کوردستاندا نوێ نییە‪ .‬ملمالنێ‬ ‫گ���ەرم‌و س���اردەکانی یەکێت���ی‌و پارتی‬ ‫له‌ن���ەوەدەکان‌و س���ەرەتای دووهەزاردا‬ ‫گەواهی ئە‌و راس���تییە سیاس���ییەن کە‬ ‫ئەم دو‌و پارتە وەس���تای بەرهەمهێنانی‬ ‫کولتووری "ملمالنێی س���ەختگیر"ن‪ .‬لەم‬ ‫ملمالنێیانەدا هیچ الیەک ئەوی تری قبوڵ‬ ‫نییە‌و هیچ هێزێک یان کەس���ایەتییەکی‬ ‫ناوەکی یان دەرەک���ی توانای ناوبژیوانی‬ ‫نییە‪ .‬گەر کەسێکیش بانگهێشت بکرێت‬ ‫بۆ ناوبژی‪ ،‬ئەوا لەدوادەرئەنجامدا بێڕێزی‬ ‫بەرامبەر بەویش دەکرێت‌و حیس���اب بۆ‬ ‫هەوڵ‌و کۆششەکانی ناکرێت‪.‬‬ ‫ئێمە له‌زانس���تە سیاس���ییەکاندا ئە‌و‬ ‫پێ���دراوە س���ادەیە دەزانین ک���ە هەمو‌و‬ ‫ملمالنێکان دو‌و رێگاچارەی س���ەرەکییان‬ ‫هەی���ە‪ ،‬یەکەمی���ان رێ���گای گفتوگۆی‬ ‫راستەوخۆیە‪ .‬گەر ئەمەشیان سەرینەگرت‪،‬‬ ‫ئەوا لەڕێ���گای ناوبژیوانەوە هەوڵدەدرێت‬ ‫ملمالنێ���کان چارەیان ب���ۆ بدۆزرێتەوە‪.‬‬ ‫ناوبژیوانیش دەش���ێت کەس���ایەتییەکی‬ ‫بێالیەن بێت‪ ،‬دەوڵەتێکی دراوس���ێ یان‬ ‫دەزگایەکی نێونەتەوەیی بێت‪.‬‬ ‫له‌ئێس���تادا ملمالنێکان له‌کوردستاندا‬ ‫گەیش���توونەتە ئاس���تێکی چەقبەستو‌و‬ ‫ک���ە تیای���دا ناکۆکیی���ەکان ب���ەردەوام‬ ‫پەنگدەخۆن���ەوە‌و کەڵەکەدەب���ن‌و هی���چ‬ ‫هیوایەکیش نییە بۆ چارەس���ەرکردنیان‪.‬‬ ‫تاکە هون���ەری بەڕێوەبردنی ملمالنێ الی‬ ‫دەس���ەاڵتدارێتی پارتی‌و یەکێتی بریتییە‬ ‫له‌دروس���تکردنی کێش���ەی نوێ‌و گرفتی‬ ‫تازە‌و لەوێشەوە بەرهەمهێنانی فەزایەکی‬ ‫کۆمەاڵیەتی‌و میدیایی‌و سیاس���یی ئاڵۆز‬ ‫بۆ بازدان بەسەر کێشە راستەقینەکاندا‪.‬‬ ‫ئ���ەوەی ئەمڕۆک���ە روون���ە ئەوەی���ە کە‬ ‫پارتی‌و یەکێتی نە داوا‌و خواس���تەکانی‬ ‫ئۆپۆزیس���یۆن‌و ش���ەقامیان پ���ێ قووت‬ ‫دەچێت‌و نە پەیمان‌و بڕیارەکانی خۆیان‬ ‫جێبەجێدەک���ەن‌و ن���ە رێگەش���دەدەن‬ ‫ناوبژیوانێکی بێالیەن کێشە‌و ناکۆکییەکانی‬ ‫کۆمەڵگای سیاسیی کوردستان بەالیەکدا‬ ‫بخات‪ .‬هەربۆیە باوێش���کدانی سیاس���یی‬ ‫ب���ووە بە ش���اڕێگای مامەڵەکردن لەگەڵ‬ ‫ملمالنێکاندا‪.‬‬ ‫کۆمیدیای ئیدارەکردنی ملمالنێ‬ ‫ئاشکرایە نەبوونی خواست‌و ئامادەگی‬ ‫راستەقینە بۆ چارەس���ەرکردنی کێشە‌و‬ ‫ملمالنێکان‪ ،‬وایکردوە دەس���ەاڵت خۆشی‬ ‫وەک الیەنێک���ی الوازی ن���ا‌و واقیعێ���ک‬ ‫دەربکەوێ���ت ک���ە لەجەوه���ەردا نابێت‬ ‫بێهێزیی نیشانبدات‪ .‬له‌دونیای سیاسەتدا‬ ‫چی لەوە کۆمیدیتر هەیە سەرۆکی هەرێم‌و‬ ‫س���ەرۆکی حکوم���ەت‪ ،‬ک���ە دووبااڵترین‬ ‫دەسەاڵتن له‌واڵتدا‪ ،‬بڕیار دەربکەن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بڕیارەکانی���ان جێبەجێنەکرێن‪ .‬له‌چەند‬ ‫مانگی رابردوودا ئەم ش���ێوازە نالەبارەی‬ ‫بەڕێوەبردنی ملمالنێ ئاکاری س���ەرەکیی‬ ‫ئیشکردنی دەسەاڵت بووە له‌کوردستاندا‪.‬‬ ‫دیارە سەرۆکی هەرێم له‌چەند بۆنەیەکی‬ ‫نەتەوەی���ی‌و حیزبی���دا‪ ،‬هەوڵ���ی ئەوەی‬ ‫دا خ���ۆی وەک‌و خەمخۆرێکی نەتەوەیی‬ ‫نماییش���بکات‌و پەیمانی چارەسەرکردنی‬

‫هەم���و‌و کێش���ە هەڵپەس���راوەکان‌و‬ ‫رێکخس���تنەوەی ماڵی کوردس���تانی بە‬ ‫خەڵکی کوردس���تان دا‪ .‬تێپەڕینی چەند‬ ‫مانگێک بەسەر چوار بڕیارەکەی سەرۆکی‬ ‫هەرێ���م‌و جێبەجێنەکردنی���ان هیچم���ان‬ ‫پێنەڵێت ئە‌و راستییەمان بۆ دەردەخات کە‬ ‫پێکهاته‌ی دەسەاڵتدارێتیی له‌کوردستاندا‬ ‫له‌قەیرانێکی قووڵی بێڕێزیی بەرامبەر بە‬ ‫خۆی‌و بەرامبەر بە کۆمەڵگادا دەژی‪ .‬ئەم‬ ‫واقیعە سیاسییە ئەوەمان نیشاندەدات کە‬ ‫ویستی چارەسەرکردنی کێشەکان غائیب‌و‬ ‫سیاسەتی کات کوش���تن‌و باوێشکدانیش‬ ‫سەروەر‌و بااڵدەستە‪.‬‬ ‫لەالیەک���ی ترەوە س���ەرۆکی حکومەت‬ ‫بڕیار دەردەکات کە هیچ رۆژنامەنووسێک‬ ‫له‌کوردستاندا بەبێ ئاگاداریی ئە‌و زیندانیی‬ ‫نەکرێت! کەچ���ی داتای رێکخ���راوەکان‬ ‫ئەوەم���ان پێدەڵێ���ن کە له‌س���ەردەمی‬ ‫ئەم س���ەرۆکەدا گەورەتری���ن بێڕێزیی‌و‬ ‫پێشێلکاریی بەرامبەر بە رۆژنامەنووسان‌و‬ ‫پیشە‌و مافی رۆژنامەگەریی له‌کوردستاندا‬ ‫ک���راوە‌و دەکرێ���ت‪ .‬ئێم���ە لێ���رەدا بە‬ ‫پێویس���تی نازانی���ن ئ���ە‌و بێڕێ���زی‌و‬ ‫پێش���ێلکارییانە ریزبەندبکەی���ن ک���ە‬ ‫بەرامبەر بە رۆژنامەنوسان‌و چاالکوانان‌و‬ ‫نوسەران‌و رۆش���نبیران کراون‪ ،‬بەاڵم بە‬ ‫پێویس���تی دەزانین ئە‌و راس���تییە بڵێین‬ ‫ئەم���ە کۆمیدیایەکی گەورەیە س���ەرۆکی‬ ‫حکومەت بڕیاری وا دەربکات‪ .‬ئەمە کەی‬ ‫کاری سەرۆکە پۆلیس���ەکان پێی بڵێین‬ ‫"بەڕێز" ئێمە فاڵن رۆژنامەنووسمان گرت‪،‬‬ ‫ئێوە راتان چییە؟ ئەی باش���ە یاس���ای‬ ‫رۆژنامەگەریی چ مانا‌و بەهایەکی هەیە؟‬ ‫لەمەش کۆمیدیتر ئەوەیە سەرۆکی هەرێم‬ ‫بڕیاری گرتن���ی تەقەکەران ب���ۆ دادگا‌و‬ ‫داوەری گشتی‌و پۆلیس���خانە دەربکات‌و‬ ‫لەوالش���ەوە جێگوڕکێ بە پلەی حیزبی‬ ‫تاوانب���ارەکان بکات‌و له‌پۆس���تێکەوە بۆ‬ ‫پۆستێکی تر بیانگوازێتەوە‪ .‬ئەم واقیعە‬ ‫ب���ۆ پەرلەمانی کوردس���تانیش راس���تە‬ ‫ک���ە بێتوانای���ی‌و بێمانای���ی بڕیارەکانی‬ ‫نائومێدییەکی گەورەی لەنا‌و رای گشتیدا‬ ‫دروستکرد‪.‬‬

‫دەسەاڵتی‬ ‫هەردوو حیزبەکە‬ ‫هێندە لەڕووی‬ ‫نەتەوەییەوە‬ ‫لەرزۆکە کە ناچارە‬ ‫دەست بە ئااڵی‬ ‫کوردستانەوە‬ ‫بگرێت بۆ ئەوەی‬ ‫لەناوەوە بەچۆکدا‬ ‫نەکەوێت‬ ‫پێدەچێ���ت دەس���ەاڵتی ک���وردی دو‌و‬ ‫لیستی لێپرسینەوە‌و س���زادانی هەبێت‪،‬‬ ‫یەکێکیان بۆ چاالکوان���ە مەدەنییەکان‌و‬ ‫ئەوی تریش���یان بۆ چەکدارەکانی خۆی‪.‬‬ ‫پێش���دەچێت پۆلیس���ەکان تەنها لیستی‬ ‫چاالکوانەکانیان بەدەس���تبگات‪ ،‬ئەگینا‬ ‫ئەمە چ لۆژێکێکە له‌هەڵەبجە‌و سلێمانی‌و‬ ‫شوێنەکانی تر خەڵکی مەدەنیی زیندانی‬ ‫بکرێن‌و تاوانبارەکانیش له‌شارەکانی تری‬ ‫کوردستاندا تائێستا بە ئازادی بژین!‬ ‫یەکێک له‌ئاکارەکانی گۆڕانی ملمالنێی‬ ‫ئاسایی بۆ ملمالنێی سەختگیرانە ئەوەیە‬ ‫کە الیەنەکانی ملمالنێکە لەڕووی هێزەوە‬ ‫ناهاوس���ەنگ بن‪ ،‬الیەنێک هێزێکی زۆر‌و‬ ‫ئەویتری���ان هێزی کەمی هەبێت یان هەر‬ ‫نەیبێت‪ .‬لەم دۆخ���ەدا الیەنی یەکەمیان‬ ‫گرە‌و لەسەر ئە‌و هێزە دەکات کە هەیەتی‌و‬ ‫لە‌و رێگایەشەوە ئە‌و واقیعە پڕ له‌ناکۆکی‌و‬ ‫ملمالنێیە دەسەپێنێت کە خوڵقاندوێتی‪.‬‬ ‫لەم ملمالنێ ناهاوسەنگەدا الیەنی بەهێز‬ ‫یان پەنا بۆ گەمەی کات دەبات‌و پێیوایە‬ ‫زەمەن شتەکان بەبارێکدا دەخات‪ ،‬یانیش‬ ‫ئە‌و شانۆگەرییە دروستدەکات کە گوایە‬ ‫دەسەاڵت بۆیە ناتوانێت کاربکات‪ ،‬چونکه‬ ‫ناڕوونی له‌چەش���ن‌و فۆرمی تەنفیزکردنی‬ ‫بڕیارەکان���دا هەی���ە‌و پێوس���تیان ب���ە‬ ‫بەدواداچوون���ی زیاتر هەیە‪ .‬ئاش���کرایە‬ ‫گەمەکردن بە کات مەترسی ئەوەی تێدایە‬ ‫کە ئاکار‌و سیفەتی ناکۆکی‌و ملمالنێکان‬ ‫بگۆڕێت‌و ب���ە ئاس���تێکی بگەیەنێت کە‬ ‫چارەس���ەرنەکرێن‌و بگەنە بنبەس���تێکی‬ ‫گ���ەورە‪ .‬لەالیەک���ی ترەوە ئ���ەم دۆخە‬

‫نیشاندانی ئە‌و راستییەشە کە دەسەاڵتی‬ ‫مەرکەزی���ی کوردی له‌هەمو‌و ش���وێنێکدا‬ ‫هەمو‌و شتێکی پێناکرێت‪ ،‬بەم چەشنەش‬ ‫دەرگا لەسەر چارەس���ەری راستەقینەی‬ ‫کێش���ە‌و ملمالنێکان دادەخ���ات‌و هەمان‬ ‫ئەنجام دەخاتەوە کە له‌کوشتن‌و یاریکردن‬ ‫بە کاتەوە دروستدەبێت‪.‬‬ ‫ئ���ەم س���تراتیژە وادەکات یاس���ای‬ ‫کاری پێکەوەی���ی‌و هاریکاری���ی‌و گەڕان‬ ‫بەدوای چارەس���ەری هاوبەشدا جێگە بۆ‬ ‫خۆبەهێزکردنی بەردەوامی هەمو‌و الیەنە‬ ‫ناک���ۆک‌و ملمالنێک���ەرەکان چۆڵبکات‪.‬‬ ‫خۆبەهێزکردنێک‪ ،‬کە یاسای نەفیکردنی‬ ‫تەواوەت���ی ئەویت���ر‌و فەرامۆش���کردن‌و‬ ‫گوێبۆنەگرتن‌و ناچارکردنێکی پڕ له‌ئیهانە‬ ‫بەڕێوەیببات‪ .‬یاس���ای ئ���ەوەی زۆرترین‬ ‫زەرەروزیان بە الیەنەکەی تر بگەیەنیت‌و‬ ‫خۆش���ت بە کەمترین زەرەر دەربازبیت‪.‬‬ ‫دیارە له‌ڕەوتی ئەمڕۆکەی کوردس���تاندا‬ ‫ئ���ەوەی لەهەمووان زیات���ر پەنا بۆ ئەم‬ ‫س���تراتیژییە دەبات دەسەاڵت خۆیەتی‪.‬‬ ‫ئ���ەوە دەس���ەاڵت خۆیەت���ی تەنان���ەت‬ ‫گ���وێ له‌خۆش���ی ناگرێ���ت‪ ،‬دۆخێک���ی‬ ‫دروستکردوە بڕیارەکانی لوتکەی هەرەمی‬ ‫دەس���ەاڵتدارێتیەکە لەالیەن ئۆرگانەکانی‬ ‫خوارەوە جێبەجێنەکرێن‪ .‬ئەم کولتوورە‬ ‫تازەیەی دەس���ەاڵت دەکرێ���ت بە گۆڕان‬ ‫له‌کولتووری کوش���تنی ئینس���انەوە بۆ‬ ‫کولت���ووری کوش���تنی کات ناودێ���ڕ‬ ‫بکرێت‪ .‬ئەمەش گەیش���تنە بە قۆناغێکی‬ ‫ترس���ناک له‌ژیانی سیاس���ییدا‪ ،‬کە نەک‬ ‫تەنها بنبەس���ت‌و چەقبەستنی سیاسیی‬ ‫لێدەکەوێتەوە‪ ،‬بەڵکو له‌دوادەرئەنجامیدا‬ ‫ب���ە وێرانکردن���ی پرۆس���ەی سیاس���ی‬ ‫له‌کوردستاندا کۆتاییدێت‪.‬‬ ‫ناسیۆنالیزمی ئااڵ‌و دەوڵەتی بێ نەتەوە‬ ‫ئەم دۆخی بنبەستی سیاسییەی ئێستا‪،‬‬ ‫وادەکات ن���ەک تەنها متمانە‌و پەیوەندیی‬ ‫لەنێ���وان الیەنەکاندا نەمێنێ���ت‪ ،‬بەڵکو‬ ‫ه���اوکات هەمووان خۆیان بۆ دەورەیەکی‬ ‫ت���ری ناکۆکی‌و ملمالنێ ئامادەبکەن‪ .‬لە‌و‬ ‫ماوەیەشدا هەوڵبدەن گوتارێک یان چەند‬ ‫گوتارێک س���ەروەربکەن کە س���ەرنجی‬ ‫رای گش���تی له‌دۆزین���ەوەی رێگاچارەی‬ ‫کێش���ە‌و ملمالنێکان���ەوە بگوازێتەوە بۆ‬ ‫خۆخەریکک���ردن ب���ە هەندێک کێش���ەی‬ ‫الوەکی یان دروستکراوەوە‪ .‬لەم رووەوە‬ ‫دەسەاڵت له‌کوردستاندا له‌ماوەی رابردوودا‬ ‫ف���ووی ب���ە گوتارێکی ناسیۆنالیس���تی‬ ‫حەماس���ی درۆزنانەدا کردووە کە هەمو‌و‬ ‫حیسابەکانی لەس���ەر کوالنەوەی برینی‬ ‫نەتەوەیی‌و هەس���تی نەتەوەیی برینداری‬ ‫ئینس���انی ئێمە کاردەکات‪ .‬ئە‌و گوتارە‬ ‫ناسیۆنالیستییە فووتێکراوەش لەماوەی‬ ‫رابردوودا بەدو‌و ج���ۆر تەعبیری لەخۆی‬ ‫کردوە‪:‬‬ ‫یەک���ەم‪ :‬دروس���تکردنی کێش���ەی‬ ‫هەڵکردنی ئااڵی کوردس���تان له‌هەندێک‬ ‫ش���وێن‌و البردنی ئااڵی عێراق له‌هەندێک‬ ‫شوێنی تر‪.‬‬ ‫دووهەم‪ :‬هەڕەش���ە بە دروس���تکردنی‬ ‫دەوڵەتی کوردی‪ ،‬بەبێ ئامادەبوونی النی‬ ‫هەرە کەمی پێداویستییە ئابوری‌و سیاسی‌و‬ ‫دەرونیی���ە نەتەوەیی‌و نێونەتەوەییەکانی‬ ‫پیادەکردنی ستراتیژیەتێکی لەم بابەتە‪.‬‬ ‫س���ەرەتا دەمانەوێ���ت ئە‌و راس���تییە‬ ‫بڵێین کە کەمتەرخەم���ی‌و بێئاگایی ئەم‬ ‫دو‌و هێ���زە له‌بەغدا هۆکاری س���ەرەکی‬ ‫چارەس���ەرنەکردنی ئ���ە‌و کێش���انەن کە‬ ‫ک���ورد لەگ���ەڵ بەغ���دادا هەیەت���ی‪ .‬بۆ‬ ‫چارەس���ەرنەکردنی پرس���ی کەرک���وک‌و‬ ‫کێش���ەی ناوچە دابڕاوەکان پێشئەوەی‬ ‫رووی رەخنەم���ان له‌هێ���زە عێراقییەکان‬ ‫بێ���ت‪ ،‬دەبێ���ت له‌ه���ەردو‌و حیزبەک���ە‌و‬ ‫ه���ەردو‌و س���ەرۆکەکەی بێت‪ .‬پرس���ی‬ ‫کەرک���وک‌و جێناکۆکەکانی ت���ر بۆ دو‌و‬ ‫حیزبە بااڵدەستەکە وەک‌و پرسی قودسی‬ ‫لێهاتووە بۆ سەرۆکە عەرەبەکان بەرامبەر‬ ‫ب���ە ئیس���رائیل‪ .‬ئ���ەم پرس���ە هێندەی‬ ‫بووەت���ە کارت���ی "بازرگانی سیاس���ی"‌و‬ ‫کارتی دروستکردنی فش���اری ئابووری‌و‬ ‫دووب���ارە بەرهەمهێنانەوەی دەس���ەاڵتی‬ ‫ک���وردی بەرامب���ەر بە بەغ���دا‪ ،‬ئەوەندە‬ ‫نەبووەت���ە پرس���ێکی نەتەوەیی گرنگ‌و‬ ‫چارەنووسساز‌و نیوئەوەندەش نەبووه‌تە‬ ‫پرسی ژیانی ئینسانەکانی نا‌و ئە‌و رووبەرە‬ ‫جوگرافییانە‪ .‬پرسی کەرکوک‌و ناوچەکانی‬ ‫تر هێندەی پرس���ی گەمەی دەس���ەاڵتی‬ ‫نێوان ه���ەردو‌و حیزبەکەیە لەگەڵ یەک‌و‬ ‫لەگەڵ نێوەنددا‪ ،‬هێندە پرسی سیاسی‌و‬ ‫نەتەوەیی نێوان کوردستان‌و عێراق نییە‪.‬‬ ‫ئە‌و ناوچانە لەسەر دەستی ئەم دو‌و حیزبە‬ ‫لەناوەوەڕا بوونەتە کەالوەیەکی ئابووری‌و‬ ‫کۆمەاڵیەت���ی‌و کولت���ووری دابەش���کرا‌و‬ ‫لەنێ���وان هەردووکیاندا‪ ،‬بەاڵم بۆ دەرەوە‬ ‫کراون بە بەهایەک���ی نەتەوەیی گەورە‪.‬‬ ‫گەورەیی وێرانی���ی کەرکوک بەئەندازەی‬ ‫گەورەیی مانا نەتەوەییەکانێتی‪.‬‬

‫»» ‪19‬‬


‫بیروڕا‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬ ‫ئه‌و بارودۆخه‌ نوێیه‌ی‌ ناوچه‌كه‌ پیایدا گوزه‌ر ده‌كات‪ ،‬كوردستانی‌ خستۆته‌ به‌رده‌م رێگا چاره‌یه‌ك‪ ،‬ئه‌ویش ئه‌نجامدانی‌ چاكسازیی بنه‌ڕه‌تییه‌‬ ‫له‌سه‌رجه‌م بواره‌كاندا‪ ،‬یه‌كێك له‌و بوارانه‌ی‌ كه‌ به‌ده‌ست چه‌ندین گرفت‌و كێشه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت په‌رله‌مانی‌ كوردستانه‌‪ ،‬ئه‌م ده‌زگا هه‌ڵبژێردراوه‌ی‌‬ ‫خه‌ڵك چه‌ندین له‌مپه‌ری‌ گه‌وره‌ی‌ له‌به‌رده‌مدایه‌ كه‌ رێگره‌ له‌به‌رده‌م ئه‌وه‌ی‌ ببێته‌ ده‌زگایه‌كی‌ دیموكراسی‌‌و چاالكی‌ یاسادانان‌و چاودێریكردن‪،‬‬ ‫یه‌كێك له‌هه‌ره‌ رێگرییه‌ گه‌وره‌كان‪ ،‬په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆی‌ په‌رله‌مانه‌‪ ،‬كه‌ به‌ده‌ست چه‌ندین تێڕوانین‌و چه‌مكی‌ نادیموكراسییه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت‪ ،‬ئاوێنه‌ وه‌ك‬ ‫به‌شداریكردنێك به‌ ئاراسته‌ی‌ گۆڕینی‌ ئه‌م سیسته‌مه‌ی‌ په‌رله‌ماندا‪ ،‬ئه‌م ته‌وه‌ره‌ی‌ كردۆته‌وه‌ كه‌ هه‌ر جاره‌‌و ئه‌ندام په‌رله‌مانێك ده‌ینووسێت‪.‬‬

‫په‌یڕه‌وێك ‌ی نوێ‌ بۆ په‌رله‌مانێك ‌ی نوێ‌!‬

‫سه‌رخه‌ته‌ گشتیه‌كانی‌ ریفۆرم له‌دامه‌زراو‌هی‌ په‌رله‌ماندا‬ ‫عه‌دنان عوسمان‬ ‫پەرلەمانتار لەسەر لیستی بزوتنەوەی گۆڕان‬ ‫له‌ژماره‌ی‌ راب���ردوی‌ ئاوێنه‌دا‪ ،‬هاوكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئازیزم كاك دانا سه‌عید سۆفی‌‪ ،‬ده‌رگای‌‬ ‫ئه‌م ته‌وه‌ره‌ی‌ كرده‌وه‌‪ ،‬دیاره‌ من له‌گه‌ڵ‬ ‫سه‌رجه‌م تێبینی‌‌و ره‌خنه‌كانیدام‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێم وایه‌ له‌م ته‌وه‌ره‌دا گرنگه‌ سه‌رقاڵی‌‬ ‫هێڵه‌ گش���تی‌‌و خاڵ���ه‌ كۆنكرێتیه‌كانی‌‬ ‫ئیشكالیه‌ته‌كانی‌ ئێستای‌ په‌یڕه‌و بین‪،‬‬ ‫له‌پاڵ ئ���ه‌وه‌ش كۆمه‌ڵێك پێش���نیاز‌و‬ ‫تێبینی‌ ورد‌و به‌س���ود هه‌یه‌ كه‌ ده‌كرێت‬ ‫له‌كات���ی‌ خۆی���دا بخرێن���ه‌ روو‪ .‬ب���ه‌‬ ‫كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌م بواره‌ ته‌س���كه‌دا‪،‬‬ ‫ده‌مه‌وێـ���ت س���ه‌رخه‌تی‌ تێبینیه‌كانی‌‬ ‫خۆم نه‌ك ب���ۆ هه‌مواركردن‪ ،‬به‌ڵكو بۆ‬ ‫س���ه‌رله‌نوێ‌ داڕش���تنه‌وه‌ی‌ په‌یڕه‌وێكی‌‬ ‫نوێ‌ بخه‌م���ه‌ روو‪ .‬هه‌رچه‌ند به‌ نیازی‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی‌ درێ���ژ‌و قوڵتر بووم‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ پێویستم زانی‌ لێره‌دا به‌شداری‌‬ ‫ئه‌م ته‌وه‌ره‌ گرنگه‌ بكه‌م‪.‬‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان پێویستی‌ به‌‬ ‫گۆڕانكاریی‌ ریشه‌یی‌ هه‌یه‌ له‌دوو بواری‌‬ ‫گرنگدا‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬گۆڕانێكی‌ وه‌زیفییه‌‌و په‌یوه‌سته‌‬ ‫ب���ه‌وه‌ی‌ ده‌ره‌وه‌ چ���ۆن په‌رله‌م���ان‬ ‫ده‌خوێنێته‌وه‌و دووه‌میش س���ه‌یركردنی‌‬ ‫په‌رله‌مانه‌ بۆ خۆی‌ واته‌‪ :‬خۆی‌ له‌ناوه‌وه‌‬ ‫چ���ۆن ده‌بیبنێت‪ ،‬كه‌ ئه‌م���ه‌ش خۆی‌‬ ‫له‌په‌یڕه‌ودا ده‌بینێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫گۆڕانی‌ ستون ‌‬ ‫راس���ته‌ قس���ه‌ی‌ ئێمه‌ لێره‌دا له‌س���ه‌ر‬ ‫په‌یڕه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ قه‌د خودی‌ په‌یڕه‌وه‌كه‌‬ ‫مه‌س���ه‌له‌ی‌ س���ه‌یركردنی‌ وه‌زیف���ه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌م���ان له‌الی���ه‌ن ده‌ره‌وه‌ی‌ خۆیدا‬ ‫گرنگه‌و بگ���ره‌ یه‌كالكه‌ره‌وه‌یه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ته‌ماش���اكردنی‌ ده‌ره‌وه‌ (وات���ه‌ الیه‌نه‌‬ ‫سیاسیه‌ بااڵده‌سته‌كان‪ ،‬سه‌ركرده‌كان‪،‬‬ ‫حیزبه‌كان‌و كه‌لتوری‌ حیزبچێتی‌‌و كاری‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی‌ موئه‌سه‌س���ات) له‌ئاس���تی‌‬ ‫سه‌یركردنیان بۆ ده‌زگایه‌كی‌ ته‌شریعی‌‬ ‫راس���ته‌قینه‌ی‌ خاوه‌ن ده‌سه‌اڵت بوایه‌‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وا به‌ دڵنیاییه‌وه‌ س���ه‌رباری‌ هه‌موو‬ ‫ئه‌و كه‌موكورتیان���ه‌ی‌ له‌په‌یڕه‌وه‌كه‌یدا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم په‌رله‌م���ان ده‌یتوانی‌ به‌‬ ‫كاری‌ گه‌وره‌و هه‌ستیار هه‌ستێت‪.‬‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر قس���ه‌یه‌كی‌ ج���دی‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫مه‌وقعیه‌ت���ی‌ په‌رله‌م���ان له‌په‌یكه‌ره‌ی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌ هه‌رێمدا نه‌كرێت‌و به‌ دروستی‌‬ ‫ئ���ه‌م ده‌زگای���ه‌ نه‌خرێته‌ س���ه‌ر هێڵی‌‬ ‫ئه‌س���ڵی‌ خۆی‌‌و له‌ته‌نه���ا كه‌ناڵێكه‌وه‌‬ ‫ب���ۆ ته‌ش���ریعاندن رزگار نه‌كرێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ته‌نان���ه‌ت گۆڕین‌و دانان���ی‌ په‌یره‌وێكی‌‬ ‫نوێش‪ ،‬سه‌رباری‌ گرنگیه‌كه‌ی‌‪ ،‬به‌ته‌نها‬ ‫ناتوانێ���ت ب���ه‌و ئه‌ركه‌ هه‌س���تێت كه‌‬ ‫پێویس���ته‌ بكرێـت‪ .‬گرنگ���ه‌ په‌رله‌مان‬ ‫له‌زه‌خره‌فه‌یه‌ك���ی‌ دیموكراس���یانه‌وه‌‬ ‫بكرێت���ه‌ ده‌زگایه‌ك���ی‌ راس���ته‌قینه‌ی‌‬ ‫نوێنه‌رایه‌ت���ی‌ ب���ه‌ هه‌م���وو ره‌هه‌ن���ده‌‬ ‫ته‌ش���ریعی‌‌و ریقابیه‌كانی���ه‌وه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ب���ه‌ گۆڕینی‌ س���تراكچه‌ری‌ سیاس���ی‌‌و‬ ‫ش���ێوازی‌ به‌ڕێوه‌بردن‌و بڕواب���وون به‌‬ ‫سندوقی‌ ده‌نگدان‌و ده‌ستاوده‌ستكردنی‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت‌و رێزگرتنێك���ی‌ فیعل���ی‌‬ ‫له‌ده‌سه‌اڵته‌ جیاوازه‌كان ده‌بێت‪ .‬گرنگه‌‬ ‫تێگه‌ش���تنی‌ هه‌مووالیه‌ك بۆ په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای‌ ئه‌وه‌ بێت كه‌ په‌رله‌مان‬ ‫ئه‌نجومه‌ن���ی‌ نوێنه‌ران���ه‌ ن���ه‌ك ته‌نها‬ ‫ته‌ش���ریعكردن‪ .‬كاره‌سات ته‌نها له‌وه‌دا‬ ‫نییه‌ ئه‌م په‌یڕه‌وه‌ی‌ ئێس���تا پاشماوه‌ی‌‬ ‫س���ه‌رده‌مانی‌ مه‌جلیس���ی‌ ته‌شریعییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو له‌وه‌شدایه‌ كه‌ هه‌موو الیه‌نه‌كان‬ ‫به‌ عه‌مه‌لی‌ ه���ه‌ر وه‌ك ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌‬ ‫سه‌یری‌ رۆڵ‌و ئه‌ركی‌ په‌رله‌مان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫بۆیه‌ سه‌ره‌تا ده‌بێت كۆده‌نگیی‌ له‌سه‌ر‬ ‫مه‌رجه‌عیه‌تی‌ په‌رله‌مان هه‌بێت‌و هه‌موو‬ ‫الیه‌ن���ه‌كان بڕوای‌ ت���ه‌واو به‌ رۆڵی‌ ئه‌م‬ ‫ده‌زگا هه‌ستیاره‌ بهێنن‌و رێزی‌ لێبگرن‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش هه‌ندێكی‌ له‌ئێس���تادا ده‌بێت‌و‬ ‫به‌شێكیشی‌ پێویسته‌ له‌خولی‌ داهاتودا‬ ‫ره‌چاوبكرێت به‌مه‌رجێك هه‌ر له‌ئێستاوه‌‬ ‫ئاماده‌سازیی‌ بۆ بكرێت‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌و هه‌نگاوانه‌ لێره‌دا به‌چه‌ند‬ ‫خاڵێك كورت ئه‌كه‌مه‌وه‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬كردنی‌ په‌رله‌مان به‌ مه‌رجه‌عێكی‌‬ ‫راسته‌قینه‌ بۆ سه‌رجه‌م پرسه‌ گرنگه‌كان‬

‫كاره‌سات ته‌نها له‌وه‌دا‬ ‫ی‬ ‫نییه‌ ئه‌م په‌یڕه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئێستا پاشماوه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌جلیس ‌‬ ‫سه‌رده‌مان ‌‬ ‫ته‌شریعییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌وه‌شدایه‌ ك ‌ه‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌كان ب ‌ه‬ ‫عه‌مه‌لی‌ هه‌روه‌ك ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌ه سه‌یر ‌‬ ‫رۆڵ‌و ئه‌ركی‌ په‌رله‌مان‬ ‫ده‌كه‌ن‬

‫له‌واقعی‌ نێو په‌رله‌مان ناگۆرێت‪.‬‬ ‫بانگهێش���تكردنی‌ پان���زه‌ رۆژ جارێك ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت بۆ قسه‌كردن له‌سه‌ر‬ ‫س���ه‌رجه‌م ئه‌و مه‌س���ه‌النه‌ی‌ له‌ماوه‌ی‌‬ ‫دوو هه‌فه‌ته‌دا رووده‌دات‌و په‌یوه‌س���تن‬ ‫ب���ه‌ مه‌س���ه‌له‌ گش���تیه‌كانه‌وه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫پی���اده‌ بكرێت‪ .‬ئ���ه‌م بانگهێش���كردنه‌‬ ‫له‌مه‌سه‌له‌ی‌ لێپرسینه‌وه‌ جیا بكرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵك���و وه‌ك خاڵێك���ی‌ چه‌س���پاو بۆ‬ ‫پرس���یاركردن‌و رونكردن���ه‌وه‌ بێ���ت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها بانگهێش���تكردنی‌ وه‌زیره‌كان‬ ‫پێویسته‌ هه‌فتانه‌ بێت‌و میكانیزمێكی‌ بۆ‬ ‫دابنرێت بۆ نمونه‌ رۆژی‌ كۆتایی‌ هه‌فته‌‬ ‫دیاربكرێ���ت بۆ بانگكردن���ی‌ وه‌زیرێك‪،‬‬ ‫پێش ئه‌وه‌ش النی‌ كه‌م به‌ ‪ 48‬سه‌عات‬ ‫پرس���یاره‌كان به‌سه‌ر وه‌زیر‌و ئه‌نداماندا‬ ‫دابه‌ش بكرێت‪ ،‬پرسیاره‌كانیش ده‌كرێ‌‬ ‫به‌ نوسراو‌و زاره‌كی‌ بن‌و كات دیاریبكرێت‬ ‫بۆ پرسیار‌و وه‌اڵم‌و پاشانیش پرسیار‌و‬ ‫وه‌اڵم���ه‌كان به‌س���ه‌ر ئه‌ندامان���دا باڵو‬ ‫بكرێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫بانگهێش���تكردنی‌ دوو هه‌فت���ه‌ جارێكی‌‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ حكومه‌ت ی���ا جێگره‌كه‌ی‌‌و‬ ‫هه‌فتان���ه‌ ب���ۆ وه‌زی���ره‌كان‌و دانان���ی‌‬ ‫میكانیزمێ���ك ب���ۆ گۆڕین���ی‌ پرس���یار‬ ‫ب���ه‌ لێپرس���ینه‌وه‌‪ ،‬ده‌بێ���ت ببێت���ه‌‬ ‫به‌ش���ێك له‌كارنامه‌و عورفی‌ په‌رله‌مان‬ ‫له‌هه‌رێمدا‪.‬‬

‫نه‌ك وه‌ك به‌شێكی‌ الواز له‌بڕیاره‌كاندا‪.‬‬ ‫په‌رله‌مان ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانه‌ بۆ كاری‌‬ ‫یاس���ادانان‌و چاودێ���ری‌‌و لێپێچینه‌وه‌و‬ ‫بڕی���اردان له‌س���ه‌ر س���ه‌رجه‌م پرس���ه‌‬ ‫گرنگه‌كانی‌ كۆمه‌ڵ���گا‪ .‬ئه‌مه‌ش ده‌بێت‬ ‫هه‌م له‌ده‌س���تور‌و هه‌میش له‌په‌یڕه‌وی‌‬ ‫ناوخۆی‌ په‌رله‌ماندا كه‌ مولزه‌می‌ هه‌موو‬ ‫الیه‌ك بێت‪ ،‬بچه‌سپێنرێـت‌و الدان له‌وه‌‬ ‫روبه‌ڕوی‌ سزا بكرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬ده‌بێ���ت زۆرین���ه‌ی‌ به‌رپرس���ه‌‬ ‫بااڵكانی‌ حیزبه‌كان له‌نێو لیسته‌كه‌یاندا‬ ‫ی ئه‌ندامه‌‬ ‫ب���ن له‌په‌رله‌مانداو زۆرین���ه‌ ‌‬ ‫به‌هێزه‌كان���ی‌ حیزب���ه‌كان ئاماده‌ییان‬ ‫هه‌بێ���ت له‌په‌رله‌مان���دا‪ ،‬ن���ه‌ك وه‌ك‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ س���ااڵنێكه‌ پی���اده‌ ده‌كرێ���ت‬ ‫به‌ناردن���ی‌ كادری‌ پله‌ س���ێ‌و پێنج كه‌‬ ‫هیچ ده‌سه‌اڵتێكیان له‌نێو حیزبه‌كانیان‬ ‫نییه‌‪ .‬به‌مه‌ش په‌رله‌مان له‌ئیشكالیه‌تی‌‬ ‫په‌یوه‌ن���دی‌ ئه‌ن���دام‌و حی���زب رزگاری‌ (ئه‌گه‌ری���ش حكومه‌ت���ی‌ هاوپه‌یمانی‌‬ ‫ده‌بێت‌و له‌وێش���ه‌وه‌ ه���ه‌م رابه‌رایه‌تی‌ پێكهێن���را له‌الی���ه‌ن ده‌س���ه‌اڵت‌و‬ ‫كۆمه‌ڵ���گا ده‌كرێت‌و هه‌می���ش ده‌بێته‌ ئۆپۆزسیۆنه‌وه‌‪ ،‬یان رێژه‌ی‌ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫مه‌رجه‌عێ���ك ب���ۆ بڕیاره‌كان���ی‌ حیزب كه‌متر ب���وو ل���ه‌‪%10‬ی‌ په‌رله‌مان‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫له‌الیه‌ن فراكس���یۆنه‌كانیه‌وه‌‪ ،‬هه‌میش ده‌كرێ‌ ده‌س���ته‌كه‌ له‌لیسته‌ براوه‌كانی‌‬ ‫حیزبه‌كان هه‌وڵی‌ دانانی‌ كادری‌ به‌تواناو یه‌كه‌م‌و دووه‌م‌و سێیه‌م بن)‪.‬‬ ‫سێیه‌م‪ :‬مافی‌ لیژنه‌كان‬ ‫كارامه‌و خ���اوه‌ن ئه‌زمون‌و ش���اره‌زایی‌ ئه‌ركه‌كانی‌ ده‌س���ته‌كه‌ ده‌بێت سنوردار له‌م په‌یڕه‌وه‌ی‌ ئێس���تادا زۆرینه‌ی‌ مافه‌‬ ‫ده‌ب���ن چ له‌ئۆرگانه‌ بااڵكانی‌ حیزب‌و چ بێت‪ ،‬زۆرین���ه‌ی‌ ده‌س���ه‌اڵته‌كانی‌ ئه‌م ئاساییه‌كانی‌ لیژنه‌كان به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌‬ ‫بۆ نوێنه‌رایه‌تی‌ له‌په‌رله‌ماندا‪.‬‬ ‫ده‌س���ته‌یه‌ راده‌س���تی‌ لیژنه‌یه‌ك���ی‌ مه‌رحه‌مه‌تی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مانه‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆ گۆڕانكاری���ی‌ له‌په‌یكه‌ره‌ی‌ په‌رله‌مان تایبه‌تمه‌ن���د بكرێ���ت بۆ ئی���ش‌و كاره‌ ك���ه‌ ئه‌مه‌ش حاڵه‌تێك���ی‌ زۆرنامۆیه‌ به‌‬ ‫وه‌ك ده‌زگای���ه‌ك‪ ،‬پێش���وه‌خت ده‌بێت ناوخۆییه‌كان���ی‌ په‌رله‌م���ان كه‌ ده‌كرێ‌ كاری‌ په‌رله‌مانییه‌وه‌‪ .‬گرنگه‌ له‌په‌یڕه‌وی‌‬ ‫پێناس���ه‌ی‌ الیه‌ن���ه‌ سیاس���یه‌كان بۆ ناوبنرێت لیژنه‌ی‌ كارگێڕیی‌ یان لیژنه‌ی‌ نوێدا سه‌رجه‌م ده‌سه‌اڵته‌كان بدرێته‌وه‌‬ ‫رۆڵ���ی‌ په‌رله‌مان بگۆڕدرێت‌و له‌س���ه‌ر كاروباری‌ ناوخۆی‌ په‌رله‌مان‪ .‬ئه‌م لیژنه‌یه‌ به‌ خودی‌ لیژن���ه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانن‬ ‫ئه‌وه‌ش هه‌نگاوه‌ چاكسازیه‌كان ده‌ست كه‌ له‌ده‌سته‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‌و نوێنه‌ری‌ باشتر به‌ كاری‌ چاودێری‌‌و لێپرسینه‌وه‌‬ ‫پێبكات‪.‬‬ ‫فراكس���یۆنه‌كان (ئه‌وان���ه‌ی‌ رێ���ژه‌ی‌ هه‌س���تن‌و له‌و ش���ێوازه‌ جاڵجاڵۆكیه‌ی‌‬ ‫ئ���ه‌م گۆڕانكاری���ه‌ س���تونیه‌ ب���ه‌ره‌و ‪%5‬ی‌ كورس���یه‌كانیان هه‌یه‌‌و نوێنه‌ری‌ ئێس���تا رزگاریان بێت كه‌ هۆكارێكه‌ بۆ‬ ‫گۆڕانكارییه‌كی‌ گرنگی‌ ترمان ده‌بات كه‌ كۆت���اكان) سه‌رپه‌رش���تی‌ س���ه‌رجه‌م ده‌سته‌وه‌س���تانی‌ لیژنه‌كان‌و ئه‌ندامانی‌‬ ‫گۆڕانكاری‌ ئاسۆییه‌‪.‬‬ ‫ئی���ش‌و كاره‌كانی‌ ناوخ���ۆی‌ په‌رله‌مان په‌رله‌مان‪.‬‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ :‬كاری‌ ئیداری‌‪ ،‬به‌رنامه‌ی‌ كار‪ ،‬لیژنه‌كان ده‌بێت به‌ كاری‌ س���ه‌ردان‌و‬ ‫گۆڕانی‌ ئاسۆیی‌‬ ‫پڕۆژه‌كان‪ ،‬چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌كان‪ ،‬لێپرس���ینه‌وه‌و داواكردن���ی‌ دیكۆمێنت‌و‬ ‫په‌یڕه‌وی‌ نوێی‌ په‌رله‌مان ده‌بێت له‌سه‌ر كاروباری‌ كارگێڕی‌‌و هت���د‪ .‬زۆر گرنگه‌ هه‌ر كارێكی‌ تری‌ پێویست هه‌ستن‌و له‌م‬ ‫گۆڕانكاری‌ ریش���ه‌یی‌ له‌سێ‌ كۆڵه‌كه‌ی‌ زۆرینه‌ی‌ ده‌سه‌اڵته‌ ره‌هاكانی‌ سه‌رۆكی‌ حاڵه‌تانه‌دا پێویستیان به‌ ره‌زامه‌ندی‌‌و‬ ‫س���ه‌ره‌كی‌ وه‌س���تابێت‪ ،‬دی���اره‌ ورده‌ په‌رله‌م���ان راده‌س���تی‌ ئ���ه‌م لیژنه‌ی���ه‌ بڕیاری‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌ نه‌بێ���ت‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫خاڵی‌ گرنگی‌ تر زۆره‌ كه‌ دواتر له‌كاتی‌ بكرێت‌و سه‌رۆكایه‌تی‌ وه‌ك جێبه‌جێكار‌و ته‌نه���ا س���ه‌رۆكایه‌تی‌ له‌و مه‌س���ه‌النه‌‬ ‫گفتوگاكاندا ده‌ش���ێت بچه‌سپێندرێت‪ ،‬نوێنه‌ری‌ په‌رله‌مان ده‌ركه‌وێت نه‌ك وه‌ك ئاگادار ده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ چاكسازیه‌كان س���ه‌رۆكێكی‌ قودره‌ت به‌ده‌ست بێ‌ هیچ كاری‌ لیژن���ه‌كان ده‌بێت به‌س���ه‌ر دوو‬ ‫له‌ده‌وری‌ ئه‌م سێ‌ ته‌وه‌ره‌ بخولێنه‌وه‌‪ :‬جۆره‌ س���نورێك‪ .‬ده‌بێت كاره‌كانی‌ ئه‌م ت���ه‌وه‌ره‌ی‌ گرنگ���دا داب���ه‌ش بكرێت‌و‬ ‫لیژنه‌یه‌ به‌ش���ێوه‌یه‌ك دیاریبكرێت كه‌وا میكانیزمێكی‌ ورد‌و رونی‌ بۆ دابنرێت‪:‬‬ ‫په‌رله‌مان له‌ماوه‌ی‌ خولی‌ گرێدانه‌كانیدا یه‌ك���ه‌م‪ :‬توان���ای‌ راس���ته‌وخۆی‌‬ ‫ك���ه‌ چوار مانگ���ه‌ هه‌فتان���ه‌ النی‌ كه‌م بانگهێشتكردن‌و لێپێچینه‌وه‌و گوێگرتن‌و‬ ‫رۆژێك‌و النی‌ زۆر س���ێ‌ رۆژ دانیشتنی‌ خس���تنه‌ڕووی‌ راپۆرته‌كانی‌ له‌به‌رنامه‌ی‌‬ ‫هه‌بێ���ت‪ .‬به‌رنام���ه‌ی‌ كار له‌الیه‌ن ئه‌م كاری‌ په‌رله‌ماندا هه‌بێت‪.‬‬ ‫لیژن���ه‌و ب���ه‌ راوێژ به‌ س���ه‌رۆكی‌ لیژنه‌ دووه‌م‪ :‬لیژنه‌كان بتوانن راس���ته‌وخۆ‌و‬ ‫هه‌میش���ه‌ییه‌كان‪ ،‬له‌س���ه‌ره‌تای‌ خولی‌ ته‌نه���ا به‌ ئاگاداركردنه‌وه‌ی‌ ده‌س���ته‌ی‌‬ ‫گرێدان���ه‌وه‌ دی���اری‌ بكرێت‌و به‌س���ه‌ر سه‌رۆكایه‌تی‌‪ ،‬داوای‌ دیكۆمێنت بكه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌ندامان‌و رای‌ گش���تیدا باڵوبكرێته‌وه‌‪ .‬س���ه‌ردانی‌ ه���ه‌ر وه‌زاره‌ت‌و ده‌زگاو‬ ‫ئه‌گه‌ر پڕۆژه‌یه‌كی‌ گرنگ هاته‌ پێشه‌وه‌‪ ،‬شوێنێكی‌ هه‌رێم بكه‌ن‌و داوای‌ زانیاری‌‬ ‫ئه‌وا ب���ه‌ ده‌نگدانی‌ ئه‌ندام���ان بخرێته‌ بك���ه‌ن‪ ،‬وات���ه‌ ئیراده‌ی‌ ب���ه‌ دواداچون‬ ‫به‌رنامه‌ی‌ ئه‌و خوله‌وه‌‪.‬‬ ‫بگه‌ڕێنرێته‌وه‌ ب���ۆ لیژنه‌كانی‌ په‌رله‌مان‬ ‫دووه‌م‪ :‬پرسینه‌وه‌‬ ‫به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ كه‌ناڵی‌ س���ه‌رۆكایه‌تیدا‬ ‫له‌ڕێگای‌ پرس���ینه‌وه‌و پرسیاركردنه‌وه‌ بڕوات‪.‬‬ ‫رۆڵێك���ی‌ گرنگ���ی‌ ت���ری‌ په‌رله‌م���ان ئ���ه‌و مافه‌ به‌ ئه‌ندامان���ی‌ په‌رله‌مانیش‬ ‫به‌رجه‌س���ته‌ ده‌بێ���ت ك���ه‌ تا ئێس���تا بدرێت بۆ داواكردن���ی‌ زانیاری‌‌و ناردنی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان پێی‌ هه‌ڵنه‌ستاوه‌‪ ،‬پرس���یار‌و داواكردن���ی‌ به‌ڵگه‌نام���ه‌ی‌‬ ‫ئه‌ویش چاودێریك���ردن‌و لێپێچینه‌وه‌یه‌ په‌یوه‌س���ت ب���ه‌ ئیش���ه‌كه‌یه‌وه‌و‬ ‫له‌ده‌سه‌اڵتی‌ جێبه‌جێكار‪.‬‬ ‫س���ه‌ردانكردنی‌ ش���وێنه‌ پێویسته‌كان‪.‬‬ ‫له‌م ت���ه‌وه‌ره‌دا پێویس���ته‌ گۆڕانكاریی‌ ده‌بێ���ت الیه‌ن���ی‌ په‌یوه‌ندی���دار هه‌موو‬ ‫گه‌وره‌ بكرێ���ت به‌ ئاراس���ته‌ی‌ دانانی‌ كارئاسانییه‌كی‌ پێویس���ت بۆ ئه‌ندامی‌‬ ‫میكانیزمی‌ به‌رده‌وام بۆ لێپرس���ینه‌وه‌ په‌رله‌م���ان بكات‌و به‌ پێچه‌وانه‌ش���ه‌وه‌‬ ‫له‌حكومه‌ت‌و میوانداریكردنی‌ به‌رپرسان‌و روبه‌ڕوی‌ لێپێچینه‌وه‌ بكرێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫پرسیاركردن له‌سه‌ر ئیش‌و كاره‌كانیان‪ .‬ئه‌مان���ه‌ی‌ باس���مكرد به‌ش���ێكن ل���ه‌و‬ ‫سه‌ره‌تا ده‌بێـت لێپرس���ینه‌وه‌و متمانه‌ گۆڕانكاریان���ه‌ی‌ پێویس���ته‌ بكرێ���ت‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬ده‌سته‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫لێوه‌رگرتن���ه‌وه‌ له‌یه‌ك جی���ا بكرێته‌وه‌ له‌س���ه‌رجه‌م جومگه‌كانی‌ په‌رله‌مان‌و به‌‬ ‫ده‌بێت ئ���ه‌رك‌و پێكهاته‌ی‌ ده‌س���ته‌ی‌ به‌ ش���ێوه‌یه‌ك م���ه‌رج نه‌بێ���ت هه‌موو تایبه‌ت له‌په‌یڕه‌ودا‪.‬‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی‌ په‌رله‌مان ب���ه‌ ته‌واوه‌تی‌ لێپرس���ینه‌وه‌یه‌ك ببێت���ه‌ ه���ۆكاری‌ دی���اره‌ له‌نێوان ئه‌م س���ێ‌ ت���ه‌وه‌ره‌دا‬ ‫بگۆڕدرێت‪ .‬ده‌س���ته‌ی‌ ئێس���تا كه‌ هه‌ر سه‌ندنه‌وه‌ی‌ متمانه‌‪.‬‬ ‫بابه‌تگه‌ل���ی‌ ت���ری‌ هه‌س���تیار هه‌ی ‌ه كه‌‬ ‫له‌سه‌ره‌تای‌ په‌رله‌مانه‌وه‌ چه‌سپێندراوه‌‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ زۆرب���ه‌ی‌ چاودێران‌و ته‌نانه‌ت ده‌كرێت له‌كات���ی‌ ئاماده‌كردنی‌ په‌یڕه‌و‬ ‫ره‌نگدانه‌وه‌ی‌ بیدعه‌ی‌ په‌نجا به‌ په‌نجای‌ ئه‌ندامان���ی‌ په‌رله‌مانی���ش ئ���اگاداری‌ ی���ا راپۆرت ی���ا گفتوگۆی‌ نێ���و هۆڵی‌‬ ‫نێ���وان یه‌كێت���ی‌‌و پارتی‪-‬یه‌‪ .‬ئێس���تا بڕگه‌ی‌ س���ێ‌ له‌م���اده‌ی‌ ‪41‬ی‌ په‌یڕه‌وی‌ په‌رله‌م���ان‪ ،‬قس���ه‌ی‌ له‌س���ه‌ر بكرێت‪.‬‬ ‫هێزی‌ تر له‌په‌رله‌ماندا هه‌یه‌‌و پێویسته‌ ناوخ���ۆی‌ په‌رله‌مان نه‌بن كه‌ باس له‌وه‌ لێ���ره‌دا گرن���گ بون���ی‌ ئیراده‌یه‌كه‌ بۆ‬ ‫له‌نێو ئ���ه‌م ده‌س���ته‌یه‌دا نوێنه‌رایه‌تی‌ ده‌كات پێویس���ته‌ س���ه‌رۆكی‌ وه‌زیران گۆڕانكاری‌‌و راده‌ستكردنه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌اڵته‌‬ ‫بكرێت‪ .‬بۆیه‌ ده‌س���ته‌ی‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌ ی���ان وه‌زی���ره‌كان پ���ازده‌ رۆژ جارێك زه‌وتكراوه‌كانی‌ په‌رله‌مانه‌ له‌سیسته‌می‌‬ ‫ل���ه‌ڕووی‌ پێكهاته‌وه‌ ده‌بێت بگۆڕدرێت‌و له‌كۆبونه‌وه‌كانی‌ په‌رله‌ماندا به‌شدار بن‪ .‬حوكمڕانی‌‌و ده‌س���ه‌اڵته‌ زه‌وتكراوه‌كانی‌‬ ‫جێگ���ری‌ یه‌كه‌می‌ س���ه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان هه‌ربۆیه‌ له‌سه‌ره‌تای‌ ئه‌م باسه‌وه‌ ئاماژه‌م لیژن���ه‌كان‌و ئه‌ندامان���ه‌ له‌ده‌س���ته‌ی‌‬ ‫له‌ئۆپۆزسیۆن بێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌شداری‌ به‌وه‌دا كه‌ ته‌نها گۆڕانكاریی‌ له‌په‌یڕه‌ودا سه‌رۆكایه‌تی‌‌و ده‌سه‌اڵته‌كانی‌ ده‌سته‌یه‌‬ ‫له‌ئه‌رك‌و ئیش���ه‌كانی‌ ده‌س���ته‌كه‌ بكات به‌ب���ێ‌ ئیراده‌یه‌ك بۆ پیاده‌كردنی‌‪ ،‬هیچ له‌سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان!‪.‬‬

‫گرنگ بونی‌ ئیراده‌یه‌كه‌‬ ‫بۆ گۆڕانكاری‌‌و‬ ‫راده‌ستكردنه‌وه‌ ‌ی‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ زه‌وتكراوه‌كان ‌ی‬ ‫په‌رله‌مانه‌ له‌سیسته‌م ‌ی‬ ‫حوكمڕانی‌‌و ده‌سه‌اڵت ‌ه‬ ‫زه‌وتكراوه‌كان ‌ی‬ ‫لیژنه‌كان‌و ئه‌ندامانه‌‬ ‫له‌ده‌سته‌ ‌ی سه‌رۆكایه‌تی‌‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌كانی‌ ده‌سته‌ی ‌ه‬ ‫له‌سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان!‬

‫‪13‬‬

‫بارزانی‌و ئااڵی کوردستان!‬ ‫کامیار سابیر‬

‫له‌دوو سەفەری بارزانی‪-‬دا بۆ تورکیاو‬ ‫ئێ���ران‪ ،‬هەندێک رەخنە له‌س���ەرۆکی‬ ‫هەرێم دەگرن کە غەمخۆری پۆس���ت‌و‬ ‫مەقامە سیاس���یی‌و دیپلۆماس���یەکەی‬ ‫نییە‌و ئااڵی کوردس���تانی لەبیرچووە!‬ ‫ئەمانەش بەن���اوی پرۆفێش���ناڵیزمی‬ ‫میدیای کوردییەوە ب�ڵ�او دەکرێتەوە‪.‬‬ ‫لەڕاستیش���دا ئ���ەم ج���ۆرە رەخنانە‬ ‫بەش���ێکی بۆ خۆڕادانی سیاس���یی‌و‬ ‫نەشارەزایی دەگەڕێتەوە‪ ،‬بەشێکیشی‬ ‫خۆش���خەیاڵییە بە بارزانی‌و دروش���مە‬ ‫حەماسیەکانی ئێرەو ئەوێی‪.‬‬ ‫کورد پس���پۆڕ‌و سیاس���یی‌و چاودێری‬ ‫سیاس���یی زۆری هەیە‪ ،‬شەهادەداری‬ ‫زۆروبۆری له‌زانس���تە سیاس���یەکان‌و‬ ‫هەڵگری دکتۆراو ماستەر له‌په‌یوەندیە‬ ‫سیاس���ەتی‬ ‫نێودەوڵەتی���ەکان‌و‬ ‫نێودەوڵەتی���دا هەی���ە‪ .‬کوردس���تان‬ ‫ئەگ���ەر تس���ونامیی(الفاو) لێ���ی‬ ‫بدات‪ ،‬ئ���ەم داتاش���راوە سیاس���یانە‬ ‫دەیگرن���ەوە‪ .‬لەکاتێکدا وەک پراکتیک‬ ‫گەلێکی ئەوەندە دەس���توپێ سپییە‪،‬‬ ‫سیاس���یەکانی‪،‬‬ ‫ئینتیلێکچوواڵ���ە‬ ‫له‌عەوامەکانی دەستوپێ سپیترن‪.‬‬ ‫ئەگەر گەلێ���ک زمانی ئەوەی نەبێ کە‬ ‫دەردەسەریە سیاسی‌و کولتووریەکانی‬ ‫بە زمانێکی پرۆفێشنااڵنە دابڕێژێتەوەو‬ ‫ه���ەر بە زمانی ش���یعرو حەماس���ەتی‬ ‫کوردایەتیی دەربڕی���ی لێبکات‪ ،‬مافی‬ ‫ئەوەی نییە هەر رەخنە له‌داگیرکاران‌و‬ ‫کۆڵۆنیالیس���تەکان بگرێ‪ ،‬پێویس���تە‬ ‫رەخنە لەستراکتۆری فیکریی خۆیشی‬ ‫بگ���رێ‪ .‬لەمێژووی کورد‪-‬دا زۆر ش���ت‬ ‫هەی���ە بە رۆتینیی بوونە بە بەش���ێک‬ ‫له‌کولتووری قیرسچمەیی‌و دەستبەرداری‬ ‫نابین‪ .‬س���روودی ئەی رەقیب‌و ئااڵی‬ ‫کوردس���تان‪ ،‬بێ ئەوەی له‌باکگراوند‌و‬ ‫س���تاندەردە فیکری���ی‌و کولتووری���ی‬ ‫سیاس���ییەکانی ورد ببین���ەوە‪ ،‬بوونە‬ ‫بە س���یمبۆڵێکی کوێرانەی نەتەوەیی‌و‬ ‫لەهەم���وو هەنگاوێک���ی سیاس���یی‌و‬ ‫دیپلۆماسیش���دا یەخەی خ���ودی ئەو‬ ‫س���ەرکردایەتییە دەگرێتەوە کە خۆی‬ ‫بۆ ئیس���تیهالکی ناوخۆی���ی بەکاریان‬ ‫دەهێن���ێ‌‪ .‬لەوالش���ەوە ژۆرناڵیس���تە‬ ‫پرۆفێش���ناڵەکانمان بوەستێ‪ ،‬لەبری‬ ‫ئەوەی خوێندنەوەیەکی عەقاڵنیی هەبێ‬ ‫بۆ ئااڵو سروودێکی نیشتمانیی‪ ،‬وەنەوز‬ ‫دەیبات���ەوە بەدیار ئااڵو س���روودێکی‬ ‫نەتەوەیی توندڕه‌وه‌وە‪.‬‬ ‫له‌نێ���وان ئ���ااڵی کوردس���تان‪ ،‬ئااڵی‬ ‫هەرێم���ی کوردس���تان‪ ،‬ئ���ااڵی کورد‪،‬‬ ‫س���روودی نیش���تمانیی ب���ۆ هەرێم‌و‬ ‫س���روودیی نەتەوەی���ی ک���ورد‪ ،‬ئەم‬ ‫جیاوازیان���ە بەوردیی پێویس���ت بوو‬ ‫راڤ���ە بکرانایە‪ .‬نۆس���تاڵژیای بارزانی‬ ‫ب���ۆ ئ���ەو ئااڵی���ەی پێ���ی دەگوترێ‬ ‫ئااڵی کوردس���تان‪ ،‬ن���ە باکگراوندێکی‬ ‫نەتەوەییەو نە نیشتمانیشە‪ ،‬ئەوەندەی‬ ‫باکگراوندێکی ترادیسیۆنیی‌و مۆراڵیی‌و‬ ‫کوردەنامووس���ییە‪ .‬ئااڵی کوردستان‬ ‫بۆیە الی بارزانی موقەدەس���ە‪ ،‬چونکە‬ ‫لەژێ���ر پەرچەمی ئ���ااڵی کۆمارەکەی‬ ‫قازی محەمەد‪-‬دا لەدایک بووە‪ .‬ئەمەش‬ ‫ئەوەن���دەی خوێندنەوەیەک���ی رەهەند‬ ‫باری���ک‌و تەنک���ە لەڕووی سیاس���ی‌و‬ ‫کولتووریی���ەوە‪ ،‬ئەوەن���دە له‌گ���ەڵ‬ ‫عەقاڵنیەتدا نایەتەوە‪.‬‬ ‫گرامش���ی ب���ڕوای وای���ە کۆمەڵگەی‬ ‫مەدەنیی لەچەن���د تەوەرەیەکی وەک‬ ‫"فۆرمۆڵ���ەی ئایدێنتیتی���ی‪ ،‬خەباتی‬ ‫ئایدیۆلۆژی���ی‪ ،‬چاالکی���ی هزرڤان���ان‌و‬ ‫بنیاتنانی هێجەمۆنییەوە(هەژموونیی)"‬ ‫س���ەرچاوە دەگ���رێ‪ .‬گرامش���یی ئەم‬ ‫کۆمەڵگ���ە مەدەنیی���ە ب���ە ناواخنی‬ ‫جڤاکێکی سیاس���ییەوە دەبەستێتەوە‬ ‫ب���ۆ ئ���ەوەی ویالی���ەت‪ ،‬هەرێ���م‪،‬‬ ‫دەس���ەاڵتداریەتی‌و حکومەت‌و دەوڵەت‬ ‫بنی���ات بنێن‪ .‬ئایا بەڕاس���تیی بارزانی‬ ‫بی���ر لەگ���ەرای جڤاکێکی سیاس���یی‬ ‫دەکاتەوە ک���ە ناواخنی کۆمەڵگەیەکی‬ ‫مەدەنی دروست بکات‌و ئەم جڤاکەش‬ ‫هەژموونی سیاسیی‌و کولتووریی خۆی‬ ‫مس���ۆگەر بکات‌و ئااڵ‌و زمانی رەسمیی‬ ‫هەبێ؟ بێگومان هەڵوێستەکانی بارزانی‬ ‫له‌ئاس���ت زمان���ی رەس���میی کوردیدا‬ ‫زۆر نێگەتیڤە‌و له‌ئاس���ت ئااڵش جگە‬ ‫له‌دروشم‌و حەماس شتێکی تر نییە‪.‬‬ ‫بارزانی خەت���ای نییە ک���ە دەوڵەتی‬ ‫تورکی���ا‌و ئێ���ران رێگە ن���ادەن ئااڵی‬ ‫کورد (نەک کوردس���تان) لەپشتیەوە‬ ‫هەڵبک���رێ‪ ،‬بەڵک���و بارزان���ی‌و پیاوە‬ ‫ئینتیلێکچوواڵ‌و عیرفانیەکانی دەوری‬ ‫ئەو‪ ،‬خەتاکەیان ئەوەیە کە عەقاڵنیی‬ ‫بیر ناکەنەوە‌و جیاوازیی له‌نێوان ئااڵی‬

‫ئێران چۆن رێگە‬ ‫دەدات‪ ،‬ئااڵکەی کۆماری‬ ‫کوردستان لەپشت‬ ‫بارزانییەوە بشەکێتەوە؟‬ ‫لەکاتێکدا برینی‬ ‫کۆنی پانئێرانیزمیی‬ ‫دەکولێنێتەوە‬ ‫ک���ورد‌و ئ���ااڵی کوردس���تاندا ناکەن‪.‬‬ ‫جیاوازیی نێوان ئااڵی کوردس���تانێکی‬ ‫گەورەی وێنەکراو لەگ���ەڵ هەرێمێکی‬ ‫دیفاکتۆی وەک هەرێمی کوردس���تاندا‬ ‫ناکەن‪ .‬بەهەمان میتۆدیش س���روودی‬ ‫ئەی رەقیب کە سروودێکی حەماسیی‌و‬ ‫نەتەوەی���ی فەندەمێنتالیس���تانەیەو‬ ‫لەگ���ەڵ گیان���ی س���ەردەم‌و دونیای‬ ‫مۆدێ���رن‌و گڵۆبالی���زم‌و په‌یوەندی���ە‬ ‫نێودەوڵەتیەکان���دا ن���ە دەگونجێ‌و نە‬ ‫گیانێکی مرۆیی‌و نیشتمانیشی تێدایە‌و‬ ‫بەچاوێکی بچوک سەیری غەیرە کورد‬ ‫دەکات‌و هیچ ئاماژەیەکی پێکەوەژیانی‬ ‫لەگەڵ نەتەوەکان���ی دەوروبەردا تێدا‬ ‫نییە‌و سەرتاپای س���روودەکەش بۆنی‬ ‫خوێن‌و شەڕی لێدێت‪ ،‬کەچی بارزانی‌و‬ ‫په‌رلەمان���ە حیزبیەک���ەی هەرێم توند‬ ‫توند دەستی پێوە دەگرن‪.‬‬ ‫کورد له‌کوردس���تانی عێراقدا دەیتوانی‬ ‫ئااڵیەکی تر دابهێنێ‌و لەڕێی په‌رلەمان‪،‬‬ ‫یان ریفراندۆمێکەوە س���اغبکرایەتەوەو‬ ‫وێن���ەو دیزایین���ی ئ���ەم ئااڵی���ەی‬ ‫هەنووکەیش���ی له‌خۆ بگرتایە‌و هاوکات‬ ‫هەندێ س���یمبۆڵ‌و ئام���اژەی بۆ ئەو‬ ‫نەتەوانەی کە لەگەڵ ک���ورددا دەژین‬ ‫لەخ���ۆ بگرتایە‪ .‬بەهەم���ان میتۆدیش‬ ‫س���روودێکی نیشتمانیی دەکرا جێگەی‬ ‫ئەم سروودە ناسیۆنالیستییە رادیکاڵەی‬ ‫"ئەی رەقی���ب" بگرێت���ەوە‪ .‬بارزانی‌و‬ ‫حیزبەک���ەی ئەمان���ە دەزان���ن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫چونکە هێزی لێوە وەردەگرن‌و بەشێک‬ ‫له‌کۆمەڵگەی کوردیی بەئاس���انیی پێ‬ ‫رام دەکەن‪ ،‬دەستبەرداری نابن‪.‬‬ ‫ئارگیومێنت���ی پرس���یارەکان ئەوەیە‪،‬‬ ‫بارزانیی���ەک ک���ە نوێنەرایەتی���ی هیچ‬ ‫ئۆرگانێک یان ئینستیتوتێکی عێراقیی‬ ‫ن���اکات‪ ،‬لەکاتێکدایە خۆی‌و تاڵەبانیی‬ ‫ئەندازیاری دروس���تکردنەوەی عێراقی‬ ‫نوێ���ن ل���ه‌دوای هەڵوەش���اندنەوەی‬ ‫بەعس���ەوە‪ ،‬چ���ۆن لەالی���ەن تورکیا‌و‬ ‫ئێرانەوە رێگەیان پێ دەدرێ کە ئااڵی‬ ‫نیمچە ناسیۆنالیزمی کوردیی هەڵبکەن؟‬ ‫ئ���ەوە لەکاتێکدا بێت ه���ەردوو واڵت‬ ‫کێشەی سیاسییان لەگەڵ کوردەکانی‬ ‫ئێران‌و تورکیادا هەیە‪.‬‬ ‫ئێران چ���ۆن رێگ���ە دەدات‪ ،‬ئااڵکەی‬ ‫کۆماری کوردستان لەپشت بارزانییەوە‬ ‫بش���ەکێتەوە؟ لەکاتێکدا برینی کۆنی‬ ‫پانئێرانیزمی���ی دەکولێنێت���ەوە ک���ە‬ ‫سەربەرەوخوارکردنەوەی ئااڵی ئێرانی‬ ‫ئەو س���ەردەم ب���ووە‪ .‬بەپێچەوانەوە‬ ‫ئەگ���ەر عەقاڵنی���ەت‌و تۆلێرانس���ی‬ ‫سیاسیی‌و کولتووریی‌و نیشتمانیی(نەک‬ ‫ناسیۆنالیستیی) بەسەر دیدی بارزانیدا‬ ‫زاڵ بوونای���ە‪ ،‬دەیتوانی لەڕێی کەناڵە‬ ‫دیپلۆماس���یەکانی نێ���وان هەرێ���م‌و‬ ‫دەوڵەت���ی فیدراڵی عێ���راق‌و دەوڵەتی‬ ‫ئێران���دا‪ ،‬ئااڵیەکی چێکراو‌و تایبەت بە‬ ‫کوردستانی عێراق لەپاڵ هەردوو ئااڵی‬ ‫ئێران‌و عێراقدا دابنرایە‪.‬‬ ‫دەس���ەاڵتدارانی سیاس���یی ک���ورد‪،‬‬ ‫دەتوانن لەڕێی عەقاڵنیەتەوە سیاسەت‬ ‫بکەن نەک لەڕێ���ی جواڵندنی مۆتیڤی‬ ‫خەڵکەوە‪ .‬ئەوان چەندین ملیۆن دروشم‌و‬ ‫موزایەدەی سیاس���ییان بەکەرکوکەوە‬ ‫کرد‪ ،‬کەچی لەس���ەر ئەرزی واقیع‪ ،‬دە‬ ‫هەنگاوی کردارییان بۆ کێشەی کەرکوک‬ ‫نەهاویشتووە‪ .‬سەرەنجام ئەم ئااڵیەی‬ ‫ئێستاو ئەم سروودە ناسیۆنالیستیی‌و‬ ‫نانیشتمانییەی ئەی رەقیب چەند زیاتر‬ ‫بمێننەوە‌و چارەسەرێکی عەقاڵنییان بۆ‬ ‫نەکرێ‪ ،‬خەڵکی هەرێمی کوردس���تان‬ ‫باجی دروش���م‌و خۆس���وورکردنەوەی‬ ‫نەتەوەیی���ە توندڕه‌وه‌کانی کورد زیاتر‬ ‫دەدات‪ .‬ئەم ئیحراجبوونانەی بارزانیش‬ ‫له‌ئێ���ران‌و تورکیا‪ ،‬باش���ترین هەله‌کە‬ ‫دەرس���یان لێوەربگرێ‌و بیر له‌ئااڵیەکی‬ ‫نیشتمانیی‌و سروودێکی نیشتمانیی بۆ‬ ‫هەرێمی کوردستان بکاتەوە‪.‬‬


‫‪14‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫پێشوازیکردن لەدوا وێنەی قەزافی‬ ‫ئیسماعیل حەمەئەمین‬

‫ده‌ینوسێت‬

‫مه‌رگی رۆشنبیرێک‬ ‫هێڵێكی ته‌نکی���ی دڵته‌نگیی هه‌موو ئه‌و‬ ‫رۆش���نبیره کوردانه پێک���ه‌وه گرێ ئه‌دا‬ ‫که واڵت به جێده‌هێڵ���ن به‌ره‌‌و رۆژئاوا‪.‬‬ ‫دڵته‌نگیی هه‌میش���ه به‌شێکی دانه‌بڕاوی‬ ‫دایه‌س���پورابووه‪ .‬له‌‌م دڵته‌نگیه‌دا رۆحی‬ ‫کوردب���وون‌و نامۆی���ی‌و بێ‪-‬ماڵ���ی‌و زۆر‬ ‫ش���تی تر له‌خۆی���دا کۆئه‌بێت���ه‌وه‪ ،‬که‬ ‫س���ه‌رچاوه‌که‌ی بێبه‌ربوونه‪ ،‬به‌و مانایه‬ ‫که ش���وێنێک‪ ،‬که‌لتورێ���ک‪ ،‬پانتاییه‌ک‬ ‫به‌جێده‌هێڵرێت به‌بێ ئ���ه‌وه‌ی بتوانرێت‬ ‫ده‌س���تبه‌رداری ببی���ت وه له‌هه‌مانکاتدا‬ ‫به‌بێ ئه‌وه‌ی بتوانرێت بۆی بگه‌ڕێیته‌وه‪.‬‬ ‫ئه‌م دووله‌تبوون‌و له‌ناوه‌ندابوونه مایه‌ی‬ ‫ناس���ه‌قامگیری‌و ب���وون له‌جوڵه‌یه‌ك���ی‬ ‫به‌رده‌وامدای���ه‪ ،‬له‌هــه‌مـــانکـــات���دا‬ ‫ئاماده‌بوونێک���ی رووتی راس���ته‌‌‌وخۆیه‬ ‫له‌دونی���ادا‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر لیڤیناس���یانه لێی‬ ‫بنواڕین ئ���ه‌وا یانی نه‌بوون���ی توانا بۆ‬ ‫به‌شداریکردن له‌دونیادا‪.‬‬ ‫ئێدوارد س���ه‌عید ه���ه‌وڵ ئ���ه‌دات ئه‌م‬ ‫دڵته‌نگیه‌م���ان ب���ۆ راڤ���ه‌کات‪ ،‬له‌گه‌لێ‬ ‫بابه‌تدا دێته‌وه س���ه‌ری‪ ،‬الی ئه‌و ده‌بێته‬ ‫دڵته‌نگییه‌ك���ی ش���اعیرانه‌ی دڵخۆش‪.‬‬ ‫دڵته‌نگییه‌ک که خاوه‌نه‌که‌ی دڵخۆش���ه‬ ‫پێی‪ .‬ده‌کرێ ئ���ه‌م دڵته‌نگییه دۆخێکی‬ ‫شاعیرانه بێت؛ جۆرێک بێت له‌بوونێکی‬ ‫ت���ر‪ ،‬وه‌ک به‌‌ختی���ار عه‌ل���ی هه‌وڵ���ی‬ ‫راڤه‌کردن���ی داوه به‌م ئاق���اره‌دا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سه‌رباری هه‌بوونی هاوبه‌شیی‪ ،‬دڵته‌نگی‬ ‫رۆشنبیری کورد جودایه‪ .‬جودایه له‌به‌ر‬ ‫بااڵده‌س���تی سیاس���ه‌ت‪ ،‬بێ‪-‬ده‌وڵه‌تی‪،‬‬ ‫وه بوون له‌ژێر ده‌س���ه‌اڵتی راسته‌وخۆی‬ ‫کۆڵۆنیالدا‪.‬‬ ‫گ���ه‌ر رۆش���نبیری ک���ورد ئه‌م���ڕۆ خود‬ ‫ئه‌ڤینیانه له‌هه‌موو شتێک زیاتر له‌خۆی‬ ‫ئه‌دوێت‪ ،‬به‌ب���ێ ئ���ه‌وه‌ی بتوانێت هیچ‬ ‫میتۆدێ���ک به‌ره���ه‌م بهێنێ���ت بۆ خود‬ ‫راڤه‌ک���ردن‪( ،‬له‌ڕاس���تیدا ئه‌گه‌ر توانای‬ ‫وه‌های هه‌‌بوایه ئه‌وا ده‌یتوانی زۆر بواری‬ ‫تری گرنگ له‌کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا راڤه‌کات‪،‬‬ ‫به‌اڵم قس���ه‌کردن له‌سه‌ر رۆش���نبیر به‬ ‫هه‌مانش���ێوه‌ی زۆر شتی تر چوه‌ته نێو‬ ‫خانه‌ی موهاته‌رات���ه بازاڕییه‌کانه‌وه که‬ ‫له‌ئه‌نجامدا هی���چ به‌رهه‌م ناهێنێت) ئه‌وا‬ ‫چینێکی تر هه‌یه له‌ڕۆشنبیر که بووه‌ته‬ ‫ئه‌و بوونه‌وه‌ره سه‌یره‌ی که پێی ده‌ڵێن‬ ‫رۆش���نبیر‪ .‬ئێمه له‌کارێک���ی ئه‌کادیمیدا‬ ‫که له‌داهاتوودا باڵوده‌بێته‌وه رۆش���نبیر‬ ‫ب���ه بوونه‌وه‌رێک���ی گه‌یه‌ن���ه‌ر پێن���اس‬ ‫ده‌که‌ی���ن‪ .‬گه‌یه‌ن���ه‌ر ئه‌و که‌س���ه‌یه که‬ ‫له‌هاتووچۆدایه‪ ،‬له‌میانه‌ی هاتوچۆیدا به‬ ‫رێگایه‌ک ی���ان به وه‌ک زاراوه‌ التینیه‌كه‬ ‫ده‌ڵێت به په‌ساژێکدا ده‌ڕوات‪ .‬هه‌میشه‬ ‫رۆش���تن به په‌س���اژدا مایه‌ی ئ���ازاره‪.‬‬ ‫رۆش���نبیر پرۆمیسۆسیانه به ئاگرێکه‌وه‬ ‫له‌دونیایه‌ک���ه‌وه ب���ۆ دونیایه‌ک���ی ت���ر‪،‬‬ ‫له‌که‌لتورێک���ه‌وه بۆ که‌لتورێکی تر دێت‌و‬ ‫ده‌چێت‪ .‬بوونه‌وه‌رێکی نۆماده (به‌ده‌وییه)‬ ‫که توانای بیرکردنه‌وه‌ی هه‌یه له‌هه‌ناوی‬ ‫زیات���ر له‌که‌لتورێک���دا‪ ،‬ده‌توانێ د‌هق‌و‬ ‫بیر‌و ئه‌زموون‌و پێکهاته‌کان وه‌رگێڕێت‪،‬‬ ‫به مانا راڤه‌کاریه‌ک���ه‌ی وه‌رگێڕان‪ .‬ئه‌م‌‬ ‫توان���ای چون���ه ده‌ره‌وه‌‌و هاتنه‌ ناوه‌وه‬ ‫ب���ه چه‌ک���ی تایبه‌ت‌و ده‌ره‌ك���ی وه‌های‬ ‫لێئ���ه‌كات ببێته ئه‌و که‌س���ه‌ی که گۆمه‬ ‫مه‌نگ���ه‌کان بش���ڵه‌قێنێ‪ ،‬دڵنیاییه‌کان‬ ‫توش���ی راڕایی کات‪ ،‬ب���اوه‌ڕه‌کان بخاته‬ ‫له‌قبوون���ه‌وه‪ ،‬هه‌موو ئه‌مان���ه له‌پێناوی‬ ‫نه‌وه‌س���تان‌و به‌رده‌وامبوون له‌ڕۆش���تن‪،‬‬ ‫چونکه ژیان سروش���تی ئاوی هه‌یه‪ ،‬که‬ ‫وه‌ستا ده‌گه‌نێ‪.‬‬ ‫یه‌کێ���ک له‌م ج���ۆره رۆش���نبیرانه ئه‌م‬ ‫رۆژانه له‌غه‌ریبی توش���ی م���ه‌رگ بوو‪،‬‬ ‫گه‌رچی ده‌توانرێ���ت بوترێت که مه‌رگی‬ ‫رۆش���نبیری راس���ته‌قینه مه‌حاڵه ‪-‬وه‌ک‬ ‫سه‌عدی شیرازی ده‌ڵێت مردوو ئه‌وانه‌ن‌‌‬ ‫ک���ه هه‌رگیز به باش���ی ب���اس ناکرێن‪-‬‬ ‫عیسمه‌ت شه‌ریف وانلی بوو‪ .‬وه‌ك خۆی‬ ‫ده‌ڵێت نزیکه‌ی شه‌ست ساڵ له‌مه‌وپێش‬ ‫رۆژهه‌اڵت به‌جێده‌هێڵێت بۆ سویس���را‪.‬‬ ‫باوانی له‌دیمه‌شق گه‌وره‌ ده‌بن‪ ،‬به بنه‌چه‬ ‫خه‌ڵكی وانن‪ ،‬له‌س���ه‌رده‌می عوسمانیدا‬ ‫ده‌گوێزنه‌وه بۆ شام‪ .‬عیسمه‌ت عه‌ره‌بی‌و‬ ‫فه‌ره‌نسی دوو زمانی س���ه‌ره‌کی بوون‪،‬‬ ‫ئینگلی���زی‌و ئه‌ڵمانی به‌باش���ی ده‌زانی‪.‬‬ ‫له‌هه‌رزه‌کاریی���ه‌وه ده‌بێت���ه که‌س���ێکی‬ ‫عه‌لمان���ی‪ ،‬له‌س���ه‌ر رێتم���ی شۆڕش���ی‬ ‫فه‌ره‌نس���ی‪ ،‬پاش���ان ده‌بێته کوردێکی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ په‌رست‪ ،‬له‌شه‌سته‌‌کانی سه‌ده‌ی‬ ‫راب���ردووه‌وه راس���ته‌‌وخۆ په‌یوه‌ن���دی‬ ‫ده‌کات به شۆڕشی کورده‌وه له‌باشوری‬

‫کوردس���تان‌و پاش���ان ده‌بێته نوێنه‌ری‬ ‫له‌زۆر شوێن‌و جێگادا‪.‬‬ ‫بایوگرافیای عیس���مه‌ت شه‌ریف وانلی‪،‬‬ ‫ده‌كرێ���ت بکرێت���ه س���ه‌رچاوه‌یه‌کی‬ ‫ده‌گم���ه‌ن ب���ۆ لێکدان���ه‌وه‌ی کۆمه‌ڵێک‬ ‫ب���واری گرنگ له‌دونیای ئه‌مڕۆی ئێمه‌دا‪.‬‬ ‫وانل���ی رۆش���نبیرێکی کوردس���تانییه‪،‬‬ ‫ب���ه ره‌چه‌ڵه‌ك خه‌ڵکی گون���دی ژێڤیکه‬ ‫نزیک ش���اری وان‪ ،‬له‌ش���ام ده‌چێته به‌ر‬ ‫خوێندن‪ ،‬له‌شه‌سته‌‌کانی سه‌د‌‌ی رابردوو‬ ‫ده‌بێت چاالک���وان له‌گ���ه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی‬ ‫باش���ور‪ .‬بۆ یه‌که‌م جار له‌‪1960/10/23‬‬ ‫له‌ڕۆژانی حوکمی قاسمدا دێته به‌غداد بۆ‬ ‫کۆنفرانسی قوتابیان‪ .‬له‌ڕۆژگاری ئه‌مڕۆدا‬ ‫ئه‌م گه‌یاندنه‪ ،‬ئه‌م پان کوردس���تانییه‪،‬‬ ‫ئ���ه‌م توانایه که‌مه‪ .‬چ���ۆن وانلی توانی‬ ‫وه‌هابێت‪ ،‬ره‌نگه ئه‌مه بۆ هه‌ندێک مایه‌ی‬ ‫ره‌خنه‌ بێ���ت‪ ،‬به‌اڵم مایه‌ی ره‌خنه‌بوونی‬ ‫ته‌نها له‌تێراوانی ئێستاوه‌یه بۆ ئه‌و ساته‌و‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندنی به پێوه‌ری ئێستا‪ .‬بۆیه‬ ‫ره‌خنه له‌م بواره‌دا ده‌بێت زۆر به وردی‌و‬ ‫ئاگاییه‌وه بگیرێت‪.‬‬ ‫وانلی نموونه‌ی ئه‌و رۆشنیره دڵته‌نگه‌یه‬ ‫ک���ه له‌نێوان که‌لتوره‌کان���دا ماڵی خۆی‬ ‫ون ده‌کات‪ ،‬بۆئ���ه‌وه‌ی هه‌ت���ا هه‌تای���ه‬ ‫نه‌یدۆزێت���ه‌وه‪ .‬له‌س���ه‌ربوورده‌ی ئه‌ودا‬ ‫چیرۆکی رۆش���نبیر‌و چوون���ه ده‌ره‌وه‌‌و‬ ‫رۆژه���ه‌اڵت‌و رۆژئ���اوا‌و برینه‌کانی خود‬ ‫ب���ه روون���ی ده‌بینرێت ک���ه هه‌موویان‬ ‫که‌ره‌سته‌ی خاوی ده‌گمه‌نن بۆ قسه‌کردن‬ ‫له‌س���ه‌ر کۆمه‌ڵێک بواری پڕ له‌ئاڵۆزی‪،‬‬ ‫به‌اڵم گرنگ‪.‬‬

‫مه‌رگی رۆشنبیری‬ ‫راسته‌قینه مه‌حاڵه‬ ‫وه‌ک سه‌عدی شیرازی‬‫‌ن‬ ‫ده‌ڵێت مردوو ئه‌وانه ‌‌‬ ‫که هه‌رگیز به باشی‬ ‫باس ناکرێن‬ ‫وانلی یه‌که‌م رۆشنبیره که دێت زانیاری‬ ‫رۆژئاواییانه ده‌خاته خزمه‌تی بزوتنه‌وه‌ی‬ ‫ک���وردی ئ���ه‌و رۆژگاره‪ .‬په‌یوه‌ن���دی‬ ‫خه‌ب���ات‌و زانی���اری‪ ،‬په‌یوه‌ندییه‌ک���ی‬ ‫ئاڵۆزه‪ .‬ل���ه‌ڕۆژگاری ئه‌مڕۆدا په‌یوه‌ندی‬ ‫حوکمک���ردن‌و زانیاری په‌یوه‌ندییه‌که که‬ ‫به الڕێدا ب���راوه به جۆرێک ئاس���ته‌مه‬ ‫به‌یه‌ک گه‌یشتنێک له‌نێوانیاندا رووبدات‪.‬‬ ‫باڵوبوون���ه‌وه‌ی نوس���ینه‌کانی ئ���ه‌وو‬ ‫راڤه‌کردن���ی ب���ۆ ده‌س���تور له‌ڕۆژنامه‌ی‬ ‫خه‌بات گوڕێکی تر ئ���ه‌ده‌ن به خه‌باتی‬ ‫کوردی‪ .‬کاره‌کانی ئه‌و پێش���انیئه‌دا که‬ ‫شۆڕش���ی ک���ورد چه‌ند هه‌ژارب���ووه به‬ ‫مه‌عریف���ه‪ .‬هه‌تا ئه‌مڕۆ ئه‌م په‌یوه‌ندیه‌ی‬ ‫نێوان ده‌سه‌اڵت‌و رۆشنبیر له‌کوردستاندا‬ ‫ونه‪ .‬رۆش���نبیر وه‌ک ئه‌و که‌س���ه‌ی که‬ ‫مه‌عریفه به‌رهه‌م دێنێت نه‌ک ته‌نها باسی‬ ‫خۆی‌و سه‌رکرده‌کانی بکات‪.‬‬ ‫له‌چیرۆکی وانلیدا قه‌یرانی ماڵ ئاماده‌یه‪،‬‬ ‫ی���ان ب���ه مانایه‌ک���ی ت���ر مه‌حاڵبوونی‬ ‫رۆژئاوایی بوون‪ ،‬له‌هه‌مانکاتدا ژیانکردن‬ ‫له‌ڕۆژئاوا‪ .‬ئ���ه‌م پارادۆکس���ه چیرۆکی‬ ‫به‌ش���ێکی زۆر رۆش���نبیرانی تاراوگه‌یه‪.‬‬ ‫وانلی وه‌ك خ���ۆی ده‌گێڕێته‌وه له‌ڕۆژانی‬ ‫داواکردنی ناس���نامه‌ی سویسری خانمی‬ ‫بیرۆک���رات لێی ده‌پرس���ێت‪ :‬تۆ بۆچی‬ ‫ده‌بیته سویس���ری له‌کاتێکدا کوردێکی‬ ‫ناس���راوی‪ ،‬ئه‌وی���ش له‌وه‌اڵم���دا ده‌ڵێت‬ ‫م���ن وه‌ک ت���ۆ زاده‌ی ئێره نی���م خانم‪،‬‬ ‫هه‌میشه به وه‌فام بۆ زێدی خۆم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌هه‌مانکاتدا بۆ واڵتی سویسراش‪.‬‬ ‫س���ه‌ربورده‌ی وانل���ی پێمانده‌ڵێ���ت که‬ ‫رۆش���نبیر هه‌میش���ه له‌نێوان نه‌فره‌ت‌و‬ ‫ستایش���دا جۆالنێ ئه‌کات‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ی‬ ‫ک���ورد ده‌بێ ئه‌م دوالیزم���ه تێپه‌ڕێنین‪.‬‬ ‫نه‌زانییه‌ك���ی زۆر له‌سیاس���ه‌تی ئێمه‌دا‬ ‫خ���ۆی رامک���ردوه‪ ،‬ته‌نه���ا مه‌عریف���ه‬ ‫ده‌توانێت ده‌سته‌مۆی بکات که رۆشنبیر‬ ‫پرۆمیسۆسی (زه‌رده‌ش���تی) به‌رهه‌می‬ ‫دێنێ���ت نه‌ک رۆش���نبیری س���یموالکرا‬ ‫(موزه‌یه‌ف)‪.‬‬

‫ناشریترین وێنە لەم بەهاری عەرەبیەدا‪ ،‬دوا‬ ‫وێنەی قەزافی بوو کە داوای بەزەیی دەکرد‬ ‫لەبکوژەکانی‪ .‬وێن���ەی قەزافی کاتێک لەم‬ ‫دەس���ت بۆ ئەو دەست پەلکێش دەکرێت‌و‬ ‫لەنێ���و ه���اواری ئەاڵهوئەکب���ەرو تەقەدا‬ ‫دەبێت بەالش���ەیەک‪ ،‬ئەمە پەڕینەوەیەکی‬ ‫رەمزییانەی بەهاری عەرەبیە لەچرکەساتی‬ ‫ئازادییەوە بۆ چرکەساتی دیسپۆتێکی دیکە‪،‬‬ ‫کە لەفۆرمێکی تردا خۆی نمایشدەکات‪ .‬هەر‬ ‫لەگەڵ پێداکێش���ان‌و هاوارو داوای بەزەیی‬ ‫قەزافی���دا‪ ،‬ک���ۆی نمایش���ی دیکتاتۆریەت‬ ‫دەگۆڕێ���ت لەش���انۆیەکدا ک���ە دیمەن���ی‬ ‫توندوتیژی رۆژهەاڵتمان بۆ ئاشکرادەکات‪.‬‬ ‫لەدوابەش���ی ئەم شانۆگەریە رۆژهەاڵتیەدا‪،‬‬ ‫جەالدو قوربان���ی رۆڵەکانیان دەگۆڕنەوە‪،‬‬ ‫خوێنڕێژو نێچیر شوێنای یەکتری دەگرن‪.‬‬ ‫لەم چرکەساتەدا توندوتیژی داوای بەزەیی‬ ‫دەکات‌و بەزەییش داوای کوشتن دەکات‪ .‬ئەم‬ ‫چرکەساتە بەدەر لەخوێندنەوەی سیاسی‌و‬ ‫لێپێچین���ەوەی مێژوویی‪ ،‬هەڵگری ئاماژەی‬ ‫ترسناکە‪ ،‬کە لەدوای کوشتنی قەزافییەوە‬ ‫س���ەرەتاکانی خۆی دەس���تپێکردووە‪ .‬لەم‬ ‫دیمەنە ترس���ناکەدا ئەو دیسپۆتە گەورەیە‬ ‫ئاشکرا دەبێت کە لەنێو رۆحی مرۆڤەکاندا‬ ‫خۆی مەاڵس���داوەو لەچرکەساتێکدا بەرەو‬ ‫تاک���ە فیگ���وری بەرجەس���تەبووی خۆی‪،‬‬ ‫ک���ە قەزافییە‪ ،‬ئاڕاس���تەکرا‪ .‬ئەم دیمەنی‬ ‫کوش���تنە‪ ،‬چەندە دیمەنی دواس���اتەکانی‬ ‫دیکتاتۆریەتە‪ ،‬ئەوەندەش دیمەنی کوشتنی‬ ‫بەش���ێکی گ���ەورەی ماناکان���ی ئازادییە‬ ‫لەڕۆژهەاڵتی ناوەڕاس���تدا‪ .‬نمایش���کردنی‬ ‫جەس���تەی دیکتاتۆرێک‌و کردنی جەستەی‬ ‫بەش���وێنای تەماش���اکردن‪ ،‬حەزک���ردن‬ ‫لەتۆڵەس���ەندنەوە لەجیات���ی دادپەروەری‬ ‫کۆمەاڵیەتی‪ ،‬ئەو قەیران���ە بەرچاوەیە کە‬ ‫لەب���ەردەم لەدایکبوونی دیموکراس���یەتدا‪،‬‬ ‫ل���ەدوای بەهاری عەرەبییەوە بانگەش���ەی‬ ‫خۆی دەکات‪ .‬دیوێکی تری نمایش���کردنی‬ ‫جەستەی قەزافی لەوەدایە کە شۆڕشگێڕان‬ ‫هەموو ماناکانی شۆڕش���گێڕی‌و توندوتیژی‬ ‫شۆڕش���گێڕانە هەڵدەگێڕن���ەوە ب���ۆ‬ ‫توندوتیژییەکی رووت بۆس���ەر جەستەو بۆ‬ ‫تەعداکردن لەسەر خودی مرۆڤ خۆی‪ .‬لەم‬ ‫گۆش���ەنیگایەوە دەتوانم بڵێم کە لەوێنەی‬ ‫قەزافیی���ەوە فۆرمێکی ت���ر لەتەعداکردن‬ ‫لەسەر مرۆڤ دەستپێدەکات‪ ،‬کە لەپشتیەوە‬ ‫دوورییەکی ئیسالمەوی‌و ئیسالمی سیاسی‬ ‫راوەس���تاوە‪ ،‬بەاڵم لەهەمانکاتیش���دا ئەم‬ ‫توندوتیژییە دەرهاویش���تەی دیکتاتۆریەت‬ ‫خۆیەت���ی‪ .‬ئەم���ەش وەهام���ان لێدەکات‬ ‫تەواوی ئ���ه‌و مەترس���یانە ببینین لەدوای‬ ‫بەهاری عەرەبیەوە بەرەو رووی رۆژهەاڵتی‬ ‫ناوەڕاس���ت دەبێت���ەوە‪ ،‬بەکوردس���تانی‬ ‫خۆمانیشەوە‪.‬‬ ‫دیکتاتۆریەت وێنەکانی خۆی بەرهەمدێنێت‪،‬‬ ‫لەنێو کڵێش���ەیەکی تایبەت���دا ئەم وێنانە‬ ‫خۆی���ان دووبارەدەکەن���ەوە‪ ،‬وێنەکان���ی‬ ‫سەدام حوس���ین تاوەکو ئەمڕۆ لەعێراقدا‬ ‫خۆی بەرهەمدێنێتەوە‪ ،‬بەهەمان شێوەش‬ ‫وێنەکان���ی قەزافی یەکس���ەر دوای مردنی‬ ‫خۆی لەدایکبۆوە‪ ،‬ئەمە لەو ساتەدا بوو کە‬ ‫بکوژەکانی گوێیان لەپاڕانەوەی زەلیالنەی‬

‫دیکتاتۆر نەگرت‌و کوش���تیان‪ .‬ئەو س���اتە‬ ‫وێن���ەی دووهەم���ی قەزاف���ی لەدایکبۆوە‬ ‫ک���ە بەزیندووی���ی دەیگ���رن‌و تەع���دای‬ ‫لێدەکەن‌و بەبێ دادگاییک���ردن دەیکوژن‪.‬‬ ‫شۆڕش���گێڕەکانی میس���راتە بەم کوشتنە‬ ‫بێبەزەییە‪ ،‬یەکەم وێنەی قەزافییان لەکۆی‬ ‫هۆشمەندی سیاس���ی‌و کۆمەاڵیەتی لیبیدا‬ ‫دووبارە کردەوە‪ ،‬ئیدی نوێنەرانی ئازادی‌و‬ ‫بەزەیی‌و دەنگی قوربانی لەچرکە ساتێکدا‬ ‫لەگەڵ رەم���زی بێبەزەیی‌و خوێنڕش���تن‌و‬ ‫دیسپۆتدا شوێنای یەکتری دەگۆڕنەوە‪ ،‬لەم‬ ‫خاڵە قورسەوە تراژیدیایەکی دیکە لەهەناوی‬ ‫تراژیدیایەکی گەورە لەدایکدەبێت‪.‬‬ ‫قەزافی خۆی پیاوێکی نۆیرستیکاو عوسابی‬ ‫بوو‪ ،‬لەگەڵیش���یدا کۆمیدیانتێکی سیاسی‌و‬ ‫هەزەله‌یەکی بێمانا بوو‪ ،‬نوس���ەری کتێبی‬ ‫س���ەوزو س���پی بوو‪ ،‬پاش���ای پادشاکانی‬ ‫ئەفریقاو ئیمامی سارای بێتخووبی عەرەبی‌و‬ ‫س���ەرکردەی ئەبەدی ناوچەک���ەو لەزاری‬ ‫خۆیەوە‪ ،‬خۆی بەکەسێتییەکی ئونیڤیرسالی‬ ‫تێدەگەیشت‌و نازناوەکانیش ئەوەندە زۆرن‬ ‫کە لەباس���کردن نایەن!‪ .‬بەگشتی وێنەی‬ ‫ئەو س���ەرکردە رۆژهەاڵتی‌و دیکتاتۆرانەیە‬ ‫کە ب���ڕوای بەمردنی خۆی نییە‪ .‬ئەمە ئەم‬ ‫وێنەیە کە سەدامیشی لەگەڵ خۆیدا وەگیر‬ ‫هێنابوو‪ ،‬ئەم وێنەیەش���ە لەنێو ئێمەش���دا‬ ‫خۆی دووبارەدەکاتەوە‪ .‬دیکتاتۆرەکان لەم‬ ‫گۆش���ەنیگایەوە بەندو کۆیل���ەی وێنەکانی‬ ‫خۆیانن‪ .‬بەرەو پێشەوەچوونی ئەم وێنەیەو‬ ‫پێش���وازیکردن لەم وێنەیە‪ ،‬دروستبوونی‬ ‫پرۆسەیەکە لەخۆڕا دروستنابێت‪ ،‬لەشەوو‬ ‫رۆژێکدا دوای کۆده‌تاکان نایەنە سەر شانۆی‬ ‫رووداوەکان‪ ،‬بەڵکو هەر دیکتاتۆرەی وێنەی‬ ‫خۆی لەنێو تۆڕێکدا دروستدەکات کە لەگەڵ‬ ‫ئەقڵی کۆمەاڵیەتی گشتیدا گفتوگۆدەکات‪.‬‬ ‫دیکتات���ۆرەکان ئەوکات���ە دروس���تدەبن‬ ‫کە دیکتاتۆری���ەت لەهەن���اوی کۆمەڵگەو‬ ‫لەدەروون���ی هەریەکێک���دا پاڵکەوت���ووە‪،‬‬ ‫لەنێو ژیانی رۆژان���ەدا بوونی خۆی هەیە‪،‬‬ ‫لەشۆڕش���ەکانداو لەپێچ���ە مێژووییەکاندا‬ ‫ئ���ەم دیکتاتۆریەتە نوس���تووە‪ .‬ئەم وێنە‬ ‫نادیارەی نێو نەستی کۆمەڵگە لەگروپێکداو‬ ‫لەدواجاریشدا لەسومبولی کەسێکدا تەعبیر‬ ‫لەخۆی دەکات کە هەڵگری هەموو ئاڵۆزیە‬ ‫دەروونیەکانی ئێمەیە‪ .‬بەم پێیە س���ەدام‬ ‫حوس���ێن دیکتاتۆرێ���ک ب���وو تەعبیر بوو‬ ‫ل���ەو توندوتیژو بێبەزەی���ی‌و دیکتاتۆریەتە‬ ‫ئاین���ی‌و کۆمەاڵیەتی���ەی ک���ە کۆمەڵگەی‬ ‫عێراقی لەهەن���اوی خۆی���دا هەڵیگرتبوو‪.‬‬ ‫ئ���ەم دیکتاتۆریەتە جارێکیت���ر لەئەزمونی‬ ‫حکومەتی عێراق���ی نوێ‌و لەفۆڕمێکی تردا‬ ‫خۆی دووبارە دەکاتەوە‪ ،‬بێگومان بەئەزمونی‬ ‫کوردیش���ەوە‪ .‬دیکتات���ۆرەکان ئەو وێنەیە‬ ‫خەستدەکەنەوە لەنێو کۆمەڵگەدا‪ ،‬بەوەی‬ ‫وێنەکان���ی دیکە بەرهەمبهێن���ن‪ ،‬بۆنمونە‬ ‫(ماف���ی س���زادان) بەخش���ین بەدیکتاتۆر‬ ‫ب���ەراوردە بەماف���ی س���زادانی ب���اوک بۆ‬ ‫منداڵەکانی‪ ،‬بەمافی ئەو باوکەی منداڵێکی‬ ‫پێنچ سااڵنە دەباتە بەردەم مامۆستایەکی‬ ‫دار بەدەس���ت‌و دڵڕەق‌و پێیدەڵێت گۆشتی‬ ‫بۆ تۆ‌و ئێسقانی بۆمن‪ ..‬ئیدی فۆرمەکانی‬ ‫دیکتاتۆریەت خۆی دووبارە دەکاتەوە‪ ،‬کە‬ ‫من بە(مینی دیکتات���ۆر)‪ ،‬یان دیکتاتۆری‬ ‫بچووک ناویدەبەم‪ .‬دیکتاتۆریەت کار لەسەر‬

‫ئەو مین���ی دیکتاتۆریەتە دەکات کە لەنێو‬ ‫هەن���اوی کۆمەڵگەدا خۆی پاڵخس���تووە‪،‬‬ ‫س���نورەکانی ئەو توندوتیژییە کۆمەاڵیەتیە‬ ‫فراوان���دەکات ک���ە پیاوان لەس���ەر ژنان‌و‬ ‫ژنانیش لەسەر مندااڵن‌و مندااڵنیش لەسەر‬ ‫چۆلەکەو ئاژەڵەکان مومارەس���ەی دەکەن‪.‬‬ ‫کۆمەڵگەی ژێ���ر دەس���تی دیکتاتۆریەت‪،‬‬ ‫کۆمەڵگەیەکی لێواولێ���وە لەمرۆڤی توڕەو‬ ‫توندوتیژو عوسابی‪ .‬ئەم هێزە دوژمنکارانە‬ ‫کە دیکتاتۆریەت خۆی پەروەردەی کردووە‬ ‫لەچرکەس���اتی تەقینەوەیدا ب���ەرەو رووی‬ ‫دیکتاتۆریەت خۆی دەبێتەوەو ئەو دیمەنە‬ ‫ناش���رینانە پێکدێنێت کە هەموو رۆحێک‬ ‫بریندار دەکات‪.‬‬ ‫وێنەیەکی دیکەی دیکتاتۆریەت‪ ،‬مامەڵەی‬ ‫بنەماڵەیە لەگەڵ سامانی سەر زەوی‌و ژێر‬ ‫زەوی کۆمەڵگە‪ ،‬وەک مافێکی لەدایکبووی‬ ‫خێزانێک���ی تایب���ەت‪ ،‬ئ���ەوەی دەدرێ���ت‬ ‫بەکۆمەڵگە دەبێتە بەخشین لەخێزانەوە بۆ‬ ‫کۆمەڵگە‪ .‬ئیدی چاوەڕوانی بەزەیی‌و لوتفی‬ ‫بنەماڵە لەپ���ارە بەخش���ینەوەدا کلتوری‬ ‫گەندەڵی‌و نەرین���ی تازە بەرهەمدەهێنێت‪،‬‬ ‫بەوەی هەم���وو هاوواڵتیان لەوەدا زیرەکی‬ ‫خۆیان نیش���اندەدەن ک���ە بتوانن نێزیک‬ ‫(قاس���ەی بنەماڵە) ش���تێک ب���ۆ خۆیان‬

‫دیکتاتۆرەکان گەندەڵن‌و‬ ‫گەندەڵەکانیش‬ ‫بۆئەوەی بەگەندەڵخۆری‬ ‫بمێننەوە پێویستە ببن‬ ‫بەدیکتاتۆر‬

‫بپچڕن‪ ،‬لەمەش���ەوە سوپایەک لەمەرایکار‌و‬ ‫بەرتیلخۆر دروستدەبێت وەک زیرەکی‪ ،‬نەک‬ ‫وەک الدانیک لەئەخالقی گشتی‪ .‬دزیکردن‬ ‫دەبێت���ە فەزیل���ە‪ ،‬دزیک���ردن لەس���امانی‬ ‫کۆمەڵگ���ە دەبێتە ریالس���تی‌و باس���کردن‬ ‫لەدابەشکردنی سامان دادپەروه‌رانە دەبێتە‬ ‫خەیاڵ���ی بەتاڵ‪ .‬لەم خاڵ���ەوە دوو فیگور‬ ‫لەهۆشمەندی گشتی کۆمەڵگەدا پێکدێت‪،‬‬ ‫ئەوەی ریالیس���تیە‌و لەنێوەڕاس���تی ژیانەو‬ ‫ئەوەشی لەلێوارەدایەو شکستەخواردووە‪،‬‬ ‫ئەو فاش���یلەیە لەفانتازی���ای خۆیدا باس‬ ‫لەدابەش���کردنی س���امان دەکات‪ ،‬داوای‬ ‫دادپ���ەروەری کۆمەاڵیەت���ی دەکات‪ .‬دیارە‬ ‫وێن���ای ئۆپۆزیس���یۆنی راس���تەقینە لەم‬ ‫چوارچێوەی���ەدا خوێن���دەوەی بۆدەکرێت‪.‬‬ ‫لەم خاڵی گۆڕینەوەی ش���وێنای ریالستی‌و‬ ‫خەیاڵیدا‪ ،‬بنەماڵەی دەس���ەاڵتدار سامانی‬ ‫گشتی بەکاردێنێت بۆ پێکهێنانی کەشێکی‬ ‫ئاوەه���ا ک���ە دەزگاکانی دەوڵ���ەت تێیدا‬ ‫گەشەدەکەن‪ ،‬لەم کەشەدا ئەوانەی نێزیک‬ ‫قاس���ەکەن‌و دەستیان بەس���ەردا گرتووە‬ ‫براوەکان���ن‌و ک���ۆی کۆمەڵگ���ەش دۆڕاوە‪،‬‬ ‫لەچرکەساتی کوشتنی قەزافییدا دۆڕاوەکان‬ ‫وێن���ەی گەورەترین براوە تێکدەش���کێنن‌و‬ ‫گوێ لەبەزەی���ی ناگرن‪ ،‬چونکە دۆڕاوەکان‬ ‫نایەنەوێت زیاتر لەچل س���اڵ بەدۆڕاوەیی‌و‬

‫بیرورا‬

‫شکستەخواردوو ژیان بەسەربەرن‪..‬‬ ‫وێنەی قەزافی‌و دەرکەوت���ە کوردیەکانی‬ ‫لەهەرێم���ی کوردس���تاندا‪ ،‬لەچوارچێوەی‬ ‫مافی کوش���تن‌و س���زادانی رەه���او مافی‬ ‫خەرجکردنی بێسنووری سامانی کۆمەڵگە‬ ‫پێناس���ە دەکرێت‌و خۆی بەرهەمدێنێتەوە‪،‬‬ ‫ئ���ەم دوو توخم���ە (ماف���ی کوش���تن‌و‬ ‫خەرجک���ردن) دروس���تکەری وێن���ەی‬ ‫قەزاف���ی ب���وون‪ ،‬ئەو مافەش���ە بەداخەوە‬ ‫کە دەس���ەاڵتی کوردی هەوڵ���ی بۆدەدات‪.‬‬ ‫لەسەدەی ناوەڕاستدا دەستەواژەیەک هەیە‬ ‫دەڵێت (لەکوێدا قاس���ەی پادشا هەبێت‪،‬‬ ‫لەوێدا مەملەکەت هەیە)‪ ،‬دەس���ەاڵت وەها‬ ‫سەیری پارەی نەوت‌و بودجە دەکات وەک‬ ‫(قاسەی پادش���ا)‪ ،‬لەم خاڵەوە قسەکردن‬ ‫لەس���ەر ژیانی پەرلەمان���ی‌و هەڵبژاردن‌و‬ ‫چاکسازیی درۆیەکی گەورەدەبن‪ ،‬مادامەکی‬ ‫قاسەی پادشا لەبندەس���تی بنەماڵەکاندا‬ ‫گیریخواردووە‪ ،‬لێرەوە دەبێت پرسیار لەسەر‬ ‫ئەم قاسەیە بکەین‪ ،‬ئەمەش روونادات گەر‬ ‫کۆی دەزگای حکومەتی دانیش���تووی سەر‬ ‫قاس���ە نەخەینە ژێ���ر پرس���یارەوە نەک‬ ‫سازشی لەگەڵدا بکەین‌و لەپەرلەمانەکەیدا‬ ‫دانیش���ین‪ .‬هەموو پیالن���ە ئابووریەکانی‬ ‫دەوڵ���ەت‪ ،‬هەم���وو یاس���اکانی ئ���ازادی‬ ‫رۆژنامەوانی‌و پەیمانەکان‪ ،‬کاتێک پوچەڵیی‬ ‫خ���ۆی نیش���اندەدات کە ک���وڕی بنەماڵە‬ ‫لەش���ەوێکدا موچەی هەزارەه���ا لەڕۆڵێتدا‬ ‫دەدۆڕێنێت‪ .‬نەخشەکانی چاکسازی کاتێک‬ ‫دەبن���ە جێگەی توڕەیی ک���ە قەیتولەکانی‬ ‫دەوروبەری قاسەکە بەر توڕەیی دیکتاتۆر‬ ‫دەک���ەون‪ ،‬بەاڵم لەپلەیەک���ی وەزیفی تردا‬ ‫دەردەکەونەوە‪ .‬ل���ەم خاڵەوە (گەندەڵی)‬ ‫ناونیشانی دووهەمی دیکتاتۆریەتە‪ ،‬دیوی‬ ‫دووهەمی دراوی دیکتاتۆریەتە‪ ،‬هەڵەیەکی‬ ‫گەورە دەکەین گەندەڵ���ی لەدیکتاتۆریەت‬ ‫جیابکەین���ەوە‪ ،‬چونک���ە دیکتات���ۆرەکان‬ ‫گەندەڵ���ن‌و گەندەڵەکانی���ش بۆئ���ەوەی‬ ‫بەگەندەڵخ���ۆری بمێننەوە پێویس���تە ببن‬ ‫بەدیکتاتۆر‪.‬‬ ‫بەمش���ێوەیە وێنەی قەزافی لەچوارچێوەی‬ ‫خۆی���دا دادەنێی���ن‌و لەبەردەم���ی دیمەنی‬ ‫سیاسەتی کوردیدا هەڵیدەواسین‪ ،‬بۆئەوەی‬ ‫بزانی���ن ئ���ەوە کێها گ���روپ‌و دەس���تەیە‬ ‫سەرس���امە بەو وێنەیە‌و کێهاشە دژی ئەو‬ ‫وێنەیە کاردەکات!‌ کێهاشە سازش دەکات‬ ‫ب���ۆ مانەوەی ئ���ەو وێنەیە؟‪ .‬دەس���ەاڵتی‬ ‫کوردی لەدوای راپەڕینەوە بەسەرسامییەوە‬ ‫بەرامبەر ئەم وێنەیە بووه‌تەوە‪ ،‬سەرسامە‬ ‫بەو دەس���ەاڵتە رەهایەی بەشارئەس���ەد‌و‬ ‫قەزاف���ی‌و موب���ارەک‌و دیکتاتۆرەکان���ی‬ ‫ناوچەکەو لەهەمان پڕنسیپەوە کە سامانی‬ ‫کۆمەڵگەی کوردی (قاس���ەی پادشایە)‪،‬‬ ‫ئاوەه���ا زیاتر لەبیس���ت س���اڵە لەس���ەر‬ ‫ئەو قاس���ەیە ش���ەڕی ناوخۆ هەڵگیرساو‬ ‫بەهەزارەها کوژراو بەهەزارەهاش ئاوارەی‬ ‫مەنف���اکان بوون‪ ،‬کەچی چیرۆکی قاس���ەو‬ ‫بنەماڵ���ە رۆژبەڕۆژ س���نورەکانی حکایەت‬ ‫دەبڕێت‌و دەبێتە واقیعێکی سیاسی ترسناک‬ ‫کە دەسەاڵت بەرەو وێنەی قەزافی دەبات‌و‬ ‫ئێمەی نائومێدان لەم دەس���ەاڵتەش بەرەو‬ ‫وێنەی پێچەوانەی‪ ،‬وێنەی شۆڕش���گێڕانی‬ ‫میسراتە‪.‬‬

‫»»‪19‬‬

‫وێنه‌كانی‌ قه‌زافی‌‬ ‫عه‌زیز ره‌ئوف‬

‫‪Azizrauf75@yahoo.com‬‬

‫نوسه‌ر‌و شانۆنوس���ی‌ گه‌وره‌ی‌ ئینگلیز‬ ‫ولیه‌م شكس���پیر له‌درامای‌ ماكبێس���دا‬ ‫گه‌لێ���ك قه‌ش���ه‌نگ باس له‌س���ه‌ره‌تا‌و‬ ‫ی‬ ‫ی پیاوێك ‌‬ ‫ناوه‌ڕاس���ت‌و دواجار كۆتای ‌‬ ‫ی وه‌ك ماكبیسمان بۆ ده‌كات‪.‬‬ ‫سته‌مكار ‌‬ ‫ی دراماك���ه‌دا‬ ‫ی كۆتای��� ‌‬ ‫له‌كۆته‌یش���نێك ‌‬ ‫ماكبیس ده‌ڵێت‪ :‬غه‌رقی خوێن بووم‪ ،‬ن ‌ه‬ ‫ده‌توانم به‌ره‌و پێشه‌وه‌ بڕۆم‪ ،‬نه‌ ده‌توانم‬ ‫بگه‌ڕێم���ه‌وه‌‪ .‬شكس���پیر زۆر زیره‌كان ‌ه‬ ‫ی ژیان له‌ش���انۆكانیدا ده‌كێشێت‌و‬ ‫وێنه‌ ‌‬ ‫له‌م درامایه‌دا ب ‌ه ئاشكرا پێمان ده‌ڵێت‬ ‫چاره‌نووس���ی‌ دیكتاتۆره‌كان دواجار ب ‌ه‬ ‫ی دێت‪.‬‬ ‫تراژیدیا كۆتای ‌‬ ‫ئه‌م درامای���ه‌ی‌ شكس���پیر كۆمه‌كمان‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات بۆ تێگه‌یشتن له‌دیكتاتۆره‌كان ‌‬ ‫ئه‌مڕۆ‪ .‬ئه‌وه‌ی‌ ته‌نها له‌شاشه‌كانیشه‌و‌ه‬ ‫ی قه‌زافی‌ ببینێت هه‌س���ت ده‌كات‬ ‫ژیان ‌‬ ‫ك��� ‌ه وه‌ك ماكبی���س ژی���اوه‌‌و ره‌نگ��� ‌ه‬ ‫ی هه‌بووبێت له‌گه‌ڵ‬ ‫ی باش��� ‌‬ ‫سه‌ره‌تایه‌ك ‌‬ ‫ی پڕ خوێن‌و‬ ‫خه‌ڵكدا‌و دوات���ر ناوه‌ندێك ‌‬ ‫له‌ده‌رئه‌نجامیش���دا كۆتاییه‌ك���ی‌ پ���ڕ‬ ‫له‌تراژیدیا‪.‬‬ ‫ی ب ‌ه شۆڕش هاته‌ سه‌ر ده‌سه‌اڵت‌و‬ ‫قه‌زاف ‌‬ ‫ی هات‪ .‬لێره‌و‌ه‬ ‫هه‌ر به‌ شۆڕشیش كۆتای ‌‬ ‫ی خۆمان بۆ‬ ‫پێویستمان به‌وه‌ هه‌یه‌ دید ‌‬ ‫ی‬ ‫شۆڕش بگۆڕین‪ .‬ئه‌و‌هی‌ به‌ شۆڕش پێ ‌‬

‫وابێت هه‌ڵگری‌ سه‌رجه‌م حه‌قیقه‌ته‌كانه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫دواج���ار ه���ه‌ر به‌شۆڕش���یش كۆتای ‌‬ ‫ب���ه‌و حه‌قیقه‌ت ‌ه ده‌هێنرێت‪ ،‬دروس���ت‬ ‫ی له‌م شێوه‌یه‌دا زیاتر‬ ‫قه‌زافی‌ له‌دۆخێك ‌‬ ‫له‌چوار ده‌ی ‌ه حوكمی‌ كرد‌و له‌كۆتایشدا‬ ‫ی كوژرا‪.‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ تراژید ‌‬ ‫مێژوو پێم���ان ده‌ڵێت ئه‌وه‌ی‌ به‌ خوێن‬ ‫حوكم بكات ه���ه‌ر ب ‌ه خوێنیش جێمان‬ ‫دێڵێت‪ .‬مه‌سیح له‌ش���وێنێكدا ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ به‌ شمش���ێر حوك���م بكات هه‌ر‬ ‫ب���ه‌ شمش���ێریش ده‌ڕوات‪ .‬شكس���پیر‬ ‫ی حوكمی‌ خوێن‌و‬ ‫له‌ماكبێس���دا وێن��� ‌ه ‌‬ ‫ی خوێنم���ان بۆ وێنا‬ ‫دواتری���ش كۆتای ‌‬ ‫ده‌كات‪ .‬ئه‌وه‌ی‌ له‌ئێس���تای‌ قه‌زافیشدا‬ ‫ی ب ‌ه خوێن‬ ‫بینیمان هه‌مانش���ته‌‪ .‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫حوكم ب���كات‌و خه‌ڵك ب ‌ه جرج بزانێت‪،‬‬ ‫ی نییه‌ له‌ش���وێنێكدا‬ ‫ی تر ‌‬ ‫دواجار رێگه‌ ‌‬ ‫ده‌س���تگیر ده‌كرێ���ت‌و ده‌كوژرێت‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ته‌نها جرجی‌ راس���ته‌قین ‌ه تێیدا ده‌ژی‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی واڵت (به‌ وت ‌ه ‌‬ ‫له‌لیبی���ا جرجه‌كان��� ‌‬ ‫قه‌زاف���ی‌) توانیی���ان ش���ۆڕش بكه‌ن‌و‬ ‫ی‬ ‫ی له‌كه‌لله‌سه‌ر دروس���تكراو ‌‬ ‫كۆش���ك ‌‬ ‫قه‌زافی‌ بڕوخێنن‪ .‬ئه‌مه‌ش وانه‌یه‌ك ‌ه بۆ‬ ‫دیكتاتۆره‌كان ك ‌ه دڵنیام نایبیستن ك ‌ه‬ ‫ی ب���ه‌ جرج‌و منداڵ‌و‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ خه‌ڵكه‌كه‌ ‌‬ ‫ناشۆڕش���گێڕ‌و تێكده‌ر ن���اوزه‌د بكات‪،‬‬

‫ی له‌الڕێیه‌كدا‬ ‫ده‌رئه‌نج���ام وه‌ك قه‌زاف��� ‌‬ ‫به‌بێكه‌س���ی‌ ده‌س���تگیر ده‌كرێت‌و ن ‌ه‬ ‫كۆشك‌و ته‌الر‌و ن ‌ه سوپا‪ ،‬نه‌ ناوبانگ‌و‬ ‫نه‌ عه‌رشه‌كه‌ی‌‪ ،‬كه‌س فریای‌ ناكه‌وێت‪.‬‬ ‫دیكتاتۆره‌كان هێند‌ه دوورن له‌خه‌ڵك‪،‬‬ ‫كاتێك شۆڕش���گێڕان دیكتاتۆر ده‌بینن‬ ‫بڕوا به‌چاوی‌ خۆی���ان ناكه‌ن‌و ئاره‌زوو‬ ‫ی لێده‌ن‌و له‌نزیكه‌و‌ه وه‌ك‬ ‫ده‌كه‌ن ده‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قه‌زاف ‌‬ ‫قوربانیی���ه‌ك بیبینن‪ .‬ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫بینیبێ���ت له‌شاش���ه‌كانه‌و‌ه ده‌زانێ���ت‬ ‫شۆڕش���گێڕان هێنده‌ به‌په‌رۆش���ن ئه‌م‬ ‫پی���اوه‌ ببینن ك���ه‌ هه‌ریه‌ك���ه‌‌و به‌ره‌و‬ ‫ی ده‌كات‪ .‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ی په‌لكێش��� ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ال ‌‬ ‫ی دیكتاتۆر‬ ‫به‌و مانای ‌ه دێت ك��� ‌ه دوور ‌‬ ‫له‌خه‌ڵك���ه‌وه‌ واده‌كات كه‌ خه‌ڵك باوه‌ڕ‬ ‫ی خۆی���ان نه‌ك���ه‌ن‌و هه‌ریه‌كه‌و‬ ‫به‌چاو ‌‬ ‫ی وه‌ك‬ ‫ب ‌ه په‌رۆش���ه‌و‌ه بخوازێت قه‌زاف ‌‬ ‫قوربانییه‌ك ببینێت‪.‬‬ ‫ی به‌زیندوویی‌‌و دواتریش‬ ‫ی قه‌زاف ‌‬ ‫بینین ‌‬ ‫كوش���تنی‌ له‌الیه‌ن شۆڕش���گێڕانه‌وه‌‪،‬‬ ‫وێنه‌گه‌لێكی‌ ترسناك بوون‪ .‬ئه‌م هه‌موو‬ ‫چه‌كه‌ی‌ شۆڕشگێڕان به‌ده‌ستیانه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ی ه���ه‌ر هه‌وڵێك��� ‌ه‬ ‫ئه‌گ���ه‌ری‌ كوش���تن ‌‬ ‫ب���ۆ به‌مه‌ده‌نیكردنی‌ ئ���ه‌و واڵته‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌ئێس���تاوه‌ شۆڕش���گێڕانێك هه‌ب���ن‬ ‫ی ئیسنان بكه‌ن‌و چه‌ند‬ ‫ئاره‌زووی‌ مردن ‌‬ ‫ی دیكتاتۆر‬ ‫ی بۆگه‌ن ‌‬ ‫ی الش��� ‌ه ‌‬ ‫رۆژێك بۆن ‌‬ ‫ی منداڵه‌كانیاندا‪ ،‬گومان‬ ‫بكه‌ن به‌ لوت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌ئاینده‌ی���ان ده‌كرێ���ت‪ .‬وێنه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫قه‌زافی‌‌و دواتر كوش���تنی‌‪ ،‬ده‌ركه‌وت ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بێوێنه‌ی ‌ه الی‌ ئێس���تا ‌‬ ‫بێقانونییه‌ك ‌‬ ‫شۆڕش���گێڕه‌كان‌و دووركه‌وتنه‌وه‌ی��� ‌ه‬

‫له‌س���ه‌پاندنی‌ ده‌س���ه‌اڵتی قان���وون‌و‬ ‫ی تۆلێرانس‌و بێ‬ ‫ی كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌‬ ‫بنیادنان ‌‬ ‫توندوتیژی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی كاریگه‌رتر له‌پرۆس���ه‌ ‌‬ ‫له‌هه‌مووش��� ‌‬ ‫ده‌سگیركردن‌و دواتر كوشتی‌ قه‌زافیدا‬ ‫ئه‌وه‌ی��� ‌ه ك���ه‌ وێن���ه‌ خه‌ریك���ه‌ به‌ره‌و‬ ‫ی تاریك په‌لكێش���مان ده‌كات‪.‬‬ ‫دنیایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بینین���ی‌ وێن���ه‌ ‌‬ ‫ئاس���اییبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫مردووه‌كان‌و هه‌لهه‌له‌و س���ه‌ما به‌ده‌ور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ركه‌وت���ه‌ ‌‬ ‫ته‌رمه‌كان���دا س���ه‌ره‌تا ‌‬ ‫دنیایه‌كی‌ ته‌واو تاریك���ه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر ئێم ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌پێش���دا ب��� ‌ه ئاس���وده‌یی‌‌و بێده‌نگ ‌‬ ‫ی ته‌رمه‌كانم���ان‬ ‫مردبێتی���ن‌و وێن���ه‌ ‌‬ ‫ی كه‌سوكارماندا كاڵبووبێته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌زاكیره‌ ‌‬ ‫ئ���ه‌وا ئێس���تا مان���ه‌و‌هی‌ وێنه‌كانمان‬ ‫له‌س���ایتی‌ ئینته‌رنێته‌كان���دا خه‌ریك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی بمرین‪ .‬بینین ‌‬ ‫نه‌یه‌ڵێت به‌ ئاسوده‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌رم���ه‌كان له‌شاش���ه‌كانه‌وه‌‌و لێدان ‌‬ ‫كلیكێك له‌س���ایتی‌ یوتوب به‌س���ه‌ بۆ‬ ‫ی وێن���ه‌ی‌ م���ردووه‌كان بینین‌و‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫مردنی‌ ئینسانمان ال ئاسایی ببێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی شۆڕش���ه‌كان‬ ‫هه‌رچۆنێك بێت كۆتای ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌رهه‌ڵدان ‌‬ ‫به‌خوێ���ن‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر ‌‬ ‫خوێنێكی‌ ت���ر جێده‌هێڵێت‪ .‬من دڵنیام‬ ‫مێژوو جیاوازیی‌ ده‌كات له‌نێوان قه‌زافی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫گاندیدا‪ .‬بۆیه‌ پێویس���تمان ب ‌ه خه‌بات ‌‬ ‫ی‬ ‫ناتوندوتیژی‌‌و مه‌ده‌نیانه‌ هه‌ی ‌ه بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی شۆڕش‬ ‫هه‌وڵنه‌ده‌ین به‌ خوێن به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی ب ‌ه خوێن ش���ۆڕش‬ ‫بڕوخێنین‪ .‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫بكات‪ ،‬دواجار دنیایه‌كمان بۆ دروس���ت‬ ‫ی تر به‌رهه‌م‬ ‫ده‌كات جگه‌ له‌خوێن هیچ ‌‬ ‫ناهێنێت‪.‬‬


‫تەندروستی‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫ته‌قاندنی‌ په‌نجه‌كان زیانی‌ ته‌ندروستی‌ هه‌یه‌‬ ‫ی‬ ‫ی توێژینه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئه‌نجامه‌كان��� ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌ڵمان ‌‬ ‫ی ك���ه‌ له‌كه‌ناڵێك��� ‌‬ ‫زانس���ت ‌‬ ‫(‪ )DWR‬باڵوكراوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ده‌ركه‌وتو‌ه‬ ‫ی ده‌ست زیانی‌ بۆ‬ ‫ی په‌نجه‌كان ‌‬ ‫ته‌قاندن ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ته‌ندروست ‌‬ ‫توێژینه‌وه‌ك���ه‌ له‌س���ه‌ر ‪ 10‬ك���ه‌س‬ ‫ئه‌نجام���دراوه‌ كه‌ په‌نجه‌یان ده‌ته‌قێنن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رجه‌م ‌‬ ‫بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ئه‌نجام ‌‬ ‫هه‌موو ئه‌و لێكۆڵینه‌وانه‌ی‌ كه‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫ئ���ه‌و بابه‌ته‌ ئه‌نجامدراب���وو خرانه‌ڕوو‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها پش���كنین له‌ڕێی‌ تیشكه‌وه‌ بۆ‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ش ئه‌نجامدرا ك ‌ه په‌نجه‌یان‬ ‫ده‌ته‌قاند‪ ،‬به‌پشتبه‌س���تن به‌توێژینه‌و‌ه‬

‫ی‬ ‫كۆن‌و نوێی���ه‌كان ده‌ركه‌وتووه‌ گومان ‌‬ ‫مه‌ترس���ی‌‌و زیانی‌ په‌نجه‌ ته‌قانن هه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و كه‌سانه‌ ‌‬ ‫بۆ س���ه‌ر ته‌ندروس���ت ‌‬ ‫به‌به‌رده‌وامی‌ جومگه‌كانی‌ په‌نجه‌كانیان‬ ‫ده‌ته‌قێنن‌و رایده‌كێشن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫توێژینه‌وه‌كان رایانگه‌یاندوه‌ ك ‌ه له‌كات ‌‬ ‫ی جومگه‌كانی‌ په‌نجه‌دا دڵۆپ ‌ه‬ ‫ته‌قاندن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵم ‌ه گازییه‌كان له‌نێوان جومگه‌كان ‌‬ ‫په‌نجه‌دا دروس���ت ده‌بێت به‌مه‌ش ئه‌و‬ ‫جومگان ‌ه ده‌كه‌ونه‌ ژێر فشاره‌وه‌‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌و دڵۆپه‌ گازانه‌ بته‌قن‪ ،‬له‌و كاته‌شدا‬ ‫چه‌ند ئه‌نجامێكی‌ خراپی‌ لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌نجامه‌خراپه‌كانش ئه‌مانه‌ن‪-:‬‬

‫ی‬ ‫* ئه‌ستوربوون‌و ئاوسانی‌ په‌نجه‌كان ‌‬ ‫ده‌ست‪.‬‬ ‫* ش���ێوه‌ی‌ په‌نجه‌ی‌ ده‌گۆڕێت‌و خوارو‬ ‫ناڕێك ده‌بێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫* مه‌ترس���ی‌ توش���بوون به‌هه‌وكردن ‌‬ ‫جومگه‌ی‌ په‌نجه‌ زیاد ده‌كات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫* مه‌ترسی‌ توش���بوون ب ‌ه پوكانه‌و‌ه ‌‬ ‫ئێسك زیاتر ده‌كات‪.‬‬ ‫ی نێ���وان‬ ‫* كه‌مبوون���ه‌وه‌ی‌ لینج��� ‌‬ ‫جومگه‌كان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی په‌نج���ه‌كان له‌كات ‌‬ ‫* له‌رزۆكبوون��� ‌‬ ‫پیربووندا‪.‬‬

‫به‌سااڵچون باڵوترین هۆكاری‌ ئاوی‌ سپیە‌‬ ‫هۆكار‌ه مه‌ترسییه‌كانی‌‪...‬‬ ‫ی‬ ‫ی توش���بوون ‌‬ ‫هه‌موو كه‌س���ێك ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه به‌ ئاوی‌ سپی‌ له‌گه‌ڵ به‌سااڵچوون‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی دیك ‌ه ‌‬ ‫ی هۆكار ‌‬ ‫جگ ‌ه له‌ته‌مه‌ن‪ ،‬هه‌ند ‌‬ ‫مه‌ترسیداریش هه‌یه‌ وه‌ك‪:‬‬ ‫ی شه‌كره‌‪.‬‬ ‫نه‌خۆش ‌‬ ‫ی خێزانی‌‪.‬‬ ‫بۆماوه‌و مێژو ‌‬ ‫ی چاو‪.‬‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ر ‌‬ ‫ی س���تیرۆید‬ ‫ێ ده‌رمان به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫هه‌ن���د ‌‬ ‫ی درێژ‪.‬‬ ‫بۆماوه‌ ‌‬ ‫به‌ركه‌وتن به‌مادد‌هی‌ تیشكدار‪.‬‬ ‫جگه‌ره‌كێشان‪.‬‬ ‫ی راوێژی‌ پزیشك بكرێت؟‬ ‫كه‌ ‌‬ ‫ی ئ���اوی‌ س���پی‌ زۆر‬ ‫ده‌ستنیش���انكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاس���انه‌ ئه‌گه‌ر له‌س���ه‌ره‌تادا سه‌ردان ‌‬ ‫پزیش���كی‌ پس���پۆڕ بكرێ‌‪ ،‬پێویس���ت ‌ه‬ ‫دکتۆرێک لەکاتی پشکنینی چاوی نەخۆشێکدا‬ ‫ی‬ ‫كه‌س���ێك كه‌ هه‌ستی‌ به‌نیش���انه‌كان ‌‬ ‫له‌كۆتاییدا ده‌بێت ‌ه هۆی‌ تێكدان ‌‬ ‫ئا‪ :‬كورده‌ عەبدولكەریم‬ ‫ی پزیشك‬ ‫ی بینین‪ ،‬نه‌خۆشییه‌ك ‌ه كرد س���ه‌ردان ‌‬ ‫به‌گشتی‌ نیش���انه‌كانی‌ ئه‌م نه‌خۆشیی ‌ه ب���كات به‌زوتری���ن كات‪ ،‬جگ ‌ه له‌مه‌ش‬ ‫بریتییه‌ له‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی سپی‌ بریتییه‌ له‌لێڵبوون ‌‬ ‫ئاو ‌‬ ‫ی‬ ‫پێویسته‌ هه‌موو كه‌سێك پێش ته‌مه‌ن ‌‬ ‫بینینی‌ ته‌ماویی‌‌و ره‌شكه‌و پێشكه‌‪.‬‬ ‫ی چاو‪ ،‬كه‌سی‌ نه‌خۆش وه‌ك‬ ‫هاوێن ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌موو دوو س���اڵ جارێك‬ ‫‪ 65‬س���اڵ ‌‬ ‫ئه‌وه‌ وایه‌ له‌جێگه‌یه‌كی‌ ته‌ماوی ‌‬ ‫ی چاو بكات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی پسپۆڕ ‌‬ ‫ی بێت‪ ،‬هه‌س���تكردن به‌خراپبوون���ی‌ بینین ب ‌ه سه‌ردان ‌‬ ‫تایبه‌تی‌ له‌شه‌ودا‪.‬‬ ‫به‌مه‌ش زۆر جار كه‌سی‌ توشبوو‬ ‫ی ‪ 65‬ساڵ هه‌موو ساڵێك‬ ‫دوای‌ ته‌مه‌ن ‌‬ ‫هه‌ستیار بوون به‌ڕوناكی‌‪.‬‬ ‫هه‌ست ب ‌ه ناڕه‌حه‌تی‌ ده‌كات له‌بینین‬ ‫ی پزیشك بكات‪.‬‬ ‫سه‌ردان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ی زۆر بۆ روناك��� ‌‬ ‫پێویس���ت ‌‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ له‌كاتی‌ خوێندنه‌و‌ه یان‬ ‫له‌كاتی‌ خوێندنه‌وه‌و كاركردن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫لێخورینی‌ ئۆتۆمبیل یان بینین ‌‬ ‫خۆپاراستن‪:‬‬ ‫خێل بوون له‌یه‌ك چاو‪.‬‬ ‫ی‬ ‫روخساری‌ كه‌سێك به‌لێڵی‌ به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫خونیشاندان به‌پزیشك وه‌ك له‌سه‌ره‌و‌ه‬ ‫ی چاویلكه‌‪.‬‬ ‫زۆر گۆڕین ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سپ ‌‬ ‫ی ئاو ‌‬ ‫له‌شه‌ودا‪ ،‬به‌اڵم به‌گشت ‌‬ ‫ی رێك‬ ‫ئاماژه‌ی‌ پێكراوه‌ به‌ش���ێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫هیچ ئازارێكی‌ نییه‌‪.‬‬ ‫ی چاره‌س���ه‌ر‌ه بۆ نه‌خۆش���ییه‌كه‌‪،‬‬ ‫كلیل ‌‬ ‫هۆیه‌كانی‌ دروستبوونی‌‪...‬‬ ‫ی تریش هه‌ی ‌ه‬ ‫هه‌روه‌ها چه‌ند خاڵێك��� ‌‬ ‫ی س���پ ‌‬ ‫ی چاو له‌س���ه‌رخۆ دروست ئ���او ‌‬ ‫ی س���پ ‌‬ ‫ئاو ‌‬ ‫ی ده‌كرێ���ت له‌ی���ه‌ك چاو ك���ه‌ پێویس���ت ‌ه ئه‌نج���ام بدرێ���ت بۆ‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬له‌س���ه‌ره‌تادا كاریگه‌ریی‌ نیی ‌ه رووبدات ی���ان هه‌ردووكیان‪ ،‬له‌زۆربه‌ ‌‬ ‫ی خۆپاراستن‪.‬‬ ‫له‌س���ه‌ر بینین‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌تێپه‌ڕبوون ‌‬ ‫ی جاره‌كان���دا له‌هه‌ردووك���ی‌ رووده‌دات‪ ،‬وازهێنان له‌جگه‌ره‌‪.‬‬ ‫ی لێڵبوونی‌ بینین‪ ،‬هۆكاره‌كان ‌‬ ‫كات ده‌بێت���ه‌ ه���ۆ ‌‬ ‫ی دروستبوونیش���ی‌ بریتین خواردنی‌ ته‌ندروس���ت‌و هاوسه‌نگ وه‌ك‬ ‫ی تێكدان ‌‬ ‫له‌كاتێكیش���دا ده‌بێت ‌ه ه���ۆ ‌‬ ‫ی له‌به‌سااڵچون كه‌ به‌به‌رباڵوترین هۆكار (سه‌وزه‌‪ ،‬میوه‌)‪.‬‬ ‫ی ئاوی‌ سپ ‌‬ ‫داده‌نرێت بۆ نه‌خۆش ‌‬ ‫بینین‪ ،‬ئه‌وا نه‌شته‌رگه‌ری‌ پێویسته‌‪.‬‬ ‫ی خۆر‪.‬‬ ‫ی چاو‪ .‬خۆپاراستن له‌تیشك ‌‬ ‫جگ ‌ه له‌و هۆكاره‌ چه‌ند هۆكارێك ‌‬ ‫ی وه‌ك گرنگیدان ب ‌ه نه‌خۆشیی ‌ه درێژخایه‌نه‌كان‬ ‫زگماك��� ‌‬ ‫نیشانه‌كانی‌‬ ‫ی خوێن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی له‌منداڵی‌ تاز‌ه له‌دایكبوو یان وه‌ك شه‌كره‌و په‌ستان ‌‬ ‫ی سپ ‌‬ ‫ئاو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاو ‌‬ ‫ی دروس���تبوونی‌ نه‌خۆش ‌‬ ‫ی له‌سه‌رخۆ دروست ده‌بێت‌و منداڵی‌ تازه‌ له‌دایكبوو‪ ،‬توێژینه‌وه‌كان هۆكار ‌‬ ‫ی ئازار‪ ،‬له‌س���ه‌ره‌تادا ته‌نها ئاماژه‌یان به‌وه‌كردو‌ه ك ‌ه ئاوی‌ س���پ ‌‬ ‫نابێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫ی چاون‪.‬‬ ‫ی سپ ‌‬ ‫ی كاریگ���ه‌ری‌ نابێت له‌س���ه‌ر‬ ‫ی لێڵبوون زگماك��� ‌‬ ‫ی هاوێن ‌هی‌ چاو توش ‌‬ ‫به‌شێك ‌‬ ‫ده‌بێ���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌تێپه‌ڕبوون��� ‌‬ ‫ی تاجی‌ ته‌ندروستی‌‪،‬‬ ‫ی كات بینین ئه‌گه‌ر زوو ده‌ستنیشان بكرێت‌و س���ه‌رچاوه‌‪ :‬كتێب ‌‬ ‫ی بۆ بكرێت‪.‬‬ ‫ی هاوێن ‌ه ده‌گرێته‌وه‌‪ .‬چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫به‌شی‌ به‌رفراوانتر ‌‬ ‫ی الصحه‌‪.‬‬ ‫سایت ‌‬

‫پیاز رێگر ‌ی ده‌كات له‌به‌رزبونه‌وه‌ ‌ی‬ ‫كۆلیسترۆڵ ‌ی زیانبه‌خش‬ ‫پیاز یه‌كێك ‌ه له‌و خۆراكان ‌هی‌ ك ‌ه‬ ‫رۆژان ‌ه له‌زۆرب ‌هی‌ خواردنه‌كاندا‬ ‫ێ‬ ‫به‌كارده‌هێنرێت‌و هه‌ند ‌‬ ‫له‌مێژوناسه‌كان ئاماژه‌یان به‌وه‌كردو‌ه‬ ‫كه‌ پیاز یه‌كێكبووه‌ له‌و خۆراك ‌ه‬ ‫گرنگان ‌هی‌ میسرییه‌ كۆنه‌كان پێش‬ ‫ی‬ ‫ی دروستكردن ‌‬ ‫هه‌زاران ساڵ له‌كات ‌‬ ‫ی سه‌ره‌كییان‬ ‫هه‌ڕه‌مه‌كاندا خۆراكێك ‌‬ ‫بووه‌‌و به‌كاریانهێناو‌ه بۆ خۆپاراستن‬ ‫ی باش‪.‬‬ ‫له‌ئه‌نفلۆنزاو پێدانی‌ هێز ‌‬ ‫ی لێكۆڵین���ه‌وه‌و تاقیكردن���ه‌و‌ه‬ ‫به‌پێ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫جی���اوازه‌كان‪ ،‬ده‌ركه‌وت���وو‌ه خواردن ‌‬ ‫ی باش ‌ه‬ ‫پیازی‌ تونی‌ كاڵ یارمه‌تیده‌رێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆڵیسترۆڵ ‌‬ ‫ی ئاست ‌‬ ‫بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫سودبه‌خش (كۆلیس���ترۆڵ دوو جۆر‌ه‬ ‫س���ودبه‌خش‌و زیانبه‌خش‪ ،‬سودبه‌خش‬ ‫چه‌ن���د زی���اد بێ���ت ئه‌وه‌نده‌ باش���ه‌‪،‬‬ ‫ی جۆری‌ زیانبه‌خشه‌كه‌)‪.‬‬ ‫به‌پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫هه‌روه‌ه���ا توێژین���ه‌وه‌كان باس���یان‬ ‫له‌وه‌ك���ردووه‌ پی���از زیات���ر ل��� ‌ه ‪150‬‬ ‫مادد‌هی‌ كیمیایی‌ سودبه‌خش���ی تێدای ‌ه‬ ‫ی مرۆڤ‪،‬‬ ‫ك ‌ه به‌س���ودن ب���ۆ جه‌س���ته‌ ‌‬ ‫ب���ه‌اڵم ئاشكراش���یان ك���ردوه‌ كه‌ ئه‌و‬ ‫ی له‌پیازی‌ كاڵدا هه‌ی ‌ه زیاتر‌ه‬ ‫س���ودان ‌ه ‌‬ ‫ی له‌پیازی‌ كواڵودا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌و س���ودانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���وده‌كان ‌‬ ‫چونك ‌ه به‌كواڵندن زۆربه‌ ‌‬ ‫له‌ناو ده‌چێت‪.‬‬ ‫توێژینه‌وه‌كان جه‌ختیشیان كردوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ی قه‌بار‌ه مامناوه‌ند‬ ‫ی نیو پیاز ‌‬ ‫كه‌ خواردن ‌‬ ‫ی‬ ‫م���رۆڤ ده‌پارێزێ���ت له‌به‌رزبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كولیس���ترۆڵی‌ زیانبه‌خش ك ‌ه هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دڵ‌و جه‌ڵد‌ه ‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌ نه‌خۆشیه‌كان ‌‬ ‫دڵه‌‪ ،‬ئاماژه‌یان به‌وه‌ش���كردوه‌ ك ‌ه پیاز‬ ‫خۆراكێك���ی‌ باش���ه‌ بۆ په‌ت���ا‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی به‌كتریا‬ ‫ی زۆر جۆر ‌‬ ‫یارمه‌تی‌ كوش���تن ‌‬ ‫ی په‌تان‪.‬‬ ‫ده‌دات ك ‌ه هۆكار ‌‬ ‫به‌گشتی‌ سوده‌كان پیاز بریتین له‌‪:‬‬ ‫ی له‌ش به‌هێز ده‌كات‪.‬‬ ‫* پاراستنی‌ دڵ له‌نه‌خۆشیه‌كانی‌ دڵ‪ * .‬به‌رگر ‌‬ ‫ی س���ود * گیران���ی‌ بۆریه‌كان���ی‌ ه���ه‌وا ك���ه‌م‬ ‫ی كۆلیس���ترۆڵ ‌‬ ‫*به‌رزكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌خش‪.‬‬ ‫ی خوێ���ن‬ ‫ی هاتوچ���ۆ ‌‬ ‫*ئاس���تی‌ ش���ه‌كره‌ له‌خوێن���دا رێك * به‌رده‌وام��� ‌‬ ‫ئه‌پارێزێت‪.‬‬ ‫ده‌كات‪.‬‬

‫ێ جۆری‌ خۆراك‌و بۆن‪ ،‬هۆكاری‌ سه‌رئێشه‌ن‬ ‫هه‌ند ‌‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌ك���ی‌ نوێ���ی‌ چیك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫هۆشیاریداوه‌ له‌س���ه‌ر سه‌رئێش ‌ه كه‌‬ ‫زۆریی‌ ئازاره‌كه‌ی‌ واده‌كات خه‌ڵكانێكی‌‬ ‫زۆر سه‌ردانی‌ پزیشك ده‌كه‌ن‪ ،‬ئاماژه‌‬ ‫به‌وه‌ش ده‌كه‌ن ك���ه‌ نزیكه‌ی‌ ‪%98‬ی‌‬ ‫دانیش���توانی‌ گ���ۆی‌ زه‌وی‌ روبه‌ڕوی‌‬ ‫گرفتی‌ سه‌رئێشه‌ ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و توێژینه‌وان���ه‌ رونیانكردۆته‌وه‌ كه‌‬ ‫هۆكاری‌ سه‌رئێش���ه‌ جیاوازه‌‪ ،‬له‌وانه‌‬ ‫گۆڕانكاریه‌كانی‌ كه‌ش���وهه‌وا به‌هۆی‌‬ ‫خواردن���ی‌ چه‌ن���د خۆراكێ���ك ی���ان‬ ‫جۆره‌كانی‌ بۆن‪ ،‬توێژینه‌وه‌كه‌ جه‌ختی‌‬ ‫له‌وه‌ش���كردۆته‌وه‌ بۆنی‌ زۆر به‌هێزی‌‬ ‫هه‌ر جۆره‌ گوڵێك ده‌بێته‌هۆی‌ ئازاری‌‬

‫شه‌قیقه‌ له‌مرۆڤدا‪ ،‬چونكه‌ بۆن ره‌نگ ‌ه‬ ‫سیس���تی‌ ده‌م���اره‌كان بوروژێنێت‪،‬‬ ‫ێ حاڵه‌تیش وه‌ك‬ ‫هه‌روه‌ه���ا هه‌ن���د ‌‬ ‫(ته‌سریحه‌ی‌ ڤژ‪ ،‬ته‌وقه‌‪ ،‬له‌چك‌و كاڵو)‬ ‫هه‌روه‌ه���ا هه‌ندێ‌ فش���اری‌ ده‌رونی‌‌و‬ ‫هیالكی‌و به‌رزبوونه‌وه‌ی‌ فشاری‌ خوێن‬ ‫هۆكاری‌ ترن بۆ سه‌رئێشه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك���ی‌ تریش���ه‌وه‌ گریمان���ه‌ی‌‬ ‫توش���بوون به‌ش���ه‌قیقه‌ كه‌ یه‌كێكه‌‬ ‫له‌جۆره‌كان���ی‌ سه‌رئێش���ه‌ له‌گ��� ‌هڵ‌‬ ‫به‌رزبوون���ه‌وه‌ی‌ پل���ه‌ی‌ گه‌رما زیاد‬ ‫ده‌كات‪ ،‬توێژینه‌وه‌كان رایانگه‌یاندوه‌‬ ‫كه‌ هه‌ندێ‌ جۆری‌ په‌نیر به‌یه‌كێك له‌و‬ ‫خۆراكانه‌ داده‌نرێت بۆ دروس���تبوونی‌‬

‫سه‌رئێش���ه‌‪ ،‬چونكه‌ په‌نی���ر مادده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫(تیرامین)ی‌ تێدایه‌ ك���ه‌ هۆكاره‌ بۆ‬ ‫دروستبوونی‌ سه‌رئێشه‌‪ ،‬جگ ‌ه له‌وه‌ش‬ ‫مان���ه‌وه‌ی‌ زۆر ب���ه‌الی‌ كۆمپیوته‌ر‌و‬ ‫ته‌ماش���اكردنی‌ شاشه‌ی‌ كۆمپیوته‌ری‌‬ ‫بچوك‌و دانیشتن به‌شێوه‌یه‌كی‌ هه‌ڵه‌‬ ‫له‌س���ه‌ر كۆمپیوته‌ر ئازاری‌ مل‌و شان‬ ‫زی���اد ده‌كات‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌كارهێنانی‌‬ ‫هیتفۆن���ی‌ مۆبای���ل له‌گوێ���دا‪ ،‬ئه‌م‬ ‫هۆكاران���ه‌ یارمه‌تیده‌رێك���ی‌ زۆرن بۆ‬ ‫دروستبوونی‌ سه‌رئێشه‌‪.‬‬ ‫زۆرین���ه‌ی‌ توێژین���ه‌وه‌كان ئام���اژه‌‬ ‫به‌وه‌ده‌كه‌ن كه‌ برس���ێتیش هۆكاری‌‬ ‫سه‌رئێشه‌یه‌ ئه‌ویش به‌هۆی‌ دابه‌زینی‌‬

‫ش���ه‌كره‌ له‌خوێندا‪ ،‬به‌اڵم نابێت له‌و‬ ‫كاته‌دا شیرینی‌ زۆر وه‌كو (پاقالوه‌و‬ ‫جۆره‌كانی‌) به‌زۆری‌ بخورێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی‌ به‌رزبوونه‌وه‌ی‌ ئاس���تی‌‬ ‫شه‌كر به‌شێوه‌یه‌كی‌ خێرا له‌خوێندا‪،‬‬ ‫پاشان دابه‌زینی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ كه‌متر‬ ‫له‌ئاستی‌ پێویست‪.‬‬ ‫توێژینه‌وه‌كه‌ باس له‌وه‌ش ده‌كات كه‌‬ ‫جگه‌ره‌كێش���ان هۆكارێكی‌ تری‌ ئه‌م‬ ‫گرفته‌یه‌ بۆ م���رۆڤ‪ ،‬چونكه‌ مادده‌ی‌‬ ‫نیكۆتین���ی‌ تێدایه‌ ك���ه‌ ده‌بێته‌هۆی‌‬ ‫ته‌سكبوونه‌وه‌ی‌ ده‌ماره‌كانی‌ مێشك‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك���ی‌ تریش���ه‌وه‌ توێژینه‌وه‌كان‬ ‫ئاماژه‌ به‌چه‌ند هۆكارێكی‌ تر ده‌كه‌ن‬

‫وه‌ك قه‌ڵ���ه‌وی‌‌و نه‌كردن���ی‌ وه‌رزش‌و‬ ‫كه‌م نوس���تن ی���ان زۆر نووس���تن‌و‬ ‫ره‌قبوون���ی‌ ماس���ولكه‌كانی‌ م���ل‌و‬ ‫نه‌بوونی‌ هاوسه‌نگی‌ هۆرمۆن‌و كه‌می‌‬ ‫ئاو له‌له‌ش���دا‪ ،‬هه‌موو ئه‌وانه‌ یارمه‌تی‌‬ ‫دروس���تبوونی‌ سه‌رئێشه‌و جۆره‌كانی‌‬ ‫ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫بۆیه‌ ش���اره‌زایان ئام���ۆژگاری‌ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن كه‌ پێویس���ته‌ رۆژانه‌ چه‌ند‬ ‫خوله‌كێك وه‌رزش بكرێت به‌تایبه‌تی‌‬ ‫وه‌رزش���ه‌كانی‌ مل‌و س���ه‌ر‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫رۆژانه‌ ‪ 7‬بۆ‪ 8‬كاتژمێر بنوێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫خواردن���ه‌وه‌ی‌ ئ���اوی‌ زۆر ب���ۆ زیاتر‬ ‫شێداربوونی‌ ماسولكه‌كانی‌ له‌ش‪.‬‬

‫بانيژه‬

‫‪15‬‬

‫د‪ .‬ره‌وشت ره‌شید‬ ‫پسپۆڕی‌ نه‌خۆشی ‌ه ده‌رونیه‌كان‬

‫كۆنگره‌ی‌ ته‌ندروستیی‌‬ ‫میزۆپۆتامیاو چه‌ند‬ ‫سه‌رنجێك‬ ‫له‌ب���ه‌رواری‌ ‪29 -27‬ی‌ مانگ���ی‌ رابردوو‬ ‫له‌ش���اری‌ ده���ۆك س���ێیه‌مین كۆنگره‌ی‌‬ ‫ته‌ندروس���تیی‌ میزۆپۆتامیا به‌ڕێوه‌چوو‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م كۆنگره‌ی���ه‌ رووداوێكی‌ زانس���تی‌‬ ‫ته‌ندروس���تیه‌‌و تیایدا پزیش���كانی‌ كورد‬ ‫له‌سه‌رتاسه‌ری‌ دونیا بانگهێشت ده‌كرێن‬ ‫بۆ كۆبوونه‌وه‌و پێشكه‌ش���كردنی‌ دوایین‬ ‫زانیاری‌ ده‌رباره‌ی‌ زانس���تی‌ پزیشكیی‌‌و‬ ‫زیات���ر جه‌خ���ت ده‌كرێته‌ س���ه‌ر بواری‌‬ ‫ته‌ندروس���تی‌ له‌كوردس���تان‪ ،‬هه‌روه‌ه���ا‬ ‫ئه‌مه‌ ده‌رفه‌تێكیش���ه‌ ب���ۆ یه‌كتربینین‌و‬ ‫یه‌كترناس���ینی‌ پزیش���كانی‌ ك���وردو‬ ‫باس���كردنی‌ پڕۆژه‌ی‌ ن���وێ‌‌و گۆڕینه‌وه‌ی‌‬ ‫بیروڕا‪ .‬كۆنگره‌ی‌ یه‌كه‌م‌و دووه‌م له‌شاری‌‬ ‫دیاربه‌كر ئه‌نجامدرا‪ .‬ئه‌مس���اڵیش سێیه‌م‬ ‫كۆنگره‌ له‌شاری‌ دهۆك سازدرا‪.‬‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ گش���تی‌ ئه‌نجامدانی‌ ئه‌م‬ ‫ج���ۆه‌ كۆنگ���ره‌و كۆبوونه‌وانه‌ ش���تێكی‌‬ ‫یه‌كج���ار گرنگ‌و پێویس���ته‌و س���ه‌ره‌ڕای‌‬ ‫هه‌م���وو كه‌موكوڕی���ه‌كان ده‌ستخۆش���ی‌‬ ‫له‌ئه‌نجامده‌ران���ی‌ ئه‌م كاره‌ ده‌كه‌م‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مه‌ رێگر نییه‌ له‌وه‌ی‌ چه‌ند سه‌رنجێكی‌‬ ‫گشتی‌ ده‌رباره‌ی‌ كۆنگره‌كه‌ بخه‌مه‌ روو‪.‬‬ ‫س���ه‌ره‌تا‪ ،‬م���ن هه‌واڵه‌كه‌م پێن���ج رۆژ‬ ‫پێش ئه‌نجامدانی‌ كۆنگره‌كه‌ پێگه‌یش���ت‬ ‫ئه‌ویش له‌ڕێگ���ه‌ی‌ هه‌ڤاڵێكمه‌وه‌ نه‌وه‌ك‬ ‫هی���چ ده‌زگایه‌كی‌ ره‌س���می‌ حكومی‌ یان‬ ‫ناحكوم���ی‌ ته‌ندروس���تییه‌وه‌‪ .‬كاتێ���ك‬ ‫له‌هه‌ندێ‌ له‌پزیشكانی‌ تری‌ شاری‌ هه‌ولێرو‬ ‫سلێمانیشم پرسی‌‪ ،‬وتیان ئێمه‌ش به‌هیچ‬ ‫ش���ێوه‌یه‌ك زانیاریمان ده‌رب���اره‌ی‌ ئه‌م‬ ‫كۆنگره‌ پزیشكیه‌ كوردییه‌ نییه‌‪.‬‬ ‫كاتێكیش چ���ووم بۆكۆنگره‌ك���ه‌‪ ،‬بینیم‬ ‫له‌تێكڕای‌ ش���اری‌ س���لێمانی‌ ته‌نها یه‌ك‬ ‫پزیش���ك‌و له‌ش���اری‌ هه‌ولێریشه‌وه‌ ته‌نها‬ ‫چوار پزیشك هاتوون بۆ به‌شداریكردن‌و‬ ‫زۆربه‌ی‌ به‌ش���داربووان له‌شاری‌ دهۆك‌و‬ ‫ده‌وروبه‌ری‌ یان له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ كوردستانه‌وه‌‬ ‫هاتبوون‪.‬‬ ‫ئه‌م دیارده‌یه‌ وایكرد سه‌رجه‌م لێكۆڵینه‌وه‌‬ ‫زانس���تیه‌كان‌و تێك���ڕای‌ ئ���ه‌و زانیاریه‌‬ ‫پزیش���كیانه‌ی‌ كه‌ له‌وێ‌ پێشكه‌شكران‪،‬‬ ‫تایبه‌ت بن به‌ شاری‌ دهۆك یان ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫كوردستان‪ .‬ئه‌وه‌ی‌ سه‌رنجی‌ منی‌ راكێشا‬ ‫ئه‌وه‌بوو به‌ڕێز سه‌رۆكی‌ كۆنگره‌ له‌وته‌ی‌‬ ‫ده‌س���پێكی‌ كۆنگ���ره‌دا فه‌رم���ووی‌‪ :‬ئه‌م‬ ‫كۆبوونه‌وه‌یه‌ نمونه‌یه‌ك���ی‌ بچوككراوه‌ی‌‬ ‫كوردستانی‌ گه‌وره‌یه‌ كه‌ سه‌یری‌ وه‌زعه‌كه‌م‬ ‫كرد‌و به‌راوردم كرد له‌گه‌ڵ وته‌ی‌ جه‌نابی‌‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ كۆنگ���ره‌ له‌دڵ���ی‌ خۆما وتم‪:‬‬ ‫گه‌لۆ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ نمونه‌ی‌ كوردس���تانی‌‬ ‫گه‌وره‌ی‌ داهاتوو بێت‪ ،‬ئه‌وا كاره‌ساتێكی‌‬ ‫گه‌وره‌مان له‌پێش���ه‌‪ .‬كوردس���تانێك كه‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ هیچ كام له‌شاره‌كانی‌ گه‌رمیان‌و‬ ‫كه‌ركوك‌و س���لێمانی‌‌و رانی���ه‌‌و قه‌اڵدزێ‌‌و‬ ‫كۆیه‌و روان���دز‌و س���ۆران‌و باڵه‌كایه‌تی‌‌و‬ ‫خۆشناوه‌تی‌‌و تێكڕای‌ شاره‌كانی‌ تری‌ تیا‬ ‫ئاماده‌ نه‌بێ���ت‌و جگه‌ له‌ده‌ڤه‌ری‌ بادینان‬ ‫تێكڕای‌ باش���وری‌ واڵت به‌په‌راوێز بخات‪،‬‬ ‫كوردستانێكه‌ من پێم وایه‌ ده‌بێ‌ ئیش بۆ‬ ‫دروستنه‌بوونی‌ بكه‌ین‪.‬‬ ‫كاتێك ده‌رباره‌ی‌ ئه‌م كه‌موكوڕیانه‌ گله‌ییم‬ ‫ئاراس���ته‌ی‌ رێكخه‌ران���ی‌ كۆنگره‌كه‌ كرد‪،‬‬ ‫وتی���ان ئێمه‌ ماوه‌یه‌ك���ی‌ دوورودرێژ به‌ر‬ ‫له‌ئێستا الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانمان ئاگادار‬ ‫كردۆته‌وه‌و كۆنگره‌كه‌ وێبسایتی‌ تایبه‌تی‌‬ ‫بۆ كراوه‌ت���ه‌وه‌و هه‌موو كه‌س���ێك ئازاد‬ ‫بووه‌ له‌به‌ش���داریكردن‪ .‬دواتر تێگه‌یشتم‬ ‫كه‌ س���ه‌ندیكای‌ پزیش���كان زۆر زوو به‌م‬ ‫كۆنگره‌یه‌ی‌ زانیوه‌و له‌س���ه‌ره‌تا پێشنیار‬ ‫كراوه‌ كۆنگره‌ له‌ش���اری‌ هه‌ولێر بكرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم دواتر له‌به‌ر كۆمه‌ڵێك هۆكار ئه‌وان‬ ‫نه‌یانتوانیوه‌ كۆنگره‌كه‌ له‌هه‌ولێر بسازێنن‪.‬‬ ‫من هۆكارو ورده‌كاریه‌كانی‌ ئه‌نجامنه‌دانی‌‬ ‫كۆنگره‌ له‌ش���اری‌ هه‌ولێ���ر جێده‌هێڵم بۆ‬ ‫الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان به‌م مه‌س���ه‌له‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌رچۆنێك بێت‌و له‌به‌ر هه‌رهۆیه‌ك‬ ‫بێت س���ه‌ندیكای‌ پزیشكانی‌ كوردستان‌و‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروس���تی‌ كه‌مته‌رخه‌م بووه‌‬ ‫له‌ئاگاداركردنه‌وه‌ی‌ پزیش���كان ده‌رباره‌ی‌‬ ‫رووداوێكی‌ وه‌ها گرنگ‪.‬‬ ‫ئه‌م رووداوه‌ پێمان ده‌ڵێت هێشتا كێشه‌و‬ ‫ناكۆكیه‌كانی‌ نێوان هێزه‌ سیاس���یه‌كانی‌‬ ‫كوردستان‌و ش���اره‌ كوردیه‌كان بابه‌تێكی‌‬ ‫گه‌رمه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها پێمان ێژێت سه‌ندیكای‌‬ ‫پزیش���كان به‌م هه‌موو ناته‌بایی‌‌و فه‌وزا‌و‬ ‫بێبه‌رنامه‌ییه‌ی‌ كه‌ هه‌یه‌تی‌ ده‌یسه‌لمێنێت‬ ‫ئه‌و ده‌زگایه‌ نییه‌ كه‌ له‌ئاس���ت ویس���ت‌و‬ ‫چاوه‌ڕوانیه‌كانی‌ پزیش���كانی‌ كوردستان‬ ‫بێ���ت‪ .‬س���ه‌ندیكایه‌ك له‌ب���ه‌ر هه‌ن���دێ‬ ‫حیس���اباتی‌ لۆكاڵ‌و تاكڕه‌وانه‌ رووداوێكی‌‬ ‫ئاوه‌ها گرن���گ له‌پزیش���كان‌و ئه‌ندامانی‌‬ ‫خۆی‌ بشارێته‌وه‌ چ سه‌ندیكایه‌كه‌و چۆن‬ ‫بتوانین ئومێدمان پێی‌ هه‌بێت؟!‬


‫‪16‬‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪Lokall.awene@gmail.com‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫"له‌سلێمانی‌ رووداوه‌كانی‌ هاتوچۆ كه‌م‌و چاوه‌ڕوان نه‌كراو بوو"‬

‫ی خێرایی‌ لێخوڕین تۆماركراوه‌‬ ‫ی جه‌ژندا ‪ 9‬رووداوو ‪ 3‬بریندار‌و ‪ 165‬سه‌رپێچ ‌‬ ‫له‌ڕۆژان ‌‬ ‫ئا‪ :‬ئاسۆ سه‌راوی‌‬ ‫"هه‌رگیز پێشبینی‌ ئه‌وه‌مان نه‌ده‌كرد‬ ‫رووداوه‌كانی‌ هاتوچۆ له‌ڕۆژانی‌ جه‌ژندا‬ ‫به‌وجۆره‌ كه‌م بێت" فه‌رمانده‌ی‌‬ ‫مه‌فره‌زه‌كان ‌ی پۆلیسی‌ هاتوچۆی‌‬ ‫ناوشاری‌ سلێمانی‌ (نه‌قیب ژین‬ ‫نه‌سره‌ت)‪ ،‬وه‌ها ده‌ڵێت‪.‬‬ ‫فه‌رمان���ده‌ی‌ مه‌فره‌زه‌كانی‌ پۆلیس��� ‌ی‬ ‫هاتوچۆی‌ ناوشاری‌ س���لێمانی‌‪ ،‬نه‌قیب‬ ‫ژین نه‌س���ره‌ت ئاماژه‌ ب���ه‌وه‌ ده‌كات كه‌‬ ‫له‌ڕۆژانی‌ جه‌ژندا‌و له‌ناو شاری‌ سلێمانی‌‬ ‫‪ 9‬رووداوی‌ هاتوچۆ هه‌بووه‌‌و ‪ 3‬كه‌سیش‬ ‫بریندارب���و‌ون‪ ،‬هی���چ كه‌س���ێكیش له‌و‬ ‫رووداوانه‌دا گیانی‌ له‌ده‌ست نه‌داوه‌‪240 ،‬‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌‌و مۆڵه‌تی‌ شۆفێریش ده‌ستیان‬ ‫به‌سه‌ردا گیراوه‌‪.‬‬ ‫نه‌قیب ژین نه‌سره‌ت له‌دیدارێكی‌ ئاوێنه‌دا‬ ‫ئام���اژه‌ی‌ به‌وه‌دا ك���ه‌ هه‌فته‌یه‌ك پێش‬ ‫جه‌ژنی‌ قورب���ان‪ ،‬له‌پێناو كه‌مكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫رووداوه‌كان���ی‌ هاتوچ���ۆ ئاماده‌كاری���ی‌‬ ‫ته‌واویان كردووه‌‪ ،‬ئه‌و وتی‌"ئه‌و پالنه‌ی‌‬ ‫دامانابوو‪ ،‬سه‌ركه‌وتوبوو‪ ،‬به‌وهۆیه‌شه‌وه‌‬ ‫كه‌مترین رووداوی‌ هاتوچۆ له‌ناوش���اری‌‬ ‫سلێمانیدا روویدا"‬ ‫ژم���اره‌ی‌ مه‌فره‌زه‌كان���ی‌ پۆلیس���ی‌‬ ‫هاتوچۆی‌ ناوشاری‌ سلێمانی‌ ‪ 6‬مه‌فره‌زه‌ن‬ ‫كه‌ له‌ڕۆژانی‌ ئاساییدا ‪ 2‬مه‌فره‌زه‌یان به‌‬ ‫به‌رگی‌ مه‌ده‌نییه‌وه‌ چاودێریی‌ شۆفێران‌و‬ ‫ره‌وشی‌ هاتوچۆ ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم له‌ڕۆژانی‌‬

‫جه‌ژندا ئه‌و دوو مه‌فره‌زه‌یه‌ش به‌به‌رگی‌‬ ‫س���ه‌ربازی‌ تایبه‌تی‌ خۆیان���ه‌وه‌ كاریان‬ ‫ده‌ك���رد‪ .‬نه‌قیب ژین دانی‌ به‌وه‌ش���دا نا‬ ‫كه‌ بوونی‌ مه‌فره‌زه‌ی‌ هاتوچۆ به‌ به‌رگی‌‬ ‫مه‌ده‌نیی���ه‌وه‌ له‌هه‌یكه‌لیه‌ت���ی‌ ئیداریی‌‬ ‫پۆلیس���ی‌ هاتوچۆدا بوونی‌ نییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هێمای‌ بۆ ئه‌وه‌ش كرد كه‌ له‌ده‌س���ه‌اڵتی‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ هاتوچ���ۆدا هه‌یه‌ كه‌ ئه‌و‬ ‫ج���ۆره‌ مه‌فره‌زانه‌ دروس���ت بكات‪ .‬ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێ���ت "بوون���ی‌ مه‌ف���ره‌زه‌ی‌ مه‌ده‌نی‌‬ ‫پۆلیس���ی‌ هاتوچ���ۆ‪ ،‬پێویس���تییه‌كی‌‬ ‫ئ���ه‌م س���ه‌رده‌مه‌یه‌‪ ،‬چونك���ه‌ ده‌ورێكی‌‬ ‫كاریگه‌ری���ان هه‌ی���ه‌ له‌چاودێریكردن���ی‌‬ ‫شۆفێرانی‌ سه‌رپێچیكار"‪.‬‬ ‫فه‌رمان���ده‌ی‌ مه‌فره‌زه‌كانی‌ پۆلیس���ی‌‬ ‫هاتوچۆی‌ ناوش���اری‌ س���لێمانی‌‪ ،‬ئاماژه‌‬ ‫به‌وه‌شده‌كات كه‌ بۆچونێكی‌ وه‌ها له‌الی‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ دروست بوو كه‌ گوایه‌ له‌ڕۆژانی‌‬ ‫ ‬ ‫جه‌ژندا پۆلیس���ی‌ هاتوچۆ له‌به‌ر بۆنه‌ی‌ دیمه‌نێکی رووداوی هاتوچۆ‬ ‫ج���ه‌ژن‪ ،‬لێپێچین���ه‌وه‌ ك���ه‌م ده‌كه‌نه‌وه‌‬ ‫یاخود كه‌متر س���زای‌ شۆفێران ده‌ده‌ن‪ ،‬خس���ته‌ڕوو كه‌ له‌یه‌ك���ه‌م رۆژی‌ جه‌ژن‪ ،‬زۆر كه‌مه‌‪ ،‬ده‌بێت رۆڵی‌ راگه‌یاندنه‌كانیش‬ ‫ب���ه‌اڵم وه‌ك ئ���ه‌و باس���ی‌ ده‌كات ئه‌و ته‌نه���ا ‪ 3‬رووداوی هاوچۆ هه‌بووه‌ كه‌ ‪ 3‬به‌رز بنرخێنین‪ ،‬به‌ڕاستی‌ ده‌وری‌ باشیان‬ ‫بۆچون���ه‌ ته‌واو هه‌ڵه‌ی���ه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وان برینداری‌ لێكه‌وتۆته‌وه‌‌و له‌دووم رۆژیش هه‌بوو له‌سه‌ر كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ روداوه‌كانی‌‬ ‫له‌‌و رۆژانه‌دا چاودێریكردنه‌كانیان توندتر ‪ 2‬رووداوو س���ێیه‌م رۆژی���ش ‪ 4‬رووداوو هاتوچ���ۆ‪ ،‬بۆی���ه‌ پڕ به‌دڵ سوپاس���یان‬ ‫ده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬به‌نمونه‌ش باس���ی‌ له‌وه‌ كرد چواره‌م رۆژیش هیچ رووداوێكی‌ هاتوچۆ ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌ڕۆژانی‌ جه‌ژندا جگه‌ له‌مه‌فره‌زه‌‬ ‫ك���ه‌ بڕیاریان دابوو‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌رزه‌كارێك تۆمارنه‌ك���راوه‌‪ .‬هه‌ر له‌مباره‌یه‌وه‌ نه‌قیب‬ ‫بگرن به‌بێ‌ مۆڵه‌ت كاری‌ شۆفێری‌ بكات‪ ،‬ژین ده‌ڵێ���ت "به‌م جۆره‌ له‌ناو ش���اردا تایبه‌تیه‌كان���ی‌ پۆلیس���ی‌ هاتوچ���ۆ‪،‬‬ ‫نه‌ك ه���ه‌ر هه‌رزه‌كاره‌كه‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌پێی‌ به‌هه‌م���وو رۆژه‌كانی‌ ج���ه‌ژن ‪ 9‬رووداو مه‌ف���ره‌زه‌ی‌ كامێ���رای‌ چاودێریی���ش‬ ‫یاسای‌ هاتوچۆ خاوه‌نی‌ تۆتۆمبیله‌كه‌ش هه‌ب���وو ‪ 3‬كه‌س���یش برینداربوون‌و هیچ له‌س���ه‌ر ش���ه‌قامه‌كان ده‌بینرا كه‌ كاری‌‬ ‫كه‌س���ێكیش گیان ‌ی له‌ده‌س���ت نه‌داوه‌‌و س���ه‌ره‌كییان تۆماركردنی‌ س���ه‌رپێچی‌‬ ‫رووبه‌ڕووی‌ دادگا ده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر له‌دیداره‌ك���ه‌دا ناوب���راو ئه‌وه‌ی‌ ئه‌مه‌ش به‌به‌راورد به‌ جه‌ژنه‌كانی‌ رابردوو زیاده‌ خێرایی‌ لێخوڕینی‌ شۆفێرانه‌‪ .‬وه‌ك‬

‫فۆتۆ‪ :‬به‌رهه‌م مه‌حمود‪ ،‬ئه‌رشیف‬ ‫نه‌قی���ب ژین ئاماژه‌ی‌ پێ���ده‌دا له‌ڕۆژانی‌‬ ‫جه‌ژن���دا كامێراكانیان كه‌ له‌ناوش���اردا‬ ‫‪ 4‬كامێ���را ب���ووه‌‪ 165 ،‬س���ه‌رپێچییان‬ ‫تۆماركردووه‌‪ .‬ئه‌و روونیش���یكرده‌وه‌ كه‌‬ ‫هه‌ندێ‌ له‌ش���ۆفێران گله‌یی‌ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن‬ ‫كه‌ تابل���ۆی‌ دیاركردنی‌ خێرایی‌ لێخوڕین‬ ‫له‌سه‌ر شه‌قام‌و شۆس���ته‌كان نابینرێت‬ ‫یاخود له‌ش���وێنێكی‌ نادی���اردا دانراون‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناوبراو ئه‌وه‌ی‌ ته‌نها به‌پاس���اوێك‬ ‫زانی‌‌و وتی‌ "هه‌موو ش���ۆفێرێك له‌كاتی‌‬ ‫فێربووندا زانیاری‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ وه‌رگرتووه‌‪،‬‬

‫كه‌ له‌ناوچه‌یه‌كی‌ نیشته‌جێبوون ده‌بێت‬ ‫خێراییه‌ك���ه‌ی‌ چه‌ن���د بێ���ت‪ ،‬جگه‌له‌و‌ه‬ ‫له‌زۆربه‌ی‌ ش���ه‌قامه‌كان تابلۆی‌ خێرایی‌‬ ‫لێخوڕین زۆر به‌ئاشكرا دیاره‌"‪ .‬به‌پێی‌ ئه‌و‬ ‫ئامارانه‌ی‌ ل���ه‌الی‌ ئه‌و نه‌قیبه‌ی‌ هاتوچۆ‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌ڕۆژانی‌ جه‌ژندا ده‌ستیان به‌سه‌ر‬ ‫‪ 240‬به‌ڵگه‌نام���ه‌‌و مۆڵه‌تی‌ ش���ۆفێریدا‬ ‫گرت���ووه‌ كه‌ خاوه‌نه‌كانیان س���ه‌رپێچی‌‬ ‫جۆروجۆریان كردووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ده‌س���ت‬ ‫به‌س���ه‌ر ‪ 18‬ئوتومبیل‌و ‪ 26‬ماتۆڕیشدا‬ ‫گیراوه‌‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌باره‌ی‌ ئه‌و رووداوانه‌ی‌ له‌ڕۆژانی‌‬ ‫چه‌ژندا روویان���داوه‌‪ ،‬نه‌قیب ژین ئه‌وه‌ی‌‬ ‫روونك���رده‌وه‌ كه‌ زۆرب���ه‌ی‌ رووداوه‌كان‬ ‫له‌و ش���وێنانه‌دا روویانداوه‌ كه‌ پۆلیسی‌‬ ‫هاتوچۆی‌ لێنه‌بووه‌‪ .‬ئه‌و ده‌ڵێت "ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌ڵگه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌‬ ‫پۆلیس‌و كارمه‌ندانی‌ هاتوچۆ كاره‌كانیان‬ ‫به‌باش���ی‌ ده‌ك���ه‌ن‌و چاودێریكردن���ی‌‬ ‫ش���ۆفێرانیش رووداوه‌كانی‌ هاتوچۆ كه‌م‬ ‫ده‌كاته‌وه‌"‪ .‬ناوبراو ئه‌وه‌شی‌ نه‌شارده‌وه‌‬ ‫كه‌ ئه‌وان له‌ناوش���اردا ته‌نها ‪ 6‬كه‌رتیان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆی���ه‌ به‌پێویس���تیزانی‌ له‌پێناو‬ ‫كه‌مكردن���ه‌وه‌ی‌ رووادوه‌كان���ی‌ هاتوچۆ‬ ‫ژماره‌ی‌ كه‌رته‌كانیان بۆ زیاد بكه‌ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێت "دیاره‌ بۆ ئه‌وه‌ش پێویس���تمان‬ ‫به‌ڕه‌زامه‌ندی‌ سه‌روی‌ خۆمان‌و پۆلیس‌و‬ ‫پێداویستی‌ زیاتر ده‌بێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ژماره‌ی‌‬ ‫كه‌رت���ه‌كان زیاد بكرێ���ت‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌وه‌‬ ‫كاریگه‌ری���ی‌ باش���ی‌ ده‌بێ���ت له‌س���ه‌ر‬ ‫كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ رووداوه‌كانی‌ هاتوچۆ"‪.‬‬

‫ی كۆنتڕۆڵی‌ جۆریی‌ ده‌رمان‌و پێداویستی‌ پزیشكیی‌ راستیه‌كان شه‌رمیان له‌كه‌س نیی ‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫قایمقامێكی‌ بوێر به‌سه‌ بۆ راییكردنی‌ كاروباری‌ هاوواڵتیانی‌ ناوچه‌كه‌‬

‫"‪ 33‬جۆر ده‌رمانی‌ ساخت ‌ه گیراوه‌"‬ ‫ئا‪ :‬عیسا خدر‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ كۆنتڕۆڵی‌ جۆریی‌ ده‌رمان‌و‬ ‫پێداویستی‌ پزیشكیی‌‪ ،‬د‪.‬ره‌مزی‌‬ ‫عوسمان رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌ له‌ماوه‌ی‌‬ ‫چه‌ند مانگی‌ رابردودا ‪ 33‬جۆر‬ ‫ده‌رمانی‌ ساخته‌ له‌كۆگاكانی‌ ده‌رمان‬ ‫ده‌ستیان به‌سه‌ردا گیراوه‌‌و ئاماژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌شدا كه‌ شه‌ش كۆمپانیای هێنانی‌‬ ‫ده‌رمان خراونه‌ت ‌ه لیستی‌ ره‌ش‌و پێنج‬ ‫كۆمپانیای‌ تریش دراونه‌ته‌ دادگا‌و‬ ‫ئێستا لێكۆڵینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ كۆنتڕۆڵی‌ جۆری‌ ده‌رمان‌و‬ ‫پێداویستی‌ پزیشكیی‌ له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌‬ ‫ئاوێن���ه‌دا رایگه‌یاند‪ ،‬كاتێ���ك ده‌رمان‌و‬ ‫پێداویس���تیی پزیش���كیی‌ دێته‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستانه‌وه‌‪ ،‬پێویسته‌ له‌ڕێگه‌ی‌ كوالێتی‌‬ ‫كۆنتڕۆڵ���ی‌ جۆرییه‌وه‌ هه‌ڵس���ه‌نگاندن‌و‬ ‫پش���كنینی‌ بۆ بكرێت‌و دوات���ر بكه‌وێته‌‬ ‫ب���ازاڕه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم وه‌ك ئه‌و باس���یكرد‬ ‫له‌ئێستادا چه‌ند جۆرێك ده‌رمان‌و ئامێرو‬ ‫پێداویس���تی‌ پزیش���كیی‌ هه‌یه‌‪ ،‬گومان‬ ‫ده‌كرێت له‌ڕێگه‌ی‌ سیس���تمی‌ كۆنترۆڵی‌‬ ‫جۆریی‌ نه‌هاتبێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫"هیچ س���نورێك نییه‌ له‌نێوان حكومه‌تی‌‬ ‫ناوه‌ند‌و هه‌رێ���م‪ ،‬واته‌ ئه‌وانه‌ی‌ دێنه‌ ناو‬ ‫هه‌رێم‪ ،‬به‌شێكی‌ زۆری‌ له‌به‌غداوه‌ دێت"‪.‬‬ ‫د‪.‬ره‌مزی‌ عوس���مان ئاش���كرایكرد كه‌‬ ‫به‌رنامه‌ی���ان هه‌ی���ه‌ به‌دواداچون بۆ ئه‌و‬ ‫ده‌رم���ان‌و پێداویس���تییه‌ پزیش���كیانه‌‬ ‫بكه‌ن كه‌ له‌به‌غداوه‌ ده‌هێنرێنه‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردس���تانه‌وه‌‪ ،‬چونك���ه‌ هێنان���ی‌ ئه‌و‬ ‫ده‌رمانه‌ خراپانه‌ زیانه‌كه‌ی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ هاوواڵتیانی‌ كوردستان‪ ،‬بۆیه‌ (ژووری‬ ‫كاری���ان) پێكهێن���اوه‌ ب���ۆ رێگه‌گرت���ن‬ ‫له‌هێنان���ه‌ ن���اوه‌وه‌ی‌ ده‌رمان���ی‌ خراپ‌و‬ ‫س���اخته‌‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ش جه‌ختی‌ كرده‌وه‌‬ ‫كه‌ بۆ چاودێریكردنی‌ بازاڕه‌كانی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردس���تان ژووری‌ كاریان دامه‌زراندووه‌‬ ‫بۆ هه‌ر س���ێ‌ فه‌رمانگه‌ی‌ ته‌ندروس���تی‌‬ ‫دهۆك‌و هه‌ولێر‌و س���لێمانی‌‪ ،‬س���ه‌ره‌ڕای‌‬ ‫ئه‌مانه‌ش ژوری‌ كاری‌ ب���ااڵی‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ته‌ندروس���تییان هه‌یه‌ له‌س���ه‌ر ئاس���تی‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردس���تان‪ ،‬د‪.‬ره‌مزی‌ وتیشی‌‬ ‫"ئه‌گه‌ر ئه‌مانه‌ به‌ته‌واوی‌ كاره‌كانی‌ خۆیان‬ ‫ئه‌نجام بده‌ن‪ ،‬به‌دڵنیایی‌ ده‌ڵێم ده‌توانن‬ ‫كۆنتڕۆڵی‌ بازاڕه‌كانی‌ ناوخۆی‌ كوردستان‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم تائێس���تا نه‌گه‌یشتۆته‌ ئه‌و‬ ‫ئاسته‌ی‌ ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت"‪.‬‬ ‫به‌بۆچونی‌ ناوبراو‪ ،‬كراوه‌یی‌ بازگه‌كانی‌‬ ‫هه‌رێ���م له‌گ���ه‌ڵ حكومه‌ت���ی‌ ناوه‌ندیی‌‪،‬‬ ‫یه‌كێك���ه‌ ل���ه‌و هۆكاران���ه‌ی‌ بوه‌ت���ه‌‬ ‫به‌ربه‌س���ت له‌ب���ه‌رده‌م (ژوری‌ كار ب���ۆ‬

‫د‪.‬ره‌مزی‌ عوسمان‬

‫دوو كۆمپانیا ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌رمان خراونه‌ته‌‬ ‫لیستی‌ ره‌ش‌و دوو‬ ‫كۆمپانیاش دراونه‌ته‌‬ ‫دادگا‬

‫كۆنتڕۆڵكردنی‌ ب���ازاڕ) كه‌ ره‌نگه‌ بڕێكی‌‬ ‫كه‌م���ی‌ ده‌رمان بێت‌و س���ه‌رف بكرێت‌و‬ ‫بفرۆش���رێت‌و ئه‌وان لێی‌ ئ���اگادار نه‌بن‪،‬‬ ‫چونكه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌یان زانستییه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ به‌پێویس���تیزانی‌ پاڵپشتی‌‌و گرنگی‌‬ ‫به‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌ی���ان بدرێ���ت‌و‬ ‫هاوواڵتیانی���ش هاوكاریان ب���ن كاتێك‬ ‫گومان ده‌كه‌ن ده‌رمانێك ساخته‌یه‌‪ ،‬یان‬ ‫كاریگه‌ری نییه‌‪.‬‬ ‫د‪.‬ره‌م���زی‌ وتیش���ی‌ "ل���ه‌م ماوه‌یه‌دا‬ ‫ده‌س���تمان به‌س���ه‌ر ‪ 33‬جۆر ده‌رمانی‌‬ ‫س���اخته‌دا گرتووه‌‌و به‌فه‌رمانی‌ وه‌زاری‌‬ ‫فه‌رمانم���ان ده‌رك���ردووه‌ ك���ه‌ ده‌بێت‬ ‫له‌بازاڕه‌كان���ی‌ هه‌رێمی‌ كوردس���تان ئه‌و‬ ‫جۆره‌ ده‌رمانانه‌ نه‌مێنن‌و دابه‌ش���كردن‌و‬ ‫كڕین‌و فرۆشتنی‌ پێوه‌ نه‌كرێت"‪.‬‬ ‫د‪.‬ره‌مزی‌ ئام���اژه‌ی‌ به‌وه‌كرد كه‌ هه‌ر‬ ‫كۆمپانیایه‌ك‪ ،‬ی���ان كۆگایه‌كی‌ ده‌رمان‬ ‫سه‌رپێچی‌ بكات‪ ،‬ئه‌وان ده‌یده‌نه‌ به‌شی‌‬ ‫یاسایی‌ وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروستی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫لێپێچین���ه‌وه‌ی‌ یاس���ایی‌ له‌گه‌ڵ بكرێت‌و‬ ‫وت���ی‌ "ل���ه‌م ماوه‌یه‌ش���دا دوو كۆمپانیا‬ ‫خراونه‌ته‌ لیستی‌ ره‌ش‌و دوو كۆمپانیای‌‬ ‫تری���ش دراونه‌ت���ه‌ دادگا‪ ،‬ب���ه‌اڵم دوای‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ رێگه‌پێدانی‌ ده‌رم���ان دراوه‌ته‌‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروستی‌‪ ،‬چوار كۆمپانیای‌‬ ‫تر خراونه‌ته‌ لیستی‌ ره‌ش‌و سیانی‌ تریش‬ ‫دراونه‌ته‌ دادگا"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ چۆنیه‌تی‌ زانینی‌ ساخته‌یی‌‬ ‫ئه‌و ده‌رمانانه‌ له‌الی���ه‌ن تیمه‌كانیانه‌وه‌‪،‬‬

‫به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ كۆنتڕۆڵ���ی‌ جۆریی‌ وت ‌ی‬ ‫"تیمه‌كانمان له‌بازاڕو كۆگاكانی‌ ده‌رمان‬ ‫نمونه‌ی ئه‌و ده‌رمانانه‌ی���ان وه‌رگرتووه‌‬ ‫ك���ه‌ گومانیان هه‌بووه‌‪ ،‬دوای‌ پش���كنین‬ ‫له‌تاقیگه‌كانی‌ خۆم���ان ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌‬ ‫ئه‌و ده‌رمانانه‌ ته‌زویر‌و ساخته‌ن"‪.‬‬ ‫به‌وت���ه‌ی‌ د‪.‬ره‌مزی‌‪ ،‬ئ���ه‌و كارگانه‌ی‌‬ ‫ده‌رم���ان به‌رهه‌م ده‌هێنن لیس���ته‌كانی‬ ‫ده‌رمانیان ل���ه‌الی‌ ئه‌وان هه‌ی���ه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫"ه���ه‌ر به‌رهه‌مێك ل���ه‌و كارگانه‌ نه‌بێت‪،‬‬ ‫رێگه‌ ناده‌ین بێته‌ ن���اوه‌وه‌ واته‌ كارگه‌‌و‬ ‫به‌رهه‌مه‌كان تۆماركراو بن"‪.‬‬ ‫ته‌نه���ا له‌م���اوه‌ی‌ هه‌ش���ت مانگ���ی‌‬ ‫ئه‌مس���اڵدا ك���ه‌ رێگه‌پێ���دان له‌الی���ه‌ن‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌یان���ه‌وه‌ ب���ووه‌‪17 ،‬‬ ‫داواكاری‌ ب���ۆ هاتنه‌ ن���اوه‌وه‌ی‌ ده‌رمان‬ ‫له‌الی���ه‌ن ‪ 13‬كۆمپانیاوه‌ ره‌تكراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ به‌پێی‌ س���تاندارد‌و مه‌رجه‌كانی‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌ی���ان نه‌بووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌وته‌ی‌ به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ كۆنترۆڵی‌ جۆریی‌‬ ‫ده‌رمان‌و پێداویستیی‌ پزیشكیی‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و زانیاریانه‌ی‌ ده‌ست ئاوێنه‌‬ ‫كه‌وت���ووه‌‪ ،‬گوایه‌ (كۆنتڕۆڵ���ی‌ جۆری‌‬ ‫ده‌رمان‌و خۆراك) یه‌كبگرن‌و بخرێنه‌ سه‌ر‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زی���ران یاخود په‌رله‌مانی‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬به‌اڵم د‪.‬ره‌مزی‌ رونیكرده‌وه‌‬ ‫كه‌ ئه‌وه‌ن���ده‌ی‌ ئاگادار بێت هه‌ر س���ێ‌‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ی‌ هه‌رێ���م ده‌یانه‌وێت‬ ‫هه‌نگاوێك بهاوێژن بۆ ئه‌وه‌ی‌ كێش���ه‌ی‌‬ ‫ده‌رمان‌و خۆراك چاره‌سه‌ر بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫جه‌ختیكرده‌وه‌ كه‌ تائێس���تا ئه‌و بڕیاره‌‬ ‫نه‌دراوه‌‌و فه‌رمانی‌ پێ ده‌رنه‌چووه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو باس���ی‌ له‌وه‌كرد كه‌ سیستمی‌‬ ‫كۆنتڕۆڵ���ی‌ جۆری‌ ده‌رم���ان له‌زۆر واڵت‬ ‫س���ه‌ربه‌خۆ‌و به‌توانای���ه‌‌و په‌یوه‌ندی���ی‌‬ ‫به‌به‌رزترین ده‌سه‌اڵتی‌ ئه‌و واڵته‌وه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ كۆنتڕۆڵی‌ جۆری‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردس���تان س���ه‌ر به‌وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ یاخود سه‌ر به‌ ده‌سه‌اڵتێكی‌‬ ‫به‌رزت���ر بێت‪ ،‬ئه‌وا "ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ س���ه‌ر‬ ‫ش���ێوازی‌ كاركردنه‌كه‌‌و ئه‌و یاس���ایه‌ی‌‬ ‫هه‌یكه‌لیه‌ت���ی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌ دیاری‌‬ ‫ده‌كات"‪.‬‬ ‫له‌پاڵ‌ ئه‌و كارانه‌شی‌ كردویانه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ له‌به‌ر بێ‌ ستافی‌‪،‬‬ ‫له‌س���نور‌و بازگ���ه‌كان په‌نای���ان بردۆته‌‬ ‫ب���ه‌ر فه‌رمانگه‌كان���ی‌ ته‌ندروس���تی‌ كه‌‬ ‫ده‌رمانسازیان داناوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ هاوكاریی‌‬ ‫كاره‌كانی‌ ئه‌وان بكات‪ ،‬د‪.‬ره‌مزی‌ وتیشی‌‬ ‫"پێویس���تمان به‌ س���تافێكی‌ ش���اره‌زا‌و‬ ‫بودجه‌یه‌كی‌ باش‌و ته‌واوكردنی‌ قه‌واره‌ی‌‬ ‫یاسایی‌‌و كارگێڕی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌مان‬ ‫هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانین س���نور‌و بازگه‌‌و‬ ‫بازاڕه‌كان كۆنتڕۆڵ بكه‌ین"‪.‬‬

‫وه‌اڵمێك بۆ به‌ڕێز قایمقامی قه‌زای‌ پێنجوێن‬ ‫ب����ه‌روار ‌‬ ‫ی‬ ‫(‪)297‬‬ ‫له‌ژم����اره‌ی‌‬ ‫(‪ )2011/10/18‬له‌ڕۆژنام����ه‌ی‌ ئاوێنه‌دا‬ ‫دیمانه‌یه‌ك����ی‌ قایمقامی قه‌زای‌ پێنجوێن‬ ‫دابه‌زی����وه‌ ك����ه‌ له‌پ����اش راپۆرتێك����ی‌‬ ‫رۆژنامه‌وانیم����دا ه����ات ك����ه‌ له‌كه‌ناڵی‌‬ ‫ئاسمانی‌ گه‌لی‌ كوردستان باڵوكرایه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌مه‌وێت لێره‌وه‌ به‌چه‌ند خاڵێك هه‌موو‬ ‫ئه‌و تۆمه‌تانه‌ ره‌ت بكه‌مه‌وه‌ كه‌ به‌ڕێزیان‬ ‫ئاراسته‌ی‌ منیان كردووه‌ ‪-:‬‬ ‫‪-1‬س����ه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ كه‌ گوایه‌ به‌نده‌‪،‬‬ ‫داواكاری‌ شه‌خس����یم هه‌بوبێ����ت‌و ئ����ه‌و‬ ‫جێبه‌جێی‌ نه‌كردبێ‌‪ ،‬به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك‬ ‫دووره‌ له‌ڕاس����تییه‌وه‌‌و ته‌ح����ه‌دای‌‬ ‫هه‌ركه‌س����ێكیش ده‌كه‌م ك����ه‌ بچوكترین‬ ‫به‌ڵگه‌ی‌ له‌سه‌ر ئه‌و وته‌یه‌ هه‌بێت باڵوی‬ ‫نه‌كات����ه‌وه‌ یان هه‌ر داواكارییه‌ك كه‌ من‬ ‫ئاراس����ته‌ی‌ قایمقامیه‌ت����م كردبێت‌و ئه‌و‬ ‫داواكاریه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی‌ تاكه‌ كه‌س����ی‌‬ ‫خۆم بووبێت‪.‬‬ ‫‪-2‬ئ����ه‌و بۆ خۆده‌ربازكردن له‌ڕاس����تی‬ ‫ژیان����ی هاوواڵتیان‌و خه‌ڵك����ی‌ ناوچه‌كه‌‬ ‫نه‌ك ته‌نها من‪ ،‬به‌ڵكو بێ هیچ گوێدانه‌‬ ‫به‌رپرس����یارێتیه‌ك خه‌ڵكان����ی‌ دیك����ه‌‬ ‫تۆمه‌تب����ار ده‌كات به‌وه‌ی‌ كه‌ له‌پش����ت‬ ‫راپۆرته‌ك����ه‌ی‌ منه‌وه‌ ده‌س����تێك یاخود‬ ‫كه‌سێك هه‌بووبێت‪ ،‬لێره‌شه‌وه‌ بۆ هه‌موو‬ ‫الیه‌ك����ی‌ روون ده‌كه‌مه‌وه‌ ك����ه‌ جارێكی‌‬ ‫دیكه‌ ئه‌وه‌ش زۆر دووره‌ له‌ڕاستییه‌وه‌‌و‬ ‫ئه‌وه‌ دووپات ده‌كه‌مه‌وه‌ ئه‌و ده‌س����ته‌ی‌‬ ‫ك����ه‌ له‌پش����تی‌ منه‌وه‌یه‌ ته‌نه����او ته‌نها‬ ‫خه‌می‌ هاوواڵتیانه‌‪ ،‬نه‌ك كه‌سانی‌ دیكه‌‬ ‫بێگومان ئ����ه‌و تۆمه‌ت به‌خش����ینه‌وانه‌‬ ‫ب����ۆ خۆده‌ربازكردن����ی‌ قایمقامی قه‌زای‌‬ ‫پێنجوێن����ه‌ له‌ئاس����تی‌ كه‌موكوڕیه‌كانی‌‬ ‫وه‌ك به‌رپرسی یه‌كه‌یه‌كی‌ ئیداری‌ ‪.‬‬ ‫‪-3‬راسته‌ من برازای‌ (هه‌ڵۆ مه‌حمود)م‬ ‫به‌شانازییه‌وه‌ ئه‌وه‌ راسته‌‪ ،‬به‌اڵم ئیدی‌‬ ‫ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێ‌ كه‌ ئه‌و ده‌س����تێك‬ ‫بێت له‌پش����تی‌ من‪ ،‬ئه‌وی����ش وه‌ك هه‌ر‬ ‫هاوواڵتی����ه‌ك له‌ڕێ����گای‌ راگه‌یاندن����ه‌وه‌‬ ‫كاره‌كانم ده‌بینێ‪ ،‬بۆیه‌ من جارێكی‌ تر‬ ‫بێمنه‌تیم راده‌گه‌یه‌ن����م له‌وه‌ی‌ كه‌ جگه‌‬ ‫له‌په‌رۆشی‌و خه‌می‌ هاوواڵتیانی‌ شاره‌كه‌‬ ‫هیچ كه‌س����ێك‌و هیچ ش����تێك نه‌بووه‌ته‌‬ ‫ده‌ست بۆ پشتی‌ من‪.‬‬ ‫‪-4‬س����ه‌باره‌ت ب����ه‌و هاوواڵتیان����ه‌ی‌‬ ‫لێدوانی����ان داوه‌ له‌ڕاپۆرته‌ك����ه‌ی مندا‪،‬‬ ‫قایمق����ام ده‌ڵێت (ئه‌وانه‌ داواكاری‌ تاكه‌‬ ‫كه‌سی‌ تایبه‌تی‌ ده‌ك ‌هن‌و ئێمه‌ش بۆمان‬ ‫جێبه‌جێ نه‌كردوون) ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌‬ ‫كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان پیش����ه‌یه‌كی‌ جیاوازیان‬ ‫هه‌یه‌‌و ره‌نگه‌ تیایان����دا هه‌بێت توانای‌‬ ‫كڕین����ی‌ پاسكیلێكیش����ی‌ نه‌بێ����ت نه‌ك‬

‫كڕینی‌ ئوتومبیلێكی‌ گه‌وره‌ی‌ بارهه‌ڵگر‬ ‫بۆ كاركردن ل����ه‌ده‌روازه‌ی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌‬ ‫(باش����ماخ)دا‪ ،‬ئه‌و راپۆرت����ه‌ی‌ كه‌ من‬ ‫وه‌كو رۆژنامه‌نووس����ێك كارم له‌س����ه‌ر‬ ‫كردووه‌‪ ،‬هه‌ڵق����واڵوی‌ ناخی‌ هاوواڵتیانه‌‬ ‫بۆیه‌ ده‌ب����وو قایمقامی قه‌زای‌ پێنجوێن‬ ‫به‌وپه‌ڕی‌ سوپاس����گوزارییه‌وه‌ پێشوازی‌‬ ‫لێبكردایه‌‪ ،‬چونكه‌ هیچ شتێك وه‌كو ئه‌وه‌‬ ‫خۆش نییه‌ كه‌ كه‌سێك به‌دڵسۆزییه‌وه‌‬ ‫هه‌ڵه‌كانت پێ بڵێ����ت‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌‬ ‫زۆرێك له‌به‌رپرس����انی‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ ئه‌م‬ ‫واڵته‌ هاوش����ێوه‌ی‌ جه‌ناب����ی‌ قایمقامی‬ ‫قه‌زای‌ پێنجوێن تووشی‌ هیستریا ده‌بن‬ ‫كاتێك پێیان ده‌ڵێیت تۆ كه‌موكوڕیه‌كانت‬ ‫ئاله‌وه‌دایه‌‪.‬‬ ‫ئاخر جه‌نابی‌ قایمق����ام‌و هاوواڵتیانی‌‬ ‫به‌ڕێ����ز ئه‌گ����ه‌ر ك����ه‌س كه‌موك����وڕی‌‬ ‫له‌ئه‌ركه‌كانی‌ سه‌رش����انیدا نه‌بێت خێره‌‬ ‫نزیك����ه‌ی‌ (‪ )600‬هاوواڵتی‌ داوای‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫لێبكه‌ن كه‌ كورس����ییه‌كه‌ی‌ بۆ كه‌سێكی‌‬ ‫شیاو جێبهێڵێت؟‬ ‫تا ئێس����تا قایمقامی قه‌زای‌ پێنجوێن‬ ‫له‌خۆی‌ پرس����یوه‌ ئ����ه‌و هاوواڵتیانه‌ ئه‌و‬ ‫واژۆیانه‌ی����ان له‌چیی����ه‌وه‌ س����ه‌رچاوه‌ی‌‬ ‫گرتووه‌؟‬ ‫دواتر به‌ڕاس����تی‌ گاڵته‌ نیی����ه‌ له‌نێو‬ ‫قه‌زایه‌ك����دا بی����ت ك����ه‌ پێكهاته‌ك����ه‌ی‌‬ ‫له‌چه‌ند گه‌ڕه‌كێكدا خ����ۆی‌ ده‌بینێته‌وه‌‬ ‫هاوواڵتیانێك هه‌بن به‌ڕێوه‌به‌ری‌ كاره‌كانی‌‬ ‫ژیانی‌ ناوچه‌كه‌یان نه‌ناس����ن‪ ،‬خوێنه‌ره‌‬ ‫به‌ڕێزه‌كان‌و هاوواڵتیانی‌ خۆشه‌ویس����تی‌‬ ‫قه‌زای‌ پێنجوێن ده‌مه‌وێت س����ه‌ره‌نجتان‬ ‫بۆ ئه‌و خزمه‌ت فرۆشتنه‌وه‌یه‌ی‌ جه‌نابی‌‬ ‫قایمقام رابكێش����م كه‌ به‌حس����ابی خۆی‌‬ ‫خزمه‌تی‌ ناوچه‌كه‌ی‌ بۆ كردوون بفه‌رموون‬ ‫ئ����ه‌وه‌ به‌ڵگه‌ی����ه‌‌و راس����تی‌‌و به‌ڵگه‌ش‬ ‫شه‌رمی‌ له‌هیچ كه‌سێك نییه‌ به‌جه‌نابی‌‬ ‫قایمقامیش����ه‌وه‌ ئه‌و خزمه‌تانه‌ی‌ كراون‬ ‫له‌سه‌رده‌می ئه‌مدا وه‌ك گه‌رمكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫خوانی‌ ژه‌مێكی‌ دیكه‌ وایه‌‪ ،‬چونكه‌ به‌پێی‌‬ ‫ئه‌م به‌ڵگه‌نامانه‌ ئه‌و كارانه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ سه‌رده‌می‌ پێش ده‌س����تبه‌كاربوونی‌‬ ‫قایمقامی ئێستا‪.‬‬ ‫م����ن ته‌نه����ا پرس����یارێك له‌قایمقامی‬ ‫قه‌زای‌ پێنجوێن ده‌كه‌م‌و ده‌پرسم بۆچی‌‬ ‫له‌س����ه‌رده‌می‌ قایمقام����ه‌ به‌ڕێزه‌كان����ی‌‬ ‫پێش����وودا‌و به‌تایبه‌تی‌ سااڵنی‌ (‪‌2008‬و‬ ‫‪ )2009‬پێ����ش ده‌س����تبه‌كاربوونی‌‬ ‫به‌ڕێ����زت به‌به‌ه����ای‌ زیات����ر ل����ه‌ (‪)42‬‬ ‫ملیار دینار له‌ب����واری‌ رێگاوبان‌و پڕۆژه‌‬ ‫خزمه‌تگوزاریه‌كان‌و جوانكردنی‌ قه‌زاكه‌‌و‬ ‫ده‌وروبه‌ری‌ خه‌رجكراوه‌ كه‌ ئه‌م خزمه‌ته‌‬ ‫گه‌وره‌یه‌ ه����ه‌ر هاوواڵتییه‌كی‌ ناوچه‌كه‌‌و‬

‫ته‌نان����ه‌ت ه����ه‌ر راگوزه‌رێكی����ش ب����ه‌م‬ ‫قه‌زایه‌دا تێپه‌ڕێت به‌ دڵنیاییه‌وه‌ به‌رزی‌‬ ‫ی له‌سه‌رده‌می‌‬ ‫ده‌نرخێنێت‪ ،‬كه‌واته‌ بۆچ ‌‬ ‫به‌ڕێزتانه‌وه‌ كه‌ ماوه‌ی‌ (‪ )2‬ساڵ ته‌مه‌نی‌‬ ‫كاركردنی‌ تۆیه‌ ته‌نها به‌بڕی‌ (‪ )6‬ملیارو‬ ‫(‪ )914‬ملی����ۆن دینار كارك����راوه‌؟ ئایا‬ ‫هۆكاره‌كه‌ی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كه‌می‌ بودجه‌‬ ‫یان كه‌مته‌رخه‌می‌ به‌ڕێزتان؟ به‌بۆچوونی‌‬ ‫زۆرێك له‌هاوواڵتیان په‌یوه‌ندی‌ به‌الیه‌نی‌‬ ‫دووه‌م����ه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئه‌ویش به‌ڕێزتانن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش به‌ هه‌رحاڵ‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ كه‌ به‌ڕێزتان باستان‬ ‫ك����ردووه‌‪ ،‬وات����ا (هێڵ����ه‌كان) له‌كۆی‌‬ ‫(‪ )1755‬هێڵی ئوتومبیل به‌س����ه‌رجه‌م‬ ‫جۆره‌كانی����ه‌وه‌ ك����ه‌ له‌ن����او ده‌روازه‌ی‌‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی‌ (باشماخ) كارده‌كه‌ن ته‌نها‬ ‫(‪ )375‬هاوواڵتی‌ ناوچه‌كه‌و ده‌وروبه‌ری‌‬ ‫لێی‌ سوودمه‌ند بوون ئه‌مه‌ش له‌ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫(ناوچه‌گه‌رێتی‌) بۆی����ه‌ كه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌یت زۆرینه‌ی‌ خه‌ڵكه‌كه‌ سوودمه‌ند‬ ‫بوون ئایا ئه‌مه‌ زۆرینه‌كه‌یه‌؟‬ ‫له‌كاتێك����دا به‌ڵگه‌م له‌الی����ه‌ به‌ڕێزتان‬ ‫فه‌رمانێك����ی‌ وه‌زاره‌ت����ی‌ گواس����تنه‌وه‌و‬ ‫گه‌یاندنتان به‌نوس����راوی‌ ژماره‌ (‪)952‬‬ ‫ل���� ‌ه (‪)2011/5/17‬داو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌‬ ‫گواس����تنه‌وه‌ی‌ پارێ����زگای‌ س����لێمانی‌‬ ‫به‌نووسراوی‌ ژماره‌ (‪ )1132‬له‌به‌رواری‌‬ ‫(‪ )2011/5/15‬بۆتان هاتووه‌و نووسراوه‌‬ ‫هاوواڵتیان ئازادن له‌كاركردن له‌ده‌روازه‌ی‌‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی‌ (باش����ماخ)داو ئ����اگاداری‌‬ ‫به‌ڕێزت����ان كراوه‌ به‌ نووس����راوی‌ ژماره‌‬ ‫(‪ )1158‬له‌ب����ه‌رواری‌ (‪)2011/5/18‬ی‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رێتی‌ گواس����تنه‌وه‌ی‌ پارێزگای‌‬ ‫سلێمانی‌ كه‌ كار به‌و فه‌رمانه‌ی‌ وه‌زاره‌ت‬ ‫بكرێت‌و هی����چ به‌ربه‌س����تێك له‌به‌رده‌م‬ ‫هاوواڵتیان����دا نه‌بێت بۆ كاركردنیان له‌و‬ ‫ده‌روازه‌دا‪.‬‬ ‫به‌اڵم زۆر به‌داخه‌وه‌ تائێس����تا نازانن‬ ‫جێبه‌جێکردن����ی ئه‌و نوس����راوانه‌ نه‌چی‬ ‫گه‌یشتووه‌‪ ،‬به‌ڕێزت دابه‌شكردنی‌ هێڵت‬ ‫كردووه‌ به‌ منه‌ت به‌س����ه‌ر هاوواڵتیانی‌‬ ‫ناوچه‌كه‌وه‌و بویته‌ هۆكارێك بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئێس����تا هێڵێكی‌ ده‌روازه‌ی‌ باش����ماخ به‌‬ ‫پاره‌یه‌ك����ی‌ زۆریش ده‌س����ت هاوواڵتیان‬ ‫نه‌كه‌وێ����ت‪ ،‬به‌ه����ه‌ر حاڵ م����ن لێره‌وه‌‬ ‫ده‌ڵێ����م ئه‌گه‌ر به‌نده‌ له‌ب����ری‌ جه‌نابتان‬ ‫خاوه‌نی‌ ئه‌و پۆس����ته‌ بوومایه‌و ئه‌ركی‌‬ ‫به‌ڕێوه‌بردنی‌ یه‌كه‌ی‌ ئیداری‌ ئه‌و قه‌زایه‌‬ ‫له‌ئه‌س����تۆم بووای����ه‌‪ ،‬به‌ب����ێ دوودڵی‌و‬ ‫له‌كه‌مترین ماوه‌دا ده‌س����تم له‌كورسی‌و‬ ‫پۆس����ته‌كه‌م هه‌ڵده‌گرت‌و ده‌ڕۆشتمه‌وه‌‬ ‫ماڵی‌ خۆم‪.‬‬ ‫ئاكۆ كه‌ریم‬


‫ تایبه‌ت‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫"بوون ‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌جه‌له‌والو سه‌عدی ‌ه دۆخه‌كه‌ی‌ خراپتر كردووه‌"‬ ‫ئا‪ :‬كاوه‌ گه‌رمیانی‌‬ ‫به‌وته‌ی‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ سه‌ربازی‌‬ ‫هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان‪ ،‬بوونی‌‬ ‫هێزه‌كانیان له‌ناوچه‌كانی‌ جه‌له‌والو‬ ‫سه‌عدییه‌ پێچه‌وانه‌ی‌ ده‌ستوره‌و باری‌‬ ‫ئه‌منی‌ ناوچه‌كه‌ی‌ خراپتر كردووه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ناحیه‌ی‌ جه‌له‌والش‬ ‫ده‌ڵێت "بااڵنسی ئه‌منی ناوچه‌كه‌‪،‬‬ ‫هه‌مووی‌ شیرازه‌ی‌ تێكچووه‌"‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان‬ ‫له‌دانیشتی‌ نائاسایی‌ رۆژی‌ ‪18‬ی‌ ئابی‌‬ ‫‪2011‬دا بڕیاری‌ جێگیركردنی‌ هێزی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌ی‌ له‌و ناوچانه‌دا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا ئه‌و بڕیاره‌ جێبه‌جێ‌ نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ نزیكبونه‌وه‌ی‌ واده‌ی‌ كشانه‌وه‌ی‌‬ ‫س���وپای‌ ئه‌مریكا‪ ،‬توندوتیژی‌ له‌ناوچ ‌ه‬ ‫كوردنشینه‌كانی‌ پارێزگای‌ دیاله‌ به‌ره‌و‬ ‫زیادب���ون ده‌چێت‌و دانیش���توانی‌ ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ش له‌نائارام���ی‌‌و نیگه‌رانییه‌كی‌‬ ‫زۆردا ده‌ژی���ن‪ ،‬هه‌رچه‌ن���ده‌ هێ���زی‌‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ له‌و ناوچه‌یه‌ جموجۆڵیان‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬له‌م���اوه‌ی‌ ئه‌مساڵیش���دا ئه‌مه‌‬ ‫دووه‌م جاره‌ پێش���مه‌رگه‌ ره‌وانه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫له‌مانگ���ی‌ ئاب���ی‌ ئه‌مس���اڵدا هێزی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌ به‌ره‌و ناوچه‌كانی‌ جه‌له‌والو‬ ‫س���ه‌عدیه‌ جوڵێن���را‪ ،‬هه‌رچه‌ن���ده‌ ئه‌و‬ ‫ناوچان���ه‌ تائێس���تا به‌پێی‌ ده‌س���تور‬ ‫له‌س���نوری‌ ده‌س���ه‌اڵتی‌ حكومه‌ت���ی‌‬ ‫عێراقدایه‌‪ ،‬نه‌ك هه‌رێمی‌ كوردس���تان‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌كی‌ س���ه‌ربازی له‌هێ���زی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان‪ ،‬كه‌ نه‌یویست‬ ‫ن���اوی‌ خۆی ئاش���كرابكات به‌ ئاوێنه‌ی‌‬ ‫راگه‌یان���د "بردن���ی‌ هێزی‌ پێش���مه‌رگه‌‬ ‫بۆ ده‌وروبه‌ری‌ جه‌له‌وال ناده‌س���توری‌و‬ ‫ناقانونیی���ه‌‪ ،‬واده‌كه‌ن دۆخ���ی‌ ئه‌منی‌‬

‫به‌ پاڵپش���تی‌ چه‌ندی���ن چه‌كی‌ قورس‬ ‫ی ناوچه‌كانی‌ سه‌عدییه‌و جه‌له‌وال‬ ‫ره‌وانه‌ ‌‬ ‫ك���ران‌و تائێس���تا له‌ده‌وروب���ه‌ری‌ ئه‌و‬ ‫دوو ش���ارۆچكه‌یه‌ له‌حاڵه‌ت���ی‌ ئاماده‌‬ ‫باشیدان‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ جێبه‌جێنه‌كردنی‌ بڕیاره‌كه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬په‌رله‌مانتاری‌ فراكس���یۆنی‌‬ ‫گ���ۆڕان‌و ئه‌ندام���ی‌ لیژن���ه‌ی‌ ناوخۆ‪،‬‬ ‫نه‌ریم���ان عه‌ب���دواڵ ب���ه‌ ئاوێنه‌ی‌ وت‬ ‫"ئه‌گ���ه‌ر به‌ك���ه‌م‌و كورت���ی‌ بڕیاره‌كه‌‬ ‫جێبه‌جێ بكرێت‪ ،‬ئه‌وا له‌ئه‌س���تۆی‌ ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌یه‌ كه‌ ناچنه‌ ناوچه‌كه‌وه‌"‪ .‬به‌اڵم‬ ‫سه‌رچاوه‌ سه‌ربازییه‌كه‌ی‌ ئاوێنه‌ ده‌ڵێت‬ ‫"په‌رله‌مان هیچ كات ئاگای لێنییه‌ هێزی‌‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ بۆ كوێ ده‌ڕوات‪ ،‬چونكه‌‬ ‫پێش بڕیاره‌كه‌ی‌ په‌رله‌مان پێشمه‌رگه‌‬ ‫به‌ره‌و جه‌له‌وال‌و سه‌عدیه‌ جوڵێنرا"‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌ س���ه‌ربازییه‌كه‌ ئ���ه‌وه‌‬ ‫فۆتۆ‪ :‬یه‌حیا ئه‌حمه‌د ناشارێته‌وه‌ كه‌ پێشمه‌رگه‌ "هێزێكی‌ بێ‬ ‫ ‬ ‫پێشمه‌رگه‌یه‌کی هه‌رێمی کوردستان له‌خانه‌قین‬ ‫پالن‌و بێ كه‌ره‌سته‌ی‌ سه‌ربازییه‌‪ ،‬له‌ڕووی‌‬ ‫جه‌نگیشه‌وه‌ هێزێكی‌ ناكارامه‌یه‌"‪ .‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌و ناوچانه‌ خراپتر بێت‌و تیرۆریست‌و ناوچه‌ك���ه‌ له‌الیه‌ن س���وپای‌ عێراقیه‌وه‌ نه‌كه‌ن دراونه‌ته‌ ده‌ست قه‌ده‌ر"‪.‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌ س���ه‌ربازییه‌كه‌ ئاماژه‌ی‌ سه‌رچاوه‌كه‌ گه‌یش���تۆته‌ ئه‌و بڕوایه‌ی‌‬ ‫عه‌ره‌ب���ه‌كان ژیان���ی‌ ك���ورد بخه‌ن���ه‌ كۆنترۆڵك���راوه‌و "هێ���زی‌ پێش���مه‌رگه‌‬ ‫دوره‌ په‌رێ���زی‌ ناوچه‌كه‌مانه‌"‪ ،‬پاش���تر به‌وه‌دا له‌دوای‌ جواڵنی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ مان���ه‌وه‌ی‌ پێش���مه‌رگه‌ ب���ۆ ماوه‌یه‌كی‌‬ ‫مه‌ترسیه‌وه‌"‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ن���ده‌ به‌رپرس���انی‌ هه‌رێ���م وت���ی‌ "بااڵنس���ی ئه‌من���ی ناوچه‌كانی‌ ب���ۆ ناوچه‌كه‌‪ ،‬كورد زۆرتر كوژراوه‌‪ ،‬بۆ درێژ له‌ناوچه‌ك���ه‌ ده‌بێته‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نن پێش���مه‌رگه‌ بۆ پاراستنی‌ جه‌له‌وال‌و سه‌عدییه‌‪ ،‬هه‌مووی‌ شیرازه‌ی‌ نمونه‌ش باس���ی‌ له‌كوش���تنی‌ جێگری‌ "پێشمه‌رگه‌ به‌ ئاس���انی‌ ببێته‌ پاروی‌‬ ‫به‌رپرس���ی كۆمیته‌ی‌ س���ه‌عدیه‌‌و چه‌ند چه‌وری‌ تیرۆرس���تان‪ ،‬چونك���ه‌ بۆیان‬ ‫ته‌واوی‌ دانیشتوانی‌ ناوچه‌كه‌ رۆیشتوه‌ تێكچووه‌"‪.‬‬ ‫ناوبراو‪ ،‬باس له‌وه‌ده‌كات ئه‌و كاروانه‌ به‌رپرس‌و ئه‌ندازیارێكی‌ یه‌كێتی‌و كارگێڕ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ ئه‌و‬ ‫نه‌ك به‌ ته‌نها كورد‪ ،‬به‌اڵم سه‌رچاوه‌كه‌ی‌‬ ‫ئاوێنه‌ جه‌خت له‌وه‌ده‌كاته‌وه‌ تائێس���تا هاوبه‌شانه‌ی‌ له‌نێوان هێزی‌ پێشمه‌رگه‌و ناوچه‌یه‌ك���ی‌ پارتی كرد‌و وتی‌ "له‌دوای‌ هێزه‌ نییه‌ كه‌ ئه‌وان لێیده‌ترسن"‪.‬‬ ‫بۆ س���ه‌لماندنی‌ وته‌كانی‌‪ ،‬سه‌رچاوه‌‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ نه‌چۆت���ه‌ ن���او جه‌له‌والو س���وپای‌ عێراق���ی ئه‌نجامده‌درێ���ت‪ ،‬هاتنی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌‪ ،‬كوشت‌و بڕی‌‬ ‫س���ه‌ربازییه‌كه‌ ئه‌وه‌ش���ی‌ گێڕایه‌وه‌ كه‌‬ ‫س���ه‌عدییه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم رۆژان���ه‌ پان���زه‌ "ده‌وریاتێك���ی‌ الوازه‌و كاریگ���ه‌ری‌ پێشمه‌رگه‌ هیچ فه‌رقی‌ نه‌كردووه‌"‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌ن���ده‌ په‌رله‌مانی‌ كوردس���تان له‌س���ه‌روبه‌ندی‌ خۆپیش���اندانه‌كانی‌‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ له‌گ���ه‌ڵ س���وپای‌ عێراق نیی���ه‌‪ ،‬چونكه‌ س���وپای‌ عێراقی خۆی‬ ‫كاروانێك���ی‌ هاوب���ه‌ش ئه‌نجام ده‌ده‌ن‌و به‌خاوه‌ن ماڵ ده‌زانێت‌و پێش���مه‌رگه‌ش له‌دانیش���تی‌ نائاس���ایی‌ رۆژی‌ ‪18‬ی‌ حه‌ڤده‌ی‌ شوباتی‌ ئه‌مس���اڵدا‪)140( ،‬‬ ‫به‌فه‌رمان���ی‌ س���وپا ده‌جوڵێن���ه‌وه‌‌و به‌میوان"‪ .‬بۆیه‌ داوا له‌حكومه‌تی‌ هه‌رێم ئابی‌ ‪2011‬دا بڕیاری���دا به‌فه‌رمی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ هێنراوه‌ته‌ جه‌له‌وال‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫ی "له‌ناو عه‌لوه‌كه‌ی‌ جه‌له‌وال حه‌سریانیان‬ ‫توانای‌ لێپرس���ینه‌وه‌و دانان���ی‌ بنكه‌و ده‌كات ئه‌و دۆخه‌ قب���وڵ نه‌كات‌و ئه‌و پێش���مه‌رگه‌ له‌ه���ه‌ردوو ش���ارۆچكه‌ ‌‬ ‫دوو لیوای���ه‌ی‌ هێ���زی‌ پێش���مه‌رگه‌ كه‌ س���ه‌عدیه‌و جه‌ل���ه‌وال جێگی���ر بكرێن‪ ،‬ك���ردو چوار ده‌وریان گی���را‪ ،‬دوومانگ‬ ‫ده‌ستگیركردنی‌ كه‌سیان نییه‌‪.‬‬ ‫له‌الی���ه‌ن خۆی���ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ له‌ده‌وروب���ه‌ری‌ س���ه‌عدییه‌و جه‌له‌والن‪ ،‬به‌اڵم تائێس���تا كار به‌و بڕیاره‌ ناكرێت‪ ،‬به‌ بیجامه‌وه‌ یه‌كتری���ان ده‌گۆڕییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ناحی���ه‌ی‌ جه‌ل���ه‌وال ئه‌نوه‌ر حوس���ێن‪ ،‬بچنه‌ ناو ناحیه‌كه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‌ "زوڵم كه‌چی‌ چه‌ند رۆژێ���ك پێش بڕیاره‌ك ‌هی‌ پاش���ان گه‌ڕانه‌وه‌و وتی���ان ئه‌مه‌ كۆتا‬ ‫ب���ۆ ئاوێنه‌ی‌ رونكرده‌وه‌ ب���اری‌ ئه‌منی‌ له‌هاوواڵتی‌ ك���ورد نه‌كرێت‌و هه‌س���ت په‌رله‌مان‪ ،‬دوو لیوای‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ جاره‌ بڕۆین"‪.‬‬

‫تێڕامانێك له‌پۆپه‌ر‬ ‫هیمداد شاهین‬ ‫شه‌پۆلی‌ توندی‌ ده‌ریاكانی‌ رۆح‬ ‫زۆر مه‌زنترن له‌ده‌ریاكانی‌ نوح‬ ‫(مه‌والنای‌ رۆمی‌)‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ گرنگه‌ باسی‌ بكه‌م ئه‌وه‌یه‌ كه‌‬ ‫ئیدی‌ پێویسته‌ ته‌فسیری‌ ماددی‌ بۆ دونیا‬ ‫به‌ته‌نها كۆتایی پێ‌ بهێنین‌و ئیدی‌ مرۆڤ‬ ‫جارێكی‌ دی‌ پێویس���تی‌ به‌ ته‌فسیرێكی‌‬ ‫رۆحان���ی‌‌و مه‌عنه‌وییه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ مانای‌ ئه‌وه‌‬ ‫نیی���ه‌ كه‌ ته‌فس���یری‌ ماددیمان نه‌بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌بێت ده‌س���تبه‌رداری‌ كۆمه‌ڵێك‬ ‫ته‌س���ه‌وری‌ ماددی‌ بین‪ ،‬چونكه‌ دواجار‬ ‫ئه‌و بۆچونه‌ ماددیان���ه‌ كۆتایی به‌ كۆی‌‬ ‫پڕۆژه‌ی‌ مرۆڤبوون ده‌هێنێت‪ ،‬مرۆڤبوون‬ ‫ب���ه‌ هه‌موو مانایه‌كه‌وه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت به‌ مانا‬ ‫ته‌قلیدیه‌كه‌یشی‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ جێگای‌ سه‌رنجی‌‬ ‫من���ه‌ ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیه‌ی���ه‌ كه‌ له‌كتێبی‌‬ ‫(كۆمه‌ڵ���گای‌ ك���راوه‌و ناحه‌زه‌كان���ی‌)‬ ‫پۆپه‌ر‪-‬دا بونی���ان هه‌یه‌ كه‌ پۆپه‌ر دێت‬ ‫پێم���ان ده‌ڵێت مادیی���ه‌ت ده‌یه‌وێت به‌‬ ‫ته‌نی���ا‌و له‌ش���وێنی‌ خۆیه‌وه‌ ته‌فس���یر‌و‬ ‫خوێندنه‌وه‌ بۆ هه‌موو دونیا ده‌كات‪ ،‬وه‌‬ ‫ره‌خنه‌ له‌س���ێ‌ له‌هه‌ره‌ فه‌یله‌س���وفه‌ به‌‬ ‫ناوبانگه‌كانی‌ نێو ئه‌م دونیایه‌ ده‌گرێت‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵگای‌ كراوه‌‌و ناحه‌زه‌كانی‌‪ ،‬یه‌كێكه‌‬ ‫له‌كتێبه‌ به‌ ناوبه‌نگه‌كانی‌ كارل پۆپه‌ر‪،‬‬ ‫له‌گه‌رم���ه‌ی‌ جه‌نگی‌ جیهان���ی‌ دووهه‌مدا‬ ‫نوس���را‌و ب�ڵ�او ب���ۆوه‌‪ ،‬واتا له‌س���اڵی‌‬ ‫‪1943‬دا نوس���را‌و له‌س���اڵی‌ ‪1945‬دا‬ ‫ب�ڵ�او بووه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م كتێبه‌ ت���ا بڵێی‌‬ ‫به‌رگریكردنێك���ی‌ س���ه‌خته‌ له‌ئیراده‌ی‌‬ ‫ت���اك‌و دونی���ای‌ دیموكراس���یه‌ت وه‌كو‬ ‫سیس���ته‌م‌و ئه‌میش هه‌ڵبه‌ت له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫له‌كۆی‌ ئ���ه‌و ده‌س���ته‌واژه‌ مۆدێرنانه‌ی‌‬ ‫ك���ه‌ ه���ه‌ن‪ ،‬وه‌ك���و ئ���ه‌و ئایدیۆلۆژیا‌و‬ ‫فه‌لس���ه‌فانه‌ی‌ كه‌ نا دیموكراسن‌و ئیش‬ ‫له‌س���ه‌ر حه‌تمیه‌ت یار‌و دژه‌ تاكه‌كه‌سی‌‬ ‫ده‌كه‌ن‪ .‬فه‌زایه‌ك له‌نوسین له‌م كتێبه‌دا‬ ‫ئاماده‌یی هه‌یه‌ كه‌ تا ئاس���تێك جیاوازه‌‬ ‫له‌فه‌زای‌ تێكسته‌كانی‌ پێش خۆی‌‪ ،‬یانی‌‬ ‫ئ���ه‌م كتێبه‌ دێت‌و گه‌وره‌تری���ن دابڕانی‌‬ ‫مه‌عریف���ی‌‌و فیكری‌ له‌گ���ه‌ڵ كتێبه‌كانی‌‬ ‫پێش خۆی‌ دروس���ت ده‌كات‪ ،‬فه‌زایه‌ك‬ ‫له‌م كتێب���ه‌دا ئاماده‌یی هه‌یه‌‪ ،‬فه‌زایه‌ك‬ ‫كه‌ جه‌نگی‌ جیهانی‌ یه‌كه‌می‌ خس���تۆته‌‬ ‫ژێ���ر پرس���یاره‌وه‌‌و جه‌نگ���ی‌ جیهان���ی‌‬ ‫دووهه‌م‌و سه‌رده‌رخس���تنی‌ فاشیزمی‌ به‌‬ ‫ته‌واوی‌ خس���تبووه‌ مه‌ترس���ییه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫كتێبه‌ی‌ پۆپه‌ر زیاتر كاركردنه‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫به‌گژداچوون���ه‌وه‌‌و رێگرتن له‌فاش���یزم‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و پێی‌ وایه‌ به‌گژداچوونه‌وی‌ ئه‌م‬

‫له‌به‌رامبه‌ر فاشیزم‪ ،‬به‌ گژداچونه‌وه‌یه‌كی‌‬ ‫تاكه‌ كه‌س���ی‌ (شه‌خسی‌)یه‌‪ ،‬پۆپه‌ر له‌م‬ ‫كتێبه‌ دانس���قه‌یه‌یدا ك���ۆی‌ مۆدێرنه‌ش‬ ‫ده‌خاته‌ ژێ���ر پرس���یاره‌وه‌‪ ،‬واتا دێت‌و‬ ‫پنت ب���ه‌ پنتی‌ ئه‌و مه‌یله‌ دوژمنكارانه‌ی‌‬ ‫نێو دونی���ای‌ فیكری‌ مۆدێ���رن ده‌خاته‌‬ ‫روو ده‌یاندۆزێته‌وه‌‪ ،‬راس���ته‌ كه‌ بابه‌تی‌‬ ‫س���ه‌ره‌كی‌ ئ���ه‌م كتێب���ه‌ داكۆكیكردنه‌‬ ‫له‌كۆمه‌ڵ���گای‌ ك���راوه‌‌و سیس���ته‌می‌‬ ‫دیموكراسی‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌‬ ‫كه‌ پۆپه‌ر دێت‌و له‌ڕێگای‌ هێرشكردنێكی‌‬ ‫فره‌ الیه‌نه‌و گشتگیر بۆسه‌ر ئه‌و رێبازه‌‬ ‫فیكری‌‌و فه‌لس���ه‌فیانه‌وه‌ داكۆكییه‌كه‌ی‌‬ ‫خۆی‌ ده‌كات‪ ،‬وه‌ ئه‌و پێی‌ وایه‌ مۆدێرنه‌‌و‬ ‫مۆدێرنیزم دوژمنی‌ سه‌رسه‌ختی‌ دونیای‌‬ ‫دیموكراس���ین‪ ،‬وه‌ دواج���ار دێت‌و یه‌ك‬ ‫به‌یه‌كه‌ ده‌ست ده‌خاته‌ سه‌ر دوژمنه‌كانی‌‬ ‫سیسته‌می‌ دیموكراسی‌‌و ئه‌و دوژمانه‌یش‬ ‫زۆر به‌ روونی‌ قسه‌یان له‌سه‌ر ده‌كات كه‌‬ ‫ئ���ه‌و پێی‌ وایه‌ ه���ه‌ر یه‌كێك له‌ماركس‌و‬ ‫هی���گڵ‌‌و ئه‌فاڵتون دوژمنی‌ سیس���ته‌می‌‬ ‫دیموكراسین‪ ،‬تا له‌شوێنێكدا ده‌ڵێت له‌و‬ ‫كتێب���ه‌دا‪ :‬من ره‌خنه‌ له‌خاڵه‌ الوازه‌كانی‌‬ ‫ماركس ناگ���رم‪ ،‬چونكه‌ پێموایه‌ هه‌موو‬ ‫كه‌س���ێك ده‌توانێ���ت ره‌خن���ه‌ له‌خاڵه‌‬ ‫الوازه‌كانی‌ ماركس بگرێت‪ ،‬من ره‌خنه‌ له‌و‬ ‫خااڵنه‌ی‌ ده‌گرم كه‌ ماركس زۆر به‌ توندی‌‬ ‫جه‌غدی‌ له‌س���ه‌ر كردۆته‌وه‌‪ .‬پۆپه‌ر پێی‌‬ ‫وایه‌ كه‌ سێ‌ فیكری‌ دونیای‌ ئێمه‌‪ ،‬كت‌و‬ ‫مت س���ێ‌ فیكرن كه‌ مه‌یلێكی‌ ته‌واویان‬ ‫هه‌یه‌ له‌تۆتالیتاریه‌ت‪ ،‬راس���تیی‌ پۆپه‌ر‬ ‫له‌یه‌ك كاتدا ده‌یه‌وێت هێرش بكاته‌ سه‌ر‬ ‫حه‌تمیه‌تییه‌كه‌ی‌ مارك���س‌و حكومه‌ت‌و‬ ‫مێژووگه‌رایی‌و ده‌وڵه‌تیارییه‌كه‌ی‌ هیگڵ‌‌و‬ ‫سه‌ركرده‌په‌رس���تیه‌كه‌ی‌ ئه‌فاڵت���ون‪،‬‬ ‫ئه‌وی‌ پۆپه‌ر ده‌یه‌وێت له‌س���ه‌ری‌ بدوێت‬ ‫ئێس���تای‌ زه‌مه‌نه‌كه‌ی‌ ئ���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌میش‬ ‫له‌ڕێگه‌ی‌ قس���ه‌كردن‌و ته‌فس���ریكردنی‌‬ ‫رابردووه‌وه‌‪ ،‬ئێستای‌ زه‌مه‌نه‌كه‌ی‌ پۆپه‌ر‬ ‫ئه‌و ئێس���تایه‌یه‌ كه‌ فاشیزم به‌ ته‌واوی‌‬ ‫هه‌راس���انی‌ ك���ردوه‌وه‌‌و خه‌ریك���ه‌ كۆی‌‬ ‫دونیا له‌شوێنی‌ خۆیه‌وه‌ ته‌فسیر بكات‪،‬‬ ‫خه‌ریكه‌ دونیا ده‌بێته‌ ئه‌و ش���وێنه‌ی‌ كه‌‬ ‫چیدی‌ جگه‌ له‌مۆدێرنه‌ زمانێكی‌ تر نییه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی‌ قس���ه‌ له‌سه‌ر شته‌كان بكات‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت ته‌فس���یری‌ به‌ش���ێكی‌ بچوكی‌‬ ‫دونیا ب���كات‪ ،‬پێی‌ وایه‌ هه‌ڕه‌ش���ه‌كانی‌‬ ‫نازیزم‌و ستالینیزم به‌ شێوه‌یه‌كی‌ به‌رباڵو‬ ‫خزاونه‌ته‌ نێو كۆی‌ سیاسه‌تكردن‌و دونیای‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌‪ ،‬ده‌كرێت ئه‌و مه‌ترس���ییه‌‬ ‫چه‌ندینجار دووباره‌ ببێت���ه‌وه‌ له‌فۆرمی‌‬ ‫جیاجیادا‪ ،‬دواجار به‌رهه‌مهێنانی‌ فاشیزم‬ ‫له‌فۆرمی‌ ناسیۆنالیزم‌و دووباره‌بوونه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌مان ئ���ه‌و ماجه‌را كوش���نده‌یه‌ی‌ كه‌‬

‫له‌س���ه‌ره‌تا‌و كۆتاكانی‌ جه‌نگی‌ جیهان ‌ی‬ ‫دووه���ه‌م روی���دا‪ ،‬وات���ا ئی���دی‌ له‌بری‌‬ ‫به‌كارهێنان���ی‌ فاش���یزم‪ ،‬ناس���ۆنالیزم‬ ‫ب���ه‌كار ده‌هێنێرێت‌و منیش ب���ڕوام وایه‌‬ ‫هه‌ردووكی���ان واتا(ناش���یزم)‪ ،‬چونكه‌‬ ‫دواجار هه‌ردووكیان به‌رهه‌می‌ مۆدێرنه‌ن‌و‬ ‫ده‌رهاویش���ته‌ی‌ هه‌ن���اوی‌ مۆدێرن���ه‌ن‪،‬‬ ‫هێرش���ه‌كانی‌ پۆپه‌ر بۆس���ه‌ر كۆی‌ ئه‌و‬ ‫تێزانه‌یه‌ كه‌ هه‌ریه‌ك له‌ئه‌فاڵتون‌و هیگڵ‌و‬ ‫ماركس بڕوایان پێیه‌تی‌‪ ،‬به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌‬ ‫زۆر رادیكااڵنه‌یش دێت‌و وه‌اڵمی‌ هه‌ریه‌ك‬ ‫ل���ه‌و تێزان���ه‌ ده‌داته‌وه‌‌و ی���ه‌ك به‌یه‌ك‬ ‫ته‌فس���یری‌ شكارییان بۆ ده‌كات‪ ،‬پۆپه‌ر‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ كاریگه‌رێكی‌ گه‌وره‌یه‌ به‌ تێزه‌‬ ‫گشتگیریه‌كانی‌ ئه‌فاڵتون‪ ،‬به‌اڵم فه‌لسه‌فه‌‬ ‫په‌روه‌رده‌یی‌و سیاسی‌‌و كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كه‌ی‌‬ ‫وه‌كو مه‌ترسییه‌كی‌ گه‌وره‌ بۆ سه‌ر دونیای‌‬ ‫دیموكراسیه‌ت‌و ئیراده‌ی‌ تاك‌و به‌هاكانی‌‬ ‫ئ���ازادی‌‌و یه‌كس���انی‌ ته‌ماش���اده‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌و پێی‌ وایه‌ فه‌لس���ه‌فه‌ سیاس���یه‌كه‌ی‌‬ ‫ئه‌فاڵتون ئه‌و جۆره‌یه‌ له‌فه‌لس���ه‌فه‌ كه‌‬ ‫ده‌بێته‌ ه���ۆی‌ به‌رهه‌مهێنانی‌ دونیایه‌كی‌‬ ‫تۆقی���و‌و تۆتالیتاران���ه‌‪ ،‬وه‌ به‌یه‌كێ���ك‬ ‫له‌مۆته‌كه‌كانی‌ مێژووی‌ بیری‌ سیاس���ی‌‬ ‫له‌قه‌ڵه‌م���ی‌ ده‌دات‪ ،‬هه‌روه‌ها پێی‌ وایه‌‬ ‫ئه‌و جۆره‌ له‌كۆمه‌ڵگا‌و ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی‌ كه‌‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی‌ سیاس���ی‌ ئه‌فاڵتون داكۆكی‌‬ ‫لێ‌ ده‌كات مۆدێلێك���ی‌ ته‌واو تۆتالیتار‌و‬ ‫داخ���راوه‌و ئه‌و كۆمه‌ڵگای���ه‌ی‌ كه‌ هه‌یه‌‬ ‫له‌كۆم���اردا‪ ،‬جۆرێك���ه‌ له‌كۆمه‌ڵ���گای‌‬ ‫بێگۆڕان‌و بێ‌ داب���ه‌ش بوو‪ ،‬به‌ بۆچونی‌‬ ‫پۆپه‌ر فه‌لسه‌فه‌ سیاسه‌كه‌ی‌ هیگڵ زیاتر‬ ‫خزمه‌تی‌ ئ���ه‌و ده‌س���ه‌اڵته‌ موتڵه‌قه‌یان‬ ‫ك���ردووه‌ ك���ه‌ هه‌بوون���ه‌‪ ،‬وه‌ نموونه‌ی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌ ره‌های‌ پرۆسیا ده‌هێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫دواتر پۆپه‌ر دێت‌و روی‌ قسه‌كانی‌ ده‌كاته‌‬ ‫كارل ماركس‌و پێی‌ وایه‌ ماركس هه‌ڵگری‌‬ ‫كۆمه‌ڵێك تی���وره‌ بووه‌ س���ه‌باره‌ت به‌‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی‌ مێژوو‪ ،‬له‌پێش هه‌موشیانه‌وه‌‬ ‫باوه‌ڕبوونی‌ ئه‌م فه‌یله‌س���وفه‌ به‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫مێژوو یاس���ای‌ حه‌تمی‌ ناوه‌كی‌ هه‌یه‌ كه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ی‌ ده‌بات‌و ئاراس���ته‌یه‌كی‌ دی‌ به‌‬ ‫گۆڕانكاریه‌كانی‌ ده‌به‌خش���ێت‌و پێی‌ وایه‌‬ ‫ماركس هه‌ڵگ���ری‌ كۆمه‌ڵێك تیوره‌ی‌ نا‬ ‫راست بووه‌ ده‌رباره‌ی‌ مێژوو‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫پۆپ���ه‌ر ره‌خن���ه‌ی‌ زۆر لێگی���را دوای‌‬ ‫باڵوبوونه‌وه‌ی‌ كتێبه‌كه‌ی‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ست‬ ‫ده‌كرێت ئه‌م كتێب���ه‌ رۆحێكی‌ گه‌وره‌ی‌‬ ‫دیموكراس‌و مرۆڤدۆستی‌ تێدایه‌‪ ،‬رۆحێك‬ ‫كه‌ دێ���ت‌و ش���ه‌پازلله‌یه‌ك له‌كۆی‌ ئه‌و‬ ‫تێز‌و ته‌س���ه‌وره‌ مۆدێرنه‌یه‌ ده‌دات‪ ،‬وه‌‬ ‫هه‌وڵدانێك���ه‌ بۆ له‌گۆڕنانی‌ فاش���یه‌ت‌و‬ ‫به‌ربه‌ریه‌ت‌و به‌رهه‌مه‌ ناشیرینه‌كانی‌ تری‌‬ ‫مۆدێرنه‌‪.‬‬

‫با چه‌مچه‌ماڵ نه‌بێت ‌ه‬ ‫قوربان ‌ی ‪140‬و كه‌ركوك!‬ ‫له‌تیف عه‌زیز خه‌سره‌و‬ ‫بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ چه‌مچه‌ماڵ نه‌بێت���ه‌ قوربان ‌ی‬ ‫مادده‌ی‌ ‪‌140‬و كه‌ركوك‪ ،‬باسێكی‌ گرنگه‌و‬ ‫پێویستی‌ به‌ وروژاندن‌و له‌سه‌ر وه‌ستان‌و‬ ‫قس���ه‌ له‌سه‌ر كردن هه‌یه‌‪ .‬با ئێمه‌ نه‌بینه‌‬ ‫قوربانی‌ مادده‌ی‌ ‪140‬و چاره‌نوسی‌ شاری‌‬ ‫كه‌ركوك‪ .‬ئه‌گه‌ر به‌رپرس‌و سه‌ركرده‌كانی‌‬ ‫كورد له‌به‌رامبه‌ر ‪140‬و كه‌ركوك راستگۆن‌و‬ ‫به‌ هه‌ڵویس���تن‪ ،‬با هه‌ر ئێستا له‌به‌غداد‬ ‫بكش���ێنه‌وه‌و هه‌تا كه‌ركوك نه‌گه‌ڕێنه‌وه‌‬ ‫ب���ۆ باوه‌ش���ی‌ كوردس���تان‌و نه‌چن���ه‌وه‌‬ ‫به‌غداد‪ .‬كه‌ ئه‌م هه‌ڵوێس���ته‌تان نه‌بێت‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش ده‌كه‌وینه‌ گومانه‌وه‌و ده‌ڵێین كوا‬ ‫هه‌ڵویست؟‬ ‫به‌ڕاس���تی‌ مایه‌ی‌ سه‌رس���وڕمانه‌ له‌م‬ ‫عێراقه‌دا ته‌نها كورد خۆی‌ به‌س���تۆته‌وه‌‬ ‫به‌ ده‌س���توره‌و جه‌خت له‌جێبه‌جێكردنی‌‬ ‫ده‌كات���ه‌وه‌‪ ،‬كه‌چی‌ دوای‌ ش���ه‌ش س���اڵ‬ ‫له‌په‌س���ه‌ندكردنی‌‪ ،‬تائێس���تا زۆرێ���ك‬ ‫له‌بڕگ���ه‌و مادده‌كانی‌ نه‌چونه‌ت���ه‌ بواری‌‬ ‫جێبه‌جێكردن���ه‌وه‌‪ .‬پرس���یار ئه‌وه‌یه‌ ئایا‬ ‫عه‌ره‌به‌كان به‌جیاوازیی‌ بۆچونی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫ئاین���ی‌‌و مه‌زهه‌بییان���ه‌وه‌ باوه‌ڕی���ان به‌‬ ‫جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌و ده‌ستوره‌ هه‌یه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫ته‌نها له‌میدیاكانه‌وه‌ باس���ی‌ ده‌كه‌ن؟ ئایا‬ ‫له‌گه‌ڵ جێبه‌جێكردنی‌ ماده‌ی‌ (‪)140‬دان؟‬ ‫بێگومانم برا عه‌ره‌به‌ چاو ره‌شه‌كان به‌‬ ‫سوننه‌و شیعه‌وه‌ دژی‌ مادده‌ی (‪)140‬ن‌و‬ ‫داوای‌ هه‌مواركردنه‌وه‌ی‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬هۆشیاری‌‬ ‫ده‌ده‌نه‌ كوردو عه‌ره‌ب‌و واڵتانی‌ ناوچه‌كه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر هاتوو ئه‌م ماده‌یه‌ جێبه‌جێ‌ بكرێت‪،‬‬ ‫ئه‌وا ناخۆش���ی‌‌و به‌اڵو كاره‌س���ات‌و شه‌ڕو‬ ‫ئاژاوه‌ دروس���ت ده‌بێت‪ .‬ئه‌ی‌ ئیتر بۆچی‌‬ ‫به‌رپ���رس‌و نوێنه‌ره‌كانم���ان موزایه‌ده‌ی‌‬ ‫سیاسی به‌سه‌ر ئێمه‌ی‌ هه‌ژارو قوڕبه‌سه‌ردا‬ ‫ده‌كه‌ن‌و ده‌ڵێن ئێوه‌ له‌س���نوری‌ مادده‌ی‌‬ ‫‪ 140‬دان؟ پاشان ده‌ڵێن چه‌مچه‌ماڵیه‌كان‬ ‫ئێ���وه‌ش بۆ خۆتان چ���اوه‌ڕێ‌ بن‌و بزانن‬ ‫چیتان به‌سه‌ردادێت‪.‬‬ ‫چه‌مچه‌م���اڵ له‌هیچ ك���ون‌و قوژبنێكی‌‬ ‫م���ادده‌ی‌ (‪)140‬دا نییه‌‪ ،‬ئی���دی‌ بۆچی‌‬ ‫س���ه‌نته‌ری‌ كێش���ه‌كانی‌ په‌یوه‌ست به‌و‬ ‫مادده‌ی���ه‌ بێ���ت؟ بۆچی‌ ده‌بێ���ت تا ئه‌و‬ ‫مادده‌یه‌ جێبه‌ج���ێ‌ ده‌كرێت‪ ،‬چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫ه���ه‌ر له‌چاوه‌ڕوانی���دا بێ���ت‌و خه‌مه‌كانی‌‬ ‫كه‌ڵه‌ك���ه‌ بن‌و داخوازییه‌كان���ی‌ جێبه‌جێ‌‬ ‫نه‌كرێت؟‬ ‫س���ه‌ره‌كیترین داواكاری‌ دانیش���توانی‌‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ له‌ئێستادا كردنی‌ قه‌زاكه‌یه‌ به‌‬ ‫ئیداره‌یه‌ك ‌ی سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬هاوشێوه‌ی‌ زۆرێك‬

‫بۆچی‌ ده‌بێت‬ ‫تا ئه‌و مادده‌یه‌‬ ‫جێبه‌جێ‌ ده‌كرێت‪،‬‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ هه‌ر‬ ‫له‌چاوه‌ڕوانیدا بێت‌و‬ ‫خه‌مه‌كانی‌ كه‌ڵه‌كه‌‬ ‫بن‌و داخوازییه‌كانی‌‬ ‫جێبه‌جێ‌ نه‌كرێت؟‬ ‫له‌قه‌زاكانی‌ دیكه‌ی‌ كوردس���تان‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫هه‌ر ده‌ستی‌ ده‌س���تی‌ به‌خه‌ڵكی‌ هه‌ژار ‌‬ ‫ی‬ ‫چه‌مچه‌م���اڵ ده‌كه‌ن‪ ،‬گوای���ه‌ چه‌مچه‌ماڵ‬ ‫له‌س���نوری‌ م���ادده‌ی‌ (‪)140‬دای���ه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ناكرێت���ه‌ ئیداره‌یه‌كی‌ س���ه‌ربه‌خۆ؟ به‌اڵم‬ ‫پرس���یار ئه‌وه‌ی���ه‌ كه‌الریش له‌س���نوری‌‬ ‫مادده‌ی‌ (‪ )140‬دای���ه‌و خاوه‌نی‌ ئیداره‌ی‌‬ ‫س���ه‌ربه‌خۆو زانكۆشن‪ .‬بۆچی‌ ئیداره‌یه‌ك‬ ‫به‌ چه‌مچه‌ماڵ ره‌وا نابینن؟ بۆچی‌ رێزێك‬ ‫بۆ كه‌س���وكاری‌ شه‌هیدو ئه‌نفال دانانێن؟‬ ‫كه‌ ئ���او نه‌بوو بیخۆم���ه‌وه‌ چی‌ له‌(‪)140‬‬ ‫بكه‌م؟ ده‌به‌یه‌ك ن���ه‌وت‌و به‌نزین نه‌بێت‪،‬‬ ‫چی‌ له‌كه‌ركوك بكه‌م؟‬ ‫باشه‌ گریمان مادده‌ی‌ (‪ )140‬جێبه‌جێ‌‬ ‫بوو‪ ،‬ئایا دیس���انه‌وه‌ كێش���ه‌و گرفته‌كان‬ ‫روومان تێناكه‌نه‌وه‌؟ دیس���انه‌وه‌ كێشه‌ی‌‬ ‫بودجه‌و راپه‌ڕاندنی‌ ئیش‌و كاری‌ یه‌خه‌مان‬ ‫ناگرن���ه‌وه‌؟ چی‌ گره‌نتی���ه‌ك هه‌یه‌ چۆن‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ له‌الی���ه‌ن حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردس���تانه‌وه‌ فه‌رامۆشكراوه‌‪ ،‬دیسانه‌وه‌‬ ‫له‌الیه‌ن ئیداره‌ی‌ كه‌ركوكیشه‌وه‌ فه‌رامۆش‬ ‫نه‌كرێت؟‬ ‫چ���ۆن چه‌مچه‌م���اڵ بووه‌ت���ه‌ قوربانی‌‬ ‫سیاس���ه‌تی‌ حیزب���ه‌كان‌و ده‌س���تكه‌الی‌‬ ‫خه‌ڵكانی‌ نابه‌رپرس‌و به‌رپرسی‌ گه‌نده‌ڵ‪،‬‬ ‫ئاوه‌هاش ده‌كرێته‌ قوربانی‌ مادده‌ی‌ (‪)140‬‬ ‫و كه‌ركوكی‌ "قودس‌و دڵی‌ كوردس���تان"‪.‬‬ ‫جێی‌ خۆیه‌تی‌ خه‌ڵكی‌ ئه‌م شاره‌ سودمه‌ند‬ ‫بێ���ت له‌و نه‌وت‌و غ���ازه‌ زۆره‌ی‌ هه‌یه‌تی‌‪،‬‬ ‫چیتری���ش چاوه‌ڕێ���ی‌ مادده‌یه‌كی‌ قه‌زاو‬ ‫قه‌ده‌ر نه‌كات‪ .‬گرنگیشه‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‬ ‫ئاوڕێ���ك له‌چه‌مچه‌ماڵ بداته‌وه‌و داخوازی‌‬ ‫دانیش���توانه‌كه‌ی‌ به‌هه‌ن���د وه‌ربگرێ���ت‌و‬ ‫جێبه‌جێیان بكات‪.‬‬

‫‪17‬‬

‫چینیش‬ ‫له‌كه‌ركوك هه‌اڵت‬ ‫ به‌گه‌نجێتیش من له‌چه‌پایه‌تیدا مه‌یلم‬‫به‌الی ماویزمه‌و‌ه بوو‪ ،‬ئێستاش پڕۆژ‌ه‬ ‫ئابورییه‌ك���ه‌ی به‌ عه‌قاڵن���ی ده‌زانم بۆ‬ ‫مرۆڤایه‌تی‪ ،‬نیمچ���ه‌ ماویه‌تیه‌كه‌ی من‬ ‫وه‌ك ماویه‌تیه‌ك���ه‌ی مام ج���ه‌الل نیی ‌ه‬ ‫به‌پی���ری كاڵوی مارینز له‌س���ه‌ر كه‌م‪،‬‬ ‫وه‌ك ئه‌وه‌ی عادل عه‌بدولمه‌هدیش نیی ‌ه‬ ‫عه‌مام ‌ه له‌سه‌ر نێم‪ ،‬وه‌ك ئه‌وه‌ی كاك ‌ه‬ ‫نه‌وش���یروانی نیو لیبراڵیش نیی ‌ه حاشا‬ ‫له‌ڕابردووه‌كه‌ی بكه‌م‪.‬‬ ‫به‌ڕێزان‪ ..‬چین كه‌ چووه‌ ئه‌فریقا ب ‌ه‬ ‫شایه‌تی دوژمنه‌كانی پێش دۆسته‌كانی‬ ‫له‌خێ���رو بێ���رو ئاوه‌دان���ی زیاتری پێ‬ ‫نه‌ب���وو بۆی���ان‪ ،‬به‌ن���او ئاگرباران���دا‬ ‫س���ه‌ربڕین‌و جینۆس���ایددا كاری خۆی‬ ‫له‌ئاوه‌دانكردن���ه‌و‌ه ك���ردو ده‌س���تی‬ ‫له‌سیاس���ه‌تی واڵتان وه‌رنه‌دا‪ ،‬به‌اڵم ك ‌ه‬ ‫هات ‌ه كه‌ركوك خ���ۆی نه‌گرت‌و هه‌اڵت‪،‬‬ ‫بزان���ن چۆن‪ ،‬پارس���اڵ ك ‌ه س���ه‌ردانی‬ ‫كه‌ركوك���م ك���رد له‌خ���وار باره‌گاكه‌ی‬ ‫حیزبی ش���یوعییه‌و‌ه ئااڵیه‌كی س���ورم‬ ‫بین���ی‪ ،‬وامزانی ئه‌م���ه‌ش كلكێكی ئه‌و‬ ‫پارته‌یه‌‪ ،‬كه‌چی سه‌یرم كرد ئه‌و‌ه ئااڵی‬ ‫كۆماری چینی میلییه‌و سوق مه‌ركه‌زی‬ ‫ش���اره‌كه‌یان ئ���اوه‌دان كردۆته‌و‌ه پاش‬ ‫چه‌ن���د ده‌ی ‌ه له‌وێران���ی‪ ،‬له‌دڵی خۆمدا‬ ‫وتم م���ادام چینیی���ه‌كان هات���ن ئیتر‬ ‫كه‌ركوك ت���ه‌واو‪ ،‬وه‌لێ پاش ماوه‌یه‌ك‬ ‫ن ‌ه ئااڵی س���وور ماو نه‌ سوق مه‌ركه‌زی‬ ‫چینییه‌كان‪ ،‬بنه‌و بارگه‌یان پێچایه‌وه‌و‬ ‫هه‌اڵتن‪ ،‬قوڕ به‌سه‌رت كه‌ركوك چینێك‬ ‫به‌رگه‌ی سیرالیۆن‌و سودان بگرێت له‌تۆ‬ ‫هه‌ڵێت ئه‌بێت وه‌زعت چۆن بێت؟ ئێستا‬ ‫به‌ ته‌مای كێ ئاوه‌دانت بكاته‌وه‌!‪.‬‬ ‫س���تیڤان ش���ه‌مزینی‪" :‬لەکۆنگرەدا‬‫هەوڵی البردنی س���ەالحەدین بەهادین‬ ‫دەدرێ���ت‪ ،‬س���ەالحەدین بەهادی���ن‬ ‫ئامادەکاری���ی دەکات ت���ا ببێتەوە بە‬ ‫ئەمین���داری یەکگرت���وو"‪ ،‬كۆنگ���ره‌ی‬ ‫یه‌كگرت���ووش دێت‪ ،‬س���به‌ینێش وه‌ك‬ ‫دوێن���ێ ده‌بێت‪ ،‬كاك س���ه‌الحه‌دین بێ‬ ‫ره‌قیب له‌كۆنگ���ره‌ وه‌ك هه‌مووانی دی‬ ‫ب���ۆی ده‌رده‌چێ���ت‪ ،‬ئ���ه‌م گفتوگۆیان ‌ه‬ ‫زیاده‌ی���ه‌و هی���چ ل���ه‌م كۆمه‌ڵگای��� ‌ه‬ ‫ناگۆڕێت‪ ،‬له‌ش���اخ داوای توڕدانی ئه‌و‬ ‫كلتوره‌م���ان كرد‪ ،‬كه‌چ���ی هه‌نووكه‌ش‬ ‫به‌و ده‌رده‌یه‌‪ ،‬ب ‌ه شاباش���ی ده‌سه‌اڵت‌و‬ ‫مه‌عاره‌زه‌كه‌ت!‪.‬‬ ‫ی به‌رپرسه‌كان‪،‬‬ ‫سبه‌ی‪" :‬كه‌سوكار ‌‬‫پۆسته‌كانی حكومه‌تیان داگیركردووه‌ ‪-‬‬ ‫له‌نێو ئه‌و ناوانه‌شدا ژماره‌یه‌ک به‌رپرسی‬ ‫بااڵی ک���وردی تێدایه؛‌ وه‌ك هۆش���یار‬ ‫زێب���اری‪ ،‬ک ‌ه ده‌کاته‌ خاڵی مه‌س���عود‬ ‫بارزانی سه‌رۆکی هه‌رێم‌و عه‌بدولـله‌تیف‬ ‫ره‌ش���ید‪ ،‬وه‌زیری پێش���وی‌ سه‌رچاو‌ه‬ ‫ئاویی���ه‌کان‪ ،‬ك��� ‌ه ئاوه‌ڵ���زاوای جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بانی س���ه‌رۆک کۆم���اری عێراقه‌‪.‬‬ ‫ه���اوكات نێچیرڤان با‌رزان���ی‪ ،‬جێگری‬ ‫س���ه‌رۆکی پارتی وه‌ك برازای مه‌سعود‬ ‫بارزانی‌و قوب���اد تاڵه‌بانی‪ ،‬وه‌ك کوڕی‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بان���ی‌و نوێنه‌ری حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی کوردس���تان له‌ئه‌مه‌ریکا باسی‬ ‫لێوه‌كراوه" پێم وایه‌ س���به‌ی له‌بیری‬ ‫چوو‌ه كاك محه‌مه‌د تۆفیق‪-‬یش زاوای‬ ‫كاك نه‌وش���یروان وه‌زیری پێش���ووی‬ ‫كوردس���تان‌و عێراق‌و وته‌بێژو كه‌س���ی‬ ‫دووه‌می ئێستا گۆڕانیش مه‌شمول ‌ه به‌و‬ ‫كه‌س���وكارانه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه باسی پله‌ بااڵكانی‬ ‫دیكه‌ی خزمانی كاك نه‌وشیروان ناكه‌م‪،‬‬ ‫باسی به‌شداری كوڕه‌كه‌ی له‌كۆبوونه‌و‌ه‬ ‫گرنگه‌كانی پارته‌كه‌ی ناكه‌م ك ‌ه ئاماد‌ه‬ ‫ده‌كرێن بۆ دوا رۆژ‪ ،‬برا له‌م كوردستان ‌ه‬ ‫به‌ده‌سه‌اڵت‌و ئۆپۆزسیۆنه‌وه‌ كۆمه‌ڵێك‬ ‫بنه‌ماڵ��� ‌ه هه‌ڵم���ان ده‌س���وڕێنن‪ ،‬ئیتر‬ ‫هه‌ندێك گاس���ن له‌چاوی خۆیان نابینن‬ ‫ده‌رزی له‌چاوی به‌رامبه‌ریان ده‌ردێنن‪.‬‬ ‫ ل���ه‌م كوردس���تان ‌ه حیزبێ���ك نیی ‌ه‬‫مامه‌ڵ���ه‌ی دروس���ت له‌گ���ه‌ڵ نه‌یارانی‬ ‫خۆی���دا ب���كات‪ ،‬كه‌چی هه‌موو س���ه‌ر‬ ‫الپ���ه‌ڕه‌ی رۆژنامه‌كانیان رازێنراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫به‌ وته‌كانی ڤۆڵتێر‪ ،‬كه‌ له‌گه‌ڵیدا بوویت‬ ‫نیعمه‌تی چاوپێكه‌وتنی راگه‌یاندنه‌كانی‌و‬ ‫پیاهه‌ڵ���دان ده‌تكه‌ن��� ‌ه نووس��� ‌هر‌و‬ ‫رۆشنبیر‌و سیاس���ه‌تمه‌دار‌و چاالكڤان‌و‬ ‫س���ه‌ربه‌خۆخواز‌و هه‌زار‌و ی���ه‌ك نازناو‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا مرۆڤه‌ ئ���ازاده‌كان ئه‌وانه‌ی‬ ‫پاش���كۆ‌و كۆیله‌نین‌و ب ‌ه عه‌قڵی خۆیان‬ ‫بیرده‌كه‌ن���ه‌و‌ه په‌راوێ���ز ده‌خرێن‪ ،‬له‌م‬ ‫نیشتمان ‌ه حیزب مرۆڤی ئازاد په‌روه‌رد‌ه‬ ‫ناكات ته‌نه���ا كۆیله‌كان نه‌بێت‪ ،‬حیزب‬ ‫ئ���ازادی بۆ خۆی ده‌وێت‪ ،‬به‌اڵم ئازادی‬ ‫به‌ كه‌س ن���ادات‪ ،‬بۆی ‌ه ب���اوه‌ڕ ناكه‌م‬ ‫مرۆڤه‌ ئازاده‌كان له‌زیندانی حیزبه‌كاندا‬


‫‪18‬‬

‫وه‌رزش‬

‫)‪ )300‬یەکشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫کریستیانۆ‌و هه‌ڵبژارده‌كه‌ی‌ له‌مان‌و نه‌ماندان‬ ‫یارییه‌كانی‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ پاشكۆی‌ پااڵوتنه‌كان‪:‬‬ ‫سێشه‌ممه‌‪2011/11/15 ،‬‬ ‫كاتژمێر ‪10:5‬ی‌ شه‌و‬ ‫كرواتیا × توركیا‬ ‫كاتژمێر ‪10:15‬ی‌ شه‌و‬

‫مۆنتینیگرۆ × چیك‬ ‫كاتژمێر ‪10:45‬ی‌ شه‌و‬ ‫ئیرله‌ندا × ئیتۆنیا‬ ‫كاتژمێر ‪12‬ی‌ شه‌و‬ ‫پورتوگال × بۆسنه‌‌و هێرسك‬ ‫ی‬ ‫پێش���كه‌ش كرد‌و توانییان به‌دوو گۆڵ ‌‬ ‫بێ به‌رامبه‌ر یارییه‌ك ‌ه ببه‌نه‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی‬ ‫ی ئیرله‌ن���داش‪ ،‬كه‌ له‌یار ‌‬ ‫هه‌ڵب���ژارد‌ه ‌‬ ‫ی ب���ێ به‌رامبه‌ر‬ ‫چون���دا به‌چ���وار گۆڵ ‌‬ ‫ی ئیستۆنیای‌ برده‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫له‌هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫ی روبه‌ڕوی‌ ئه‌م‬ ‫ی خ���ۆ ‌‬ ‫ج���اره‌ له‌یاریگا ‌‬ ‫هه‌ڵبژارده‌یه‌ ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی چ���ون‪،‬‬ ‫ی یارییه‌كان��� ‌‬ ‫به‌ئه‌نجام��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چیك‌و ئیرله‌ندا هه‌نگاوێك ‌‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫ی ‪ 2012‬بڕیوه‌‌و‬ ‫باش���یان ب���ۆ ی���ۆرۆ ‌‬ ‫ی رێگه‌كه‌ی���ان بڕی���وه‌‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫ه���ه‌وراز ‌‬ ‫ی هه‌ردوو‬ ‫ی ماوه‌‪ ،‬چاره‌نوس��� ‌‬ ‫لێژیه‌كه‌ ‌‬ ‫هه‌ڵبژارد‌ه دیاری‌ ده‌كات‪.‬‬

‫پیپی‌و رۆناڵدۆ لەراهێنانەکانی هەڵبژاردەی پرتوگالدا‬ ‫ی‬ ‫ی یۆرۆ ‌‬ ‫ی پورتوگال ش���ه‌ڕ ‌‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫ی چی���ك‌و‬ ‫‪ 2012‬ده‌كات‌و هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫ی پاڵه‌وانێتییه‌كه‌دا‬ ‫ئیرله‌نداش به‌هه‌وراز ‌‬ ‫سه‌ركه‌وتون‌و ته‌نیا هه‌وڵی‌ دابه‌زینه‌و‌ه‬

‫به‌ڕێوه‌ده‌چێ���ت‪ ،‬ك ‌ه بڕی���ار‌ه جامه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫راپۆرت‪ ،‬گ���ۆران فارس‪ :‬ئه‌مڕۆ س���ێ به‌هاوبه‌شی‌ له‌واڵتی‌ پۆڵه‌ندا‌و ئۆكرانیا‬ ‫ی‬ ‫ی پورتوگال ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌بچێ���ت‪ .‬هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫ش���ه‌مم ‌ه یارییه‌كان���ی‌ گه‌ڕان���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ‪ 2012‬ناس���راو به‌(به‌ڕازیل���ی‌ ئه‌وروپ���ا)‪،‬‬ ‫ی یۆرۆ ‌‬ ‫پاش���كۆی‌ پااڵوتنه‌كان ‌‬

‫ی‬ ‫له‌یاریگای‌ له‌یاریگای‌ خۆیدا‪ ،‬روبه‌ڕو ‌‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ی‌ بۆسنه‌‌و هێرسك ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی بۆس���ن ‌ه‬ ‫ی چووندا ك ‌ه له‌واڵت ‌‬ ‫له‌ی���ار ‌‬ ‫ی پورتوگال‬ ‫به‌ڕێوه‌چ���وو‪ ،‬هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫ی بۆس���نه‌‌و هێرس���ك‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بوه‌ میوان ‌‬ ‫ی له‌و‬ ‫كریس���تیانۆ رۆناڵ���دۆ‌و هاوڕێكان ‌‬ ‫ی به‌رچاو‬ ‫یارییه‌دا نه‌یانتوانی‌ ئه‌نجامێك ‌‬ ‫به‌ده‌س���تبهێنن‌و یارییه‌كه‌ به‌یه‌كسانی‌‌و‬ ‫ی هات‪.‬‬ ‫به‌بێ گۆڵ كۆتای ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���ه‌م یاریی��� ‌ه ‌‬ ‫له‌به‌رئ���ه‌وه‌ ب���راوه‌ ‌‬ ‫ی ‪2012‬‬ ‫ئه‌مشه‌و‪ ،‬س���ه‌ركه‌وتن بۆ یۆرۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫مسۆگه‌ر ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم به‌رامبه‌ربوون ‌‬ ‫ئیجابی‌ له‌م یارییه‌دا سودی‌ بۆ بۆسنه‌‌و‬ ‫هێرس���ك ده‌بێت‌و ئه‌گه‌ر ئه‌م ‌ه روبدات‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی پاش���كۆ ‌‬ ‫ی یارییه‌كانی‌ چوون ‌‬ ‫ی له‌م ئه‌نجام ‌‬ ‫كریس���تیانۆ‌و پورتوگال ماڵئاوای ‌‬ ‫پااڵوتنه‌كان‪:‬‬ ‫پاڵه‌وانێتییه‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی بۆسنه‌‌و هێرسك ‪0‬ـ ‪ 0‬پورتوگال‬ ‫ی ت���ردا‪ ،‬هه‌ڵب���ژارد‌ه ‌‬ ‫له‌یارییه‌ك��� ‌‬ ‫ی توركیا ‪0‬ـ‪ 3‬كرواتیا‬ ‫چی���ك ده‌بێت��� ‌ه میوانی‌ هه‌ڵب���ژارد‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌م چیك ‪2‬ـ‪ 0‬مۆنتینیگرۆ‬ ‫مۆنتینیگ���رۆ‪ .‬له‌ی���اری‌ چوون��� ‌‬ ‫قۆناغه‌دا‪ ،‬چیكیه‌كان ئاستێكی‌ باشیان ئیستۆنیا ‪0‬ـ‪ 4‬ئیرله‌ندا‬

‫ئه‌رژه‌نتین له‌هه‌وڵ ‌ی ئاشتكردنه‌و‌ه ‌ی هانده‌ره‌كانیدایه‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌رژه‌نتی���ن به‌برینێك ‌‬ ‫هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫قوڵ���ه‌وه‌ روبه‌ڕوی‌ كۆڵۆمبیا ده‌بێته‌وه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫له‌یاری‌ لوتكه‌ش���دا چیلل���ی‌‌و پاراگوا ‌‬ ‫روبه‌ڕوی‌ یه‌كتر ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫راپ���ۆرت‪ ،‬ئاوێنه‌‪ :‬ئه‌مڕۆ سێش���ه‌ممه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌ته‌وه‌كان ‌‬ ‫ی تری‌ پااڵوتن ‌‬ ‫جه‌وله‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باشور بۆ گه‌شتن به‌جام ‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكا ‌‬ ‫ی ‪2014‬ی‌ به‌ڕازیل به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪.‬‬ ‫جیهان ‌‬ ‫ی ئه‌رژه‌نتین‪ ،‬ك ‌ه تائێس���تا‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌پااڵوتنه‌كاندا نه‌یتوانیو‌ه هانده‌ره‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌نجام��� ‌ه‬ ‫رازی‌ ب���كات‌و به‌ه���ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫خراپه‌كانی���ه‌و‌ه هان���ده‌ر‌و رۆژنامه‌كان ‌‬ ‫ی له‌خۆی‌ توڕه‌ك���ردووه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫واڵته‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫جاره‌‌و له‌جه‌وله‌ی‌ چواره‌مدا له‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫خاكی‌ خ���ۆی‌ روبه‌ڕوی‌ هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫كۆڵۆمبیا ده‌بێته‌وه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ئه‌رجه‌نتی���ن ل���ه‌م یاری���ه‌دا هه‌وڵ��� ‌‬ ‫ده‌ربازبوون له‌و قه‌یران ‌ه ئاڵۆزه‌ ده‌دات‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌وت���ووه‌‌و لیۆنێل میس��� ‌‬ ‫ك���ه‌ تێ ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژارده‌ك���ه‌ش‪ ،‬پاش‬ ‫ئه‌س���تێره‌ ‌‬ ‫به‌رامبه‌ربوونی‌ هه‌ڵبژارده‌كه‌ی‌ به‌گۆڵێك‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارد‌هی‌ بۆلیڤیا له‌جه‌وله‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی واڵته‌كه‌ ‌‬ ‫سێیه‌مدا‪ ،‬به‌ڵێنی‌ به‌هانده‌ران ‌‬ ‫ده‌دات‪ ،‬ك��� ‌ه له‌م یارییه‌دا س���ه‌ركه‌وتن‬ ‫به‌ده‌س���تبهێنن‪ ،‬له‌گ���ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ی‌ دان‬ ‫ی كۆڵۆمبیاش���دا‬ ‫ی هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫به‌به‌هێز ‌‬ ‫ده‌نێت‪.‬‬ ‫له‌ی���اری‌ لوتكه‌ی‌ ئه‌م جه‌وله‌یه‌ش���دا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌یاری���گا ‌‬ ‫ی چیلل��� ‌‬ ‫هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫خۆی���دا‪ ،‬میوان���دار ‌‬ ‫ی‬ ‫پاراگوای‌ ده‌بێته‌وه‌‪ .‬چیلله‌كان له‌یار ‌‬ ‫ی گه‌وره‌ترین دۆڕاندن‬ ‫پێشوودا توش��� ‌‬

‫بانگه‌واز ‌ی ژماره‌(‪)129‬‬

‫هات���ن‌و به‌چ���وار گۆڵی‌ ب���ێ به‌رامبه‌ر‬ ‫ی دۆڕان‪ .‬به‌اڵم‬ ‫ی ئۆرۆگوا ‌‬ ‫به‌هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ئه‌نجام ‌‬ ‫ی پاراگوای‌ توان ‌‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫دوو گۆڵ به‌رامبه‌ر به‌گۆڵێك له‌ئیكوادۆر‬ ‫ببه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫ی جه‌وله‌ی‌ چواره‌م‪:‬‬ ‫یارییه‌كان ‌‬ ‫رۆژی‌ سێشه‌ممه‌‪2011/11/15 ،‬‬ ‫ی شه‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 12‬‬ ‫كۆڵۆمبیا × ئه‌رژه‌نتین‬ ‫ئیكوادۆر × پیرۆ‬ ‫چوار شه‌ممه‌‪2011/11/16 ،‬‬ ‫كاتژمێر ‪2:30‬ی‌ به‌ره‌به‌یان‬ ‫ی × پاراگوای‌‬ ‫چیلل ‌‬ ‫ی ‪4‬ی‌ به‌ره‌به‌یان‬ ‫كاتژمێر ‌‬ ‫ڤه‌نزوێال × بۆلیڤیا‬

‫ستافی راهێنان‌و یاریکەرانی هەڵبژاردەی ئەرژەنتین‬

‫بانگه‌واز ‌ی ژماره‌(‪)149‬‬

‫ریکالم‬

‫ریکالم‬

‫ژماره‌‪22250:‬‬ ‫رێكه‌وت‪2011/11/3:‬‬

‫ژماره‌‪22189:‬‬ ‫رێكه‌وت‪2011/11/3:‬‬

‫سه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ بۆ جاری‌ سێیه‌م ئاگاداری‌ گشت كۆمپانیا‌و به‌ڵێنده‌ران ده‌كات كه‌ ناسنامه‌ی‌ پۆلێنكردنی‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫پالندانانیان هه‌یه‌‪ .‬كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ نهێنی‌ هه‌یه‌ بۆ كاری‌‪ /‬گه‌یاندنی‌ پرۆژه‌ی‌ خزمه‌تگوزرای‌ بۆ گه‌ش���ێك له‌گه‌ڕه‌كی‌ (‪)5‬ی‌ زه‌رگه‌ته‌‪/‬‬ ‫به‌شی‌ سه‌ره‌وه‌ به‌كۆدی‌‪msp.0129‬‬ ‫هه‌ركه‌س ئاره‌زووی‌ به‌شداری‌ كردنی‌ هه‌یه‌ له‌رۆژی‌ (‪ )2011/11/2‬سه‌ردانی‌ بینای‌ سه‌رۆكایه‌تیمان بكات له‌ته‌الری‌ نوێ‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ش���اره‌وانی‌ سلێمانی‌ له‌شه‌قامی‌ سالم به‌رده‌م پردی‌ خه‌سره‌و خاڵ‌ به‌ش���ی‌ پالندانان‪ /‬نهۆمی‌ پێنجه‌م به‌مه‌به‌ستی‌ وه‌رگرتنی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌(‪)15.000‬پانزه‌ هه‌زار دینار كه‌ ناگه‌رێته‌وه‌ بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی‌‪ ،‬كرێی‌ باڵوكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م ئاگاداریه‌ ده‌كه‌وێته‌ ئه‌س���تۆی‌ ئه‌و‬ ‫كه‌سه‌ی‌ كه‌ ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ بۆ ده‌رده‌چێت‪.‬‬ ‫‪ -1‬وه‌رگرتن���ی‌ ته‌نده‌ر له‌رۆژی‌ ‪ 2011/11/2‬تا رۆژی‌ ‪ 2011/11/17‬هه‌تا (‪)11‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ جگه‌ له‌رۆژانی‌ پێنج ش���ه‌ممه‌ كاتژمێر‬ ‫(‪)10‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ‪.‬‬ ‫‪ -2‬دوا مۆڵ���ه‌ت بۆ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ دووش���ه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێر ‪10‬ی‌ س���ه‌رله‌به‌یانی‌ پێویس���ته‌ ئ���ه‌و كۆمپانیا یان‬ ‫به‌ڵێنده‌رانه‌ی‌ ته‌نده‌ر ده‌هێننه‌وه‌ له‌هۆڵی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر له‌نهۆمی‌ زه‌مینی‌ بیكاته‌ ناو س���ندوقی‌ تایبه‌ت به‌پێشكه‌شكردنی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫واژوو ب���كات له‌س���ه‌ر فۆرمی‌ تایب���ه‌ت به‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر به‌ پێچه‌وان���ه‌وه‌ كه‌ صندوقه‌كه‌ داخرا دوای‌ ئ���ه‌و كاته‌ هیچ ته‌نده‌رێك‬ ‫وه‌رناگیرێت‪.‬‬ ‫‪ -3‬رۆژی‌ كردنه‌وه‌و ئاشكراكردنی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ دووشه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێر (‪)10.30‬ی‌ پێشنیوه‌رۆ‪.‬‬

‫س���ه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ ئاگاداری‌ گشت كۆمپانیا‌و به‌ڵێنده‌ران ده‌كات كه‌ ناس���نامه‌ی‌ پۆلێنكردنی‌ وه‌زاره‌تی‌ پالندانانیان‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ .‬كه‌مكردن���ه‌وه‌ی‌ نهێن���ی‌ هه‌یه‌ بۆ كاری‌‪ /‬كۆنكرێ���ت كردنی‌ كۆاڵنی‌ ژم���اره‌ ‪ 53 ،52 ،51‬له‌گه‌ڕه‌كی‌ س���ه‌رچنار ژماره‌ ‪121‬‬ ‫به‌كۆدی‌‪msp.0153‬‬ ‫هه‌ركه‌س ئاره‌زووی‌ به‌شداری‌ كردنی‌ هه‌یه‌ له‌رۆژی‌ (‪ )2011/11/2‬سه‌ردانی‌ بینای‌ سه‌رۆكایه‌تیمان بكات له‌ته‌الری‌ نوێ‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ش���اره‌وانی‌ سلێمانی‌ له‌شه‌قامی‌ س���الم به‌رده‌م پردی‌ خه‌سره‌و خاڵ‌ به‌شی‌ پالندانان‪ /‬نهۆمی‌ پێنجه‌م به‌مه‌به‌ستی‌ وه‌رگرتنی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌(‪)15.000‬پانزه‌ هه‌زار دینار كه‌ ناگه‌رێته‌وه‌ بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی‌‪ ،‬كرێی‌ باڵوكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م ئاگاداریه‌ ده‌كه‌وێته‌ ئه‌س���تۆی‌ ئه‌و‬ ‫كه‌سه‌ی‌ كه‌ ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ بۆ ده‌رده‌چێت‪.‬‬ ‫‪ .1‬وه‌رگرتنی‌ ته‌نده‌ر له‌رۆژی‌ ‪ 2011/11/2‬تا رۆژی‌ ‪ 2011/11/17‬هه‌تا (‪)11‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ جگه‌ له‌رۆژانی‌ پێنج ش���ه‌ممه‌ كاتژمێر‬ ‫(‪)10‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ‪.‬‬ ‫‪ .2‬دوا مۆڵ���ه‌ت ب���ۆ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ دووش���ه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێر ‪10‬ی‌ س���ه‌رله‌به‌یانی‌ پێویس���ته‌ ئه‌و كۆمپانیا یان‬ ‫به‌ڵێنده‌رانه‌ی‌ ته‌نده‌ر ده‌هێننه‌وه‌ له‌هۆڵی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر له‌نهۆمی‌ زه‌مینی‌ بیكاته‌ ناو سندوقی‌ تایبه‌ت به‌پێشكه‌شكردنی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫واژوو ب���كات له‌س���ه‌ر فۆرمی‌ تایبه‌ت به‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر ب���ه‌ پێچه‌وانه‌وه‌ كه‌ صندوقه‌كه‌ داخرا دوای‌ ئ���ه‌و كاته‌ هیچ ته‌نده‌رێك‬ ‫وه‌رناگیرێت‪.‬‬ ‫‪ .3‬رۆژی‌ كردنه‌وه‌و ئاشكراكردنی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ دووشه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێر (‪)10.30‬ی‌ پێشنیوه‌رۆ‪.‬‬

‫مه‌رجه‌كانی‌ به‌شداری‌ كردن‬ ‫‪ -1‬سه‌رجه‌م كۆمپانیاو به‌ڵێنده‌ران كه‌ ناسنامه‌ی‌ پۆلێنكردنی‌ وه‌زاره‌تی‌ پالندانانیان‌و یه‌كێتی‌ به‌ڵێنده‌ران یان هه‌یه‌ ده‌توانن به‌شدار‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫‪ -2‬لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌و سپاردنی‌ پرۆژه‌كان پابه‌ند نیه‌ به‌ كه‌مترین نرخه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ -3‬هیچ ته‌نده‌رێك له‌دوای‌ كاتی‌ دیاری‌ كراو وه‌رناگیرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ -4‬ئه‌گه‌ر رۆژی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر به‌ر پش���وی‌ فه‌رمی‌ كه‌وت ئه‌وا رۆژی‌ دوای‌ پش���ووی‌ فه‌رمی‌ له‌كاتی‌ ده‌وامی‌ ئاسایی‌ دا ته‌نده‌ره‌كه‌‬ ‫ئه‌كرێته‌وه‌ له‌هه‌مان كات‌و شوێندا‪.‬‬ ‫‪ -5‬بارمته‌ی‌ یاسایی‌ له‌كاتی‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر پێویسته‌ له‌بانقێكی‌ حكومی‌ بری‌ (‪ )3.500.000‬سێ‌ ملیۆن‌و‬ ‫پێنج سه‌د هه‌زار دینار پێشكه‌شی‌ ده‌كات به‌چه‌كی‌ په‌سه‌ندكراو یان خطاب ضمان ئه‌گه‌ر نا ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ فه‌رامۆش ده‌كرێت‪ ،‬پاشان‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كاره‌كه‌ی‌ پێده‌ سپێردرێت بارمته‌ی‌ یاسایی‌ پێده‌كرێت به‌ بری‌ له‌‪%5‬ی‌ بڕی‌ تێچوی‌ پرۆژه‌كه‌ پێش واژۆ كردنی‌ گرێبه‌ست‪.‬‬ ‫‪ -6‬پێویسته‌ به‌ڵێنده‌ر ناونیشان‌و وێنه‌یه‌ك له‌پێناسی‌ ئه‌ندازیاری‌ به‌ڵێنده‌ر هاوپێچ بكات‪.‬‬ ‫‪ -7‬پێویس���ته‌ له‌س���ه‌ر كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر له‌كات‌و گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا(جدول تقدم العمل) بهێنێت وه‌ پێویس���ته‌ كۆمپانیا یان‬ ‫به‌ڵێنده‌ر كه‌ كاره‌كه‌ی‌ پێده‌سپێردرێت(جدول تقدم العمل)به‌ پرۆگرامی‌ (‪ )pirmavera‬پرۆژه‌كه‌ پێشكه‌ش بكات‪.‬‬ ‫‪ -8‬له‌گه‌ڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ نوس���خه‌ی‌ اصلی‌ ئه‌و ته‌نده‌ره‌ی‌ به‌ڵێنده‌ر یان كۆمپانیا پێشكه‌ش���ی‌ ده‌كات پێویس���ته‌ نوس���خه‌ی‌ كۆپیش‬ ‫بگه‌رێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ -9‬پێویس���ته‌ هه‌ر كۆمپانیایه‌ك كه‌ داوای‌ ته‌نده‌ر ده‌كات پش���تگیری‌ ئه‌ستۆ پاكی‌ باجی‌ ده‌رامه‌ت پێشكه‌ش بكات پێش وه‌رگرتنی‌‬ ‫ته‌نده‌ر بۆ ساڵی‌ ‪.2011‬‬ ‫‪ -10‬پابه‌ندبوون به‌رێنمایی‌ بۆ هه‌موو به‌ڵێنده‌ره‌كانی‌ پرۆژه‌كان كه‌ هاوپێچه‌ له‌گه‌ڵ‌ ته‌نده‌ره‌كه‌دا‪.‬‬ ‫‪ -11‬پێویس���ته‌ كۆمپانیا نوێنه‌ری‌ خۆی‌ ده‌س���ت نیشان بكات به‌نوسراوی‌ فه‌رمی‌ وه‌ به‌ پش���تگیری‌ كلێشه‌ی‌ كۆمپانیا وه‌ ته‌نها ئه‌و‬ ‫نوێنه‌ره‌ بۆی‌ هه‌یه‌ س���ه‌ردانی‌ شاره‌وانی‌ بكات بۆ كاروباری‌ پرۆژه‌كه‌‪ ،‬وه‌ ئاماده‌بێت له‌رۆژی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا‪ ،‬پێویسته‌ نوێنه‌ری‌‬ ‫ناوبراو ناونیشانی‌ به‌ریدی‌ ته‌واوی‌ خۆی‌ پێشكه‌ش بكات‪ ،‬به‌پشتگیری‌‌و مۆركردنی‌ الیه‌نی‌ په‌یوه‌ندی‌ دار (موختار) به‌گوێره‌ی‌ فۆرمی‌‬ ‫زانیاری‌ ئاماده‌كراو له‌الیه‌ن سه‌رۆكایه‌تیمان(به‌ش���ی‌ پالندانان)وه‌ له‌كاتی‌ گۆرینی‌ ناونیشانیدا ده‌ست به‌جێ‌ ئاگاداری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‪ /‬پالندانان بكات سه‌باره‌ت به‌ ناونیشانه‌ تازه‌كه‌ی‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ به‌رپرسیار ده‌بێت به‌رامبه‌ر یاسا‪.‬‬ ‫‪ -12‬پێویسته‌ داواكاریه‌كانی‌ هاتوو له‌سه‌ره‌وه‌ وه‌ك(هه‌ویه‌ی‌ پۆلینكردنی‌ كۆمپانیا‪ ،‬هه‌ویه‌ی‌ یه‌كێتی‌ به‌ڵێنده‌ران‪،‬هه‌ویه‌ی‌ به‌ریوه‌به‌ری‌‬ ‫رێپێ���دراو‪ ،‬هه‌ویه‌و نوس���راوی‌ ته‌خویل‌و به‌ڵێننامه‌ی‌ دادنوس بۆ نوێن���ه‌ر ئه‌گه‌ر هه‌بوو‪ ،‬هه‌وێی‌ ئه‌ندازیاری‌ كۆمپانیا‪ ،‬ئه‌س���تۆپاكی‌‬ ‫باجی‌ ده‌رامه‌ت‪،‬س���ه‌رجه‌میان به‌ وێنه‌ی‌ ره‌نگاوره‌نگ(كۆپی‌ مله‌وه‌ن) له‌ناو زه‌رفێك وه‌ك به‌ش���ێك له‌ته‌نده‌ره‌كه‌ له‌گه‌ڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌‬ ‫ته‌نده‌ره‌كه‌دا پێشكه‌ش بكرێت‪.‬‬ ‫‪ -13‬مه‌رجه‌ له‌س���ه‌ر به‌ڵێنده‌ر هه‌تا بری‌ س���پێردراوی‌ ته‌نده‌ر كه‌ ئاماده‌بێت به‌ جێبه‌جێكردنی‌ برگه‌كانی‌ ناو ده‌رخس���تنه‌كه‌ وه‌هه‌ر‬ ‫برگه‌یه‌كی‌ نوێ‌ كه‌ پێویست بێت وه‌به‌ پێدانی‌ هیچ نرخێكی‌ ناو ته‌نده‌ره‌كه‌ بێجگه‌ له‌نرخی‌ نوێ‌ بۆ برگه‌ نوێكان‪.‬‬ ‫‪ -14‬هه‌ر كۆمپانیا‌و به‌ڵێنده‌رێك كه‌داوای‌ لێبوردن له‌جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌كه‌ ده‌كات‪ ،‬پێویس���ته‌ به‌ نوس���راوێك داوای‌ لێبوردنه‌كه‌ی‌‬ ‫پێشكه‌شی‌ لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ بكات‪.‬‬ ‫‪ -15‬مه‌رجه‌ له‌سه‌ر به‌ڵێنده‌ر هه‌تا بری‌ له‌‪ %20‬بری‌ سپێردراوی‌ ته‌نده‌ر كه‌ ئاماده‌بێت به‌جێبه‌جێكردنی‌ برگه‌كانی‌ ناو ده‌رخستنه‌كه‌‬ ‫به‌ هه‌مان نرخی‌ ناو ده‌رخستنه‌كه‌ بێجگه‌ له‌برگه‌ نێكان وه‌پێدانی‌ ماوه‌ی‌ پێویست بۆ ته‌واوكردنی‌ ئه‌و رێژه‌ زیاده‌‪.‬‬

‫مه‌رجه‌كانی‌ به‌شداری‌ كردن‬ ‫‪ .1‬س���ه‌رجه‌م كۆمپانیاو به‌ڵێنده‌ران كه‌ ناس���نامه‌ی‌ پۆلێنكردن���ی‌ وه‌زاره‌تی‌ پالندانانیان‌و یه‌كێتی‌ به‌ڵێن���ده‌ران یان هه‌یه‌ ده‌توانن‬ ‫به‌شداری‌ بكه‌ن‪.‬‬ ‫‪ .2‬لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌و سپاردنی‌ پرۆژه‌كان پابه‌ند نیه‌ به‌ كه‌مترین نرخه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬هیچ ته‌نده‌رێك له‌دوای‌ كاتی‌ دیاری‌ كراو وه‌رناگیرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬ئه‌گه‌ر رۆژی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر به‌ر پشوی‌ فه‌رمی‌ كه‌وت ئه‌وا رۆژی‌ دوای‌ پشووی‌ فه‌رمی‌ له‌كاتی‌ ده‌وامی‌ ئاسایی‌ دا ته‌نده‌ره‌كه‌‬ ‫ئه‌كرێته‌وه‌ له‌هه‌مان كات‌و شوێندا‪.‬‬ ‫‪ .5‬بارمته‌ی‌ یاسایی‌ له‌كاتی‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر پێویسته‌ له‌بانقێكی‌ حكومی‌ بری‌ (‪ )10.000.000‬ده‌ ملیۆن‬ ‫دینار پێشكه‌شی‌ ده‌كات به‌چه‌كی‌ په‌سه‌ندكراو یان خطاب ضمان ئه‌گه‌ر نا ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ فه‌رامۆش ده‌كرێت‪ ،‬پاشان ئه‌وه‌ی‌ كاره‌كه‌ی‌‬ ‫پێده‌ سپێردرێت بارمته‌ی‌ یاسایی‌ پێده‌كرێت به‌ بری‌ له‌‪%5‬ی‌ بڕی‌ تێچوی‌ پرۆژه‌كه‌ پێش واژۆ كردنی‌ گرێبه‌ست‪.‬‬ ‫‪ .6‬پێویسته‌ به‌ڵێنده‌ر ناونیشان‌و وێنه‌یه‌ك له‌پێناسی‌ ئه‌ندازیاری‌ به‌ڵێنده‌ر هاوپێچ بكات‪.‬‬ ‫‪ .7‬پێویس���ته‌ له‌س���ه‌ر كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر له‌كات‌و گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا(جدول تقدم العمل) بهێنێت وه‌ پێویس���ته‌ كۆمپانیا یان‬ ‫به‌ڵێنده‌ر كه‌ كاره‌كه‌ی‌ پێده‌سپێردرێت(جدول تقدم العمل)به‌ پرۆگرامی‌ (‪ )pirmavera‬پرۆژه‌كه‌ پێشكه‌ش بكات‪.‬‬ ‫‪ .8‬له‌گه‌ڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ نوس���خه‌ی‌ اصلی‌ ئه‌و ته‌نده‌ره‌ی‌ به‌ڵێنده‌ر یان كۆمپانیا پێشكه‌ش���ی‌ ده‌كات پێویس���ته‌ نوس���خه‌ی‌ كۆپیش‬ ‫بگه‌رێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .9‬پێویس���ته‌ هه‌ر كۆمپانیایه‌ك كه‌ داوای‌ ته‌نده‌ر ده‌كات پش���تگیری‌ ئه‌ستۆ پاكی‌ باجی‌ ده‌رامه‌ت پێشكه‌ش بكات پێش وه‌رگرتنی‌‬ ‫ته‌نده‌ر بۆ ساڵی‌ ‪.2011‬‬ ‫‪ .10‬پابه‌ندبوون به‌رێنمایی‌ بۆ هه‌موو به‌ڵێنده‌ره‌كانی‌ پرۆژه‌كان كه‌ هاوپێچه‌ له‌گه‌ڵ‌ ته‌نده‌ره‌كه‌دا‪.‬‬ ‫‪ .11‬پێویس���ته‌ كۆمپانیا نوێنه‌ری‌ خۆی‌ ده‌س���ت نیشان بكات به‌نوس���راوی‌ فه‌رمی‌ وه‌ به‌ پشتگیری‌ كلێشه‌ی‌ كۆمپانیا وه‌ ته‌نها ئه‌و‬ ‫نوێنه‌ره‌ بۆی‌ هه‌یه‌ سه‌ردانی‌ شاره‌وانی‌ بكات بۆ كاروباری‌ پرۆژه‌كه‌‪ ،‬وه‌ ئاماده‌بێت له‌رۆژی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا‪ ،‬پێویسته‌ نوێنه‌ری‌‬ ‫ناوبراو ناونیشانی‌ به‌ریدی‌ ته‌واوی‌ خۆی‌ پێشكه‌ش بكات‪ ،‬به‌پشتگیری‌‌و مۆركردنی‌ الیه‌نی‌ په‌یوه‌ندی‌ دار (موختار) به‌گوێره‌ی‌ فۆرمی‌‬ ‫زانیاری‌ ئاماده‌كراو له‌الیه‌ن سه‌رۆكایه‌تیمان(به‌ش���ی‌ پالندانان)وه‌ له‌كاتی‌ گۆرینی‌ ناونیشانیدا ده‌ست به‌جێ‌ ئاگاداری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‪ /‬پالندانان بكات سه‌باره‌ت به‌ ناونیشانه‌ تازه‌كه‌ی‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ به‌رپرسیار ده‌بێت به‌رامبه‌ر یاسا‪.‬‬ ‫‪ .12‬پێویسته‌ داواكاریه‌كانی‌ هاتوو له‌سه‌ره‌وه‌ وه‌ك(هه‌ویه‌ی‌ پۆلینكردنی‌ كۆمپانیا‪ ،‬هه‌ویه‌ی‌ یه‌كێتی‌ به‌ڵێنده‌ران‪،‬هه‌ویه‌ی‌ به‌ریوه‌به‌ری‌‬ ‫رێپێ���دراو‪ ،‬هه‌ویه‌و نوس���راوی‌ ته‌خویل‌و به‌ڵێننامه‌ی‌ دادن���وس بۆ نوێنه‌ر ئه‌گه‌ر هه‌بوو‪ ،‬هه‌وێی‌ ئه‌ندازیاری‌ كۆمپانیا‪ ،‬ئه‌س���تۆپاكی‌‬ ‫باجی‌ ده‌رامه‌ت‪،‬س���ه‌رجه‌میان به‌ وێنه‌ی‌ ره‌نگاوره‌نگ(كۆپی‌ مله‌وه‌ن) له‌ناو زه‌رفێك وه‌ك به‌ش���ێك له‌ته‌نده‌ره‌كه‌ له‌گ ‌هڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌‬ ‫ته‌نده‌ره‌كه‌دا پێشكه‌ش بكرێت‪.‬‬ ‫‪ .13‬مه‌رجه‌ له‌س���ه‌ر به‌ڵێنده‌ر هه‌تا بری‌ س���پێردراوی‌ ته‌نده‌ر كه‌ ئاماده‌بێت به‌ جێبه‌جێكردنی‌ برگه‌كانی‌ ناو ده‌رخس���تنه‌كه‌ وه‌هه‌ر‬ ‫برگه‌یه‌كی‌ نوێ‌ كه‌ پێویست بێت وه‌به‌ پێدانی‌ هیچ نرخێكی‌ ناو ته‌نده‌ره‌كه‌ بێجگه‌ له‌نرخی‌ نوێ‌ بۆ برگه‌ نوێكان‪.‬‬ ‫‪ .14‬هه‌ر كۆمپانیا‌و به‌ڵێنده‌رێك كه‌داوای‌ لێبوردن له‌جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌كه‌ ده‌كات‪ ،‬پێویس���ته‌ به‌ نوسراوێك داوای‌ لێبوردنه‌كه‌ی‌‬ ‫پێشكه‌شی‌ لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ بكات‪.‬‬ ‫‪ .15‬ده‌رخسته‌ به‌نرخه‌وه‌ ده‌درێته‌ كۆمپانیا وه‌ پێویسته‌ كۆمپانیا له‌كاتی‌ پێشكه‌شكردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر گوژمه‌ جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌كه‌‬ ‫به‌رێژه‌ی‌ ‪ +‬یان – واته‌ سه‌رو كه‌شف یان ژێر كه‌شف پێشكه‌ش بكات‪.‬‬

‫ئه‌ندازیار‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم فاتح عوسمان‬ ‫جێگری‌ سه‌رۆكی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‬

‫ئه‌ندازیار‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم فاتح عوسمان‬ ‫جێگری‌ سه‌رۆكی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‬

‫تۆرێ‪:‬‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌م وت ‌ی‬ ‫به‌رشه‌لۆنه‌ جێبێڵه‌‬ ‫ی‬ ‫یایا تۆرێ باس له‌به‌جێهێش���تنی‌ یانه‌ ‌‬ ‫به‌رشه‌لۆن ‌ه ده‌كات‌و هۆكاری‌ یه‌كه‌میش‬ ‫ی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ب���ۆ هاوس���ه‌ره‌ك ‌ه ‌‬ ‫داوای‌ لێكردووه‌ به‌رشه‌لۆن ‌ه جێبێڵێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی كۆتدیڤوار ‌‬ ‫ئاژانس���ه‌كان‪ :‬یایا تۆرێ ‌‬ ‫ی یان ‌هی‌ به‌رش���ه‌لۆنه‌‌و‬ ‫یاریزانی‌ پێش���و ‌‬ ‫ی مانچسته‌ر س���یتی‌ ئینگلیزی‌‪،‬‬ ‫ئێستا ‌‬ ‫ی به‌جێهێش���تنی‌ یان ‌ه‬ ‫باس له‌هۆكاره‌كان ‌‬ ‫كه‌ته‌لۆنیه‌كه‌ ده‌كات‌و ئاش���كرایكردوو‌ه‬ ‫ی یه‌كه‌م‬ ‫ی هۆكار ‌‬ ‫ك ‌ه كه‌س��� ‌ه نزیكه‌كان ‌‬ ‫ی به‌رشه‌لۆنه‌‪.‬‬ ‫بوون بۆ به‌جێهێشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌م باره‌یه‌و‌ه ت���ۆرێ ده‌ڵێت "بڕیارێك ‌‬ ‫زۆر قورس���ه‌ كاتێك یان ‌هی‌ به‌رشه‌لۆن ‌ه‬ ‫به‌جێده‌هێڵی���ت‪ ،‬كاتێ���ك ده‌ڵێیت ك ‌ه‬ ‫ی باش���ترین‬ ‫من ده‌مه‌وێت به‌رش���ه‌لۆنه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شێت ‌‬ ‫یان ‌هی‌ جیهان به‌جێبێڵم توش��� ‌‬ ‫ده‌بی���ت‪ ،‬له‌كاتێكدا ك ‌ه ئێم ‌ه پێش���تر‬ ‫ی مێژووییم���ان له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ش���ه‌ش نازناو ‌‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‪ ،‬ئه‌بێت دوای‌ ئه‌مه‌ چیمان‬ ‫ی‬ ‫ی من به‌ده‌ركه‌وتن ‌‬ ‫بوێت؟ به‌اڵم ب���ه‌ڕا ‌‬ ‫ی‬ ‫یاریزان ‌ه الوه‌كان پێویستبوو بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫بڕیاری‌ به‌جێهێشتنی‌ به‌رشه‌لۆنه‌ بده‌یت‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ك ‌ه من ته‌مه‌نم ‪ 28‬ساڵ بوو‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ك���ه‌م یاریكردن به‌دڵنییاییه‌و‌ه‬ ‫ی هه‌بوو بۆ من"‪.‬‬ ‫ی سلب ‌‬ ‫كاریگه‌ر ‌‬ ‫ت���ۆرێ به‌رده‌وام ده‌بێ���ت‌و ده‌ڵێت "من‬ ‫هه‌رده‌م پێموابوو‌ه ك��� ‌ه قورس ده‌بێت‬ ‫ی تری‌ بێجگه‌ به‌رش���ه‌لۆن ‌ه‬ ‫له‌یانه‌یه‌ك��� ‌‬ ‫ی بكه‌یت‪ ،‬به‌تایبه‌ت ك ‌ه به‌رش���ه‌لۆن ‌ه‬ ‫یار ‌‬ ‫ه���ه‌ر له‌منداڵییه‌و‌ه یان���ه‌ی‌ خه‌ونه‌كانم‬ ‫ی رۆش���تنی‌ كۆتایم‬ ‫بوو‪ ،‬ب���ه‌اڵم بڕیار ‌‬ ‫پ���اش گفتوگۆكردنم له‌گه‌ڵ هاوس��� ‌هر‌و‬ ‫كه‌س ‌ه نزیكه‌كانم بوو‪ ،‬كه‌ پێیان وتم ك ‌ه‬ ‫گه‌شتن به‌و ته‌مه‌نه‌‌و كه‌م یاریكردن له‌و‬ ‫یانه‌یه‌ پێویست ده‌كات به‌جێیبهێڵیت"‪.‬‬

‫هه‌ڵبژارده‌ ‌ی‬ ‫عێراق‌و یه‌ك‬ ‫خاڵ ‌ی مێژوویی‌‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ی‌ عێراق پێویس���تی‌ به‌ته‌نیا‬ ‫ی‬ ‫یه‌ك خ���اڵ هه‌یه‌‪ ،‬بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ قۆناغ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پااڵوتن���ه‌كان ببڕێت‌و خۆ ‌‬ ‫س���ێیه‌م ‌‬ ‫ی به‌ڕازیل نزیك بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌مۆندیال ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاژانسه‌كان‪ :‬ئه‌مڕۆ سێ شه‌ممه‌‪ ،‬جه‌وله‌ ‌‬ ‫ی نه‌ته‌وه‌كانی‌ ئاسیا‪،‬‬ ‫پێنجه‌می‌ پااڵوتن ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ گه‌ش���تن به‌دوایارییه‌كانی‌ مۆندیال ‌‬ ‫به‌ڕازیل ئه‌نجام ده‌درێن‪ .‬له‌م جه‌وله‌یه‌دا‬ ‫ی‬ ‫ی یاریگا ‌‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ی‌ عێراق له‌ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئوردن‬ ‫ی هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫خۆی���دا روبه‌ڕو ‌‬ ‫ی عێراق چوار‬ ‫ده‌بێت���ه‌وه‌‪ .‬هه‌ڵب���ژارده‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی���اری‌ ئه‌نجام���داوه‌‪ ،‬ك���ه‌ توانیویه‌ت ‌‬ ‫ی س���ێ ی���اری‌‌و دۆڕاندنێك‪،‬‬ ‫به‌بردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دووه‌م ‌‬ ‫‪ 9‬خ���اڵ كۆبكات���ه‌وه‌‌و پل���ه‌ ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م به‌ده‌س���تبهێنێت‌و دوو‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ ‌‬ ‫ی ب���دات‪ ،‬ك ‌ه ته‌نیا‬ ‫ی ماو‌ه ئه‌نجام ‌‬ ‫ی���ار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌یه‌ك خاڵ هه‌ی ‌ه بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫پێویس���ت ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ فه‌رمی‌ بگات��� ‌ه قۆناغ ‌‬ ‫كۆتایی‌ پااڵوتنه‌كان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئ���وردن ‪ 12‬خاڵ ‌‬ ‫به‌اڵم هه‌ڵب���ژارد‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫هه‌ی���ه‌‌و یاری‌ چونیش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قۆناغ ‌‬ ‫عێ���راق ب���رده‌وه‌‌و به‌فه‌رم��� ‌‬ ‫سێیه‌می‌ پااڵوتنه‌كانی‌ بڕیوه‌‪.‬‬ ‫له‌كۆمه‌ڵ���ه‌ی‌ سێیه‌میش���دا‪ ،‬ه���ه‌ردوو‬ ‫ی ژاپۆن‌و ئۆزباكسان به‌یه‌كه‌م‌و‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵه‌كه‌یان س���ه‌ركه‌وتون بۆ‬ ‫دووه‌م ‌‬ ‫قۆناغی‌ داهات���ووی‌ پااڵوتنه‌كان‌و ئه‌مڕۆ‬ ‫ل���ه‌دوو یاری‌ جیاوازدا‌و ب���ه‌دوای‌ یه‌كدا‬ ‫ی باكور‌و‬ ‫ی هه‌ڵبژارده‌كانی‌ كۆریا ‌‬ ‫روبه‌ڕو ‌‬ ‫تاجكستان ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫گرنگترین ی���اری‌ جه‌ول��� ‌هی‌ پێنجه‌م ‌‬ ‫پااڵوتنه‌كان‪:‬‬ ‫سێشه‌ممه‌‪2011/11/15 ،‬‬ ‫ی سه‌رله‌به‌یانی‌‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 10‬‬ ‫كۆریای‌ باكور × ژاپۆن‬ ‫كاتژمێر ‪2‬ی‌ پاش نیوه‌ڕۆ‬ ‫تایله‌ند × ئوسترالیا‬ ‫كاتژمێر ‪3‬ی‌ پاش نیوه‌ڕۆ‬ ‫ئه‌نده‌نوسیا × ئێران‬ ‫كاتژمێر ‪3:30‬ی‌ پاش نیوه‌ڕۆ‬ ‫ی باشور‬ ‫لوبنان × كۆریا ‌‬ ‫ی شه‌‌و‬ ‫كاتژمێر ‪‌ 7‬‬ ‫ئوردن × عێراق‪.‬‬


‫ریکالم‬

‫)‪ )300‬سێشه‌مم ‌ه ‪2011/11/15‬‬

‫‪19‬‬

‫بانگه‌واز ‌ی ژماره‌(‪)151‬‬

‫ژماره‌‪22251 :‬‬ ‫رێكه‌وت‪2011/11/3 :‬‬

‫ژماره‌‪22252 :‬‬ ‫رێكه‌وت‪2011/11/3 :‬‬

‫سوپاسنامه‌‬

‫سه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ ئاگاداری‌ كۆمپانیا پله‌ (‪)4-3-2-1‬كان ده‌كات كه‌ ناسنامه‌ی‌ پۆلێنكردنی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی‌ پالندانانیان هه‌یه‌‪ .‬كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ نهێنی‌ هه‌یه‌ بۆ كاری‌‪ /‬كۆنكرێتكردنی‌ هه‌ندێ‌ له‌كۆاڵنه‌كان‌و‬ ‫ش���ه‌قامه‌كان ‌ی گه‌ڕه‌كی‌ كانی‌ با ژماره‌ ‪ 318‬له‌جیاكراوه‌كانی‌ ‪44‬ی‌ قه‌ره‌تۆغان‪ /‬قۆناغی‌ دووه‌م به‌كۆدی‬

‫س���ه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ ئاگاداری‌ كۆمپانیا پله‌ (‪)3-2-1‬كان ده‌كات كه‌ ناسنامه‌ی‌ پۆلێنكردنی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی‌ پالندانانیان هه‌یه‌‪ .‬كه‌مكردن���ه‌وه‌ی‌ نهێنی‌ هه‌یه‌ بۆ كاری‌‪ /‬كۆنكرێت ش���ه‌قامه‌كانی‌ زۆنی‌ ‪E‬‬ ‫له‌گه‌ڕه‌كی‌ هه‌واری‌ شار به‌كۆدی‌ ‪msp.0155‬‬ ‫هه‌ركه‌س ئاره‌زووی‌ به‌ش���داریكردنی‌ هه‌یه‌ له‌رۆژی‌ (‪ )2011/11/2‬سه‌ردانی‌ بینای‌ سه‌رۆكایه‌تیمان بكات‬ ‫له‌ته‌الری‌ نوێی‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ له‌شه‌قامی‌ س���الم به‌رده‌م پردی‌ خه‌سره‌و خاڵ‌ به‌شی‌‬ ‫پالندان���ان‪ /‬نهۆمی‌ پێنجه‌م به‌مه‌به‌س���تی‌ وه‌رگرتنی‌ ته‌نده‌ر به‌رامب���ه‌ر به‌(‪)15.000‬پانزه‌ هه‌زار دینار كه‌‬ ‫ناگه‌رێت���ه‌وه‌ بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی‌‪ ،‬كرێی‌ باڵوكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م ئاگاداریه‌ ده‌كه‌وێته‌ ئه‌س���تۆی‌ ئه‌و كه‌س���ه‌ی‌ كه‌‬ ‫ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ بۆ ده‌رده‌چێت‪.‬‬ ‫‪ .1‬وه‌رگرتن���ی‌ ته‌ن���ده‌ر له‌رۆژی‌ ‪ 2011/11/2‬ت���ا رۆژی‌ ‪ 2011/11/17‬هه‌ت���ا (‪)11‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ جگه‌‬ ‫له‌رۆژانی‌ پێنجشه‌ممه‌ كاتژمێر (‪)10‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ‪.‬‬ ‫‪ .2‬دوا مۆڵه‌ت بۆ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ دووشه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێر ‪10‬ی‌ سه‌رله‌به‌یانی‌ پێویسته‌‬ ‫ئ���ه‌و كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌رانه‌ی‌ ته‌ن���ده‌ر ده‌هێننه‌وه‌ له‌هۆڵی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر له‌نهۆمی‌ زه‌مینی‌ بیكاته‌‬ ‫ناو س���ندوقی‌ تایبه‌ت به‌پێشكه‌شكردنی‌ ته‌نده‌ر واژوو بكات له‌سه‌ر فۆرمی‌ تایبه‌ت به‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ كه‌ صندوقه‌كه‌ داخرا دوای‌ ئه‌و كاته‌ هیچ ته‌نده‌رێك وه‌رناگیرێت‪.‬‬ ‫‪ .3‬رۆژی‌ كردن���ه‌وه‌و ئاش���كراكردنی‌ ته‌ن���ده‌ر رۆژی‌ دووش���ه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێ���ر (‪)10.30‬ی‌‬ ‫پێشنیوه‌رۆ‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی جۆری ‌‬ ‫ی ده‌سته‌ی‌ پێوانه‌سازی‌‌و كۆنتڕۆڵ ‌‬ ‫س���وپاس‌و پێزانینی‌ خۆمان ئاڕاست ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شی‌ هاورده‌ له‌هه‌ولێر‌و سلێمانی‌ كه‌ له‌خۆبووردوانه‌ له‌ڕۆژ ‌‬ ‫ده‌كه‌ین به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ی هه‌رێم‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ش���ه‌مم ‌ه ‪ ،11/4‬ك ‌ه رۆژی‌ پش���وو بوو بۆ س���ه‌رجه‌م فه‌رمانگه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌رمییان كرد‪ .‬هیوا ‌‬ ‫به‌ڕێزان���ه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ كاری‌ هاواڵتیان دوانه‌كه‌وێ‌‪ ،‬ده‌وام ‌‬ ‫سه‌ركه‌وتنیان بۆ ده‌خوازین‪.‬‬

‫بانگه‌واز ‌ی ژماره‌(‪)150‬‬

‫‌‪msp.0154‬‬

‫هه‌ركه‌س ئاره‌زووی‌ به‌ش���داریكردنی‌ هه‌یه‌ له‌رۆژی‌ (‪ )2011/11/2‬سه‌ردانی‌ بینای‌ سه‌رۆكایه‌تیمان بكات‬ ‫له‌ته‌الری‌ نوێی‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ له‌شه‌قامی‌ س���الم به‌رده‌م پردی‌ خه‌سره‌و خاڵ‌ به‌شی‌‬ ‫پالندان���ان‪ /‬نهۆمی‌ پێنجه‌م به‌مه‌به‌س���تی‌ وه‌رگرتنی‌ ته‌نده‌ر به‌رامب���ه‌ر به‌(‪)15.000‬پانزه‌ هه‌زار دینار كه‌‬ ‫ناگه‌ڕێت���ه‌وه‌ بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی‌‪ ،‬كرێی‌ باڵوكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م ئاگاداریه‌ ده‌كه‌وێته‌ ئه‌س���تۆی‌ ئه‌و كه‌س���ه‌ی‌ كه‌‬ ‫ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ بۆ ده‌رده‌چێت‪.‬‬ ‫‪ .1‬وه‌رگرتن���ی‌ ته‌ن���ده‌ر له‌رۆژی‌ ‪ 2011/11/2‬ت���ا رۆژی‌ ‪ 2011/11/17‬هه‌ت���ا (‪)11‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ جگه‌‬ ‫له‌رۆژانی‌ پێنجشه‌ممه‌ كاتژمێر (‪)10‬ی‌ پێش نیوه‌رۆ‪.‬‬ ‫‪ .2‬دوا مۆڵه‌ت بۆ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر رۆژی‌ دووشه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێر ‪10‬ی‌ سه‌رله‌به‌یانی‌ پێویسته‌‬ ‫ئ���ه‌و كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌رانه‌ی‌ ته‌ن���ده‌ر ده‌هێننه‌وه‌ له‌هۆڵی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر له‌نهۆمی‌ زه‌مینی‌ بیكاته‌‬ ‫ناو س���ندوقی‌ تایبه‌ت به‌پێشكه‌شكردنی‌ ته‌نده‌ر واژوو بكات له‌سه‌ر فۆرمی‌ تایبه‌ت به‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ كه‌ صندوقه‌كه‌ داخرا دوای‌ ئه‌و كاته‌ هیچ ته‌نده‌رێك وه‌رناگیرێت‪.‬‬ ‫‪ .3‬رۆژی‌ كردن���ه‌وه‌و ئاش���كراكردنی‌ ته‌ن���ده‌ر رۆژی‌ دووش���ه‌ممه‌ ‪ 2011/11/21‬كاتژمێ���ر (‪)10.30‬ی‌‬ ‫پێشنیوه‌رۆ‪.‬‬

‫مه‌رجه‌كانی‌ به‌شداری‌ كردن‬ ‫‪ .1‬س���ه‌رجه‌م كۆمپانیا پل���ه‌ (‪ )4-3-2-1‬كه‌ ناس���نامه‌ی‌ پۆلێنكردنی‌ وه‌زاره‌ت���ی‌ پالندانانیان‌و یه‌كێتی‌‬ ‫به‌ڵێنده‌ران یان هه‌یه‌ ده‌توانن به‌شداری‌ بكه‌ن‪.‬‬ ‫‪ .2‬لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌و سپاردنی‌ پرۆژه‌كان پابه‌ند نیه‌ به‌ كه‌مترین نرخه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬هیچ ته‌نده‌رێك له‌دوای‌ كاتی‌ دیاری‌ كراو وه‌رناگیرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬ئه‌گه‌ر رۆژی‌ كردنه‌وه‌ ‌ی ته‌نده‌ر به‌ر پش���وی‌ فه‌رمی‌ كه‌وت ئه‌وا رۆژی‌ دوای‌ پش���ووی‌ فه‌رمی‌ له‌كاتی‌‬ ‫ده‌وامی‌ ئاسایی‌ دا ته‌نده‌ره‌كه‌ ئه‌كرێته‌وه‌ له‌هه‌مان كات‌و شوێندا‪.‬‬ ‫‪ .5‬بارمته‌ی‌ یاسایی‌ له‌كاتی‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر پێویسته‌ له‌بانقێكی‌ حكومی‌ بری‌‬ ‫(‪ )50.000.000‬په‌نجا ملیۆن دینار پێشكه‌ش���ی‌ ده‌كات به‌چه‌كی‌ په‌سه‌ندكراو یان خطاب ضمان ئه‌گه‌ر نا‬ ‫ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ فه‌رامۆش ده‌كرێت‪ ،‬پاشان ئه‌وه‌ی‌ كاره‌كه‌ی‌ پێده‌ سپێردرێت بارمته‌ی‌ یاسایی‌ پێده‌كرێت به‌‬ ‫بری‌ له‌‪%5‬ی‌ بڕی‌ تێچوی‌ پرۆژه‌كه‌ پێش واژۆ كردنی‌ گرێبه‌ست‪.‬‬ ‫‪ .6‬پێویسته‌ به‌ڵێنده‌ر ناونیشان‌و وێنه‌یه‌ك له‌پێناسی‌ ئه‌ندازیاری‌ به‌ڵێنده‌ر هاوپێچ بكات‪.‬‬ ‫‪ .7‬پێویس���ته‌ له‌س���ه‌ر كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر له‌كات‌و گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا(جدول تقدم العمل) بهێنێت‬ ‫وه‌ پێویس���ته‌ كۆمپانی���ا یان به‌ڵێنده‌ر كه‌ كاره‌كه‌ی‌ پێده‌س���پێردرێت(جدول تق���دم العمل)به‌ پرۆگرامی‌‬ ‫(‪ )pirmavera‬پرۆژه‌كه‌ پێشكه‌ش بكات‪.‬‬ ‫‪ .8‬له‌گه‌ڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ نوسخه‌ی‌ اصلی‌ ئه‌و ته‌نده‌ره‌ی‌ به‌ڵێنده‌ر یان كۆمپانیا پێشكه‌شی‌ ده‌كات پێویسته‌‬ ‫نوسخه‌ی‌ كۆپیش بگه‌رێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .9‬پێویس���ته‌ هه‌ر كۆمپانیایه‌ك كه‌ داوای‌ ته‌نده‌ر ده‌كات پش���تگیری‌ ئه‌س���تۆ پاك���ی‌ باجی‌ ده‌رامه‌ت‬ ‫پێشكه‌ش بكات پێش وه‌رگرتنی‌ ته‌نده‌ر بۆ ساڵی‌ ‪.2011‬‬ ‫‪ .10‬پابه‌ندبوون به‌رێنمایی‌ بۆ هه‌موو به‌ڵێنده‌ره‌كانی‌ پرۆژه‌كان كه‌ هاوپێچه‌ له‌گه‌ڵ‌ ته‌نده‌ره‌كه‌دا‪.‬‬ ‫‪ .11‬پێویسته‌ كۆمپانیا نوێنه‌ری‌ خۆی‌ ده‌ست نیشان بكات به‌نوسراوی‌ فه‌رمی‌ وه‌ به‌ پشتگیری‌ كلێشه‌ی‌‬ ‫كۆمپانیا وه‌ ته‌نها ئه‌و نوێنه‌ره‌ بۆی‌ هه‌یه‌ سه‌ردانی‌ شاره‌وانی‌ بكات بۆ كاروباری‌ پرۆژه‌كه‌‪ ،‬وه‌ ئاماده‌بێت‬ ‫ی پێشكه‌ش بكات‪،‬‬ ‫له‌رۆژی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا‪ ،‬پێویسته‌ نوێنه‌ری‌ ناوبراو ناونیشانی‌ به‌ریدی‌ ته‌واوی‌ خۆ ‌‬ ‫به‌پش���تگیری‌‌و مۆركردنی‌ الیه‌نی‌ په‌یوه‌ندی‌ دار (موختار) به‌گوێره‌ی‌ فۆرمی‌ زانیاری‌ ئاماده‌كراو له‌الیه‌ن‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیمان(به‌ش���ی‌ پالندانان)وه‌ له‌كاتی‌ گۆرینی‌ ناونیشانیدا ده‌ست به‌جێ‌ ئاگاداری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ش���اره‌وانی‌ سلێمانی‌‪ /‬پالندانان بكات س���ه‌باره‌ت به‌ ناونیشانه‌ تازه‌كه‌ی‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ به‌رپرسیار ده‌بێت‬ ‫به‌رامبه‌ر یاسا‪.‬‬ ‫‪ .12‬پێویس���ته‌ داواكاریه‌كانی‌ هاتوو له‌س���ه‌ره‌وه‌ وه‌ك(هه‌ویه‌ی‌ پۆلینكردنی‌ كۆمپانیا‪ ،‬هه‌ویه‌ی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫به‌ڵێنده‌ران‪،‬هه‌وی���ه‌ی‌ به‌ریوه‌به‌ری‌ رێپێدراو‪ ،‬هه‌ویه‌و نوس���راوی‌ ته‌خویل‌و به‌ڵێننامه‌ی‌ دادنوس بۆ نوێنه‌ر‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر هه‌بوو‪ ،‬هه‌وێ���ی‌ ئه‌ندازیاری‌ كۆمپانیا‪ ،‬ئه‌س���تۆپاكی‌ باج���ی‌ ده‌رامه‌ت‪،‬س���ه‌رجه‌میان به‌ وێنه‌ی‌‬ ‫ره‌نگاوره‌نگ(كۆپ���ی‌ مله‌وه‌ن) له‌ناو زه‌رفێك وه‌ك به‌ش���ێك له‌ته‌نده‌ره‌كه‌ له‌گه‌ڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ره‌كه‌دا‬ ‫پێشكه‌ش بكرێت‪.‬‬ ‫‪ .13‬مه‌رجه‌ له‌سه‌ر به‌ڵێنده‌ر هه‌تا بری‌ سپێردراوی‌ ته‌نده‌ر كه‌ ئاماده‌بێت به‌ جێبه‌جێكردنی‌ برگه‌كانی‌ ناو‬ ‫ده‌رخس���تنه‌كه‌ وه‌هه‌ر برگه‌یه‌كی‌ نوێ‌ كه‌ پێویست بێت وه‌به‌ پێدانی‌ هیچ نرخێكی‌ ناو ته‌نده‌ره‌كه‌ بێجگه‌‬ ‫له‌نرخی‌ نوێ‌ بۆ برگه‌ نوێكان‪.‬‬ ‫‪ .14‬ئه‌و كۆمپانیایه‌ی‌ به‌ش���داری‌ ده‌كات پێویس���ته‌ كاری‌ هاوش���ێوه‌ی‌ (كۆنكرێتی‌) پێشكه‌ش بكات كه‌‬ ‫پێشتر جێبه‌جێی‌ كردووه‌‪.‬‬ ‫‪ .15‬ه���ه‌ر كۆمپانیا‌و به‌ڵێنده‌رێك ك���ه‌داوای‌ لێبوردن له‌جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌ك ‌ه ده‌كات‪ ،‬پێویس���ته‌ به‌‬ ‫نوسراوێك داوای‌ لێبوردنه‌كه‌ی‌ پێشكه‌شی‌ لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫‪ .16‬ده‌رخس���ته‌ به‌نرخه‌وه‌ ده‌درێته‌ كۆمپانیا وه‌ پێویس���ته‌ كۆمپانیا له‌كاتی‌ پێشكه‌شكردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫گوژمه‌ جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌كه‌ به‌رێژه‌ی‌ ‪ +‬یان – واته‌ سه‌رو كه‌شف یان ژێر كه‌شف پێشكه‌ش بكات‪.‬‬

‫مه‌رجه‌كانی‌ به‌شداری‌ كردن‬ ‫‪ .1‬سه‌رجه‌م كۆمپانیا پله‌ (‪ )3-2-1‬كه‌ ناسنامه‌ی‌ پۆلێنكردنی‌ وه‌زاره‌تی‌ پالندانانیان‌و یه‌كێتی‌ به‌ڵێنده‌ران‬ ‫یان هه‌یه‌ ده‌توانن به‌شداری‌ بكه‌ن‪.‬‬ ‫‪ .2‬لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌و سپاردنی‌ پرۆژه‌كان پابه‌ند نیه‌ به‌ كه‌مترین نرخه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬هیچ ته‌نده‌رێك له‌دوای‌ كاتی‌ دیاری‌ كراو وه‌رناگیرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .4‬ئه‌گه‌ر رۆژی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر به‌ر پش���وی‌ فه‌رمی‌ كه‌وت ئه‌وا رۆژی‌ دوای‌ پش���ووی‌ فه‌رمی‌ له‌كاتی‌‬ ‫ده‌وامی‌ ئاسایی‌ دا ته‌نده‌ره‌كه‌ ئه‌كرێته‌وه‌ له‌هه‌مان كات‌و شوێندا‪.‬‬ ‫‪ .5‬بارمته‌ی‌ یاسایی‌ له‌كاتی‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر پێویسته‌ له‌بانقێكی‌ حكومی‌ بری‌‬ ‫(‪ )70.000.000‬حه‌فتا ملیۆن دینار پێشكه‌ش���ی‌ ده‌كات به‌چه‌كی‌ په‌سه‌ندكراو یان خطاب ضمان ئه‌گه‌ر نا‬ ‫ته‌نده‌ره‌كه‌ی‌ فه‌رامۆش ده‌كرێت‪ ،‬پاشان ئه‌وه‌ی‌ كاره‌كه‌ی‌ پێده‌ سپێردرێت بارمته‌ی‌ یاسایی‌ پێده‌كرێت به‌‬ ‫بری‌ له‌‪%5‬ی‌ بڕی‌ تێچوی‌ پرۆژه‌كه‌ پێش واژۆ كردنی‌ گرێبه‌ست‪.‬‬ ‫‪ .6‬پێویسته‌ به‌ڵێنده‌ر ناونیشان‌و وێنه‌یه‌ك له‌پێناسی‌ ئه‌ندازیاری‌ به‌ڵێنده‌ر هاوپێچ بكات‪.‬‬ ‫‪ .7‬پێویس���ته‌ له‌س���ه‌ر كۆمپانیا یان به‌ڵێنده‌ر له‌كات‌و گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا(جدول تقدم العمل) بهێنێت‬ ‫وه‌ پێویس���ته‌ كۆمپانی���ا یان به‌ڵێنده‌ر كه‌ كاره‌كه‌ی‌ پێده‌س���پێردرێت(جدول تق���دم العمل)به‌ پرۆگرامی‌‬ ‫(‪ )pirmavera‬پرۆژه‌كه‌ پێشكه‌ش بكات‪.‬‬ ‫‪ .8‬له‌گه‌ڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ نوسخه‌ی‌ اصلی‌ ئه‌و ته‌نده‌ره‌ی‌ به‌ڵێنده‌ر یان كۆمپانیا پێشكه‌شی‌ ده‌كات پێویسته‌‬ ‫نوسخه‌ی‌ كۆپیش بگه‌رێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ .9‬پێویس���ته‌ هه‌ر كۆمپانیایه‌ك كه‌ داوای‌ ته‌نده‌ر ده‌كات پش���تگیری‌ ئه‌س���تۆ پاك���ی‌ باجی‌ ده‌رامه‌ت‬ ‫پێشكه‌ش بكات پێش وه‌رگرتنی‌ ته‌نده‌ر بۆ ساڵی‌ ‪.2011‬‬ ‫‪ .10‬پابه‌ندبوون به‌رێنمایی‌ بۆ هه‌موو به‌ڵێنده‌ره‌كانی‌ پرۆژه‌كان كه‌ هاوپێچه‌ له‌گ ‌هڵ‌ ته‌نده‌ره‌كه‌دا‪.‬‬ ‫‪ .11‬پێویسته‌ كۆمپانیا نوێنه‌ری‌ خۆی‌ ده‌ست نیشان بكات به‌نوسراوی‌ فه‌رمی‌ وه‌ به‌ پشتگیری‌ كلێشه‌ی‌‬ ‫كۆمپانیا وه‌ ته‌نها ئه‌و نوێنه‌ره‌ بۆی‌ هه‌یه‌ سه‌ردانی‌ شاره‌وانی‌ بكات بۆ كاروباری‌ پرۆژه‌كه‌‪ ،‬وه‌ ئاماده‌بێت‬ ‫له‌رۆژی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ردا‪ ،‬پێویسته‌ نوێنه‌ری‌ ناوبراو ناونیشانی‌ به‌ریدی‌ ته‌واوی‌ خۆی‌ پێشكه‌ش بكات‪،‬‬ ‫به‌پش���تگیری‌‌و مۆركردنی‌ الیه‌نی‌ په‌یوه‌ندی‌ دار (موختار) به‌گوێره‌ی‌ فۆرمی‌ زانیاری‌ ئاماده‌كراو له‌الیه‌ن‬ ‫سه‌رۆكایه‌تیمان(به‌ش���ی‌ پالندانان)وه‌ له‌كاتی‌ گۆرینی‌ ناونیشانیدا ده‌ست به‌جێ‌ ئاگاداری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ش���اره‌وانی‌ سلێمانی‌‪ /‬پالندانان بكات س���ه‌باره‌ت به‌ ناونیشانه‌ تازه‌كه‌ی‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌ به‌رپرسیار ده‌بێت‬ ‫به‌رامبه‌ر یاسا‪.‬‬ ‫‪ .12‬پێویس���ته‌ داواكاریه‌كانی‌ هاتوو له‌س���ه‌ره‌وه‌ وه‌ك(هه‌ویه‌ی‌ پۆلینكردنی‌ كۆمپانیا‪ ،‬هه‌ویه‌ی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫به‌ڵێنده‌ران‪،‬هه‌وی���ه‌ی‌ به‌ریوه‌به‌ری‌ رێپێدراو‪ ،‬هه‌ویه‌و نوس���راوی‌ ته‌خویل‌و به‌ڵێننامه‌ی‌ دادنوس بۆ نوێنه‌ر‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر هه‌بوو‪ ،‬هه‌وێ���ی‌ ئه‌ندازیاری‌ كۆمپانیا‪ ،‬ئه‌س���تۆپاكی‌ باج���ی‌ ده‌رامه‌ت‪،‬س���ه‌رجه‌میان به‌ وێنه‌ی‌‬ ‫ره‌نگاوره‌نگ(كۆپ���ی‌ مله‌وه‌ن) له‌ناو زه‌رفێك وه‌ك به‌ش���ێك له‌ته‌نده‌ره‌كه‌ له‌گه‌ڵ‌ گه‌رانه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ره‌كه‌دا‬ ‫پێشكه‌ش بكرێت‪.‬‬ ‫‪ .13‬مه‌رجه‌ له‌سه‌ر به‌ڵێنده‌ر هه‌تا بری‌ سپێردراوی‌ ته‌نده‌ر كه‌ ئاماده‌بێت به‌ جێبه‌جێكردنی‌ برگه‌كانی‌ ناو‬ ‫ده‌رخس���تنه‌كه‌ وه‌هه‌ر برگه‌یه‌كی‌ نوێ‌ كه‌ پێویست بێت وه‌به‌ پێدانی‌ هیچ نرخێكی‌ ناو ته‌نده‌ره‌كه‌ بێجگه‌‬ ‫له‌نرخی‌ نوێ‌ بۆ برگه‌ نوێكان‪.‬‬ ‫‪ .14‬ه���ه‌ر كۆمپانیا‌و به‌ڵێنده‌رێك ك���ه‌داوای‌ لێبوردن له‌جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌كه‌ ده‌كات‪ ،‬پێویس���ته‌ به‌‬ ‫نوسراوێك داوای‌ لێبوردنه‌كه‌ی‌ پێشكه‌شی‌ لیژنه‌ی‌ كردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ری‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫‪ .15‬ده‌رخس���ته‌ به‌نرخه‌وه‌ ده‌درێته‌ كۆمپانیا وه‌ پێویس���ته‌ كۆمپانیا له‌كاتی‌ پێشكه‌شكردنه‌وه‌ی‌ ته‌نده‌ر‬ ‫گوژمه‌ جێبه‌جێكردنی‌ پرۆژه‌كه‌ به‌رێژه‌ی‌ ‪ +‬یان – واته‌ سه‌رو كه‌شف یان ژێر كه‌شف پێشكه‌ش بكات‪.‬‬ ‫‪ .16‬ئه‌و كۆمپانیایه‌ی‌ به‌شداری‌ ئه‌كات له‌م ته‌نده‌ره‌دا پێویسته‌ به‌نوسراوی‌ فه‌رمی‌ پشتگیری‌ بهێنێت كه‌‬ ‫كاری‌ هاوشێوه‌ی‌ كردووه‌ له‌بواری‌ (كۆنكرێت كردن) كه‌ بڕی‌ تێچووی‌ پرۆژه‌كه‌ له‌ (‪ )1000.000.000‬یه‌ك‬ ‫ملیار دینار كه‌متر نه‌بێت له‌الیه‌ن ئبه‌و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی یان ئه‌و الیه‌نه‌ی‌ كاره‌كه‌ی‌ بۆ جێبه‌جێكردووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌ندازیار‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم فاتح عوسمان‬ ‫جێگری‌ سه‌رۆكی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‬

‫ئه‌ندازیار‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم فاتح عوسمان‬ ‫جێگری‌ سه‌رۆكی‌ شاره‌وانی‌ سلێمانی‌‬

‫له‌کوشتنی ئینسانەوە بۆ کوشتنی زەمەن‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫لەمەش بترازێت هەرکاتێک دەس���ەاڵتی‬ ‫کوردی لەن���اوەوە بو‌و بە دەس���ەاڵتێکی‬ ‫ش���ەرعی کە رێز بۆ ئااڵی کوردس���تان بە‬ ‫مانا دیموکراتی‌و دەستورییەکەی دابنێت‪،‬‬ ‫ئ���ەوکات دەتوانین باس له‌ش���ەڕی ئااڵش‬ ‫له‌کەرکوک‌و خانەقین‌و جەلەوال‌و شەنگار‌و‬ ‫ش���وێنەکانی تر بکەین‪ .‬هەرکاتێک ئااڵی‬ ‫کوردس���تان بو‌و بە پارێ���زەری مافەکانی‬ ‫ئینس���ان بەبێجیاوازی���ی له‌کوردس���تاندا‪،‬‬ ‫ئەوکات ئ���ە‌و ئااڵیە دەتوانێ���ت له‌هەمو‌و‬ ‫ش���وێنەکانی تر ببێت���ە دابینکەری مافی‬ ‫ئەتن���ی‌و ئایینی‌و زمانیی دانیش���وانی ئە‌و‬ ‫ناوچان���ەی کە تاوەکو ئەم���ڕۆ نایانەوێت‬ ‫لەژێ���ر ئ���ااڵی کوردس���تاندا بژی���ن‪ .‬هەر‬ ‫کاتێک دەس���ەاڵتدارێتی کوردی توانی بە‬ ‫بێجیاوازی���ی زەمانەتی ژی���ان‌و کەرامەت‌و‬ ‫ئاساییشی راستەقینەی ئینسانەکان بکات‪،‬‬ ‫ئ���ەوکات دەتوانین قەناع���ەت بە عەرەب‌و‬ ‫تورکمان‌و کەمەنەتەوەیی‌و ئایینییەکانی تر‬ ‫بکەین کە کوردستان واڵتی ئەوانە‌و وەکو‬ ‫هاونیش���تیمانییەک دەتوانن خزمەتی ئە‌و‬ ‫ئااڵیە بکەن‪ .‬بە هەمانشێوە کەی توانیمان‬ ‫مافی یەزیدییەکان‌و فەیلییەکان دابین بکەین‬ ‫ئەوکات مەترسی ئەوە نامێنێت کە پرسی‬ ‫کوردب���وون یان نەبوونی���ان بوروژێنرێت‪.‬‬ ‫یەزیدیی���ەکان‌و فەیلیی���ەکان تاوەکو ئە‌و‬ ‫شوێنە کوردن کە مافەکانیان له‌ژێر ئااڵی‬ ‫کوردس���تاندا پارێزرا‌و بێت‪ ،‬ئەگینا هەمو‌و‬ ‫ئەگەرەکانی بوونیان بە گروپی سەربەخۆ‬ ‫لەن���اوەوە‌و دەرەوەی کوردس���تاندا لەبەر‬ ‫دەس���تدایە‪ .‬بێگومان کوردبوونی یەزیدی‌و‬ ‫فەیلیەکان هێندەی پرسێکی کۆمەاڵیەتییە‬ ‫هێندە پرس���ی ئایینی‌و ئەتنی نییە‪ .‬ئەوە‬ ‫بەسیاسییبوونی پرسەکەیانە کە یەزیدی‌و‬ ‫فەیلیی���ەکان له‌کۆمەڵ���گای کوردس���تان‬ ‫جیادەکات���ەوە‌و دەبێ���ت ب���ە پرس���ێکی‬ ‫س���ەربەخۆ‪ .‬ئێمە ناتوانی���ن کوردبوون‌و‬ ‫دڵس���ۆزیی ئەم دو‌و گرووپ���ە بە پێوەری‬ ‫پارتیبوونیان یان یەکێتییبوونیان بپێوین‪،‬‬ ‫بەڵک���و ب���ە هاونیش���تیمانیبوونیان لەنا‌و‬ ‫کوردس���تان‌و لەژێر دەس���ەاڵتدارێتییەکی‬ ‫دیموکراس���ییدا‪ .‬هەمان پێوەر بۆ عەرەب‌و‬ ‫تورکمان‌و کەم���ە نەتەوەیی‌و ئایینیەکانی‬ ‫تریش راس���تە‪ .‬ئ���ەوان دەتوان���ن ببن بە‬

‫هاونیش���تمانیییەکی هاوماف‌و یەکس���ان‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم ناتوانن ببن بە کورد‪ .‬لێرەش���ەوە‬ ‫کێش���ەی بنەڕەتی مەس���ەلەی ئااڵ نییە‪،‬‬ ‫هێن���دەی کێش���ەی هاونیش���تیمانیبوونە‬ ‫له‌ماف‌و له‌چەش���نی هەڵبژاردنی ژیاندا بە‬ ‫شێوەیەکی ئازاد‌و دیموکراسییانە‪.‬‬ ‫ئێم���ە وایدەبینین ئەم گەم���ەی ئااڵیە‬ ‫زۆر ل���ەوە ئاش���کراترە ک���ە نەتوانرێ���ت‬ ‫بخوێندرێتەوە‪ .‬دەسەاڵتی هەردو‌و حیزبەکە‬ ‫هێندە ل���ەڕووی نەتەوەییەوە لەرزۆکە کە‬ ‫ناچارە دەس���ت بە ئااڵی کوردس���تانەوە‬ ‫بگرێ���ت بۆ ئ���ەوەی لەن���اوەوە بەچۆکدا‬ ‫نەکەوێ���ت‪ .‬له‌کولت���ووری سیاس���یدا ئەم‬ ‫گەمە سیاس���ییە نوێ نییە‪ ،‬بەاڵم ئەوەی‬ ‫نوێیە ئەوەیە تۆ بچووکترین مەرکەزییەتی‬ ‫دەسەاڵتت لەنا‌و کوردستان خۆیدا نەبێت‪،‬‬ ‫بڕیاری سەرۆکەکان‌و س���ەرۆکایەتییەکان‬ ‫جێبەجێنەکرێ���ن‪ ،‬کەچ���ی داوای دەوڵەت‬ ‫بکەیت‪ ،‬کەمترین نێوکۆیی‌و هاوئاهەنگی‌و‬ ‫یەکانگیریی سیاس���ی‌و هی���چ بنەمایەکی‬ ‫پتەوی ئابووری نەتەوەییت بینانەکردبێت‪،‬‬ ‫کەچی باس له‌جیابوون���ەوە بکەیت‪ ،‬هیچ‬ ‫گوتار‌و سیاس���ەتێکی نەتەوەییت نەبێت‪،‬‬ ‫کەچی کورد بۆ شەڕێکی نەتەوەیی گەورە‬ ‫ئامادەبکەی���ت‪ .‬لەمەش س���ەیرتر ئەوەیە‬ ‫له‌کوردس���تاندا دەس���ەاڵتدارێتییەکمان‬ ‫هەیە ب���ە دەس���تووری حی���زب‌و بەدوور‬ ‫لەهەر هەس���تێکی نەتەوەیی‌و ئینس���انی‬ ‫خۆپیش���اندەرانی گوللەباران کرد کاتێک‬ ‫بە ئاشتی‌و بە ئااڵی کوردستانەوە چوونە‬ ‫سەرجادە‌و داوای مافی هاونیشتیمانیبوون‌و‬ ‫ئازادی‌و یەکسانییان دەکرد؛ کەچی هەمان‬ ‫ئەم دەس���ەاڵتدارێتییە سڵ لەوە ناکاتەوە‬ ‫داوا له‌هەمان ئە‌و هاونیشتمانیانە بکات کە‬ ‫تەقەی لێکردن‌و کوشتنی‌و برینداریکردن‌و‬ ‫ئەشکەنجەیدان‪ ،‬بۆ ئە‌و سەرۆک‌و حیزبانە‪،‬‬ ‫ش���ەڕی ع���ەرەب‌و تورک‌و ف���ارس بکەن‪.‬‬ ‫دەوڵ���ەت بە کۆمەڵگایەکی پ���ڕ هیوا‌و پڕ‬ ‫ئیرادە‌و پڕ باوەڕ دروس���تدەکرێت‪ ،‬نەک بە‬ ‫هێزگەلێک سڵ لەوەنەکەنەوە فیشەک بە‌و‬ ‫کۆمەڵگایەوە بنێن کە بەڕێوەیدەبەن‪.‬‬ ‫س���ەرەڕای ئە‌و ئەگەرانەی له‌سەرەوەدا‬ ‫باسمانکردن‪ ،‬کۆمەڵگای کوردستان بەهۆی‬ ‫سیاسەتی ناعەقاڵنی حیزبی‌و دەستەگەریی‌و‬

‫خێزانیی���ەوە لەبەردەم چەن���د ئەگەرێکی‬ ‫تردای���ە‪ .‬یەکێک لە‌و ئەگەرانە بەهێزبوونی‬ ‫هۆش���مەندییەکی نوێیە ک���ە دیدێکی تری‬ ‫بۆ کوردبوون‌و بۆ ژیانی دیموکراس���ییانە‬ ‫هەبێ���ت‪ ،‬بەتایب���ەت پاش تێکش���کاندنی‬ ‫توندوتیژانەی ناڕەزاییە کۆمەاڵیەتییەکانی‬ ‫مانگی ش���وبات‪ .‬ئ���ە‌و هۆش���مەندییەش‬ ‫بیرۆک���ەی "بەهەرێمکردن���ی" پارێزگاکانی‬ ‫کوردستانە‪ .‬بێگومان له‌ڕووی سۆسیۆلۆژی‌و‬ ‫کولتووری‌و سیاسییەوە ئەگەرێکی کراوەیە‬ ‫ک���ە گروپگەلێ���ک دروس���تببن‌و داوای‬ ‫بەهەرێمبوونی پارێزگاکانی کوردستانیش‬ ‫بک���ەن‪ .‬س���ەرەتاکانی ئ���ەم تەوژم���ە‬ ‫له‌دروس���تبووندایە‌و لەماوەی پێشووش���دا‬ ‫له‌ڕێ���گای ت���ۆڕە کۆمەاڵیەتییەکان���ەوە‬ ‫هەندێک دەرکەوتی خۆی بەرجەس���تەکرد‪.‬‬ ‫گەاڵڵەب���وون‌و گەورەبوونی ئ���ەم ئەگەرە‬ ‫پابەندی ئ���ە‌و مەرکەزییەتە تاکالیەنانەی‬ ‫پارتییە کە بەسەر کۆی پرۆسەی سیاسیدا‬ ‫له‌کوردس���تان س���ەپاندوویەتی‪ .‬ئەمەش‬ ‫له‌وابەس���تەیی‌و تەس���لیبوونی ت���ەواوی‬ ‫یەکێتیدا بۆ ئیرادەی شەخس���ی تاڵەبانی‌و‬ ‫لەوێش���ەوە دەس���ەاڵتی تاکانەی بارزانی‌و‬ ‫عەشیرەتەکەی له‌چوارچێوەی رێککەوتنی‬ ‫س���تراتیژیدا بەرجەس���تە دەبێ���ت‪ .‬هەر‬ ‫دووس���اڵ جارێک جێگۆڕکێ بە س���ەرۆکی‬ ‫حکومەت‌و پۆس���تە وەزارییەکان‪ ،‬شتێکی‬ ‫تر نییە جگە له‌بێڕێزییەکی گەورە بەرامبەر‬ ‫بە دیموکراسییەت‌و ئیرادەی گەل‪.‬‬ ‫بێگوم���ان پرۆس���ەی بەهێزبوون���ی‬ ‫"هۆشمەندیی ناوچەیی" دەشێت له‌ناوچەی‬ ‫بادینانیشدا بە فۆرمی تر گرۆببێت‌و خۆی‬ ‫بەرجەس���تەبکات‪ .‬بۆ نموونە بەهێزبوونی‬ ‫ئە‌و دەنگان���ەی کە دیالێکت���ی کرمانجی‬ ‫باکوور دەکەن بە زمانی خوێندن‌و رەسمی‪،‬‬ ‫ش���تێکی تر نییە جگە له‌ئەگەرێکی تر بۆ‬ ‫"دابڕان���ی کولتووری" ئ���ە‌و گروپانەی کە‬ ‫نایانەوێت بە زمانی س���تانداردی ئێستای‬ ‫باش���ووری کوردس���تان بدوێن‌و بخوێنن‌و‬ ‫بنووسن‪.‬‬ ‫ناسیۆنالیزمی حیزبییانەی کوردی بووەتە‬ ‫ناسیۆنالیزمی ئااڵیەکی بێ نەتەوە بە مانا‬ ‫سیاسییەکەی‌و ناسیۆنالیزمی دەسەاڵتێک‬ ‫کە نە سیاسەت‌و نە ئامرازێکی راستەقینەی‬

‫دروستکردنی نەتەوەی هەیە‌و نەدەشیەوێت‬ ‫بەش���ێوەیەکی دیموکراسی دروستیبکات‪.‬‬ ‫پارچەپارچەبوونی کۆمەڵگای کوردستان‌و‬ ‫لێکترازان���ی ماڵەک���ەی‌و ونبوونی چەمکی‬ ‫هاونیش���تیمانیبوون لەژێر فەرمانڕەوایەتی‬ ‫س���وڵتانییەتی لۆکاڵ���ی حیزبییدا پرس‌و‬ ‫گرفت���ی س���ەرەکی ئێس���تای کۆمەڵگای‬ ‫ئێمەن‪ .‬ه���ەر گوتارێکی نوێ���ی ئەم دو‌و‬ ‫حیزبە ک���ە له‌دەرەوەی چارەس���ەرکردنی‬ ‫ئەم کێش���ە جەوهەرییانەدا بێت‪ ،‬دەچێتە‬ ‫خانەی گوتارێکی درۆزنانە‌و بەهەڵەدابردنی‬ ‫ئینسان‌و کۆمەڵگای ئێمە‪.‬‬ ‫وێرانبوونی کولتووری گفتوگۆ‬ ‫لەم دۆخە ئاڵۆزەی کوردستاندا ئەوەی‬ ‫بوون���ی نەم���اوە ئی���رادەی گفتوگۆیەکی‬ ‫راستەقینەیە بە ئاراستەی چارەسەکردنی‬ ‫کێش���ە‌و ملمالنێ���کان‪ .‬ئ���ەوەی ئامادەیە‬ ‫س���تراتیژی گەیاندن���ی زەرەر‌و زیان���ی‬ ‫زیاترە بە الیەن���ی بەرامبەر‪ .‬لەم دۆخەدا‬ ‫ملمالنێکان رێگایەک نین بۆ تازەبوونەوە‌و‬ ‫گەش���ەکردن‪ ،‬بەڵک‌و ئام���رازی گەیاندنی‬ ‫زۆتری���ن زەرەر‌و زیانی سیاس���ی‌و مادی‌و‬ ‫مەعنەوی���ن بەیەکت���ری‪ .‬پیادەکردنی ئەم‬ ‫سیاسەتە واتە بیرنەکردنەوە له‌دەرەنجامە‬ ‫دوورخای���ەن‌و وێرانکەرەکان���ی ئەم جۆرە‬ ‫ستراتیژەی مامەڵەکردنی ملمالنێکاندا‪ .‬ئەم‬ ‫جۆرە بیرکردن���ەوە‌و مامەڵەکردنە ئاکاری‬ ‫دەس���ەاڵتدارێتییەکە کە ن���ەک ناتوانێت‬ ‫دەوڵەت���ی تایبەت بەخۆی دروس���تبکات‪،‬‬ ‫بەڵ���ک‌و ناش���توانێت الن���ی هەرەکەم���ی‬ ‫ئاش���تی‌و ئارامی کۆمەاڵیەتی‌و لەوێشەوە‬ ‫ئاس���تی هەرە کەمی یەکێتییەکی ناوەکی‬ ‫فەراهەمبکات‪.‬‬ ‫ئێم���ە رامانوای���ە چەن���دە پرس���ی‬ ‫مانەوەی کوردس���تان له‌عێراقدا بە پرسی‬ ‫دیموکراس���ییەتەوە بەن���دە‪ ،‬هێن���دەش‬ ‫پرس���ی پارچەپارچەنەبوونی کوردستان‌و‬ ‫لێکنەترازانی ماڵی کورد‌و دابەش���نەبوونی‬ ‫زیات���ری ب���ە پرس���ی چارەس���ەرکردنی‬ ‫عەقاڵن���ی‌و ئاش���تییانەی ملمالنێ���کان‌و‬ ‫بەدیموکراس���یکردنی سیستەمی سیاسی‌و‬ ‫بەرقەراری���ی عەدالەت���ی کۆمەاڵیەت���ی‌و‬ ‫پاراستنی ئازادییەکانمانەوە بەندە‪.‬‬

‫ی رێكار‪ /‬سلێمانی‌‬ ‫جه‌الل كه‌ریم ـ كۆمپانیا ‌‬

‫ئاگاداری‬

‫ی‬ ‫ی تۆمارگای‌ بار ‌‬ ‫ی (هاوڕێ فه‌تاح مارف)‪ ،‬داوایه‌كی‌ له‌س���ه‌ر راس���تگر ‌‬ ‫هاواڵت ‌‬ ‫ی شاره‌زوور‪،‬‬ ‫ی به‌رای ‌‬ ‫ی تۆماركردوو‌ه له‌دادگا ‌‬ ‫ی كاره‌كه‌ ‌‬ ‫ی وارماوا‪ /‬وێڕا ‌‬ ‫شارس���تان ‌‬ ‫ی ده‌كات له‌ (شوشه‌) بۆ (ره‌یان)‪ .‬هه‌ركه‌س‬ ‫ی كچه‌كه‌ ‌‬ ‫ی گۆڕینی‌ ناو ‌‬ ‫تێیدا داوا ‌‬ ‫ی ئ���ه‌م دادگایه‌ بكات‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه‬ ‫ی ‪ 10‬رۆژدا س���ه‌ردان ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه با له‌ماو‌ه ‌‬ ‫الر ‌‬ ‫ی یاسا‪.‬‬ ‫ی خۆی‌ به‌رده‌وام ده‌بێت به‌پێ ‌‬ ‫دادگا له‌سه‌ر دادبین ‌‬

‫ونبون‬ ‫ی توفیق عه‌باس)‬ ‫ی بازرگانی‌ ونب���و‌ه به‌ناوی‌(ئه‌ژ ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی ونبو‌ه به‌ناوی‌(س���االر ده‌رویش ره‌زا)‬ ‫ی بازرگان ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی بازرگانی‌ ونبو‌ه به‌ناوی‌(خدر عه‌بدوڵاڵ) هه‌ركه‌سێك‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناسنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫ی ونبو‌ه به‌ناوی‌(جه‌الل عه‌بدوڵاڵ محه‌مه‌د)‬ ‫ی بازرگان ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناسنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بازرگانی‌‪.‬‬ ‫هه‌ركه‌سێك دۆزییه‌و‌ه بیگه‌رێنێته‌و‌ه ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌كی‌(اتحاد الصناعات العراق������ی‌‪ -‬معمل الخدمات الصناعی ‌ه‬ ‫عامه‌)ونبو‌ه به‌ناوی‌(بێس���تون ج���ه‌الل ئه‌مین) هه‌ركه‌س���ێك دۆزییه‌و‌ه‬ ‫بیگه‌رێنێته‌وه‌ نوسینگ ‌هی‌ ئاوێنه‌‪.‬‬

‫پێشوازیکردن‬ ‫لەدوا وێنەی قەزافی‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫هەڵەیەکی گەورەی���ە وامەزندە بکەین‬ ‫کە ئەم توندوتیژییە تەنها لەئیس�ل�ام‌و‬ ‫مێ���ژووی ئیس�ل�امەوە س���ەرچاوەی‬ ‫هەڵگرتووە‪ ،‬ئەمە تەفس���یرێکی کاڵ‌و‬ ‫کرچەو بێمانایە‪ ،‬بەاڵم لەهەمانکاتیشدا‬ ‫لەودی���و کاڵ‌و کرچێتییەوە ترس���ێکی‬ ‫گەورە لەنەس���تی دەس���ەاڵتی کوردیدا‬ ‫خۆی مەاڵس���داوە‪ ،‬بەوەی ڤێالکانیان‌و‬ ‫س���امانیان بەرامبەر هەمان چارەنوس‬ ‫ببن���ەوە‪ .‬دی���وی دووهەم���ی ئ���ەم‬ ‫ئیدانەکردن���ی بێبەزەیی���ە بەرامب���ەر‬ ‫قەزاف���ی‪ ،‬لەڕەمزەکانی دەس���ەاڵتەوە‬ ‫جیاوازە لەئیدانەکردنی رۆش���نبیران بۆ‬ ‫هەمان کردە‪ ،‬ئەوان لەترس���ی هەمان‬ ‫چارەن���وس‌و رۆش���نبیرانیش لەخەمی‬ ‫گەورەیان بۆ ماناکانی ئازادی‪ .‬بەدیوێکی‬ ‫ت���ردا گ���ەر رەهەندێکی ئیس�ل�امەوی‬ ‫لەبەهاری عەرەبیدا گەمەی خۆی بکات‪،‬‬ ‫ئەوا مافی خۆیەتی مادامەکی بەشدارە‬ ‫لەجەنگ���دا ل���ەدژی دیکتاتۆری���ەت‌و‬ ‫مادامەک���ی وەک لەتون���س رووی���دا‬ ‫لەگەمی دیموکراس���یدا‌و لەچوارچێوەی‬ ‫دیموکراس���یدا تەعبیر لەخۆی دەکات‪.‬‬ ‫ملمالنێکانی دوای رووخانی گەندەڵی‌و‬ ‫دیس���پۆت نابن بەپ���ۆزش بۆ مانەوەی‬ ‫دیسپۆت خۆی‪.‬‬ ‫وێن���ەی کوڕەکانی قەزاف���ی الی ئێمە‬ ‫لەوکات���ەدا دووب���ارە دەبێت���ەوە ک���ە‬ ‫کوڕی س���ەرکردەو س���ەرۆکەکان وەک‬ ‫(س���ەیف ئیس�ل�ام‌و موعتەس���ەم)‬ ‫هەریەک���ەو هێزیکی لەژێردەس���تدایەو‬ ‫لەژێرناوێکدا هاوواڵتی���ان بەناوی دژە‬ ‫تیرۆر دەفڕێن���ن‌و تۆمەتباری دەکەن‌و‬ ‫لەس���ەروو هەموو دادگاو یاسایەکەوە‬ ‫مامەڵەدەک���ەن‪ .‬بەداخەوە ئەم وێنەیە‬ ‫لەئەزمون���ی کوردی���دا خ���ۆی دووبارە‬ ‫دەکاتەوەو لەداهاتووشدا ئەم دەزگایە‬ ‫توڕەی���ی خەڵک بۆخ���ۆی دەپچڕێت‪،‬‬ ‫کاتێک پەیمانەکانی چاکسازی‌و قسەی‬ ‫بریقەدار ناتوانن رێگربن لەبەرامبەر ئەو‬ ‫توڕەییە‪ ،‬ئیدی تەقینەوەی خەڵک لەو‬ ‫س���اتەدا بەرەوڕووی ئ���ەو دەزگا بەناو‬ ‫ئەمنیانەی بنەماڵەی���ە‪ .‬دیکتاتۆرەکان‬ ‫مردنی���ان وەک خۆیان ناش���رینە‪ ،‬هەر‬ ‫چ���ۆن لەگەڵ خۆش���یاندا ناش���رینی‬ ‫بەرهەمدێنن‌و ناشرینی چارەنوسیانە‪...‬‬ ‫لیبیەکان لەحەڤدەی ش���وباتی ساڵی‬ ‫پار دەستیان بەخۆپیشاندانی ئاشتیانە‬ ‫کرد‪ ،‬بەاڵم دەزگاکانی بنەماڵەی قەزافی‬

‫خەڵکی���ان ناچار ک���رد پەنابەرنە بەر‬ ‫چەک‪ .‬لەحەڤدەی شوباتی ساڵی پاردا‬ ‫هێزی زێرەڤانیەکەی پارتی کە بەنیازی‬ ‫دەست شکاندنی سلێمانی لەدەرەوەی‬ ‫شار خۆی بۆ هێرش ئامادەکردبوو‪ ،‬گەر‬ ‫ئ���ەو هێزە بەو هەڵەیە هەس���تایە ئەوا‬ ‫خۆپیشاندان دەبووە بەرەنگاربونەوەی‬ ‫چەکداری نێوان س���لێمانی‌و زێرەڤانی‪،‬‬ ‫هەموو کەسێک بەناچاری پەنای دەبردە‬ ‫بەر کاڵشینکۆفی نێو دۆاڵبەکەی‪ ،‬ئیدی‬ ‫ئەوان دەبوون���ە وێنەکان���ی قەزافی‌و‬ ‫ئێم���ەش وێن���ەی شۆڕش���گێڕەکانی‬ ‫میسراتە‪ ،‬بەداخەوە ئەم ئەگەرە هێشتا‬ ‫سێبەرەکانی خۆی درێژدەکاتەوە‪ .‬ئەمە‬ ‫خۆش���بەختانە رووینەداو لەس���نووری‬ ‫خۆپیشاندانەکانی سەرادا وەستایەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەمە مانای ئەوە نییە چیرۆکەکە‬ ‫کۆتایی هاتووە‪ ،‬مادامەکی هێزێکی تری‬ ‫دەمامک بەس���ەر جارێکیتر بەچەکەوە‬ ‫ئەو خۆپیش���اندانە س���ەرکوتدەکەن‌و‬ ‫لەدواییدا ئۆپۆزیس���یۆنەکانیش لەگەڵ‬ ‫پەیمانەکان���ی چاکس���ازیدا تائەم���ڕۆ‬ ‫خەڵ���ک هێمندەکەن���ەوە‪ .‬ئەم���ەش‬ ‫هی���چ لەو هەقیقەت���ە کەمناکاتەوە کە‬ ‫وێنەکانی بنەماڵە دەس���ەاڵتدارەکان‌و‬ ‫سەرکردەکان لەم دەڤەردا یەک لەدوای‬ ‫ی���ەک لەناودەچن‪ ،‬خەڵکیش نایانەوێت‬ ‫تەماشاکارێک بن‌و بەبەهانەی دوژمنانی‬ ‫دەرەوە هەڵبخەڵەتێ���ن‪ .‬بەداخ���ەوە‬ ‫دووبنەماڵە لەکوردستاندا لەدابەشکردنی‬ ‫هێزەکان���ی ئاس���ایش‌و دژەتی���رۆردا‪،‬‬ ‫هیزێکی گەورەیان لەبەردەس���تدایە کە‬ ‫نازانین بەچ تواناو حیکمەتێک ئەم دوو‬ ‫دەزگایە بەخش���راون بەکوڕەکانی ئەم‬ ‫دوو بنەماڵەیە‪ ،‬بۆچی هەن‪ .‬لەبەرئەوە‬ ‫پەرلەم���ان بێمانای���ە ک���ە دەزگای‬ ‫دژەتیرۆری ژێردەستی بنەماڵە بتوانێت‬ ‫تورەکە بکات بەس���ەر هەر هاوواڵتی‌و‬ ‫رۆژنامەنوس‌و ئەکتیڤیستێکدا‪ .‬مادامەکی‬ ‫قاس���ەکە لەبەردەس���تی بنەماڵەدایە‌و‬ ‫هێزەک���ەش لەبندەس���تی خۆیانە گەر‬ ‫ه���ەر گۆڕانکاریی���ەک دەس���تپێبکات‪،‬‬ ‫دەبێت ل���ەو دووانەوە دەس���تپێبکات‪،‬‬ ‫لەقاسە‌و هێز‪ ،‬دەبێت قاسە بگەڕێتەوە‬ ‫بۆ حکومەتی راستەقینە‌و هێز‪-‬یش بۆ‬ ‫دەزگا رەس���میەکان نەک بنەماڵە‪ .‬بەم‬ ‫شێوەیە رێگردەبین لەدووبارەبوونەوەی‬ ‫وێنەکانی قەزافی لەنێومانداو کەسیش‬ ‫بەو ناشرینیە ناکوژرێت‪...‬‬


‫خاوه‌نی ئیمتیاز‪ :‬کۆمپانیای ئاوێنه‌‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‪ :‬شوان محه‌مه‌د‬ ‫جێگری سه‌رنوسه‌ر‪ :‬سه‌ردار محه‌مه‌د‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری نوسین‪ :‬یه‌حیا به‌رزنجی‬

‫سان‬

‫سه‌خاوه‌تی‌ سه‌رۆك‬

‫‪c‬‬

‫‪.‬‬

‫‪e‬‬

‫‪n‬‬

‫‪e‬‬

‫‪w‬‬

‫‪a‬‬

‫‪.‬‬

‫‪Awene‬‬

‫‪w‬‬

‫‪www.‬‬

‫‪awene.com‬‬

‫ل���ه‌م دونیا جه‌نجاڵ‌و پڕگۆڕانكارییه‌ی‌ ناوچه‌ك���ه‌دا كه‌ هه‌ر مانگێك‌و رژێمێك‬ ‫قڵپ ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬تا ئێس���تا سه‌رۆكی‌ هه‌رێم به‌لۆژیكی‌ شه‌ڕی‌ سارد كار له‌گه‌ڵ‬ ‫كۆمه‌ڵێك كێش���ه‌ی‌ هه‌نووكه‌یی‌ ئه‌م هه‌رێمه‌دا ده‌كات‪ ،‬له‌پێش هه‌مووشیانه‌وه‌‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ ئاسانی‌ وه‌ك راده‌س���تكردنی‌ به‌رپرسی‌ لقی‌ چواری‌ حیزبه‌كه‌ی‌‬ ‫له‌س���لێمانی‌ بۆ به‌رده‌م دادگا كه‌ به‌ تۆمه‌ت���ی‌ ده‌ركردنی‌ بڕیار بۆ ته‌قه‌كردن‬ ‫له‌خۆپیشانده‌ران كه‌ له‌الیه‌ن دادوه‌ره‌وه‌ بڕیاری‌ ده‌ستگركردنی‌ بۆ ده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫دوو مانگ له‌مه‌وبه‌ر س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێم به‌ ئیمزای‌ خۆی‌ كۆمه‌ڵێك بڕیاری‌ وه‌ك‬ ‫س���ه‌ره‌تایه‌ك بۆ ده‌س���تپێكردنه‌وه‌ی‌ گفتوگۆكانی‌ نێوان خۆیان‌و ئۆپۆزسیۆن‬ ‫ده‌رك���رد‪ ،‬له‌پێش هه‌مووش���یانه‌وه‌ راده‌س���تكردنی‌ ئه‌و كه‌س���انه‌ی‌ ته‌قه‌یان‬ ‫له‌خۆپیش���انده‌رانی‌ ‪17‬ی‌ ش���وبات‌و رۆژانی‌ دوایی‌ كردبوو‪ ،‬ئێستا هێزه‌كانی‌‬ ‫ناوخۆ له‌سلێمانی‌ به‌دوای‌ س���ۆراخی‌ ئه‌و چوار تۆمه‌تباره‌دا ده‌گه‌ڕێن كه‌ له‌و‬ ‫كێش���ه‌یه‌وه‌ گالون‪ ،‬ش���وێن پێی‌ س���یانیان هه‌ڵگیراوه‌‪ ،‬به‌اڵم چواره‌میان كه‌‬ ‫له‌حیزبه‌كه‌ی‌ سه‌رۆكه‌ كه‌س نازانێت له‌كوێ‌ حه‌شار دراوه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێ���م زۆر مه‌به‌س���تی‌ ب���وو له‌بڕیاره‌كه‌یدا له‌ت���ه‌ك ته‌قه‌كه‌ران‬ ‫له‌خۆپیشانده‌ران‪ ،‬ئه‌و كه‌سانه‌ش راده‌ستی‌ دادگابكرێن كه‌ هانی‌ خه‌ڵكیان داوه‌‬ ‫بۆ خۆپیش���اندان‌و ئه‌نجامدانی‌ كاری‌ توندوتیژیی‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م هاوكێشه‌یه‌‬ ‫ناهاوسه‌نگییه‌كی‌ گه‌وره‌ی‌ تێدایه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی‌ هوتافی‌ داوه‌‪ ،‬پارسه‌نگ‬ ‫كراوه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌س���ه‌ی‌ ته‌قه‌ی‌ كردووه‌‪ ،‬كه‌چی‌ سه‌رباری‌ ئه‌وه‌ش خه‌ڵكی‌‬ ‫كوردستان پێشوازی‌ كرد له‌و بڕیارانه‌ی‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێم‌و به‌هه‌نگاوێكی‌ باشیان‬ ‫ناوزه‌د كرد‪ ،‬به‌اڵم پرس���یار له‌وه‌دایه‌ كه‌ چۆن سه‌رۆكی‌ هه‌رێم له‌بڕیاره‌كه‌یدا‬ ‫هوتافده‌رو ته‌قه‌كه‌ری‌ به‌رامبه‌ر كرد‪ ،‬بریا له‌ده‌ستگیركردنیش���دا هه‌مان كاری‌‬ ‫بكردایه‌‌و وه‌ك چۆن برایمی‌ كاكه‌ ئه‌حه‌ ده‌س���تگیكرا‌و فاروق ره‌فیق چه‌ندان‬ ‫جار چووه‌ به‌رده‌م دادگا‪ ،‬سه‌خاوه‌تی‌ پێشانبدایه‌و كادیری‌ حیزبه‌كه‌ی‌ خۆشی‌‬ ‫راده‌ستی‌ دادگا بكردایه‌‪.‬‬ ‫پارت���ی‌‌و س���ه‌رۆك گومانیان ده‌ك���رد كه‌ ره‌نگ���ه‌ دادگا‌و بگره‌ ده‌س���ه‌اڵتی‌‬ ‫جێبه‌جێكردنیش له‌س���لێمانی‌ كه‌ هێزه‌كانی‌ ناوخۆیه‌‪ ،‬ته‌نها كار بۆئه‌وه‌ بكه‌ن‬ ‫كه‌ كادیره‌كه‌ی‌ پارتی‌ ده‌ستگیربكه‌ن‌و پارتی‌ بكرێته‌ ئامانج‪ ،‬چونكه‌ به‌پێوه‌ری‌‬ ‫ئه‌وان ته‌قه‌كاران ده‌ره‌ئه‌نجامه‌‌و هۆكاره‌كه‌ی‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌یه‌ كه‌ خۆپیش���اندانی‌‬ ‫كردووه‌‌و هاتوونه‌ته‌ س���ه‌ر لق‪ ،‬باش���ه‌ ئه‌وا ئه‌و خه‌ڵكه‌ گیران‌و چونه‌ به‌رده‌م‬ ‫دادگا‪ ،‬ئه‌ی‌ جه‌نابی‌ سه‌رۆك كادیره‌ی‌ حیزبه‌كه‌ی‌ تۆ بۆ ناچێت؟‪.‬‬ ‫پارت���ی‌ وه‌ك حیزبێكی‌ حكوم���ڕان‌و به‌رپرس ده‌بوای���ه‌ هه‌ركاتێك كادیرێكی‌‬ ‫كێش���ه‌یه‌كی‌ یاس���ایی‌ له‌س���ه‌ر بوایه‌‪ ،‬یه‌كڕاس���ت كاره‌كه‌ی‌ له‌و پۆس���ته‌دا‬ ‫هه‌ڵپه‌ساردایه‌‪ ،‬به‌اڵم پارتی‌ له‌بری‌ ئه‌وه‌ی‌ كاری‌ به‌رپرسی‌ لقه‌كه‌ی‌ له‌سلێمانی‌‬ ‫هه‌ڵپه‌سێرێت‪ ،‬به‌رزیكرده‌وه‌‌و كردی‌ به‌ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌بی‌ رێكخستن‪.‬‬ ‫رۆژانه‌و بۆ ماوه‌ی‌ ‪ 62‬رۆژ‪ ،‬ژماره‌یه‌كی‌ به‌رچاو له‌خه‌ڵكی‌ سلێمانی‌‌و گه‌رمیان‌و‬ ‫ش���ارۆچكه‌كانی‌ تر ده‌ڕژانه‌ سه‌ر ش���ه‌قامه‌كان‌و داوای‌ چاكسازی‌‌و به‌دادگایی‌‬ ‫گه‌یاندنی‌ ئه‌و كه‌س���انه‌یان ده‌ركرد كه‌ ته‌قه‌یان له‌خۆپیشانده‌ران كرد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی رێز له‌داواكاریه‌كانی‌ هه‌زاران خه‌ڵكی‌ خۆپیش���انده‌ری‌‬ ‫پارتی‌ له‌بری‌ ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ئه‌م ده‌ڤه‌ره‌ بگرێت‪ ،‬به‌رپرسی‌ لقه‌كه‌ی‌ له‌س���لێمانی‌ به‌رزكرده‌وه‌‌و پۆستێكی‌‬ ‫به‌رزت���ری‌ پێدا‪ ،‬ئه‌مه‌ش هاوس���ه‌نگی‌ راگرتنێكی‌ تری‌ س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێم بوو‬ ‫له‌نێوان داواكاری‌ خه‌ڵك‌و داواكاریی‌ حیزبه‌كه‌یدا!‪.‬‬ ‫له‌كوردس���تان ده‌مێك س���اڵه‌ حاكمه‌كان‌و هاوواڵتی‌ له‌ت���ای‌ دوو ته‌رازووی‌ نا‬ ‫هاوس���ه‌نگدان‪ ،‬له‌ڕووی‌ سیاسی‌‌و ئابووری‌‌و یاساییه‌وه‌ حاكمه‌كان له‌بورجێكی‌‬ ‫به‌رزه‌وه‌ ده‌ڕواننه‌ هاوواڵتیان له‌خواره‌‪ ،‬جا ئه‌گه‌ر س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێم ده‌یه‌وێت‬ ‫س���ه‌ره‌تایه‌ك بۆ ناهاوسه‌نگیی‌ ئه‌م هاوكێش���ه‌یه‌ له‌كوردستاندا دانێت‪ ،‬هه‌ق‬ ‫بوو س���ه‌خاوه‌تی‌ بنواندایه‌‌و له‌یه‌كه‌م رۆژی‌ ده‌رچوون���ی‌ بڕیاره‌كانی‌ خۆیه‌وه‌‬ ‫به‌رپرسی‌ پارته‌كه‌ی‌ راده‌ستی‌ دادگا بكردایه‌‪.‬‬

‫‪m‬‬

‫‪o‬‬

‫ه له‌ئه‌وروپا‬ ‫نوێنه‌ری ئاوێن ‌‬ ‫شوان حه‌مه‌ نه‌رویج‬ ‫‪004799004729‬‬ ‫‪hamashwan.awene@yahoo.no‬‬

‫‪w‬‬

‫‪w‬‬ ‫ریکالم‬

‫®‪BlackBerry‬‬ ‫‪şźŤƯŹŠƏƱŚƯşƹŠƳƺŝŒƧ‬‬

‫‪ƲƿźŤƿÈ ƺƳşƹŠƬÈǀÈ ſŚǀſŚŗŠƫBlackBerry®őźƯŠŗ‬‬ ‫‪Ê‬‬ ‫‪šŚƧşŶƴǀŝřŵŒŝŢƳŶƳŚƿŠƏƽƹƺţƹŠƨƄǀÈ ŧƾƳŚƧŠǀƿŹřŻƺƐţŠƯżų‬‬ ‫‪ƹŠƐƿÈ ŹÊ ƲƿźŤƳŚſŚŗŠŝŢƳŚŤƀƿƹŠƃŒųƹƽÈ ŹÊ ƹŚƷŠƫŢǀŝźŤƨƿżƳŚţ‬‬ ‫‪ƹƱŚƧŠǀǀţŠƿLJÈ ŠƯŒƧşŹÊ ŒţƹšŚƋƾƿŹřŻƺƐţŠƯżųŠƫűźƳƲƿźŤƯŠƧ‬‬ ‫‪ƱŵŹŚƳƾƿŹřŻƺƐţŠƯżųƹřźǀÈ ųƹƭřƹşŵŹŠŝƾŤǀÈ ƳŹŠŤƴǀŗƾƿŹřŻƺƐţŠƯżų‬‬ ‫‪ŒƿŶǀƓƹƦƿŻŒƯƹŠƴƿÈ ƹƾƴţźƏŹşƹƹ‬‬

‫‪BlackBerry® Bold™ 9780 smartphone‬‬

‫®‪ƱŹřŶƿŶƳşƺƿŠŧƾƳŚƧŒƏŒƫƹƱŚƧşƹŚƳƹƱŚƧŠǀƳŚƏŹŻŚŝşŶƳřźŝResearch In Motion®ƹRIM®ƹBlackBerry‬‬ ‫‪ƹƱŚƧşƺţźƐƧŠƿŠţŠƿLjƿƹŠƫƱƹřźƴǀÈ ƷŹŚƧŠŝƱŚƿƹƱƹřźƧŹŚƯŒţƹƺƯŠƷ Research In Motion LimitedŠŝƲƿÈ źƴƳşŵřŵ‬‬ ‫‪Èƹ‬‬ ‫‪Research In Motion Limited ƽŚǀƳŚŨƯŒƧŠƫƦǀÈ ţŠƫÈŒƯƾǀÈ ŧŠŝŢƿÈ źƴǀÈ ƷşŵŹŚƧŠŝƹƱŚƸǀūƽŹŠſŚţŹŠſŠƫźţƾƳŚţLJ‬‬

‫ریکالم‬


ژماره‌ 300  

1 6 »» ‫لهشفرۆش‬ ‫خێزانێكی‬ ‫بهسهرهاتی‬ :‫جۆری‬ ‫کۆنترۆڵی‬ 3 »» :‫رۆستهم‬ ‫مام‬ ‫بهكچهكانمو‬ ‫"لهشفرۆشیی‬ "‫دهكهم‬ ‫بوكهكهمهوه‬ ‫گیراوه‬ ‫سا...

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you