Issuu on Google+

‫‪www.awene.com‬‬

‫ژمار‌ه (‪)407‬‬ ‫سێشەممە ‪2013/12/17‬‬

‫ریکالم‬

‫تاڵه‌بانی له‌ویکیلیکسدا‪:‬‬

‫‪12‬‬ ‫»» ‪17‬‬ ‫»»‪6‬‬

‫تاك ‌ه شتێك ئه‌مریكا‌و ئێرانی‌ كۆكردبێته‌وه‌‪،‬‬ ‫نیگه‌رانییان بوه‌ له‌ته‌ندروست ‌ی من‬

‫تاڵه‌بانی‪..‬‬ ‫یه‌که‌م سکرتێرو‬ ‫دوا سکرتێری یه‌کێتی‬

‫ی سیاسیی‌ گشتییه‬ ‫رۆژنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫کۆمپانیای ئاوێنه‌ ده‌ریده‌کات‬

‫بریكار ‌ی وه‌زیر ‌ی دارای ‌ی عێراق‪:‬‬

‫»» ‪8‬‬

‫له‌الیه‌ن حسێن شه‌هرستانی‌‌و ‪ 10‬وه‌زیره‌و‌ه‬ ‫نوسراومان بۆ كراو‌ه كه‌ بودجه‌ی‌ هه‌رێم ببڕین‬

‫»» ‪4‬‬

‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪:‬‬

‫‪12‬‬ ‫»» ‪17‬‬ ‫»»‪17‬‬

‫تا رێژه‌ی‌ داهاتی نه‌وت له‌بودجه‌دا زیاتر بێت‪ ،‬ئاستی‬ ‫ده‌ستبه‌رداربونی خه‌ڵك له‌دیموكراسی گه‌وره‌تر ده‌بێت‬

‫له‌سه‌ر دۆسێیه‌‌کی کاوه‌ گه‌رمیانی‬

‫مه‌حمود سه‌نگاوی‌ بانگهێشتی‌ دادگا ده‌كرێت‬

‫مانگی‌ داهاتو دادگای‌ كه‌تنی‌ كه‌الر‬ ‫مه‌حمود س���ه‌نگاوی‌ بانگهێش���ت‬ ‫ده‌كات له‌س���ه‌ر ئه‌و هه‌ڕه‌ش���انه‌ی‌‬ ‫پێش���تر ل���ه‌كاوه‌ گه‌رمیان���ی‌‬ ‫رۆژنامه‌نوس���ی‌ كردوه‌و ده‌نگه‌كه‌ی‌‬ ‫تۆماركراوه‌‪.‬‬ ‫تایبه‌ت به‌ئاوێنه‌‪ :‬دادوه‌ر حسێن‬ ‫محێدی���ن ل���ه‌دادگای‌ كه‌تنی‌ كه‌الر‬ ‫به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند كه‌ "له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫هه‌ڕه‌ش���انه‌ی‌ مه‌حمود س���ه‌نگاوی‌‬ ‫به‌ته‌له‌ف���ون ل���ه‌كاوه‌ گه‌رمیان���ی‌‬ ‫كردوه‌‪ ،‬ل���ه‌‪2014/1/21‬دا بۆ دادگا‬ ‫بانگده‌كرێت"‪.‬‬ ‫ناوبراو ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌ كرد كه‌ ئه‌و‬

‫دۆسیه‌یه‌ پێشتر له‌الی‌ دادوه‌رێكی‌‬ ‫تر بو‪ ،‬به‌اڵم به‌ه���ۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫دادوه‌ره‌ ئاماده‌ نه‌بوه‌‪ ،‬ئه‌و كه‌یسه‌‬ ‫ببینێ‌‪ ،‬دۆس���یه‌كه‌ چۆته‌ الی‌ ئه‌و‪،‬‬ ‫دادوه‌ری‌ ناوبراو وتی‌ "هه‌رچه‌نده‌ من‬ ‫دادوه‌ری‌ به‌راییم‪ ،‬به‌اڵم به‌سیفه‌تی‌‬ ‫دادوه‌ری‌ كه‌تن‪ ،‬ل���ه‌ ‪2014/1/21‬‬ ‫ئه‌و كه‌یسه‌ ده‌بینم"‪.‬‬ ‫له‌ب���اره‌ی‌ ئاماده‌ب���ون‌و نه‌بونی‌‬ ‫س���كااڵكه‌ر‌و س���كااڵلێكراو‪ ،‬ك���ه‌‬ ‫له‌ئێس���تادا س���كااڵكه‌ر له‌ژیان���دا‬ ‫نه‌م���اوه‌‪ ،‬ئ���ه‌و وت���ی‌ "م���ن كه‌‬ ‫به‌س���یفه‌تی‌ دادوه‌ر ئ���ه‌و مه‌له‌فه‌‬ ‫ده‌بینم‪ ،‬نازانم كه‌سێكیان له‌ژیاندا‬

‫نه‌ماوه‌‪ ،‬تا به‌یان وه‌فاتێك دێته‌ ناو‬ ‫مه‌له‌فه‌كه‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ له‌كاری‌ خۆمان‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بین"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی‌ تره‌وه‌‪ ،‬برای‌ بكوژه‌كه‌ی‌‬ ‫كاوه‌ گه‌رمیانی‌ "عومه‌ر حس���ێن"‬ ‫به‌ئاوێن���ه‌ی‌ راگه‌یاند ك���ه‌ "ئه‌گه‌ر‬ ‫براك���ه‌م خ���ۆی‌ وتبێت���ی‌ كاوه‌م‬ ‫كوش���توه‌‪ ،‬هه‌قه‌ ئه‌وه‌ش بڵێت كه‌‬ ‫كێ‌ ئ���ه‌و كاره‌ی‌ پێكردوه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫تا ئێستاش ئێمه‌ نازانین سه‌ربه‌خۆ‬ ‫ئه‌و كاره‌ی‌ كردوه‌ یاخود كه‌سی‌ تر‬ ‫پێیكردوه‌"‪.‬‬

‫»» ‪3‬‬

‫کاوه‌ گه‌رمیانی‬

‫مه‌حمود سه‌نگاوی‬

‫گۆڕان كۆنگره‌كه‌ی‌ ده‌باته‌ هه‌ولێرو‬ ‫سه‌ركرده‌ ناڕازییه‌كانیش داوه‌ت ده‌كات‬

‫فۆتۆ‪ :‬ئاوێنه‌‬

‫کۆبونه‌وه‌یه‌کی جه‌ماوه‌ری بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان‬ ‫ئ����ارام ده‌نگ����ۆی‌ به‌ش����داریكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫گ����ۆڕان به‌نیازه‌ یه‌كه‌می����ن كۆنگره‌ی‌‬ ‫نیشتمانی‌ خۆی‌ له‌هه‌ولێر ببه‌ستێت‌و ژماره‌یه‌كی‌ زۆری‌ ئه‌ندامانی‌ كۆنگره‌ی‌‬ ‫به‌پێ����ی‌ زانیاریه‌كان����ی‌ ئاوێن����ه‌ش به‌ته‌زكیه‌ ره‌تكرده‌وه‌و وتی‌‪" ،‬به‌ش����ی‌‬ ‫سه‌ركرده‌ ناڕازییه‌كان بانگهێشتی‌ ئه‌و ه����ه‌ره‌ زۆری‌ ئه‌ندامان����ی‌ كۆنگره‌كه‌‪،‬‬ ‫كۆنگره‌یه‌ كراون‪ ،‬به‌اڵم هێش����تا دیار ك����ه‌ ده‌كات����ه‌ ‪ ،%75‬به‌هه‌ڵب����ژاردن‌و‬ ‫ش����ه‌رعیه‌تی‌ قانون����ی‌‌و رێنماییه‌كان‬ ‫نیه‌ به‌شدار ده‌بن یان نا‪.‬‬ ‫ئاوێن����ه‌‪ ،‬س����لێمانی‌‪ :‬ئارام ش����ێخ هات����ون‪ ،‬ب����ۆ نمون����ه‌ ‪ 350‬ك����ه‌س‬ ‫محه‌مه‌د‪ ،‬رێكخه‌ری‌ ژوری‌ هه‌ڵبژاردنی‌ هه‌ڵبژێردراوی‌ ق����ه‌زاو ناحیه‌كانن كه‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‪ ،‬له‌الیه‌ن مه‌كۆكان����ه‌وه‌ هاتون‪ ،‬ئه‌وانی‌‬ ‫ك����ه‌ "به‌بڕیاری‌ لیژنه‌ی‌ بااڵ كۆنگره‌كه‌ تر كه‌ ده‌مێنن����ه‌وه‌ ئه‌ندامانی‌ جڤاتی‌‬ ‫ده‌برێت����ه‌ هه‌ولێ����ر‪ ،‬هۆكاره‌ك����ه‌ش نیش����تمانی‪ ،‬ئه‌ندامان����ی‌ ژوره‌كان‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ن����دی‌ به‌گرنگیی‌ ش����وێنی‌ ئه‌و جڤاتی‌ گشتیی‌‪ ،‬فراكسیۆنه‌كانی‌ ئه‌م‬ ‫ش����اره‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ پایته‌ختی‌ هه‌رێمی‌ خوله‌و خول����ی‌ پێش����وی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫كوردستانه‌و حه‌قی‌ خۆیه‌تی‌ كۆنگره‌ی‌ كوردس����تان‪ ،‬فراكس����یۆنی‌ به‌غ����دا‪،‬‬ ‫ئه‌ندامان����ی‌ ئه‌نجومه‌ن����ی‌ پارێ����زگای‌‬ ‫گۆڕان له‌وێ‌ ببه‌سترێت"‪.‬‬

‫س����لێمانی‌‪ ،‬هه‌مو ئه‌مانه‌ شه‌رعیه‌تی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ جه‌ماوه‌ریان هه‌یه‌‪ ،‬وه‌ك‬ ‫چۆن ژوره‌كان ش����ه‌رعیه‌تی‌ قانونی‌‌و‬ ‫رێنماییه‌كانیان هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی‌ گ����ۆڕان جیاواز له‌حزبه‌‬ ‫سیاس����یه‌كانی‌ دیكه‌ی‌ كوردس����تان‪،‬‬ ‫تا پێش كۆنگ����ره‌ خاوه‌نی‌ په‌یڕه‌وی‌‬ ‫ناوخۆ نیه‌و پش����تی‌ به‌ستوه‌ به‌چه‌ند‬ ‫رێنماییه‌ك كه‌ په‌یكه‌ره‌ی‌ رێكخراوه‌یی‌‬ ‫گۆڕانی‌ له‌سه‌ر وه‌ستاوه‌‪ ،‬له‌مباره‌یه‌وه‌‬ ‫ئارام ش����ێخ محه‌مه‌د وتی‌‪" ،‬هه‌یكه‌لی‌‬ ‫رێكخراوه‌یی‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای‌ ئه‌و رێنماییانه‌ بنیاتنراوه‌ كه‌‬ ‫پێیده‌وترێ����ت رێنماییه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كان‪،‬‬ ‫ل����ه‌دوای‌ كۆنگره‌ش ئ����ه‌و رێنماییانه‌‬

‫ش����ه‌رعیه‌ت وه‌رده‌گ����رن‪ .‬یه‌كێ����ك‬ ‫له‌ته‌وه‌ره‌كانی‌ كۆنگره‌ش پێداچونه‌وه‌و‬ ‫ده‌ستكاریكردنی‌ ئه‌و رێنماییانه‌یه‌"‪.‬‬ ‫به‌پێ����ی‌ زانیارییه‌كان����ی‌ ئاوێن����ه‌‪،‬‬ ‫هه‌ڵس����وڕاوه‌ ناڕازییه‌كان����ی‌ گ����ۆڕان‬ ‫بانگهێش����تی‌ كۆنگره‌ ك����راون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هی����چ یه‌كێ����ك له‌وان����ه‌ ئ����اگاداری‌‬ ‫ورده‌كارییه‌كان����ی‌ ئه‌و كۆنگره‌یه‌ نین‌و‬ ‫هێش����تا خۆیان یه‌كالنه‌كردوه‌ته‌وه‌ بۆ‬ ‫به‌شداریكردن یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌ عوس����مان بانیمارانی‌‪،‬‬ ‫یه‌كێ����ك له‌هه‌ڵس����وڕاوه‌ ناڕازییه‌كان‪،‬‬ ‫به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‪" ،‬هێشتا شتێكی‌‬ ‫ئه‌وتۆ نیه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌شداریی‌ بكه‌ین‬ ‫یان نا"‪.‬‬

‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌یه‌ كۆنگره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫چواره‌م ‌‬ ‫دوابخرێت‬ ‫ئه‌گه‌ری‌ به‌هێز هه‌یه‌ كۆنگره‌ی‌ چواره‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێتی‌ دوابخرێت‪ ،‬به‌وپێیه‌ی‌ ماوه‌یه‌كی‌‬ ‫كه‌می‌ له‌به‌رده‌مدا ماوه‌ بۆ به‌س���تنی‌‌و‬ ‫چه‌ندی���ن كێش���ه‌ی‌ گه‌وره‌ش هێش���تا‬ ‫به‌هه‌ڵپه‌سێردراوی‌ ماونه‌ته‌وه‌و ده‌بێت‬ ‫پێش ئ���ه‌و‌واده‌ی���ه‌ یه‌كالییبكرێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ پۆس���تی‌ س���كرتێری‌ گشتیی‌‪،‬‬ ‫میكانیزم���ی‌ به‌ش���داربونی‌ ئه‌ندامان‌و‬ ‫چۆنیه‌تی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ سه‌ركردایه‌تی‌‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ ،‬س���لێمانی‪ :‬به‌وت���ه‌ی‌‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌كی‌ بااڵی‌ ناو یه‌كێتی‌ كه‌‬ ‫ئام���اده‌ نه‌بو ن���اوی‌ بهێنرێت‪ ،‬لیژنه‌ی‌‬ ‫ب���ااڵی‌ كۆنگ���ره‌ له‌ب���ه‌رده‌م چه‌ندین‬ ‫كێش���ه‌ی‌ گه‌وره‌دایه‌ كه‌ ده‌بێت پێش‬ ‫كۆنگره‌ یه‌كالییانبكات���ه‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌ش‬ ‫كێشه‌ی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ سكرتێری‌ گشتیی‪،‬‬ ‫چۆنیه‌ت���ی‌ به‌ش���داریكردنی‌ ئه‌ندامانی‌‬ ‫كۆنگ���ره‌ كه‌ ده‌بێ���ت ژماره‌یان هه‌زار‬ ‫كه‌س بێ���ت‪ ،‬چۆنیه‌ت���ی‌ هه‌ڵبژاردنی‌‬

‫ ‬ ‫ناونیشان‪ :‬سلێمانی گه‌ڕه‌کی شۆڕش‪ -‬به‌رامبه‌ر ئاماده‌یی شۆڕشی کوڕان‬

‫ته‌له‌فۆن‪ 3201274 :‬‬

‫»» ‪2‬‬

‫یه‌كێتی‌ ده‌یه‌وێت په‌رله‌مان‬ ‫ی خۆرئاواداو‬ ‫دان بنێت به‌ئیدار ‌ه ‌‬ ‫پارتیش دژی‌ ده‌وه‌ستێته‌وه‌‬ ‫فراكس���یۆنی‌ یه‌كێتی‌ به‌نیازه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌ستپێكردنی‌ دانیشتنه‌كانی‌ په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫پرۆژه‌ی���ه‌ك بێنێته‌ ن���او په‌رله‌مانه‌وه‌‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ به‌فه‌رم���ی‌ ئی���داره‌ی‌‬ ‫خۆبه‌رێوه‌بردن���ی‌ رۆژئاوا بناس���ێنێت‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریشدا په‌رله‌مانتارێكی‌ پارتی‌‬ ‫هه‌نگاوێكی‌ له‌و شێوه‌یه‌ به‌موزایه‌ده‌ی‌‬ ‫سیاسی‌ ناوده‌بات‪ .‬ئه‌مه‌ش ناكۆكی‌ ئه‌و‬ ‫دو الیه‌نه‌ به‌ئاشكرا ده‌رده‌خات له‌سه‌ر‬ ‫پرسه‌ هه‌ستیاره‌كان‪.‬‬ ‫»» ‪2‬‬

‫بۆ كاو‌ه گه‌رمیانی‪ ..‬قه‌قنه‌س‌و‪ ...‬پێنووسێكی‌ پێپه‌تی‌‬ ‫ ‬

‫س���ه‌ركردایه‌تی‌ كه‌ چه‌ن���د بۆچونێك‬ ‫هه‌یه‌ له‌باره‌ی���ه‌وه‌‪ ،‬بابه‌تێكی‌ دیكه‌ش‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ ك��� ‌ه ده‌س���ه‌اڵتی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫ناوه‌ند كه‌مبكرێت���ه‌وه‌ یان ‌وه‌ك خۆی‌‬ ‫بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌ك سه‌رچاوه‌كه‌ ‌وتی‌‪ " ،‬له‌ئێستادا‬ ‫كوتله‌كان له‌یه‌كتری‌ ده‌ترس���ن‪ ،‬له‌وه‌ی‌‬ ‫الیه‌كیان زۆرترین خه‌ڵكی‌ خۆی‌ ببات‌و‬ ‫خ���ۆی‌ زاڵ بكات به‌س���ه‌ر الیه‌نه‌كانی‌‬ ‫دیكه‌دا‪ ،‬بۆی���ه‌ هه‌وڵی‌ هه‌رالیه‌كیان بۆ‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ رێگری‌ له‌وه‌ بكرێت به‌فرتوفێڵ‬ ‫خه‌ڵكی‌ ببرێته‌ ناو كۆنگره‌وه‌"‬ ‫ئه‌گه‌ر یه‌كێتی‌ په‌نا بۆ دواخس���تنی‌‬ ‫كۆنگ���ره‌ش بب���ات‪ ،‬پێویس���ته‌ ئ���ه‌م‬ ‫هه‌نگاوه‌ به‌پێی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆ بنێت‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش له‌رێگه‌ی‌ پلنیۆمه‌وه‌ كه‌ جارێك‬ ‫دواخ���راوه‌و یه‌كجاری���ش ده‌توانرێ���ت‬ ‫كۆنگره‌ دوابخرێت‪.‬‬

‫ ‬ ‫کۆمپانیای باڵڤ پەیک ئاوێنە دابەش دەکات نرخی ‪ 1000‬دینار‬

‫»» ‪9‬‬ ‫ ‬

‫تیراژ‪4500 :‬‬


‫‪2‬‬

‫تایبه‌ت‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫ئاوێن ‌ه گرفته‌كان ‌ی به‌رده‌م یه‌كێت ‌ی بۆ به‌ستن ‌ی كۆنگر‌ه باڵوده‌كاته‌وه‌‬ ‫ئا‪ :‬هاوكار حسێن‬ ‫یه‌كێتی‌ ماوه‌ی‌ ته‌نها ‪ 45‬رۆژی‌‬ ‫له‌به‌رده‌مدا ماوه‌ بۆ به‌ستنی‌ كۆنگره‌ی‌‬ ‫چواره‌می‌ خۆی‌‌و تا ئه‌مڕۆ گرنگترین‬ ‫لیژنه‌ كه‌ لیژنه‌ی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆیه‌‬ ‫ده‌ستبه‌كارنه‌بوه‌‌و چه‌ندین كێشه‌ی‌‬ ‫گه‌وره‌ش هێشتا به‌هه‌ڵپه‌سێردراوی‌‬ ‫ماونه‌ته‌وه‌و ده‌بێت پێش ئه‌و واده‌یه‌‬ ‫یه‌كالییبكرێنه‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌ پۆستی‌‬ ‫سكرتێری‌ گشتیی‌‪ ،‬میكانیزمی‌‬ ‫به‌شداربونی‌ ئه‌ندامان‌و چۆنیه‌تی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ سه‌ركردایه‌تی‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ زانیاریه‌كانی‌ ئاوێنه‌ ئه‌گه‌رچی‌‬ ‫لیژن���ه‌كان ك���ه‌ ژماره‌ی���ان ‪ 14‬لیژنه‌ی ‌ه‬ ‫پێش���تر پێكهێنراون‪ ،‬به‌اڵم گرنگترینیان‬ ‫ك���ه‌ لیژن���ه‌ی‌ په‌ی���ڕه‌وی‌ ناوخۆیه‌‪ ،‬تا‬ ‫ئێس���تا ده‌س���تبه‌كارنه‌بوه‌‪ ،‬ك���ه‌ كاری‌‬ ‫ئاس���انكاریكردنه‌ بۆ كۆنگره‌‪ ،‬به‌وپێیه‌ی‌‬ ‫ش���ێوه‌ی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ س���ه‌ركردایه‌تی‌‌و‬ ‫په‌یوه‌ن���دی‌ نێ���وان ئۆرگان���ه‌كان‌و‬ ‫هه‌مواركردن���ی‌ په‌ی���ڕه‌وی‌ ناوخ���ۆو‬ ‫هه‌مواركردن���ی‌ ئه‌رك‌و ده‌س���ه‌اڵته‌كانی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كان ده‌گرێته‌ ئه‌س���تۆ‪ .‬ئه‌مه‌‬

‫له‌كاتێكدایه‌‪ ،‬لیژنه‌ی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆ بۆ‬ ‫كۆنگره‌ی‌ سێ كه‌ ساڵی‌ ‪ 2008‬پێكهێنرا‪،‬‬ ‫ماوه‌ی‌ نزیكه‌ی‌ ‪ 20‬مانگی‌ له‌به‌رده‌مدا بو‬ ‫ب���ۆ ئه‌وه‌ی‌ كاره‌كانی‌ ته‌واو بكات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫لیژنه‌ی‌ په‌یڕه‌وی‌ ناوخۆی‌ ئه‌مجاره‌ ته‌نها‬ ‫یه‌ك مانگی‌ له‌به‌رده‌مدا ماوه‌و هێش���تا‬ ‫ده‌ستی‌ به‌كاره‌كانی‌ نه‌كردوه‌‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی‌ س���ه‌رچاوه‌یه‌كی‌ ب���ااڵی‌ ناو‬ ‫یه‌كێتی‌ كه‌ له‌به‌ر هه‌س���تیاریی‌ بابه‌ته‌كه‌‬ ‫ئاماده‌ نه‌بو ناوی‌ بهێنرێت‪ ،‬له‌ئێس���تادا‬ ‫لیژنه‌ی‌ بااڵی‌ كۆنگره‌ له‌به‌رده‌م چه‌ندین‬ ‫كێش���ه‌ی‌ گه‌وره‌دایه‌ بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ پێش‬ ‫كۆنگ���ره‌ یه‌كالییان بكات���ه‌وه‌‪ ،‬یه‌كێك‬ ‫له‌وانه‌ كێش���ه‌ی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ سكرتێری‌‬ ‫گش���تییه‌‪ ،‬ل���ه‌م چوارچێوه‌یه‌ش���دا‬ ‫بۆچونێك هه‌یه‌ له‌ناو یه‌كێتیدا پێیوایه‌‪،‬‬ ‫م���ادام تاڵه‌بانی‌ نه‌خۆش���ه‌و ناتوانێت‬ ‫ئه‌ركه‌كانی‌ جێبه‌جێبكات‪ ،‬ده‌بێت یه‌كێك‬ ‫دیاریبكرێ���ت ب���ۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و ش���وێنه‌‬ ‫پڕبكاته‌وه‌‪ ،‬له‌دۆخێكی‌ وه‌ك ئێستاش���دا‬ ‫كه‌ ت���ای‌ ملمالنێ���ی‌ نێ���وان كوتله‌كان‬ ‫گه‌یش���توه‌ته‌ پله‌ی‌ كواڵن‪ ،‬ئه‌س���ته‌مه‌‬ ‫بتوانرێت رێكه‌وتن له‌سه‌ر جێگره‌وه‌یه‌ك‬ ‫بكرێت‪ .‬به‌تایبه‌ت ك���ه‌ هه‌فته‌ی‌ رابردو‬ ‫چه‌ند وێنه‌یه‌ك���ی‌ تاڵه‌بانی‌ باڵوكرانه‌وه‌و‬

‫باس له‌وه‌ كرا ته‌ندورستی‌ به‌ره‌و باشی‌‬ ‫چوه‌‪.‬‬ ‫كێش���ه‌ی‌ دوه‌م ك���ه‌ یه‌كالنه‌بۆته‌وه‌و‬ ‫خه‌می‌ س���ه‌ره‌كی‌ كوتله‌كانه‌‪ ،‬چۆنیه‌تی‌‬ ‫به‌ش���داریكردنی‌ ئه‌ندامانی‌ كۆنگره‌یه‌ كه‌‬ ‫ده‌بێت ژماره‌یان هه‌زار كه‌س بێت‪ ،‬وه‌ك‬ ‫سه‌رچاوه‌كه‌ وتی‌‪ " ،‬له‌ئێستادا كوتله‌كان‬ ‫له‌یه‌كتری‌ ده‌ترس���ن‪ ،‬ل���ه‌وه‌ی‌ الیه‌كیان‬ ‫زۆرترین خه‌ڵكی‌ خۆی‌ ببات‌و خۆی‌ زاڵ‬ ‫بكات به‌س���ه‌ر الیه‌نه‌كانی‌ دیكه‌دا‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫هه‌وڵ���ی‌ هه‌ر الیه‌كیان بۆ ئه‌وه‌یه‌ رێگری‌‬ ‫له‌وه‌ بكرێ���ت به‌فرتوفێڵ خه‌ڵكی‌ ببرێته‌‬ ‫ناو كۆنگ���ره‌وه‌"‪ .‬به‌پێ���ی‌ زانیاریه‌كانی‌‬ ‫ئاوێنه‌ش‪ ،‬ل���ه‌م چوارچێوه‌یه‌دا هه‌ندێك‬ ‫كێش���ه‌ی جددی‌ بۆ یه‌كێتی‌ دروستبوه‌‪،‬‬ ‫له‌وان���ه‌ هه‌ندێك ده‌س���ه‌اڵت له‌په‌یڕه‌ودا‬ ‫هه‌یه‌و دراوه‌ته‌ س���كرتێری‌ گش���تی كه‌‬ ‫ده‌توانێ���ت ‪20%‬ی‌ ئه‌ندامان���ی‌ كۆنگره‌‬ ‫به‌ته‌زكیه‌ دیاریبكات‪ ،‬به‌اڵم ئێستا هه‌مو‬ ‫ئه‌گه‌ره‌كان به‌و ئاراسته‌یه‌ن كه‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫ئاماده‌ی‌ كۆنگره‌ نابێت‪ ،‬له‌م حاڵه‌ته‌شدا‬ ‫نازانرێت ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌ بدرێته‌ كێ‌‪.‬‬ ‫یه‌كێكی‌ دیكه‌ له‌گرفته‌كان بریتیه‌ له‌وه‌ی‌‬ ‫له‌كۆنگره‌ی‌ داهاتودا سه‌ركردایه‌تی‌ چۆن‬ ‫هه‌ڵبژێردرێت‪ ،‬بۆ ئه‌مه‌ش چه‌ند بۆچونێك‬

‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ندێك پێیوایه‌ ده‌بێت له‌رێگه‌ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ن���ی‌ ناوه‌ندیه‌وه‌ بێت‪ ،‬هه‌ندێك ‌ی‬ ‫تر بڕوای‌ به‌سیستمی‌ هاوسه‌رۆكی‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌ش���ێكیش له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دان سیس���تمی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ سێ‌ كه‌سی‌ یان چوار كه‌سی‌‬ ‫یان پێنج كه‌س���ی‌ په‌یڕه‌و بكرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌م���ه‌ش وه‌ك باقی‌ كێش���ه‌كانی‌ دیكه‌‬ ‫هێشتا یه‌كالنه‌كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫هاوكات بابه‌تێكی‌ دیكه‌ی‌ ناو یه‌كێتی‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌سه‌اڵتی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ند‬ ‫كه‌مبكرێته‌وه‌ یان وه‌ك خۆی‌ بمێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌م���و ئ���ه‌م مه‌س���ه‌النه‌ خراونه‌ته‌ ژێر‬ ‫ده‌س���تی‌ لیژنه‌ی‌ بااڵی‌ كۆنگره‌‪ ،‬كه‌ ئه‌م‬ ‫لیژنه‌یه‌ش كۆبونه‌وه‌ی‌ له‌گه‌ڵ س���ه‌رجه‌م‬ ‫مه‌كته‌ب���ه‌كان ك���ردوه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێس���تا‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ مه‌ڵبه‌نده‌كان نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫زانیاریه‌كانی‌ ئاوێنه‌ ئاش���كرایده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ته‌نان���ه‌ت ئه‌گ���ه‌ر یه‌كێت���ی‌ په‌ن���ا بۆ‬ ‫دواخس���تنی‌ كۆنگره‌ش ببات‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫ئ���ه‌م هه‌نگاوه‌ به‌پێی‌ په‌ی���ڕه‌وی‌ ناوخۆ‬ ‫بنێت‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ش له‌رێگه‌ی‌ پلنیۆمه‌وه‌ كه‌‬ ‫جارێك دواخراوه‌و یه‌كجاریش ده‌توانرێت‬ ‫كۆنگره‌ دوابخرێت‪.‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ له‌كاتێكدای���ه‌‪ ،‬به‌پێ���ی‌‬ ‫راگه‌یاندنه‌كان���ی‌ یه‌كێت���ی‌‪ ،‬دوێن���ێ‌‬

‫له‌كۆبونه‌وه‌یه‌ك���دا له‌گ���ه‌ڵ ژماره‌ی���ه‌ك‬ ‫ئه‌ن���دام‌و كادره‌ پێش���كه‌وتوه‌كان ‌ی‬ ‫سنوری‌ هه‌ولێر‪ ،‬به‌رهه‌م ساڵح‪ ،‬جێگری‌‬ ‫سكرتێری‌ گشتیی‌ یه‌كێتی‌‪ ،‬رایگه‌یاندوه‌‪،‬‬ ‫"دواخس���تنی‌ كۆنگره‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫قابیلی‌ قبوڵكردن نیه‌‌و پێویسته‌ له‌كاتی‌‬ ‫دیاریكراوی‌ خۆیدا ئه‌نجامبدرێت"‪.‬‬ ‫یه‌كێتی‌ له‌پلنیۆمێكی‌ یه‌ك كاتژمێریدا‬ ‫له‌رۆژی‌ ‪10‬ی‌ تش���رینی‌ یه‌كه‌م‪ ،‬بڕیاریدا‬ ‫كۆنگ���ره‌ی‌ چواره‌می‌ خ���ۆی‌ له‌كۆتایی‌‬ ‫كانونی‌ دوه‌می‌ ساڵی‌ داهاتو (‪)2014‬دا‬ ‫ببه‌ستێت‪.‬‬ ‫پێشتریش د‪ .‬یوسف گۆران‪ ،‬وته‌بێژی‌‬ ‫فه‌رمی‌ كۆمس���یۆنی‌ ب���ااڵی‌ ئاماده‌كاری‌‬ ‫كۆنگره‌ی‌ چواره‌می‌ یه‌كێتی‌ نیش���تمانی‌‬ ‫كوردس���تان‪ ،‬به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‪" ،‬تاكه‌‬ ‫ئاس���ته‌نگ ته‌نها كاته‌‌و تائێستا بیرمان‬ ‫ل���ه‌وه‌ نه‌كردوه‌ت���ه‌وه‌ ئ���ه‌و كۆنگره‌یه‌‬ ‫دوابخرێت‪".‬‬ ‫یه‌كێتی‌ له‌كاتی‌ دروستبونیه‌وه‌ له‌ساڵی‌‬ ‫‪ ،1976‬س���ێ‌ كۆنگره‌و چ���وار پلنیۆمی‌‬ ‫به‌ستوه‌‪ ،‬كۆنگره‌ی‌ یه‌كه‌م له‌ساڵی‌ ‪1992‬‬ ‫له‌هه‌ولێر‌و سلێمانی‌‪ ،‬دوه‌م له‌ساڵی‌ ‪2001‬‬ ‫له‌سلێمانی‌‪ ،‬س���ێیه‌میش له‌ساڵی‌ ‪،2010‬‬ ‫له‌سلێمانی‌‪.‬‬

‫یه‌كێت ‌ی ده‌یه‌وێت په‌رله‌مان دان بنێت به‌ئیداره‌ی‌ خۆرئاواداو پارتیش دژ ‌ی ده‌وه‌ستێته‌وه‌‬ ‫ئا‪ :‬هێمن مامه‌ند‪ ،‬هه‌ولێر‬ ‫فراكسیۆنی‌ یه‌كێتی‌ به‌نیاز‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌ستپێكردنی‌ دانیشتنه‌كانی‌‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬پرۆژه‌یه‌ك بێنێته‌ ناو‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌فه‌رمی‌ ئیداره‌ی‌ خۆبه‌رێوه‌بردنی‌‬ ‫رۆژئاوا بناسێنێت‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ریشدا‬ ‫په‌رله‌مانتارێكی‌ پارتی‌ هه‌نگاوێكی‌‬ ‫له‌و شێوه‌یه‌ به‌موزایه‌ده‌ی‌ سیاسی‌‬ ‫ناوده‌بات‪ .‬ئه‌مه‌ش ناكۆكی‌ ئه‌و دو‬ ‫الیه‌نه‌ به‌ئاشكرا ده‌رده‌خات له‌سه‌ر‬ ‫پرسه‌ هه‌ستیاره‌كان‪.‬‬ ‫گۆران ئ���ازاد په‌رله‌مانتاری‌ یه‌كێتی‌‬ ‫نیش���تیمانی‌ كوردس���تان له‌په‌رله‌مان ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردس���تان له‌لێدوانێكیدا ب���ۆ ئاوێنه‌‬ ‫وت���ی‌‪" :‬ئێم���ه‌ وه‌كو لیس���تی‌ س���ه‌وز‬ ‫له‌هه‌وڵی‌ ئه‌وه‌داین دوای‌ ده‌ستپێكردنی‌‬ ‫دانیش���تنه‌كانی‌ په‌رله‌مان‪ ،‬ش���اندێكی‌‬ ‫په‌رله‌مان بنێرینه‌ رۆژئاوای‌ كوردستان‌و‬ ‫له‌نزیكه‌وه‌ ئی���داره‌ی‌ خۆبه‌رێوه‌بردنه‌كه‌‬ ‫ببین���ێ‌‪ ،‬پاش���ان ش���انده‌كه‌ راپۆرتی‌‬ ‫خۆی‌ له‌باره‌یه‌وه‌ بنوس���ێت‌و بیهێننه‌وه‌‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬ئێم���ه‌ش له‌الیه‌ن خۆمانه‌وه‌‬ ‫پرۆژه‌یه‌ك پێشكه‌شده‌كه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌مان���ی‌ كوردس���تان به‌فه‌رمی‌ ئه‌و‬ ‫ئیداره‌یه‌ بناس���ێت‌و مامه‌ڵه‌ی‌ له‌گه‌ڵدا‬ ‫بكات"‪.‬‬

‫گۆران دڵنیایه‌ له‌باره‌ی‌ ئه‌نجامی‌ ئه‌م‬ ‫هه‌وڵه‌ی‌ فراكس���یۆنه‌كه‌یه‌وه‌و ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫"ئه‌گه‌ر ئه‌م شانده‌ له‌سه‌رجه‌م الیه‌نه‌كان‬ ‫پێكبێت‌و بچن سه‌ردانی‌ رۆژئاوا بكه‌ن‌و‬ ‫به‌چ���اوی‌ خۆی���ان بارودۆخه‌كه‌ ببینن‪،‬‬ ‫پێموایه‌ ئه‌م پرۆژه‌یه‌ له‌په‌رله‌مان ده‌نگ‬ ‫ده‌هێنێت"‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ریشدا شوان شێخ ئه‌حمه‌د‬ ‫په‌رله‌مانت���اری‌ فراكس���یۆنی‌ پارت���ی‌‬ ‫دیموكرات���ی‌ كوردس���تان له‌په‌رله‌مانی‌‬ ‫كوردس���تان ئه‌م هه‌نگاوه‌ی‌ فراكسیۆنه‌‬ ‫هاوپه‌یمانه‌كه‌ی‌ پێشویان به‌موزایه‌ده‌ی‌‬ ‫سیاسیی‌ وه‌س���فده‌كات‌و ده‌ڵێت‪" ،‬من‬ ‫پێموای���ه‌ ئ���ه‌م پرۆژه‌ی���ه‌ پرۆژه‌یه‌كی‌‬ ‫موزایه‌ده‌ی‌ سیاس���ییه‌‪ ،‬چونكه‌ به‌پێی‌‬ ‫ده‌س���توری‌ عێراق پرس���ی‌ س���نورو‬ ‫مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ واڵتان به‌ده‌س���ت‬ ‫حكومه‌ت���ی‌ عێراق���ه‌و ئێم���ه‌ش وه‌كو‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان نابێت كارێك بكه‌ین‬ ‫پێچه‌وانه‌ی‌ ده‌ستوری‌ عێراق بێت"‪.‬‬ ‫ش���وان گرتنه‌ب���ه‌ری‌ هه‌نگاوێك���ی‌‬ ‫له‌وشێوه‌یه‌ به‌ده‌ستتێوه‌ردان ده‌زانێت‌و‬ ‫پێیوایه‌ هه‌رچه‌نده‌ رۆژئاوای‌ كوردستان‬ ‫س�����ه‌ربه‌خۆبێت‪" ،‬دواجار ئه‌م ئیداره‌یه‌‬ ‫له‌ناو واڵتێكه‌ كه‌ سوریایه‌و پێموایه‌ ئێمه‌‬ ‫ناتوانین ده‌ستوه‌ربده‌ینه‌ كاروباری‌ ئه‌و‬ ‫واڵته‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك���و كۆم ‌هك‌و هاوكاری‌‬ ‫په‌رله‌مان‌و حكومه‌تی‌ هه‌رێم ده‌توانێت‬ ‫هه‌م���و جۆره‌ هاوكاریه‌ك���ی‌ ئاواره‌كانی‌‬

‫ریکالم‬

‫چه‌کدارێکی سه‌ر به‌ په‌یه‌ده‌‬ ‫رۆژئاوای‌ كوردستان بكات"‪.‬‬ ‫په‌رله‌مانتاره‌كه‌ی‌ لیس���تی‌ سه‌وزیش‬ ‫ئه‌و ش���ێوه‌ لێدوانه‌ی‌ په‌رله‌مانتاره‌كه‌ی‌‬ ‫پارت���ی‌ به‌چون���ه‌ ژێ���ر كاریگ���ه‌ری‌‬ ‫سیاس���یه‌تی‌ حزب���ی‌ وه‌س���فده‌كات‌و‬ ‫ده‌ڵێ���ت‪" :‬په‌رله‌مانتاره‌كان���ی‌ پارتی‌‬ ‫هه‌مان سیاس���ه‌تی‌ حزبه‌كه‌یان په‌یڕه‌و‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬كه‌ ئه‌م���ه‌ش حه‌قی‌ خۆیانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم كاتێك دێینه‌ س���ه‌ر به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫گه‌ل‌و میلل���ه‌ت‪ ،‬ده‌بێ���ت په‌رله‌مانتار‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی‌ گه‌ل‌و میلله‌ت بخاته‌ پێش‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی‌ ته‌سكی‌ حزبایه‌تی‌"‪.‬‬ ‫گۆران وتیش���ی‌‪ ":‬به‌راستی‌ بۆ پارتی‌‬ ‫عه‌یب���ه‌و خه‌ته‌رێك���ی‌ گه‌وره‌یه‌ كه‌ به‌م‬

‫شێوه‌یه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ په‌یه‌ده‌و ئیداره‌ی‌‬ ‫خۆبه‌رێوه‌بردنی‌ رۆژئاوا ده‌كات"‪.‬‬ ‫"ئێم���ه‌ تائێس���تا پرۆژه‌كه‌م���ان‬ ‫نه‌بینیوه‌‪ ،‬به‌اڵم ه���ه‌ر كاتێك پرۆژه‌كه‌‬ ‫هاته‌ په‌رله‌مان ئێم���ه‌ بڕیاری‌ خۆمانی‌‬ ‫له‌س���ه‌ر ده‌ده‌ین"‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش بۆچونی‌‬ ‫ی فراكسیۆنی‌‬ ‫مه‌ولود باوه‌مراد س���ه‌رۆك ‌‬ ‫یه‌كگرتوی‌ ئیس�ل�امی‌ بو سه‌باره‌ت به‌و‬ ‫پرسه‌‪.‬‬ ‫هاوكات ش���وان قه‌اڵدزه‌یی‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫فراكس���یۆنی‌ بزوتن���ه‌وه‌ی‌ ئیس�ل�امی‌‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‌ كوردس���تان وتی‌‪" ،‬ئێمه‌‬ ‫وه‌ك���و بزوتن���ه‌وه‌ی‌ ئیس�ل�امی‌ ه���ه‌ر‬ ‫پرۆژه‌ی���ه‌ك له‌به‌رژه‌وه‌ن���دی‌ خه‌ڵك���ی‌‬

‫كوردستان‌و نه‌ته‌وه‌كه‌ماندا بێت ده‌نگی‌‬ ‫بۆ ده‌ده‌ین"‪ .‬ش���وان ده‌پرسێت‪ :‬ئێم ‌ه‬ ‫وه‌كو ك���ورد هه‌ر باس���ی‌ یه‌كپارچه‌یی‌‬ ‫كوردو ئازادی‌ ك���ورد ناكه‌ین؟ كه‌واته‌‬ ‫بۆچی‌ ده‌ن���گ به‌پرۆژه‌یه‌كی‌ له‌و جۆره‌‬ ‫نه‌ده‌ی���ن‪ ،‬بۆیه‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ ده‌نگی‌ بۆ‬ ‫ده‌ده‌ین"‪.‬‬ ‫له‌چه‌ن���د رۆژی‌ راب���ردودا هێ���زه‌‬ ‫سیاس���یه‌كانی‌ خۆرئاوای‌ كوردس���تان‬ ‫پێكهێنانی‌ ئیداره‌یه‌كی‌ خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریان‬ ‫له‌ناوچه‌ كوردیه‌ ئازادكراوه‌كاندا راگه‌یاند‬ ‫به‌مه‌به‌س���تی‌ ئیداره‌دانی‌ كاروباری‌ ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌‌و ئه‌مه‌ش كاردانه‌وه‌ی‌ ناوخۆیی‌‌و‬ ‫ناوچه‌یی‌‌و نێوده‌وڵه‌تی‌ لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬

‫رۆژنامه‌ی ئاوێن ‌ه پێویست ‌ی به‌موحه‌ریر‌و په‌یامنێره‌‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ ئاوێنه‌ پێویستی‌ به‌موحه‌ریرێك‌و په‌یامنێرێكه‌‪.‬‬ ‫ی رۆژنامه‌نوسیی پێشوتری‌ هه‌بوبێت‪.‬‬ ‫به‌مه‌رجێك‪ :‬ئه‌زمون ‌‬ ‫ده‌وامه‌كه‌ی‌ نیو تایمه‌‪.‬‬ ‫كه‌سی‌ ئاره‌زومه‌ند ده‌توانێت تا ‪2013/12/25‬‬ ‫ی ئه‌م ئیمه‌یله‌و‌ه ‪ CV‬بنێرێت‪:‬‬ ‫له‌ڕێگه‌ ‌‬ ‫‪newspaper@awene.com‬‬

‫ئاوێنه‌ی رووداوه‌کان‬

‫نامه‌كه‌ ‌ی نه‌وشیروان‬ ‫بۆ نه‌وشیروان‬ ‫سه‌رتیپ جه‌وهه‌ر‬ ‫به‌ش����ێكی زۆری‌ ئ����ه‌و ره‌خنان����ه‌ی‌‬ ‫بزوتن����ه‌وه‌ی‌ گ����ۆڕان له‌كۆی‌ پرۆس����ه‌ ‌ی‬ ‫سیاس����ی به‌تایبه‌تی����ش س����ه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫یه‌كێتیان ده‌گرت‪ ،‬ئه‌مڕۆ دوباره‌ به‌رۆكی‬ ‫خۆیانی‌ گرتۆته‌وه‌‪ ،‬خه‌ریكه‌ زمانی‌ تیژو‬ ‫ئه‌رگۆمێنته‌كانی����ان یه‌كه‌ یه‌كه‌ ده‌كه‌ون‪،‬‬ ‫ئێستا روی‌ خۆ گیڤكردنه‌وه‌یان نه‌ماوه‌‪،‬‬ ‫خه‌ریكه‌ له‌ده‌سه‌اڵت وه‌رگرتن نزیكده‌بنه‌وه‌‬ ‫بۆی����ه‌ روی خۆی����ان له‌هه‌م����و ش����تێك‬ ‫وه‌رگێڕاوه‌و ئێستا نه‌ده‌بیستن نه‌ده‌بینن‪،‬‬ ‫دو مانگ زیات����ره‌ په‌رله‌مان بونی‌ نییه‌‪،‬‬ ‫هیچ ده‌س����ه‌اڵتێك به‌س����ه‌ر حكومه‌ته‌وه‌‬ ‫ره‌قیب نییه‌و بۆش����ایی ده‌ستوریی هه‌یه‌‬ ‫ك����ه‌س نقه‌ی‌ نای����ه‌ت‪ ،‬خراپت����ر ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ئه‌مان دو ساڵه‌ مێشكی ئه‌م میلله‌ته‌یان‬ ‫ده‌زره‌نگان����ده‌وه‌ له‌باس����ی ن����ه‌وت‌و‬ ‫به‌قاچاخبردنی‪ ،‬كه‌چی ئێس����تا به‌بۆری‬ ‫ده‌ڕوات له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ یاس����ای‌ نه‌وت‌و گاز‬ ‫كه‌چی گۆڕان له‌په‌ی لێكده‌دات‌و گه‌رمی‬ ‫ده‌كات له‌خۆش����ی وه‌رگرتن����ی‌ نوقاڵنه‌ی‌‬ ‫پێكهێنان����ی‌ حكوم����ه‌ت‪ ،‬وه‌ك رۆژی‌‬ ‫به‌رات بزوتن����ه‌وه‌ی‌ گۆڕان جامیلكه‌یه‌كی‬ ‫به‌ده‌س����ته‌وه‌ گرتوه‌ به‌ڵكو رۆژی‌ به‌راته‌و‬ ‫پارتی‌ شتێكی بخاته‌ ده‌ست‪.‬‬ ‫كاتێ����ك كاك نه‌وش����یروان نامه‌یه‌كی‬ ‫بۆ مام جه‌الل نوس����ی ئ����ه‌وكات ته‌مه‌نی‌‬ ‫مام جه‌الل ‪ 70‬س����اڵ ب����و‪ ،‬له‌نامه‌كه‌یدا‬ ‫به‌م����ام جه‌اللی وت ت����ۆ پێت ناوه‌ته‌ ‪70‬‬ ‫ساڵ‌و باش����تره‌ دابنیشیت جێگه‌كه‌ت بۆ‬ ‫خه‌ڵكی دیك����ه‌ جێبهێڵی����ت‪ ،‬به‌وپێیه‌ی‌‬ ‫پیربوه‌‪ ،‬به‌مه‌نتیقی ئه‌و كاته‌و ئێس����تاش‬ ‫قسه‌كه‌ی‌ كاك نه‌وشیروان له‌جێی خۆیدا‬ ‫بو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر هه‌مان نامه‌ وه‌كو خۆی‌‬ ‫ئاراس����ته‌ی‌ كاك نه‌وش����یروان بكه‌ینه‌وه‌‬ ‫ت����ۆ بڵێی‌ چ وه‌اڵمێك����ی هه‌بێت؟ ئه‌وه‌تا‬ ‫دوای‌ چه‌ن����د رۆژێكی دیكه‌ هه‌م ته‌مه‌نی‌‬ ‫خۆی‌ ده‌بێته‌ ‪ 70‬س����اڵ‌و هه‌م گۆڕانیش‬ ‫كۆنگره‌ ده‌به‌س����تێت‪ ،‬كه‌واته‌ با هه‌مان‬ ‫نامه‌ بخوێنێته‌وه‌و وه‌اڵمی خۆی بداته‌وه‌؟‬ ‫بزانین ش����وێنه‌كه‌ی‌ بۆ كێ جێده‌هێڵێت؟‬ ‫گه‌ل����ۆ ئ����ه‌م پرس����یاره‌ له‌ناو گ����ۆڕان‬ ‫دروستبوه‌؟‬ ‫هه‌میش����ه‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان باس����ی‬ ‫له‌ ده‌س����توه‌ردان له‌كاروباری‌ حكومه‌ت‬ ‫كردوه‌‪ ،‬له‌راس����تیدا نابێ����ت هیچ گروپ‌و‬ ‫الیه‌نێ����ك ده‌س����ت بخه‌ن����ه‌ كاروب����اری‌‬ ‫حكومه‌ت‪ ،‬ئه‌م ره‌خنه‌یه‌ی‌ گۆڕان له‌جێی‬ ‫خۆیدا ب����وه‌‪ ،‬كه‌ ده‌بێ‌ حكومه‌ت له‌حزب‬ ‫جیابكرێته‌وه‌و حكومه‌ت‌و حزب هه‌ریه‌كه‌‬ ‫كاری خۆیان بكه‌ن‪ ،‬حزب ده‌ستوه‌رنه‌داته‌‬ ‫دانان‌و البردنی هیچ كه‌س����ێك‪ ،‬هه‌میشه‌‬ ‫ره‌خن����ه‌ی‌ توندیان گرتوه‌‪ ،‬ئ����ه‌م داوایه‌‬ ‫زۆر ره‌وای����ه‌و داوای‌ هه‌مومان����ه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم‬ ‫ئه‌مڕۆ گ����ۆڕان هه‌مان ئه‌زم����ون دوباره‌‬ ‫ده‌كات����ه‌وه‌و (به‌ئاش����كرا)‪ ،‬داوا ده‌كات‬ ‫به‌ش����دارییان پێبكرێ����ت له‌ئی����داره‌ی‌‬ ‫س����لێمانی‌ وات����ه‌ به‌ش����ێك له‌به‌ڕێوبه‌رو‬ ‫كاربه‌ده‌ستانی‌ شاره‌كه‌ بدرێت به‌گۆڕان‌و‬ ‫گۆڕان هه‌ڵسوڕاوی خۆی لێدابمه‌زرێنێ‌؟!‬ ‫له‌پێكهێنانی‌ حكومه‌تی����ش داوایانكردوه‌‬ ‫به‌پێی‌ ئیس����تحقاقی هه‌ڵبژاردن به‌شیان‬ ‫بدرێت له‌به‌ڕێوبه‌رو به‌ڕێوبه‌ری‌ گشتیی‌‌و‬ ‫كاربه‌ده‌س����تانی‌ دیكه‌ی‌ كابینه‌ی‌ نوێ‌؟!‬ ‫من ده‌پرسم ئه‌م هه‌ڵوێست‌و داخوازییه‌ی‌‬ ‫گۆڕان هه‌م����ان ئه‌زمونی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‬ ‫نییه‌ ئه‌مڕۆ خۆیان داوای‌ ده‌كه‌ن‌و دوباره‌ی‬ ‫ده‌كه‌نه‌وه‌؟ كه‌واته‌ چییان گۆڕی‌؟‬ ‫بێگوم����ان كاتمان له‌ب����ه‌رده‌م ماوه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ به‌ش����ێك ل����ه‌و ره‌خنانه‌ی‌ گۆڕان‬ ‫پێش����تر له‌الیه‌نه‌كانی‌ دیك����ه‌ به‌تایبه‌ت‬ ‫یه‌كێـت����ی‌ ده‌گرت ئه‌مڕۆ دوباره‌ له‌خۆیان‬ ‫ده‌یبینین����ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ن����ده‌ی‌ گ����ۆڕان‬ ‫قس����ه‌ی‌ له‌س����ه‌ر نه‌وت‌و وه‌زیری‌ سامانه‌‬ ‫سروشتییه‌كان كردوه‌و هه‌مو رۆژێك باسی‬ ‫گرێبه‌س����ت‌و پاره‌ی‌ ش����یرینی‌‌و وه‌زیری‌‬ ‫س����امانه‌ سروش����تییه‌كان ده‌كرد‪ ،‬هیچ‬ ‫الیه‌نێك ئه‌وه‌نده‌ قسه‌ی‌ نه‌كردوه‌‪ ،‬كه‌واته‌‬ ‫فه‌رمون ئ����ه‌وه‌ حكومه‌ت پێكده‌هێنرێت‪،‬‬ ‫رێگری بكه‌ن له‌دوباره‌دانانه‌وه‌ی‌ ئاش����تی‌‬ ‫هه‌ورامیی‌!؟‬ ‫كاتێ����ك ئۆپۆزس����یۆن ب����ون‌و ته‌نها‬ ‫له‌په‌رله‌م����ان ب����ون‪ ،‬چ نائارامییه‌ك����ی‬ ‫سیاس����یان ناب����ۆوه‌‪ ،‬كاتێكی����ش منه‌ی‌‬ ‫ده‌س����ه‌اڵت ده‌ك����ه‌ن ده‌یان����ه‌وێ‌ كه‌س‬ ‫نقه‌ی‌ نه‌یه‌ت‪ ،‬حكوم����ه‌ت‌و په‌رله‌مانێكی‬ ‫بێده‌نگی����ان گه‌ره‌ك����ه‌‪ ،‬بیریانچ����وه‌ ئه‌و‬ ‫خه‌ڵك����ه‌ی‌ ده‌نگی ب����ه‌وان داوه‌ به‌ڵێنێك‬ ‫له‌نێوانیان����دا بوه‌‪ ،‬به‌ڵێنێك به‌(قس����ه‌)‬ ‫گۆڕان����ی جیاده‌كرده‌وه‌ له‌وان����ی دیكه‌‪،‬‬ ‫كه‌چی ئێستا گۆڕان نه‌ك له‌خۆی‌ ناچێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو كه‌سیش له‌و ناچێت‪.‬‬


‫‌هه‌نوکه‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫‪3‬‬

‫مانگی‌ داهاتو مه‌حمود سه‌نگاوی‌ له‌سه‌ر سكااڵیه‌كی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌ بانگهێشتی‌ دادگا ده‌كرێت‬

‫تیرۆركردن ‌ی كاو‌ه گه‌رمیان ‌ی له‌دو سیناریۆ به‌ده‌ر نییه‌‬

‫ ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫بڕیاره‌ ‪ 1/21‬دانیشتنێكی‌ دادگایی‌‬ ‫له‌كه‌یسی‌ هه‌ڕه‌شه‌كردن له‌شه‌هید كاوه‌‬ ‫گه‌رمیانی‌ له‌الیه‌ن مه‌حمود سه‌نگاوی‌‬ ‫له‌دادگای‌ که‌تنی كه‌الر به‌رێوه‌بچێت‌و‬ ‫ئێستا زۆرێك له‌چاودێران پێیانوایه‌‬ ‫تیرۆركردنی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌ له‌دو‬ ‫سیناریۆ به‌ده‌ر نییه‌‪ ،‬یان به‌بڕیاری‌‬ ‫مه‌حمود سه‌نگاوی‌ كراوه‌‪ ،‬یان له‌دژی‌‬ ‫مه‌حمود سه‌نگاوی‌ كراوه‌‪.‬‬

‫له‌وه‌ته‌ی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌ تیرۆركراوه‌‪،‬‬ ‫ن����اوی مه‌حمود س����ه‌نگاوی‌ ته‌مه‌ن ‪62‬‬ ‫ساڵی‌ فه‌رمانده‌ی‌ س����ه‌ربازی‌و ئه‌ندامی‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ زۆر ده‌هێنرێت‪،‬‬ ‫به‌وپێیه‌ی‌ پێش����تر له‌تۆمارێكی‌ ده‌نگیدا‬ ‫كه‌ له‌به‌ش����ێك له‌په‌یج����ه‌ كوردییه‌كانی‌‬ ‫ت������ۆڕی‌ كۆمه‌اڵیه‌ت����ی‌ فه‌یس����بوك‬ ‫باڵوكراته‌وه‌‪ ،‬مه‌حمود سه‌نگاوی‌ قسه‌ی‌‬ ‫ساردو نه‌شیاو به‌كاوه‌ گه‌رمیانی‌ ده‌ڵێت‌و‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ی‌ كوشتنیشی‌ لێده‌كات‪.‬‬ ‫له‌دیدی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێمه‌وه‌ بگره‌‬ ‫ت����ا ده‌گات به‌پیره‌ژنه‌ جگه‌رس����وتاوه‌‬ ‫گه‌رمیانیه‌كه‌ی‌ دایكی‌‪" ،‬كاوه‌ گه‌رمیانی‌"‬ ‫سه‌رنوسه‌ری‌ گۆڤاری‌ رایه‌ڵ‌‌و په‌یامنێری‌‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ ئاوێنه‌‪ ،‬له‌سه‌ر قه‌ڵه‌م‌و كاری‌‬ ‫رۆژنامه‌وانی‌ تیرۆركراوه‌‌و كوشتنه‌كه‌شی‌‬ ‫"تیرۆری‌ سیاسییه‌"‪.‬‬ ‫ب����ه‌اڵم له‌س����ه‌رچی‌‌و به‌فه‌رمانی‌ كێ‌‬ ‫تیرۆر كراوه‌؟ ئه‌مه‌ ئه‌و پرس����یاره‌یه‌ كه‌‬ ‫تا ئێستا وه‌اڵمه‌كه‌ی‌ ون‌و نادیاره‌!‬ ‫هه‌ر له‌س����ه‌ره‌تای‌ تیرۆركردنه‌كه‌وه‌‪،‬‬ ‫زۆربه‌ی‌ س����ه‌رنجه‌كان له‌سه‌ر به‌رپرسه‌‬ ‫بااڵكان����ی‌ ناوچ����ه‌ی‌ گه‌رمیان����ه‌‌و ناوی‌‬ ‫دو به‌رپ����رس به‌پل����ه‌ی‌ یه‌ك����ه‌م‌و دوه‌م‬ ‫ده‌هێنرێت كه‌ كاوه‌ كێش����ه‌ی‌ یاس����ایی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ هه‌ردوكیاندا هه‌بوه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌وانیش‬ ‫مه‌حمود س����ه‌نگاوی‌‌و عه‌دنانی‌ حه‌مه‌ی‌‬ ‫مینه‌یه‌‪.‬‬ ‫ب����ه‌اڵم س����ه‌ره‌ڕای‌ ئ����ه‌وه‌ش‪ ،‬به‌پێی‌‬ ‫س����ه‌رچاوه‌یه‌كی‌ ئاگادار كه‌ به‌ئاوێنه‌ی‌‬ ‫راگه‌یان����د "ئه‌م دو كه‌س����ه‌ هه‌ردوكیان‬ ‫له‌ناو چه‌قی‌ ملمالنێكانی‌ ئێس����تای‌ ناو‬ ‫یه‌كێتیدان"‪.‬‬ ‫ئه‌م سه‌رچاوه‌یه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات‬ ‫ك����ه‌ به‌س����ه‌رنجدان ل����ه‌و دو خاڵ����ه‌ی‌‬ ‫س����ه‌ره‌وه‌‪ ،‬تیرۆركردنی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌‬ ‫له‌دو سیناریۆ به‌ده‌ر نییه‌‪ ،‬یان له‌الیه‌ن‬ ‫به‌رپرس����انی‌ بااڵی‌ گه‌رمیانه‌وه‌ بڕیاری‌‬ ‫له‌س����ه‌ر دراوه‌‪ ،‬یاخود ل����ه‌دژی‌ ئه‌وان‬ ‫كراوه‌‪.‬‬

‫کاوه‌ گه‌رمیانی‬ ‫تیرۆركردنی‌‬ ‫له‌سه‌رچی‌‌و‬ ‫كاوه‌ گه‌رمیانی‌‬ ‫به‌فه‌رمانی‌ كێ‌‬ ‫له‌دو سیناریۆ‬ ‫به‌ده‌ر نییه‌‪ ،‬یان تیرۆر كراوه‌؟‬ ‫له‌الیه‌ن به‌رپرسانی‌ ئه‌مه‌ ئه‌و‬ ‫بااڵی‌ گه‌رمیانه‌و‌ه پرسیاره‌یه‌‬ ‫كه‌ تا ئێستا‬ ‫بڕیاری‌ له‌سه‌ر‬ ‫وه‌اڵمه‌كه‌ی‌ ون‌و‬ ‫دراوه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫له‌دژی‌ ئه‌وان كراوه نادیاره‌!‬ ‫له‌ه����ه‌ردو حاڵه‌ته‌ك����ه‌دا زومی‌ گه‌ور‌ه‬ ‫ب����ه‌ر مه‌حم����ود س����ه‌نگاوی‌ ده‌كه‌وێت‪،‬‬ ‫له‌یه‌كه‌میاندا به‌وپێی����ه‌ی‌ ناوبراو زیاتر‬ ‫له‌پێش����چاوه‌‪ ،‬له‌به‌رئ����ه‌وه‌ی‌ له‌رابردودا‬ ‫وه‌ك پیاوێكی‌ س����ه‌ربازیی‌ توند‌و توڕه‌‬ ‫له‌ناوخ����ۆی‌ یه‌كێت����ی‌‌و الی‌ نه‌یاره‌كانی‌‬ ‫یه‌كێتیش ناس����راوه‌‪ .‬وێ����ڕای‌ ئه‌وه‌ش‪،‬‬ ‫ئه‌و كه‌س����انه‌ی‌ ل����ه‌دوای‌ تیرۆركردنی‌‬ ‫كاوه‌وه‌ ده‌ستگیركراون له‌سه‌نگاوییه‌وه‌‬ ‫نزی����ك ب����ون‪ ،‬هه‌رچه‌ن����ده‌ له‌ناوه‌نده‌‬ ‫هه‌س����تیاره‌كانی‌ وه‌ك ئاس����ایش‌و دژه‌‬ ‫تیرۆریشدا كاریان كردوه‌‪.‬‬ ‫له‌حاڵه‌تی‌ دوه‌میشدا‪ ،‬وه‌ك سه‌رچاوه‌‬ ‫ئاگاداره‌كه‌ ئاماژه‌ی‌ بۆ ده‌كات‪ ،‬ناكرێت‬

‫ئه‌و س����یناریۆیه‌ش نادیده‌ بگیرێت كه‌‬ ‫ئ����ه‌م كاره‌ له‌دژی‌ مه‌حمود س����ه‌نگاو ‌‬ ‫ی‬ ‫كرابێت‪ ،‬به‌وپێیه‌ی‌ ئه‌وانه‌ی‌ س����ه‌ریان‬ ‫له‌كاروباری‌ ئه‌منی‌ ده‌رده‌چێت گومانیان‬ ‫ل����ه‌وه‌ هه‌یه‌ ك����ه‌ یه‌كێ����ك به‌ته‌له‌فون‌و‬ ‫تۆماری‌ ده‌نگی‌ هه‌ڕه‌ش����ه‌ی‌ كوش����تن‬ ‫له‌یه‌كێ����ك ب����كات‌و باڵویش����بێته‌وه‌و‬ ‫كێش����ه‌كه‌ش چوبێت����ه‌ دادگاوه‌‪ ،‬دواتر‬ ‫به‌بێ‌ لێكدانه‌وه‌و حس����ابكردنی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫تۆمه‌ت����ی‌ تیرۆركردنه‌ك����ه‌ی‌ به‌س����ه‌ردا‬ ‫بكش����ێته‌وه‌‪ ،‬بڕی����ار له‌س����ه‌ر كارێكی‌‬ ‫به‌وجۆره‌ بدات‪ ،‬له‌م روانگه‌یه‌وه‌ ناكرێت‬ ‫ئه‌م سیناریۆیه‌ش له‌به‌رچاونه‌گیرێت كه‌‬ ‫تیرۆركردنه‌كه‌ به‌شێك بێت له‌گه‌مه‌یه‌كی‌‬

‫گ����ه‌وره‌ی‌ س����اغكردنه‌وه‌ی‌ حس����اباتی‌‬ ‫ركه‌ب����ه‌ره‌كان‪ ،‬ك����ه‌ قوربانیه‌كه‌ی‌ كاو‌ه‬ ‫گه‌رمیانی‌ رۆژنامه‌نوسه‌‪.‬‬ ‫ئێس����تا لێكۆڵینه‌وه‌كان له‌كه‌یس����ی‌‬ ‫تیرۆركردنی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌ به‌رده‌وامه‌و‬ ‫تا ئێس����تاش نه‌گه‌یش����تونه‌ته‌ ئه‌نجامی‌‬ ‫كۆتای����ی‌‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌كاتێكدای����ه‌ وابڕیاره‌‬ ‫له‌مانگی‌ داهاتودا مه‌حمود س����ه‌نگاوی‌‬ ‫له‌س����ه‌ر س����كااڵیه‌كی‌ كاوه‌ گه‌رمیان����ی‌‬ ‫بانگهێشتی‌ دادگا ده‌كرێت‪.‬‬ ‫دادوه‌ر حس����ێن محێدین ل����ه‌دادگای‌‬ ‫که‌تن����ی كه‌الر‪ ،‬له‌وباره‌ی����ه‌وه‌ ئاماژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌دا كه‌ له‌س����ه‌ر ئه‌و هه‌ڕه‌ش����انه‌ی‌‬ ‫مه‌حمود س����ه‌نگاوی‌ به‌ته‌له‌فون به‌كاوه‌‬ ‫گه‌رمیان����ی‌ وت����ون‪ ،‬ب����ۆ دادگا بان����گ‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ناوبراو به‌ئاوێن����ه‌ی‌ راگه‌یاند كه‌ ئه‌و‬ ‫دۆس����یه‌یه‌ی‌ پێش����تر له‌الی‌ دادوه‌رێكی‌‬ ‫ت����ر بو‪ ،‬ب����ه‌اڵم به‌ه����ۆی‌ ئ����ه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫دادوه‌ره‌ ئام����اده‌ نه‌بوه‌‪ ،‬ئه‌و كه‌یس����ه‌‬ ‫ببینێ‌‪ ،‬دۆس����یه‌كه‌ چۆته‌ الی‌ ئه‌و‪ ،‬ئه‌و‬ ‫وت����ی‌ "هه‌رچه‌نده‌ من دادوه‌ری‌ به‌راییم‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم به‌س����یفه‌تی‌ دادوه‌ری‌ كه‌تن‪ ،‬له‌‬ ‫‪ 2014/1/21‬ئه‌و كه‌یسه‌ ده‌بینم"‪.‬‬ ‫له‌ب����اره‌ی‌ ئاماده‌ب����ون‌و نه‌بون����ی‌‬ ‫سكااڵكه‌ر‌و سكااڵلێكراو‪ ،‬كه‌ له‌ئێستادا‬ ‫س����كااڵكه‌ر له‌ژیاندا نه‌م����اوه‌‪ ،‬ئایا ئه‌و‬ ‫دۆس����یه‌ی‌ به‌چ����ی‌ ده‌گات؟ ئ����ه‌و وتی‌‬ ‫"من كه‌ به‌س����یفه‌تی‌ دادوه‌ر ئه‌و مه‌له‌فه‌‬ ‫ده‌بین����م‪ ،‬نازان����م كه‌س����ێكیان له‌ژیاندا‬ ‫نه‌ماوه‌‪ ،‬هه‌ت����ا به‌ی����ان وه‌فاتێك دێته‌‬ ‫ن����او مه‌له‌فه‌كه‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ له‌كاری‌ خۆمان‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بین"‪.‬‬ ‫سكااڵی‌ شه‌هید كاوه‌ گه‌رمیانی‌ له‌سه‌ر‬ ‫مه‌حمود س����ه‌نگاوی‌ ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫سیاسی‌ یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫له‌س����ه‌ر ئه‌وه‌ بو كه‌ مه‌حمود سه‌نگاوی‌‬ ‫هه‌ڕه‌ش����ه‌ی‌ لێكردوه‌‌و له‌وباره‌یه‌ش����ه‌وه‌‬ ‫پێشتر كاوه‌ گه‌رمیانی‌ تۆمارێكی‌ ده‌نگیی‌‬ ‫مه‌حمود سه‌نگاوی‌ باڵوكرده‌وه‌‪.‬‬

‫مه‌حمود سه‌نگاوی‬

‫برای‌ بكوژه‌كه‌ی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌‪:‬‬ ‫هه‌ق وایه‌ براكه‌م ئه‌وه‌ش بڵێت كه‌ كێ‌ ئه‌و كاره‌ی‌ پێكردوه‌‬ ‫ ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫برا ‌ی ئه‌و كه‌سه‌ ‌ی تۆمه‌تبار‌ه‬ ‫به‌تیرۆركردن ‌ی كاو‌ه گه‌رمیان ‌ی‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت‪" ،‬ئه‌گه‌ر براكه‌م خۆ ‌ی‬ ‫وتبێت ‌ی كاوه‌م كوشتوه‌‪ ،‬حه‌ق ‌ه ئه‌وه‌ش‬ ‫بڵ ‌ێ ك ‌ه ك ‌ێ ئه‌و كاره‌ ‌ی پێكردوه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه تائێستاش ئێمه‌ نازانین‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ئه‌و كاره‌ ‌ی كردو‌ه یان‬ ‫خه‌ڵه‌فاوه‌‪ ،‬یاخود كه‌س ‌ی تر پێیكردوه‌"‪.‬‬ ‫عومه‌ر حس���ێن‪ ،‬برا ‌ی تۆمه‌تبار (ت)‬ ‫ك ‌ه له‌ئێس���تادا به‌تۆمه‌ت��� ‌ی تیرۆركردن ‌ی‬ ‫كاو‌ه گه‌رمیانی‌‪ ،‬زیندانیكراوه‌‌و دانیش��� ‌ی‬ ‫به‌تاوانه‌كه‌یدا ناوه‌‪ ،‬له‌دیدارێك ‌ی ئاوێنه‌دا‬ ‫ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌كات‪ ،‬پێش ده‌ستگیركردن ‌ی‬ ‫براك���ه‌ ‌ی به‌و تۆمه‌ته‌‪ ،‬هه‌میش��� ‌ه دوعا ‌ی‬ ‫خ���ۆی‌‌و بنه‌ماڵه‌كه‌ش��� ‌ی ئه‌وه‌ب���وه‌ ك��� ‌ه‬ ‫ئه‌نجامده‌ران ‌ی تیرۆركردن ‌ی كاو‌ه گه‌رمیان ‌ی‬ ‫ئاشكرابن‌و به‌س���زا ‌ی خۆیان بگه‌ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێت "ئێس���تاش هه‌مان دوعا ده‌كه‌ین‌و‬ ‫ده‌ڵێین خوای ‌ه ئه‌م غه‌در‌ه قبوڵ نه‌كه‌یت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر راستبێت براكه‌م دان ‌ی به‌و تاوانه‌دا‬ ‫ناوه‌‪ ،‬پێش���نیارده‌كه‌م هه‌ر له‌شوێنه‌كه‌ ‌ی‬ ‫كاو‌ه گه‌رمیانی���دا به‌ده‌س���ت ‌ی براك���ه‌ ‌ی‬ ‫كاوه‌‪ ،‬به‌س���زا ‌ی خ���ۆ ‌ی ب���گات‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ ‌ی به‌رامبه‌ر كاو‌ه كرا‪ ،‬زوڵمێك ‌ه كافر‬ ‫له‌كافر ‌ی ناكات"‪.‬‬ ‫عومه‌ر ك ‌ه ناس���راو‌ه به‌عومه‌ر خه‌لیفه‌‌و‬ ‫دانیشتو ‌ی كفریه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش ده‌خاته‌رو ك ‌ه‬ ‫تائێستا چه‌ند جارێك هه‌وڵیداو‌ه براكه‌ ‌ی‬ ‫ببین��� ‌ێ تا ه���ۆكاری‌ ت���ه‌واو ‌ی روداوه‌ك ‌ه‬ ‫له‌زمان ‌ی خۆیه‌و‌ه ببیستێت‪ ،‬به‌اڵم رێگری ‌ی‬ ‫لێكراوه‌‌و ده‌ڵێت‪" :‬ده‌مه‌وێت له‌روداوه‌ك ‌ه‬ ‫تێبگ���ه‌م‪ ،‬چونك ‌ه ئ���ه‌و روداو‌ه بۆ ئێم ‌ه‬ ‫وه‌ك ش���ۆكێك وابو‪ ،‬ئێم��� ‌ه له‌دورونزیك‬ ‫كێش���ه‌مان له‌گه‌ڵ ماڵ ‌ی كاو‌ه نه‌بوه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫برایه‌شم كاوه‌ ‌ی نه‌ناسیوه‌‪ ،‬بڕواش ناكه‌م‬ ‫پێشتر هه‌ر بینیبێتی‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌و روداو‌ه بۆ‬ ‫ئێم ‌ه چاوه‌ڕواننه‌كراو بو"‪.‬‬

‫ ‬

‫ ‬

‫ئێمه‌ له‌دورونزیك نازانم خه‌ڵكی‌ چۆن‬ ‫سه‌یرمان ده‌كات‪،‬‬ ‫كێشه‌مان له‌گه‌ڵ‬ ‫ماڵی‌ كاوه‌ نه‌بوه‌‪ ،‬به‌اڵم خۆمان‬ ‫ئه‌و برایه‌شم كاوه‌ ‌ی زۆرمان پێناخۆشه‌‪،‬‬ ‫نه‌ناسیوه‌‪ ،‬بڕواش به‌ش به‌حاڵی‌ خۆم‬ ‫ناكه‌م پێشتر هه‌ر حه‌زده‌كه‌م ئێستا‬ ‫خوا رۆحم بكێشێ‌‬ ‫بینیبێتی‬ ‫به‌وته‌ ‌ی خه‌لیفه‌‪ ،‬براكه‌ ‌ی ك ‌ه تۆمه‌تبار‌ه‬ ‫به‌تیرۆركردن ‌ی كاو‌ه گه‌رمیان ‌ی پیش���ه‌ ‌ی‬ ‫كارمه‌ند ‌ی ئاسایشه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌كاتێكدای ‌ه‬ ‫زۆرتری���ن ئ���ه‌و روداوانه‌ ‌ی هاوش���ێوه‌ن‪،‬‬ ‫بكه‌ره‌كانی���ان س���ه‌ر به‌داموده‌زگاكان��� ‌ی‬ ‫ئاسایش���ن‌و وه‌كو چاودێرێكیش ده‌ڵێت‪،‬‬ ‫"ئه‌م ده‌زگایان ‌ه ك ‌ه ئه‌ركیان پاراس���تن ‌ی‬ ‫ئه‌م���ن‌و س���ه‌المه‌تی ‌ی هاونیش���تمانیانه‌‪،‬‬ ‫زۆرجار كه‌سان ‌ی ناو ئه‌م ده‌زگایانه‌ ده‌بن ‌ه‬ ‫مایه‌ ‌ی هه‌ڕه‌ش ‌ه بۆ سه‌ر ئاسایش ‌ی خه‌ڵكی‌‌و‬ ‫تێوه‌ده‌گلێن له‌ك���رده‌و‌�� توندوتیژیه‌كان‪،‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ش ل���ه‌روداو ‌ی س���وتاندن ‌ی نالیا‌و‬ ‫هه‌ڵكوتان ‌ه س���ه‌ر په‌رله‌مانتاران له‌كه‌الر‌و‬ ‫كوشتن ‌ی برازاكه‌ ‌ی به‌كر ‌ی حاجی‌ سه‌فه‌رو‬ ‫روداو ‌ی كوش���تن ‌ی جێگ���ر ‌ی به‌رپرس��� ‌ی‬ ‫پاس���ه‌وانه‌كان ‌ی تاڵه‌بان��� ‌ی ك��� ‌ه یه‌كێك‬ ‫له‌تۆمه‌تباره‌كان سه‌ر به‌هێز‌ه ئه‌منیه‌كان‬ ‫بو‪ ..‬هتد"‪.‬‬ ‫خه‌لیف ‌ه ره‌تیشیده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه له‌گه‌ڵ هیچ‬

‫به‌رپرسێك ‌ی یه‌كێت ‌ی نزیكایه‌ت ‌ی هه‌بوبێت‪،‬‬ ‫له‌باره‌ ‌ی ئ���ه‌وه‌ش ك ‌ه ده‌وتر ‌ێ پێش���تر‬ ‫كێشه‌ ‌ی هه‌بو‪ ،‬به‌اڵم له‌الیه‌ن به‌رپرسێك ‌ی‬ ‫بااڵ ‌ی یه‌كێتییه‌و‌ه بۆ ‌ی چاره‌س���ه‌ركراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و ده‌ڵێت‪" :‬خۆمان عه‌شره‌تمان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫راس���ت ‌ه كێش���ه‌ ‌ی هه‌بوه‌‪ ،‬به‌اڵم خۆمان‬ ‫چاره‌سه‌رمانكردوه‌ نه‌ك كه‌س ‌ی تر"‪.‬‬ ‫له‌كۆتای ‌ی قسه‌كانیشیدا عومه‌ر خه‌لیف ‌ه‬ ‫جه‌خ���ت له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه ئه‌و روداوه‌ ‌ی‬ ‫به‌س���ه‌ریاندا هاتو‌ه زۆر كاریگه‌ر ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫خۆی‌‌و بنه‌ماڵه‌كه‌ش ‌ی دروستكردوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫"نازانم ئێس���تا خه‌ڵك ‌ی چۆن س���ه‌یرمان‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم خۆمان زۆرمان پێناخۆش ‌ه‬ ‫‪ ،‬به‌ش به‌حاڵ ‌ی خۆم حه‌زده‌كه‌م ئێس���تا‬ ‫خوا رۆحم بكێشێ‌"‪.‬‬ ‫كاو‌ه گه‌رمیان��� ‌ی رۆژ ‌ی ‪‌ 5‬ی ئه‌م مانگ ‌ه‬ ‫له‌ن���او ماڵه‌ك���ه‌ ‌ی خ���ۆی‌‌و به‌به‌رچاو ‌ی‬ ‫دایكیه‌و‌ه له‌الیه‌ن چه‌ند كه‌سێكه‌و‌ه ته‌قه‌ ‌ی‬ ‫لێكراو ده‌ستبه‌جێ گیان ‌ی له‌ده‌ستدا‪.‬‬

‫براكه‌ ‌ی كاوه‌‪ :‬ده‌مانه‌وێت په‌رله‌مان بكوژی‌ ‬ ‫براكه‌مان بدۆزێته‌و‌ه نه‌ك خانوه‌كه‌ ‌ی بكڕێته‌وه‌‬

‫ ئا‪ :‬هێمن مامه‌ند‬ ‫په‌رله‌مانتارێكی‌ كوردستان سوره‌‬ ‫له‌سه‌ر پێشنیازێكی‌ خۆی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫خانوه‌ كرێیه‌كه‌ی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌‬ ‫له‌الیه‌ن په‌رله‌مانتارانه‌وه‌ بكڕدرێته‌وه‌و‬ ‫دواتر بكرێته‌ مۆنۆمێنت‌و سیمبوڵی‌‬ ‫ئازادی‌‪ ،‬برایه‌كی‌ كاوه‌ گه‌رمیانیش‬ ‫ده‌ڵێت‪ ،‬ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت په‌رله‌مان‬ ‫بكوژی‌ براكه‌مان بۆ بدۆزێته‌وه‌‪.‬‬ ‫د‪ .‬ش���وان قه‌اڵدزه‌ی���ی‌ س���ه‌رۆكی‌‬ ‫فراكس���یۆنی‌ بزوتن���ه‌وه‌ی‌ ئیس�ل�ام ‌ی‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‌ كوردس���تان له‌لێدوانێكی‌‬ ‫تایب���ه‌ت ب���ۆ ئاوێن���ه‌ رایگه‌یان���د‪،‬‬ ‫"دوای‌ س���ه‌ردانیكردنم ب���ۆ گه‌رمیان‪،‬‬ ‫له‌پرس���ه‌كه‌ی‌ كاوه‌ گه‌رمیان���ی‌‬

‫جوانه‌مه‌رگ پێش���نیازی‌ ئ���ه‌وه‌م كرد‪،‬‬ ‫كه‌ سه‌رجه‌م په‌رله‌مانتارانی‌ په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫كوردستان به‌ش���ێك له‌موچه‌كانی ئه‌م‬ ‫مانگه‌یان ته‌رخانبكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی‌ خانوه‌‬ ‫كرێیه‌كه‌ی‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌ پێبكڕنه‌وه‌و‬ ‫دوات���ر بكرێته‌ مۆنۆمێنت‌و س���یمبوڵی‌‬ ‫ئازادی‌"‪.‬‬ ‫قه‌اڵدزه‌یی‌ وتیشی‌" هه‌رچه‌نده‌ ئه‌وه‌م‬ ‫له‌ت���ۆڕی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌ فه‌یس���بوكیش‬ ‫باڵوكردۆته‌وه‌و هه‌مو كه‌س ده‌یزانێت‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم تائێس���تا ك���ه‌س ب���ه‌ده‌م ئه‌و‬ ‫داخوازیه‌وه‌ نه‌هات���وه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫ب���ۆ ئه‌وه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ ئێمه‌ هێش���تا‬ ‫كۆنه‌بوینه‌ت���ه‌وه‌ وه‌ك���و په‌رله‌م���ان‌و‬ ‫یه‌كتریمان نه‌بینیوه‌"‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و پێش���نیازه‌‪ ،‬كاروان‬ ‫ئه‌حمه‌د برای‌ كاوه‌ گه‌رمیانی‌ بۆ ئاوێنه‌‬

‫وتی‌‪" :‬ئێمه‌ یه‌ك دینارمان له‌په‌رله‌مان‬ ‫ناوێت‌و نامانه‌وێت خانوی‌ كاوه‌ به‌پاره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌رله‌مانت���اران بكڕێت���ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵك���و‬ ‫ئێم���ه‌ ده‌مانه‌وێت په‌رله‌م���ان بكوژی‌‬ ‫براكه‌مان ب���ۆ بدۆزێته‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ ئێمه‌‬ ‫پێویسیتمان به‌پاره‌ نییه‌‪ ،‬ئێستا هه‌مو‬ ‫خه‌ڵك‌و ش���ه‌قام بۆ ئێم���ه‌ گه‌وره‌ترین‬ ‫سه‌رمایه‌و پاره‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌م���ه‌ له‌کاتێکدایه‌ که‌ هه‌ینی رابردو‬ ‫دوای ئ���ه‌وه‌ی براک���ه‌ی سه‌رده‌ش���ت‬ ‫عوسمان سه‌ردانی ماڵی کاوه‌ گه‌رمیانی‬ ‫ده‌کات‌و ماڵه‌که‌ی���ان ده‌بینێت‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫"دڵ���م ژان ده‌کات که‌ که‌س���ێکی وه‌ک‬ ‫کاوه‌ گه‌رمیانی له‌شوێنێکی وادا بژی‌و‬ ‫مافی ژیانیشی پێ ره‌وا نه‌بینن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بکوژه‌که‌ی سه‌رده‌شتی برام له‌ماڵێکی‬ ‫وادا ببینیایه‌ لێی خۆشده‌بوم‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫هەنوکە‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫پاش ‪ 375‬رۆژ‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ له‌رێگه‌ی‌ حه‌وت وێنه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫ئا‪ :‬هاوكار حسێن‬ ‫ئه‌مڕۆ ‪ 375‬رۆژ تێپه‌ڕده‌بێت به‌سه‌ر‬ ‫نه‌خۆشكه‌وتن‌و دوركه‌وتنه‌وه‌ی‌ تاڵه‌بانیداو‬ ‫له‌و هه‌مو ماوه‌یه‌دا بۆ دو جارو له‌رێگه‌ی‌‬ ‫چه‌ند وێنه‌ی‌ وه‌ستاوه‌وه‌ له‌میدیاكانه‌وه‌‬ ‫ده‌ركه‌وتوه‌‪ ،‬هه‌رجارێكیش وێنه‌كانی‌‬ ‫باڵوبونه‌ته‌وه‌‪ ،‬كه‌سانی‌ نزیكی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫باسیان له‌به‌ره‌وپێشچونی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫كردوه‌و رایانگه‌یاندوه‌‪ ،‬له‌ماوه‌یه‌كی‌ نزیكدا‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ خاكی‌ نیشتمان‪.‬‬ ‫پاش نزیكه‌ی‌ ‪ 5‬مانگ له‌دوركه‌وتنه‌وه‌ی‌‌و‬ ‫مان���ه‌وه‌ی‌ له‌نه‌خۆش���خانه‌یه‌كی‌ ئه‌ڵمانیا‪،‬‬ ‫رۆژ ‌ی (‪ )17‬ئای���اری‌ ‪ ،2013‬چ���وار وێنه‌ی‌‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ باڵوبون���ه‌وه‌ ك���ه‌ له‌یه‌كێكیاندا‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ به‌قاتێك���ی‌ ره‌ش‌و بۆینباخێكی‌‬ ‫س���وره‌وه‌ له‌ناو باخچه‌یه‌ك���دا له‌گه‌ڵ تیمه‌‬ ‫پزیشكیه‌كه‌ی‌ دانیش���توه‌و به‌ته‌نیشتیه‌وه‌‬ ‫د‪ .‬نه‌جمه‌دین كه‌ریم‪ ،‬پارێزگاری‌ كه‌ركوك‌و‬ ‫تاكه‌ كه‌سی‌ رێگه‌پێدراوو ئاگادار له‌ره‌وشی‌‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ به‌ته‌نیش���تیه‌وه‌ دانیش���توه‌‪،‬‬ ‫له‌س���ێ‌ وێنه‌كه‌ی‌ تردا‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ به‌هه‌مان‬ ‫جلوبه‌رگه‌وه‌ له‌گه‌ڵ كه‌س���انی‌ ده‌وروپشتی‌‬ ‫گفتوگۆ ده‌كات‪.‬‬ ‫رۆژ ‌ی ‪10‬ی‌ كانون���ی‌ یه‌كه‌می‌ ‪-2013‬ش‪،‬‬ ‫چوار وێنه‌ی‌ دیك���ه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌ باڵوبونه‌وه‌‬ ‫كه‌ وا راگه‌یه‌نرا مێژوی‌ وێنه‌كان بۆ رۆژانی‌‬ ‫‪8-6‬ی‌ كانونی‌ یه‌كه‌می‌ ‪ ،2013‬ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌م وێنانه‌دا تاڵه‌بانی‌ به‌ئاشكرا پێوه‌ی‌‬ ‫دی���اره‌ كه‌ كێش���ی‌ زۆر دابه‌زیوه‌و كۆتێكی‌‬ ‫ره‌شی‌ زنجیرداری‌ له‌به‌ردایه‌و له‌یه‌كێكیاندا‬ ‫له‌گه‌ڵ هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌دی‌ هاوسه‌ری‌‬ ‫دانیش���توه‌و گفتوگ���ۆ ده‌ك���ه‌ن‪ .‬تاڵه‌بانی‌‬ ‫له‌یه‌كێ���ك له‌وێنه‌كاندا به‌ده‌س���تی‌ چه‌پی‌‬ ‫ئاماژه‌یه‌كی‌ تایبه‌تی‌ كردوه‌و هێش���تا ئه‌و‬ ‫ته‌زبیحه‌ی‌ به‌ده‌سته‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌میشه‌ وه‌ك‬ ‫هێمایه‌ك ئه‌و پیاوه‌ ته‌مه‌ن (‪ )80‬س���اڵه‌ی‌‬ ‫پێده‌ناسرێته‌وه‌و زۆرجار شاعیرانی‌ كوردیش‬ ‫به‌ش���ێوه‌ی‌ ته‌نزئامێ���ز ئ���ه‌م ته‌زبیح���ه‌ی‌‬ ‫تاڵه‌بانییان به‌كارهێناوه‌ له‌گوزارشته‌كانیاندا‬ ‫بۆ ره‌خنه‌لێگرتنی‌‪ ،‬له‌دیارترینیان‪ ،‬عه‌بدواڵ‬ ‫په‌شێوو حه‌مه‌سه‌عید حه‌سه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌ سه‌رنجه‌‪ ،‬هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫باڵوبونه‌وه‌ی‌ ئه‌م وێنانه‌‪ ،‬كه‌سه‌ نزیكه‌كانی‌‬

‫سه‌رچاوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫تایبه‌ت بۆ ئاوێنه‌ی‌‬ ‫ئاشكراكرد كه‌‬ ‫تاڵه‌بانی‌ "ده‌توانێت‬ ‫سه‌یری‌ ته‌له‌فزیۆن‬ ‫بكات‌و رۆژنامه‌ش‬ ‫بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ناتوانێت قسه‌بكات‪،‬‬ ‫ده‌توانێت به‌ئاماژه‌‬ ‫هه‌مو شتێك بڵێت‪،‬‬ ‫ده‌توانێت دابنیشێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناتوانێت بڕوات"‬ ‫تاڵه‌بانی‌ باس له‌به‌ره‌وپێش���چونی‌ ره‌وشی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌ د‪ .‬نه‌جمه‌دین كه‌ریم‪ ،‬پزیشكی‌‬ ‫تایبه‌تی‌ تاڵه‌بانی‌ رایگه‌یاند‪" ،‬ته‌ندروس���تی‌‬ ‫س���ه‌رۆك تاڵه‌بانی‌ به‌ره‌وپێشچوه‌و قۆناغه‌‬ ‫گرنگه‌كانی‌ چاره‌س���ه‌ری‌ بڕیوه‌"‪ .‬له‌دواین‬ ‫سه‌ردانیش���یدا ب���ۆ الی‌ تاڵه‌بان���ی‌‪ ،‬هێرۆ‬ ‫ئیبراهیم ئه‌حمه‌د‪ ،‬باس���ی‌ ل���ه‌وه‌ كرد كه‌‬ ‫ره‌وش���ی‌ ته‌ندروس���تی‌ تاڵه‌بانی‌ به‌رده‌وام‬ ‫به‌ره‌وپێ���ش ده‌چێت‪ .‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ جێگه‌ی‌‬ ‫س���ه‌رنجی‌ زۆرێك له‌هاواڵتیان‌و میدیاكان‌و‬ ‫چاوێران���ه‌ ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬به‌درێژایی‌ ئه‌و ماوه‌یه‌ی‌‬ ‫ك���ه‌ تاڵه‌بانی‌ عێراقی‌ جێهێش���توه‌ به‌هۆی‌‬ ‫نه‌خۆش���یه‌كه‌یه‌وه‌‪ ،‬ت���ا ئاماده‌كردنی‌ ئه‌م‬

‫عه‌لی‌ موسه‌وی‌‪:‬‬ ‫كه‌س ناتوانێت‬ ‫رۆڵی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫له‌عێراقدا ببینێت‬

‫راپۆرته‌‪ ،‬به‌هیچ شێوه‌یه‌ك گرته‌ی‌ ڤیدیۆیی‌‌و‬ ‫ده‌نگی‌ ئه‌و كه‌سایه‌تیه‌ باڵونه‌كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫مانگ���ی‌ تش���رینی‌ یه‌كه‌م���ی‌ راب���ردو‪،‬‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌كی‌ تایب���ه‌ت ب���ۆ ئاوێن���ه‌ی‌‬ ‫ئاشكراكرد كه‌ تاڵه‌بانی‌ "ده‌توانێت سه‌یری‌‬ ‫ته‌له‌فزیۆن بكات‌و رۆژنامه‌ش بخوێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ناتوانێ���ت قس���ه‌بكات‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫به‌ئاماژه‌ هه‌مو ش���تێك بڵێ���ت‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫دابنیشێت‪ ،‬به‌اڵم ناتوانێت بڕوات"‪.‬‬ ‫مانگی‌ رابردوش‪ ،‬به‌شێك له‌میدیا ناوخۆیی‌‌و‬ ‫ناوچه‌ییه‌كان باسیان له‌وه‌ كرد كه‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌یه‌كی‌ نهێنی‌ له‌نه‌خۆش���خانه‌كه‌ی‌‬ ‫ئه‌ڵمانیاوه‌ گواس���تراوه‌ته‌وه‌ بۆ شوێنێكی‌‬ ‫نه‌زانراو‪ ،‬به‌اڵم دواتر ئه‌م ده‌نگۆیه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫نه‌جمه‌دین كه‌ریم ره‌تكرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫زانیاریه‌كان له‌باره‌ی‌ ره‌وشی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ نه‌ك ب���ۆ هاواڵتیان���ی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان ناڕۆشنن‪ ،‬به‌ڵكو خودی‌ ئه‌ندامه‌‬ ‫بااڵكان���ی‌ ناو حزبه‌كه‌ی‌ خۆی‌‌و س���ه‌ركرده‌‬ ‫كوردو عێراقیه‌كانیش ئاشكرا نیه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫وایكرد له‌ماوه‌ی‌ راب���ردودا چه‌ند الیه‌نێكی‌‬ ‫عێراقی‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ س���ه‌رۆكی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫عێ���راق‌و موقته‌دا س���ه‌در‪ ،‬چه‌ن�����د جارێك‬ ‫بابه‌تی‌ ئاشكراكردنی‌ راستیه‌كان سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ته‌ندروستی‌ تاڵه‌بانی‌ بوروژێنن‪.‬‬ ‫ئارێز عه‌بدواڵ‪ ،‬ئه‌ندامی‌ س���ه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان‪ ،‬له‌لێدوانێكدا‬

‫به‌ئاوێن���ه‌ی‌ راگه‌یان���د‪" ،‬باڵوكردن���ه‌وه‌ ‌ی‬ ‫وێنه‌كان���ی‌ مام جه‌الل كارێك���ی‌ باش بو‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ پێشتر له‌هه‌ندێ میدیاوه‌ ده‌وترا‬ ‫مام جه‌الل نه‌م���اوه‌‪ ،‬هه‌ندێكیان ده‌یانوت‬ ‫مام جه‌الل له‌سلێمانیه‌‪ .‬بۆیه‌ وه‌اڵمێكی‌ ئه‌و‬ ‫ده‌زگاو كه‌س���انه‌ بو كه‌ گومانیان ده‌خسته‌‬ ‫س���ه‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ مام جه‌الل نه‌خوش بێت‌و‬ ‫له‌ئه‌ڵمانیا بێت"‪.‬‬ ‫ئارێز عه‌بدواڵ وه‌ك باقی‌ س���ه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫حزبه‌كه‌ی‌ ئ���اگاداری‌ ورده‌كاریه‌كان نه‌بو‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئه‌و ته‌نها له‌وه‌ دڵنیایه‌ كه‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫"له‌ئه‌ڵمانیای���ه‌و ته‌ندروستیش��� ‌ی له‌چ���او‬ ‫ئ���ه‌و رۆژه‌ی‌ كه‌ توش���بوه‌ زۆر باش���تره‌‌و‬ ‫ئ���اگاداری‌ ورده‌كارییه‌كان���ی‌ تر نیم‪ .‬به‌اڵم‬ ‫باڵوكردنه‌وه‌ی‌ دواین وێنه‌كانیشی‌ وه‌اڵمێكی‌‬ ‫ناڕاسته‌وخۆ بو"‪.‬‬ ‫‪17‬ی‌ كانون���ی‌ یه‌كه‌می‌ ‪ ،2012‬له‌كاتێكی‌‬ ‫دره‌نگانی‌ ش���ه‌ودا‪ ،‬به‌هۆی‌ تێكچونی‌ باری‌‬ ‫ته‌ندروس���تیه‌وه‌‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ گواسترایه‌وه‌ بۆ‬ ‫مه‌دینه‌ توبی‌ ش���اری‌ به‌غدا‪ ،‬سه‌رله‌به‌یانی‌‬ ‫رۆژ ‌ی ‪20‬ی‌ هه‌م���ان مان���گ گواس���ترایه‌وه‌‬ ‫بۆ ئه‌ڵمانیا به‌مه‌به‌س���تی‌ چاره‌س���ه‌ر‪ ،‬له‌و‬ ‫رۆژه‌وه‌ ئیدی‌ تاڵه‌بانی‌ له‌و واڵته‌ ماوه‌ته‌وه‌و‬ ‫ناوبه‌ن���او له‌رێگ���ه‌ی‌ چه‌ن���د وێنه‌یه‌كه‌وه‌‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫پێش���تر‪ ،‬تاڵه‌بان���ی‌ چه‌ن���د جارێ���ك‬ ‫به‌ه���ۆی‌ نه‌خۆش���یه‌وه‌ گوازراوه‌ت���ه‌وه‌ بۆ‬

‫واڵتانی‌ ده‌ره‌وه‌ به‌مه‌به‌س���تی‌ چاره‌س���ه‌ر‪،‬‬ ‫له‌وان��� ‌ه له‌س���اڵی‌ ‪ 2007‬گواس���ترایه‌وه‌ بۆ‬ ‫نه‌خۆش���خانه‌ی‌ مه‌لیك حس���ێن له‌ئوردون‬ ‫كه‌ ب���ۆ ماوه‌ی‌ چه‌ن���د هه‌فته‌یه‌ك مایه‌وه‌‪.‬‬ ‫مانگی‌ ئابی‌ ‪ ،2008‬گواس���ترایه‌وه‌ بۆ مایۆ‬ ‫كلینیك له‌ویالیه‌تی‌ مینیس���ۆتای‌ ئه‌مریكا‪،‬‬ ‫به‌مه‌به‌س���تی‌ ئه‌نجامدانی‌ نه‌شته‌رگه‌ری بۆ‬ ‫ئه‌ژنۆ ‌ی چه‌پی‌‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌چاودێران پێیانوایه‌ پیشاندانی‌‬ ‫ئه‌م وێنانه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌دۆخی‌ سیاس���ی‌‌و‬ ‫ملمالنێ���ی‌ ناوخۆیه‌كانی‌ یه‌كێتییه‌وه‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب���ۆ ئه‌وه‌ی‌ ك���ه‌س له‌كۆنگ���ره‌ی‌ داهاتوی‌‬ ‫یه‌كێتی���دا بیر ل���ه‌وه‌ نه‌كات���ه‌وه‌ كه‌ ببێت‬ ‫به‌سكرتێری‌ یه‌كێتی‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫ته‌ندروس���تی‌ رو له‌باش���ییه‌و س���كرتێری‌‬ ‫هه‌میشه‌یی‌ یه‌كێتیه‌‪.‬‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌‪ ،‬یه‌كه‌مین ك���ورده‌ له‌مێژوی‌‬ ‫هاوچه‌رخ���دا كه‌ بوه‌ته‌ س���ه‌رۆكی‌ كۆماری‌‬ ‫عێراق‪ ،‬له‌نیسانی‌ ساڵی‌ ‪ ،2005‬بۆ ماوه‌یه‌كی‌‬ ‫كاتی‌ وه‌ك سه‌رۆكی‌ كۆمار دیاریكراو پاشان‬ ‫له‌نیسانی‌ ‪-2010‬دا جارێكی‌ دیكه‌ بۆ ماوه‌ی‌‬ ‫چوار س���اڵ هه‌ڵبژێردرای���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچی‌‬ ‫پێ���ش ئ���ه‌وه‌ رایگه‌یاندب���و ك���ه‌ به‌نیازه‌‬ ‫چیت���ر خۆی‌ هه‌ڵنه‌بژێرێت���ه‌وه‌ بۆ خولێكی‌‬ ‫دیكه‌و ئه‌و ماوه‌ی���ه‌ی‌ كه‌ له‌ژیاندا ماویه‌تی‌‬ ‫ته‌رخانی بكات بۆ نوس���ینه‌وه‌ی‌ ژیاننامه‌‌و‬ ‫بیره‌وه‌ریه‌كانی‌ خۆی‌‪.‬‬

‫تاڵه‌بانی‌‪ ..‬یه‌كه‌م سكرتێر‌و دوا سكرتێری‌ یه‌كێتی‌‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‬

‫‌‬ ‫له‌نیوه‌ی‌ دوه‌می‌ سه‌ده‌ی‌ بیسته‌مه‌وه‌‬ ‫كه‌ یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان‬ ‫له‌چایخانه‌یه‌كی‌ دیمه‌شقدا دامه‌زرا تا‬ ‫ده‌گات به‌ئه‌مڕۆ‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ سكرتێری‌‬ ‫گشتییه‌تی‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچی‌ ماوه‌ی‌ ساڵێكیشه‌‬ ‫ئه‌و له‌پێخه‌فی‌ نه‌خۆشخانه‌دایه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫"سكرتێری‌ گشتیی‌" هه‌ر خۆیه‌تی‌‌و‬ ‫پێشناچێت تا خۆی‌ له‌ژیاندا مابێت‬ ‫كه‌سێكی‌ تر جێگه‌ی‌ بگرێته‌وه‌و‬ ‫ئه‌گه‌ر هه‌یه‌ له‌دوای‌ خۆیشی‌ پۆستی‌‬ ‫سكرتێریی‌ له‌ناو ئه‌و حزبه‌دا نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ گێڕانه‌وه‌ی‌ هه‌ندێك له‌سه‌رچاو‌ه‬ ‫مێژوییه‌كان ره‌گوڕیشه‌ی‌ دوری‌ بنه‌ماڵه‌ی‌‬ ‫تاڵه‌بان����ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ب����ۆ رۆژهه‌اڵتی‌‬ ‫كوردس����تان‪ ،‬دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ باپیرانی‌ ئه‌م‬ ‫بنه‌ماڵه‌یه‌ له‌س����ه‌رده‌می‌ سه‌فه‌وییه‌كاندا‬ ‫ته‌نگیان پێهه‌ڵده‌چنرێت ببن به‌ش����یعه‌‪،‬‬ ‫بارگه‌و بنه‌یان ده‌گوازنه‌وه‌ بۆ ناوچه‌كانی‌‬ ‫كه‌ركوك‌و س����ه‌نگاو‪ ،‬دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ باپیره‌‬ ‫گه‌وره‌ی‌ ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ ته‌ریقه‌تی‌ قادری‌‬ ‫وه‌رده‌گرێ����ت‪ ،‬یه‌كێ����ك له‌نه‌وه‌كانی‌ كه‌‬ ‫ده‌بێته‌ به‌ره‌بابی‌ "مام جه‌الل" روده‌كاته‌‬ ‫گوندی‌ كه‌لكان‌و كۆیه‌‪.‬‬ ‫"م����ام ج����ه‌الل" ك����ه‌ له‌الیه‌ن ش����ێخ‬ ‫حس����امه‌دینی‌ باوكیه‌وه‌ به‌ناوی‌ برایه‌كی‌‬ ‫جوانه‌مه‌رگی‌ خۆیه‌وه‌ ناوی‌ ناوه‌‪ ،‬له‌گوندی‌‬ ‫كه‌لكان����ی‌ نزی����ك ش����ارۆچكه‌ی‌ دوكان‬ ‫له‌دایكبوه‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستاش رۆژ‌و ساڵی‌‬ ‫له‌دایكبونی‌ به‌وردی‌ نازانرێت‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و به‌رواره‌ی‌ شێخ ئه‌دیب تاڵه‌بانی‌‬ ‫مامی‌ له‌س����ه‌ر دیواری‌ ته‌كیه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫هه‌ڵیكۆڵیوه‌‪ ،‬له‌كۆتای����ی‌ مانگی‌ مارس‌و‬ ‫س����ه‌ره‌تای‌ نیس����انی‌ ‪1933‬دا هاتوه‌ته‌‬ ‫دنیاوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌شوناس����نامه‌كه‌یدا یه‌كی‌‬ ‫ته‌مموزی‌ ‪ 1933‬نوسراوه‌‪ .‬به‌پێی‌ قسه‌ی‌‬ ‫(عیرفانی‌ قانع فرد) كه‌ یاداش����ته‌كانی‌‬ ‫تاڵه‌بان����ی‌ گێڕاوه‌ت����ه‌وه‌‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ هه‌ر‬ ‫له‌ته‌مه‌نی‌ ‪ 13‬س����اڵییه‌وه‌ تێكه‌ڵ به‌كاری‌‬ ‫سیاس����ی‌‌و جموجۆڵ����ی‌ قوتابی����ان بوه‌‌و‬ ‫هه‌ر له‌س����ه‌ره‌تای‌ كاری‌ سیاسیش����یه‌وه‌‬ ‫نه‌چوه‌ته‌ پاڵ‌ شیوعییه‌كان‌و له‌‪1946‬ه‌وه‌‬

‫بوه‌ به‌ئه‌ندامی‌ پارتی‌‪.‬‬ ‫كاتێك له‌‪14‬ی‌ نیسانی‌ ‪ 1948‬فیستیڤاڵ ‌ی‬ ‫الوان‌و قوتابی����ان له‌مه‌یدانی‌ س����ه‌باعی‌‬ ‫به‌غدا رێكده‌خرێت‪" ،‬تاڵه‌بانی‌ گه‌نجترین‌و‬ ‫چاالكترین ئه‌ندامی‌ فیستیڤاڵه‌كه‌ ده‌بێت"‪،‬‬ ‫له‌كاتێكیش����دا كه‌ تاڵه‌بانی‌ ته‌مه‌نی‌ ‪18‬‬ ‫ساڵ‌ ده‌بێت‪ ،‬له‌كۆنگره‌ی‌ دوه‌می‌ پارتیدا‬ ‫له‌س����اڵی‌ ‪ 1951‬له‌به‌غ����دا‪ ،‬به‌ئه‌ندام����ی‌‬ ‫كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ هه‌ڵده‌بژێردرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌خواس����تی‌ خ����ۆی‌ وازی‌ لێده‌هێنێت بۆ‬ ‫جه‌لیل هوش����یار‪ .‬له‌كۆنگره‌ی‌ سێهه‌می‌‬ ‫پارتیش����دا كه‌ س����اڵی‌ ‪ 1953‬له‌كه‌ركوك‬ ‫ده‌به‌سترێت‪ ،‬دیسان به‌ئه‌ندامی‌ كۆمیته‌ی‌‬ ‫ناوه‌ن����دی‌ هه‌ڵده‌بژێردرێته‌وه‌‌و پاش����ان‬ ‫ده‌بێت����ه‌ ئه‌ندام����ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاس����ی‌‌و‬ ‫به‌رپرسی‌ لقی‌ به‌غدای‌ پارتی‌‪.‬‬ ‫س����اڵی‌ ‪ 1955‬كه‌ ته‌مه‌نی‌ ‪ 22‬س����اڵ‌‬ ‫ده‌بێ����ت‪ ،‬به‌پاس����پۆرتێكی‌ س����اخته‌وه‌‬ ‫روده‌كات����ه‌ وارش����ۆی‌ پایته‌ختی‌ پۆلۆنیا‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ به‌شداریكردن له‌فیستیڤاڵی‌‬ ‫قوتابیان‌و الوانی‌ جیهان‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ پاش‬ ‫كۆتاییهاتنی‌ فیس����تیڤاڵه‌كه‌‪ ،‬له‌وارشۆوه‌‬ ‫ب����ه‌ره‌و چین ده‌ڕوات‌و ت����ا ده‌گاته‌ ئه‌وێ‌‬ ‫‪ 14‬رۆژی‌ پێده‌چێ����ت‌و به‌ش����ه‌مه‌نده‌فه‌ر‬ ‫ئه‌مسه‌رو ئه‌وس����ه‌ری‌ خاكی‌ روسیا ته‌ی‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئه‌و ده‌ڵێت "م����ن به‌بیروڕاكانی‌‬ ‫ماوتسی‌ تۆنگ سه‌رسامبوم"‪.‬‬ ‫دوای‌ شۆڕشی‌ ‪14‬ی‌ ته‌مموز‪ ،‬تاڵه‌بانی‌‬ ‫ده‌بێته‌ سه‌رنوسه‌ر ‌ی رۆژنامه‌ی‌ كوردستان‬ ‫ك����ه‌ له‌به‌غدا به‌زمانی‌ ك����وردی‌ به‌فه‌رمی‌‬ ‫باڵوده‌بێت����ه‌وه‌‪ ،‬له‌گ���� ‌هڵ‌ هه‌ڵگیرس����انی‌‬ ‫شۆڕش����ی‌ ئه‌یلولیش����دا رۆڵێك����ی‌ كارا‬ ‫له‌رێكخس����تنی‌ هێزه‌كانی‌ پێش����مه‌رگه‌دا‬ ‫ده‌گێڕێت‪.‬‬ ‫یه‌كه‌م وه‌رچه‌رخان‌و س����اته‌وه‌ختێكی‌‬ ‫گرنگ له‌ژیانی‌ تاڵه‌بانیدا‪ ،‬ئه‌و كاته‌یه‌ كه‌‬ ‫پارتی‌ ده‌كه‌وێته‌ به‌رده‌م دوڕیانی‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫سیاسی‌‌و سه‌رۆكایه‌تی‌ بارزانیه‌وه‌‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫تاڵه‌بانی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ هه‌ڵده‌بژێرێت‌و‬ ‫له‌دژی‌ مس����ته‌فا بارزانی‌ ده‌وه‌ستێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئیتر له‌نیوه‌ی‌ دوه‌می‌ ده‌یه‌ی‌ ‪1960‬ه‌وه‌‪،‬‬ ‫دو زاراوه‌ی‌ "مه‌الی����ی‌‌و جه‌اللی‌" دێنه‌ نێو‬ ‫فه‌رهه‌نگی‌ سیاسی‌ كوردستانه‌وه‌‪.‬‬ ‫دوه‌م وه‌رچه‌رخان����ی‌ مێژوی����ی‌ ژیانی‌‬

‫تاڵه‌بانی له‌یه‌ككاتدا‬ ‫پێنج پۆستی‌ گرنگی‌‬ ‫هه‌بو‪" ،‬سه‌رۆك كۆماری‌‬ ‫عێراق‪ ،‬سكرتێری‌ گشتی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬فه‌رمانده‌ی‌‬ ‫هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬لێپرسراوی‌‬ ‫یه‌كه‌می‌ دارایی‌ یه‌كێتی‌‪،‬‬ ‫لێپرسراوی‌ یه‌كه‌می‌‬ ‫ده‌زگای‌ زانیاری‬ ‫سیاس����ی‌ تاڵه‌بان����ی‌‪ ،‬س����اته‌وه‌خت ‌ی‬ ‫هه‌ره‌س����هێنانی‌ شۆڕش����ی‌ ئه‌یل����ول‌و‬ ‫په‌رته‌وازه‌بون����ی‌ پارتی����ه‌ به‌ه����ۆی‌‬ ‫رێكه‌وتننام����ه‌ی‌ جه‌زائی����ری‌ ‪1975‬ه‌وه‌‪،‬‬ ‫دوای‌ ئ����ه‌وه‌ی‌ ب����ۆ م����اوه‌ی‌ س����ااڵنێكی‌‬ ‫درێژخایه‌ن "پارتی‌" تاكه‌ حیزبی‌ به‌هێزو‬ ‫ده‌ستڕۆیش����توی‌ گۆڕه‌پان����ی‌ سیاس����ی‌‬ ‫كوردس����تان ده‌بێ����ت‪ ،‬ب����ه‌اڵم تاڵه‌بانی‌‬ ‫له‌دوای‌ ئ����ه‌و هه‌ره‌س����ه‌وه‌ له‌گ ‌هڵ‌ چه‌ند‬ ‫هاوڕێیه‌كیدا یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان‬ ‫داده‌مه‌زرێنێت‌و وه‌ك یه‌كێتییه‌كان ده‌ڵێن‬ ‫"شۆڕشی‌ نوێ" هه‌ڵده‌گیرسێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێت����ی‌ له‌دامه‌زراندنیه‌وه‌ تا ‪،1991‬‬ ‫چه‌ندین هه‌ورازو نش����ێو له‌دوای‌ خۆیه‌وه‌‬

‫به‌جێده‌هێڵێ����ت‪ .‬س����ێهه‌م وه‌رچه‌رخان‬ ‫له‌ژیان����ی‌ تاڵه‌بانی����دا‪ ،‬راپه‌ڕین����ی‌ ئه‌و‬ ‫ساڵه‌‌و پێكهێنانی‌ حكومه‌ت‌و په‌رله‌مانی‌‬ ‫كوردس����تانه‌ به‌هاوبه‌ش����ی‌ له‌گ����ه‌ڵ‌‬ ‫پارت����ی‌ ل����ه‌دوای‌ یه‌كه‌می����ن هه‌ڵبژاردنه‌‬ ‫په‌رله‌مانیه‌كه‌ی‌ ساڵی‌ ‪.1992‬‬ ‫ساته‌وه‌ختێكی‌ مێژویی‌ چواره‌می‌ ئه‌و‪،‬‬ ‫به‌رپابونی‌ شه‌ڕی‌ ناوخۆیه‌‪ ،‬كه‌ هه‌رچه‌نده‌‬ ‫بارزانی‌ له‌كۆتایی‌ ئه‌و شه‌ڕه‌دا رایگه‌یاند‪،‬‬ ‫"ئه‌وو تاڵه‌بانی‌ بێ‌ گوناهترین كه‌سی‌ ناو‬ ‫ئه‌و ش����ه‌ڕه‌ن"‪ ،‬ب����ه‌اڵم هه‌ردوكیان وه‌ك‬ ‫دو "میری‌ جه‌نگ"ی‌ ناوخۆ ده‌ناس����رێن‪،‬‬ ‫چونكه‌ بڕیاری‌ وه‌س����تاندنی‌ ئه‌و جه‌نگه‌‬ ‫به‌خواس����تی‌ خۆی����ان بو له‌ژێر فش����اری‌‬ ‫ده‌ره‌كیدا‪.‬‬ ‫یه‌كێكی‌ دیكه‌ له‌قۆناغه‌ مێژوییه‌كانی‌‬ ‫ئه‌و‪31 ،‬ی‌ ئ����اب‌و ده‌رپه‌ڕاندنی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫ب����و له‌هه‌ولێ����ر‌و گۆڕین����ی‌ هاوكێش����ه‌ی‌‬ ‫هێزه‌ به‌ش����ێوه‌یه‌كی‌ رێژه‌ی����ی‌ له‌هه‌رێمی‌‬ ‫كوردس����تاندا‪ ،‬له‌م مێژوه‌ ب����ه‌دواوه‌ ئیتر‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان به‌سه‌ر دو ئیداره‌و دو‬ ‫زۆنی‌ سه‌وزو زه‌رددا دابه‌ش ده‌بێت‪.‬‬ ‫قۆناغێكی‌ تر رێكه‌وتننامه‌ ‌ی واشنتۆن‌و‬ ‫ئاس����اییبونه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی‌ پارتی‌‌و‬ ‫یه‌كێت����ی‌ بو ك����ه‌ له‌س����اڵی‌ ‪-1998‬ه‌وه‌‬ ‫ده‌ستپێده‌كات‌و له‌س����اڵی‌ ‪ 2003‬ده‌گاته‌‬ ‫ئاستی‌ ئاش����تبونه‌وه‌ی‌ س����ه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫هه‌ردوالو به‌رنامه‌ڕێژیكردن بۆ به‌شداربون‬ ‫له‌حكومه‌ت����ی‌ به‌غ����دا به‌س����ه‌نگێكی‌‬ ‫قورسه‌وه‌‪.‬‬ ‫قۆناغێك����ی‌ ت����ری‌ ئه‌و پی����اوه‌ ته‌مه‌ن‬ ‫هه‌ش����تا س����اڵه‌ی‌ ئێس����تا‪ ،‬له‌‪-2005‬ه‌وه‌‬ ‫ده‌س����تپێده‌كات‪ ،‬ئه‌م قۆناغه‌ ده‌ش����ێت‬ ‫بوترێت له‌هه‌مو ئه‌وانی‌ دیكه‌ پڕبایه‌ختربو‬ ‫بۆ تاڵه‌بانی‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌مه‌ دوایین وێستگه‌‬ ‫بو كه‌ له‌ژیانی‌ سیاس����یی‌ خۆیدا خه‌ونی‌‬ ‫پێ����وه‌ ببینێت‪ ،‬خه‌ونی‌ بون به‌س����ه‌رۆك‬ ‫كۆماری‌ عێ����راق‪ .‬تاڵه‌بان����ی‌‪ ،‬یه‌كه‌مین‬ ‫كورده‌ له‌مێژوی‌ هاوچه‌رخدا كه‌ پۆستێكی‌‬ ‫له‌وشێوه‌یه‌ وه‌ربگرێت‪ .‬له‌نیسانی‌ ساڵی‌‬ ‫‪ ،2005‬بۆ ماوه‌یه‌كی‌ كاتی‌ وه‌ك سه‌رۆكی‌‬ ‫كۆمار دیاریكراو پاشان له‌نیسانی‌ ‪-2010‬‬ ‫دا جارێك����ی‌ دیكه‌ ب����ۆ خولێكی‌ دیكه‌ی‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌ڵبژێردرایه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچی‌‬

‫پێش ئه‌وه‌ رایگه‌یاندبو كه‌ به‌نیازه‌ چیتر‬ ‫خۆی‌ هه‌ڵنه‌بژێرێت����ه‌وه‌و ئیدی‌ ژیانی‌ بۆ‬ ‫نوس����ینه‌وه‌ی‌ بیره‌وه‌رییه‌كان����ی‌ ته‌رخان‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ده‌ش����ێت تاڵه‌بانی‌ به‌"عه‌مید"ی‌ هه‌مو‬ ‫سیاس����ه‌تمه‌داره‌كانی‌ ئێستای‌ رۆژهه‌اڵتی‌‬ ‫ناوه‌ڕاست ناوببرێت‪ ،‬ئه‌و كه‌ له‌چله‌كانی‌‬ ‫سه‌ده‌ی‌ رابردودا تێكه‌ڵ‌ به‌سیاسه‌ت بوه‌‪،‬‬ ‫له‌په‌نجاكاندا له‌دژی‌ حوكمی‌ پاش����ایه‌تی‌‬ ‫خه‌باتی‌ كردوه‌‪ ،‬س����ه‌رده‌مانێك شانازی‌‬ ‫به‌دۆستایه‌تی‌ جه‌مال عه‌بدولناسرو حافز‬ ‫ئه‌س����ه‌د‌و جۆرج حه‌به‌شه‌وه‌ كردوه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫"هه‌م هاوكار‌و هه‌م ركه‌به‌ری‌" سێ‌ نه‌وه‌ی‌‬ ‫بنه‌ماڵ����ه‌ی‌ بارزانی‌ بوه‌‪ ،‬به‌ش����ێوه‌یه‌ك‬ ‫له‌شه‌سته‌كانی‌ سه‌ده‌ی‌ رابردودا شێلگیرانه‌‬ ‫له‌دژی‌ ده‌سه‌اڵتی‌ "تاكڕه‌وانه‌"ی‌ مسته‌فا‬ ‫بارزانی‌ راوه‌ستا‪ ،‬له‌س����ه‌ره‌تای‌ سه‌ده‌ی‌‬ ‫بیست‌و یه‌كه‌مدا پاڵپش����تێكی‌ دڵسۆزی‌‬ ‫حكومه‌ته‌ك����ه‌ی‌ نێچیرڤان����ی‌ ك����وڕه‌زای‌‬ ‫مس����ته‌فا بارزانی‌ بوه‌‪ .‬ئه‌و كه‌ له‌هه‌ڕه‌تی‌‬ ‫الوێتیدا ش����ه‌یدای‌ بیروب����اوه‌ڕی‌ چه‌پ‌و‬ ‫به‌ماوتسی‌ تۆنگ سه‌رسام بوه‌‪ ،‬له‌پیریدا‬ ‫خۆی‌ به‌هاوپه‌یمانی‌ نزیك����ی‌ ئه‌مه‌ریكا‌و‬ ‫خۆرئاوا ناوب����ردوه‌‪ .‬چیرۆكی‌ ژیانی‌ ئه‌م‬ ‫پی����اوه‌‪ ،‬به‌ش����ێكه‌ له‌مێژوی‌ ‪ 60‬س����اڵی‌‬ ‫رابردوی‌ كوردستان‪.‬‬ ‫تاڵه‌بان����ی‌ به‌رل����ه‌وه‌ی‌ له‌دوارۆژه‌كانی‌‬ ‫پایزی‌ س����اڵی‌ پاردا نه‌خ����ۆش بكه‌وێ‌‌و‬ ‫به‌فڕۆكه‌یه‌ك����ی‌ تایب����ه‌ت له‌به‌غ����داوه‌‬ ‫به‌ره‌و به‌رلین ببرێ����ت‪ ،‬له‌یه‌ككاتدا پێنج‬ ‫پۆستی‌ گرنگی‌ هه‌بو‪" ،‬سه‌رۆك كۆماری‌‬ ‫عێ����راق‪ ،‬س����كرتێری‌ گش����تی‌ یه‌كێت����ی‌‬ ‫نیشتمانی‌ كوردستان‪ ،‬فه‌رمانده‌ی‌ هێزی‌‬ ‫پێش����مه‌رگه‌ی‌ كوردس����تان‪ ،‬لێپرسراوی‌‬ ‫یه‌كه‌م����ی‌ دارایی‌ یه‌كێتی‌‪ ،‬لێپرس����راوی‌‬ ‫یه‌كه‌می‌ ده‌زگای‌ زانیاری"!‬ ‫ئێستا یه‌كێك له‌گرفته‌ سه‌ره‌كیه‌كانی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان ئه‌وه‌یه‌ كه‌‬ ‫كێ‌ هه‌یه‌ بتوانێت وه‌كو تاڵه‌بانی‌‪ ،‬به‌ته‌نها‬ ‫ئه‌و هه‌مو پۆس����ته‌ گرنگ‌و هه‌س����تیارانه‌‬ ‫پێك����ه‌وه‌ له‌چنگی‌ خۆی����دا چڕبكاته‌وه‌و‬ ‫كه‌س����یش له‌ناو ئه‌و حزبه‌دا به‌ئاش����كرا‬ ‫نه‌توانێ����ت ره‌خن����ه‌ له‌سیاس����ه‌ته‌كانی‌‬ ‫بگرێت؟‬

‫ئا‪ :‬شێركۆ عه‌بدواڵ‬ ‫عه‌لی‌ موسه‌وی‌ راوێژكاری‌ نور ‌ی‬ ‫مالیكی‌ سه‌رۆك وه‌زیرانی‌ عێراق ده‌ڵێت‬ ‫غیابی‌ تاڵه‌بانی‌ رۆڵێكی‌ زۆر كاریگه‌ری‌‬ ‫له‌سه‌ر پێكه‌وه‌ هه‌ڵنه‌كردنی‌ پێكهاته‌و‬ ‫كوتله‌ جیاوازه‌كانی‌ عێراق هه‌بوه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ده‌ڵێت "كه‌س ناتوانێت رۆڵی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫له‌عێراقدا ببینێت"‪.‬‬ ‫عه‌لی موس����ه‌وی به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‬ ‫ك����ه‌ له‌ماوه‌ی‌ س����اڵی‌ راب����ردودا غیاب ‌ی‬ ‫تاڵه‌بانی‌‌و دوركه‌وتنه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ر شانۆی‌‬ ‫سیاسه‌ت‪ ،‬وایكردوه‌ ملمالنێ‌‌و كێشه‌كانی‌‬ ‫ناو عێراق زیاتر په‌ره‌بس����ێنێت‪ ،‬ئه‌و وتی‌‬ ‫"غیابی‌ تاڵه‌بانی‌ رۆڵێكی‌ زۆر كاریگه‌ری‌‬ ‫له‌س����ه‌ر پێكه‌وه‌ هه‌ڵنه‌كردنی‌ پێكهاته‌و‬ ‫كوتل����ه‌ جیاوازه‌كان����ی‌ عێ����راق هه‌بوه‌‪،‬‬ ‫تاڵه‌بان����ی تاكه‌كه‌س بو ك����ه‌ ده‌یتوانی‬ ‫بااڵنسی هه‌مو الیه‌ن‌و هێزه‌ ركه‌به‌ره‌كان‬ ‫بپارێزێت‌و له‌الیه‌ن هه‌مو سیاسه‌تمه‌دارو‬ ‫هێزه‌ سیاسیه‌كانیش����ه‌وه‌ رێزو قه‌درێكی‌‬ ‫تایبه‌تی‌ هه‌بو"‪.‬‬ ‫وتیش����ی‌ "تێكچونی‌ باری‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫تاڵه‌بان����ی‌‪ ،‬تێكچون����ی‌ باری‌ سیاس����ی‌‬ ‫له‌عێراقدا لێكه‌وته‌وه‌‪ ،‬ئێستا تا دێ‌ كێشه‌‌و‬ ‫گرفتی‌ نێوان كوتله‌ سیاسیه‌كان گه‌وره‌تر‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬هۆكارێك����ی‌ ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌‬ ‫كه‌سێكی تر ش����كنابه‌ین بتوانێت هه‌مان‬ ‫رۆڵی تاڵه‌بانی ببینێت‪ ،‬بۆیه‌ هیوادرین كه‌‬ ‫جارێكیتر چاومان به‌تاڵه‌بانی بكه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ت����ا زۆرێك له‌و كێش����ه‌‌و گرفتانه‌ی‌ هه‌ن‬ ‫بتوانێت چاره‌سه‌ری بكات"‪.‬‬

‫تاریق حه‌رب‪:‬‬ ‫مانه‌وه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫له‌پۆسته‌كه‌یدا‬ ‫كارێكی‌ ته‌واو‬ ‫ده‌ستوریی‌‌و قانونیه‌‬ ‫تاریق حه‌رب‪ ،‬شاره‌زای‌ به‌ناوبانگی‌‬ ‫بواری‌ یاسا ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات ك ‌ه‬ ‫له‌دورخستنه‌وه‌ی‌ تاڵه‌بانیه‌وه‌ به‌هۆی‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌وه‌ بۆ ئه‌ڵمانیا تا ئێستا هیچ‬ ‫كه‌سێك ده‌سه‌اڵت ‌ه گرنگه‌كانی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫به‌كارنه‌هێناوه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌ڵێت "مانه‌وه‌ی‌‬ ‫تاڵه‌بانی‌ له‌پۆسته‌كه‌یدا كارێكی‌ ته‌واو‬ ‫ده‌ستوریی‌‌و قانونیه‌"‪.‬‬ ‫تاریق ح����ه‌رب به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند ك ‌ه‬ ‫"ده‌ستور كاتێك بڕیار له‌سه‌ر دیاریكردن‌و‬ ‫گۆڕین����ی‌ س����ه‌رۆك كۆم����ار ده‌دات كه‌‬ ‫پۆسته‌كه‌ به‌تاڵ‌ بێت"‪ ،‬ئه‌و وتی‌ "ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئێستا ده‌یبینین چۆڵیی‌ پۆسته‌كه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو غایببونێكه‌ به‌هۆكارێكی‌ شه‌رعی‌‪،‬‬ ‫چۆڵبونی‌ ئه‌و پۆسته‌ كاتێك ده‌سه‌لمێت‌و‬ ‫یه‌كالی����ی‌ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ له‌الی����ه‌ن تیمی‌‬ ‫چاره‌س����ه‌ركاری‌ ئه‌و نه‌خۆشخانه‌یه‌وه‌ی‌‬ ‫لێیكه‌وتوه‌ راپۆرتێكی‌ پزیش����كی‌ ئاماده‌‬ ‫بكرێ����ت‌و تیای����دا به‌رونی‌ ئام����اژه‌ به‌وه‌‬ ‫كرابێ����ت كه‌ ئه‌م كه‌س����ایه‌تییه‌ ناتوانێت‬ ‫ئه‌ركه‌كانی‌ خۆی‌ راپه‌ڕێنێت‪ ،‬تا ئێس����تا‬ ‫ئه‌مه‌ روین����ه‌داوه‌‪ ،‬له‌به‌رئ����ه‌وه‌ مانه‌وه‌ی‌‬ ‫تاڵه‌بانی‌ له‌پۆس����تی‌ س����ه‌رۆك كۆماریدا‬ ‫كارێكی‌ ته‌واو ده‌ستوریی‌‌و قانونیه‌"‪.‬‬ ‫وتیشی‌ "ئه‌گه‌ر واش نه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا ئه‌م‬ ‫خوله‌ی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراق رو له‌كۆتاییه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌لومه‌رجێكی‌ پڕ له‌كێش����ه‌و ناكۆكی‌‬ ‫وه‌ك ئێس����تای‌ عێراقدا ئه‌گه‌ر بشیه‌وێت‬ ‫ناتوانێ����ت س����ه‌رۆك كۆمارێك����ی‌ ن����وێ‌‬ ‫هه‌ڵبژێرێت"‪.‬‬ ‫تاری����ق ح����ه‌رب جه‌غت����ی‌ له‌س����ه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ش كرده‌وه‌ ك����ه‌ له‌وه‌ته‌ی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫دوركه‌وتوه‌ت����ه‌وه‌ ده‌س����ه‌اڵته‌كانی‌ دراوه‌‬ ‫به‌جێگره‌كان����ی‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ب����ێ‌ ئه‌وه‌ی‌ تا‬ ‫ئێستا هیچ كه‌سێك ده‌سه‌اڵته‌ ده‌ستوریه‌‬ ‫گرنگه‌كانی‌ وه‌ك راگه‌یاندنی‌ شه‌ڕو باری‌‬ ‫نائاس����ایی‌ به‌كارهێنابێت‪ ،‬ئه‌و وتی‌ "ئه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵتانه‌ی‌ به‌كاریانهێناوه‌‪ ،‬ته‌نها ئه‌و‬ ‫جۆره‌ ده‌س����ه‌اڵتانه‌ن كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌‬ ‫راییكردنی‌ كاروباری‌ رۆتینییه‌وه‌ هه‌یه‌"‪.‬‬


‫کوردستانی‬

‫)‪ )406‬سێشه‌ممه‌ ‪2013/12/10‬‬

‫تاوانی سیاسی‌و بکەرەکانی‬ ‫«‪ 2‬له‌‪»2‬‬ ‫‪ .3‬بکەری دەمامکدار‬ ‫گەم���ەی دەرخس���تنی ت���اوان‌وەک‬ ‫ش���تێکی نائاس���ایی‌و نەخ���ۆش‪‌،‬واتە‬ ‫به‌نامۆکردن����� ت���اوان‪ ،‬دەرخس���تنی‬ ‫‌وەک ش���تێکی س���ەیر‪ ،‬ش���ۆکهێن‌و‬ ‫ڕیزپەر‪ ،‬ئەمە جەوه���ەری تەواوی ئەو‬ ‫پەرچەکردارانەیە کە سیستم دوای هەر‬ ‫تاوانێک کۆمەڵگای پ���ێ فریودەدات‪.‬‬ ‫گەر دوو بکەرە ناڕاستەوخۆکە‪ ،‬هەموو‬ ‫ئەو جۆرە کەس���انە ب���ن کە به‌جۆرێک‬ ‫له‌جۆرەکان پاسیڤانە بەرخورد لەگەڵ‬ ‫ژینگ���ەی خۆیان دەک���ەن‪ ،‬ئەوانە بن‬ ‫کە ناتوانن تاوانەکان به‌سیس���تمەوە‬ ‫گرێبدەن‪ ،‬کەسانێک کە ئیشیان گۆڕینی‬ ‫تاوانەکەیە ب���ۆ کەرنەڤاڵێکی عاتیفی‌و‬ ‫ئیحساس���اتی تا پێداویس���تی خۆیان‬ ‫ب���ۆ رەمزەکانی ش���ەهادەت تێربکەن‪،‬‬ ‫غەری���زەی مەرگدۆس���تییان بخەنەوە‬ ‫س���ەر کار‪ ،‬شیوەنی ترادس���یۆنیانەی‬ ‫خۆیان بکەنەوە به‌هەڵوێستی سیاسی‪،‬‬ ‫بەرهەمهێنانەوەی���ان بۆ ئ���ەو جیهانە‬ ‫ئامادەی���ە بکەن���ەوە به‌پاڵەوانێت���ی‪،‬‬ ‫نوقمبوونی���ان له‌ناو هەم���وو ڕەگەزە‬ ‫تەقلیدییەکاندا بکەن به‌یاخیبوون‪.‬‬ ‫لێرەدا تەواوی تێزەکە لەس���ەر ئەوە‬ ‫بەندە‪ ،‬کە ل���ەوە تێبگەین‪« ،‬قوربانی‬

‫هیچ سیستمێک‬ ‫بۆ ئەوە کارناکات‬ ‫کە جەالد تاکە‬ ‫ڕەمز‌و نیشانەی‬ ‫بێت‪ ،‬بەڵکو‬ ‫دەبێت هەمیشە‬ ‫قوربانییەکی کوژراو‬ ‫یان دیلێکی ئەبەدی‬ ‫له‌ناوەڕاستی‬ ‫دیمەنەکەدا بێت‬ ‫«وەک بوونی‬ ‫جیفارا‌و ماندێال‬ ‫له‌ناوەراستی‬ ‫سیستمی گلۆبالدا‬ ‫سیاس���ی» نیش���انەیەکە بۆ دەرەوەی‬ ‫سیس���تم‪ ،‬ڕەمزی جەس���تەیەکە له‌ناو‬ ‫سیس���تمدا جێگای نەبۆت���ەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بکەرەکان���ی تاوان‪ ،‬ک���ۆی ئەوانەن کە‬ ‫دەیانەوێت قوربانی بکەنەوە به‌بەشێک‬ ‫له‌سیس���تم‪ ،‬نەوەک هەر به‌بەش���ێکی‬ ‫ئاس���ایی‪ ،‬بەڵکو بەش���ێکی ئۆرگانی‪،‬‬ ‫بەشێکی سەنتراڵ‪ .‬هیچ سیستمێک بۆ‬ ‫ئەوە کارن���اکات کە جەالد تاکە ڕەمز‌و‬ ‫نیشانەی بێت‪ ،‬بەڵکو دەبێت هەمیشە‬ ‫قوربانییەک���ی ک���وژراو ی���ان دیلێکی‬ ‫ئەبەدی له‌ناوەڕاستی دیمەنەکەدا بێت‬ ‫«وەک بوون���ی جیف���ارا‌و ماندێ�ل�ا‬ ‫له‌ناوەراس���تی سیستمی گلۆبالدا»‪ ،‬تا‬ ‫هەموومان لەدەوری کۆببینەوە‪ .‬مەسیح‬ ‫سەرەتا بەشێکە له‌دەرەوەی سیستمی‬ ‫س���ەردەمی خ���ۆی‪ ،‬دوات���ر دەکرێتە‬ ‫سەنتراڵ‌و به‌پرۆسەیەکی «پیرۆزکردنی‬ ‫دەستەجەمعیدا» تێدەپەڕێت تا ئەوەی‬ ‫لەدەرەوەی سیستمە‪ ،‬دووبارە بهێنرێتە‬ ‫ناوەوە‪ ،‬حەس���ەن‌و حسێنی شیعەکان‬ ‫هەم���ان چی���رۆک دووبارەدەکەنەوە‪،‬‬ ‫لێ���رەدا هەوڵ���ی بک���ەرەکان ب���ەوە‬ ‫دەپێورێ���ت ئای���ا چەن���د دەیانەوێت‬ ‫قوربانی له‌تەنێکی نامۆوە کە هەمیشە‬ ‫ئاماژەیە بۆ دەرەوەی سیس���تم «واتە‬ ‫ب���ۆ دەرەوەی سیس���تمی س���ەمبولی‬ ‫به‌گش���تی‪ ،‬به‌مانا الکانیەکەی‪ ،‬نەوەک‬ ‫بۆ دەرەوەی سیس���تمی سیاس���ی‌وەک‬ ‫هەندێ���ک تەفس���یری س���ادەبین‌و‬ ‫پۆپۆلیس���ت‌و له‌س���ەتحدا خن���کاو‬ ‫دەیبینن»‪ ،‬بکەن به‌تەنێک کە بەشێکە‬ ‫له‌ئێم���ە‪ ،‬له‌بەهاکانمان‪‌،‬وات���ە بیکەن‬ ‫به‌بەشێک له‌خودی سیستم‌و پرۆسەی‬

‫خۆبەرهەمهێنانەوەی‪ .‬بۆ نمونە هەموو‬ ‫ئەوانەی لەم سااڵنەی دواییدا قوربانی‬ ‫کوش���تن‌و گرتن بوون له‌کوردس���تان‪،‬‬ ‫جەس���تەگەلێکن ک���ە ئام���اژەن ب���ۆ‬ ‫دەرەوەی سیس���تم‪ ،‬ب���ۆ نیوەیەک کە‬ ‫جێ���گای نابێت���ەوە‪ ،‬ب���ۆ درزێک کە‬ ‫به‌سیس���تم پڕناکرێتەوە‪ ،‬بەاڵم تەواوی‬ ‫ئەو نمایش‌و ته‌قس‌و ش���یوەنە دینی‌و‬ ‫پەشیمانییە دەس���تەجەمعییەی دواتر‬ ‫له‌دەوری ک���وژراوەکان‌و گی���راوەکان‌و‬ ‫لێدراوەکان دروس���ت دەبێت‪ ،‬هێندەی‬ ‫دەبێتە ڕیتوالێکی دینی کە سەرلەنوێ‬ ‫قوربان���ی دەهێنێتەوە ناو سیس���تم‌و‬ ‫س���یفەتی نامۆیی لێ دەس���تێنێتەوە‪،‬‬ ‫کارێکی به‌ئەکتی توڕەیی‌و یاخیبوونەوە‬ ‫نیی���ە‪ .‬کاتێ���ک کاری کوش���تنی‬ ‫قوربانییەکان‌و ئازاردانیان‌وەک کارێکی‬ ‫نامۆ‌و ش���ۆکهێن س���ەیردەکەین‪ ،‬ئەوە‬ ‫له‌پێن���اوی «خ���ودی قوربان���ی»‌و‬ ‫ئاش���تکردنەوەیدایە لەگەڵ سیستمدا‪،‬‬ ‫ئیش���ی زۆرینەی بکەرەکان ئەوەیە کە‬ ‫باوەش بەقوربانیدا بکەن‌و به‌مردوویی‬ ‫بیهێننەوە بۆ باوەشی کۆمەڵگا‌و ژینگە‬ ‫ڕەمزییەکەی‪ ،‬ئەمە له‌کاتێکدا قوربانی‬ ‫به‌زیندوویی ب���ەردەوام بوونێکی نامۆ‌و‬ ‫دەرکراو ب���ووە‪ .‬لێرەدا دەبێت بڵێم کە‬ ‫خ���ودی بکەرە ڕاس���تەوخۆکانیش زۆر‬ ‫ل���ەم نی���ازە دوورنی���ن‪ .‬بک���ەرە‬ ‫ڕاس���تەوخۆکان ئەوانەن کە بەجۆرێکی‬ ‫ڕاس���تەوخۆ له‌فەزای کوش���تنەکەدان‪،‬‬ ‫بەش���ێکی کاریگەر‌و چاالک���ی ئامێری‬ ‫حوکمن‪ ،‬له‌دەسەاڵتدان‌و فەرمانڕەوایی‬ ‫دەکەن‪ ،‬مەرج نییە خۆیان ڕاس���تەوخۆ‬ ‫ئاگای���ان له‌تاوانەک���ە بێ���ت‪ ،‬ب���ەاڵم‬ ‫ئەندازی���اری ئەو کای���ە‌و جیهانەن کە‬ ‫تاوانەکانی تێدا روودەدات‪ ،‬پێشوەخت‬ ‫دەزانن ک���ە له‌جێگایەک‌و له‌فەزایەکدان‬ ‫کە بێ کوشتن‌و هەڕەشە‌و توندوتیژیی‪،‬‬ ‫دەسەاڵت تێیدا ڕێ ناکات‪ .‬گەر بکەرە‬ ‫پاس���یڤەکان تەنی���ا بەش���ێک ب���ن‬ ‫له‌دیمەنەک���ە‪ ،‬پێکهێنێک���ی جیهان���ی‬ ‫تاوانەک���ە بن ک���ە نمایش���ی دەقێکی‬ ‫پێشوەخت نوسراو‌و ئامادەدەکەن‪ ،‬ئەو‬ ‫ڕۆڵە نمایشدەکەن کە پاکژی جەستەی‬ ‫سیاسی‌و کۆمەاڵیەتی زامندەکات‪ .‬ئەوا‬ ‫بەرامب���ەر بەو جۆرە له‌بک���ەر‪ ،‬بکەرە‬ ‫ڕاس���تەوخۆکان‪ ،‬کارمەندان���ی دەزگا‬ ‫گ���ەورە‌و گرنگەکانی دەس���ەاڵتن‪ ،‬ئەو‬ ‫ماشێنانەن حوکمڕانی دەپارێزێن‌و زوو‬ ‫زوو دەیگۆڕن بۆ دەزگای س���ەربازیی‌و‬ ‫میلیتاری‪ .‬دەسەاڵت چەند دڕندە بێت‪،‬‬ ‫ناتوانێت ب���ێ دەمامک ب���ژی‪ ،‬مانای‬ ‫دەس���ەاڵت لەوەدای���ە کە‌وەها‌وێنەیەک‬ ‫لەس���ەر خۆی باڵوبکات���ەوە کە تەنیا‬ ‫له‌ژێر فشار‌و مەترسی گەورەدا پەنا بۆ‬ ‫توندوتیژی ش���ەرعی دەبات‪ ،‬تێزەیەک‬ ‫ک���ە هەم���وو دەزانی���ن بەتوندی الی‬ ‫زۆربەی بیریارانی سیاس���ی هاوچەرخ‬ ‫رەتکراوەت���ەوە «بەتایب���ەت ئارێنت‌و‬ ‫فۆکۆ‌و ئاگامبن» ‪ .‬بەشی هەرە زۆری‬ ‫مێژووی دەس���ەاڵت‪ ،‬مێژووی نمایش‌و‬ ‫دەمامکە‪ .‬دەس���ەاڵت‪ ،‬جیا له‌سیستم‬ ‫پاسەوانی خۆی هەیە‪ ،‬دەسەاڵت دیوە‬ ‫گۆڕاوەک���ەی سیس���تمە‪ ،‬بەش���ە‬ ‫ناجێگرەکەیەت���ی‪ ...‬دەموچاوەکان���ی‬ ‫دەسەاڵت هەمیش���ە له‌خودی سیستم‬ ‫مەترس���ی زیاتریان لەس���ەرە‪ ،‬بەشی‬ ‫زۆری گۆڕانکارییەکان���ی دونیا لەو دوو‬ ‫سەد ساڵەی ڕابوردوودا به‌پلەی یەکەم‬ ‫له‌س���نووری گۆڕان���ی دەس���ەاڵتدا‬ ‫ماوەت���ەوە‌و کەمتر دەس���تکاریکردنی‬ ‫سیس���تەم ب���ووە‪ ،‬هەت���ا شۆڕش���ە‬ ‫گەورەکان���ی دونیا به‌دەگم���ەن بەرەو‬ ‫دەس���تکاری سیس���تم پەڕیونەتەوە‪،‬‬ ‫لێرەوە مەترس���ی گۆڕانکاری هەمیشە‬ ‫ئاڕاس���تەی دەس���ەاڵتەکانە ن���ەوەک‬ ‫سیستم‪ ،‬حوکمڕانەکان دەگۆڕێن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫سیس���تمی کەپیتالیس���تی «به‌فۆرمە‬ ‫جیاوازییەکانیی���ەوە»‪ ،‬سیس���تمی‬ ‫پەتریارک���ی «به‌هەم���وو فۆرم���ە‬ ‫سیس���تمی‬ ‫جیاوزەکانیی���ەوە»‪،‬‬ ‫چاوەدێری‌و کۆنترۆڵکردن‌و دیس���پلین‌و‬ ‫ئاڕاستەکردن‪ ،‬له‌جێگای خۆیانن‌و تەنیا‬ ‫له‌سنووری کەم‌وڕوکەشدا گۆڕانکاریان‬ ‫بەسەردا دێت ‪ .‬دەسەاڵت دیوە گۆڕاو‌و‬ ‫ناجێگیرەک���ەی سیس���تمە‪‌،‬واتە ئ���ەو‬ ‫بەش���ەیەتی کە هەمیش���ە دەترسێت‌و‬ ‫`له‌پێش���دەم هەڕەش���ەدایە‪ ،‬لێ���رەوە‬ ‫ب���ەردەوام ناچ���ارە به‌دەمامک���ەوە‬ ‫دەربکەوێت‪ ،‬یان له‌هەوڵی دەرخستنی‬ ‫ڕوویەک���ی پاک���دا بێ���ت ب���ۆ خۆی‪.‬‬ ‫فاشیس���تیترین جۆری دەس���ەاڵتیش‬ ‫پێویستی به‌دەمامکی ئەستوور هەیە‪،‬‬ ‫ناتوانێ���ت خۆی‌وەک هەڵگ���ری بەها‌و‬ ‫مۆراڵ���ی جوان‌و بەرز نیش���ان نەدات‪.‬‬ ‫له‌خۆرهەاڵت���دا زۆرب���ەی ش���ێوەکانی‬

‫حوکمران���ی دەمام���ک ب���وون ب���ۆ‬ ‫جەوهەرێک���ی فاشیس���تی‪ .‬بک���ەری‬ ‫دەمامکدار ئەو دیوەی دەس���ەاڵتە کە‬ ‫هەوڵ���دەدات‌وەک پارێ���زەری یاس���ا‌و‬ ‫عەدال���ەت‌و ش���ەرعییەت دەربکەوێت‪،‬‬ ‫له‌ئێران���دا گەمەی دەمامک‌و ڕوخس���ار‬ ‫له‌ه���ەر جێگایەک���ی ت���ر ڕۆش���نتر‬ ‫دەردەکەوێ���ت‪ ،‬سیس���تم به‌نۆب���ەت‬ ‫دەمامک���ەکان دەگۆڕێت‪‌،‬وەک له‌س���ێ‬ ‫کوچکەی خاتەم���ی ـ نەژاد ـ ڕۆحانیدا‬ ‫دەبینین‪ ،‬خاتەم���ی‌و ڕۆحانی هیچ نین‬ ‫جگ���ە له‌دەمامکێک ب���ۆ کاراکتەرێکی‬ ‫بنەڕەتی فاشیستی کە نەژادە‪ ،‬لێرەدا‬ ‫ئۆپۆزس���یۆنی ڕیفۆرمخ���واز هیچ نییە‬ ‫جگ���ە له‌دەمامک���ی سیس���تەم‪،‬‬ ‫ئۆپۆزس���یۆنی ڕیفۆرمیس���تی نوێنەری‬ ‫یاخیب���وون نییە‪ ،‬بەڵک���و دەموچاوە‬ ‫دەمامکدارەکەی دەسەاڵتە کە هەندێجار‬ ‫له‌دەرەوەی حوکمەوە درێژە به‌سیستم‬ ‫دەدات‪ .‬ڕیف���ۆرم له‌جیهانێک���ی‌وەک‬ ‫جیهان���ی‌وەک ئێمەدا تەنیا قس���ەکەی‬ ‫ئەدۆرنۆی بەس���ەردا دەسەپێت «هیچ‬ ‫ژیانێکی ڕاس���ت له‌ناو هەڵەدا نییە»‪،‬‬ ‫ڕیفۆرمیس���تەکان کێش���ەیان لەگ���ەڵ‬ ‫دەس���ەاڵتدا نیی���ە‪ ،‬بەڵکو کێش���ەیان‬ ‫لەگەڵ دەموچاوی دەس���ەاڵتدا هەیە‪،‬‬ ‫لێ���رەوە گەورەترین گ���ۆڕان له‌مێژوودا‬ ‫الی ئ���ەوان ئ���ەو کاتەی���ە نۆبەت بۆ‬ ‫حوکمڕانی دێتە س���ەر خۆیان‪ .‬ئەوان‬

‫دەسەاڵت چەند‬ ‫دڕندە بێت‪،‬‬ ‫ناتوانێت بێ‬ ‫دەمامک بژی‪،‬‬ ‫مانای دەسەاڵت‬ ‫لەوەدایە‬ ‫کە‌وەها‌وێنەیەک‬ ‫لەسەر خۆی‬ ‫باڵوبکاتەوە کە‬ ‫تەنیا له‌ژێر فشار‌و‬ ‫مەترسی گەورەدا‬ ‫پەنا بۆ توندوتیژی‬ ‫شەرعی دەبات‬ ‫قارەمانی ئەو دیمەنەن له‌شانۆگەرییەکە‬ ‫ک���ە دەس���ەاڵت تێی���دا به‌دەمامکەوە‬ ‫ن���ەوەک به‌ڕوخس���اری ڕاس���تەقینەی‬ ‫خۆیەوە دێتە سەر شانۆ‪ ،‬هەر دەمێک‬ ‫دەس���ەاڵت به‌دەمامک���ەوە یاخ���ود‬ ‫به‌ڕوخس���اری ئۆپۆزس���یۆنەوە هاتەوە‬ ‫سەر ش���انۆ‪ ،‬ئەوکات باش���تر گەمەی‬ ‫ئەوە دەکات کە بەش���ێکە له‌خەڵک ‪،‬‬ ‫لێرەوە کۆی دەس���ەاڵتە فاشیس���ت‌و‬ ‫ش���ەڕانگیزەکان پێویستیان به‌قۆناغی‬ ‫دەمامک���دار هەی���ە‪ ،‬ڕیفۆرمیس���ت‌و‬ ‫ئۆپۆزسیۆنە پەرلەمانتارییەکانیش‪ ،‬ئەو‬ ‫بەش���ەن ک���ە دەتوان���ن بۆ فاش���یزم‬ ‫باش���ترین دەمام���ک بن‪ .‬فاش���یزمی‬ ‫خۆرهەاڵتی‌وەک فاش���یزمی خۆرئاوایی‬ ‫نییە به‌یەک ش���ەپۆل بێت‪ ،‬له‌ڕۆژێکی‬ ‫دیاریکراودا س���ەرهەڵبدات‌و له‌ڕۆژێکی‬ ‫دیاریکراوی تری مێ���ژوودا تەواوبێت‪،‬‬ ‫هەموو توانا‌و شوناس���ی خۆی له‌یەک‬ ‫هێ���ز‌و حیزبدا کۆبکاتەوە‪ ،‬فاش���یزمی‬ ‫خۆرهەالتی دیاردەیەکی پچڕ پچڕ‌و پڕ‬ ‫ناوبڕ‌و فرەهێز‌و تەمەن درێژە‪ ،‬کە له‌ناو‬ ‫یەک شوناس���دا کۆنابێت���ەوە‪ ،‬لێرەوە‬ ‫بکەری دەمامکدار یان ڕیفۆرمیس���ت‬ ‫بەجۆرێک لەجۆرەکان‪ ،‬بێویست‌و ئاگای‬ ‫خ���ۆی‪ ،‬ئ���ەو بەش���ەی حوکم���ە کە‬ ‫له‌ناوبڕەکانی فاش���یزمدا دێتە س���ەر‬ ‫ش���انۆ‪ .‬ئەم بکەرە ڕاس���تەوخۆ له‌ناو‬ ‫دەسەاڵتەوە هەوڵدەدات تاوانەکە‌وەک‬ ‫تاوانێک���ی تایبەت���ی‌و ی���ەک ب���ارە‌و‬ ‫عەجای���ەب‌و نامەنتیقی نیش���انبدرێت‪.‬‬ ‫لێ���رەوە دوای هەم���وو تاوانێک چۆن‬ ‫له‌ناو هەناوی کۆمەڵگادا‪ ،‬ش���یوەنێکی‬ ‫گەورە دەست پێدەکات‪ ،‬چۆن کۆمەڵگا‬

‫کۆمەڵێک شانۆ‌و س���ەحنەی پرسە بۆ‬ ‫خۆپاکردن���ەوە دادەنێت‪ ،‬له‌ناو خودی‬ ‫دەسەاڵتیش���دا‪ ،‬له‌ناو سەرانی حوکم‌و‬ ‫کەسایەتییە گەورەکاندا‪ ،‬الی دەموچاوە‬ ‫گرنگ‌و گەورەکان هەمان پرسە‪ ،‬هەمان‬ ‫دڵتەنگ���ی‌و ئین���کار‌و کاسارس���ایس‬ ‫دەکەوێت���ە کار‪ .‬ئ���ەوە تەنیا کۆمەڵگا‬ ‫نییە کە له‌ڕێگای بکەرە پاسیڤەکانەوە‬ ‫دەیەوێ���ت خۆی پاکبکات���ەوە‪ ،‬بەڵکو‬ ‫خودی دەس���ەاڵتیش دێتە ناو هەمان‬ ‫گەم���ەوە‪ ،‬له‌رێ���گای مەحکومکردن‌و‬ ‫ش���ۆکبوون‌و ئینکارکردنەوە‪ ،‬دەیەوێت‬ ‫تاوانەکە‌وادەربکەوێ���ت‌وەک ئ���ەوەی‬ ‫بەش���ێک نەبێت له‌کاری هەمیش���ەیی‌و‬ ‫ڕۆژانەی سیس���تەم‪‌.‬وەک ئەوەی سەد‬ ‫س���اڵ بێت خۆره���ەاڵت ڕۆژان���ە له‌ناو‬ ‫دەریای خوێندا نەبێت‌و هەر خوێنەش‬ ‫زادە‌و بەره���ەم‌و درێژک���راوەی ئەویدی‬ ‫نەبێت‪‌،‬وەک ئەوەی تاوانەکان هیچیان‬ ‫گرێ���دراوی ی���ەک نەب���ن‪‌،‬وەک ئەوەی‬ ‫له‌خۆرهەاڵتی کوردس���تان دەگوزەرێت‬ ‫جیاوازبێ���ت ل���ەوەی له‌خۆرئ���اوای‬ ‫دەگوزەرێت‌و زادەی هەمان سیس���تم‌و‬ ‫کارک���ردی هەمان ئامێری فاشیس���تی‬ ‫نەبێت‪‌،‬وەک ئەوەی له‌باکور دەگوزەرێت‬ ‫جی���اواز بێ���ت ل���ەوەی له‌باش���ور‬ ‫دەگوزەرێ���ت‪ ،‬ئ���ەوەی له‌بەغ���داد‬ ‫دەگوزەرێ���ت جی���اواز بێ���ت ل���ەوەی‬ ‫له‌حەل���ەب دەگوزەرێ���ت ‪ ،‬ئ���ەوەی‬ ‫ڕۆژنامەنوسێک دەکوژێت شوناسەکەی‬ ‫دوور‌و نام���ۆ بێ���ت ب���ەوەی ک���ە‬ ‫له‌مزگەوتێک���دا خ���ۆی دەتەقێنێتەوە‪،‬‬ ‫ئ���ەوەی له‌ئێ���ران چاالکوانێ���ک‬ ‫له‌سێدارەدەدات شوناسێکی زۆر جیای‬ ‫ل���ەوە هەبێت ک���ە له‌هەولێ���ر هەمان‬ ‫چاالک���وان دەگرێ���ت ی���ان دەکوژێت‪.‬‬ ‫بکەری دەمامکدار له‌هەموو دەسەاڵتێکدا‬ ‫کاری ئەوەیە نەهێڵێت حوکمڕانی خۆی‬ ‫به‌پارچ���ە فاشیس���تییەکانی دیک���ەی‬ ‫ماش���ێنە فاشیس���تییە گ���ەورە‌و‬ ‫سەرتاسەرییەکە بشوبهێنرێت‪ ،‬لێرەوە‬ ‫ش���ۆکبوون‪ ،‬ڕیتۆریکی ب���ێ گوناهی‪،‬‬ ‫ش���یوەنی بێگوناهی‪‌،‬وەک چۆن دەبێت‬ ‫به‌گەمەی کۆمەڵ���گا دەبێت به‌گەمەی‬ ‫دەس���ەاڵتیش‪ .‬چۆن شۆکبوون دەبێت‬ ‫به‌فەلسەفە‌و نمایش‌و نمادی ئایدۆلۆژی‬ ‫ئۆپۆزسیۆنە ڕیفۆرمیست‌و سیستمگەرا‌و‬ ‫موحافەزەکارەکان‪ ،‬دەبێت به‌فەلسەفە‌و‬ ‫نمایشی خودی دەس���ەاڵتیش‪ .‬لێرەدا‬ ‫دەسەاڵت هەمان ئەو گەمەیە دەکاتەوە‬ ‫کە دەزانێت کۆمەڵگا دڵخۆش���دەکات‪،‬‬ ‫له‌ڕێگای شۆکبوونەوە خۆی دەکاتەوە‬ ‫به‌بەش���ێک له‌خەڵک‪ ،‬له‌ب���ێ تاوانی‪،‬‬ ‫له‌پاکی‌و مەعسومییەتی سیاسی‪ .‬ئەم‬ ‫الساییکردنەوەی دەسەاڵت بۆ کۆمەڵگا‪،‬‬ ‫گەرچی الس���اییەکی کۆمیدییە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەشدارە له‌بەگشتیکردنی ئەو حاڵەتەدا‬ ‫کە تێیدا تاوانی سیاس���ی به‌ڕوداوێکی‬ ‫ناوازە‌و ناسروش���تی دەش���وبهێنێت‌و‬ ‫له‌ئیقاعی ژیانی ڕۆژانە دووریدەخاتەوە‪.‬‬ ‫گرنگترین ش���ت له‌تەواوی پرۆسەکەدا‬ ‫ئەوەی���ە ک���ە هەمیش���ە ڕابچڵەکێین‪،‬‬ ‫بحەپەس���ێین‪ ،‬تا‌وادەرنەکەوێ���ت کە‬ ‫تاوان بووە به‌بەش���ێکی هەمیش���ەیی‌و‬ ‫میکانیزمێک���ی رۆژان���ەی مان���ەوە‪.‬‬ ‫دەمامکی ئەم بکەرە‪ ،‬لێرەدا دەمامکی‬ ‫خۆی نییە‪ ،‬بەڵکو دەمامکی دەسەاڵتە‬ ‫کە دەیەوێت‌وەک فاشیزم دەرنەکەوێت‪،‬‬ ‫کاتێ���ک دەزانێت ناتوانێت هەمیش���ە‬ ‫به‌دەموچاوە راس���تەقینەکەی خۆیەوە‬ ‫حوکمب���کات‪ .‬دەس���ەاڵت دەموچاوی‬ ‫ڕاس���تەقینەی خۆی‌وەک دەموچاوێکی‬ ‫هێزەکی «بالق���وه‌» دەردەخات‪ .‬هیچ‬ ‫کات له‌خۆرهەاڵت «خوێنخۆری» ڕووی‬ ‫ڕەس���می دەس���ەاڵتەکان نەب���ووە‪،‬‬ ‫بەڵکو‌وەک «ئەگ���ەری» ناوەکی‪‌،‬وەک‬ ‫ئامادەگییەکی نهێن���ی‪‌،‬وەک بوونێکی‬ ‫هێزەکی نیشاندراوە‪ .‬له‌فاشیزمدا‪ ،‬ئەم‬ ‫ئامادەگیی���ە‪ ،‬ی���ان دەرکەوتن���ەوە‌و‬ ‫هاتن���ەدی ئ���ەم ئەگ���ەر ترس���ناک‌و‬ ‫تاریکان���ە‪ ،‬دەبێتە دیاردەیەکی ڕۆژانە‪،‬‬ ‫ماشێنی فاشیستیانە ئەو ئامێرانەن کە‬ ‫کاری هاتن���ەدی‌و گۆڕینی توندوتیژیی‬ ‫ـ‬ ‫«هێزەک���ی‬ ‫له‌بوون���ی‬ ‫بالقوه‌»وە‌وەردەگێ���ڕن ب���ۆ بوون���ی‬ ‫ڕاستەقینە‪‌،‬واتە ئیشیان گواستنەوەی‬ ‫فاش���یزمە له‌ئەگەرەوە بۆ حەقیقەت‪.‬‬ ‫گەمەی راستی‌و دەمامک له‌فاشیزمدا‪،‬‬ ‫به‌پێچەوان���ەی دیموکراس���ییەتەوە کە‬ ‫دەس���ەاڵت زۆر درەنگ درەنگ دەمامک‬ ‫الدەبات‪ ،‬گەمەیەک���ی خێرا‌و ڕۆژانەیە‪،‬‬ ‫دەس���ەاڵت زۆر پێویستی بەوە دەبێت‬ ‫جەوه���ەرە ش���اردراوەکەی‪ ،‬ئەگ���ەرە‬ ‫ناوەکییەکەی دەربخات‪ .‬له‌فاش���یزمدا‬ ‫«وەک دیموکراس���ییەت» دەمام���ک‌و‬ ‫ماسک دوو ڕەگەزی گرنگ‌و پێویستن‪،‬‬

‫‪5‬‬

‫به‌ختیار عه‌لی ده‌ینوسێت‬ ‫ب���ەاڵم دەمامک‪ ،‬دەمامکێکی بزۆکە کە‬ ‫ناتوانێت بەجۆرێکی بەردەوام لەسەری‬ ‫دەس���ەاڵتدا بێ���ت‪ ،‬فاش���یزم ج���ۆرە‬ ‫سیس���تمێکە دەمامک تێیدا شلە‪ ،‬زوو‬ ‫زوو دەکەوێ���ت‪ ،‬لەبەرئەوە هاوش���انە‬ ‫به‌خوێ���ن‌و گەندەڵ���ی‌و فەزیح���ەی‬ ‫سیاس���یش‪ .‬فاش���یزمی خۆرهەاڵت���ی‬ ‫له‌بەرئ���ەوەی ڕیش���ەکانی ق���ووڵ‬ ‫له‌کولت���ووری فیودالیزمی خۆرهەاڵتیدا‬ ‫ماوەتەوە‪ ،‬توانای لەسەر دەمامکداری‬ ‫الوازت���رە‪ ،‬گەڕان���ەوەی ڕۆژان���ەی بۆ‬ ‫کوشتن‌و خوێن‪ ،‬هەر پەیوەندی بەوەوە‬ ‫نیی���ە ک���ە هەڵگ���ری هەم���وو چەکە‬ ‫تازەکان���ی مۆدێرنەی���ە ک���ە گەمەی‬ ‫ترساندن‌و تۆقاندنی بۆ ئاسان دەکەن‪،‬‬ ‫بەڵکو زۆر گرێدراوی ڕیشە فیوداڵیی‌و‬ ‫ئیسالمییەکەشێتی‪ .‬بکەری دەمامکدار‬ ‫ئەو دیوەی دەس���ەاڵتە کە بۆ‌ونکردن‌و‬ ‫پاراس���تن‌و ش���اردنەوەی بک���ەرە‬ ‫فاشیستییەکەی دەسەاڵت‪ ،‬پێچەوانەی‬ ‫شوناس���ە فاشیس���تییەکەی ئ���ەو‬ ‫دەجوڵێت���ەوە‪ ،‬ئ���ەو بەش���ەیەتی کە‬ ‫دەتوانێ���ت ئەکتەرب���ازی ب���کات‌و‬ ‫ش���انۆگەرییەکی تەریب به‌شانۆگەرییە‬ ‫بنەڕەتی‌وس���ەرەکییەکە نمایش���بکات‪.‬‬ ‫له‌خۆرهەاڵتدا دەس���ەاڵتەکان هیچ کات‬ ‫به‌یەک دەق‌و ی���ەک دیالۆگەوە نایەنە‬ ‫س���ەر ش���انۆ‪ ،‬هەموو دەس���ەاڵتێکی‬ ‫مەکرب���از دوو دەق‌و دوو دەموچ���اوی‬

‫بکەری ڕاستەقینە‬ ‫ئەو کەسە نییە‬ ‫کە ڕاستەوخۆ‌و‬ ‫بەدەستی خۆی‬ ‫کرداری توندوتیژیی‬ ‫ئەنجامدەدات‪،‬‬ ‫بەڵکو نوێنەری‬ ‫هەموو‬ ‫ئامادەگییەکانی‬ ‫ناو سیستمە بۆ‬ ‫توندوتیژیی‪ ،‬ئەو‬ ‫بەشەیەتی کە‬ ‫ناتوانێت دەمامک‬ ‫بکاتە سەری‬ ‫هەیە‪ .‬دوو زمانی لەجەوهەردا بەشێکە‬ ‫له‌مەکرە س���ەرەکییەکانی دەس���ەاڵت‪،‬‬ ‫بەس���ە مرۆڤ س���ەیری «ماکبەس»‌و‬ ‫«ئۆتێل���ۆ» بکات تا ببینێ���ت‪ ،‬له‌ناو‬ ‫تێکست‌و فێڵەکانی قودرەتدا‪ ،‬هەردەم‬ ‫دوو ج���ۆر زم���ان ه���ەن‪ .‬بکەران���ی‬ ‫دەمامک���دار‪ ،‬ئ���ەو کەس���انەن له‌ن���او‬ ‫دەس���ەاڵتەوە‪ ،‬له‌س���ەر کورس���ی‬ ‫حوکمڕانیی���ەوە بێ گوناه���ی خۆیان‬ ‫ڕادەگەێنن‪ ،‬ئەوانە کەسانی بێخەتا نین‬ ‫کە ئاگاداری هی���چ نین‪ ،‬ئەوانە ڕەنگە‬ ‫ڕاستەوخۆ ئاگایان له‌تاوانی سیستمەکە‬ ‫نەبێ���ت‪ ،‬ب���ەاڵم ئاگای���ان لەوەیە کە‬ ‫لەدواج���اردا سیس���تمەکە سیس���تمی‬ ‫تاوانە‪.‬‬ ‫بکەری ڕاستەقینە‬ ‫بکەری ڕاس���تەقینە ئەو کەسە نییە‬ ‫ک���ە ڕاس���تەوخۆ‌و بەدەس���تی خۆی‬ ‫ک���رداری توندوتیژی���ی ئەنجامدەدات‪،‬‬ ‫بەڵکو نوێنەری هەموو ئامادەگییەکانی‬ ‫ن���او سیس���تمە ب���ۆ توندوتیژیی‪ ،‬ئەو‬ ‫بەشەیەتی کە ناتوانێت دەمامک بکاتە‬ ‫س���ەری‪ .‬توندوتیژیی لەس���ەر گەمەی‬ ‫دەرکەوتن‌و خۆش���اردنەوە کاردەکات‪.‬‬ ‫له‌قۆناغ���ی دەرکەوتنی���دا هەمیش���ە‬ ‫خۆی‌وەک ساتێکی تێپەڕ‪ ،‬ناچارییەک‪،‬‬ ‫کردارێکی خوێنین بەاڵم پێویس���ت کە‬ ‫زوو به‌زوو تەواو دەبێت‪ ،‬نیشاندەدات‪.‬‬ ‫گەر سیس���تمی کەپیتالیزم‌و ئایدۆلۆژیا‬ ‫لیبراڵەکەی لەسەر ئەو‌وەهمە کاربکەن‬ ‫کە هەمیشەیین‪ ،‬باشترین سیستمن کە‬ ‫مرۆڤایەتی پێی گەیشتووە‌و ئەبەدیین‪،‬‬ ‫ئەوا فاشیزمی خۆرهەاڵتی به‌پێچەوانەی‬

‫کەپیتالیس���تییەوە‪،‬‬ ‫لیبرالیزم���ی‬ ‫لەس���ەر خۆش���اردنەوە‪ ،‬کاتیب���وون‪،‬‬ ‫زووگوزەری���ی دام���ەزراوە‪ .‬هەمیش���ە‬ ‫ئ���ەو بڕوایە دەخولقێنێ���ت ئەوەی کە‬ ‫ڕوودەدات ش���تێکی کات���ی‌و ل���ۆکاڵ‌و‬ ‫تایبەتمەن���د‌و قۆناغینە‪ ،‬کە له‌س���اتی‬ ‫داهاتوودا‌وندەبێ���ت‌و تێدەپەڕێ���ت‌و‬ ‫بەس���ەردەچێت‪ .‬هونەری فاش���یزمی‬ ‫خۆرهەاڵت���ی لەوەدای���ە کە هەمیش���ە‬ ‫ئەو‌وەهمە دروس���تدەکات کە تۆزێکی‬ ‫دی بەسەردەچێت‪،‬‬ ‫لێ���رەوە ئایدۆلۆژیای خۆش���بینی‌و‬ ‫گەش���بینی له‌خۆره���ەاڵت تەنی���ا‬ ‫ئایدۆلۆژیای���ەک نیی���ە ک���ە ب���اوەڕی‬ ‫به‌گۆڕان‌و مرۆڤدۆس���تییە‪ ،‬خۆشبینی‬ ‫خۆرهەاڵتی تەواو گرێدراوی ئایدۆلۆژیای‬ ‫باوی سیس���تمە کە بەردەوام دەیەوێت‬ ‫ڕووە ناشیرینەکەی بەوە بشارێتەوە کە‬ ‫تێپەڕە‪ ،‬بەیانی ڕادەگوزەرێت‌و دەڕوات‌و‬ ‫ڕۆژێکی نوێ سەردەردەهێنێت‪ .‬مژدەی‬ ‫ڕۆژێکی نوێ له‌جیهانی ئێمەدا بەشێکە‬ ‫لەوەی ژیژیک ناوی دەنێت «خەوببینە‌و‬ ‫ب���ەردەوام خەوببینە»‪ .‬ئومێد بریتییە‬ ‫له‌درێژکردنەوەی کابوسی سیستمەکە‪،‬‬ ‫به‌هیوای کۆتاییەک کە هێشتا تیشک‌و‬ ‫تاوی دیار نیی���ە‪ .‬به‌کورتی‌وێناکردنی‬ ‫ک���رداری‬ ‫کارەس���اتەکان‌وەک‬ ‫تێپ���ەڕ‪‌،‬وادەکات بکەری ڕاس���تەقینە‪،‬‬ ‫هەمیش���ە بکەرێکی ش���اردراوە بێت‪،‬‬ ‫بکەرێ���ک بێ���ت دەربکەوێت‌و‌ونببێت‪،‬‬ ‫بوون���ی لەس���ەر‌ونبوونی ب���ەردەوام‬ ‫ڕاگیرابێت‪ .‬بکەری ڕاستەقینە به‌گشتی‬ ‫تەعبی���ر له‌ئەگ���ەرە ناوەکییەک���ەی‬ ‫سیس���تم دەکات‪ ،‬بەاڵم بکەرێکە نابێت‬ ‫دەموچاوی راستەقینەشی دەربکەوێت‪،‬‬ ‫دەبێ���ت کەمت���ازۆر نەف���رەت لێکراو‬ ‫بێت‪ ،‬نادیار بمێنێتەوە‪ ،‬له‌تەمومژێکی‬ ‫راس���تەقینەدا بژی‪.‬بکەرەکانی تاوانی‬ ‫سیاس���ی هەمیش���ە‌وەک بکەرێکی‌ون‬ ‫دەمێنن���ەوە‪ ،‬بکەرێک ک���ە هیچ کات‬ ‫بەتەواوی���ی شوناس���یان دەرناکەوێت‪،‬‬ ‫هەتا کە تاوانبارەکانیش دەگیرێن‪ ،‬کە‬ ‫تەواو دان به‌تاوانەکەشدا دەنێن‪ ،‬هەموو‬ ‫دەزانین‌و دڵنیایین کە ئەوانە تاوانباری‬ ‫ڕاس���تەقینە نین‪ ،‬هەمیش���ە له‌پش���ت‬ ‫تاوانب���ارەوە تاوانبارێک���ی ت���ر هەیە‪،‬‬ ‫به‌جۆرێ���ک هیچ کات نازانین دواهەمین‬ ‫تاوانبار‪ ،‬بکەری ڕاستەقینە کە بزوێنی‬ ‫هەم���وو زنجیرەکەیە دەکەوێتە کوێوە‪،‬‬ ‫چونکە دوا بکەر‪ ،‬تەنیا ئەو ڕاس���تییە‬ ‫کە له‌قوواڵیی سیستمدا خەوتووە‪.‬‬ ‫ونبوون���ی تاوانب���ار پۆڵ���ی‬ ‫ئەوب���ەری خۆدەرخس���تن‌و لەخۆدانە‬ ‫دەس���تەجەمعییەکەیە‪ ،‬دەرنەکەوتنی‬ ‫بکەری ڕاس���تەقینە بۆ ئەوەیە بزانین‬ ‫کەسەروکارمان لەگەڵ هێزێکی نهێنی‪،‬‬ ‫بەهێز‪ ،‬بەزەبردایە کە مەترس���ییەکەی‬ ‫هەمیش���ە ئامادەیە‌و هەمیشە دەشێت‬ ‫بگەڕێت���ەوە‪ ،‬بکەرێ���ک هەمیش���ە‬ ‫لەس���ەر س���نوورەکانی دیار‌و نادیاردا‬ ‫دەوەس���تێت‪ ،‬فاشیزم ڕیش���ەی له‌ناو‬ ‫ئەو ترس���ە غەریزییەدایە له‌گەڕانەوەی‬ ‫هێزە تاریکەکانی ناخمان‪ ،‬فاشیزم بەر‬ ‫لەوەی لەسەر فیکر یان ئایدیا ئیشبکات‬ ‫لەس���ەر نەس���تی دەس���تەجەمعیمان‬ ‫ئیش���دەکات‪ ،‬لەس���ەر گەڕانەوەیەکی‬ ‫ڕۆژانە‌و بەردەوامی چەپێنراو‪ ،‬لەس���ەر‬ ‫دروستکردنی فۆبیای ئەخالقی قووڵ‪،‬‬ ‫لەس���ەر ترس���اندنێکی دەرونی‌وەه���ا‬ ‫ک���ە ناچارمان ب���کات‪ ،‬بگەڕێینەوە بۆ‬ ‫هەم���وو ش���ێوازە کۆنزەرڤاتیڤەکانی‬ ‫بەرگری‪‌،‬وەک شیوەنی دەستەجەمعی‪،‬‬ ‫مردووپەرستی‪ ،‬کولتووری شەهادەت‪،‬‬ ‫ئامادەگ���ی ب���ۆ خۆفی���داکاری‪،‬‬ ‫ئەفسانەس���ازی ‪ .‬هەموو دەزانین ئەم‬ ‫بک���ەرە له‌هەناوی دەس���ەاڵتەوە دێت‪،‬‬ ‫بەاڵم دەسەاڵت نە دەتوانێت مالکییەتی‬ ‫تەواوی خۆی بۆ ئەو ئاش���کرابکات‌و نە‬ ‫دەیەوێت حاشای تەواویشی لێ بکات‪،‬‬ ‫هەر مالکییەت یان حاش���الێکردنێک‪،‬‬ ‫س���یحری ئەم بکەرە دەکوژێت‪ .‬بکەری‬ ‫ڕاس���تەقینەی تاوانی سیاسی‪ ،‬دەبێت‬ ‫‌وەک بوونەوەرێک���ی ئازاد‪ ،‬بێ ئینتیما‬ ‫دەربکەوێ���ت‪ ،‬نە لەبەرئ���ەوەی کەس‬ ‫قەبووڵی نییە‪ ،‬بەڵکو ئەو ئازادبوونەی‬ ‫نیشانەی‌وابەس���تەبوونێتی به‌قوواڵیی‬ ‫سیستمەوە‪‌،‬وابەس���تەبوونێک قووڵترە‬ ‫له‌ه���ەر ئینتیمایەک���ی سیاس���ی یان‬ ‫کۆمەاڵیەت���ی‪ ،‬ب���ێ شوناس���ییەک کە‬ ‫بکەرە فاشیس���تییەکان پێویس���تیان‬ ‫پێیەتی تا دەربکەوێت‪ ،‬ئەو ترس���ەی‬ ‫دروستیدەکەن‪ ،‬ترسێک نییە له‌هێزێکی‬ ‫دیاریکراو کە له‌جێگایەکی دیاریکراوەوە‬ ‫دێت‪،‬‬

‫»» ‪19‬‬


‫‪6‬‬

‫تایبه‌ت‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫ئه‌مریكیه‌كان له‌ ‪-2007‬ه‌وه‌ هۆشداریان داوه‌‬ ‫له‌خراپبونی‌ ته‌ندروستی‌ تاڵه‌بانی‌‬

‫تاڵه‌بانی‌‪ :‬تاك ‌ه شتێك ئه‌مریكا‌و ئێرانی‌ كۆكردبێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی من‬ ‫نیگه‌رانیان بوه‌ له‌ته‌ندروست ‌‬

‫ئا‪ :‬هاوكار حسێن‬ ‫به‌پێی‌ به‌ڵگه‌نامه‌یه‌كی‌ ویكیلیكس‪،‬‬ ‫له‌ساڵی‌ ‪-2007‬ه‌وه‌ ئه‌مریكیه‌كان‬ ‫هۆشدارییان داوه‌ له‌تێكچونی‌ باری‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ تاڵه‌بانی‌‌و هه‌ستیانكردوه‌‬ ‫كه‌ ناوبراو رۆژ به‌رۆژ هیالكی‌ زیاتر‬ ‫به‌روخساریه‌وه‌ دیاره‌‪ .‬تاڵه‌بانیش‬ ‫رایگه‌یاندوه‌‪ ،‬ئه‌مریكا‌و ئێران له‌سه‌ر‬ ‫هیچ شتێك كۆك نه‌بن‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫ته‌ندروستی‌ من كۆكن‌و هه‌ردوال‬ ‫نیگه‌رانن‪ .‬هاوكات گله‌یی‌ ئه‌وه‌شی‌‬ ‫كردوه‌‪ ،‬كه‌ هێشتا ئه‌ردۆگان وه‌ك‬ ‫سه‌رۆك خێڵ ده‌ڕوانێته‌ خۆی‌‌و‬ ‫مه‌سعود بارزانی‌ سه‌رۆكی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و به‌ڵگه‌نامه‌ی���ه‌ی‌ ویكیلیكس كه‌‬ ‫هێم���ای‌ "زۆر نهێن���ی‌" لێ���دراوه‌‪ ،‬باس‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تاكانی‌ تێكچونی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ ده‌كات‌و له‌كۆبونه‌وه‌یه‌ك���ی‌‬ ‫باڵی���ۆزی‌‬ ‫نێ���وان‬ ‫هاوبه‌ش���ی‌‬ ‫ئه‌مری���كاو تاڵه‌بانی���دا‪ ،‬دیپلۆمات���ه‌‬ ‫ئه‌مریكی���ه‌كان دركی���ان به‌خراپبون���ی‌‬ ‫ره‌وشی‌ ته‌ندروس���تی‌ تاڵه‌بانی‌ كردوه‌و‬ ‫نوسیویانه‌‪" :‬تاڵه‌بانی‌ زۆر هیالك دیاربو‪،‬‬ ‫كاتێكیش به‌ئینگلیزی‌ قس���ه‌ی‌ ده‌كرد‪،‬‬ ‫كێش���ه‌ی‌ زۆری‌ هه‌بو‪ .‬ستافه‌كه‌ش���ی‌‬ ‫وادیارب���ون زۆر خه‌می‌ ته‌ندورس���تیان‬ ‫بێت‪ ،‬بۆی���ه‌ ئاماده‌نه‌بون هیچ واده‌یه‌ك‬ ‫دیاریبك���ه‌ن ب���ۆ كۆبونه‌وه‌ك���ه‌ی‌ ‪30‬ی‌‬ ‫مارس"‪.‬‬ ‫له‌به‌شێكی‌ ئه‌و به‌ڵگه‌نامه‌یه‌دا تاڵه‌بانی‌‬ ‫باسی‌ له‌وه‌ كردوه‌ كه‌ هه‌وڵیداوه‌ ئێران‬ ‫رازیبكات بۆ ئازادكردنی‌ چه‌ند گیراوێكی‌‬ ‫به‌ریتانی ك���ه‌ له‌الی���ه‌ن ئێرانیه‌كانه‌وه‌‬ ‫له‌ كه‌نداوی‌ عه‌ره‌ب ده‌س���تگیركرابون‌و‬ ‫تێی���دا وتویه‌تی‌‪" ،‬نامه‌یه‌كم نوس���یوه‌‬ ‫بۆ س���ه‌رۆكی‌ ئێران‌و داوای‌ ئازادكردنی‌‬ ‫گی���راوه‌ به‌ریتانیه‌كانم كردوه‌‪ .‬تاڵه‌بانی‌‬ ‫وه‌فدێك���ی‌ ناردبو بۆ گه‌یاندنی‌ نامه‌كه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم وه‌فده‌ك���ه‌ به‌ده‌س���تی‌ به‌ت���اڵ‬ ‫گه‌ڕاونه‌ت���ه‌وه‌‪ .‬تاڵه‌بان���ی‌ وتیش���ی‌‪،‬‬ ‫ئێرانی���ه‌كان نیگ���ه‌ران ب���ون له‌باره‌ی‌‬ ‫ته‌ندروس���تیه‌وه‌‪ ،‬به‌پێكه‌نین���ه‌وه‌ وتی‌‪،‬‬ ‫تاكه‌ ش���تێك ئه‌مریكا‌و ئێ���ران پێكه‌وه‌‬ ‫خه‌میان بێت ته‌ندروستی‌ منه‌"‪.‬‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌كه‌ له‌الی���ه‌ن باڵیۆزخانه‌ی‌‬ ‫ئه‌مری���كاوه‌ ئاراس���ته‌ی‌ وه‌زاره‌ت���ی‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ كراوه‌و تێیدا هاتوه‌‪" ،‬تاڵه‌بانی‌‬ ‫باس���ی‌ له‌وه‌ ك���رد ك���ه‌ له‌په‌راوێزی‌‬ ‫لوتكه‌ی‌ كۆمه‌ڵ���ه‌ی‌ واڵتانی‌ عه‌ره‌بیدا‪،‬‬ ‫چه‌ند دیدارێكی‌ تایبه‌تی‌ هه‌بوه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫پادشای‌ سعودیه‌و ئوردن‌و ره‌جه‌ب ته‌یب‬ ‫ئه‌ردۆگان‪ ،‬س���ه‌رۆك وه‌زیرانی‌ توركیا‪.‬‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ داوای‌ له‌ ئ���ه‌رۆدگان كردوه‌‬ ‫وه‌فدێك بنێرێت بۆ كه‌ركوك به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ له‌بارودۆخی‌ شاره‌كه‌و بۆی‌‬

‫ده‌ربكه‌وێت كه‌ توركمانه‌كانی‌ ش���اره‌كه‌‬ ‫به‌خراپ���ی‌ مامه‌ڵه‌یان له‌گ���ه‌ڵ ناكرێت‪.‬‬ ‫ناوبراو به‌ ئه‌ردۆگانی‌ وتوه‌ كه‌ كه‌ركوك‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ كلتورییه‌‌و ناكرێت به‌لێدوانی‌‬ ‫توند له‌الیه‌ن هه‌ردوالوه‌ بڕیاری‌ له‌سه‌ر‬ ‫بدرێت‪ .‬سه‌رسوڕمانی‌ خۆیشی‌ نیشاندا‬ ‫ب���ه‌وه‌ی‌ كه‌ هێش���تا ئ���ه‌ردۆگان وه‌ك‬ ‫سه‌رۆك خێڵ ده‌ڕوانێته‌ خۆی‌‌و مه‌سعود‬ ‫بارزانی‌ س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‪.‬‬ ‫وتیش���ی‌‪ ،‬چاالكیه‌كانی‌ په‌كه‌كه‌ له‌دژی‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌ گه‌لی‌ كورده‌"‪.‬‬ ‫ئای‌ دی‌‪07BAGHDAD1157 :‬‬ ‫بابه‌ت‪ :‬تاڵه‌بانی‌ پێشوازی‌ له‌ باڵیۆز‬ ‫س���ه‌رچاوه‌‪ :‬باڵیۆزخان���ه‌ی‌ ئه‌مریكا‬ ‫له‌به‌غداد‬ ‫به‌روار‪4 :‬ی‌ نیسانی‌ ‪2007‬‬ ‫پۆلێن‪ :‬زۆر نهێنی‌‬

‫رۆژی‌ ‪31‬ی‌ مارس‪ ،‬باڵیۆزی‌ ئه‌مریكا‬ ‫چاویكه‌وت به‌س���ه‌رۆكی‌ عێراق‪ ،‬جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌‌و وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌‪ ،‬هۆش���یار‬ ‫زێباری‌‪ ،‬به‌مه‌به‌س���تی‌ پێشكه‌شكردنی‌‬ ‫به‌ڵگه‌نام���ه‌ی‌ متمان���ه‌ وه‌ك باڵی���ۆزی‌‬ ‫نوێ‌‪ .‬له‌و دی���داره‌دا باس له‌گه‌ش���تی‌‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ كرا ب���ۆ ریاز به‌مه‌به‌س���تی‌‬ ‫به‌ش���داریكردنی‌ له‌لوتك���ه‌ی‌ عه‌ره‌بی‌‌و‬ ‫بینینی‌ چه‌ند سه‌ركرده‌یه‌ك له‌په‌راوێزی‌‬ ‫ئه‌و لوتكه‌یه‌دا‪ ،‬له‌و چوارچێوه‌یه‌ش���دا‬ ‫گفتوگۆكردن���ی‌ له‌گ���ه‌ڵ ئ���ه‌ردۆگان‬ ‫له‌باره‌ی‌ كه‌رك���وك‌و په‌كه‌كه‌‪ .‬تاڵه‌بانی‌‬ ‫نامه‌یه‌كی‌ بۆ ئێران ناردوه‌و تێدا داوای‌‬ ‫ئازادكردن���ی‌ به‌ریتانیه‌كان���ی‌ ك���ردوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هیچ وه‌اڵمێكی‌ وه‌رنه‌گرتوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی له‌روی‌ عه‌قڵیه‌وه‌ وردو‬ ‫سه‌رۆك تاڵه‌بان ‌‬ ‫به‌هێز بو‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌كۆتایی‌ دیداره‌كه‌دا‬ ‫نیشانه‌ی‌ بێتاقه‌تی‌ پێوه‌دیاربو‪.‬‬ ‫به‌خێرهێنان‪:‬‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ پێش���وازی له‌باڵی���ۆز ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌مریكا ك���ردو بڕوای‌ خۆی‌ نیش���اندا‬ ‫كه‌ خۆی‌‌و عێراق هاوڕێی‌ راس���ته‌قینه‌ی‌‬ ‫ئه‌مریكان‪ .‬وتی‌‪ ،‬عێراق‌و ئه‌مریكا هاوكارن‬ ‫له‌خه‌باتك���ردن له‌پێناو دیموكراس���ی‌‌و‬ ‫دیكتات���ۆردا‪.‬‬ ‫به‌گژداچون���ه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌روه‌ها پاساوی‌ هێنایه‌وه��� بۆئه‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫رۆژی‌ پێشتر نه‌یتوانیوه‌ باڵیۆز ببینێت‪،‬‬ ‫گله‌یی‌ له‌ س���تافه‌كه‌ی‌ خ���ۆی‌ كرد كه‌‬ ‫له‌ڕاده‌به‌ده‌ر پارێزگاری‌ ده‌كه‌ن‌و بیریان‬ ‫چوه‌ پێی بڵێن له‌ب���اره‌ی‌ دیداره‌كه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاماده‌یی‌ خۆیش���ی‌ نیش���اندا بۆئه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌ئاینده‌یه‌ك���ی‌ نزیك���دا بانگهێش���تی‌‬ ‫باڵیۆز بكات بۆ خوانێكی‌ تایبه‌ت‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا باڵیۆز سوپاسی‌ سه‌رۆك‬ ‫تاڵه‌بانی‌ كرد بۆ یارمه‌تیه‌كانی‌ له‌باره‌ی‌‬ ‫هه‌ندێك مه‌له‌س���ه‌ی‌ گرنگ���ه‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌‬ ‫كه‌یسی‌ ریشه‌كێشكردنی‌ به‌عس‌و نه‌وت‌و‬ ‫گاز‪.‬‬

‫تاڵه‌بانی سه‌رسوڕمانی‌ تاڵه‌بانی‌ زۆر هیالك‬ ‫تاڵه‌بانی‌ داوای‌‬ ‫دیاربو‪ ،‬كاتێكیش‬ ‫له‌ئه‌ردۆگان كردوه‌ خۆی‌ نیشاندا به‌وه‌ی‌‬ ‫وه‌فدێك بنێرێت بۆ هێشتا ئه‌ردۆگان وه‌ك به‌ئینگلیزی‌ قسه‌ی‌‬ ‫كه‌ركوك به‌مه‌به‌ست ‌ی سه‌رۆك خێڵ ده‌ڕوانێته‌ ده‌كرد‪ ،‬كێشه‌ی‌ زۆری‌‬ ‫خۆی‌‌و مه‌سعود بارزانی‌‪ ،‬هه‌بو‪ .‬ستافه‌كه‌شی‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌‬ ‫له‌بارودۆخی‌ شاره‌كه‌و ئه‌و به‌ ئه‌ردۆگان ‌ی وتوه‌ وادیاربون زۆر خه‌می‌‬ ‫ته‌ندورستیان بێت‪،‬‬ ‫بۆی‌ ده‌ربكه‌وێت كه‌ كه‌ خۆی‌‌و سه‌رۆك‬ ‫توركمانه‌كانی‌ شاره‌كه‌ هه‌رێمیش ئیدانه‌ی‌ هه‌ر بۆیه‌ ئاماده‌نه‌بون هیچ‬ ‫به‌خراپی‌ مامه‌ڵه‌یان كرده‌وه‌یه‌كی‌ تیرۆریستی‌ واده‌یه‌ك دیاریبكه‌ن بۆ‬ ‫كۆبونه‌وه‌كه‌ی‌ ‪30‬ی‌ مارس‬ ‫ده‌كه‌ن دژ به‌ توركیا‬ ‫له‌گه‌ڵ ناكرێت‬ ‫به‌شداری‌ له‌ لوتكه‌ی‌ عه‌ره‌بیدا‪:‬‬ ‫تاڵه‌بانی‌ باسی‌ له‌وه‌ كرد كه‌ له‌میان ‌ی‬ ‫به‌ش���داریكردنی‌ له‌ لوتك���ه‌ی‌ عه‌ره‌بیدا‪،‬‬ ‫ب���ه‌وردی‌ باس���ی‌ ئازادكردن���ی‌ عێراق‌و‬ ‫پێش���وازیكردنی‌ هێزه‌كانی‌ هاوپه‌یمانان‬ ‫كردوه‌ له‌الیه‌ن گه‌لی‌ عێراقه‌وه‌ له‌س���اڵی‌‬ ‫‪ .2003‬وتیش���ی‌‪ ،‬عێراق شانازی‌ ده‌كات‬ ‫به‌وه‌ی‌ ئێس���تا س���ه‌ربه‌خۆیه‌و ناكه‌وێته‌‬ ‫ژێر فه‌رمانی‌ واڵتان���ی‌ رۆژهه‌اڵت‌و باكور‬ ‫(وه‌ك هێمای���ه‌ك بۆ ئێ���ران‌و توركیا)‪.‬‬ ‫تاڵه‌بانی‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا كه‌ شیعه‌كانی‌‬ ‫عێ���راق ژێرده‌س���ته‌ی‌ ئێ���ران نین‌و بۆ‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی‌ واڵتانی‌ عه‌ره‌بی‌ رونكردوه‌ته‌وه‌‬ ‫كه‌ نه‌وت س���امانێكی‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ كه‌ بۆ‬ ‫هه‌مو عێراقیه‌كانه‌و ئه‌و گرفتانه‌شی‌ له‌و‬ ‫روه‌وه‌ هه‌ن به‌ره‌و چاره‌سه‌ر ده‌ڕۆن‪.‬‬ ‫كۆبونه‌وه‌ له‌په‌راوێزی‌ لوتكه‌ی‌‬ ‫عه‌ره‌بیدا‪:‬‬ ‫تاڵه‌بانی‌ باسی‌ له‌وه‌ كرد كه‌ له‌په‌راوێزی‌‬ ‫لوتك���ه‌ی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ واڵتان���ی‌ عه‌ره‌بیدا‪،‬‬ ‫چه‌ند دیدارێك���ی‌ تایبه‌تی‌ هه‌بوه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫پادشای‌ سعودیه‌و ئوردن‌و ره‌جه‌ب ته‌یب‬ ‫ئه‌ردۆگان‪ ،‬س���ه‌رۆك وه‌زیرانی‌ توركیا‪.‬‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ داوای‌ له‌ ئ���ه‌رۆدگان كردوه‌‬ ‫وه‌فدێك بنێرێت بۆ كه‌ركوك به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ له‌بارودۆخی‌ ش���اره‌كه‌و بۆی‌‬ ‫ده‌ربكه‌وێت كه‌ توركمانه‌كانی‌ ش���اره‌كه‌‬ ‫به‌خراپ���ی‌ مامه‌ڵه‌یان له‌گ���ه‌ڵ ناكرێت‪.‬‬ ‫ناوبراو به‌ ئه‌ردۆگانی‌ وتوه‌ كه‌ كه‌ركوك‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ كلتورییه‌‌و ناكرێت به‌لێدوانی‌‬

‫توند له‌الیه‌ن هه‌ردوالوه‌ بڕیاری‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫بدرێت‪ .‬سه‌رس���وڕمانی‌ خۆیشی‌ نیشاندا‬ ‫به‌وه‌ی‌ كه‌ هێشتا ئه‌ردۆگان وه‌ك سه‌رۆك‬ ‫خێڵ ده‌ڕوانێته‌ خۆی‌‌و مه‌سعود بارزانی‌‬ ‫سه‌رۆكی‌ هه‌رێمی‌ كوردس���تان‪ .‬ئه‌و به‌‬ ‫ئه‌ردۆگان���ی‌ وتوه‌ كه‌ خۆی‌‌و س���ه‌رۆك‬ ‫هه‌رێمی���ش ئیدانه‌ی‌ ه���ه‌ر كرده‌وه‌یه‌كی‌‬ ‫تیرۆریس���تی‌ ده‌ك���ه‌ن دژ ب���ه‌ توركیا‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا ئه‌ردۆگان وه‌اڵمدانه‌وه‌یه‌كی‌‬ ‫ئیجابیانه‌ی‌ هه‌بوه‌‪ .‬له‌س���ه‌ر مه‌سه‌له‌ی‌‬ ‫په‌كه‌كه‌‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ به‌ ئه‌ردۆگانی‌ وتوه‌‪،‬‬ ‫پێویس���ته‌ عێراق هه‌مو س���ه‌رچاوه‌كانی‌‬ ‫خۆی‌ به‌كاربهێنێت بۆ س���ه‌قامگیركردنی‌‬ ‫به‌غ���داد‪ ،‬به‌اڵم وتیش���ی‌‪ ،‬چاالكیه‌كانی‌‬ ‫په‌كه‌كه‌ ل���ه‌دژی‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌ گه‌لی‌‬ ‫كورده‌‪.‬‬ ‫ه���اوكات تاڵه‌بان���ی‌ چاویكه‌وتوه‌ به‌‬ ‫به‌ش���ار ئه‌سه‌د‪ ،‬س���ه‌رۆكی‌ سوریا‌و لێی‌‬ ‫پرس���یوه‌ كه‌ بۆچ���ی‌ رێككه‌وتنه‌كه‌یان‬ ‫له‌ب���اره‌ی‌ مه‌س���ه‌له‌ ئه‌منیه‌كانه‌وه‌ هیچ‬ ‫به‌رهه‌مێكی‌ نه‌بوه‌‪ .‬وتیش���ی‌‪ ،‬ئه‌س���ه‌د‬ ‫به‌ڵێنیداوه‌ هه‌مه‌ئاهه‌نگی‌ ده‌ستپێبكه‌ن‪.‬‬ ‫باڵی���ۆز له‌الیه‌ن خۆیه‌وه‌ سوپاس���ی‌‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ ك���رد بۆ ئه‌و رۆڵ���ه‌ گرنگه‌ی‌‬ ‫گێڕاویه‌تی‌ له‌ مه‌س���ه‌له‌ی‌ ئاش���ته‌وایی‌‬ ‫نیشتمانی‌‌و به‌دواداچونی‌ له‌سه‌ر پڕۆژه‌ی‌‬ ‫یاسای‌ ریشه‌كێشكردنی‌ به‌عس‪ .‬تاڵه‌بانی‌‬ ‫به‌باڵی���ۆزی‌ راگه‌یاند‪ ،‬ك���ه‌ ئه‌و پڕۆژه‌یه‌‬ ‫گه‌یش���توه‌ته‌ په‌رله‌م���ان‪( ،‬كۆمێن���ت‪:‬‬ ‫به‌پێ���ی‌ زانیاریه‌كان���ی‌ باڵیۆزخان���ه‌ی‌‬ ‫ئه‌مریكا‪ ،‬په‌رله‌مانی‌ عێراق هێش���تا ئه‌و‬

‫پڕۆژه‌یه‌ی‌ به‌ده‌س���ت نه‌گه‌یش���توه‌‌و له‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانه‌‪ .).‬وتیشی‌‪ ،‬سه‌رۆك‬ ‫وه‌زیران ئیمزای‌ له‌سه‌ر پڕۆژه‌كه‌ كردوه‌و‬ ‫خۆیش���ی‌ پێش���تر به‌ناوی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تیه‌وه‌ واژۆی‌ كردوه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫دوو جێگره‌كه‌ی‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ واڵتن‪.‬‬ ‫گیراوه‌‬ ‫به‌ریتانیه‌كان‬ ‫تاڵه‌بانی‌ وتی‌‪ ،‬نامه‌یه‌كم نوس���یوه‌ بۆ‬ ‫سه‌رۆكی‌ ئێران‌و تێیدا داوای‌ ئازادكردنی‌‬ ‫گی���راوه‌ به‌ریتانیه‌كان���م ك���ردوه‌‪ .‬له‌و‬ ‫نامه‌یه‌دا‪ ،‬تاڵه‌بانی‌ به‌ ئێرانیه‌كانی‌ وتوه‌‪،‬‬ ‫كه‌نداوی‌ ع���ه‌ره‌ب گرنگه‌و به‌ریتانیه‌كان‬ ‫هه‌وڵیانداوه‌ رێگه‌ له‌ قاچاخچێتی‌ بگرن‪.‬‬ ‫تاڵه‌بان���ی‌ وه‌فدێكی‌ ناردبو بۆ گه‌یاندنی‌‬ ‫نامه‌كه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌فده‌كه‌ به‌ده‌ستی‌ به‌تاڵ‬ ‫گه‌ڕاونه‌ت���ه‌وه‌‪ .‬ئێرانی���ه‌كان ده‌یانه‌وێت‬ ‫به‌رتانیا داوای‌ لێبوردن بكات‪ .‬تاڵه‌بانی‌‬ ‫وتیشی‌‪ ،‬ئێرانیه‌كان نیگه‌ران بون له‌باره‌ی‌‬ ‫ته‌ندروستیه‌وه‌‪ ،‬به‌پێكه‌نینه‌وه‌ وتی‌‪ ،‬تاكه‌‬ ‫شتێك ئه‌مریكا‌و ئێران پێكه‌وه‌ خه‌میان‬ ‫بێت ته‌ندروستی‌ تاڵه‌بانیه‌‪.‬‬ ‫كۆمێنت‪:‬‬ ‫تاڵه‌بانی‌ زۆر هیالك دیاربو‪ ،‬كاتێكیش‬ ‫به‌ئینگلیزی‌ قس���ه‌ی‌ ده‌كرد‪ ،‬كێش���ه‌ی‌‬ ‫زۆری‌ هه‌ب���و‪ .‬ستافه‌كه‌ش���ی‌ وادیاربون‬ ‫زۆر خه‌می‌ ته‌ندورس���تیان بێ���ت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئاماده‌نه‌بون هیچ واده‌یه‌ك دیاریبكه‌ن بۆ‬ ‫كۆبونه‌وه‌كه‌ی‌ ‪30‬ی‌ مارس‪.‬‬

‫‪63‬‬

‫گۆزه‌كه‌ی كه‌ركوك‬ ‫جێگه‌ی س����ه‌رنجه‌ كه‌ مه‌س����عود‬ ‫بارزان����ی چ‌وه‌ك س����ه‌رۆكی پارتی‌و‬ ‫چ ‌وه‌ك س����ه‌رۆكی هه‌رێ����م ت����ا‬ ‫ئێس����تا هی����چ قس����ه‌یه‌كی نه‌ب����وه‌‬ ‫له‌س����ه‌ر هه‌ڵوه‌ش����اندنه‌وه‌ی لیسته‌‬ ‫كوردس����تانییه‌كه‌ی كه‌رك����وك ك����ه‌‬ ‫ته‌مه‌نێك����ی زۆر كورت����ی هه‌ب����و‪.‬‬ ‫به‌رپرس����انی حزبه‌كه‌یش����ی هه‌وڵی‬ ‫ئ����ه‌وه‌ ده‌ده‌ن ك����ه‌ ئه‌س����تۆی‬ ‫بارزان����ی له‌و تۆمه‌ت����ه‌ پاكبكه‌نه‌وه‌‌و‬ ‫‌وامانتێبگه‌یه‌ن����ن ك����ه‌ (س����ه‌رۆك)‬ ‫له‌پاشه‌كش����ه‌ یه‌كالیه‌نه‌كه‌ی پارتی‬ ‫ئاگادار نه‌بوه‌‌و بڕیاری ئه‌وی له‌پشت‬ ‫نییه‌!‪ .‬ئه‌مه‌ش ناچێت����ه‌ عه‌قڵه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك����ه‌ پێچه‌وان����ه‌ی سروش����تی‬ ‫پارت����ی‌و ناك����ۆك به‌میكانیزمه‌كانی‬ ‫دروستكردنی بڕیاره‌ له‌ناو حزبه‌كه‌دا‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی����ش له‌به‌رامبه‌ر پرس����ێكی‬ ‫گرنگ����ی‌وه‌ك كه‌رك����وك كه‌ بارزانی‬ ‫هه‌میش����ه‌ خۆی ‌وه‌ك هه‌ستیارترین‬ ‫س����ه‌ركرده‌ به‌رامبه‌ری نیشانده‌دات‪.‬‬ ‫له‌كاتێك����دا به‌پێ����ی زانی����اری‌و‬ ‫ئام����اژه‌كان‪ ،‬له‌كۆبونه‌وه‌كاندا پارتی‬ ‫ل����ه‌وه‌ ئاگاداركراوه‌ته‌وه‌ كه‌ یه‌كێتی‬ ‫(د‪.‬نه‌جمه‌دی����ن كه‌ری����م) ده‌كات����ه‌‬ ‫س����ه‌رۆكی لیس����ت‌و ئه‌وانیش هیچ‬ ‫ناڕازیبونێكیان نیش����اننه‌داوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دواتر ئه‌و بڕیاره‌ له‌س����ه‌روتر دراوه‌‌و‬ ‫سه‌رۆكی لیس����ته‌كه‌ بۆ كش����انه‌وه‌‬ ‫كراوه‌ت����ه‌ بیانو‪ .‬دیاره‌ كش����انه‌وه‌ی‬ ‫دواتری یه‌كگرتو‌و گۆڕان‌و كۆمه‌ڵیش‬ ‫داب����ڕاو نیی����ه‌ ل����ه‌و گفتوگۆیانه‌ی‬ ‫له‌باره‌ی پێكهێنانی حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫له‌ئ����ارادان‌و چه‌ق����ۆی پارچه‌كردنی‬ ‫كێكه‌كه‌یشی به‌ده‌ست پارتی‪-‬ه‌وه‌یه‌‬ ‫‌وه‌ك براوه‌ی یه‌كه‌م����ی هه‌ڵبژاردن‪.‬‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی په‌یوه‌ن����دی به‌نێوان����ی‬ ‫پارت����ی‌و یه‌كێتیش����ه‌وه‌ هه‌یه‌؛ ئه‌م‬ ‫لیس����ت هه‌ڵوه‌ش����اندنه‌وه‌یه‌ ته‌عبیر‬ ‫له‌وپه‌ڕی داوه‌ش����ینی رێككه‌وتننامه‌‬ ‫ده‌كات‪،‬‬ ‫س����تراتیژییه‌كه‌یان‬ ‫رێككه‌وتنێك كه‌ سااڵنێكه‌ له‌جیاتی‬ ‫ئه‌وه‌ی داڕێژه‌ری ستراتیژی هاوبه‌ش‬ ‫بێت‪ ،‬پرسه‌ ستراتیژییه‌كان ده‌كاته‌‬ ‫پێخۆری ناته‌باییه‌ حزبییه‌كان‪‌،‬وه‌ك‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی چه‌ندین س����اڵه‌ له‌كه‌ركوك‬ ‫ناوبڕه‌ی حزبیی له‌س����ه‌ر جه‌سته‌ی‬ ‫نه‌ت����ه‌وه‌ هه‌ڵده‌چن����ن‌و دواجاری����ش‬ ‫به‌و ده‌رده‌ی����ان برد كه‌ یارانی كورد‬ ‫لێی ده‌ترس����ان‌و نه‌یاران ته‌مه‌ننایان‬ ‫ده‌ك����رد‪ .‬س����ه‌یر له‌وه‌دای����ه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌پێوان����ه‌ی حزبیش بوای����ه‌؛ ده‌بو‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و ش����ه‌ڕه‌ی یه‌كێتی بۆ‬ ‫درێژكردنه‌وه‌ی‌ویالیه‌ته‌كه‌ی سه‌رۆكی‬ ‫هه‌رێم كردی‌و‌وه‌ك به‌ر له‌ش����كرێكی‬ ‫شكستخواردوی ش����ه‌ڕه‌كه‌ی (‪30‬ی‬ ‫حوزه‌ی����ران) ده‌ركه‌وت‪ ،‬ده‌بو پارتی‬ ‫له‌به‌رامب����ه‌ر ئه‌و چاك����ه‌ حزبییه‌دا‪،‬‬ ‫كه‌س����ێتیی د‪.‬نه‌جمه‌دی����ن (ئه‌گه‌ر‬ ‫تێبینی زۆریش����ی له‌س����ه‌ر هه‌بێت)‬ ‫نه‌كات����ه‌ بیان����و ب����ۆ شكس����تهێنان‬ ‫به‌لیسته‌ كوردستانییه‌كه‌‌و سه‌ره‌نجام‬ ‫سپاردنی ئاینده‌ی كه‌ركوك‌و ده‌نگی‬ ‫كورده‌كانی به‌نادیار‪ .‬ئه‌گه‌ر بهێنینه‌‬ ‫به‌رچاوی خۆش����مان ئه‌وه‌ (گۆڕان)‬ ‫بوای����ه‌‌و ئاوا لیس����ته‌كه‌ی كه‌ركوكی‬ ‫هه‌ڵوه‌شاندبایه‌وه‌‪ ،‬بێگومان یه‌كێتی‬ ‫له‌هه‌مو كه‌ناڵ‌و ئاسته‌كانیدا هێرشی‬ ‫ده‌ك����رده‌ س����ه‌ر گ����ۆڕان‌و‌وه‌ك دژه‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌‌و خائینی����ش ‌وێنای ده‌كرد‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ی پارتی گۆزه‌كه‌ی‬ ‫كه‌ركوكی ش����كاندوه‌‪ ،‬یه‌كێتی گوێی‬ ‫خۆی لێ خه‌واندوه‌‪ ،‬یانیش زۆر كه‌م‌و‬ ‫شه‌رمنانه‌ چه‌ند قسه‌یه‌كی له‌باره‌وه‌‬ ‫كرد‌و ته‌واو !‪ ..‬ئه‌مه‌ش ره‌نگدانه‌وه‌ی‬ ‫بوغرایی پارتی‌و الوازیی یه‌كێتیه‌ كه‌‬ ‫ئه‌نجام����ی هه‌ڵبژاردنه‌ك����ه‌ی (‪21‬ی‬ ‫ئه‌یلول) تۆختری كرده‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌راس����تیدا ئ����ه‌وه‌ی له‌كه‌ركوك‬ ‫روی����دا‪ ،‬ل����ه‌وه‌ دور مه‌ودات����ره‌ كه‌‬ ‫پێمانوابێ بڕیاری كشانه‌وه‌ی پارتی‬ ‫ته‌نیا له‌(سه‌ری ڕه‌ش) كواڵوه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫سروشتی پرسی كه‌ركوك‌و ته‌وقیتی‬ ‫روداوه‌ك����ه‌ش گومان����ی ئه‌وه‌مان ال‬ ‫به‌هێز ده‌كه‌ن ك ‌ه بڵێین ئه‌نكه‌ره‌ش‬ ‫له‌پش����تی ئ����ه‌و بڕی����اره‌دا حزوری‬ ‫هه‌بوه‌‌و به‌رژه‌وه‌ندیی����ه‌ نه‌وتییه‌كان‬ ‫ئه‌وه‌ی����ان خواس����توه‌‪ .‬ره‌نگ����ه‌ هه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ش بێت بێده‌نگییه‌كه‌ی سه‌رۆكی‬ ‫پارتیمان بۆ ته‌فسیر بكات؛ له‌نێوان‬ ‫هه‌س����تیاریی ئه‌نكه‌ره‌‌و هه‌ستیاریی‬ ‫پرسی كه‌ركوكدا‪ ،‬خاتری یه‌كه‌میانی‬ ‫گرتبێت‌و كشانه‌وه‌ له‌كه‌ركوك‌و چونه‌‬ ‫پێش له‌توركیای هه‌ڵبژاردبێت‪.‬‬ ‫‪kawamuhamad@yahoo.com‬‬


‫عێراق‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫"له‌ئێستادا كه‌سێك نیه‌ به‌عه‌قڵیه‌ت ‌ی مام جه‌الل كاربكات"‬

‫پرۆفایل‬

‫‪7‬‬

‫ئا‪ :‬بارام سوبحی‌‬ ‫پارله‌مانتارێكی‌ كورد رایده‌گه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫ی ساڵی‌ رابردودا ك ‌ه‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬ ‫تاڵه‌بانی‌ له‌عێراق دوربوه‌‪ ،‬یه‌كێتی‌‌و‬ ‫ی‬ ‫كوردو الیه‌نه‌ عێراقیه‌كان‌و واڵتان ‌‬ ‫ناوچه‌كه‌ش زه‌ره‌ر مه‌ندبون‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ده‌ڵێ‌ "له‌ئێستادا كه‌سێك نیه‌و ب ‌ه‬ ‫ی مام جه‌الل كار بكات‌و‬ ‫عه‌قڵیه‌ته‌ ‌‬ ‫ی بكه‌ن"‪.‬‬ ‫هه‌مو الیه‌نه‌كانیش قبوڵ ‌‬ ‫پارله‌مانتارێكی‌ دیكه‌ش ره‌خن ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌مالیكی‌ ده‌گرێت كه‌ به‌ڵێنه‌كان ‌‬ ‫به‌رانبه‌ر تاڵه‌بانی‌ به‌جێنه‌گه‌یاندوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س���اڵێك له‌مه‌وبه‌رو له‌دره‌نگانێك ‌‬ ‫ی عێراق‌و‬ ‫ی سه‌رۆك كۆمار ‌‬ ‫شه‌ودا تاڵه‌بان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیشتیمان ‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ی گش���ت ‌‬ ‫سكرتێر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆش���یه‌ك ‌ه ‌‬ ‫كوردس���تان‪ ،‬دوچار ‌‬ ‫ی ب���ۆ‬ ‫ی مان���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ق���ورس ه���ات‌و دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شار ‌‬ ‫ی دو رۆژ له‌نه‌خۆش���خان ‌ه ‌‬ ‫ماو‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌ڵمانیا كرا‪.‬‬ ‫ی به‌غدا‪ ،‬ره‌وان ‌ه ‌‬ ‫پزیشك ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌م ماوه‌یه‌ش���دا جگه‌ل ‌ه باڵوكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی فۆتۆیی‌‪ ،‬رێگ ‌ه ب ‌ه‬ ‫ی د‌ه وێن��� ‌ه ‌‬ ‫نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی عێ���راق نه‌دراو‌ه‬ ‫هیچ س���ه‌ركرده‌یه‌ك ‌‬ ‫چاوی‌ ب ‌ه مام جه‌الل بكه‌وێت‪.‬‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی هاوپه‌یمان ‌‬ ‫پارله‌مانتار ‌‬ ‫(یه‌كێتی‌) بورهان محه‌مه‌د فه‌ره‌ج‪ ،‬بۆ‬ ‫ی مام جه‌الل‬ ‫ئاوێن ‌ه باس له‌وه‌ده‌كات غیاب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راب���ردودا كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی س���اڵ ‌‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی عێراق‌و‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر گۆڕه‌پان ‌‬ ‫زۆر ‌‬ ‫ی هه‌ب���وه‌‪.‬‬ ‫كوردس���تان‌و حیزبه‌كه‌ش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌گێڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫هۆكاره‌كه‌ش��� ‌‬ ‫ی عێراقدا "مام‬ ‫له‌ناو كێش���م ‌ه كێشه‌كان ‌‬ ‫ی ده‌بینی‌‪،‬‬ ‫ی گ���ه‌وره‌و گرنگ ‌‬ ‫جه‌الل رۆڵ ‌‬ ‫ی الیه‌ن ‌ه‬ ‫ی كۆكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌رده‌وام هه‌وڵ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫عێراقی���ه‌كان‌و لێ���ك نزیكردن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ده‌دا‪ ،‬به‌رده‌وام پڕۆژه‌و‬ ‫بۆچونه‌كانیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ له‌قس ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌بوه‌‪ ،‬گو ‌‬ ‫ده‌ست پێشخه‌ر ‌‬ ‫ی هه‌م���و الیه‌ك قبوڵ بو"‪،‬‬ ‫ده‌گیرا‌و ال ‌‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێ���ت "نه‌ك به‌ته‌نها كورد‪،‬‬ ‫به‌ڵك���و الیه‌ن ‌ه عێراقی���ه‌كان‌و ته‌نانه‌ت‬ ‫ی هه‌رێمی���ش زه‌ره‌رمه‌ندبون ل ‌ه‬ ‫واڵتان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌زانن‌و باس��� ‌‬ ‫ی تاڵه‌بانی‌‌و پێ ‌‬ ‫غیاب ‌‬ ‫كاریگه‌رییه‌كانی‌ ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌و پارله‌مانتاره‌‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كات‬ ‫ی‬ ‫ی له‌س���ه‌ر كۆ ‌‬ ‫مام ج���ه‌الل كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس���ی‌‌و په‌یوه‌ندییه‌كان ‌‬ ‫پرۆس��� ‌ه ‌‬ ‫نێ���وان هه‌رێ���م‌و به‌غ���دا‪ ،‬په‌یوه‌ندیی ‌ه‬ ‫ی عێراقی���ش هه‌بوه‌‪،‬‬ ‫ناوده‌وڵه‌تیه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���تراتیژیان ‌ه بیر ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ی عێراق‌و په‌یوه‌ند ‌‬ ‫له‌كێشه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كردۆته‌وه‌و ده‌ڵێت "كه‌س���ێك ‌‬ ‫عه‌ره‌ب ‌‬ ‫تر له‌كوردس���تاندا نیی��� ‌ه بتوانێت به‌و‬ ‫ی مام ج���ه‌الل بیر بكاته‌وه‌‌و‬ ‫عه‌قڵیه‌ت ‌ه ‌‬ ‫مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ به‌غداد بكات"‪.‬‬

‫به‌حوكمی‌ پێگه‌و‬ ‫ی مام جه‌الل‪،‬‬ ‫سه‌نگ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رودان ‌‬ ‫له‌كات ‌‬ ‫كێشه‌كاندا هه‌مو‬ ‫هێز‌ه سیاسیه‌كان‬ ‫گوێیان ل ‌ه مام‬ ‫جه‌الل گرتوه‌‌و‬ ‫ئه‌گه‌ر كێشه‌كانیان‬ ‫ێ چاره‌سه‌ر‬ ‫پ‌‬ ‫نه‌كرایه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ی‬ ‫"به‌ره‌و ملمالنێیه‌ك ‌‬ ‫قوڵتر نه‌یانده‌برد‬

‫تاڵه‌بانی‬ ‫ی‬ ‫ی له‌كاتێك���دا عێراق��� ‌‬ ‫تاڵه‌بان��� ‌‬ ‫ی نێ���وان الیه‌ن ‌ه‬ ‫به‌جێهێش���ت‪ ،‬ملمالنێ ‌‬ ‫سیاسیه‌كان تاده‌هات به‌ره‌و قوڵبونه‌و‌ه‬ ‫ی چاره‌سه‌ریش رون‬ ‫ده‌ڕۆیشت‌و ئاسۆكان ‌‬ ‫نه‌بون‪ ،‬زۆرێك له‌و كێشان ‌ه تائێستاش‬ ‫ه���ه‌ر به‌رده‌وام���ن‪ .‬ئ���ه‌و پارله‌مانتار‌ه‬ ‫ی عێراق‬ ‫ی كێشه‌كان ‌‬ ‫جه‌خت له‌به‌رده‌وام ‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‌و رایده‌گه‌یه‌نێت مام جه‌الل ناو‬ ‫ی‬ ‫ی گفتوگۆو‌ه چاره‌س���ه‌ر ‌‬ ‫به‌ناو له‌ڕێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ كیش���ه‌كان دۆزیوه‌ت���ه‌وه‌و هه‌وڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌وافوق ‌‬ ‫ی س���یغه‌یه‌ك ‌‬ ‫هێنان ‌ه ئ���ارا ‌‬ ‫ی ب���ۆ ئاینده‌ش داناوه‌‪.‬‬ ‫داوه‌و به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كێشه‌كان ‌‬ ‫ی چاره‌سه‌ر نه‌كردن ‌‬ ‫له‌بار‌ه ‌‬ ‫عێراقیش‪ ،‬ده‌ڵێت "مام جه‌الل به‌رده‌وام‬ ‫ی له‌گه‌ڵ كێش���ه‌كان‬ ‫ی مامه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫به‌ئیجاب ‌‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬له‌ئێس���تادا كه‌س���ێك نی ‌ه به‌و‬ ‫ی ئ���ه‌و كار ب���كات‌و هه‌مو‬ ‫عه‌قڵیه‌ت��� ‌ه ‌‬ ‫ی بكه‌ن"‪.‬‬ ‫الیه‌نه‌كانیش قبوڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پارله‌مان ‌‬ ‫له‌دوایی���ن هه‌ڵبژاردن��� ‌‬ ‫ی گۆڕان‌و‬ ‫عێراقدا‪ ،‬هه‌ریه‌ك ‌ه ل ‌ه بزوتنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌لیست ‌‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ‌و یه‌كگرتو ‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆ به‌شدارییان كرد‪ ،‬له‌هه‌ندێك‬ ‫ی دیاریكراویش���دا به‌ئاش���كرا‬ ‫بابه‌ت��� ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی بیروبۆچون ‌‬ ‫هه‌س���ت به‌جی���اواز ‌‬ ‫ی مام‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫الیه‌نان��� ‌ه ده‌كرا‪ .‬له‌ب���ار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كخس���تن ‌‬ ‫ج���ه‌الل تاچه‌ن���د هه‌وڵ ‌‬

‫ی‬ ‫ی الیه‌ن��� ‌ه كوردییه‌كان��� ‌‬ ‫بیروبۆچون��� ‌‬ ‫ی ئاماژ‌ه‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫داوه‌‪ ،‬پارله‌مانتاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ب���ه‌وه‌ده‌كات ته‌نان���ه‌ت ل���ه‌و كاتان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نێ���وان بزوتنه‌و‌ه ‌‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كان��� ‌‬ ‫ی زۆرب���اش نه‌بوه‌‪ ،‬مام‬ ‫گۆڕان‌و یه‌كێت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گۆڕان��� ‌‬ ‫ج���ه‌الل پارله‌مانتاره‌كان��� ‌‬ ‫ی كۆبون���ه‌وه‌كان ك���ردوه‌و‬ ‫بانگهێش���ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌گ���ه‌ڵ كردون‪ .‬وتیش��� ‌‬ ‫گفتوگ���ۆ ‌‬ ‫"م���ام جه‌الل چه‌ندین جار هه‌مو الیه‌ن ‌ه‬ ‫ی پێك���ه‌و‌ه كۆده‌كرده‌وه‌‪،‬‬ ‫كوردییه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫ی تاوتوێكردن��� ‌‬ ‫به‌مه‌به‌س���ت ‌‬ ‫ی بۆ ئه‌و‌ه‬ ‫كورد له‌به‌غدا‪ ،‬هه‌وڵه‌كانیش��� ‌‬ ‫بو ك���ورد له‌به‌غ���دا یه‌ك هه‌ڵوێس���ت‬ ‫بێت"‪.‬‬ ‫عێراق ماوه‌ی‌ ساڵێكه‌ به‌بێ‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫كۆم���اره‌‪ ،‬له‌وه‌اڵمی‌ ئه‌وه‌ش���دا عێراق‬ ‫تاچه‌ند له‌بۆش���اییه‌كی‌ قانونیدایه‌ له‌‬ ‫غیاب���ی‌ تاڵه‌بانی‌‪ ،‬بوره���ان محه‌مه‌د‬ ‫ده‌ڵێ���ت "عێ���راق ناكه‌وێته‌ بۆش���ایی‬ ‫قانونی���ه‌وه‌‪ ،‬چونك���ه‌ له‌ده‌س���توردا‬ ‫شتی‌ وانییه‌و له‌ئیس���تادا جێگره‌كه‌ی‌‬ ‫كاره‌كانی‌ راده‌په‌ڕێنێ���ت‪ ،‬پێموایه‌ تا‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ داهاتوش بارودۆخه‌كه‌ به‌و‬ ‫جۆره‌ به‌رده‌وام ده‌بێت"‪.‬‬ ‫له‌وه‌اڵمی‌ ئه‌وه‌ش���دا‪ ،‬كێ‌ به‌ش���یاو‬ ‫ده‌زانێت بۆ جێگرتن���ه‌وه‌ی‌ تاڵه‌بانی‌‪،‬‬

‫پارله‌مانتاره‌ك���ه‌ی‌ یه‌كێت���ی‌ ده‌ڵێ���ت‬ ‫"تائێستا كه‌سێك به‌و بیركردنه‌وه‌یه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫مام ج���ه‌الل‌و به‌و مواس���ه‌فاته‌ی‌ مام‬ ‫جه‌الل له‌ناو كوردا نیه‌"‪.‬‬ ‫له‌باس���كردن له‌كارییه‌كان���ی‌ رۆڵی‌‬ ‫مام ج���ه‌الل له‌عێراقدا‪ ،‬پارله‌مانتارانی‌‬ ‫پارتی���ش ه���اوڕای‌ پارله‌مانتاران���ی‌‬ ‫یه‌كێتین‌و رایده‌گه‌یه‌نن تاڵه‌بانی‌ وه‌كو‬ ‫كوردێ���ك ب���ۆ خزمه‌ت���ی‌ دۆزی‌ كورد‬ ‫كاریكردوه‌‪ .‬له‌وب���اره‌وه‌ پارله‌مانتاری‌‬ ‫هاوپه‌یمان���ی‌ كوردس���تان (پارت���ی‌)‬ ‫ئه‌ش���واق جاف‪ ،‬به‌ئاوێنه‌ی‌ راگه‌یاند‬ ‫"م���ام ج���ه‌الل جگه‌له‌ پۆس�����ته‌كه‌ی‌‪،‬‬ ‫وه‌كو كوردێك هه‌ڵسوكه‌وتی‌ ده‌كرد"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه���ا ده‌ڵێ‌ "س���ه‌رۆك كۆمار بۆ‬ ‫ك���ورد پۆس���تێكی‌ گرنگ���ه‌‪ ،‬نه‌ك بۆ‬ ‫پۆست‌و ئیمتیازات‪ ،‬به‌ڵكو بۆ خزمه‌تی‌‬ ‫دۆزی‌ ره‌وای‌ گه‌له‌كه‌مان"‪.‬‬ ‫كاتێك له‌ئازاری‌ ئه‌مساڵدا بودجه‌ی‌‬ ‫عێراق په‌سه‌ندكرا‪ ،‬پارله‌مانتارانی‌ كورد‬ ‫هۆڵی‌ پارله‌مانیان به‌جێهێشت‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫پارله‌م���ان بودجه‌كه‌ی‌ هه‌ر په‌س���ه‌ند‬ ‫كرد‪ .‬ئه‌ش���واق جاف ئه‌م���ه‌ ده‌كاته‌‬ ‫نمونه‌یه‌ك بۆ گرنگی‌ رۆڵ‌و پێگه‌ی‌ مام‬ ‫جه‌الل‌و ده‌ڵێت "ئه‌گه‌ر مام جه‌الل لێره‌‬ ‫بوایه‌‪ ،‬پێموایه‌ بودجه‌كه‌ به‌و شێوه‌یه‌‬

‫تێنه‌ده‌په‌ڕێنرا"‪.‬‬ ‫به‌وت����ه‌ی‌ ناوب����راو‪ ،‬به‌حوكمی‌ پێگه‌و‬ ‫س����ه‌نگی‌ مام جه‌الل‪ ،‬له‌كات����ی‌ رودانی‌‬ ‫كێش����ه‌كاندا هه‌مو هێزه‌ سیاس����یه‌كان‬ ‫گوێی����ان له‌ مام ج����ه‌الل گرتوه‌‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫كێشه‌كانیان پێ‌ چاره‌سه‌ر نه‌كرایه‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫"به‌ره‌و ملمالنێیه‌كی‌ قوڵتر نه‌یانده‌برد"‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌و كێشانه‌ی‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی‌‬ ‫نێوان هه‌رێم‌و ناوه‌ن���دی‌ به‌ره‌و گرژی‌‬ ‫زیاتر برد‪ ،‬دروستكردنی‌ ئۆپه‌راسیۆنی‌‬ ‫دیجله‌ بو له‌سنوری‌ پارێزگای‌ كه‌ركوك‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش له‌كاتێكدا بو سه‌رۆك وه‌زیرانی‌‬ ‫عێراق نوری‌ مالیكی‌ به‌ڵێنی‌ به‌تاڵه‌بانی‌‬ ‫دابو ئه‌و هێزه‌ هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئه‌ش���واق جاف ده‌ڵێ‌ "له‌م قۆناغه‌ی‌‬ ‫دواییدا مالیك���ی‌ پابه‌ندی‌ به‌ڵێنه‌كانی‌‬ ‫نه‌بو به‌رانبه‌ر مام جه‌الل"‪.‬‬ ‫تاڵه‌بانی‌ ب���ه‌ر له‌نه‌خ���ۆش كه‌وتنی‌‪،‬‬ ‫پ���ڕۆژه‌ یاس���ای‌ دیاریكردنی‌ س���نوری‌‬ ‫پارێزگاكان���ی‌ ره‌وان���ه‌ی‌ پارله‌مان كرد‪،‬‬ ‫كه‌به‌وت���ه‌ی‌ ج���اف ئه‌گه‌ر ئ���ه‌و قانونه‌‬ ‫جێبه‌جێ‌ بكرایه‌ ئه‌وا سێ‌ به‌شی‌ ماده‌ی‌‬ ‫(‪ )140‬جێبه‌ج���ێ‌ ده‌كرا‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌وه‌‬ ‫ئاش���كرا ده‌كات كه‌ ئه‌و یاسایه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ پارله‌مان���ه‌وه‌ گلدراوه‌ته‌وه‌و‬ ‫نه‌خراوه‌ته‌ به‌رنامه‌ی‌ كاره‌وه‌‪.‬‬

‫(‪ )42‬هاوپه‌یمانێتی‌ به‌شداری‌ هه‌ڵبژاردن ‌ی داهاتوی‌ پارله‌مان ده‌كه‌ن‬ ‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ هه‌ڵبژاردنی‌ خولی‌ سێیه‌م ‌‬ ‫پارله‌مانی‌ عێراق‪ ،‬تائێستا‬ ‫ی سیاسی‌‌و (‪)42‬‬ ‫(‪ )277‬قه‌وار‌ه ‌‬ ‫هاوپه‌یمانێتی‌ تۆماركراوه‌‪ ،‬به‌شێك له‌و‬ ‫هاوپه‌یمانێتیانه‌ نوێن‌و زۆرینه‌شیان‬ ‫ی‬ ‫له‌الیه‌ن سه‌ركرده‌كانی‌ ئێستا ‌‬ ‫عێراقه‌و‌ه سه‌رۆكایه‌تی‌ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی الیه‌نه‌ كوردییه‌كانیشه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌پێچه‌وان ‌هی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌‬ ‫پێشوه‌وه‌ له‌هه‌رێمی‌ كوردستاندا‬ ‫هاوپه‌یمانیان نه‌به‌ستوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌ربه‌خۆ ‌‬ ‫ی ب���ااڵ ‌‬ ‫كۆمیس���یۆن ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن���ه‌كان باڵویك���رده‌و‌ه ب���ۆ‬ ‫ی‬ ‫ی خول ‌‬ ‫ی (‪ )328‬كورس ‌‬ ‫به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی پارله‌مان‪ ،‬تائێس���تا (‪)277‬‬ ‫داهاتو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس���ی‌‌و (‪ )42‬هاوپه‌یمان ‌‬ ‫قه‌وار‌ه ‌‬ ‫ی خۆیان تۆمارك���ردوه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫ن���او ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تۆمار ‌‬ ‫ی نوێكردن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌مه‌به‌س���ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌نگده‌ران كۆمیس���یۆن له‌سه‌رانسه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫عێراق���دا زیات���ر ل���ه‌(‪ )1080‬ناوه‌ند ‌‬ ‫كردۆت���ه‌وه‌‌و ی���ه‌ك ملی���ۆن‌و (‪)350‬‬ ‫ی‬ ‫ی خۆیان له‌تۆمار ‌‬ ‫هه‌زار كه‌سیش ناو ‌‬ ‫ده‌نگ���ده‌ران نوێكردۆت���ه‌وه‌‪ .‬ریزبه‌ندو‬ ‫ی هاوپه‌یمانیه‌كانی���ش به‌م‬ ‫پێكهات��� ‌ه ‌‬ ‫شێوه‌یه‌یه‌‪.‬‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ موته‌حیدون بۆ چاكسازی‌‬ ‫ی پێكدێت‌و‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫له‌حه‌ڤد‌ه قه‌وار‌ه ‌‬ ‫ی نه‌ینه‌وا‪ ،‬س���ه‌اڵحه‌دین‪،‬‬ ‫له‌پارێزگاكان ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫ئه‌نب���ارو به‌غدا به‌ش���دار ‌‬

‫ی‬ ‫ی یه‌كه‌میان جه‌عفه‌ر سه‌در سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ده‌كات‌و ئوس���ام ‌ه نوجه‌یف ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاین ‌‬ ‫ی مه‌رجه‌ع��� ‌‬ ‫ده‌كات ك ‌ه ك���وڕ ‌‬ ‫پارله‌مان سه‌رۆكایه‌تی‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫ی ن���او ئ���ه‌م كۆچكردو محه‌مه‌د باقر سه‌دره‌‪ ،‬ناوبراو‬ ‫دیارتری���ن قه‌واره‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫ی پێشودا كاندید ‌‬ ‫هاوپه‌یمانی��� ‌ه بریتی���ن له‌‪ :‬ب���ۆ عێراق له‌هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كگرتوین ئوس���ام ‌ه نوجه‌یفی‌‪ ،‬ئایند‌ه قانون بو‌و‪ ،‬دواتر له‌پارله‌ماندا ده‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌كاركێش���ایه‌وه‌‪ ،‬یه‌كێك ‌ه له‌كاندیدان ‌‬ ‫ی پێش���و ‌‬ ‫ی وه‌زی���ر ‌‬ ‫به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی حكومه‌ت‪.‬‬ ‫ی رافیع عیس���اوی‌‪ ،‬چاره‌س���ه‌ر ئه‌م لیسته‌ی ‌ه بۆ سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫دارای��� ‌‬ ‫ی سه‌دریش له‌الیه‌ن‬ ‫ی ره‌وت ‌‬ ‫ی دوه‌م ‌‬ ‫ی جه‌م���ال كه‌ربول���ی‌‪ ،‬لیست ‌‬ ‫به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی س���ه‌لیم جبوری‌‪ ،‬پارله‌مانتار به‌ها ئه‌عره‌ج ‌‬ ‫كار به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی ئه‌حمه‌د ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ی عێراق به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫رابون ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌بو ریشه‌‪ ،‬توركمانی ‌ه به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ ده‌وڵه‌تی‌ قانون‬ ‫ی ئه‌رش���ه‌د‬ ‫ی توركمان ‌‬ ‫ی به‌ر‌ه ‌‬ ‫س���ه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شدار ‌‬ ‫ی سیاس��� ‌‬ ‫به‌چوار قه‌وار‌ه ‌‬ ‫ساڵحی‌‪ ،‬س���ه‌اڵحه‌دین بۆ گه‌شه‌پێدان‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌عو‌ه به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی ده‌كات‪ ،‬حیزب ‌‬ ‫ی عه‌مار یوسف‪ ،‬هۆزه‌كان ‌‬ ‫به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌عو‌ه رێكخس���تن ‌‬ ‫ی حه‌سه‌ن مالیك���ی‌‪ ،‬حیزب ‌‬ ‫ئوم ره‌بیعه‌ین به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی سه‌رۆك‬ ‫ی جێگر ‌‬ ‫ی عێراق به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی عێراق به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫جبوری‌‪ ،‬راپه‌ڕین ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆم���ار خوزه‌ی���ر خوزاعی‌‪ ،‬ق���ه‌وار‌ه ‌‬ ‫نه‌واف جه‌ربا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی جێگر ‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆكان به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیران حسێن شه‌هرستانی‌‪،‬‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ كه‌رامه‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌زیر ‌‬ ‫ی به‌در به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی قه‌وار‌ه ‌‬ ‫ی عێراق ‌‬ ‫ی په‌یمانگا ‌‬ ‫له‌الیه‌ن سه‌رۆك ‌‬ ‫ی عامری‌‪.‬‬ ‫ی ش���ێخ گواستنه‌وه‌ هاد ‌‬ ‫ی س���تراتیژ ‌‬ ‫ب���ۆ لێكۆڵینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ده‌كرێت‪،‬‬ ‫خه‌میس خه‌نجه‌ر سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫عێراقیه‌ی‌ نیشتیمانی‌‬ ‫ی بریتی���ن له‌ژماره‌ی���ه‌ك‬ ‫ئه‌ندامه‌كان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ویفاق ك ‌ه ئه‌یاد عه‌الو ‌‬ ‫بزوتن���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سایه‌تی‌‌و سه‌رۆك هۆزو سه‌ركرده‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌كات رایگه‌یاند ب ‌ه لیست ‌‬ ‫ی پارێ���زگا سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫نزی���ك له‌خۆپیش���انده‌ران ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫ی س���ه‌ربه‌خۆ به‌ش���دار ‌‬ ‫س���ونیه‌كان‪ .‬ناوبراو كه‌س���ایه‌تیه‌ك ‌‬ ‫ی ده‌كات‪ ،‬له‌گ���ه‌ڵ چه‌ن���د الیه‌نێكدا ك ‌ه‬ ‫ی باش��� ‌‬ ‫ی عێراقه‌‌و په‌یوه‌ند ‌‬ ‫سیاس��� ‌‬ ‫ی نین‪ .‬سالم‬ ‫ی پارله‌مان ‌‬ ‫ی كورس ‌‬ ‫ی كه‌ن���داو هه‌یه‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ س���ه‌ركرده‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێش���ودا پش���تیوان‌و دل���ی‌‪ ،‬ك��� ‌ه یه‌كێك ‌ه له‌س���ه‌ركرده‌كان ‌‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردن��� ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫ێ "سیس���تم ‌‬ ‫ویف���اق‪ ،‬ده‌ڵ ‌‬ ‫رابه‌ری‌ لیستی‌ عێراقیه‌ بو‪.‬‬ ‫ی لیس���ت ‌ه بچوكه‌كانه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫پش���تیوان ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫ی سه‌ربه‌خۆ به‌شدار ‌‬ ‫به‌لیست ‌‬ ‫ی سه‌در‬ ‫ره‌وت ‌‬ ‫ی ده‌كات‪ ،‬ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫ب���ه‌دوو لیس���ت به‌ش���دار ‌‬

‫میحوه‌ری‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫ی ناس���راو س���ه‌عد‬ ‫له‌الیه‌ن میدیاكار ‌‬ ‫ی ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌زار س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی س���وننه‌كان‬ ‫ی نه‌یتوان��� ‌‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی عێراقی���ه‌دا ك���ۆ بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌لیس���ت ‌‬ ‫پێكهات���و‌ه له‌ژماره‌ی���ه‌ك پارله‌مانتارو‬ ‫ی سیاسی‌‌و س���ه‌رۆك هۆزو‬ ‫كه‌س���ایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌كو روخس���ارێك ‌‬ ‫ئ���ه‌م ره‌وت ‌ه خۆ ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی س���یا ‌‬ ‫ێ ك ‌ه ده‌چێت ‌ه ناو ژیان ‌‬ ‫نو ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ملمالن ‌‬ ‫ی ژماره‌یه‌ك له‌رێساكان ‌‬ ‫گۆڕین ‌‬ ‫ی واڵت ناساندوه‌‪.‬‬ ‫به‌رده‌وامه‌كان ‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ ئه‌م ره‌وته‌ پێكدێت‬ ‫له‌‪ :‬ش����ێخ عه‌ب����دواڵ ی����اوه‌ر له‌نه‌ینه‌وا‪،‬‬ ‫هێزه‌ كوردییه‌كان‬ ‫مه‌زهه‌ر خه‌ربیت له‌ئه‌نبار‪ ،‬ره‌عد ده‌هله‌كی‌‬ ‫ی هه‌ولێرو‬ ‫له‌هه‌ریه‌ك��� ‌ه له‌ش���اره‌كان ‌‬ ‫له‌دیاله‌‪ ،‬شه‌عالن كه‌ریم له‌سه‌اڵحه‌دین‪،‬‬ ‫س���لێمانی‌‌و ده���ۆك‌و كه‌رك���وك هێز‌ه‬ ‫ته‌اڵڵ زه‌وبه‌عی‌ له‌به‌غداد‪.‬‬ ‫ی س���ه‌ربه‌خۆ‬ ‫كوردیی���ه‌كان به‌لیس���ت ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ته‌نها‬ ‫به‌ش���دار ‌‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ عێراقی ‌هی‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫ی كه‌ركوك نه‌بێت‪ ،‬ك ‌ه هه‌ریه‌ك ‌ه‬ ‫ی س���ه‌رۆك وه‌زیران له‌شار ‌‬ ‫له‌الی���ه‌ن جێگر ‌‬ ‫ی سۆسیالیس���ت دیموكرات‌و‬ ‫ی ده‌كرێت‌و له‌حیزب��� ‌‬ ‫ساڵح موتڵه‌گه‌و‌ه سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی ش���یوعی‌‌و زه‌حه‌تكێش���ان‬ ‫ی پێكدێت‪ .‬حیزب��� ‌‬ ‫ی سیاس��� ‌‬ ‫ل���ه‌د‌ه ق���ه‌وار‌ه ‌‬ ‫پێكهێن���اوه‌‪،‬‬ ‫ی هاوپه‌یمانیه‌كی���ان‬ ‫ی نیش���تیمان ‌‬ ‫ی دیالۆگ ‌‬ ‫ئه‌وانیش‪ :‬به‌ر‌ه ‌‬ ‫ی دیاله‌و س���ه‌اڵحه‌دین‌و‬ ‫ی له‌پارێزگاكان��� ‌‬ ‫ی نش���ور به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫موتڵه‌گ‪ ،‬پارت ‌‬ ‫ی نه‌ینه‌واش هه‌ندێك له‌حیزب ‌ه كوردییه‌كان‬ ‫ی كۆمار ‌‬ ‫عیماد جاب���ر‪ ،‬گردبون���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی هاشم جه‌عفه‌ر‪ ،‬هاوپه‌یمانیان پێكهێناوه‌‪.‬‬ ‫ی به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫عێراق ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیش���تیمان ‌‬ ‫ی جه‌ماوه‌ر ‌‬ ���هاوپه‌یمان��� ‌‬ ‫ی مه‌ده‌نی‌ دیموكرات ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوپه‌یمان ‌‬ ‫ی ئه‌حم���ه‌د عه‌ب���دواڵ‬ ‫به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌م هاوپه‌یمانی��� ‌ه پێكدێت له‌حیزب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راس���تكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫جبوری‌‪ ،‬بزوتنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی دیموكرات‪،‬‬ ‫ی عێراقی‌‪ ،‬پارت��� ‌‬ ‫ی كامی���ل ش���یوع ‌‬ ‫ی به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫نیش���تیمان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌ره‌بی‌‪ ،‬حیزب ‌‬ ‫ی سۆسیالیست ‌‬ ‫ی دوه‌م پارت ‌‬ ‫ی جه‌م���اوه‌ر ‌‬ ‫كه‌ریم‪ ،‬ق���ه‌وار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیشتیمانی‌‪ ،‬پارت ‌‬ ‫ی كار ‌‬ ‫ی عه‌دن���ان زی���اب‪ ،‬ئوممه‌‪ ،‬پارت ‌‬ ‫به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی شارس���تانیه‌ت‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫ی گه‌ل‌و رۆڵه‌كان ‌‬ ‫ی به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی نیش���تیمان ‌‬ ‫به‌ڵێن ‌‬ ‫ی ژماره‌یه‌ك كه‌سایه‌تی‌‪.‬‬ ‫ی نه‌هره‌ین له‌به‌شدار ‌‬ ‫خالید عه‌بدواڵ‪ ،‬بزوتن���ه‌و‌ه ‌‬

‫ی مش���عان جب���وری‌‪،‬‬ ‫به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی جاسم‬ ‫ی به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫س���ه‌قامگیر ‌‬ ‫ی ئاشتی‌‌و بنیادنانه‌و‌ه‬ ‫محه‌مه‌د‪ ،‬قه‌وار‌ه ‌‬ ‫ی زیاب‪.‬‬ ‫به‌سه‌رۆكایه‌تی‌ عه‌ل ‌‬ ‫ی ئیسالمی‌‬ ‫ی چاكسازی‌‌و فه‌زیل ‌ه ‌‬ ‫ره‌وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ناو ‌‬ ‫ی ئیس�ل�ام ‌‬ ‫ی فه‌زیل ‌ه ‌‬ ‫حیزب��� ‌‬ ‫ی فه‌زیل���ه‌و ده‌س���ته‌بژێر‌ه‬ ‫هاوپه‌یمان��� ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ده‌كات‌و له‌س ‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆكان به‌شدار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چاكس���از ‌‬ ‫ق���ه‌وار‌ه پێكدێت‪ .‬ره‌وت ‌‬ ‫ی ئییراهیم‬ ‫ی به‌س���ه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫نیشتیمان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌ربه‌خۆ به‌شدار ‌‬ ‫ی به‌لیست ‌‬ ‫جه‌عفه‌ر ‌‬ ‫ده‌كات‪.‬‬

‫لیست ‌ی وه‌زیرو‬ ‫پارله‌مانتاران‬ ‫ب����ۆ هه‌ڵبژاردنی‌ خولی‌ نوێ����ی‌ پارله‌مانی‌‬ ‫عێ����راق‪ ،‬زیات����ر له‌س����ه‌د ق����ه‌واره‌ی‌ نو ‌ێ‬ ‫ن����اوی‌ خۆیان تۆماركردوه‌ كه‌ ده‌ لیس����تی‌‬ ‫تایبه‌ت به‌ژنانی‌ تێدایه‌‪ ،‬به‌ش����ی‌ زۆری‌ ئه‌و‬ ‫لیس����تانه‌ش له‌الیه‌ن وه‌زیرو پارله‌مانتارانی‌‬ ‫ئێستاوه‌ س����ه‌رۆكایه‌تی‌ ده‌كرێن‪ ،‬به‌بۆچونی‌‬ ‫كارناسانی‌ سیاسی‌ ئامانج له‌م فره‌ لیستیه‌‬ ‫كۆكردنه‌وه‌ی‌ زیاتری‌ ده‌نگ‌و پۆسته‌‪.‬‬ ‫دوای‌ مش����تومڕێكی‌ زۆر‪ ،‬پارله‌مان����ی‌‬ ‫عێ����راق ل����ه‌رۆژی‌ (‪ )2013/11/4‬قانون����ی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ پارله‌مانی‌ په‌سه‌ندكرد‪ ،‬بڕیاره‌‬ ‫له‌(‪ )2014/4/30‬ئ����ه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ ئه‌نجام‬ ‫بدرێت‪ .‬به‌پێی‌ راگه‌یه‌نراوه‌كانی‌ كۆمیسیۆنی‌‬ ‫بااڵی‌ س����ه‌ربه‌خۆی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان (‪)277‬‬ ‫ق����ه‌واره‌ ناوی‌ خۆی����ان تۆمارك����ردوه‌‪ ،‬له‌و‬ ‫ژماره‌یه‌ش (‪ )129‬قه‌واره‌یان نوێن‪.‬‬ ‫چ����وار وه‌زی����ری‌ ئێس����تای‌ حكوم����ه‌ت‪،‬‬ ‫قه‌واره‌ی‌ تایبه‌ت به‌خۆیان بۆ به‌شداریكردن‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنی‌ داهاتو پێكهێناوه‌ كه‌ بریتین‬ ‫له‌‪ :‬وه‌زیری‌ به‌رگری‌ به‌وه‌كاله‌ت س����ه‌عدون‬ ‫دلێم����ی‌‌و قه‌واره‌ك����ه‌ی‌ به‌ن����اوی‌ "یه‌كێتی‌‬ ‫رۆڵه‌كان����ی‌ عێراق����ه‌"‪ ،‬وه‌زی����ری‌ كاره‌ب����ا‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم عه‌فت����ان به‌ناوی‌ "بزوتنه‌وه‌ی‌‬ ‫كارو بنیادنان����ه‌وه‌"‪ ،‬وه‌زی����ری‌ ده‌وڵه‌ت بۆ‬ ‫كاروب����اری‌ پارێ����زگاكان تۆره����ان موفتی‌‬ ‫به‌ناوی‌ "ب����ه‌ره‌ی‌ توركمانی‌ ئازاد"‪ ،‬وه‌زیری‌‬ ‫كشتوكاڵ به‌ناوی‌ "قه‌واره‌ ‌ی رێگا"‪ ،‬وه‌زیری‌‬ ‫پێش����وی‌ كۆچ‌و كۆچبه‌ران عه‌بدولس����ه‌مه‌د‬ ‫ره‌حم����ان به‌ن����اوی‌ "ق����ه‌واره‌ی‌ یه‌كگرتوی‌‬ ‫كورده‌ فه‌یلی����ه‌كان"‪ ،‬وه‌زیری‌ پێش����وتری‌‬ ‫پالندان����ان مه‌هدی‌ حافز به‌ن����اوی‌ "ره‌وتی‌‬ ‫سبه‌ینێی‌ نوێ‌"‪.‬‬ ‫له‌س����ه‌ر ئاس����تی‌ فراكس����یۆنه‌كانی‌‬ ‫ئێس����تای‌ پارله‌مانی‌ عێراقیش‪ ،‬ژماره‌یه‌ك‬ ‫پارله‌مانتاری‌ لیس����تی‌ ده‌وڵه‌تی‌ قانون كه‌‬ ‫له‌الیه‌ن نوری‌ مالیكی‌ س����ه‌رۆك وه‌زیرانه‌وه‌‬ ‫س����ه‌رۆكایه‌تی‌ ده‌ك����را‪ ،‬لیس����تی‌ تایب����ه‌ت‬ ‫به‌خۆی����ان راگه‌یاندوه‌‪ .‬به‌نمونه‌ س����ه‌ركرده‌‬ ‫له‌حیزبی‌ ده‌ع����وه‌و پارله‌مانتاری‌ ده‌وڵه‌تی‌‬ ‫قان����ون س����امی‌ عه‌س����كه‌ری‌ به‌ق����ه‌واره‌ی‌‬ ‫"ده‌وڵه‌تی‌ وه‌فاداره‌كان" به‌شداری‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ه����ا پارله‌مانت����اری‌ ده‌وڵه‌تی‌ قانون‬ ‫عه‌ل����ی‌ زاری‌ به‌ناوی‌ "به‌ڵی‌ بۆ س����ه‌روه‌ری‌‬ ‫یاسا" لیس����تی تۆماركردوه‌‪ .‬پارله‌مانتاری‌‬ ‫هه‌مان لیس����ت له‌پارێ����زگای‌ بابل ئه‌حمه‌د‬ ‫عه‌باس����ی‌ به‌ لیستی‌ "بڕیار بۆ گۆڕان" ناوی‌‬ ‫خۆی‌ تۆماركردوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ ته‌نها پارله‌مانتارانی‌ ده‌وڵه‌تی‌ قانون‬ ‫نی����ن كه‌ وازی����ان له‌لیس����ته‌كه‌یان هێناوه‌و‬ ‫ق����ه‌واره‌ی‌ نوێیان راگه‌یان����دوه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌م‬ ‫په‌رتبونه‌ لیس����تی‌ عێراقیه‌شی‌ گرتۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌جۆرێ����ك ئه‌حم����ه‌د جبوری‌ به‌ق����ه‌واره‌ی‌‬ ‫"وه‌ته‌نیون"‪ ،‬عه‌بدولخ����زر تاهر به‌قه‌واره‌ی‌‬ ‫"به‌وه‌فا ب����ۆ نیش����تیمان"‪ ،‬عه‌بدولره‌حمان‬ ‫لوی����زی‌ به‌ق����ه‌واره‌ی‌ "بڕی����اری‌ سیاس����ی‌‬ ‫س����ه‌ربه‌خۆ"‪ ،‬ته‌اڵڵ زه‌وبه‌ع����ی‌ به‌قه‌واره‌ی‌‬ ‫"گردبونه‌وه‌ی‌ پش����تێنه‌ی‌ به‌غداد"‪ ،‬س����امر‬ ‫عه‌لوانی‌ به‌قه‌واره‌ی‌ "عێراقی‌ خۆشه‌ویستی‌‌و‬ ‫ئاش����تی‌"‪ ،‬كه‌ریمه‌ ج����ه‌واری‌ به‌ق����ه‌واره‌ی‌‬ ‫"ه����اوكاری‌‌و راپه‌ڕی����ن" ن����اوی‌ خۆی����ان‬ ‫له‌كۆمیسیۆن تۆماركردوه‌‪.‬‬ ‫له‌س����ه‌ر ئاس����تی‌ س����ه‌ركرده‌ سیاس����یه‌‬ ‫دیاره‌كانیش‪ ،‬س����ه‌رۆكی‌ لیس����تی‌ عێراقیه‌‬ ‫د‪.‬ئه‌یاد ع����ه‌الوی‌ بۆ هه‌ڵبژاردن����ی‌ داهاتو‬ ‫به‌ق����ه‌واره‌ی‌ "وه‌ته‌نی����ه‌" ن����اوی‌ خ����ۆی‌‬ ‫تۆمارك����ردوه‌‪ ،‬س����ه‌رۆكی‌ پارله‌مانی‌ عێراق‬ ‫ئوس����امه‌ نوجه‌یفی‌ به‌ قه‌واره‌ی‌ "بۆ عێراق‬ ‫یه‌كگرتوین" به‌شداری‌ هه‌ڵبژاردن ده‌كات‪.‬‬ ‫راگه‌یه‌نراوه‌كانی‌ كۆمیسیۆن ده‌ریده‌خات‪،‬‬ ‫ده‌ ق����ه‌واره‌ی‌ ژنان به‌ش����داری‌ هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫داهاتو ده‌ك����ه‌ن‪ ،‬كه‌ دیارترین����ی‌ قه‌واره‌ی‌‬ ‫"بڕیاری‌ نیش����تیمانی‌"یه‌ به‌س����ه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫ئه‌ندام����ی‌ ئه‌نجومه‌ن����ی‌ پارێ����زگای‌ به‌غدا‬ ‫س����ه‌باحه‌ ته‌میمی‌‌و پارله‌مانتاری‌ عێراقیه‌‬ ‫كه‌ریم����ه‌ جۆرانی‌‪ ،‬هه‌روه‌ه����ا ره‌وتی‌ ژنانی‌‬ ‫س����ه‌ربه‌خۆ له‌به‌غ����دا‪ ،‬ژنێكی����ش به‌ناوی‌‬ ‫ویداد كه‌ریم له‌پارێزگای‌ زیقار به‌لیس����تێكی‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆ به‌ناوی‌ "رابونی‌ ژنان" ناوی‌ خۆی‌‬ ‫تۆماركردوه‌‪.‬‬ ‫لێكۆڵه‌ری‌ سیاسی‌ د‪.‬ئیحسان شه‌ممه‌ری‌‪،‬‬ ‫پێیوایه‌ قانونی‌ هه‌ڵبژاردن‌و شێوازی‌ بژاردنی‌‬ ‫ده‌نگه‌كان‪ ،‬هانده‌ری‌ قه‌وار‌ه سیاسیه‌كانه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ به‌لیستی‌ جیا به‌شداری‌ بكه‌ن‪ ،‬تاوه‌كو‬ ‫ده‌ستكه‌وتی‌ زیاتر به‌ده‌ست بهێنن‌و سه‌نگ‌و‬ ‫قورسایی‌ سیاس���ی‌ خۆیان بزانن‪ .‬له‌باره‌ی‌‬ ‫په‌رتبونه‌كانی‌ لیس���تی‌ عێراقیه‌‪ ،‬شه‌ممه‌ری‌‬ ‫هۆكاره‌ك���ه‌ی‌ ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫الیه‌نانه‌ ده‌یانه‌وێت قه‌باره‌ی‌ سیاسی‌ خۆیان‬ ‫بزان���ن‪ ،‬هه‌روه‌ها بۆ ئ���ه‌و‌هی‌ بزانن له‌نێوان‬ ‫ئیس�ل�امی‌‌و لیبراڵ���ی‌‌و نه‌ته‌وه‌ی���ی‌ كامیان‬ ‫نوێنه‌رایه‌تی‌ عه‌ره‌بی‌ سوننه‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫ئابوری‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫ئه‌م الپه‌ڕه‌ی ‌ه ب ‌ه سپۆنسه‌ری گروپی کۆمپانیاکانی قه‌یوان چاپ‌و باڵوده‌کرێته‌وه‌‬

‫"له‌الیه‌ن حسێن شه‌هرستانی‌‌و ‪ 10‬وه‌زیره‌وه‌ نوسراومان بۆ كراوه‌‬ ‫كه‌ بودجه‌ی‌ هه‌رێم ببڕین‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ کارمان پێنه‌کردوه‌ "‬ ‫"هه‌ندێ‌ داواكاری‌ ئێمه‌ هه‌یه‌‪ ،‬له‌الی‌ حكومه‌تی‌ عێراقی‌ وه‌كو كوفر ته‌ماشای‌ ده‌كرێت"‬ ‫ ئا‪ :‬ئاسۆ سه‌راوی‌‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌ عوسمان بریكاری‌‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ دارایی‌ عێراق له‌دیدارێكی‌‬ ‫ئاوێنه‌دا ئه‌وه‌ ئاشكرا ده‌كات كه‌‬ ‫له‌الیه‌ن حسێن شه‌هرستانی‌‌و ‪10‬‬ ‫وه‌زیری‌ حكومه‌تی‌ عێراقه‌وه‌ نوسراوی‌‬ ‫ئه‌وه‌یان بۆ كراوه‌ كه‌ بودجه‌ی‌ هه‌رێم‬ ‫ببڕین‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وان كاریان به‌و نوسراوه‌‬ ‫نه‌كردوه‌‪ ،‬پێچه‌وانه‌ی‌ قسه‌كانی‌ بایز‬ ‫تاڵه‌بانی وه‌زیری‌ دارایی‌ هه‌رێمیش كه‌‬ ‫پێشتر راگه‌یاندبو "بودجه‌ی‌ هه‌رێم‬ ‫كێشه‌ی‌ زۆر هه‌یه‌‪ ،‬له‌جیاتی‌ ‪%17‬ی‬ ‫كه‌متر ‪ %11‬ده‌گاته‌ هه‌رێم" فازیل‬ ‫نه‌بی‌ ده‌ڵێت "بودجه‌ی‌ هه‌رێم هیچ‬ ‫كێشه‌یه‌كی‌ تێدا نییه‌‪ ،‬كه‌س ناتوانێ‌‬ ‫بڵێ‌ كێشه‌ی‌ تێدایه‌‪ ،‬هه‌ندێ‌ كه‌س بۆ‬ ‫خۆیان له‌كوردستانه‌وه‌ له‌سه‌ر بودجه‌‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌ عوسمان بریكاری‌ وه‌زاره‌تی‌ دارایی‌ عێراق‬ ‫قسه‌ی‌ گه‌وره‌ ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ی‌ خواره‌وه‌ ته‌واوی‌ دیداره‌كه‌یه‌‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬بۆچی‌ هه‌مو س���اڵێك له‌كات ‌‬ ‫ی‬ ‫تاوتوێكردنی‌ بودجه‌دا كێش���ه‌ی‌ به‌شی‌‬ ‫ك���ورد س���ه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌‪ ،‬له‌كاتێك���دا‬ ‫جێگری‌ س���ه‌رۆك وه‌زیران بۆ كاروباری‌‬ ‫دارای���ی‌ (د‪ .‬رۆژ) ك���ورده‌‪ ،‬به‌ڕێزت���ان‬ ‫جێگری‌ وه‌زیری‌ دارایین‪ ،‬له‌پارله‌مانیش‬ ‫چ���وار پارله‌مانت���اری‌ كورد ه���ه‌ن كه‌‬ ‫ئه‌ندامی‌ لیژنه‌ی‌ دارایین؟‬ ‫د‪.‬فازی���ل نه‌ب���ی‌‪ :‬حه‌قیقه‌تێك هه‌یه‌‬ ‫ده‌بێت ل���ه‌الی‌ هه‌موان رونبێت‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئێمه‌ چه‌ند داواكاریمان هه‌بێت‬ ‫به‌رامبه‌ره‌كانیش���مان ئه‌وه‌نده‌��ان زیاتر‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬راس���ته‌ م���ن جێگ���ری‌ وه‌زیرم‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌زیره‌كه‌ی‌ من عه‌ره‌به‌‪ ،‬س���ه‌رۆك‬ ‫وه‌زی���ران عاره‌ب���ه‌‪ ،‬زیاتر له‌ش���ه‌ش بۆ‬ ‫ح���ه‌وت ئه‌وه‌نده‌ی‌ وه‌زی���ره‌ كورده‌كان‬ ‫وه‌زیری‌ عاره‌ب هه‌یه‌‪ ،‬تۆ دواكاریت هه‌یه‌‬ ‫ئه‌وانیش به‌هه‌مانشێوه‌ داواكاریان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌س���ڵه‌ن هه‌ندێ‌ داواكاری‌ ئێمه‌ هه‌یه‌‬ ‫ئ���ه‌وان وه‌كو كوفر ته‌ماش���ای‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫هه‌ر ل���ه‌م ماوه‌یه‌دا وه‌زی���ری‌ بازرگانی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ س���ه‌رۆك وه‌زیران‪ ،‬بۆ كۆمه‌ڵێك‬ ‫داواكاری‌ قس���ه‌ی‌ له‌گه‌ڵ كردوه‌‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫داواكاریه‌كانی‌ ه���ه‌ر زۆری‌ پێ‌ عه‌نتیكه‌‬ ‫ب���وه‌‪ ،‬وتویه‌تی‌ ئ���ه‌وه‌ ه���ه‌ر ناكرێت‪،‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌بودجه‌ كه‌ له‌وه‌زاره‌تی‌ دارایی‌‬ ‫رۆیش���توه‌‪ ،‬من وه‌ك���و وه‌كیل وه‌زیرێك‬ ‫كورد ده‌ڵێم هیچ كێشه‌یه‌كی‌ تێدا نییه‌‪،‬‬ ‫ك���ه‌س ناتوان���ێ‌ بڵێ‌ گرفت���ی‌ تێدایه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێ‌ كه‌س بۆ خۆی‌ له‌كوردس���تانه‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر بودجه‌ قس���ه‌ی‌ گه‌وره‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫كه‌یفی‌ خۆیه‌تی‌‪ ،‬ئه‌گ���ه‌ر ئازان با بێنه‌‬ ‫جێگای‌ ئێمه‌‪ ،‬ئێمه‌ ‪ 7‬س���اڵه‌ لێره‌ شه‌ڕ‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌وه‌ قس���ه‌ی‌ گ���ه‌وره‌ ده‌كات‬ ‫با بێته‌ ش���وێنی‌ ئێم���ه‌ بزانین ئه‌و چی‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬خ���ۆی‌ وه‌كو ئ���ه‌و رێكه‌وتنه‌ی‌‬ ‫ك���راوه‌‪ ،‬كه‌ كورد ‪ %17‬بودجه‌ بۆ خۆی‌‬ ‫ده‌ب���ات‪ ،‬دوای‌ ده‌ركردن���ی‌ نه‌فه‌قات���ی‌‬ ‫س���یادی‌و حاكیم���ه‌‪ ،‬نه‌فه‌قاتی‌ حاكیمه‌‬ ‫‪ %17‬وه‌رده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬شتی‌ وه‌ها نیه‌ كه‌‬ ‫ده‌ڵێن ‪ %10‬بودجه‌ دێت بۆ كوردستان‪،‬‬ ‫به‌رپرس���انی‌ كورد خۆیان رێكه‌وتنیان‬ ‫كردوه‌ له‌س���ه‌ر چۆنێتی‌ دابه‌ش���كردنی‌‬ ‫بودجه‌ خۆ به‌وه‌كی���ل وه‌زیرێكی‌ وه‌كو‬ ‫م���ن ئه‌وه‌ ناگۆڕدرێ���ت‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌وه‌‬ ‫ئێستا عاره‌به‌كان پێداگیری‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬كه‌ به‌شی‌ كورد له‌بودجه‌دا بێته‌‬ ‫‪ ،%13‬ئێمه‌ نه‌مانهێشتوه‌ تائێستا ئه‌وه‌‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬سااڵنه‌ له‌كاتی‌ دانانی‌ بودجه‌دا‬ ‫تا چه‌ن���د هه‌ماهه‌نگی‌ له‌نێ���وان ئێوه‌و‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ دارایی‌ هه‌رێمدا هه‌یه‌؟‬ ‫د‪.‬فازی���ل نه‌ب���ی‌‪ :‬له‌كات���ی‌ دانان���ی‌‬ ‫بودج���ه‌دا خش���ته‌یه‌ك داده‌نێی���ن بۆ‬ ‫هه‌م���و وه‌زاره‌ته‌كان‪ ،‬ه���ه‌ر وه‌زاره‌تێك‬ ‫له‌رۆژێكدا دێت گفتوگۆی‌ خۆی‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫دوات���ر رۆژێكیش ب���ۆ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‬ ‫داده‌نێی���ن‪ ،‬ل���ه‌و رۆژه‌دا به‌رپرس���انی‌‬ ‫هه‌رێ���م دێن گفتوگ���ۆی‌ خۆیان ده‌كه‌ن‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ فه‌رمانگه‌ی‌ موازه‌ن���ه‌‪ ،‬له‌هه‌مو‬

‫دنیاش���دا وای���ه‌ كات���ی‌ گفتوگۆكردندا‬ ‫ئه‌و كه‌س���ه‌ی‌ دێت هه‌میشه‌ داوای‌ زۆر‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم دائی���ره‌ی‌ موازه‌نه‌ كه‌می‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ به‌گوێ���ره‌ی‌ ئه‌و توانایه‌ی‌ كه‌‬ ‫هه‌ی���ه‌ له‌بودجه‌دا‪ ،‬وه‌زاره‌ت هه‌یه‌ داوای‌‬ ‫‪20‬ترلیۆن دینار ده‌كات‪ ،‬ئێمه‌ ‪3‬ترلیۆنی‌‬ ‫بۆ ده‌نوس���ین‪ ،‬ئێم���ه‌ له‌هه‌وڵه‌كانمان‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بین‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ پێشمان كرابێت‬ ‫كردومان���ه‌ ده‌بێت ئه‌وه‌ش رونبێت هه‌تا‬ ‫(ح���دی‌ فلس) بودج���ه‌ی‌ هه‌رێم خه‌رج‬ ‫ك���راوه‌‪ ،‬واته‌ به‌رێ���ژه‌ی‌ ‪ %100‬چه‌ند بۆ‬ ‫هه‌رێم دانراوه‌‪ ،‬چه‌ند س���اڵه‌ هه‌موی‌ بۆ‬ ‫خه‌رجك���راوه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا هیچ وه‌زارتێك‬ ‫له‌عێراق ‪ %90‬ی‌ بودجه‌كه‌شی‌ بۆ خه‌رج‬ ‫ناكرێت‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌بێت ده‌سه‌اڵتی‌ خۆمان بزانین‬ ‫بۆ ساڵی‌ پێشو بودجه‌یان له‌ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫نوێن���ه‌ران به‌ب���ێ‌ ئاماده‌بون���ی‌ كورد‬ ‫تێنه‌په‌ڕاند؟‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ب���اس ل���ه‌وه‌ ده‌كرێ���ت‬ ‫س���ااڵنه‌ وه‌زاره‌ته‌كان به‌ش���ێكی‌ زۆری‌‬ ‫بودجه‌كانیان خه‌رج ناكه‌ن‪ ،‬ئه‌و پاره‌یه‌ی‌‬

‫بودجه‌ی‌ عێراق‬ ‫وه‌كو بودجه‌‬ ‫شه‌فافه‌‬

‫عێ���راق هه‌ی���ه‌‌و ده‌وترێ���ت له‌بودجه‌ی‌‬ ‫س���ااڵنه‌ی‌ واڵتێكی‌ وه‌كو میسر زیاتره‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ تا چه‌ند راسته‌؟‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌‪ :‬ئه‌وه‌ هه‌ر زۆر هه‌ڵه‌یه‌‬ ‫شتی‌ وه‌ها هه‌ر نییه‌‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێ‌‬ ‫خه‌ڵك ك���ه‌ به‌رپرسیارێتیش���یان هه‌یه‌‬ ‫له‌خۆیانه‌وه‌ قسه‌ی‌ سه‌یر ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌بێ‌‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ زانیاری‌ پێویس���تیان هه‌بێت‪،‬‬ ‫زۆرج���ار به‌به‌رپرس���ان ده‌ڵێم كه‌ باس‬ ‫له‌ش���تێك ده‌كه‌ن په‌یوه‌ندی‌ به‌بودجه‌‌و‬ ‫خه‌رجی‌و دارایی���ه‌وه‌ هه‌یه‌ تكایه‌ پرس‬ ‫بك���ه‌ن له‌خۆتان���ه‌وه‌ قس���ه‌ی‌ گ���ه‌وره‌‬ ‫مه‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬قه‌باره‌ی‌ داهاته‌كانی‌ كوردستان‬ ‫له‌ن���او بودجه‌ی‌ عێراق���دا چه‌نده‌‪ ،‬واته‌‬ ‫س���ااڵنه‌ كوردس���تان چه‌ندێك داهاتی‌‬ ‫ناوخۆیی‌ ره‌وانه‌ی‌ عێراق ده‌كاته‌وه‌؟‬ ‫د‪.‬فازی���ل نه‌بی‌‪ :‬نزیك���ه‌ی‌ ‪ 300‬ملیار‬ ‫دینارێك ده‌نێرن‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬الیه‌ن���ه‌ ئۆپۆزس���یۆنه‌كانی‌‬ ‫كوردس���تان ره‌خنه‌یه‌ك���ی‌ زۆری���ان‬ ‫له‌بودجه‌ی‌ كوردس���تان هه‌ی���ه‌و ده‌ڵێن‬

‫وه‌كو ده‌وترێت به‌ه���ۆی‌ زۆری‌ ژماره‌ی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌یه‌ یان هۆكاره‌كه‌ی‌ سیاسیه‌؟‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌‪ :‬ئه‌وه‌ ده‌كرێت له‌وه‌زارتی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌ بپرس���ن‪ ،‬چونكه‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫دارایی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌و مه‌سه‌له‌یه‌وه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ دارایی‌ ته‌نها ماده‌یه‌كی‌ هه‌یه‌‬ ‫له‌ن���او بودجه‌ ده‌ڵێ���ت دوای‌ رێكه‌وتنی‌‬ ‫هه‌ردو سه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانی‌‬ ‫هه‌رێ���م‌و به‌غدا ئ���ه‌و پاره‌ی���ه‌ی‌ دیاری‌‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬ته‌نها ئه‌وه‌ خه‌رج ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ئایا له‌بودج���ه‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫به‌رگری‌ پش���كی‌ (‪ )%17‬بۆ كوردستان‬ ‫ته‌رخان ده‌كرێت؟‬ ‫د‪.‬فازی���ل نه‌بی‌‪ :‬نه‌خێر ناوترێ‌ ‪،%17‬‬ ‫خۆی‌ به‌پێی‌ ماده‌ك���ه‌‌و ئه‌و رێكه‌وتنه‌ی‌‬ ‫له‌نێوان وه‌زاره‌تی‌ پێشمه‌رگه‌‌و وه‌زاره‌تی‌‬ ‫به‌رگری‌ عێراقدا ده‌كرێت پاره‌كه‌ خه‌رج‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ماوه‌یه‌ك���ی‌ زۆره‌ ب���اس‬ ‫له‌زیادكردن���ی‌ موچ���ه‌ی‌ فه‌رمانبه‌ران‌و‬ ‫خانه‌نش���ینان ده‌كرێ���ت‪ ،‬ئه‌م���ه‌ جگه‌‬ ‫له‌ته‌رخانكردن���ی‌ موچه‌ ب���ۆ قوتابیانی‌‬

‫هه‌تا (حدی‌ فلس)‬ ‫بودجه‌ی‌ هه‌رێم‬ ‫خه‌رج كراوه‌‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌‬

‫كه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ چی‌ لێده‌كرێت؟‬ ‫د‪.‬فازی���ل نه‌ب���ی‌‪ :‬كێش���ه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫گه‌وره‌م���ان هه‌یه‌ ئه‌وی���ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ گش���تی‌ زانیاری‌‬ ‫داراییان الوازه‌ له‌ئاس���تی‌ به‌رزیشدا به‌و‬ ‫جۆره‌یه‌ به‌داخه‌وه‌‪ ،‬س���ه‌باره‌ت به‌پاره‌ی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت���ه‌كان هه‌م���وی‌ وه‌رناگ���رن تا‬ ‫الی‌ ئ���ه‌وان بمێنێت���ه‌وه‌ (عاده‌ت���ه‌ن‬ ‫بودج���ه‌ به‌ش���ێوه‌ی‌ عیج���ز داده‌نرێ‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ خه‌رج ناكرێ���ت بۆ پڕكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫عیجزه‌كه‌ به‌كاردێت‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌ر پاره‌ی���ه‌ك بمێنێت���ه‌وه‌ ده‌چێته‌وه‌‬ ‫گه‌نجین���ه‌ی‌ ده‌وڵه‌ت بۆ س���اڵی‌ داهاتو‬ ‫به‌كاردێته‌وه‌)‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬قس���ه‌و باس���ێكی‌ زۆر له‌سه‌ر‬ ‫بودجه‌ی‌ هه‌رس���ێ‌ س���ه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌ی‌‬

‫ناڕۆش���ن‌و ناش���ه‌فافه‌و ده‌رفه‌ت���ی‌‬ ‫به‌هه‌ده‌ردانی‌ زۆر تێدایه‌‪ ،‬ئایا بودجه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫عێراقیش به‌هه‌مانشێوه‌یه‌؟‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌‪ :‬بودجه‌ی‌ عێراق وه‌كو‬ ‫بودجه‌ ش���ه‌فافه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و پاره‌یه‌ی‌‬ ‫دی���اری‌ ده‌كرێت ب���ۆ وه‌زاره‌ته‌كان یان‬ ‫پارێزگاكان یاخود هه‌ر الیه‌نێكی‌ تر‪ ،‬كه‌‬ ‫پاره‌كه‌ مساده‌قه‌ی‌ له‌سه‌ركرا ئێمه‌ یه‌ك‬ ‫له‌س���ه‌ر دوانزه‌ی‌ له‌ناو حساباته‌كانیاندا‬ ‫داده‌نێی���ن‌و خۆی���ان خه‌رج���ی‌ ده‌كه‌ن‬ ‫هه‌موی‌ دیاره‌‪ ،‬به‌اڵم له‌كاتی‌ خه‌رجكردنی‌‬ ‫پاره‌كه‌ كه‌س���ێك خراپ خه‌رجی‌ ده‌كات‬ ‫ئه‌وه‌ شتێكی‌ تره‌‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ه���ۆكاری‌ چیی���ه‌ له‌ماوه‌ی‌‬ ‫ده‌ س���اڵی‌ رابردودا كێش���ه‌ی‌ بودجه‌ی‌‬ ‫پێش���مه‌رگه‌ یه‌كالنه‌كراوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ئای���ا‬

‫س���ه‌ره‌تایی‌‪ ،‬ئایا ئه‌مه‌ راسته‌ یان ته‌نها‬ ‫بۆ هه‌ڵمه‌تی‌ هه‌ڵبژاردنه‌؟‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌‪ :‬ئه‌وانه‌ هه‌مو راس���ته‌‬ ‫خ���ه‌رج ده‌كرێ���ت زی���اده‌ی‌ موچ���ه‌‪،‬‬ ‫له‌سه‌ره‌تای‌ ساڵی‌ داهاتو ده‌چێته‌ بواری‌‬ ‫جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪ ،‬پ���اره‌ی‌ قوتابیانیش‬ ‫له‌‪ 2014/ 10/1‬خه‌رج ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬له‌هه‌رێم ‪100‬ه���ه‌زار دیناری‌‬ ‫زی���اده‌ی‌ موچه‌ی‌ خانه‌نش���ینان خه‌رج‬ ‫نه‌كرا بۆ ئه‌وان���ه‌ی‌ موچه‌كه‌یان له‌خوار‬ ‫‪ 400‬هه‌زار دیناره‌وه‌یه‌‪ ،‬به‌پاساوی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئێوه‌ ئه‌و پاره‌ زیاده‌یه‌تان بۆ نه‌ناردوه‌‪،‬‬ ‫ئایا به‌راست ئێوه‌ بۆتان نه‌ناردون؟‬ ‫د‪.‬فازی���ل نه‌ب���ی‌‪ :‬راس���ته‌ ئێم���ه‌‬ ‫نه‌مانن���اردوه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‪ ،‬ده‌س���ته‌ی‌‬ ‫خانه‌نش���ینی‌ له‌عێراق پێویستی‌ به‌وه‌‬

‫له‌بودجه‌دا باسی‌‪،‬‬ ‫داهاتی‌ ناوخۆیی‌‬ ‫ی قه‌ره‌بوكردنه‌وه‌ی‬ ‫هه‌رێم كه‌ ره‌وانه‌ ‌‬ ‫قوربانیانی‬ ‫به‌غدا ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ی ‪ 300‬ملیار شااڵوه‌كانی ئه‌نفال‌و‬ ‫نزیكه‌ ‌‬ ‫چه‌كی كیمیایی‌و‬ ‫دیناره‬ ‫راپه‌ڕین‌و گۆڕه‌‬ ‫نه‌بو ئێمه‌ زی���اده‌ی‌ ‪ 100‬هه‌زار دیناریان‬ ‫‌مان به‌كۆمه‌ڵه‌كان‬ ‫بۆ بنێرین ئ���ه‌وان وتیان ئێمه‌ پاره‬ ‫هه‌یه‌ خۆمان ‪ 100‬هه‌زار دیناره‌كه‌ خه‌رج‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئێمه‌ ئه‌و پاره‌یه‌مان نه‌كراوه‌‬ ‫ب���ۆ بودج���ه‌ زی���اد نه‌كرد ب���ه‌و جۆره‌‬ ‫نه‌شمانتوانی‌ بۆ كوردس���تانی‌ بنێرین‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌س���اڵی‌ ‪2014‬دا حساب بۆ ئه‌وه‌‬ ‫كراوه‌‪ ،‬له‌‌و بودجه‌ی‌ بۆ هه‌رێمی‌ ده‌نێرین‬ ‫ئه‌وه‌شیان بۆ ده‌نێرین‪ ،‬جا نازانم خۆیان‬ ‫خه‌رجی‌ ده‌ك���ه‌ن یان نا‪ .‬به‌جۆرێكی‌ تر‬ ‫ده‌مه‌وێ���ت بڵێم ك���ه‌ له‌بودجه‌ی‌ ‪2014‬‬ ‫حساب بۆ ئه‌وه‌ كراوه‌‪ ،‬كه‌ موچه‌ی‌ هه‌ر‬ ‫خانه‌نش���ینێك له‌عێراق به‌هه‌رێمیشه‌وه‌‬ ‫نابێ���ت له‌خ���وار ‪ 400‬ه���ه‌زار دیناره‌وه‌‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬له‌كۆتایی‌ مانگی‌ نیس���انی‌‬ ‫ئه‌مس���اڵدا مالیكی‌‌و نێچیرڤان بارزانی‌‪،‬‬ ‫رێكه‌وت���ن له‌س���ه‌ر ئاماده‌كردنی پڕۆژه‌‬ ‫یاسایه‌كی تایبه‌ت به‌ (قه‌ره‌بوكردنه‌وه‌ی‬ ‫قوربانیانی شااڵوه‌كانی ئه‌نفال‌و چه‌كی‬ ‫كیمیایی‌و راپه‌ڕین‌و گۆڕه‌ به‌كۆمه‌ڵه‌كان)‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ته‌رخانكردنی‌ بڕی‌ چوار ترلیۆن‬ ‫دینار بۆ كرێی‌ ئه‌و كۆمپانیا نه‌وتیانه‌ی‌‬ ‫له‌هه‌رێم���ی‌ كوردس���تان كارده‌كه‌ن‪ ،‬تا‬ ‫چه‌ند له‌بودجه‌ی‌ ساڵی‌ داهاتودا ئه‌مانه‌‬ ‫جێگه‌یان كراوه‌ته‌وه‌؟‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌‪ :‬نه‌خێر ئه‌و‌ه ش���تێكی‌‬ ‫سیاس���یه‌ له‌بودج���ه‌دا باس���ی‌ ئه‌وانه‌‬ ‫نه‌كراوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ ده‌بێت رێكه‌وتنی‌ له‌سه‌ر‬ ‫بكرێت فه‌رمان���ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیرانی‌‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ربچێت‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬به‌اڵم ل���ه‌م ماوه‌یه‌دا وه‌زیری‌‬ ‫ی قه‌رب���وی‌‬ ‫ش���ه‌هیدانی‌ هه‌رێ���م داوا ‌‬ ‫زیانلێكه‌وتوانی‌ ده‌س���تی‌ به‌عس���ی‌ كرد‬ ‫پاره‌كه‌شی‌ به‌‪ 385‬ملیار دۆالر خه‌ماڵند‪،‬‬ ‫پێشبینی‌ ده‌كه‌ی‌ حكومه‌تی‌ عێراقی‌ ئه‌و‬ ‫پاره‌یه‌ خه‌رج بكات؟‬ ‫د‪.‬فازیل نه‌بی‌‪ :‬ت���ۆ ده‌زانی‌ بودجه‌ی‌‬ ‫عێ���راق ب���ۆ ‪ 2014‬چه‌ن���ده‌‪ ،‬بودجه‌كه‌‬ ‫هه‌م���وی‌ ناگاته‌ ‪150‬ملیارد دۆالر‪ ،‬ئینجا‬ ‫خ���ۆت بڕیار بده‌‪ ،‬منی���ش حه‌ز ده‌كه‌م‬ ‫پاره‌یه‌ك���ی‌ زۆر بدرێت���ه‌ هه‌رێم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ پێویس���تی‌ به‌رێكه‌وتنی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫بڕیاردان���ی‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫وه‌زیران‌و په‌رله‌مانی‌ عێراقه‌‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬ره‌وانه‌كردنی‌ نه‌وت بۆ توركیا‬ ‫له‌هه‌رێمه‌وه‌‪ ،‬چه‌ندین به‌رپرسی‌ عێراقی‌‬ ‫توڕه‌كرد به‌جۆرێك داوای‌ بڕینی‌ بودجه‌ی‌‬ ‫هه‌رێمیان كرد‪ ،‬ئایا شتێكی‌ وه‌هایان بۆ‬ ‫ده‌چێته‌ سه‌ر؟‬ ‫فازیل نه‌بی‌‪ :‬ئه‌وه‌ زۆر باس ده‌كرێت‪،‬‬ ‫هه‌تا به‌فه‌رمیش نوس���راومان بۆ هاتوه‌‬ ‫له‌الی���ه‌ن حس���ێن شه‌هرس���تانی‌ ك���ه‌‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌نی‌ لیژن���ه‌ی‌ وزه‌ی‌ عێراقه‌و‪،‬‬ ‫‪ 10‬وه‌زی���ری‌ عێراقیش واژۆیان له‌س���ه‌ر‬ ‫ئ���ه‌و داوایه‌ ك���ردوه‌‪ ،‬كه‌ ئێم���ه‌ پاره‌ی‌‬ ‫هه‌رێم ببڕین‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ نوسراوه‌كه‌مان‬ ‫خه‌واندوه‌و هیچ ش���تێكمان له‌وباره‌یه‌وه‌‬ ‫نه‌ك���ردوه‌‪ ،‬وتوش���مانه‌ نابێت له‌س���ه‌ر‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ سیاسی‌ بودجه‌ی‌ میلله‌تێك‬ ‫ببڕرێت‪.‬‬

‫له‌بودجه‌ی‌ ‪2014‬‬ ‫حساب بۆ ئه‌وه‌‬ ‫كراوه‌‪ ،‬كه‌ موچه‌ی‌‬ ‫هه‌ر خانه‌نشینێك‬ ‫له‌عێراق‬ ‫به‌هه‌رێمیشه‌وه‌‬ ‫كه‌متر نه‌بێت له‌‪400‬‬ ‫هه‌زار دینار‬

‫له‌بودجه‌ ‌ی ‪2014‬‬ ‫جێگا بۆ زیادكردنی‌‬ ‫موچه‌ ‌ی فه‌رمانبه‌ران‌و‬ ‫خانه‌نشینان‬ ‫كراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬پاره‌ش‬ ‫بۆ قوتابیان ‌ی‬ ‫سه‌ره‌تای ‌ی‬ ‫ته‌رخانكراو‌ه‬ ‫له‌‪10/1‬ی ساڵی‬ ‫ئاینده‌بۆیان خه‌رج‬ ‫ده‌كرێت‬


‫تایبه‌ت‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫‪9‬‬

‫بۆ‪ :‬كاو ‌ه گه‌رمیانی‌‬

‫"قه‌قنه‌س‌و‪ ...‬پێنووسێك ‌ی پێپه‌تی‌"‬ ‫شێرزاد حه‌سه‌ن‬

‫*ه����ه‌ر كاتێ����ك گوێ����م له‌‌وش����ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫رۆشنبیر بێت‪..‬ده‌ست بۆ ده‌مانچه‌كه‌م‬ ‫ده‌به‌م‪"...‬‬ ‫گۆبڵز ــ‌وه‌زیری‌ كولتووری‌ هیتله‌ر"‬ ‫ده‌ستپێك‪:‬‬ ‫مێ����ژووی‌ مرۆڤایه‌تی‌ هی����چ نه‌بوو‌ه‬ ‫بێجگه‌ له‌ملمالنێ‌‌و جه‌نگێكی‌ نه‌بڕاوه‌‬ ‫له‌سه‌ر به‌ده‌س����تهێنانی‌ سه‌ربه‌ستی‌‪،‬‬ ‫دیاره‌ بۆ ئه‌وه‌ش چه‌ك‌و قه‌ڵه‌م پێكه‌وه‌‬ ‫ئامرازی‌ ئه‌و جه‌نگه‌ درێژخایه‌نه‌ بوون‪،‬‬ ‫ئامار‌و پێوانه‌یه‌كی����ش نیه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫بیسه‌لمێنێت كامه‌یان له‌بره‌ودا بووه‌‌و‬ ‫كاریگ����ه‌ری‌ پت����ری‌ هه‌ب����ووه‌ له‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌نگاوێ����ك ئێم����ه‌ی‌ له‌سه‌ربه‌س����تی‌‬ ‫نزیكتر خس����تبێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم من خۆم‬ ‫پتر هاوس����ۆزی‌ ئه‌وه‌م ك����ه‌ پێنووس‬ ‫پتر ئێم����ه‌ی‌ له‌خه‌ونی‌ سه‌ربه‌س����تی‌‬ ‫نزیكتركردۆته‌وه‌‪ ،‬بۆ هه‌میشه‌ كاروانی‌‬ ‫ش����ه‌هیدانی‌ قه‌ڵه‌م به‌خوێنی‌ خۆیان‬ ‫‌وایانك����ردووه‌ ئازادانه‌تر نووس����ه‌رانی‌‬ ‫بیر‌و ئه‌ندێشه‌‌و ئاوه‌زی‌ ئازاد ئازایانه‌تر‬ ‫چ����ووك‌و په‌ڕه‌م����ووچ له‌شووش����ه‌ی‌‬ ‫مه‌ره‌ك����ه‌ب هه‌ڵێنج����ن‌و ل����ه‌و جه‌نگه‌‬ ‫پیرۆزه‌ به‌رده‌وامبن‪.‬‬ ‫ل����ه‌و كاروان����ه‌دا "كاوه‌ گه‌رمیانی‌"‬ ‫جه‌نگاوه‌رێكی‌ دلێری‌ نه‌وه‌ی‌ نوێ‌ بووه‌‬ ‫كه‌‌وتوویه‌تی‌ "نا"‪" .‬ئۆش����ۆ"‌واته‌نی‌‪:‬‬ ‫گه‌رچی‌ ئاده‌م به‌یه‌كه‌مین باوكی‌ هه‌موو‬ ‫مرۆڤایه‌تی‌ ناسراوه‌‪ ،‬هه‌رگیز یه‌كه‌مین‬ ‫م����رۆڤ‌و بوونه‌وه‌ر نه‌بووه‌ كه‌ هاتبێته‌‬ ‫بوون‌و دونیاوه‌‪ ،‬به‌ر له‌ئاده‌م هه‌زاره‌ها‬ ‫هه‌ب����وون‪ ،‬به‌اڵم هه‌مووی����ان‌وتوویانه‌‬ ‫"به‌ڵێ‌"‪ ..‬ئێم����ه‌ بێجگه‌ له‌ئاده‌م ناوی‌‬ ‫ئه‌و هه‌زاره‌هایه‌ نازانین‪.‬‬ ‫بگره‌ یه‌زدان ــ یش باسیان ناكات‪،‬‬ ‫به‌اڵم ته‌نه����ا ناوی‌ "ئ����اده‌م" به‌ئێمه‌‬ ‫گه‌یشت‪ ،‬چونكه‌‌وتوویه‌تی‌ "نا"‪ ..‬هه‌ر‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌مڕۆكه‌ ده‌یناسین‪..‬‬ ‫گه‌رچی‌ پێش����ه‌نگ‌و سه‌رمه‌شقی‌ ئه‌و‬ ‫ئازادییه‌ش كه‌ دنه‌ی‌ ئاده‌م ـ ی‌ داوه‌‌و‬ ‫هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌ی‌ الی‌ ئاده‌م خۆشه‌ویست‬ ‫كردووه‌ دایكه‌ "حه‌وا" بووه‌‪!..‬‬ ‫به‌هه‌زاره‌ه����ا‬ ‫له‌كوردس����تان‬ ‫رۆژنامه‌نووس����ی‌ الو‌و هه‌ژارتر له‌كاوه‌‬ ‫ه����ه‌ن‪‌،‬وه‌لێ كه‌س����مان نایناس����ین‪،‬‬ ‫گه‌رچ����ی‌ رۆژانه‌ ریپۆرتاژی‌ جۆراوجۆر‬ ‫باڵوده‌كه‌ن����ه‌وه‌‪ ،‬چونك����ه‌ ده‌گمه‌ن����ن‬ ‫ئه‌وانه‌ی‌ بڵێن "نه‌خێ����ر"‪ ..‬زۆرینه‌ش‬ ‫له‌منداڵییه‌وه‌ به‌"به‌ڵێ" ئاش����ناكراوه‌‬ ‫چونكه‌ دووره‌ ل����ه‌وه‌ی‌ گه‌ردن له‌تیغ‬ ‫هه‌ڵبسووێت‪.‬‬

‫‌ویستی‌ بیسه‌لمێنێت كه‌ ماڵ‌‌و گه‌ڕه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر ه����ه‌ن له‌ن����او ئ����ه‌م دۆزه‌خه‌ كه‌‬ ‫به‌هه‌ش����تییه‌كانی‌ نێو سیاسه‌تبازاڕی‌‬ ‫كوردی‌ له‌وه‌ سه‌رمه‌س����تترن ئاوڕێك‬ ‫ل����ه‌و جه‌هه‌ننه‌م����ه‌ بده‌ن����ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫له‌وێن����ده‌رێ‌‌و ده‌نێ����و كۆش����ك‌و‬ ‫ق����ه‌اڵ‌و قوولل����ه‌‌و بورج����ی‌ مینابه‌نده‌‬ ‫زێڕه‌وش����انه‌كانیاندا مڕ‌و مه‌ستتر به‌و‬ ‫ش����ه‌رابه‌ی‌ ك����ه‌ خوێنی‌ س����ه‌ده‌هایه‌‬ ‫له‌هاوسه‌نگه‌رانی‌ خۆیان‌و‪ ..‬شه‌رابێك‬ ‫تێك����ه‌ڵ به‌خوێن����ی‌ كاوه‌و ه����اوڕێ‌‬ ‫جه‌هه‌ننه‌مییه‌كان����ی‌‪ ..‬وه‌لێ‌ مه‌حاڵه‌‬ ‫سه‌رخۆش����انی‌ عه‌ی����ش‌و نۆش����ی‌ ناو‬ ‫بزنس‌و سیاس����ه‌تبازی‌ ئاوڕ له‌گه‌ڕه‌كه‌‬ ‫دۆزه‌خییه‌كان بده‌نه‌وه‌‪ .‬كاوه‌ ‌ویستی‌‬ ‫بیس����ه‌لمێنێت به‌خوێنی‌ خۆی‌ كه‌ ئه‌م‬ ‫بۆ خۆی‌‌و خانه‌واده‌كه‌ی‌ خه‌منش����ینی‌‬ ‫یه‌كێك له‌كه‌الوه‌كان����ی‌ ناو زه‌مهه‌ریر‌و‬ ‫سه‌ڕس����ه‌ڕن له‌س����ه‌ر خاكێ����ك ك����ه‌‬ ‫ژێره‌ك����ه‌ی‌ زه‌ریایه‌ك له‌دوڕ‌و یاقووت‌و‬ ‫گه‌وهه‌ر‌و م����رواری‌ تێدای����ه‌ بێئه‌وه‌ی‌‬ ‫دانه‌یه‌ك����ی‌ ب����ه‌ر كاوه‌‌و هاوخ����ه‌ون‌و‬ ‫هاوخوێنه‌كان����ی‌ بكه‌وێ����ت‪ ،‬ك����ه‌س‬ ‫ئ����اوڕی‌ نه‌دایه‌وه‌‪ ،‬كه‌س����یش كه‌الوه‌‬ ‫گڕگرتووه‌كه‌ی‌ كاوه‌ی‌ نه‌بینی‌ به‌سه‌ر‬ ‫له‌پی‌ پڕ له‌گڕ‌و كڵپه‌و بڵێسه‌ی‌ ئاگری‌‬ ‫جه‌هه‌ننه‌مه‌وه‌‪ ،‬ناچار كاوه‌ له‌دره‌ختی‌‬ ‫ئاگری‌ دۆزه‌خه‌كه‌ پش����كۆیه‌كی‌ ‌وه‌ك‬ ‫س����ێو یان هه‌ناری‌ ئاگرینی‌ لێكرده‌وه‌‬ ‫ك����ه‌ بۆ خۆی‌ پش����كۆیه‌كی‌ س����ووری‌‬ ‫یان په‌نگرێكی‌ تاقان����ه‌ بوو كه‌ ته‌نها‬ ‫به‌ش����ی‌ ئه‌م����ی‌ لێمابۆوه‌ ل����ه‌و پیره‌‬ ‫دره‌خته‌ی‌ حه‌وش����ه‌ی‌ په‌ژم����وورده‌ی‌‬ ‫ماڵه‌ كاولبووه‌كه‌ی‌ خۆیان‪ ،‬ئه‌م هیچی‌‬ ‫نه‌كرد‪ ..‬ته‌نها‌و ته‌نها‌ویستی‌ دیسانه‌وه‌‬ ‫بیس����ه‌لمێنێت كه‌ ئه‌م‌و خه‌منشینانی‌‬ ‫"گه‌ڕه‌ك����ی‌ دۆزه‌خیی����ان" رۆژان����ه‌‬ ‫خ����ه‌م‌و نانی‌ س����ووتاو‌و ژه‌قنه‌بووت‌و‬ ‫فرمێس����ك‌و ئاره‌ق����ه‌‌و خوێنی‌ خۆیان‬

‫ی‬ ‫كاوه‌ "ئاده‌م"ێك ‌‬ ‫سه‌رزه‌مینییه‌و‬ ‫ی خاك‌و خۆڵ‌‌و‬ ‫بۆن ‌‬ ‫خه‌می‌ لێدێت‌و‬ ‫ی‬ ‫ره‌نگی‌ برسییه‌ت ‌‬ ‫‌وا له‌چاوانیدا‪،‬‬ ‫ئه‌م گه‌رچی‌ تێر‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫به‌سك ‌‬ ‫نه‌خواردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫په‌خشانه‌كه‌‪:‬‬ ‫كاوه‌ "ئاده‌م"ێكی‌ س����ه‌رزه‌مینییه‌و‬ ‫ی‬ ‫بۆنی‌ خ����اك‌و خۆڵ‌‌و خه‌م����ی‌ لێدێت‌و ‌وه‌ك ئاده‌م ــ ‌‬ ‫ره‌نگی‌ برسییه‌تی‌ ‌وا له‌چاوانیدا‪ ،‬ئ‬ ‫ی‬ ‫‌خواردووهه‌م‌‪ ،‬باوك "نه‌خێر" ‌‬ ‫گه‌رچی‌ تێر به‌سكی‌ خۆی‌ نه‬ ‫به‌اڵم‌وه‌ك ئاده‌م ــ ی‌ باوك "نه‌خێر"ی‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌یه‌‌و له‌"دره‌ختی‌ حه‌را��" ده‌خوات‪ ،‬هه‌یه‌‌و له‌"دره‌خت ‌‬ ‫میوه‌كه‌ی‌ كاوه‌ نه‌ سێوه‌‌و نه‌ گوڵه‬ ‫‌شت‪‌،‬گهئ‌نهم‌و‌م حه‌رام" ده‌خوات‬ ‫نه‌ هیچ میوه‌یه‌كی‌ ناو به‌هه‬

‫‌وه‌ك ئاده‌مێك����ی‌ خاك����ه‌را‌و خه‌مزه‌د‌ه‬ ‫له‌خوداوه‌نده‌ سته‌مكاره‌كان‌و پیاوانی‌‬ ‫خێڵ����ه‌ خوێنخۆره‌كانی‌ كوردس����تان‬ ‫هه‌ڵده‌گه‌ڕێت����ه‌وه‌‌و یاخ����ی‌ ده‌بێ����ت‌و‬ ‫ده‌ڵێت‪" ..‬نه‌خێر"‪.‬‬ ‫هه‌میش����ه‌ ب����اج‌و س����زای‌ "نه‌خێر"‬ ‫لێ����ره‌‌و هه‌نووكه‌ خوێنی‌ س����ه‌ر بووه‌‪،‬‬ ‫به‌دڵنیایی����ه‌وه‌ كاروان����ی‌ یاخ����ی‌و‬ ‫سه‌ركێش����ه‌كان درێژ بووه‌‪ ،‬به‌درێژایی‬ ‫مێ����ژوو‪ ،‬ئێمه‌ش ده‌مێك س����اڵه‌ له‌و‬ ‫كاروان����ه‌دا بێ‌ رێب����وار‌و پی����اده‌ڕه‌و‬ ‫نه‌بووین‪ ،‬چ زیندوو چ مردوو‪ ،‬دره‌خته‌‬ ‫حه‌رامه‌كه‌ی‌ كاوه‌ یه‌كێكه‌ له‌و دره‌خته‌‬ ‫ئاگرگرتووان����ه‌ی‌ ن����او گورگس����تانی‌‬ ‫سیاس ‌هت‌و جه‌هه‌ننه‌مه‌كه‌ی‌ ئێمه‌‪ ،‬كاوه‌‬ ‫به‌ته‌نها ‌ویس����تی‌ ئاماژه‌ بۆ یه‌ك دوو‬ ‫گورگی‌ ناو ئه‌و جه‌نگ ‌هڵ‌و دارس����تانه‌‬ ‫بكات نه‌ك هه‌ر هه‌موو گورگه‌كانی‌ ناو‬ ‫ئه‌م بێش����ه‌اڵن‌و جه‌نگه‌ڵستانه‌‪ ،‬كاوه‌‬

‫ده‌خۆنه‌وه‌‪ ،‬ب����ۆ میوه‌جاتیش بێجگه‌‬ ‫له‌می����وه‌ی‌ ئاگرین����ی‌ دره‌خته‌كان���� ‌‬ ‫ی‬ ‫ن����او جه‌نگه‌ڵس����تانی‌ جه‌هه‌ننه‌م هیچ‬ ‫ش����ك ناب����ه‌ن‪ ،‬هه‌ر له‌س����ۆنگه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫قه‌ه����ره‌ ره‌ش‌و برس����ییه‌تییه‌ كه‌ڕوو‬ ‫هه‌ڵهێن����اوه‌ی‌ ن����او ك����ه‌الوه‌كان‌و‪..‬‬ ‫خه‌فه‌تی‌ دایك���� ‌ه بێوه‌ژنه‌كه‌ی‌‌و ژنانی‌‬ ‫داغ����ان‌و خه‌فه‌تخ����ان‌و ده‌م به‌هاوار‌و‬ ‫ناڵه‌‌و شین‌و شه‌پۆڕی‌ بێوه‌ژنه‌ رووت‌و‬ ‫ره‌جاڵ‌و داماوه‌كانی‌ به‌رده‌م ره‌شه‌باو‬ ‫گه‌رده‌لوول‌و خۆڵبارانی‌ گه‌رمه‌س����ێر‪،‬‬ ‫له‌ش����ه‌رمی‌ ته‌نیایی "ش����یرین"‌و باقی‌‬ ‫كچان����ی‌ به‌جێم����او ل����ه‌دوای‌ ئه‌نفال‌و‬ ‫غه‌زه‌وات‌و فتووح����ات‪ ..‬له‌داخی‌ ژانی‌‬

‫ش����ین‌و مۆرهه‌ڵگ����ه‌ڕاوی‌ ئ����ه‌و كوڕه‌‬ ‫چه‌له‌نگانه‌ی‌ كه‌ بێجگه‌ له‌دڵی‌ گڕدار‌و‬ ‫تۆراویان هیچ شك نابه‌ن بیخه‌نه‌ سه‌ر‬ ‫له‌پی‌ ده‌س����تیان‌و پێشكه‌ش����ی‌ بكه‌ن‬ ‫به‌دڵخوازه‌ ناموراده‌كانیان‪ ،‬له‌ترس����ی‌‬ ‫ك����ه‌الوه‌ی‌ زۆر‌و زه‌به‌ندی‌ بان ته‌پیوو‌و‬ ‫شان ش����كاوه‌كان‪ ،‬ئه‌و كه‌الوانه‌ی‌ كه‌‬ ‫ده‌رگای‌ پۆاڵیینی‌ به‌سورگی‌ به‌ستراو‌و‬ ‫به‌كلیل‌و قوفڵی‌ زێڕین كلۆمكراو نین‪..‬‬ ‫ئه‌و كۆلیت‌و كوخ����ت‌و كه‌الوانه‌ی‌ كه‌‬ ‫زۆر ئاسان‪ ..‬بێ‌ پرس‌و ترس ره‌شه‌با‌و‬ ‫گه‌رده‌ل����وول‌و تۆفانی‌ رق����ی‌ ژنكوژ‌و‬ ‫پیاوكوژه‌ له‌پڕه‌ش����ه‌كان ت����ا بنه‌بانێ‌‬ ‫هه‌ڵده‌كوتن����ه‌ ژووری‌ ژووره‌وه‌ی‌ دڵ‌‌و‬ ‫رۆح‌و خه‌ون‌و كه‌الوه‌ خانه‌خراپه‌كان‪..‬‬ ‫ی����ان گ����ه‌ر ده‌رگاكان����ی‌ له‌گوێنی‌ بن‬ ‫یان ته‌نه‌كه‌ی‌ ژه‌نگدار بۆ هه‌میش����ه‌‌و‬ ‫تا قیامه‌ت ك����راوه‌‌و ‌وازن‪ ..‬هه‌رگیزاو‬ ‫هه‌رگی����ز داناخرێ����ن‪ ..‬ئاخ����ر بێجگه‌‬ ‫له‌مرواری‌ فرمێس����كه‌كان‌و پش����كۆی‌‬ ‫خ����ه‌م‌و دڵی‌ پڕ له‌كس����په‌و هه‌قایه‌تی‌‬ ‫نه‌بڕاوه‌ی‌ برس����ییه‌تی‌ چی‌ هه‌یه‌و چی‌‬ ‫ماوه‌ كه‌ چه‌ته‌كانی‌ تااڵنكه‌ری‌ خاك‌و‬ ‫خه‌ڵك‌و خه‌ونی‌ ئێمه‌‪ :‬بیدزن؟ كاوه‌ی‌‬ ‫كه‌له‌كه‌وێ����ت چه‌نده‌ها به‌یت‌و بالۆره‌و‬ ‫ه����ۆره‌ی‌ گه‌رمیان‌و الوكی‌ س����ووتاوی‌‬ ‫گه‌رمه‌س����ێر‌و حه‌یرانی‌ پڕ له‌حه‌یف‌و‬ ‫حه‌یب ‌هت‌و حه‌سره‌تی‌ چڕی‌‌و هۆنییه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ب����ای‌‌وه‌ش����تی‌ ناو جه‌رگ����ه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫جه‌هه‌ننه‌مه‌ ناردی‌ بۆ خوداوه‌نده‌كانی‌‬ ‫خۆش����نوودی‌‌و به‌گزاده‌كان����ی‌ به‌رگ‬ ‫ئاوریش����مین‌و خۆشینشینی‌ به‌هه‌شتی‌‬ ‫ئه‌ودیو س����نووری‌ خاكی‌ سووتماكی‌‬ ‫بیابانی‌ قاقڕ‌و قه‌ڵشتی‌‪ ،‬بێهووده‌ بوو‪..‬‬ ‫بێهووده‌‪ ..‬له‌خه‌م‌و داخ‌و شه‌رمی‌ ئه‌و‬ ‫هه‌موو جۆگه‌له‌ی‌ فرمێسك‌و رووباری‌‬ ‫ئاره‌قه‌‌و ده‌ریاچه‌ی‌ خوێنه‌ كاوه‌ ناچار‬ ‫ب����وو له‌"دره‌خت����ی‌ ح����ه‌رام" بخوات‌و‬ ‫هه‌ڵبگه‌ڕێت����ه‌وه‌‪ ..‬كه‌ ره‌گ‌و ریش����ه‌ی‌‬ ‫قووڵ‌ ره‌گاژۆ تا ن����او هه‌ناوی‌ به‌تاڵی‌‬ ‫هه‌ژاران رۆیش����تبوو‪ ،‬له‌پاش����ماوه‌ی‌‬ ‫ئه‌و خوێنه‌ كه‌مه‌ی‌ ن����او ده‌ماره‌كانی‌‬ ‫ئه‌وانی‌ ده‌خوارده‌وه‌‪ ..‬له‌پاش����ماوه‌ی‌‬ ‫خۆڵه‌مێش����ی‌ س����ووتاوی‌ دڵ‌و رۆحی‌‬ ‫ئه‌وان‪ ..‬ل����ه‌و فرمێس����كه‌ گه‌رمانه‌ی‌‬ ‫رژابوون����ه‌وه‌ ن����او هه‌ن����اوی‌ خاك����ی‌‬ ‫س����ووته‌مه‌رۆ‪ ..‬كاوه‌ دواجار ده‌ستی‌‬ ‫بۆ دره‌خت����ی‌ حه‌رام����ی‌ ئاگرین برد‪،‬‬ ‫لێره‌‌و له‌وێدا‪ ،‬هێشووه‌ هه‌شی‌ ره‌شی‌‬ ‫به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌هات كه‌ بۆڵووه‌ ترێكانی‌‬ ‫هه‌ر پشكۆ بوون‪ ،‬له‌والتر دره‌ختێكی‌‬ ‫دیكه‌ قرچه‌ قرچ له‌ره‌گه‌وه‌ ده‌سووتا‪،‬‬ ‫ده‌نێو حه‌وشه‌یه‌كی‌ په‌ژموورده‌دا‪ ،‬كه‌‬ ‫منداڵه‌كانی‌ ببوون به‌داهۆڵی‌ سووتاو‪،‬‬ ‫به‌ترسه‌وه‌ ده‌س����تی‌ دا له‌منداڵه‌كان‌و‬ ‫بوون به‌خۆڵه‌مێش‌و رژانه‌ به‌ر پێیان‪،‬‬ ‫له‌والت����ر چه‌ندین دره‌ختی‌ نیوه‌رووت‌و‬ ‫پرچ هه‌ڵك����ڕووزاوی‌ بین����ی‌ هه‌ر‌وه‌ك‬ ‫ژن����ان‌و كچان����ی‌ بیابان����ی‌ عه‌رع����ه‌ر‪،‬‬ ‫سینه‌‌وااڵ‌و سووتاو له‌به‌ر گڕی‌ هه‌تاوی‌‬ ‫گه‌رمه‌س����ێری‌ جه‌هه‌نن����ه‌م ئاس����ا‪،‬‬ ‫كچۆڵه‌یه‌كی‌ ره‌نگ‌و س����یما قه‌ره‌جی‌‪،‬‬ ‫قژ ب����ژ‌و ئاڵۆزكاو‌و كراوه‌ بۆ ش����ین‌و‬ ‫داد‌و فیغان‌و‌واوه‌یالی‌ پاش له‌چاڵنانی‌‬ ‫باوك‌و دایك‌و براو خوش����كانی‌ بن لم‬ ‫كه‌وتووی‌ بیابانی‌ عه‌رعه‌ر‪ ،‬خۆی‌ بوو‪..‬‬ ‫"شیرین"ی‌ هاوسه‌ری‌‪ ..‬بااڵیه‌ك له‌گڕ‌و‬ ‫بڵێسه‌ كه‌ به‌ده‌م هاواره‌وه‌ رووه‌و كاوه‌‬ ‫ش����ێتانه‌‌و ته‌نگه‌تاو‪ ..‬دڵی‌‌وه‌ك سكڵ‬ ‫ئاسای‌ له‌س����ه‌ر ده‌س����تان به‌هه‌ویای‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ به‌هانای‌ گوندی‌ سووتاو‌و ژنان‌و‬ ‫مندااڵن‌و پی����ره‌ژن‌و پیره‌مێرده‌كانه‌وه‌‬ ‫بێ����ت‌و فریایان بكه‌وێت ك����ه‌ به‌رگ‌و‬ ‫س����یپاڵی‌ به‌ریان بێجگه‌ له‌ئاگری‌ ئه‌و‬ ‫جه‌هه‌ننه‌مه‌ هه‌اڵیس����اوه‌ هیچی‌ دیكه‌‬ ‫نیه‌‪ ..‬كه‌ له‌وه‌ ده‌چوو قیامه‌تی‌ نزیك‬ ‫خستبێته‌وه‌‪ ..‬ئه‌مڕۆكه‌ش هه‌ر هه‌مان‬ ‫سووتان‌و گڕكان‌و بوومه‌له‌رزه‌و حه‌شر‌و‬ ‫تۆفان‌و دۆزه‌خه‌!‬ ‫دواج����ار كاوه‌ی‌ خه‌ونبی����ن خه‌ونی‌‬ ‫به‌وه‌وه‌ بینیوه‌ كه‌ ناكرێت شانازی‌ به‌و‬ ‫ناوه‌ی‌ خۆیه‌وه‌ ن����ه‌كات كه‌ بێگومان‬ ‫هه‌م����وو رۆژێ����ك‌و له‌وه‌ت����ه‌ی‌ فامی‌‬ ‫كردۆته‌وه‌‌و ئه‌و هه‌م����وو "زووحاك"ه‌‬ ‫ده‌بینێ����ت ك����ه‌ مێش����كی‌ الوه‌كان‬ ‫ده‌رخ����واردی‌ ماره‌ رواوه‌كانی‌ س����ه‌ر‬ ‫ش����انیان ده‌ده‌ن‪ ..‬دۆش����داماو به‌دیار‬ ‫دایكانی‌ هه‌ناو هه‌ڵقرچاو‪ ..‬ده‌بوو ئه‌و‬ ‫ناوه‌ی‌ خۆی‌ خه‌سار نه‌كات‌و هه‌ر‌وه‌ك‬ ‫"كاوه‌ی‌ ئاس����نگه‌ر" به‌رووی‌ پادش����ا‬ ‫خوێنخۆره‌كاندا هه‌ڵبشاخێت‪.‬‬ ‫كاوه‌ په‌رێش����انه‌و ده‌خوازێ����ت‬

‫كاوه‌ ‌ی خه‌ونبین‬ ‫خه‌ونی‌ به‌وه‌و‌ه‬ ‫بینیوه‌ كه‌ ناكرێت‬ ‫شانازی‌ به‌و ناوه‌ ‌ی‬ ‫خۆیه‌وه‌ نه‌كات‬ ‫ك ‌ه بێگومان‬ ‫هه‌موو رۆژێك‌و‬ ‫له‌وه‌ته‌ی‌ فام ‌ی‬ ‫كردۆته‌وه‌‌و ئه‌و‬ ‫هه‌موو "زووحاك"‌ه‬ ‫ده‌بینێت ك ‌ه مێشك ‌ی‬ ‫الوه‌كان ده‌رخوارد ‌ی‬ ‫ماره‌ رواوه‌كان ‌ی سه‌ر‬ ‫شانیان ده‌ده‌ن‬ ‫بیسه‌لمێنێت كه‌ ئه‌م‌و هاوده‌رده‌كانی‌‬ ‫كرێچی‌ كه‌الوه‌كانی‌ ن����او گڕكانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫دۆزه‌خن‌و رۆژانه‌ ده‌س����ووتێن‪ ..‬وه‌لێ‬ ‫هیچ كامیان ئ����اوڕی‌ نه‌دایه‌وه‌‪ ..‬هیچ‬ ‫كه‌سێك له‌خوداوه‌نده‌ خوێنخۆره‌كان‌و‬ ‫میره‌كان����ی‌ جه‌ن����گ‪ :‬سه‌رمه‌س����ت‌و‬ ‫به‌دمه‌س����ت‌و ملهوڕه‌كانی‌ فیرده‌وسی‌‬ ‫قاڕی‌ بازاڕ‌و راوكه‌رانی‌ خه‌ون‌و خه‌یاڵ‌‌و‬ ‫خوێن‌و خه‌نده‌و خۆزگه‌كانی‌ خه‌ڵكانی‌‬ ‫ناو گه‌ڕه‌كه‌كان����ی‌ دۆزه‌خی‌ نه‌بینی‌‪..‬‬ ‫ه����ه‌ر هه‌م����وو خواپێ����داوه‌كان گوێ‌‬ ‫كه‌ڕیڵ����ه‌و رۆح س����یس‌و دڵ مردوو‪..‬‬ ‫كاس‌و كه‌یل‌و بێئاگا له‌هه‌له‌كه‌سه‌مای‌‬ ‫خۆیان به‌س����ه‌ر ئێس����ك‌و پرووسك‌و‬ ‫كه‌لله‌سه‌ری‌ هه‌منیش����ینان‪ ..‬كاوه‌ی‌‬ ‫ناچار‌و نائومێد‌و دڵس����ووتاو بارته‌قای‌‬ ‫س����ووتانی‌ پێده‌ش����ته‌ گڕگرتووه‌كانی‌‬ ‫گه‌رمی����ان‪ ..‬دڵگه‌رمانه‌ نزیكده‌بێته‌وه‌‬ ‫له‌ده‌روازه‌و په‌نجه‌ره‌و دڵه‌ هه‌میش����ه‌‬ ‫داخراوه‌كانی‌ ئه‌وان به‌س����ه‌ر سه‌ده‌ها‬ ‫پالنی‌ ره‌ش‌و نهێنی‌ كوشتنی‌ خه‌ون‌و‬ ‫په‌یماننامه‌ی‌ تازه‌و كۆنی‌ مۆركراو بۆ‬ ‫فرۆشتنی‌ رووبار‌و مێرگ‌و شاخ‌و خوێن‌و‬ ‫نامووسی‌ خاك‌و خۆزگه‌كانی‌ خه‌ڵك‌و‬ ‫كه‌ندووی‌ به‌تاڵی‌ بێوه‌ژن‌و خه‌یاڵی‌ زۆر‬ ‫شه‌رمنی‌ قه‌یره‌ كچانی‌ جێماو‌و ئافه‌رۆز‬ ‫له‌دوای‌ ئه‌نفال‌و ئافاته‌كان‪ ..‬كاوه‌ به‌م‬ ‫هه‌موو حه‌سره‌ت‌و گڕ‌و هاواری‌ خنكاوتر‬ ‫له‌هه‌ناسه‌ی‌ خنكاوه‌كانی‌ له‌گۆڕنراوی‌‬ ‫ژێر خ����ۆڵ‌و لمی‌ ئاگرینی‌ س����ه‌حرای‌‬ ‫"عه‌رعه‌ر"‪ ..‬هه‌ر به‌و داخ‌و ئاخه‌وه‌ تاو‬ ‫ده‌دات‌و له‌هه‌ر دره‌ختێكی‌ س����ووتاوی‌‬ ‫گه‌ڕه‌كه‌كه‌ی‌ خۆیان میوه‌یه‌كی‌ حه‌رام‬ ‫لێده‌كاته‌وه‌‌و ده‌خوازێت به‌دایناسۆره‌‬ ‫خۆش����به‌خته‌كانی‌ پیش����ان بدات كه‌‬ ‫گوناه����ه‌ ئ����ه���وان تا قیام����ه‌ت ئه‌هلی‌‬ ‫جه‌هه‌نن����ه‌م بن‪ ..‬می����وه‌ی‌ حه‌رامیش‬ ‫بێجگه‌ له‌پشكۆكانی‌ ناو ئه‌و دۆزه‌خه‌‬ ‫هیچی‌ دیكه‌ نه‌بێت‪‌ ..‬وه‌لێ هه‌یهات‪..‬‬ ‫خوداوه‌نده‌كان����ی‌ كڕكه‌وتوو به‌س����ه‌ر‬ ‫عه‌رشه‌كانی‌ خۆیانه‌وه‌ چاو داده‌خه‌ن‪..‬‬ ‫ناچار به‌هه‌ڵ����ه‌داوان له‌هه‌ر ماڵێكه‌وه‌‬ ‫دڵێكی‌ سووتاو‌و قه‌ره‌برووت ده‌هێنێت‬ ‫كه‌ هه‌ر به‌قه‌د سێوه‌ حه‌رامه‌كه‌ی‌ دایكه‌‬ ‫حه‌وای����ه‌‪ ..‬وه‌لێ ئه‌فس����ووس‌و هه‌زار‬ ‫حه‌یف‌و موخابن ك����ه‌ هه‌مووان گوێ‌‬ ‫داده‌خ����ه‌ن له‌قرچه‌ قرچی‌ س����ووتانی‌‬ ‫دڵه‌كانی‌ دایكه‌ جه‌رگ س����ووتاوه‌كان‬ ‫س����ایلی‌ "س����نه‌وبه‌ر" به‌كۆستی‌ كاوه‌‬ ‫ك����ه‌ به‌خه‌مه‌وه‌ نزا‌و نم����از ده‌كه‌ن كه‌‬ ‫خودایه‌ هێشتا زوو بوو بۆ گۆڕه‌وشار‌و‬ ‫حه‌ش����ر‌و نه‌ش����ری‌ قیامه‌ت كه‌ لێره‌‌و‬ ‫هه‌نووكه‌ هه‌موو رۆژێكمان قیامه‌ته‌‪..‬‬ ‫دایكانی‌ نیشته‌جێ‌ ده‌نێو كووره‌كانی‌‬ ‫دۆزه‌خ‪ ..‬ئاخر هه‌ر رۆژێك‌و عیس����ای‌‬ ‫مه‌سیح ـ ێك به‌دیار چاوه‌كانی‌ مریه‌م‬ ‫ــ ێكه‌وه‌ له‌خاچ ده‌درێت‪ ..‬ورته‌‌ورتی‌‬ ‫ده‌گاته‌ من‌و ده‌یبیس����تم‪‌:‬وای‌ له‌من‪..‬‬ ‫وای‌ له‌م����ن‪ ..‬چ بێهووده‌یه‌ خوێنڕژانم‬

‫‌وای‌ له‌م����ن ك����ه‌ هی����چ "ڕایه‌ڵ"ه‌یه‌كم‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ زه‌وی‌‌و ئاس����ماندا نه‌ما‪ ..‬پێش‬ ‫داته‌پینی‌ ئاس����مانه‌كان هاوار ده‌كات‪:‬‬ ‫هۆ خودای‌ خ����ۆم‪ ..‬بۆچی‌‌وا به‌ته‌نیا‬ ‫به‌جێتهێشتم‪..‬؟!‬ ‫كاوه‌ی‌ پ����ه‌رۆش‌و سه‌رلێش����ێواو‬ ‫به‌ده‌ست س����ووتان‌و هه‌ڵقرچانی‌ ئه‌و‬ ‫هه‌م����وو داڵنه‌‪ ..‬چاوان����ه‌‪ ..‬گلێنانه‌‪..‬‬ ‫ده‌ست‌و په‌نجانه‌وه‌‪ ..‬میوه‌ حه‌رامه‌كانی‌‬ ‫ئ����ه‌و باخ‌و بێس����تان‌و دارس����تانانه‌‪..‬‬ ‫یه‌كه‌ یه‌كه‌ پش����كۆكان ده‌خوات‪ ..‬تا‬ ‫بیس����ه‌لمێنێت كوڕی‌ كون له‌جه‌رگ‌و‬ ‫جه‌رب����ه‌زه‌ی‌ كوچه‌كانی‌ جه‌هه‌ننه‌مه‌‪..‬‬ ‫ب����ه‌و پی����ره‌ پای����زه‌ گه‌ره‌كییه‌ت����ی‌‬ ‫بسووتێت تاوه‌كو له‌ئاگر‌و خۆڵه‌مێشی‌‬ ‫جێماوی‌ دوای‌ خۆی‌ "قه‌قنه‌س" ئاسا‬ ‫زیندووببێت����ه‌وه‌‌و هه‌ر له‌خۆڵه‌مێش����ی‌‬ ‫جه‌س����ته‌ی‌ زێده‌ باریك‌و بنێس����ی‌ ناو‬ ‫خ����ه‌م‌و زه‌مهه‌ریری‌ ژی����ان موعجیزه‌‬ ‫بنوێنێت‪ :‬په‌ڕ‌و باڵ‌ ده‌ربكات‌و بفڕێت‬ ‫تا س����ه‌رله‌نوێ‌ كۆتر ئاسا مژده‌ بدات‬ ‫كه‌ خه‌ریكه‌ ئه‌و تۆفانـی‌ نووح ئاسایه‌‬ ‫بنیشێته‌وه‌‪ ..‬وه‌لێ ئه‌فسووس‌و هه‌زار‬ ‫جه‌خ����ار‪ ..‬هێش����تا تازه‌ س����ه‌ره‌تای‌‬ ‫الفاوه‌كه‌ی����ه‌‪ ..‬ئه‌وی����ش "نوح"ێك����ی‌‬ ‫جوانه‌مه‌رگ‌و مایه‌پووچ!‬ ‫س����ه‌ده‌ها ته‌پكه‌و داو‌و فاقه‌‌و ته‌ڵه‌و‬ ‫زنجیر‌و قه‌فه‌ز "ئه‌م" له‌فڕین ناخه‌ن‪..‬‬ ‫قه‌قنه‌سه‌و به‌رزه‌فڕ ئاسمان پڕ ده‌كات‬ ‫له‌چریك����ه‌ی‌ خوێن����اوی‌ كه‌ به‌س����ه‌ر‬ ‫كۆش����ك‌و ته‌الره‌كان����دا چریكه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫خوێن‌و زووخاوه‌ ده‌ڕژێت‪...‬‬ ‫گه‌رچی‌ رۆحی‌ فڕیوی‌‌وه‌ك قه‌قنه‌س‬ ‫گه‌یشتۆته‌ بن په‌ڕه‌كه‌ی‌ ئاسمان‪ ..‬وه‌لێ‌‬ ‫لێره‌‌و له‌سه‌ر زه‌مینی‌ هه‌ژاراندا هێشتا‬ ‫‌وا ده‌نێو ژیله‌مۆ‌و خۆڵه‌مێشه‌كه‌دا‪ ..‬تا‬ ‫هه‌نووكه‌ش "شیرین" ی‌ دڵپه‌ژمورده‌و‬ ‫دایكه‌ "سنه‌وبه‌ر" ی‌ سووتاو به‌پێوه‌‌و‬ ‫ماته‌مگێڕان به‌دیارییه‌وه‌‌وه‌س����تاون‪..‬‬ ‫دڵێكی‌ گ����ه‌رم ‌و خه‌یاڵب����از خه‌ونان‬ ‫ده‌بینێت كه‌‌وه‌ك رۆحی‌ قه‌قنه‌سه‌كه‌ بۆ‬ ‫جاری‌ دووه‌م له‌شه‌رمی‌ هه‌تیوكه‌وتنی‌‬ ‫"پێنووس"ی‌ كوڕی‌ له‌و خۆڵه‌مێش����ه‌‬ ‫خۆی‌ ده‌رباز بكات‪ ..‬ش����یرین شیوه‌ن‬ ‫ده‌كات‌و قژ ده‌ڕنێت����ه‌وه‌ به‌دیار كوڵ‌و‬ ‫كۆی‌ جه‌س����ته‌ی‌ دام����ركاوی‌ كاوه‌‪..‬‬ ‫قی����ژه‌‌و نه‌عره‌ت����ه‌و هاوارێكی‌ دیكه‌ی‌‬ ‫شیرین‌و كروزانه‌وه‌ی‌ دایكه‌و ‌واوه‌یال‌و‬ ‫داد‌و فیغان����ی‌ خوش����ك‌و ب����راو كۆی‌‬ ‫گری����ه‌و زاری‌ دۆزه‌خنش����ینان له‌خه‌و‬ ‫رایده‌چه‌نێ����ت‌و ئه‌مجاره‌ی����ان كاوه‌ی‌‬ ‫غه‌ریبه‌م����اڵ‌و ره‌نجه‌رۆ خۆی‌ لێده‌بێت‬ ‫ب����ه‌و "فه‌ره����اد"ه‌ی‌ ك����ه‌ به‌ه����اواری‌‬ ‫"ش����یرین" ی‌ دڵخوازی‌ راده‌چڵه‌كێت‌و‬ ‫له‌ناو خه‌ون‌و خۆڵه‌مێش����دا راده‌بێت‌و‬ ‫ل����ه‌و خه‌وه‌ قووڵه‌ بێ����دار ده‌بێته‌وه‌‪..‬‬ ‫م����ه‌رج‌و داوای‌ ی����اری‌ چ����او به‌ڵه‌كه‌‬ ‫ك����ه‌ خه‌ریكه‌ گوند‌و ش����ار له‌بێ ئاوی‌‬ ‫ده‌خنكێن‪ ..‬شیرین ده‌ژنه‌وێت‪:‬‬

‫ــ ه����ۆ فه‌رهاده‌كه‌ی‌ خ����ۆم‪ .‬كوانێ‌‬ ‫ده‌س����ت‌و بازوو‌و قوڵنگه‌كه‌ت؟ ئید ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌رج����ه‌ له‌پێن����او ته‌قاندن����ه‌وه‌ی‌‬ ‫كانی����او‌و هێنان����ی‌ ئاو‌و جۆب����ار ئه‌و‬ ‫كێ����وی‌ "بیس����توون"ه‌ به‌قوڵنگه‌كه‌ت‬ ‫بكوتیت‌و كونب����ه‌ده‌ری‌ بكه‌یت‪ ..‬ده‌نا‬ ‫‌وه‌ده‌س����تهێنانی‌ دڵی‌ م����ن مه‌حاڵه‌‪..‬‬ ‫مه‌رج����ه‌ دێوه‌كان بكوژی����ت كه‌ به‌ر‌و‬ ‫س����ه‌رچاوه‌ی‌ هه‌م����وو ئاوه‌كانی����ان‬ ‫گرت����ووه‌‪ ..‬گ����ه‌ر نا هی����چ نه‌بێت بۆ‬ ‫ناوه‌كه‌ی‌ خۆت به‌‌وه‌ف����ا به‌‪ ..‬ئه‌ویش‬ ‫ك����ه‌ هێش����تا پش����كۆكان ده‌خ����وات‬ ‫ی ئاس����نگه‌ر ئاس����ا ت����اوده‌دات‬ ‫كاوه‌ ‌‬ ‫زووحاكی‌ زه‌مان بكوژێت‪ ..‬به‌ر له‌وه‌ی‌‬ ‫چه‌كوشه‌كه‌ی‌ رابوه‌شێنێت سه‌رسمێك‬ ‫ده‌دات‌و له‌په‌و ڕوو له‌ب����ه‌ر پێیه‌كانی‌‬ ‫زووحاك ــ دا ده‌كه‌وێت كه‌ شاگه‌شكه‌‬ ‫به‌و قوربانییه‌ تازه‌یه‌ ئاوڕ له‌هه‌ر دوو‬ ‫ماره‌ رواوه‌كه‌ی‌ س����ه‌ر هه‌ردوو شانی‌‬ ‫ده‌داته‌وه‌‌و ده‌خه‌نێته‌وه‌ كه‌ مۆخی‌ ئه‌و‬ ‫الوه‌ سه‌رشێته‌ ژه‌می‌ ئه‌مڕۆكه‌ی‌ ماره‌‬ ‫خۆشه‌ویس����ته‌كانی‌ ئه‌ون‪ ..‬به‌اڵم نا‪..‬‬ ‫هه‌قه‌ ئه‌وه‌یان ببێت به‌‌وانه‌ی‌ سزایه‌كی‌‬ ‫ئه‌ب����ه‌دی‌‌و ده‌نێ����و كووره‌یه‌كی‌ خۆیدا‬ ‫بسووتێت‪ ..‬ئه‌م دیسانه‌وه‌ قه‌قنه‌سه‌و‬ ‫ده‌سووتێت‪ ..‬ده‌س����ووتێت‌و دووكه‌ڵی‌‬ ‫رۆح‌و جه‌س����ته‌ی‌ زه‌وی‌‌و ئاس����مان‬ ‫ده‌ته‌نێته‌وه‌‪.‬‬ ‫كه‌چی‌ قه‌قنه‌س����ی‌ خه‌ونبین كۆڵ‬ ‫نادات‌و ه����ه‌ر ده‌فڕێت‌و خه‌ون به‌وه‌وه‌‬ ‫ده‌بینێ����ت له‌نێ����وان دۆز‌هخ‌و الفاودا‬ ‫ئه‌م له‌كوێ‌ بنیشێته‌وه‌‪ ..‬قه‌قنه‌سێك‬ ‫‌وا به‌ئاس����مانه‌وه‌ ل����ه‌و دۆز‌هخ‌و الفاوه‌‬ ‫ده‌ڕوانێ����ت‌و دره‌ختێ����ك نه‌م����اوه‌‬ ‫تاوه‌كو به‌س����ه‌رییه‌وه‌ بنیش����ێته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌و الوه‌ الفاوێكی‌ هار‌و هاج ش����ێتانه‌‬ ‫شه‌پۆله‌كانی‌ ده‌گه‌نه‌ بن په‌ڕ‌وباڵی‌ كه‌‬ ‫ناچاری‌ ده‌كه‌ن به‌رزتر بفڕێت‪..‬‬ ‫ئیدی‌ قه‌قنه‌س����ێكه‌و هێشتا به‌ده‌م‬ ‫فڕینه‌وه‌ خ����ه‌ون ده‌بینێت‪ ..‬ئه‌وه‌نده‌‬ ‫باڵه‌كان����ی‌ لێك����داوه‌ ك����ه‌ ش����اپه‌ڕ‌و‬ ‫گه‌نده‌پ����ه‌ڕی‌ باڵه‌كان����ی‌ هه‌ڵوه‌رین‪..‬‬ ‫كه‌چ����ی‌ ت����ا هه‌نووك����ه‌ش خ����ه‌ون‬ ‫ده‌بینێ����ت‪ ..‬خه‌ون‌و هیچ����ی‌ دیكه‌‪..‬‬ ‫خه‌ون‌و‪ ..‬به‌س‪!..‬‬ ‫په‌راوێز‪:‬‬ ‫شیرین‪ :‬هاوسه‌ری‌ شه‌هید ‪ +‬شیرین‬ ‫ــ ی‌ ناو داستانی‌ شیرین‌و فه‌رهاد‪.‬‬ ‫سنۆبه‌ر‪ :‬دایكی‌ شه‌هید ‪ +‬دره‌ختی‌‬ ‫س����نۆبه‌ر‪ ..‬گه‌رچ����ی‌ له‌ریپۆرتاژێكی‌‬ ‫دیكه‌دا ‌وه‌ك "سنوور" ناوزه‌د كرابوو‪،‬‬ ‫من یه‌كه‌میانم په‌سندكرد‪.‬‬ ‫پێن����ووس‪ :‬ن����اوی‌ مه‌زه‌نده‌كراوی‌‬ ‫كۆرپه‌ له‌دایكنه‌بووه‌كه‌ی‌ ش����ه‌هیده‌‪،‬‬ ‫س����ه‌رباری‌ ناوه‌كانی‌ دیك����ه‌‪ :‬ڕایه‌ڵ‌‌و‬ ‫ئایدیا‌و ئامه‌د‪.‬‬ ‫‪ :2013-12-12‬ساڵیادی‌ زه‌ماوه‌ندی‌‬ ‫شه‌هیده‌‪.‬‬


‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫‌ره‌نگاڵه‬

‫گۆشه‌یه‌كی‌ تایبه‌ته‌ به‌جل‌و به‌رگ‬

‫كاوبۆ‪..‬‬ ‫پۆشاكی‌ هه‌مو وه‌رزه‌كان‬ ‫ی ده‌ركه‌وتنی‌ جێنز ك ‌ه له‌واڵتی‌ خۆماندا به‌"كاوبۆ" ناوده‌برێت‪،‬‬ ‫مێژو ‌‬ ‫ی ‪ ،1873‬كاتێك لیڤی‌ سترۆس له‌ئه‌مه‌ریكا‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ س����اڵ ‌‬ ‫بۆ یه‌كه‌مجار به‌كاریهێنا‪ ،‬له‌س����ه‌ره‌تای‌ ده‌ركه‌وتنی‌ جێنزدا ئه‌وان ‌ه‬ ‫ده‌یانپۆش����ی‌ ك ‌ه خه‌ركی‌ ش����وانكاریی‌‌و كاوبۆ بون‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ‬ ‫ی جێنز هه‌مو جیهانی‌ گرته‌وه‌‌و‬ ‫ی پۆشین ‌‬ ‫تێپه‌ڕینی‌ كاتدا ش����ه‌پۆل ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌نمایش ‌‬ ‫دیزاینه‌ره‌ ناوداره‌كانی‌ فاش����یۆن‪ ،‬كه‌وتنه‌ به‌كارهێنان ‌‬ ‫جلوبه‌رگدا‪.‬‬ ‫كاوبۆ‪ ،‬جۆر‌ه پانتۆڵێكه‌ كه‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا بۆ كاركردن دروستكراوه‌‪،‬‬ ‫ج����ۆره‌ پانتۆڵێك����ه‌ كه‌ له‌بنه‌ڕه‌ت����دا بۆ كاركردن دروس����تكراوه‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌وانه‌ ده‌كات كه‌ ده‌یپۆشن‪،‬‬ ‫ی بۆ جوڵه‌ ‌‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئاس����انكار ‌‬ ‫ی دنیادا‬ ‫ی ‪1950‬ه‌و‌ه خه‌ڵكێكی‌ زۆر له‌ئاست ‌‬ ‫به‌اڵم له‌سه‌ره‌تای‌ ده‌یه‌ ‌‬ ‫خویان به‌پۆشینیه‌و‌ه گرت‌و سا ‌ڵ به‌ساڵیش فرۆشی‌ زیاتر بو‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ته‌نها به‌ڕه‌نگه‌ ش����ینه‌ باوه‌كه‌ش����یه‌وه‌ نه‌وه‌ستا‪ ،‬به‌ڵكو به‌چه‌ندین‬ ‫ره‌نگ‌و شێوه‌ی‌ تریش دیزاین كرا‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ كاوبۆ ره‌نگ شینه‌ك ‌ه‬ ‫له‌ئاستی‌ دنیادا زۆرترین هه‌واداری‌ هه‌یه‌و ده‌پۆشرێت‪.‬‬ ‫كاوبۆی‌ یان جێنز‪ ،‬س����ه‌رده‌مانێك له‌جیهاندا به‌سیمبولی‌ ئازادی‌‌و‬ ‫ی ‪ 140‬س����اڵ‌ له‌داهێنانی‌‪،‬‬ ‫هێمایه‌كی‌ رۆژئاوا داده‌نرا‪ .‬ئێس����تا دوا ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵگه‌‌و‬ ‫ی بۆ هه‌مو ته‌مه‌نێك‌و هه‌مو توێ����ژو چینێك ‌‬ ‫پۆش����ین ‌‬ ‫له‌هه‌م����و كات‌و ش����وێنێكدا جوان‌و سه‌رنجڕاكێش����ه‌‪ ،‬هه‌میش���� ‌ه‬ ‫ی به‌س����ه‌رناچێت‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ بۆ وه‌رزێكی‌ ساردو‬ ‫مۆدیلیه‌تی‌‌و كات ‌‬ ‫سه‌رمای‌ وه‌ك ئێستای‌ كوردستان‪.‬‬

‫"ماڵ����ی هون����ه‌ری ب����اران" له‌ی����ه‌ک ش����وێندا‬ ‫چه‌ندی����ن چاالکی����ی هونه‌ریی‌و رۆش����نبیریی‬ ‫ئه‌نجام ده‌ده‌ن‌‌‪ .‬جگه‌ ل����ه‌وه‌ی خولی فێربونی‬ ‫ئامێ����ره‌ مۆس����یقییه‌کانیش به‌ڕێوه‌ده‌ب����ه‌ن‪.‬‬ ‫خاوه‌نی بیرۆکه‌ی ماڵه‌که‌ش ده‌ڵێت له‌س����ااڵنی‬ ‫پێش����ودا به‌هۆی نه‌بونی بودجه‌وه‌ چاالکیمان‬ ‫که‌مبوه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم له‌داهات����ودا چاالکییه‌کانمان‬ ‫په‌ره‌پێده‌ده‌ین‪.‬‬ ‫له‌م س����ااڵنه‌ی دواییدا له‌ش����اره‌ جیاوازه‌کانی‬ ‫کوردس����تان‪ ،‬چه‌ندین کافێ‌و شوێنی پشودانی‬ ‫جیاوازو ن����وێ کراونه‌وه‌‪ .‬هه‌ندێکیان له‌س����ه‌ر‬ ‫شێوازی ئه‌وروپیی نه‌خشه‌سازیی شوێنه‌کانیان‬ ‫ک����ردوه‌‌و هه‌ندێکی دیکه‌ی����ان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ بۆ‬ ‫مێژوی کلتوری ک����وردی‌و بۆ دیزاینی کافێکان‬ ‫سودیان لێوه‌رگرتوه‌‪.‬‬ ‫ماڵی هونه‌ری باران‪-‬یش یه‌کێکه‌ له‌و شوێنانه‌ی‬ ‫که‌ چه‌ند ساڵێکه‌ له‌شاری سلێمانی کراوه‌ته‌وه‌و‬ ‫که‌ شێوازێکی نوێی هه‌یه‌و جگه‌ کافێ‌‌و له‌کاری‬ ‫هونه‌ریی‌و سازدانی کۆڕو سیمینار‪ ،‬ستۆدیۆیه‌کی‬ ‫پێشکه‌وتویشی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫نوێنه‌ر ئه‌حمه‌د خاوه‌ن بیرۆکه‌ی "ماڵی هونه‌ری‬ ‫باران" هه‌ندێ����ک زانیاری له‌ب����اره‌ی چۆنیه‌تی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردن‌و کاره‌کانی ئه‌و شوێنه‌وه‌ بۆ ئاوێنه‌‬ ‫خسته‌ڕو‪.‬‬

‫هونه‌رمه‌ندی عێراقی کازم ساهر له‌چاوپێکه‌وتنێکدا ئه‌وه‌ی راگه‌یاند که‌‬ ‫له‌س����اڵی ‪ 2014‬هیچ پرۆژه‌یه‌کی هونه‌ری نابێت‌‪ .‬کازم رایگه‌یاندوه‌ له‌‌و‬ ‫ساڵه‌دا پشو ده‌دات‌و سه‌رقاڵی ژیانی تایبه‌تی خۆی ده‌بێت‪.‬‬ ‫کازم ساهر له‌چاوپێکه‌وتنه‌که‌دا که‌ رۆژنامه‌ی "زه‌هره‌ خه‌لیج" له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ئه‌نجامیداوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ ئاش����کرا ده‌کات که‌ پێویستی به‌پشو هه‌یه‌و ده‌بێت‬ ‫گرنگی بدات به‌ژیانی که‌سیی‌و خێزانه‌که‌ی‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی راگه‌یاندوه‌‬ ‫که‌ له‌به‌رنامه‌ی "خۆش����ترین ده‌نگ"ـی که‌ناڵی ‪ MBC‬به‌رده‌وام ده‌بێت‌و‬ ‫له‌وه‌رزی دوه‌می ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ دانابڕێت‪.‬‬

‫کاوڕ‬ ‫كاره‌ به‌رباڵوه‌كان���ت رێكبخ���ه‌ره‌وه‌ بۆ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ ده‌س���تكه‌وتێكی‌ داراییت بۆ‬ ‫ببێت‪ ،‬سه‌ره‌تای‌ هه‌فته‌ چاالكیتان زۆر‬ ‫ده‌بێت به‌اڵم ئه‌ركیشتان زیاد ده‌كات‪.‬‬

‫له‌م كاتانه‌ به‌هۆی‌ په‌یوه‌ندیه‌كی‌ نوێو‌ه چه‌ن���د بیرۆكه‌یه‌كی‌ گرنگت���ان هه‌یه‌و‬ ‫هه‌ست به‌خۆشی‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێ‌ پێویست به‌پێشخستنی‌ ده‌كات‪ ،‬له‌ناو‬ ‫روداوی‌ بچ���وك ناڕه‌حه‌تت���ان ده‌كات‌و ماڵه‌كه‌ت زیاتر هه‌س���ت به‌ئاسوده‌یی‌‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬گه‌شه‌ به‌پایه‌ كۆمه‌اڵیه‌تێكه‌ت‬ ‫ئه‌بێته‌ هۆی‌ ناڕێكی‌ له‌كاره‌كانتان‪.‬‬ ‫ده‌ده‌یت‪.‬‬

‫پارکی ئازادیی ده‌که‌وێته‌‌ناوه‌ندی شاری سلێمانی‌‪ .‬دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌ڕوبه‌رێکی گه‌وره‌ی سه‌ربازییه‌وه‌ کرایه‌ پارکێکی‬ ‫س���ه‌وزی فراوان‪ ،‬هه‌ر زو بوه‌ شوێنی یه‌کتربینین‌و ژوانی‬ ‫عاشقان‌و که‌پڵه‌کان‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ ناوبه‌ناو له‌رێگای جۆراو‬ ‫ج���ۆره‌وه‌و له‌الیه‌ن که‌س‌و الیه‌نی جیاوازه‌وه‌ هه‌وڵده‌درێت‬ ‫رێ له‌م دیارده‌یه‌ بگیرێت‌و نه‌هێڵرێت پارکی ئازادیی ببێته‌‬ ‫شوێنی یه‌کتربینینی کچان‌و کوڕان؛ به‌اڵم تا ئێستاش ئه‌و‬ ‫پارکه‌ جمه‌ی دێت له‌خۆشه‌ویستان‪.‬‬ ‫ره‌نگ���ه‌ نوێترین ه���ه‌وڵ ب���ۆ به‌گژداچون���ه‌وه‌و رێگرتن‬ ‫له‌چ���ون‌و یه‌کتربینین���ی کچ‌و کوڕه‌ گه‌نج���ه‌کان له‌پارکی‬ ‫ئ���ازادی‪ ،‬قه‌ده‌غه‌کردنی چونه‌ژوره‌وه‌ی کچان بێت به‌جل‌و‬ ‫به‌رگ���ی خوێندن���گاوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها س���وتاندنی په‌یکه‌ری‬ ‫"خۆشه‌ویس���تیی"‪ ،‬ک���ه‌‌وه‌ک هێمای���ه‌ک‌وه‌هابو بۆ ئه‌و‬ ‫خۆشه‌ویستانه‌ی ده‌چونه‌ ئه‌وێ‪.‬‬ ‫ئارام (‪ 22‬ساڵ) ناوی خوازراوی کوڕێکه‌ که‌ تازه‌ دیداری‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌که‌یدا کۆتایی هاتبو له‌پارکی ئازادیی‪،‬‬ ‫دوای روخس���ه‌ت لێخواس���تن ئاماده‌بو بۆ ئاوێنه‌ بدوێت‬ ‫به‌و مه‌رجه‌ی "ناوی ڕاس���تیی خ���ۆی نه‌هێنرێت‌و وێنه‌ی‬ ‫نه‌گیرێت!"‪.‬‬

‫شاعیرو راگه‌یاندنكارێكی ئافره‌ت ئاماژه‌‬ ‫به‌وه‌ ده‌كات له‌كۆمه‌ڵگه‌ رۆژهه‌اڵتیه‌كان‬ ‫به‌گش����تی داب‌و نەریت����ی کۆمەاڵیەتی‬ ‫چەقبەس����توو هەمیش����ه ئاس����تەنگ‌و‬ ‫بەربەستێک بوە له‌بەردەم گەشەسەندن‌و‬ ‫کرانەوەی کۆمەڵگادا‪.‬‬ ‫شاعیرو راگه‌یاندنكار گوڵه‌باغ به‌هرامی بۆ‬ ‫‌ئاوێنه‌ دواو سه‌باره‌ت به‌ئاسته‌نگییه‌کان‌‬ ‫وتی "له‌کۆمەڵگا رۆژهەاڵتییەکان به‌گشتی‬ ‫داب‌و نەریتی کۆمەاڵیەتی چەقبەس���تو‬ ‫ئاستەنگ‌و بەربەس���تێک بوە له‌بەردەم‬ ‫گەشەس���ەندن‌و کران���ەوەی کۆمەڵگادا‪،‬‬ ‫هەر بۆیه هەوڵ���ی بەردەوامی تاکەکان‬ ‫بۆ رزگاربون له‌دواکەوتوویی‌و پاشکەوتن‬ ‫رۆڵی کاریگەری هەبوە له‌شکاندنی تابۆو‬ ‫چارەس���ەری کێش���ە کۆمەاڵیەتییەکان‬ ‫که ژنانیش به بەش���داری راس���تەوخۆو‬ ‫ئەکتیڤ له هەم���و کایەکاندا توانیویانه‬ ‫پێگەو رۆڵی خۆیان بسەلمێنن"‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫وتیش���ی‪" :‬ئێس���تا بەرەو کرانەوەیەکی‬ ‫باش���تر دەچین لەرووی بەشداریکردنی‬ ‫ئافرەتان له‌پرۆسەی ئابووری‌و سیاسی‌و‬ ‫کۆمەاڵیەت���ی کۆمەڵ���گای کوردی���دا‬ ‫به‌تایبەتی کاری راگەیاندن‪ ،‬که ئافرەتانی‬ ‫به توانای ئەم بوارە توانیویانه بەشێک‬ ‫بن لەو کاره هاوبەش���انەو پێشخستنی‬ ‫کۆمەڵگا به گشتی"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌رێگری کارکردن له‌ئافره‌تان‬ ‫ناوب����راو ئاماژه‌ی به‌وه‌ ك����رد‪" :‬رێگری‬ ‫س����ەرەتا له خودی مرۆڤەوە سەرچاوە‬ ‫ئەگرێت‪ ،‬ل����ەوەی که ت����ا چەنده ئێمه‬

‫قرژاڵ‬ ‫باوه‌ڕێكی‌ به‌هێزت به‌پالنه‌كانی‌ داهاتوت‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ن���ده‌ شكس���تتهێناوه‌‬ ‫له‌پرۆژه‌كانت به‌اڵم هی���چ نه‌روخاویت‌و‬ ‫بڕوای‌ ته‌واوت به‌خۆت هه‌یه‌‪.‬‬

‫شێر‬ ‫هه‌واڵێكی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ چاوه‌ڕواننه‌كراوت‬ ‫به‌ده‌ست ده‌گات كه‌ هه‌رگیز بڕوات نه‌بو‬ ‫ئه‌و هه‌واڵه‌ خۆش���ه‌ت به‌ده‌ست بگات‪،‬‬ ‫رۆژه‌ خۆشه‌كان چاوه‌ڕێت ده‌كه‌ن‪ .‬‬

‫فه‌‌ریک‬ ‫باش���بونی‌ ب���اری‌ دارایی���ت په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌بڕیارێكه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ده‌ستی‌ خۆیدایه‌‪،‬‬ ‫زۆری‌ گفتوگ���ۆكان ئه‌نجامی‌ باش���یان‬ ‫ده‌بێت بۆ پالنه‌كانی‌ داهاتوت‪.‬‬

‫س‬

‫گۆشه‌یه‌كی‌ تایبه‌ته‌ به‌سینه‌ما هه‌ر جاره‌و که‌سێک ده‌ینوسێت‬

‫ئەو پیاوەی‬ ‫نەیدەویست خۆی بکوژێت!‬ ‫سەرکەوت جەبار‬

‫له‌و ه‌اڵم���ی‬ ‫ئه‌و پرس���یاره‌ی بۆچی پارکی ئازادی ده‌کرێته‌ جێ ژوانی‬ ‫خۆشه‌ویس���تان که‌ ئارام خۆی یه‌کێک���ه‌ له‌ئه‌وان؛‌وتی‪:‬‬ ‫"زۆربه‌ی ئ���ه‌و که‌پاڵنه‌ی دێنه‌ ئێ���ره‌ به‌نهێنیی‌و به‌دزیی‬ ‫که‌سێکه‌وه‌ دێن‪ ،‬جا ئه‌و که‌سه‌ له‌خێزان یان هاوڕێ بێت‪.‬‬ ‫هه‌ندێک جاری���ش هه‌ردوکیان‪ .‬پارکی ئازادیش گه‌وره‌یه‌و‬ ‫که‌م که‌س ڕێی ده‌که‌وێته‌ ئێره‌‪ .‬به‌اڵم ش���وێنی تر‌وانیه‌و‬ ‫له‌وانه‌یه‌ پێی بزانرێت"‪.‬‬ ‫هه‌رکه‌س���ێک ئه‌و وه‌اڵمه‌ی ببیس���تێت‪ ،‬ڕاس���ته‌وخۆ ئه‌و‬ ‫پرسیاره‌ ده‌کات‪ ،‬بۆچی خۆشه‌ویستیی به‌دزییه‌وه‌؟ بۆیه‌‬ ‫ئێمه‌ش ئه‌و پرسیاره‌مان ئاڕاس���ته‌ی ئارام کردو ئه‌ویش‬ ‫‌وه‌ها‌وه‌اڵمیدایه‌وه‌‪" :‬تا ئێستا کۆمه‌ڵگاو خێزان رێ نادات‬ ‫به‌ئازادیی‌و ئاش���کرا کوڕو کچ یه‌کتر بناسن‌و په‌یوه‌ندیی‬ ‫خۆشه‌ویس���تیان هه‌بێت‪ ،‬به‌دڵنیایی���ه‌وه‌ تا کوڕ‌و کچیش‬ ‫هه‌بن په‌یوه‌ندیی خۆشه‌ویس���تییان ده‌بێت‪ ،‬جا به‌ئاشکرا‬ ‫بێت یان نهێنی"‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی بۆ زیادکرد‪" :‬به‌رده‌وام‬ ‫له‌درام���او فیلمه‌کان���دا باس���ی خۆشه‌ویس���تیی ده‌که‌ن‌و‬ ‫مه‌منوعیشی ده‌که‌ن"‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم به‌رده‌وام له‌هه‌رێمی کوردس���تان ب���اس له‌ئازادیی‬

‫د ه‌کر ێ���ت‌و‬ ‫هه‌مو حیزب‌و الیه‌نه‌ سیاس���ییه‌کان "ئازادیی" دروش���می‬ ‫س���ه‌ره‌کییانه‪ .‬باس له‌فه‌راهه‌مکردن‌و دابینکردنی ئازادیی‬ ‫ده‌که‌ن بۆ هه‌مو تاکێک‪ .‬س���ه‌باره‌ت به‌بانگه‌شه‌ی حیزب‌و‬ ‫الیه‌ن���ه‌کان بۆ ئازادیی‪ ،‬ئارام به‌جۆرێک له‌توڕه‌یی‌و ڕقه‌وه‌‬ ‫گوتی‪" :‬هه‌مو ئه‌وانه‌ ته‌نها یه‌ک جۆری ئازادییان ال گرنگه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ئازادیی سیاسییه‌‪ .‬ئازادیی جنێودان‬ ‫به‌حیز ب���ه‌کا ن ‪.‬‬ ‫به‌اڵم هیچیان‬ ‫خه‌می ئازادیی‬ ‫گه‌نجێکی���ا ن‬ ‫نییه‌ که‌ دوره‌‬ ‫له‌سیاس���ه‌ت‪.‬‬ ‫م���ن ئازادییم‬ ‫بۆ چیی���ه ‌‬ ‫ک��� ‌ه نه‌توان���م‬ ‫به‌ئاش���کرا ده‌ستی‬ ‫خۆشه‌ویسته‌که‌م بگرم"‪.‬‬

‫ئا‪ :‬شاهۆ ئه‌حمه‌د‬

‫گرنگی به‌چۆنیه‌تی ده‌ده‌ن نه‌ک چه‌ندێتی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌پێناسه‌ی شوێنه‌که‌و ئامانجی کردنه‌وه‌ی‪،‬‬ ‫نوێنه‌ر ئه‌حمه‌د رایگه‌یان���د‪" :‬ماڵی هونەریی باران‬ ‫کولبەیەک���ی هونەری‌و رۆش���نبیرییە‪ .‬دامەزراوە بۆ‬ ‫پەروەردەو بەرەوپێش���بردن‌و بەرهەمهێنانی کاری‬ ‫هەمەچەش���نەی هونەری���ی"‪ .‬هه‌روه‌ها وتیش���ی‪:‬‬ ‫"ئامانجمان تەنها کارەکەمانە بەهیچ شێوەیەک هیچ‬ ‫شەخسێک پشتگیری ناکات‪ ،‬جگە لەوەی گەنجانی‬ ‫دڵسۆزو خەڵکێک کە دڵی بەم جۆرە شوێنانە خۆشە‬ ‫وەک دڵسۆزی پشتیوانیمان دەکات بۆ پێشخستنی‬ ‫بواری هونەری‌و رۆش���نبیری"‪ .‬ئاماژه‌ی به‌وه‌ش���دا‬ ‫گۆرانییش تۆمار ده‌که‌ن‬ ‫" ئێمە لەم ش���وێنەدا هێن���دەی گرنگی به‌چۆنێتی‬ ‫دەدەین هێندە چەندێتیم���ان بەالوە گرنگ نیە‪ ،‬لە له‌ماڵ����ی هونه‌ری جگ ‌ه له‌کافێیه‌ک����ی بچوک‌و چه‌ند‬ ‫بەرئەوە بەرنامەمان هەیە لەداهاتودا چەندین کۆرو به‌شێکی دیکه‌‪ ،‬ستۆدیۆیه‌کی ده‌نگیی پێشکه‌وتوش‬ ‫هه‌یه‌‪ ��‬نوێنه‌ر به‌م ش����ێوه‌یه‌ باس له‌ستۆدیۆکه‌یان‌و‬ ‫سیمیناری گرنگ ساز بکەین"‪.‬‬ ‫کاره‌کانی ده‌کات‪" :‬ئێس����تا باش����ترین س����تۆدیۆی‬ ‫دەنگمان هەیە بەسیس����تمێکی پێش����کەوتوە ‪HD‬‬ ‫به‌ئه‌زمونێکی ناخۆشدا تێپه‌ڕیون‬ ‫نوێنه‌ر ئه‌حمه‌د باس���ی له‌وه‌ کرد که‌ ماوه‌ی چه‌ند ‪ Pro tools C24‬لەم����اوەی داهاتودا دەس����تدەکات‬ ‫س���اڵێکه‌ ماڵی هونه‌ریی باران هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی بەکارەکانی‪ .‬ئێمە پێمانوایە ئەم س����تۆدیۆیە وەک‬ ‫نه‌بونی پش���تیوانی مادیی‌و مه‌عن���ه‌وی به‌ئه‌زمونی تۆپخانەیەکی بەهێز وایە بۆ شوێنەکەمان‪ ،‬وادەکات‬ ‫ناخۆشدا تێپه‌ڕیوه‌ تا گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌مڕۆ "لەرابردودا بەرهەمی باش����مان هەبێت لەتۆمارکردنی گۆرانیی‌و‬ ‫هیچ الیەک ئ���اوڕی لێنەداین���ەوە‪ ،‬بەهۆی ئەوەی تەنانەت کلیپکردنیشی لەئەستۆبگرێ بەشێوازێکی‬ ‫هەمو ش���تێکی له‌م‌واڵتە پەیوەندی بەدامودەزگای نوێ‌و جوان‪ .‬ئێم����ە پێمانوایە س����تۆدیۆکەمان کە‬ ‫دامەزراوەییەوە نییە‪ ،‬هەمو ش���تێک بەناس���یاوی بۆ یەکەمجارە بێتە کوردس����تان‌و عێراق‪ ،‬دەتوانین‬ ‫سەردەمێکی نوێ بۆ گۆرانی کوردی دروست بکەین"‪.‬‬ ‫دەکرێت"‪.‬‬ ‫کۆتاییهێنان به‌‌و ئه‌زمونه‌ ناخۆشه‌ کاتێک رویدا که‌ نوێنه‌ر داوا له‌حکومه‌تیش ده‌کات بۆ به‌ره‌وپێشبردنی‬ ‫بودجه‌یه‌کی مانگانه‌یان ب���ۆ دابینکراوه‌ هه‌رچه‌نده زیاتری ئیشه‌کانیان؛ هاوکارییان بکات‪.‬‬

‫گا‬

‫"‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫زا‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫ۆ‬ ‫چ‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ک‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ن‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫ش‬ ‫ک‬ ‫را‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫ی‬ ‫خۆشه‌ویست ‌هکه‌م بگرم"‬

‫گوڵه‌باخ به‌هرامی‪:‬‬ ‫داب‌و نه‌ریت ئاسته‌نگه‌ له‌به‌رده‌م گه‌شه‌سه‌ندندا‬

‫‌‌وه‌ک ئام���اژه‌ی پێ���ده‌کات به‌وه‌ک پێویس���ت نییه‌‬ ‫"ماڵ���ی هونەریی باران لەمس���اڵدا بەه���ۆی بەرێز‬ ‫کاک جەمال حس���ێن بەرێوەبەری بەرێوەبەرایەتی‬ ‫رۆشنبیری‌و الوان لەهەولێر توانرا مینحەی لەالیەن‬ ‫حکومەتی هەرێمەوە ب���ۆ دابین بکرێت‪ ،‬هەرچەندە‬ ‫ب���ڕە پارەیەکی رەمزیە بەاڵم بەش بەحاڵی خۆمان‬ ‫دەتوانی���ن کەڵکی لێوەربگرین‌و چاالکی بچوکی پێ‬ ‫ئەنج���ام بدەین‪ ،‬لەکاتێکدا ئ���ەو بڕە پارەیە دیاری‬ ‫نەکراوە ب���ۆ چاالکی‪ ،‬بەاڵم ئێمە چاالکیش���ی پێ‬ ‫ئەنجام دەدەین"‪.‬‬

‫دوانه‌‬

‫پ‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ک‬ ‫ی‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ‫ش‬ ‫ق‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ی‬ ‫ل‬ ‫ێ‬ ‫ن‬ ‫ابڕێت‬

‫ک وێ‬

‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬

‫ماڵی باران‬ ‫خۆی نوێده‌کاته‌وه‌‬

‫ئا‪ :‬رێنوار نه‌جم‌‬

‫ی سپ‬

‫ی‬

‫ل ‌ه ‪ 2014‬له‌هونه‌ر‬ ‫دورده‌که‌وێته‌وه‌‬

‫‪rangalayawene@gmail.com‬‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫تان‬

‫‪10‬‬

‫‪rangalayawene@gmail.com‬‬

‫‌ره‌نگاڵه‬

‫‪11‬‬

‫ته‌‌رازوو‬

‫گوڵه‌باغ به‌هرامی‬ ‫بڕوابەخۆبوونم����ان هەبێ����ت‌و بوێر بین‬ ‫ل����ه بەرانب����ەر هەر کێش����ەو گرفتێکدا‪،‬‬ ‫م����ن کەمت����ر رووب����ەرووی بەربەس����ت‬ ‫بوومەتەوە‪ ،‬رێگری����م لێنەکراوەو له‌گەڵ‬ ‫کۆسپەکانیش����دا ئاش����نان ئەزانم چۆن‬ ‫پێناس����ەیان بکەم و له چ رێگەیەکەوە‬ ‫هەوڵی رووبەرووبوونەوەیان بدەم"‪.‬‬ ‫گوڵه‌باخ به‌هرامی كه‌ خه‌ڵكی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫كوردستانه‌ سه‌باره‌ت به‌كاركردنی لێره‌‬ ‫وتی "به گشتی رازیم له کارکردنم لێرە‪،‬‬ ‫ئێرەش بەشێکه له‌نیشتمانی گەورەمان‌و‬ ‫من به‌شانازییەوە به‌واڵتی خۆمی دەزانم‬ ‫‪ ،‬ئەگەری����ش کێش����ەیەک هەبێت ئەوە‬ ‫شتێکی زۆر ئاساییه‌" ‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و خاتون ‌ه له‌گ����ه‌ڵ كاری راگه‌یاندن‪،‬‬

‫دوپشک‬

‫شاعیریش����ه‌؛ س����ه‌باره‌ت شیعرنوسین‬ ‫ده‌ڵێت‪" :‬هەموو ش����اعیرو نوس����ەرێک‬ ‫ئەبێ����ت ئەزموون����ی پێ����ش خ����ۆی‬ ‫خوێندبێت����ەوەو ش����ارەزای ئەدەب����ی‬ ‫قۆناغەکانی پێش خۆی بێت تا بتوانێت‬ ‫له‌ئاراستەیەکی جێگیردا بەرەوپێشەوە‬ ‫بڕوات‪ .‬ئەدەبیاتی کالس����یکی کوردی‬ ‫ئەزموونێک����ی پڕ ن����رخ‌و گرانبەهایه که‬ ‫گەڕانەوە ب����ۆی گەڕانەوەیه بۆ لوتکەی‬ ‫ئەدەبیاتی ک����وردی‌و رۆڵێکی گەورەی‬ ‫هەیه له بنیاتنانی پاشخانێکی پڕبەهای‬ ‫ئەدەبی بۆ داهاتووش‪ .‬بۆیه من هەمیشه‬ ‫ئەگەڕێمەوە بۆ سەردەمانی پێش خۆم‌و‬ ‫ئ����ەو ئەزمونان����ه ئەزم����ون دەکەم که‬ ‫هەمیشه ئەمێننەوەو بەردەوامن"‪.‬‬

‫که‌‌وان‬

‫له‌کاتی باراندا‬ ‫شه‌قامه‌کانی‬ ‫سلێمانی چییان‬ ‫لێدێت؟‬

‫عەباس���ی کیاڕۆستەمی لەو دەرهێنەرانەیە‪ ،‬لێی بێزار نابی‪ .‬بینینی‬ ‫یەک فیلمی بەس���ە بۆ ئەوەی‪ ،‬گیرۆدەی ش���ێوازو سینەمای ببیت‪.‬‬ ‫س���ینەمای عەب���اس س���ینەمایەکی نوخبەوییەو لەهەمانکاتیش���دا‬ ‫س���ینەمایەکی گش���تییە‪‌،‬وەک چۆن نوخبه‌چێ���ژی لێوەردەگرێ‪،‬‬ ‫بەهەمانشێوەش دەکرێت خەڵکی ئاساییش چێژ لەئیشەکانی بینن‪.‬‬ ‫کەچ���ی ئەمە ب���ۆ دەرهێنەرێکی‌وەک "الرس ڤ���ۆن ترێر" پێچەوانە‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬چون ئیشەکانی "الرس ڤۆن ترێر" تەنها نوخبه‌دەتوانێت‬ ‫چێژی لێوەربگرێ‌و تەحەمولی بکات‪ .‬یەکەم فیلمی عەباس سەیرم‬ ‫کردبێت‪ ،‬فیلمی" تامی گێالس" بو‪ .‬لەتامی گێالس‌و ئیشەکانی تری‪،‬‬ ‫ئه‌م ده‌رهێنه‌ره‌ ش���ێوازێکی تایبەت بەخۆی هەیە‪ ‌.‬وەک چۆن نالی‬ ‫شێوازی نوسینی شیعری خۆی هەیەو کاتێک شیعرێکی دەخوێنیتەوە‬ ‫خێ���را بڕیار دەدەیت‪ ،‬ئەمە ش���یعری"نالی"یە‪ ،‬به‌هەمانش���ێوە الی‬ ‫عەباس���یش بەو ش���ێوەیەیه‌‪ ،‬کە فیلمێکی دەبینیت دەزانیت ئەمە‬ ‫ئیشی عەباسی کیاڕۆستەمییەو جێدەستی ئەوی پێوە دیارە‪ .‬عەباس‬ ‫هەر لەیەکەم س���اتی دەستپێکردنی فیلمەکانیدا بەشێوەیەک بینەر‬ ‫دەخات���ە ناو فیلمەکەی‪‌،‬وەک ئەوەی ئەکتەرێک بێت‌و ڕۆڵ بگێڕێت‪.‬‬ ‫عەباس ل���ەو دەرهێنەرانەیە‪ ،‬کە ڕێزی بینەرەکەی دەگرێ‌و ش���تی‬ ‫کاڵ‌و کرچیان پێش���کەش ناکات‪ ،‬لەکاتی س���ەیرکردنی فیلمەکانیدا‬ ‫هەس���ت بەبونی خۆت دەکەیت‪‌،‬وەک مرۆڤ نا‪ ،‬بەڵكو‌وەک بینەری‬ ‫فیلم‪ ،‬چون هێن���دە خەریکت دەکاتە بەفیلمەکەیەوە‪ ،‬هێندە ئاگات‬ ‫لەدەوروبەرت نامێنێت‪ .‬فیلمەکانی ئه‌م ده‌رهێنه‌ره‌ ئێرانییه‌ لێوانلێوە‬ ‫لەژیان‪ ،‬لەفیلمەکانیدا هەس���ت بەهەندێک لەجوانیی ژیان دەکەیت‪،‬‬ ‫بەاڵم پرسیارەکە لەوەدایە‪ ،‬بۆ ئەبێت عەباس لەم سەدەیەدا هێندە‬ ‫بڕوای بەژیان هەبێت؟ ئەم ژیاندۆس���تیەی عەباس لەفیلمی (کلۆس‬ ‫ئەپ)دا‪ ،‬دەگاتە لوتکە‪ ،‬بەتایبەتی لەو دیمەنەی کە دێن بۆ گرتنی"‬ ‫ئاغای سەبزییان" کابرای ش���ۆفێر لەسەیارەکەی دادەبەزێت‌و لەناو‬ ‫دنیایەک لەگەاڵی‌وەریوو خۆڵ‌و خاش���اکدا چەن���د چەپکە گوڵێکی‬ ‫فڕێدراو هەڵدەگرێتەوەو بۆنی دەکات‌و دەیخاتە پێشی سەیارەکەی‪.‬‬ ‫عەباس لەفیلمی تامی گێالس���دا دەست دەخاتە سەر مەسەلەیەکی‬ ‫گرنگ‌و ترس���ناک‪ ،‬کە ئەویش مردن‌و خۆکوشتنە‪( .‬ئاغای بەدیعی)‬ ‫دەیەوێت خۆی بکوژێت‪ ،‬بەاڵم بۆ؟ نازانین‪ .‬هەمیش���ە لەفیلمه‌کانی‬ ‫عەباس���دا گرێیەک هەیە‪ ،‬کە ناکرێتەوە چەندە هەوڵی کردنەوەیەی‬ ‫بدەیت بێسوده‌‪ .‬ڕاس���تە (بەدیعی) کابرایەکی تێکشکاوەو ئومێدی‬ ‫بەهیچ نییە بەخۆکوش���تن نەبێت‪ ،‬ڕاستە هەوڵی ئەوە دەدات خۆی‬ ‫بکوژێت‪ ،‬بەاڵم لەڕاستیدا ئەم هەوڵەی گەمەیەکەو عەباس دەیەوێت‬ ‫لەگ���ەڵ ئێمەدا بیکات‪ .‬بەدیع���ی نایەوێت خ���ۆی بکوژێت‪ ،‬بەڵکو‬ ‫دەیەوێ���ت خۆی بخەڵەتێنێت‪ .‬ئەو کەس���انەی کە بەدیعی دەچێت‬ ‫بۆ الیان‪ ،‬بۆ ئەوەی دوای خۆکوش���تنی تەرمەکەی بشارنەوە‪ ،‬ئەو‬ ‫کەسانەن کە بڕوایان به‌ژیان هەیە‪ ،‬هەر لەئەفسەرەکەوە‪ ،‬تا دەگاتە‬ ‫کابرا پیرەکە‪ .‬ئەم هەوڵەی عەباس بۆ ئەوەیە‪ ،‬مەترسی‌و ترسناکی‬ ‫مەرگمان بۆ ڕونبکاتەوە‪ .‬دەش���ێت ژیان هێندە جوان نەبێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەش ناهێنێت خۆتی بۆ بکوژیت‪.‬‬

‫هه‌ر کاتێک بۆ ماوه‌یه‌ک له‌سه‌ر یه‌ک بارانی به‌لێزم ‌ه‬ ‫له‌شاری سلێمانی ببارێت‪ ،‬ئه‌وا دۆخی شه‌قام‌و رێگا‬ ‫سه‌ره‌کییه‌کانی ناوه‌ڕاستی شار؛ جه‌نجاڵ‌و نائاسایی‬ ‫ده‌بێت‪ .‬له‌س���اتێکی وه‌هادا که‌ ئ���اوی باراناو وه‌ک‬ ‫الفاو به‌ش���ه‌قامه‌کاندا ده‌ڕوات‪ ،‬س���ه‌ختترین کار؛‬ ‫په‌ڕینه‌وه‌یه‌ له‌مبه‌ری بۆ ئه‌وبه‌ری شه‌قامێک‪.‬‬ ‫له‌باران���ه‌ چڕه‌ک���ه‌ی ئه‌م چه‌ن���د رۆژه‌ی ڕابردوش‪،‬‬ ‫هه‌مان دۆخ دوباره‌بوی���ه‌وه‌‪ .‬چه‌ندین دیمه‌نی نامۆ‬ ‫ده‌بین���را له‌الی���ه‌ن هاواڵتیانه‌وه‌ بۆ کارئاس���انیان‌و‬ ‫مامه‌ڵه‌ی���ان له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆخه‌ی ب���اران بارینه‌ زۆره‌‬ ‫که‌ خولقاندبوی‪.‬‬ ‫کاوه‌ کوڕێکی ته‌مه‌ن ‪ 32‬ساڵه‌‪ ،‬له‌کاتی په‌ڕینه‌وه‌ی‬ ‫له‌ش���ه‌قامی مه‌وله‌ویدا‪ ،‬به‌ش���ێکی زۆری جله‌کانی‬ ‫ب���ه‌ری ته‌ڕببو؛ کاوه‌ به‌توڕه‌ی���ی‌و نیگه‌رانییه‌وه‌ بۆ‬ ‫ئاوێنه‌ دواو وتی‪" :‬چه‌ند ساڵه‌ هه‌مو جارێک له‌کاتی‬ ‫بارانی زۆردا ئه‌م الفاوه‌ دوباره‌ ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ڕه‌وا نییه‌‬ ‫تا ئێس���تا چاره‌سه‌رێکیان بۆ نه‌دۆزیوه‌ته‌وه‌"‪ .‬کاوه‌‬ ‫که‌ پیش���ه‌ی کاس���به‌و به‌رده‌وام له‌بازاڕدا هاتوچۆ‬ ‫ده‌کات‪ ،‬وتیش���ی‪" :‬دیاره‌ به‌رپرس���ه‌کان ئیش���یان‬ ‫به‌ئێره‌ نییه‌و ڕێی���ان تێیناکه‌وێت‌و له‌وه‌ش ناچێت‬ ‫ئاگاداربن که‌ ش���تی وا له‌ناو ب���ازاڕدا هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫چه‌ند س���اڵبو چاره‌س���ه‌رێکیان ب���ۆ دۆزیبویه‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌کیشه‌وه‌ ئه‌وه‌شی بۆ زیاد کرد "باران‬ ‫به‌س له‌ش���یعردا جوانه‌‪ ،‬له‌کاتی باراندا ئیش���مان‬ ‫بۆ ناکرێت‪ ،‬ش���ه‌وی پێش���وش به‌ه���ۆی بارانه‌وه‌‬ ‫ئینته‌رنێتمان نه‌بو‪ ،‬ئیتر خۆش���یی‌و جوانیی باران‬ ‫له‌کوێدایه‌!"‪.‬‬

‫گیسک‬

‫هه‌ن���دێ‌ جار فرس���ه‌تی‌‌وات ب���ۆ دێت ‌ه ره‌وت���ی‌ خۆشه‌ویس���تیت به‌ئ���اره‌زوت چوارده‌وره‌ك���ه‌ت ح���ه‌ز ب���ه‌وه‌ ده‌كه‌ن گیس���ك‪ :‬ه���ه‌ر پرۆژه‌ی���ه‌ك ده‌ك��‌یت‬ ‫پێ���ش ك���ه‌ له‌خه‌یاڵ ده‌چ���ن‌و هه‌رگیز به‌ڕێوه‌ناچێ���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم ره‌نگ���ه‌ هیچ مامه‌ڵ���ه‌ی‌ جدیی���ان له‌گ���ه‌ڵ بكه‌یت‪ ،‬پێویس���ته‌ به‌بیرۆكه‌كان���ی‌ رابردوت���دا‬ ‫بڕوایان پێناكه‌یت‪ ،‬مه‌رج نیه‌ ئه‌وه‌ی‌ تۆ كێش���ه‌یه‌ك رون���ه‌دات ل���ه‌و ب���واره‌‪ ،‬ت���ۆش هه‌م���ان بۆچونت هه‌ی���ه‌‪ ،‬به‌اڵم بچیته‌وه‌‪ ،‬ده‌توانیت به‌شێوه‌یه‌كی‌ ژیرانه‌‬ ‫چوارده‌وره‌ك���ه‌ت قایلبكه‌ی���ت به‌دڵ���ی‌‬ ‫هه‌نگاوه‌كانی‌ تۆ بۆ ئه‌و كار‌ه الوازن‪.‬‬ ‫ته‌ندروستیت به‌ره‌و باشتر ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫ده‌یكه‌یت كارێكی‌ باشبێت بۆت‪.‬‬ ‫خۆت‪.‬‬

‫سه‌‌تڵ‬ ‫په‌یوه‌ندیت له‌گه‌ڵ به‌رپرسه‌كه‌ت چۆته‌‬ ‫قۆناغێكی‌ باش���ه‌وه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش هه‌لێك ‌‬ ‫ی‬ ‫باشه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بگه‌یت به‌و پله‌یه‌ی‌ كه‌‬ ‫خۆت حه‌زی‌ پێده‌كه‌یت‪.‬‬

‫نه‌‌هه‌‌نگ‬ ‫به‌هۆی‌ كاره‌ هه‌ڵه‌ش���ه‌ به‌رده‌وامه‌كانت‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ده‌وروبه‌ره‌ك���ه‌ت توش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫قه‌یرانێك���ی‌ دارای���ی ده‌بیت‪ ،‬كیش���ه‌‬ ‫سۆزدارییه‌كانیشت هه‌ر به‌رده‌وامن‪.‬‬

‫‪CMYK‬‬


‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫‌ره‌نگاڵه‬

‫گۆشه‌یه‌كی‌ تایبه‌ته‌ به‌جل‌و به‌رگ‬

‫كاوبۆ‪..‬‬ ‫پۆشاكی‌ هه‌مو وه‌رزه‌كان‬ ‫ی ده‌ركه‌وتنی‌ جێنز ك ‌ه له‌واڵتی‌ خۆماندا به‌"كاوبۆ" ناوده‌برێت‪،‬‬ ‫مێژو ‌‬ ‫ی ‪ ،1873‬كاتێك لیڤی‌ سترۆس له‌ئه‌مه‌ریكا‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ س����اڵ ‌‬ ‫بۆ یه‌كه‌مجار به‌كاریهێنا‪ ،‬له‌س����ه‌ره‌تای‌ ده‌ركه‌وتنی‌ جێنزدا ئه‌وان ‌ه‬ ‫ده‌یانپۆش����ی‌ ك ‌ه خه‌ركی‌ ش����وانكاریی‌‌و كاوبۆ بون‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ‬ ‫ی جێنز هه‌مو جیهانی‌ گرته‌وه‌‌و‬ ‫ی پۆشین ‌‬ ‫تێپه‌ڕینی‌ كاتدا ش����ه‌پۆل ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌نمایش ‌‬ ‫دیزاینه‌ره‌ ناوداره‌كانی‌ فاش����یۆن‪ ،‬كه‌وتنه‌ به‌كارهێنان ‌‬ ‫جلوبه‌رگدا‪.‬‬ ‫كاوبۆ‪ ،‬جۆر‌ه پانتۆڵێكه‌ كه‌ له‌بنه‌ڕه‌تدا بۆ كاركردن دروستكراوه‌‪،‬‬ ‫ج����ۆره‌ پانتۆڵێك����ه‌ كه‌ له‌بنه‌ڕه‌ت����دا بۆ كاركردن دروس����تكراوه‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌وانه‌ ده‌كات كه‌ ده‌یپۆشن‪،‬‬ ‫ی بۆ جوڵه‌ ‌‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئاس����انكار ‌‬ ‫ی دنیادا‬ ‫ی ‪1950‬ه‌و‌ه خه‌ڵكێكی‌ زۆر له‌ئاست ‌‬ ‫به‌اڵم له‌سه‌ره‌تای‌ ده‌یه‌ ‌‬ ‫خویان به‌پۆشینیه‌و‌ه گرت‌و سا ‌ڵ به‌ساڵیش فرۆشی‌ زیاتر بو‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ته‌نها به‌ڕه‌نگه‌ ش����ینه‌ باوه‌كه‌ش����یه‌وه‌ نه‌وه‌ستا‪ ،‬به‌ڵكو به‌چه‌ندین‬ ‫ره‌نگ‌و شێوه‌ی‌ تریش دیزاین كرا‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ كاوبۆ ره‌نگ شینه‌ك ‌ه‬ ‫له‌ئاستی‌ دنیادا زۆرترین هه‌واداری‌ هه‌یه‌و ده‌پۆشرێت‪.‬‬ ‫كاوبۆی‌ یان جێنز‪ ،‬س����ه‌رده‌مانێك له‌جیهاندا به‌سیمبولی‌ ئازادی‌‌و‬ ‫ی ‪ 140‬س����اڵ‌ له‌داهێنانی‌‪،‬‬ ‫هێمایه‌كی‌ رۆژئاوا داده‌نرا‪ .‬ئێس����تا دوا ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵگه‌‌و‬ ‫ی بۆ هه‌مو ته‌مه‌نێك‌و هه‌مو توێ����ژو چینێك ‌‬ ‫پۆش����ین ‌‬ ‫له‌هه‌م����و كات‌و ش����وێنێكدا جوان‌و سه‌رنجڕاكێش����ه‌‪ ،‬هه‌میش���� ‌ه‬ ‫ی به‌س����ه‌رناچێت‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ بۆ وه‌رزێكی‌ ساردو‬ ‫مۆدیلیه‌تی‌‌و كات ‌‬ ‫سه‌رمای‌ وه‌ك ئێستای‌ كوردستان‪.‬‬

‫"ماڵ����ی هون����ه‌ری ب����اران" له‌ی����ه‌ک ش����وێندا‬ ‫چه‌ندی����ن چاالکی����ی هونه‌ریی‌و رۆش����نبیریی‬ ‫ئه‌نجام ده‌ده‌ن‌‌‪ .‬جگه‌ ل����ه‌وه‌ی خولی فێربونی‬ ‫ئامێ����ره‌ مۆس����یقییه‌کانیش به‌ڕێوه‌ده‌ب����ه‌ن‪.‬‬ ‫خاوه‌نی بیرۆکه‌ی ماڵه‌که‌ش ده‌ڵێت له‌س����ااڵنی‬ ‫پێش����ودا به‌هۆی نه‌بونی بودجه‌وه‌ چاالکیمان‬ ‫که‌مبوه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم له‌داهات����ودا چاالکییه‌کانمان‬ ‫په‌ره‌پێده‌ده‌ین‪.‬‬ ‫له‌م س����ااڵنه‌ی دواییدا له‌ش����اره‌ جیاوازه‌کانی‬ ‫کوردس����تان‪ ،‬چه‌ندین کافێ‌و شوێنی پشودانی‬ ‫جیاوازو ن����وێ کراونه‌وه‌‪ .‬هه‌ندێکیان له‌س����ه‌ر‬ ‫شێوازی ئه‌وروپیی نه‌خشه‌سازیی شوێنه‌کانیان‬ ‫ک����ردوه‌‌و هه‌ندێکی دیکه‌ی����ان گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ بۆ‬ ‫مێژوی کلتوری ک����وردی‌و بۆ دیزاینی کافێکان‬ ‫سودیان لێوه‌رگرتوه‌‪.‬‬ ‫ماڵی هونه‌ری باران‪-‬یش یه‌کێکه‌ له‌و شوێنانه‌ی‬ ‫که‌ چه‌ند ساڵێکه‌ له‌شاری سلێمانی کراوه‌ته‌وه‌و‬ ‫که‌ شێوازێکی نوێی هه‌یه‌و جگه‌ کافێ‌‌و له‌کاری‬ ‫هونه‌ریی‌و سازدانی کۆڕو سیمینار‪ ،‬ستۆدیۆیه‌کی‬ ‫پێشکه‌وتویشی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫نوێنه‌ر ئه‌حمه‌د خاوه‌ن بیرۆکه‌ی "ماڵی هونه‌ری‬ ‫باران" هه‌ندێ����ک زانیاری له‌ب����اره‌ی چۆنیه‌تی‬ ‫به‌ڕێوه‌بردن‌و کاره‌کانی ئه‌و شوێنه‌وه‌ بۆ ئاوێنه‌‬ ‫خسته‌ڕو‪.‬‬

‫هونه‌رمه‌ندی عێراقی کازم ساهر له‌چاوپێکه‌وتنێکدا ئه‌وه‌ی راگه‌یاند که‌‬ ‫له‌س����اڵی ‪ 2014‬هیچ پرۆژه‌یه‌کی هونه‌ری نابێت‌‪ .‬کازم رایگه‌یاندوه‌ له‌‌و‬ ‫ساڵه‌دا پشو ده‌دات‌و سه‌رقاڵی ژیانی تایبه‌تی خۆی ده‌بێت‪.‬‬ ‫کازم ساهر له‌چاوپێکه‌وتنه‌که‌دا که‌ رۆژنامه‌ی "زه‌هره‌ خه‌لیج" له‌گه‌ڵیدا‬ ‫ئه‌نجامیداوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ ئاش����کرا ده‌کات که‌ پێویستی به‌پشو هه‌یه‌و ده‌بێت‬ ‫گرنگی بدات به‌ژیانی که‌سیی‌و خێزانه‌که‌ی‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی راگه‌یاندوه‌‬ ‫که‌ له‌به‌رنامه‌ی "خۆش����ترین ده‌نگ"ـی که‌ناڵی ‪ MBC‬به‌رده‌وام ده‌بێت‌و‬ ‫له‌وه‌رزی دوه‌می ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ دانابڕێت‪.‬‬

‫کاوڕ‬ ‫كاره‌ به‌رباڵوه‌كان���ت رێكبخ���ه‌ره‌وه‌ بۆ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ ده‌س���تكه‌وتێكی‌ داراییت بۆ‬ ‫ببێت‪ ،‬سه‌ره‌تای‌ هه‌فته‌ چاالكیتان زۆر‬ ‫ده‌بێت به‌اڵم ئه‌ركیشتان زیاد ده‌كات‪.‬‬

‫له‌م كاتانه‌ به‌هۆی‌ په‌یوه‌ندیه‌كی‌ نوێو‌ه چه‌ن���د بیرۆكه‌یه‌كی‌ گرنگت���ان هه‌یه‌و‬ ‫هه‌ست به‌خۆشی‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێ‌ پێویست به‌پێشخستنی‌ ده‌كات‪ ،‬له‌ناو‬ ‫روداوی‌ بچ���وك ناڕه‌حه‌تت���ان ده‌كات‌و ماڵه‌كه‌ت زیاتر هه‌س���ت به‌ئاسوده‌یی‌‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬گه‌شه‌ به‌پایه‌ كۆمه‌اڵیه‌تێكه‌ت‬ ‫ئه‌بێته‌ هۆی‌ ناڕێكی‌ له‌كاره‌كانتان‪.‬‬ ‫ده‌ده‌یت‪.‬‬

‫پارکی ئازادیی ده‌که‌وێته‌‌ناوه‌ندی شاری سلێمانی‌‪ .‬دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی له‌ڕوبه‌رێکی گه‌وره‌ی سه‌ربازییه‌وه‌ کرایه‌ پارکێکی‬ ‫س���ه‌وزی فراوان‪ ،‬هه‌ر زو بوه‌ شوێنی یه‌کتربینین‌و ژوانی‬ ‫عاشقان‌و که‌پڵه‌کان‪ .‬هه‌رچه‌نده‌ ناوبه‌ناو له‌رێگای جۆراو‬ ‫ج���ۆره‌وه‌و له‌الیه‌ن که‌س‌و الیه‌نی جیاوازه‌وه‌ هه‌وڵده‌درێت‬ ‫رێ له‌م دیارده‌یه‌ بگیرێت‌و نه‌هێڵرێت پارکی ئازادیی ببێته‌‬ ‫شوێنی یه‌کتربینینی کچان‌و کوڕان؛ به‌اڵم تا ئێستاش ئه‌و‬ ‫پارکه‌ جمه‌ی دێت له‌خۆشه‌ویستان‪.‬‬ ‫ره‌نگ���ه‌ نوێترین ه���ه‌وڵ ب���ۆ به‌گژداچون���ه‌وه‌و رێگرتن‬ ‫له‌چ���ون‌و یه‌کتربینین���ی کچ‌و کوڕه‌ گه‌نج���ه‌کان له‌پارکی‬ ‫ئ���ازادی‪ ،‬قه‌ده‌غه‌کردنی چونه‌ژوره‌وه‌ی کچان بێت به‌جل‌و‬ ‫به‌رگ���ی خوێندن���گاوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها س���وتاندنی په‌یکه‌ری‬ ‫"خۆشه‌ویس���تیی"‪ ،‬ک���ه‌‌وه‌ک هێمای���ه‌ک‌وه‌هابو بۆ ئه‌و‬ ‫خۆشه‌ویستانه‌ی ده‌چونه‌ ئه‌وێ‪.‬‬ ‫ئارام (‪ 22‬ساڵ) ناوی خوازراوی کوڕێکه‌ که‌ تازه‌ دیداری‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌که‌یدا کۆتایی هاتبو له‌پارکی ئازادیی‪،‬‬ ‫دوای روخس���ه‌ت لێخواس���تن ئاماده‌بو بۆ ئاوێنه‌ بدوێت‬ ‫به‌و مه‌رجه‌ی "ناوی ڕاس���تیی خ���ۆی نه‌هێنرێت‌و وێنه‌ی‬ ‫نه‌گیرێت!"‪.‬‬

‫شاعیرو راگه‌یاندنكارێكی ئافره‌ت ئاماژه‌‬ ‫به‌وه‌ ده‌كات له‌كۆمه‌ڵگه‌ رۆژهه‌اڵتیه‌كان‬ ‫به‌گش����تی داب‌و نەریت����ی کۆمەاڵیەتی‬ ‫چەقبەس����توو هەمیش����ه ئاس����تەنگ‌و‬ ‫بەربەستێک بوە له‌بەردەم گەشەسەندن‌و‬ ‫کرانەوەی کۆمەڵگادا‪.‬‬ ‫شاعیرو راگه‌یاندنكار گوڵه‌باغ به‌هرامی بۆ‬ ‫‌ئاوێنه‌ دواو سه‌باره‌ت به‌ئاسته‌نگییه‌کان‌‬ ‫وتی "له‌کۆمەڵگا رۆژهەاڵتییەکان به‌گشتی‬ ‫داب‌و نەریتی کۆمەاڵیەتی چەقبەس���تو‬ ‫ئاستەنگ‌و بەربەس���تێک بوە له‌بەردەم‬ ‫گەشەس���ەندن‌و کران���ەوەی کۆمەڵگادا‪،‬‬ ‫هەر بۆیه هەوڵ���ی بەردەوامی تاکەکان‬ ‫بۆ رزگاربون له‌دواکەوتوویی‌و پاشکەوتن‬ ‫رۆڵی کاریگەری هەبوە له‌شکاندنی تابۆو‬ ‫چارەس���ەری کێش���ە کۆمەاڵیەتییەکان‬ ‫که ژنانیش به بەش���داری راس���تەوخۆو‬ ‫ئەکتیڤ له هەم���و کایەکاندا توانیویانه‬ ‫پێگەو رۆڵی خۆیان بسەلمێنن"‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫وتیش���ی‪" :‬ئێس���تا بەرەو کرانەوەیەکی‬ ‫باش���تر دەچین لەرووی بەشداریکردنی‬ ‫ئافرەتان له‌پرۆسەی ئابووری‌و سیاسی‌و‬ ‫کۆمەاڵیەت���ی کۆمەڵ���گای کوردی���دا‬ ‫به‌تایبەتی کاری راگەیاندن‪ ،‬که ئافرەتانی‬ ‫به توانای ئەم بوارە توانیویانه بەشێک‬ ‫بن لەو کاره هاوبەش���انەو پێشخستنی‬ ‫کۆمەڵگا به گشتی"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌رێگری کارکردن له‌ئافره‌تان‬ ‫ناوب����راو ئاماژه‌ی به‌وه‌ ك����رد‪" :‬رێگری‬ ‫س����ەرەتا له خودی مرۆڤەوە سەرچاوە‬ ‫ئەگرێت‪ ،‬ل����ەوەی که ت����ا چەنده ئێمه‬

‫قرژاڵ‬ ‫باوه‌ڕێكی‌ به‌هێزت به‌پالنه‌كانی‌ داهاتوت‬ ‫هه‌ی���ه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ن���ده‌ شكس���تتهێناوه‌‬ ‫له‌پرۆژه‌كانت به‌اڵم هی���چ نه‌روخاویت‌و‬ ‫بڕوای‌ ته‌واوت به‌خۆت هه‌یه‌‪.‬‬

‫شێر‬ ‫هه‌واڵێكی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ چاوه‌ڕواننه‌كراوت‬ ‫به‌ده‌ست ده‌گات كه‌ هه‌رگیز بڕوات نه‌بو‬ ‫ئه‌و هه‌واڵه‌ خۆش���ه‌ت به‌ده‌ست بگات‪،‬‬ ‫رۆژه‌ خۆشه‌كان چاوه‌ڕێت ده‌كه‌ن‪ .‬‬

‫فه‌‌ریک‬ ‫باش���بونی‌ ب���اری‌ دارایی���ت په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌بڕیارێكه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ده‌ستی‌ خۆیدایه‌‪،‬‬ ‫زۆری‌ گفتوگ���ۆكان ئه‌نجامی‌ باش���یان‬ ‫ده‌بێت بۆ پالنه‌كانی‌ داهاتوت‪.‬‬

‫س‬

‫گۆشه‌یه‌كی‌ تایبه‌ته‌ به‌سینه‌ما هه‌ر جاره‌و که‌سێک ده‌ینوسێت‬

‫ئەو پیاوەی‬ ‫نەیدەویست خۆی بکوژێت!‬ ‫سەرکەوت جەبار‬

‫له‌و ه‌اڵم���ی‬ ‫ئه‌و پرس���یاره‌ی بۆچی پارکی ئازادی ده‌کرێته‌ جێ ژوانی‬ ‫خۆشه‌ویس���تان که‌ ئارام خۆی یه‌کێک���ه‌ له‌ئه‌وان؛‌وتی‪:‬‬ ‫"زۆربه‌ی ئ���ه‌و که‌پاڵنه‌ی دێنه‌ ئێ���ره‌ به‌نهێنیی‌و به‌دزیی‬ ‫که‌سێکه‌وه‌ دێن‪ ،‬جا ئه‌و که‌سه‌ له‌خێزان یان هاوڕێ بێت‪.‬‬ ‫هه‌ندێک جاری���ش هه‌ردوکیان‪ .‬پارکی ئازادیش گه‌وره‌یه‌و‬ ‫که‌م که‌س ڕێی ده‌که‌وێته‌ ئێره‌‪ .‬به‌اڵم ش���وێنی تر‌وانیه‌و‬ ‫له‌وانه‌یه‌ پێی بزانرێت"‪.‬‬ ‫هه‌رکه‌س���ێک ئه‌و وه‌اڵمه‌ی ببیس���تێت‪ ،‬ڕاس���ته‌وخۆ ئه‌و‬ ‫پرسیاره‌ ده‌کات‪ ،‬بۆچی خۆشه‌ویستیی به‌دزییه‌وه‌؟ بۆیه‌‬ ‫ئێمه‌ش ئه‌و پرسیاره‌مان ئاڕاس���ته‌ی ئارام کردو ئه‌ویش‬ ‫‌وه‌ها‌وه‌اڵمیدایه‌وه‌‪" :‬تا ئێستا کۆمه‌ڵگاو خێزان رێ نادات‬ ‫به‌ئازادیی‌و ئاش���کرا کوڕو کچ یه‌کتر بناسن‌و په‌یوه‌ندیی‬ ‫خۆشه‌ویس���تیان هه‌بێت‪ ،‬به‌دڵنیایی���ه‌وه‌ تا کوڕ‌و کچیش‬ ‫هه‌بن په‌یوه‌ندیی خۆشه‌ویس���تییان ده‌بێت‪ ،‬جا به‌ئاشکرا‬ ‫بێت یان نهێنی"‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی بۆ زیادکرد‪" :‬به‌رده‌وام‬ ‫له‌درام���او فیلمه‌کان���دا باس���ی خۆشه‌ویس���تیی ده‌که‌ن‌و‬ ‫مه‌منوعیشی ده‌که‌ن"‪.‬‬ ‫ب���ه‌اڵم به‌رده‌وام له‌هه‌رێمی کوردس���تان ب���اس له‌ئازادیی‬

‫د ه‌کر ێ���ت‌و‬ ‫هه‌مو حیزب‌و الیه‌نه‌ سیاس���ییه‌کان "ئازادیی" دروش���می‬ ‫س���ه‌ره‌کییانه‪ .‬باس له‌فه‌راهه‌مکردن‌و دابینکردنی ئازادیی‬ ‫ده‌که‌ن بۆ هه‌مو تاکێک‪ .‬س���ه‌باره‌ت به‌بانگه‌شه‌ی حیزب‌و‬ ‫الیه‌ن���ه‌کان بۆ ئازادیی‪ ،‬ئارام به‌جۆرێک له‌توڕه‌یی‌و ڕقه‌وه‌‬ ‫گوتی‪" :‬هه‌مو ئه‌وانه‌ ته‌نها یه‌ک جۆری ئازادییان ال گرنگه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ئازادیی سیاسییه‌‪ .‬ئازادیی جنێودان‬ ‫به‌حیز ب���ه‌کا ن ‪.‬‬ ‫به‌اڵم هیچیان‬ ‫خه‌می ئازادیی‬ ‫گه‌نجێکی���ا ن‬ ‫نییه‌ که‌ دوره‌‬ ‫له‌سیاس���ه‌ت‪.‬‬ ‫م���ن ئازادییم‬ ‫بۆ چیی���ه ‌‬ ‫ک��� ‌ه نه‌توان���م‬ ‫به‌ئاش���کرا ده‌ستی‬ ‫خۆشه‌ویسته‌که‌م بگرم"‪.‬‬

‫ئا‪ :‬شاهۆ ئه‌حمه‌د‬

‫گرنگی به‌چۆنیه‌تی ده‌ده‌ن نه‌ک چه‌ندێتی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌پێناسه‌ی شوێنه‌که‌و ئامانجی کردنه‌وه‌ی‪،‬‬ ‫نوێنه‌ر ئه‌حمه‌د رایگه‌یان���د‪" :‬ماڵی هونەریی باران‬ ‫کولبەیەک���ی هونەری‌و رۆش���نبیرییە‪ .‬دامەزراوە بۆ‬ ‫پەروەردەو بەرەوپێش���بردن‌و بەرهەمهێنانی کاری‬ ‫هەمەچەش���نەی هونەری���ی"‪ .‬هه‌روه‌ها وتیش���ی‪:‬‬ ‫"ئامانجمان تەنها کارەکەمانە بەهیچ شێوەیەک هیچ‬ ‫شەخسێک پشتگیری ناکات‪ ،‬جگە لەوەی گەنجانی‬ ‫دڵسۆزو خەڵکێک کە دڵی بەم جۆرە شوێنانە خۆشە‬ ‫وەک دڵسۆزی پشتیوانیمان دەکات بۆ پێشخستنی‬ ‫بواری هونەری‌و رۆش���نبیری"‪ .‬ئاماژه‌ی به‌وه‌ش���دا‬ ‫گۆرانییش تۆمار ده‌که‌ن‬ ‫" ئێمە لەم ش���وێنەدا هێن���دەی گرنگی به‌چۆنێتی‬ ‫دەدەین هێندە چەندێتیم���ان بەالوە گرنگ نیە‪ ،‬لە له‌ماڵ����ی هونه‌ری جگ ‌ه له‌کافێیه‌ک����ی بچوک‌و چه‌ند‬ ‫بەرئەوە بەرنامەمان هەیە لەداهاتودا چەندین کۆرو به‌شێکی دیکه‌‪ ،‬ستۆدیۆیه‌کی ده‌نگیی پێشکه‌وتوش‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬نوێنه‌ر به‌م ش����ێوه‌یه‌ باس له‌ستۆدیۆکه‌یان‌و‬ ‫سیمیناری گرنگ ساز بکەین"‪.‬‬ ‫کاره‌کانی ده‌کات‪" :‬ئێس����تا باش����ترین س����تۆدیۆی‬ ‫دەنگمان هەیە بەسیس����تمێکی پێش����کەوتوە ‪HD‬‬ ‫به‌ئه‌زمونێکی ناخۆشدا تێپه‌ڕیون‬ ‫نوێنه‌ر ئه‌حمه‌د باس���ی له‌وه‌ کرد که‌ ماوه‌ی چه‌ند ‪ Pro tools C24‬لەم����اوەی داهاتودا دەس����تدەکات‬ ‫س���اڵێکه‌ ماڵی هونه‌ریی باران هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی بەکارەکانی‪ .‬ئێمە پێمانوایە ئەم س����تۆدیۆیە وەک‬ ‫نه‌بونی پش���تیوانی مادیی‌و مه‌عن���ه‌وی به‌ئه‌زمونی تۆپخانەیەکی بەهێز وایە بۆ شوێنەکەمان‪ ،‬وادەکات‬ ‫ناخۆشدا تێپه‌ڕیوه‌ تا گه‌یشتونه‌ته‌ ئه‌مڕۆ "لەرابردودا بەرهەمی باش����مان هەبێت لەتۆمارکردنی گۆرانیی‌و‬ ‫هیچ الیەک ئ���اوڕی لێنەداین���ەوە‪ ،‬بەهۆی ئەوەی تەنانەت کلیپکردنیشی لەئەستۆبگرێ بەشێوازێکی‬ ‫هەمو ش���تێکی له‌م‌واڵتە پەیوەندی بەدامودەزگای نوێ‌و جوان‪ .‬ئێم����ە پێمانوایە س����تۆدیۆکەمان کە‬ ‫دامەزراوەییەوە نییە‪ ،‬هەمو ش���تێک بەناس���یاوی بۆ یەکەمجارە بێتە کوردس����تان‌و عێراق‪ ،‬دەتوانین‬ ‫سەردەمێکی نوێ بۆ گۆرانی کوردی دروست بکەین"‪.‬‬ ‫دەکرێت"‪.‬‬ ‫کۆتاییهێنان به‌‌و ئه‌زمونه‌ ناخۆشه‌ کاتێک رویدا که‌ نوێنه‌ر داوا له‌حکومه‌تیش ده‌کات بۆ به‌ره‌وپێشبردنی‬ ‫بودجه‌یه‌کی مانگانه‌یان ب���ۆ دابینکراوه‌ هه‌رچه‌نده زیاتری ئیشه‌کانیان؛ هاوکارییان بکات‪.‬‬

‫گا‬

‫"‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫زا‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫ۆ‬ ‫چ‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ک‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ن‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ت‬ ‫و‬ ‫ان‬ ‫م‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫ش‬ ‫ک‬ ‫را‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫س‬ ‫ت‬ ‫ی‬ ‫خۆشه‌ویست ‌هکه‌م بگرم"‬

‫گوڵه‌باخ به‌هرامی‪:‬‬ ‫داب‌و نه‌ریت ئاسته‌نگه‌ له‌به‌رده‌م گه‌شه‌سه‌ندندا‬

‫‌‌وه‌ک ئام���اژه‌ی پێ���ده‌کات به‌وه‌ک پێویس���ت نییه‌‬ ‫"ماڵ���ی هونەریی باران لەمس���اڵدا بەه���ۆی بەرێز‬ ‫کاک جەمال حس���ێن بەرێوەبەری بەرێوەبەرایەتی‬ ‫رۆشنبیری‌و الوان لەهەولێر توانرا مینحەی لەالیەن‬ ‫حکومەتی هەرێمەوە ب���ۆ دابین بکرێت‪ ،‬هەرچەندە‬ ‫ب���ڕە پارەیەکی رەمزیە بەاڵم بەش بەحاڵی خۆمان‬ ‫دەتوانی���ن کەڵکی لێوەربگرین‌و چاالکی بچوکی پێ‬ ‫ئەنج���ام بدەین‪ ،‬لەکاتێکدا ئ���ەو بڕە پارەیە دیاری‬ ‫نەکراوە ب���ۆ چاالکی‪ ،‬بەاڵم ئێمە چاالکیش���ی پێ‬ ‫ئەنجام دەدەین"‪.‬‬

‫دوانه‌‬

‫پ‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ک‬ ‫ی‬ ‫ئ‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ‫ش‬ ‫ق‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ‫ی‬ ‫ل‬ ‫ێ‬ ‫ن‬ ‫ابڕێت‬

‫ک وێ‬

‫ئا‪ :‬ئاوێنه‌‬

‫ماڵی باران‬ ‫خۆی نوێده‌کاته‌وه‌‬

‫ئا‪ :‬رێنوار نه‌جم‌‬

‫ی سپ‬

‫ی‬

‫ل ‌ه ‪ 2014‬له‌هونه‌ر‬ ‫دورده‌که‌وێته‌وه‌‬

‫‪rangalayawene@gmail.com‬‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫تان‬

‫‪10‬‬

‫‪rangalayawene@gmail.com‬‬

‫‌ره‌نگاڵه‬

‫‪11‬‬

‫ته‌‌رازوو‬

‫گوڵه‌باغ به‌هرامی‬ ‫بڕوابەخۆبوونم����ان هەبێ����ت‌و بوێر بین‬ ‫ل����ه بەرانب����ەر هەر کێش����ەو گرفتێکدا‪،‬‬ ‫م����ن کەمت����ر رووب����ەرووی بەربەس����ت‬ ‫بوومەتەوە‪ ،‬رێگری����م لێنەکراوەو له‌گەڵ‬ ‫کۆسپەکانیش����دا ئاش����نان ئەزانم چۆن‬ ‫پێناس����ەیان بکەم و له چ رێگەیەکەوە‬ ‫هەوڵی رووبەرووبوونەوەیان بدەم"‪.‬‬ ‫گوڵه‌باخ به‌هرامی كه‌ خه‌ڵكی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫كوردستانه‌ سه‌باره‌ت به‌كاركردنی لێره‌‬ ‫وتی "به گشتی رازیم له کارکردنم لێرە‪،‬‬ ‫ئێرەش بەشێکه له‌نیشتمانی گەورەمان‌و‬ ‫من به‌شانازییەوە به‌واڵتی خۆمی دەزانم‬ ‫‪ ،‬ئەگەری����ش کێش����ەیەک هەبێت ئەوە‬ ‫شتێکی زۆر ئاساییه‌" ‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و خاتون ‌ه له‌گ����ه‌ڵ كاری راگه‌یاندن‪،‬‬

‫دوپشک‬

‫شاعیریش����ه‌؛ س����ه‌باره‌ت شیعرنوسین‬ ‫ده‌ڵێت‪" :‬هەموو ش����اعیرو نوس����ەرێک‬ ‫ئەبێ����ت ئەزموون����ی پێ����ش خ����ۆی‬ ‫خوێندبێت����ەوەو ش����ارەزای ئەدەب����ی‬ ‫قۆناغەکانی پێش خۆی بێت تا بتوانێت‬ ‫له‌ئاراستەیەکی جێگیردا بەرەوپێشەوە‬ ‫بڕوات‪ .‬ئەدەبیاتی کالس����یکی کوردی‬ ‫ئەزموونێک����ی پڕ ن����رخ‌و گرانبەهایه که‬ ‫گەڕانەوە ب����ۆی گەڕانەوەیه بۆ لوتکەی‬ ‫ئەدەبیاتی ک����وردی‌و رۆڵێکی گەورەی‬ ‫هەیه له بنیاتنانی پاشخانێکی پڕبەهای‬ ‫ئەدەبی بۆ داهاتووش‪ .‬بۆیه من هەمیشه‬ ‫ئەگەڕێمەوە بۆ سەردەمانی پێش خۆم‌و‬ ‫ئ����ەو ئەزمونان����ه ئەزم����ون دەکەم که‬ ‫هەمیشه ئەمێننەوەو بەردەوامن"‪.‬‬

‫که‌‌وان‬

‫له‌کاتی باراندا‬ ‫شه‌قامه‌کانی‬ ‫سلێمانی چییان‬ ‫لێدێت؟‬

‫عەباس���ی کیاڕۆستەمی لەو دەرهێنەرانەیە‪ ،‬لێی بێزار نابی‪ .‬بینینی‬ ‫یەک فیلمی بەس���ە بۆ ئەوەی‪ ،‬گیرۆدەی ش���ێوازو سینەمای ببیت‪.‬‬ ‫س���ینەمای عەب���اس س���ینەمایەکی نوخبەوییەو لەهەمانکاتیش���دا‬ ‫س���ینەمایەکی گش���تییە‪‌،‬وەک چۆن نوخبه‌چێ���ژی لێوەردەگرێ‪،‬‬ ‫بەهەمانشێوەش دەکرێت خەڵکی ئاساییش چێژ لەئیشەکانی بینن‪.‬‬ ‫کەچ���ی ئەمە ب���ۆ دەرهێنەرێکی‌وەک "الرس ڤ���ۆن ترێر" پێچەوانە‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬چون ئیشەکانی "الرس ڤۆن ترێر" تەنها نوخبه‌دەتوانێت‬ ‫چێژی لێوەربگرێ‌و تەحەمولی بکات‪ .‬یەکەم فیلمی عەباس سەیرم‬ ‫کردبێت‪ ،‬فیلمی" تامی گێالس" بو‪ .‬لەتامی گێالس‌و ئیشەکانی تری‪،‬‬ ‫ئه‌م ده‌رهێنه‌ره‌ ش���ێوازێکی تایبەت بەخۆی هەیە‪ ‌.‬وەک چۆن نالی‬ ‫شێوازی نوسینی شیعری خۆی هەیەو کاتێک شیعرێکی دەخوێنیتەوە‬ ‫خێ���را بڕیار دەدەیت‪ ،‬ئەمە ش���یعری"نالی"یە‪ ،‬به‌هەمانش���ێوە الی‬ ‫عەباس���یش بەو ش���ێوەیەیه‌‪ ،‬کە فیلمێکی دەبینیت دەزانیت ئەمە‬ ‫ئیشی عەباسی کیاڕۆستەمییەو جێدەستی ئەوی پێوە دیارە‪ .‬عەباس‬ ‫هەر لەیەکەم س���اتی دەستپێکردنی فیلمەکانیدا بەشێوەیەک بینەر‬ ‫دەخات���ە ناو فیلمەکەی‪‌،‬وەک ئەوەی ئەکتەرێک بێت‌و ڕۆڵ بگێڕێت‪.‬‬ ‫عەباس ل���ەو دەرهێنەرانەیە‪ ،‬کە ڕێزی بینەرەکەی دەگرێ‌و ش���تی‬ ‫کاڵ‌و کرچیان پێش���کەش ناکات‪ ،‬لەکاتی س���ەیرکردنی فیلمەکانیدا‬ ‫هەس���ت بەبونی خۆت دەکەیت‪‌،‬وەک مرۆڤ نا‪ ،‬بەڵكو‌وەک بینەری‬ ‫فیلم‪ ،‬چون هێن���دە خەریکت دەکاتە بەفیلمەکەیەوە‪ ،‬هێندە ئاگات‬ ‫لەدەوروبەرت نامێنێت‪ .‬فیلمەکانی ئه‌م ده‌رهێنه‌ره‌ ئێرانییه‌ لێوانلێوە‬ ‫لەژیان‪ ،‬لەفیلمەکانیدا هەس���ت بەهەندێک لەجوانیی ژیان دەکەیت‪،‬‬ ‫بەاڵم پرسیارەکە لەوەدایە‪ ،‬بۆ ئەبێت عەباس لەم سەدەیەدا هێندە‬ ‫بڕوای بەژیان هەبێت؟ ئەم ژیاندۆس���تیەی عەباس لەفیلمی (کلۆس‬ ‫ئەپ)دا‪ ،‬دەگاتە لوتکە‪ ،‬بەتایبەتی لەو دیمەنەی کە دێن بۆ گرتنی"‬ ‫ئاغای سەبزییان" کابرای ش���ۆفێر لەسەیارەکەی دادەبەزێت‌و لەناو‬ ‫دنیایەک لەگەاڵی‌وەریوو خۆڵ‌و خاش���اکدا چەن���د چەپکە گوڵێکی‬ ‫فڕێدراو هەڵدەگرێتەوەو بۆنی دەکات‌و دەیخاتە پێشی سەیارەکەی‪.‬‬ ‫عەباس لەفیلمی تامی گێالس���دا د��ست دەخاتە سەر مەسەلەیەکی‬ ‫گرنگ‌و ترس���ناک‪ ،‬کە ئەویش مردن‌و خۆکوشتنە‪( .‬ئاغای بەدیعی)‬ ‫دەیەوێت خۆی بکوژێت‪ ،‬بەاڵم بۆ؟ نازانین‪ .‬هەمیش���ە لەفیلمه‌کانی‬ ‫عەباس���دا گرێیەک هەیە‪ ،‬کە ناکرێتەوە چەندە هەوڵی کردنەوەیەی‬ ‫بدەیت بێسوده‌‪ .‬ڕاس���تە (بەدیعی) کابرایەکی تێکشکاوەو ئومێدی‬ ‫بەهیچ نییە بەخۆکوش���تن نەبێت‪ ،‬ڕاستە هەوڵی ئەوە دەدات خۆی‬ ‫بکوژێت‪ ،‬بەاڵم لەڕاستیدا ئەم هەوڵەی گەمەیەکەو عەباس دەیەوێت‬ ‫لەگ���ەڵ ئێمەدا بیکات‪ .‬بەدیع���ی نایەوێت خ���ۆی بکوژێت‪ ،‬بەڵکو‬ ‫دەیەوێ���ت خۆی بخەڵەتێنێت‪ .‬ئەو کەس���انەی کە بەدیعی دەچێت‬ ‫بۆ الیان‪ ،‬بۆ ئەوەی دوای خۆکوش���تنی تەرمەکەی بشارنەوە‪ ،‬ئەو‬ ‫کەسانەن کە بڕوایان به‌ژیان هەیە‪ ،‬هەر لەئەفسەرەکەوە‪ ،‬تا دەگاتە‬ ‫کابرا پیرەکە‪ .‬ئەم هەوڵەی عەباس بۆ ئەوەیە‪ ،‬مەترسی‌و ترسناکی‬ ‫مەرگمان بۆ ڕونبکاتەوە‪ .‬دەش���ێت ژیان هێندە جوان نەبێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەش ناهێنێت خۆتی بۆ بکوژیت‪.‬‬

‫هه‌ر کاتێک بۆ ماوه‌یه‌ک له‌سه‌ر یه‌ک بارانی به‌لێزم ‌ه‬ ‫له‌شاری سلێمانی ببارێت‪ ،‬ئه‌وا دۆخی شه‌قام‌و رێگا‬ ‫سه‌ره‌کییه‌کانی ناوه‌ڕاستی شار؛ جه‌نجاڵ‌و نائاسایی‬ ‫ده‌بێت‪ .‬له‌س���اتێکی وه‌هادا که‌ ئ���اوی باراناو وه‌ک‬ ‫الفاو به‌ش���ه‌قامه‌کاندا ده‌ڕوات‪ ،‬س���ه‌ختترین کار؛‬ ‫په‌ڕینه‌وه‌یه‌ له‌مبه‌ری بۆ ئه‌وبه‌ری شه‌قامێک‪.‬‬ ‫له‌باران���ه‌ چڕه‌ک���ه‌ی ئه‌م چه‌ن���د رۆژه‌ی ڕابردوش‪،‬‬ ‫هه‌مان دۆخ دوباره‌بوی���ه‌وه‌‪ .‬چه‌ندین دیمه‌نی نامۆ‬ ‫ده‌بین���را له‌الی���ه‌ن هاواڵتیانه‌وه‌ بۆ کارئاس���انیان‌و‬ ‫مامه‌ڵه‌ی���ان له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆخه‌ی ب���اران بارینه‌ زۆره‌‬ ‫که‌ خولقاندبوی‪.‬‬ ‫کاوه‌ کوڕێکی ته‌مه‌ن ‪ 32‬ساڵه‌‪ ،‬له‌کاتی په‌ڕینه‌وه‌ی‬ ‫له‌ش���ه‌قامی مه‌وله‌ویدا‪ ،‬به‌ش���ێکی زۆری جله‌کانی‬ ‫ب���ه‌ری ته‌ڕببو؛ کاوه‌ به‌توڕه‌ی���ی‌و نیگه‌رانییه‌وه‌ بۆ‬ ‫ئاوێنه‌ دواو وتی‪" :‬چه‌ند ساڵه‌ هه‌مو جارێک له‌کاتی‬ ‫بارانی زۆردا ئه‌م الفاوه‌ دوباره‌ ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ڕه‌وا نییه‌‬ ‫تا ئێس���تا چاره‌سه‌رێکیان بۆ نه‌دۆزیوه‌ته‌وه‌"‪ .‬کاوه‌‬ ‫که‌ پیش���ه‌ی کاس���به‌و به‌رده‌وام له‌بازاڕدا هاتوچۆ‬ ‫ده‌کات‪ ،‬وتیش���ی‪" :‬دیاره‌ به‌رپرس���ه‌کان ئیش���یان‬ ‫به‌ئێره‌ نییه‌و ڕێی���ان تێیناکه‌وێت‌و له‌وه‌ش ناچێت‬ ‫ئاگاداربن که‌ ش���تی وا له‌ناو ب���ازاڕدا هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫چه‌ند س���اڵبو چاره‌س���ه‌رێکیان ب���ۆ دۆزیبویه‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌کیشه‌وه‌ ئه‌وه‌شی بۆ زیاد کرد "باران‬ ‫به‌س له‌ش���یعردا جوانه‌‪ ،‬له‌کاتی باراندا ئیش���مان‬ ‫بۆ ناکرێت‪ ،‬ش���ه‌وی پێش���وش به‌ه���ۆی بارانه‌وه‌‬ ‫ئینته‌رنێتمان نه‌بو‪ ،‬ئیتر خۆش���یی‌و جوانیی باران‬ ‫له‌کوێدایه‌!"‪.‬‬

‫گیسک‬

‫هه‌ن���دێ‌ جار فرس���ه‌تی‌‌وات ب���ۆ دێت ‌ه ره‌وت���ی‌ خۆشه‌ویس���تیت به‌ئ���اره‌زوت چوارده‌وره‌ك���ه‌ت ح���ه‌ز ب���ه‌وه‌ ده‌كه‌ن گیس���ك‪ :‬ه���ه‌ر پرۆژه‌ی���ه‌ك ده‌كه‌یت‬ ‫پێ���ش ك���ه‌ له‌خه‌یاڵ ده‌چ���ن‌و هه‌رگیز به‌ڕێوه‌ناچێ���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم ره‌نگ���ه‌ هیچ مامه‌ڵ���ه‌ی‌ جدیی���ان له‌گ���ه‌ڵ بكه‌یت‪ ،‬پێویس���ته‌ به‌بیرۆكه‌كان���ی‌ رابردوت���دا‬ ‫بڕوایان پێناكه‌یت‪ ،‬مه‌رج نیه‌ ئه‌وه‌ی‌ تۆ كێش���ه‌یه‌ك رون���ه‌دات ل���ه‌و ب���واره‌‪ ،‬ت���ۆش هه‌م���ان بۆچونت هه‌ی���ه‌‪ ،‬به‌اڵم بچیته‌وه‌‪ ،‬ده‌توانیت به‌شێوه‌یه‌كی‌ ژیرانه‌‬ ‫چوارده‌وره‌ك���ه‌ت قایلبكه‌ی���ت به‌دڵ���ی‌‬ ‫هه‌نگاوه‌كانی‌ تۆ بۆ ئه‌و كار‌ه الوازن‪.‬‬ ‫ته‌ندروستیت به‌ره‌و باشتر ده‌ڕوات‪.‬‬ ‫ده‌یكه‌یت كارێكی‌ باشبێت بۆت‪.‬‬ ‫خۆت‪.‬‬

‫سه‌‌تڵ‬ ‫په‌یوه‌ندیت له‌گه‌ڵ به‌رپرسه‌كه‌ت چۆته‌‬ ‫قۆناغێكی‌ باش���ه‌وه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش هه‌لێك ‌‬ ‫ی‬ ‫باشه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بگه‌یت به‌و پله‌یه‌ی‌ كه‌‬ ‫خۆت حه‌زی‌ پێده‌كه‌یت‪.‬‬

‫نه‌‌هه‌‌نگ‬ ‫به‌هۆی‌ كاره‌ هه‌ڵه‌ش���ه‌ به‌رده‌وامه‌كانت‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ ده‌وروبه‌ره‌ك���ه‌ت توش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫قه‌یرانێك���ی‌ دارای���ی ده‌بیت‪ ،‬كیش���ه‌‬ ‫سۆزدارییه‌كانیشت هه‌ر به‌رده‌وامن‪.‬‬

‫‪CMYK‬‬


‫‪12‬‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫مافی قسەکردن‌و‬ ‫ئەخالقی قسەکردن‬

‫بەشی یەکەم‬ ‫سەرەتا‬ ‫هه‌فتەی پێش���وو کاتێ���ک کۆمەڵێک‬ ‫تاوانب���ار دەس���تیانچووە خوێنی کاوە‬ ‫گەرمیانی‌و لەماڵەکەی خۆیدا شەھیدیان‬ ‫ک���رد‪ ،‬م���ن ه���ه‌م نووس���ینێکی کورتم‬ ‫لەس���ەر الپەڕەی فەیس���بوکەکەی خۆم‬ ‫باڵوکردەوە‌و هه‌م لەگ���ەڵ کەناڵی کەی‬ ‫ئێن ئێ���ن چاوپێکەوتنێکم ک���رد‪ .‬هه‌م‬ ‫نووس���ینەکە‌و هه‌م چاوپێکەوتنەکە‪ ،‬بۆ‬ ‫مەبەستی جیاواز‪ ،‬خوێندنەوەی خراپ‌و‬ ‫نالەباری���ان بۆ کرا‪ .‬من لێرەدا لەس���ەر‬ ‫خوێندنەوەک���ەی کاک بەختیارعەل���ی‬ ‫بۆ نووس���ین‌و قس���ەکانم دەوەستم‪ ،‬کە‬ ‫ن���ەک تەنها خوێندنەوەیەکی ناڕاس���ت‌و‬ ‫ش���ێوێنەرە‪ ،‬بەڵکو تا بڵێی پڕ تۆمەت‌و‬ ‫تاوانبارکردنیشە‪ ،‬تا ڕادەی تاوانبارکردنی‬ ‫م���ن‌و زۆرێک لەه���اوڕێ نووس���ەرەکانم‬ ‫به‌فاش���ی‌و بەبەرگریکردن له‌"سیستمی‬ ‫فاشیەت!!" له‌کوردستاندا‪.‬‬ ‫دەربارەی مردنی کاوە گەرمیانی‬ ‫نووسینی سەر الپەڕەی فەیسبوکەکەم‬ ‫لەسەر تێرۆرکردنی کاک کاوە گەرمیانی‪،‬‬ ‫کاردانەوەیەک���ی س���ەرەتایی من بووم‬ ‫بەرامب���ەر به‌مەرگ���ی مرۆڤێ���ک کە من‬ ‫دەیناس���م‌و بەئازایەتی‌و پەرۆشییەکەی‬ ‫سەرس���ام ب���ووم‪ .‬ل���ەو چەن���د دێڕە‬ ‫کەم���ەدا باس���ی ئەوەم ک���رد کە ڕۆژی‬ ‫ش���ەھیدکردنەکەی یەکێکە لەڕۆژە هه‌رە‬ ‫ناخۆش���ەکانی ژیان���م‪ .‬بەڕادەیەکی���ش‬ ‫ناخۆشە‌واملێدەکات شەرم له‌کوردبوونی‬ ‫خۆم بکەم‌و نەشمەوێت تەنانەت لەسەر‬ ‫نەخش���ەکانیش تەماش���ای کوردستان‬ ‫بک���ەم‪‌ .‬وەک ‌وەفادارییەکیش بۆ کاک‬ ‫کاوە‌و هه‌م���وو ئەوانیتر ک���ە‌وەک کاک‬ ‫کاوە بەدەس���تی حوکمڕانانی کوردستان‬ ‫ک���وژراون‪ ،‬بەڵێنی ئەوەم���دا تا دەمرم‬ ‫‌وەک نووس���ەر بێدەنگ نەبم‪ .‬ئەو کورتە‬ ‫نووسینە لەس���ەرێکەوە کارادانەوەیەکی‬ ‫ئاسایی‌و سروشتییانەی من بوو بەرامبەر‬ ‫به‌مەرگی دۆستێک له‌دۆستەکانم‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەس���ەرێکی دیکەوە ناردن���ی پەیامێک‬ ‫ب���وو ب���ۆ پیاوک���وژەکان ک���ە ناتوانن‬ ‫بێدەنگم���ان بکەن‪ .‬من لەو چەند دێڕەدا‬ ‫نە خەریک���ی تیوریزەکردن ب���ووم‪ ،‬نە‬ ‫خەریک���ی تۆمارکردن���ی هه‌ڵوێس���ت‌و‬ ‫نەخەریک���ی خوێندن���ەوەی ڕووداوی‬ ‫مردنەکە‪ ،‬بەڵکو خەریکی ڕێکخستنەوەی‬ ‫پەیوەندی خۆم بووم لەگەڵ بێزاربوونی‬ ‫خ���ۆم‌و لەگ���ەڵ دۆزین���ەوەی ڕێگایەک‬ ‫بۆ دەربڕین���ی خەمباربوون���م بەرامبەر‬ ‫مەرگی ڕۆژنامەنووس���ێکی ئازا‪ .‬پێموایە‬ ‫هه‌موو مرۆڤێکیش ماف���ی ئەوەی هه‌یە‬ ‫بۆ مەرگی کەسێکی ئازیزی خەمباربێت‌و‬ ‫ڕێگایەکیش بدۆزێتەوە بۆ دەربڕینی ئەو‬ ‫خەمبارییە‪.‬‬ ‫ئێوارەکەشی کە کەناڵی کەی ئێن ئێن‬ ‫پەیوەندیی���ان پێوەکردم بۆ قس���ەکردن‬ ‫لەس���ەر مەرگی کاک کاوە‪ ،‬بێ دوودڵی‬ ‫داواکەیانم قبووڵکرد‌و له‌بەرنامەیەکیاندا‬ ‫بەش���داربووم‪ .‬بێگوم���ان من پێش���تر‬ ‫نەمدەزانی ئەو بەڕێزەی بەرنامەکە بەڕێوە‬ ‫دەبات چ پرسیارێک لەمن‌و له‌میوانەکانی‬ ‫ت���ر دەکات‪ ،‬بۆیە ئەوەی من لەوێدا وتم‬ ‫‌وەاڵمێکی خۆبەخۆ‌و دەس���تەبەجێ بوو‬ ‫بەو پرسیارانەی کە لێمدەکرا‪ .‬ئێستا کە‬ ‫بەرنامەکەم جارێکی تر بینیوە‪ ،‬دەبینم‬ ‫من لەوێدا لەس���ەر سێ بابەتی سەرەکی‬ ‫قسەمکردوە‪ .‬یەکەمیان پەیوەندی نێوان‬ ‫مەرگ‌و نووس���ین له‌مێژووی سیاس���ی‌و‬ ‫کۆمەاڵیەت���ی‌و فەرهه‌نگی���ی ئێم���ەدا‪.‬‬ ‫لەمەدا باس���م لەوەکرد مێ���ژووی ئێمە‬ ‫پەیوەندییەک���ی ڕاس���تەوخۆی لەنێوان‬ ‫نووسین‌و مەرگدا دروستکردوە‪ ،‬ئەوانەی‬ ‫نووسیویانە زۆرجار لەبەردەم هه‌ڕەشەی‬ ‫مردن���دا ب���وون‪ ،‬زۆرج���ار بەدەس���تی‬ ‫داگیرک���ەران‪ .‬ب���ەاڵم ئ���ەم پەیوەندییە‬ ‫لەژێر سایەی دەس���ەاڵتدارێتی کوردیدا‬ ‫لەباتی ئەوەی کۆتایی پێبێت‪ ،‬گەورەتر‌و‬ ‫فراوانتربووە‪ ،‬ژمارەی ئەو ڕۆژنامەنووس‌و‬ ‫نووسەرانەی له‌‪ ٥‬ساڵی ڕابردوودا لەالیەن‬ ‫دەسەاڵتدارانی کوردس���تانەوە کوژراون‬ ‫له‌ژم���ارەی ئەوان���ە زیات���رن کە بەعس‬ ‫به‌درێژایی مێژووی خۆی لەکوردس���تاندا‬ ‫کوش���توونی‪ .‬لێرەوە ئەو توندوتیژییەی‬ ‫دەسەاڵتدارانی کوردستان بەرامبەر بەم‬ ‫گروپە خوێن���دەوارەی کۆمەڵگای ئێمە‬ ‫بەکاریدەھێن���ن‪ ،‬زیاتر‌و چڕتر‌و فراوانترە‬ ‫لەوەی بەعس بەکاریھێناوە‪.‬‬ ‫خاڵ���ی دووهه‌م ل���ەو چاوپێکەوتنەدا‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫بیروڕا‬

‫بەشی زۆری ئەو‬ ‫نووسینەی کاک‬ ‫بەختیار بەناوی‬ ‫"تاوانی سیاسی‌و‬ ‫بکەرەکانی"یەوە‬ ‫باڵویکردەوە‪،‬‬ ‫تەرخانە بۆ‬ ‫ھێرشکردنە سەر‬ ‫من‌و سەر هه‌ندێک‬ ‫له‌هاوڕێ نزیکەکانی‬ ‫من‬ ‫بریتیبوو له‌قسەکردن لەسەر ئەو ژینگە‬ ‫ترسناکەی کەسانی‌وەک کاوە گەرمیانی‬ ‫خۆی���ان لەهه‌ناویدا دەدۆزن���ەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫کاری ئازایانەی خۆیان���ی تێدا دەکەن‪.‬‬ ‫لەوێدا باس���م لەسێ کۆڵەکەی سەرەکی‬ ‫ئەو سیستمە سیاسییە کرد کە ئەمڕۆکە‬ ‫له‌کوردس���تاندا بااڵدەس���تە‪ .‬یەکەمیان‬ ‫بوون���ی چەندەه���ا دەزگای ئەمن���ی‌و‬ ‫س���ەربازیی توندوتیژ‌و داپڵۆسێنەرە‪ ،‬کە‬ ‫تۆقاندنی کۆمەڵگا‌و ترساندنی هه‌مووان‬ ‫له‌ئەرک���ە ه���ه‌رە س���ەرەکییەکانیانە‪.‬‬ ‫‌وات���ە ئێم���ە لەب���ەردەم مۆدێلێ���ک‬ ‫له‌حوکمڕانیدای���ن بەرهه‌مھێنان���ی ترس‬ ‫یەکێکە له‌ئاکارە هه‌رە س���ەرەکییەکانی‬ ‫(من پێشتریش له‌چەندان نووسینی تردا‬ ‫لەپەیوەن���دی نێوان سیاس���ەت‌و ترس‌و‬ ‫له‌ڕوانینی "ش�����میت"ییانە بۆ سیاس���ەت‬ ‫له‌کوردستاندا‪ ،‬دوواوم)‪ .‬دووهه‌مین خاڵ‬ ‫کە باسمکرد باسکردنی ئەو ئمپراتۆریەتە‬ ‫ئیعالمییەیە کە دەسەاڵت له‌کوردستاندا‬ ‫خاوەنیەت���ی‪ ،‬ئیمپراتۆریەتێ���ک ک���ە‬ ‫ئەرکە ه���ه‌رە س���ەره‌کییەکەی بریتییە‬ ‫له‌ش���ۆرینەوەی مێش���کی کۆمەڵ���گا‌و‬ ‫گەوجاندنی خەڵک‪ .‬خاڵی س���ێهه‌میش‬ ‫کە لێیدوام باسی ڕەهه‌ندە ئابورییەکەی‬ ‫سیستمەکە بوو کە پارەی زۆر‌و دزراوی‬ ‫نەوتی خس���تۆتەگەڕ بۆ بێدەنگکردنی‬ ‫کۆمەڵگا‌و کڕینی ‌ویژدانی تاکەکەس���ی‌و‬ ‫هه‌ڵوێس���تی سیاس���یی تاکەکەسەکان‬ ‫(من لەچەندان نووس���یندا ئەم سیستمە‬ ‫ئابورییەم به‌سیستمی"س���ەرمایەدارانی‬ ‫دز‌و جەردەکان"‪ ،‬یان "س���ەرمایەداریی‬ ‫خزم‌و هاوڕێکان"‪ ،‬ئ���ەوەی به‌ئینگلیزی‬ ‫پێیدەڵێ���ن ‪ Crony Capitalism‬ن���او‬ ‫ن���اوە‌و ب���ەوردی له‌پەیوەن���دی نێوان‬ ‫سیاسەت‌و ئابوریی‌و نوخبەی سیاسیی‌و‬ ‫نوخبەی ئابوریی له‌سیس���تمی سیاسی‬ ‫کوردس���تاندا دواوم‪ .‬له‌هه‌مانکات���دا پێم‬ ‫لەسەر توانای بەرگرییکردنی نەوەی نوێ‬ ‫لەبەرامبەر ئەم سیستەمدا داگرت‪ .‬باسی‬ ‫ئەوەم کرد کە س���ەرەڕای ئامادەگی ئەو‬ ‫س���ێ پایە گەورە‌و بەھێزەی دەسەاڵت‪،‬‬ ‫پایەی توندوتیژی‌و ترس‪ ،‬پایەی میدیای‬ ‫ئاراس���تەکراوو‪ ،‬پای���ەی ئابورییەک���ی‬ ‫س���ەرمایەداریی مافیای���ی‪ ،‬کەچی ئێمە‬ ‫نەوەی���ەک له‌کوردس���تاندا دەبینین نە‬ ‫توندوتیژیی دەتوانێت بیترس���ێنێت‪ ،‬نە‬ ‫میدیا دەتوانێت مێش���کی بشواتەوە‌و نە‬ ‫پارەی دزراوی نەوت دەتوانێت ویژدانی‬ ‫بکڕێت‪ .‬کاوە گەرمیانیم ‌وەک ئەندامێک‬ ‫له‌ئەندامەکان���ی ئ���ەم نەوەی���ە بینی‌و‬ ‫تەماش���اکرد‪ .‬ئەم توانای بەرگرییەش‪،‬‬ ‫النیکەم ‌وای له‌من ک���ردوە‪ ،‬ئیعجابێکی‬ ‫گەورەم بەرامبەر ئ���ەم نەوەیە هه‌بێت‌و‬ ‫بەیەکێ���ک له‌ن���ەوە گرنگەکانی مێژووی‬ ‫کوردس���تانی بزان���م‪ .‬ب���ۆ تەواوکردنی‬ ‫‌وێنەکەش باسی ئەو ژینگە کۆمەاڵیەتییە‬ ‫تایبەتەم کرد کە کاوە گەرمیانی لەناویدا‬ ‫دەژی���ا‌و لەگەڵیدا دەرگیربوو‪ .‬ژینگەیەک‬ ‫پڕ لەه���ه‌ژاری‌و نەبوون���ی‪ ،‬به‌باوکێکی‬ ‫پێش���مەرگەوە ک���ە ش���ەھیدکراوە‌و‬

‫به‌خێزانێک���ەوە ک���ە له‌دەربازبووان���ی‬ ‫ئەنفالە‪ .‬ئەمەش ژینگەیەکە پێویس���ت‬ ‫بەوە ناکات مرۆڤ ژیژێک‌و دێریدا‌و فۆکۆ‬ ‫بخوێنێتەوە بۆ ئەوەی ببێت به‌کەسێکی‬ ‫یاخی‌و شۆڕشگێڕ‪.‬‬ ‫خاڵ���ی س���ێهه‌میش ک���ە باس���مکرد‬ ‫قس���ەکردن بوو لەسەر نوخبەی سیاسی‬ ‫له‌کوردس���تاندا‌و ناونانی ئ���ەم نوخبەیە‬ ‫به‌نوخبەیەک���ی عوس���ابی نەخ���ۆش‌و‬ ‫هه‌ڵگری فۆبیایەیەک���ی گەورە بەرامبەر‬ ‫بەهه‌موو دەنگێک کە دەستەمۆ ناکرێت‪.‬‬ ‫ئەوەی لەو چاوپێکەوتن���ەدا‌و لەو ماوە‬ ‫کورت���ەدا کە ب���ۆ قس���ەکردن هه‌مبوو‪،‬‬ ‫وت���م‪ ،‬ئەوەی���ە کە نوخب���ەی حوکمڕان‬ ‫له‌کوردس���تاندا نوخبەیەکی نەخۆش���ە‪،‬‬ ‫عوس���ابییە‌و پێویس���تی بەوەیە لەباتی‬ ‫حوکمڕانیکردن ببرێن بۆ نەخۆش���خانە‌و‬ ‫چاودێریی بکرێن‪ .‬بۆ ڕونکردنەوەی ئەم‬ ‫خاڵەش باسم لەوەکرد کە ئەم نوخبەیە‬ ‫نوخبەیەک���ی ترس���اوە‪ ،‬ترسەکەش���ی‬ ‫بەڕادەیەکە له‌ترس���ی ئاساییەوە گۆڕاوە‬ ‫بۆفۆبیا‪ .‬باس���م له‌پچڕان���ی پەیوەندی‬ ‫نێوان ئەم نوخبه‌ دەس���ەاڵتدارە‌و‌واقیع‬ ‫ک���رد‪ ،‬ل���ەوە دووام ئ���ەم نوخبەیە ھیچ‬ ‫پەیوەندییەکی عەقاڵنیانەیان بە‌واقیعەوە‬ ‫نەماوە‪‌ ،‬ویژدانی سیاسی‌و ئینسانیشیان‬ ‫بەتاڵ���ە لەالنی هه‌رە کەم���ی ئەخالقی‬ ‫سیاس���ی‌و ئینس���انیی‪ .‬بەکورت���ی من‬ ‫لەوێدا ل���ەوە دووام ئەم���ڕۆ کۆمەڵگای‬ ‫ئێمە لەب���ەردەم بوونەوەرێکدایە کە نە‬ ‫ئەخالق‪ ،‬نە‌ویژدان‌و نە عەقڵ‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫ڕێ به‌تاوانەکان���ی بگرێت‪ ،‬لەهه‌مانکاتدا‬ ‫ه���ه‌م دەزگای گ���ەورەی تۆقان���دن‌و‬ ‫بەکارھێنان���ی توندوتیژیی‌و هه‌م پارەی‬ ‫زۆر‌و هه‌م ئامرازی پرۆپاگەندەی گەورەی‬ ‫لەبەردەس���تدایە‪ .‬ئەم دۆخە عوسابیەش‬ ‫دیاردەیەکی تاکەکەس���ی‌و شەخس���یی‬ ‫نیی���ە‪ ،‬بەڵک���و دەرەنجام���ی چۆنیەتی‬ ‫ئیش���کردنی ئەو مۆدێله‌ سیاسییەیە کە‬ ‫له‌کوردستاندا بااڵدەستە‪ .‬بەمانایەکی تر‬ ‫ترسی سیاس���ی له‌کوردستاندا ترسێکی‬ ‫تاکەکەس���ی نییە‪ ،‬نەخۆش���ییەک نییە‬ ‫پابەس���تی س���ایکۆلۆژیای ئەم یان ئەو‬ ‫سیاس���ی بێت‪ ،‬بەڵکو ترس���ێکە پێگە‌و‬ ‫ش���ێوازی ئامادەگی‌و پەیوەندیی بکەرە‬ ‫سەرەکییەکانی ناو سیستمەکە دروستی‬ ‫دەکات (من ئەم دۆخەش���م چەندانجار‌و‬ ‫له‌زیاد له‌نووس���ینێکدا ش���یکردۆتەوە‪).‬‬ ‫ئ���ەوەی کەمەکێ���ک‌ویژدان���ی هه‌بێت‌و‬ ‫بەمەبەس���ت نەخوازێت چاوپێکەوتنەکە‬ ‫بش���ێوێنێت ئەو ئەنجامگیرییە ناکات کە‬ ‫گوایە من وتومە کێش���ەی کوردس���تان‬ ‫بوونی چەند سیاس���ییەکی نەخۆش���ە‪،‬‬ ‫ک���ەی ئ���ەم سیاس���ییانەمان ب���رد بۆ‬ ‫نەخۆشخانە ئیتر کایەی سیاسی کوردی‬ ‫بێ کێشەیە‌و کۆمەڵگای ئێمە کێشەیەکی‬ ‫تێدا نامێنێتەوە‪ .‬هه‌موو تەفسیرێکی لەو‬ ‫بابەتە بۆ ئەو چاوپێکەوتنە تەفسیرێکی‬ ‫ش���ێوێنەرە‌و ئامادەکردنی زەمینەیەکی‬ ‫تیورییە بۆ ھێرش���بردنە سەر من‌و وه‌ک‬ ‫ک���ەس‌و س���ەر بۆچوونەکان‌و ڕۆڵیش���م‬ ‫‌وەک ڕۆش���نبیر‪ .‬ئەوەشی کاک بەختیار‬ ‫له‌نووسینەکەیدا دەیکات ڕێک ئەنجامدانی‬ ‫ئەم کارەیە‪.‬‬ ‫جیابوونەوەی ڕێگاکان‬ ‫وەک هه‌موو خوێنەران دەزانن بەختیار‬ ‫عەلی یەکێکە له‌هاوڕێ هه‌رە دێرینەکانی‬ ‫من‪ ،‬من لەگەڵ ھیچ کەسێکدا ئەو تەمەنە‬ ‫درێژەم له‌هاوڕێیەتی نەبووە‌وەک لەگەڵ‬ ‫کاک بەختیاردا‪ .‬تەمەنی یەکترناس���ین‌و‬ ‫کاری پێکەوەیی‌و کاریگەرییمان لەس���ەر‬ ‫یەکت���ر‪ ،‬دەیان س���اڵە‪ ،‬ب���ەاڵم هاوکات‬ ‫خوێن���ەری ھۆش���یار ئەو ڕاس���تییەش‬ ‫دەزانێ���ت کە ماوەی زیاد له‌دوو س���اڵە‬ ‫من‌و ئەو له‌ھیچ ئاستێکدا پەیوەندییەکی‬ ‫قابیلی باسکردنمان نەماوە‪ .‬نە لەڕووی‬ ‫نووس���ینی فیکرییەوە دەچینەوە س���ەر‬ ‫یەک‪ ،‬نە لەڕووی هه‌ڵوێس���تی سیاسی‌و‬ ‫کۆمەاڵیەتییەوە‪ ،‬نە لەڕێگای هه‌ڵبژاردنی‬ ‫مینبەرەکان���ی قس���ەکردنمانەوە‪ .‬ئ���ەو‬ ‫بەڕێگایەک���دا ڕۆیش���تووە‌و منی���ش‬ ‫بەڕێگایەکی تردا‪ .‬ئەگەرچی باس���کردنی‬ ‫ئەم گۆڕانکارییانە بۆتێگەیشتن له‌هه‌ندێک‬ ‫بۆچ���وون‌و هه‌ندێ���ک هه‌ڵس���ەنگاندن‌و‬ ‫هه‌ندێک هه‌ڵوێس���ت‌و هه‌ندێک ڕای کاک‬ ‫بەختی���ار گرنگن‪ ،‬ب���ەاڵم لەبەر ڕێزم بۆ‬ ‫مێژووی درێژی دۆستایەتی‌و هاوڕێبوونمان‬ ‫قسە لەس���ەر زۆرێک لەو شتانە ناکەم‪،‬‬ ‫ئ���ەوەی لێ���رەدا دەمەوێ���ت کەمەکێک‬ ‫لەسەری بوەس���تم هه‌ندێک له‌تێزەکانی‬ ‫دواهه‌مین نووسینی کاک بەختیارە‪ ،‬کە‬

‫پێموایە تێزی هه‌ڵە‌و ناڕاست‌و ترسناکن‌و‬ ‫س���ەرچاوەی س���ەرەکی ئ���ەو ھێرش‌و‬ ‫تاوانبارکردنانەشن کە هه‌م بۆ من‌و هه‌م‬ ‫بۆ هه‌ندێک له‌هاوڕێ نزیکەکانی ترمان‪،‬‬ ‫دروستی دەکات‪.‬‬ ‫گریمانەی هه‌ڵە‌و سیاسەتی‬ ‫تاوانبارکردن‬ ‫بەش���ی زۆری ئەو نووس���ینەی کاک‬ ‫بەختی���ار بەن���اوی "تاوانی سیاس���ی‌و‬ ‫بکەرەکانی"یەوە باڵویکردەوە‪ ،‬تەرخانە‬ ‫بۆ ھێرش���کردنە سەر من‌و سەر هه‌ندێک‬ ‫له‌ه���اوڕێ نزیکەکان���ی م���ن‪ .‬ئەگەرچی‬ ‫ئ���ەو لەڕوونکردنەوەیەکدا وتی کە تەنها‬ ‫تێبینییەک���ی بچوک���ی نووس���ینەکەی‬ ‫لەس���ەر من ب���وو‪ ،‬بەاڵم ئەم قس���ەیە‬ ‫بەھیچ ش���ێوەیەک ڕاس���ت نییە‪ .‬هه‌موو‬ ‫ئ���ەو قس���انەی کاک بەختیار لەس���ەر‬ ‫"کۆمب���ارس" دەیان���کات باس���ی من‌و‬ ‫هه‌ندێک له‌هاوڕێ نزیکەکانی ترمانە‪ ،‬ئەو‬ ‫کەسانەی باوەڕیان به‌ھێزە کۆمەاڵیەتییە‬ ‫ناڕازییەکان���ی کۆمەڵ���گای ئێمە هه‌یە‪،‬‬ ‫باوەڕیان به‌گۆڕانی ھێمن‌و ناتوندوتیژیی‪،‬‬ ‫به‌پەرلەمانتاریزم‪ ،‬به‌گەش���ەی لەسەرخۆ‬ ‫هه‌ی���ە‪ ،‬به‌پل���ەی یەک���ەم ڕووی له‌من‌و‬ ‫هاوڕێکانم���ە‪ .‬ئەو ئیقتیباسانەش���ی کە‬ ‫له‌نووسینەکەیدا دەیھێنێتەوە زۆرینەی‬ ‫ھی منن یان یا هی هاوڕێکانی ترن‪.‬‬ ‫کێشەی کاک بەختیار لەم نووسینەدا‌و‬ ‫لەزۆرێک له‌نووسینەکانی تریشیدا لەوێوە‬ ‫دەس���تپێدەکات ک���ە بەگریمانەی هه‌ڵە‬ ‫دەستپێدەکات‌و هه‌موو‌وزەی خۆشی نەک‬

‫خوێنەری ھۆشیار ئەو‬ ‫ڕاستییەش دەزانێت‬ ‫کە ماوەی زیاد له‌دوو‬ ‫ساڵە من‌و به‌ختیار‬ ‫عه‌لی له‌ھیچ ئاستێکدا‬ ‫پەیوەندییەکی قابیلی‬ ‫باسکردنمان نەماوە‪.‬‬ ‫نە لەڕووی نووسینی‬ ‫فیکرییەوە دەچینەوە‬ ‫سەر یەک‪ ،‬نە لەڕووی‬ ‫هه‌ڵوێستی سیاسی‌و‬ ‫کۆمەاڵیەتییەوە‪ ،‬نە‬ ‫لەڕێگای هه‌ڵبژاردنی‬ ‫مینبەرەکانی‬ ‫قسەکردنمانەوە‬ ‫تەنها بۆ سەلماندنی ئەو گریمانە هه‌ڵەیە‬ ‫تەرخان���دەکات‪ ،‬بەڵکو هه‌مو ش���تێکی‬ ‫دەرەوەی ئ���ەو گریمانەی���ە بەڕادەیەکی‬ ‫سەرسوڕھێنەر س���ووک‌و بێنرخ‌و بێامانا‬ ‫دەکات‪ .‬ئەم پیاوە هه‌رگیز ڕوانینی خۆی‬ ‫‌وەک ڕوانینێک لەپ���اڵ ڕوانینی دیکەدا‬ ‫پێشکەش ناکات‪ ،‬بەڵکو‌وەک یەکەمین‌و‬ ‫دواهه‌مین هه‌قیقەت نمایشیدەکات‌و هه‌موو‬ ‫شتێکی دەرەوەی ئەو هه‌قیقەتەش‌وەک‬ ‫گەمژەی���ی‌و نابەرپرس���یارێتی‌و نەزانی‌و‬ ‫بەدکاریی نیش���ان ئەدات‪ .‬له‌نووس���ینی‬ ‫"تاوان���ی سیاس���ی‌و بکەرەکانی"دا کاک‬ ‫بەختی���ار گریمان���ەی ئ���ەوە دەکات کە‬ ‫سیس���تمی دەس���ەاڵت لەکوردس���تاندا‬ ‫سیس���تمێکی فاش���ییە‌و هه‌رکەسێکیش‬ ‫نەیگ���وت بەڵ���ێ‌وایە‌و جەنابت ڕاس���ت‬ ‫دەفەرموێت سیس���تمە سیاس���ییەکەی‬ ‫هه‌رێ���م" فاش���ییە"‌و فاشیزمەکەش���ی‬ ‫بەش���ێکە له‌"ئەڵقەیەک���ی گەورەت���ری‬ ‫فاشیزم لەخۆرهه‌الت"دا‪ ،‬ئیتر ئەو کەسە‬ ‫نەک تەنها نەزان‌و نەخوێندەوارە‪ ،‬بەڵکو‬ ‫بەوەش تاوانباری دەکات کە بەش���ێکە‬ ‫لەو فاشیزمەی کە هه‌یە‪ .‬بۆیە ئەو کەسە‬

‫هه‌رچییەکیشی نووسی‌و هه‌رچییەکی کرد‬ ‫ئە��ا"پەرچەکرداری نمایش���ی بێبەها"یە‪،‬‬ ‫خۆش���ی له‌بکەرێک���ی "موزەیەف" زیاتر‬ ‫ش���تێکی دیکە نییە‪‌.‬واتە هه‌ر کەسێک‬ ‫‌وەک کاک بەختی���ار نەی���ووت ئێم���ە‬ ‫له‌کوردس���تان‌و "خۆره���ه‌اڵت!!!" دا‬ ‫لەبەردەم فاش���یزمداین‪ ،‬ئیتر هه‌م خۆی‬ ‫کەسێکی فاشییە‪ ،‬هه‌م تەمسیلکەرێکی‬ ‫درۆزن‌و بێنرخ‌و هه‌م بکەرێکی"موزەیەف"‌و‬ ‫س���اختەچییە ک���ە جگە له‌"ش���یوەنی‬ ‫درۆزنانە" بۆ قوربانییەکان شتێکی دیکە‬ ‫ناکات‪ .‬الی کاک بەختیار ئەو کەسانەی‬ ‫دەسەاڵتی سیاسی له‌کوردستاندا بەفاشی‬ ‫ناونابەن‪ ،‬ناونەنانەکەیان لەبەرئەوە نییە‬ ‫کە کێشەی میتۆدی‌و تیوریی‌و زانستیان‬ ‫لەگەڵ بەکارھێنانی زارەوەی فاش���یزمدا‬ ‫هه‌یە بۆ قس���ەکردن لەس���ەر سیستمی‬ ‫سیاس���ی له‌کوردس���تان‌و ناوچەک���ەدا‪،‬‬ ‫بەڵکو لەبەرئەوەیە کەسانی ترسنۆکن‌و‬ ‫بەش���ێکی جەوهه‌ری پرۆژەی فاشییەتن‬ ‫له‌کوردستان‌و ناوچەکەدا‪ .‬کاک بەختیار‬ ‫به‌لۆژیکی فەتوا دینییەکان حوکمی ڕەها‬ ‫دەدات‌و ش���تگەلێک دەڵێت کە لەدەیان‬ ‫گۆش���ەنیگاوە قابیلی رەتکردنەوەن‪ .‬بۆ‬ ‫نموونە به‌ڕەهاییەکی سەرسوڕھێنەرەوە‬ ‫دەڵێت‪" ،‬ھیچ شتێکیش مانای نابێت" گەر‬ ‫باوەڕ بەوە نەھێنین ئێمە " له‌قۆناغێکی‬ ‫گەشەی بەرباڵوی فاشیزمدا دەژین" هه‌م‬ ‫له‌کوردس���تان خۆی‌و ه���ه‌م له‌"تەواوی‬ ‫سیس���تمە سیاس���ییەکانی ناوچەکە"دا‪.‬‬ ‫هه‌رکەس���ێکیش ب���ەم دۆعای���ەی کاک‬ ‫بەختی���ار نەڵێت ئامین ئیت���ر بەدوورە‬ ‫له‌هه‌ر "هه‌س���تێکی بەرپرسیارییەوە"‌و‪،‬‬ ‫نووسین‌و هه‌ڵوێستەکانی "نمایش"‌و درۆ‌و‬ ‫زەیف‌و ساختەکارییە‪ .‬الی کاک بەختیار‬ ‫م���رۆڤ تەنها لەیەک دۆخ���دا دەتوانێت‬ ‫مرۆڤێکی بەرپرسیار بێت‪ ،‬ئەویش لەدوای‬ ‫بەڕێزیان���ەوە هاوارب���کات "حکومەت���ی‬ ‫هه‌رێم‌و سیستمەکانی ناوچەکە فاشین"‪،‬‬ ‫ل���ەدوای بەڕێزیەوە "بونی���ادی تاوان"‌و‬ ‫«ریش���ەکانی»‌و «هۆکان���ی» بباتەوە‬ ‫س���ەر مێژووی فاش���یزم لەخۆرهه‌اڵت‌و‬ ‫کوردس���تاندا‪ .‬لێرەدا قسەم لەسەر ئەو‬ ‫هه‌م���وو توندوتیژیی���ە رەمزییە نییە کە‬ ‫لەنووسینەکەی کاک بەختیاردا ئامادەیە‪،‬‬ ‫قسەش���م لەو هه‌موو حوکم���ە موتڵەق‌و‬ ‫ترسناکانە نییە کە بێ ھیچ سەلماندنێک‬ ‫دەیاندات‪ ،‬قسەشم لەسەر ئەو تەقسیمە‬ ‫دوالیس���تییە س���ادە‌و هه‌ڵەیە نییە کە‬ ‫هه‌م���وو دونیا بۆفاش���یزم‌و نافاش���یزم‬ ‫دابەش دەکات‪ ،‬قسەشم لەسەر ئەو توانا‬ ‫سەرس���وڕھێنەرەی نەبینینی جیاوازیش‬ ‫نییە بۆ نموونە لەنێوان شوێنێکی ‌وەک‬ ‫کوردستان‌و مەغریب‌و سعودیە‌و تونسدا‌و‬ ‫هه‌مووی���ان لەژێ���ر ناوی"خۆرهه‌اڵت���دا"‬ ‫دەکات به‌فاش���ی‪ ،‬قسەش���م لەسەر ئەو‬ ‫توانا سەیر‌و بێسنوورە له‌تاوانبارکردنی‬ ‫هه‌موو شتێکی دەرەوەی خودی نووسەر‬ ‫خۆیدا نییە‪ ،‬بەڵکو قس���ەم لەو ڕوانینە‬ ‫س���ادە‌و ترسناکەیە کە کاک بەختیار بۆ‬ ‫س���ەرەکیترین چەمکی ناو نووسینەکەی‬ ‫هه‌یەت���ی‪ ،‬مەبەس���تم ڕوانینیەت���ی بۆ‬ ‫فاشیزم‪.‬‬ ‫کاک بەختی���ار کاتێ���ک دێتە س���ەر‬ ‫پێناسەکردنی فاشیزم هه‌موو تێزەکەی‬ ‫لەس���ەر فاش���یزم ل���ەوە تێناپەڕێ���ت‬ ‫بەزمانێکی شیعری‌و لەپاڵ درێژنووسیی‌و‬ ‫دووبارەکردنەوەیەک���ی زۆردا بڵێ���ت‪،‬‬ ‫فاشیزم ئەو سیستمەیە کە "توندوتیژی‬ ‫تێیدا جەوهه‌رە"‌و‪ ،‬توندوتیژیی لەهه‌موو‬ ‫شوێنێکی سیس���تمەکەدایە‪ ،‬توندوتیژیی‬ ‫ش���ێوازی تەعبیرکردنی سیس���تمەکەیە‬ ‫لەخۆی‪ .‬ئەمە تێزە هه‌رە سەرەکییەکەی‬ ‫کاک بەختیارە س���ەبارەت به‌فاش���یزم‪.‬‬ ‫بۆ کەس���ێک زانیاریی هه‌رە س���ەرەتایی‬ ‫لەس���ەر فاش���یزم هه‌بێت دەزانێت ئەم‬ ‫تێ���زە لەدەیان س���ەرەوە نووقس���ان‌و‬ ‫لەڕاس���تیدا هه‌ڵە‌و ناڕاست‌و نازانستییە‪،‬‬ ‫ئەوەش کە کاک بەختیار لەسەر فاشیزم‬ ‫نووسیویەتی جگە له‌قسەکردنێکی هه‌ڵە‪،‬‬ ‫بەاڵم هه‌ڵەیەک کە به‌زمانێکی ش���یعریی‬ ‫جوان‌و بەتوانایەکی ئینش���ایی بەھێزەوە‬ ‫تەعبیری لێکراوە‪ ،‬ش���تێکی دیکە نییە‪.‬‬ ‫فاش���یزم دیاردەیەکی مێژوویی ھێجگار‬ ‫ئاڵۆزەو بەھیچ شێوەیەک کورتناکرێتەوە‬ ‫بۆ بەکارھێنانی توندوتیژیی بەتەنها‪ ،‬یان‬ ‫بۆ سیستمێک توندوتیژیی"جەوهه‌ر"ەکەی‬ ‫بێت‪ .‬ل���ەدەرەوەی فاش���یزمدا چەندان‬ ‫سیس���تمی سیاس���ی ترم���ان هه‌یە کە‬ ‫توندوتیژیی بەش���ی هه‌رە س���ەرەکیی‪،‬‬ ‫ی���ان به‌زمانی کاک بەختیار "جەوهه‌ر"ی‬ ‫بوونیان���ە‪ .‬ئەوەی سیس���تمێک دەکات‬

‫بەسیس���تمێکی فاشی تەنها توندوتیژیی‬ ‫نییە‪ ،‬بەڵکو زۆر ئاکار‌و سیفەتی تریشە‪.‬‬ ‫هه‌موو توندوتیژییەکیش توندوتیژییەکەی‬ ‫فاش���ییانە نییە‪ ،‬توندوتیژیی فاشییانە‬ ‫هه‌ڵگ���ری ئ���اکار‌و س���یفەتی تایبەتە‌و‬ ‫له‌پەیوەندیدای���ە به‌کۆمەڵێ���ک رەگەزی‬ ‫ترەوە‪ ،‬ک���ە جیایدەکاتەوە له‌توندوتیژی‬ ‫ناو سیس���تمە سیاس���ییەکانی تر‪ .‬من‬ ‫لەبەشەکانی تری ئەم نووسینەدا دێمەوە‬ ‫س���ەر ئەم بابەتە‪ ،‬بەاڵم بۆ ئێستا تەنها‬ ‫ئەوە دەڵێم تەنها فاشیزم توندوتیژ نییە‌و‬ ‫ئەگەر فاشیەت "جەوهه‌ر"ێکیشی هه‌بێت‬ ‫ئەو جەوهه‌رە تەنها توندوتیژیی نییە‪.‬‬ ‫خۆ ئەگەر بکرێ���ت‌و ڕێگە بەخۆمان‬ ‫بدەی���ن فاش���یەت تەنها ب���ۆ دیاردەی‬ ‫توندوتیژی���ی کورتبکەین���ەوە‪ ،‬ئ���ەوا‬ ‫یەکەمین شتێک له‌نووس���ینەکەی کاک‬

‫تەنها فاشیزم توندوتیژ‬ ‫نییە‌و ئەگەر فاشیەت‬ ‫"جەوهه‌ر"ێکیشی‬ ‫هه‌بێت ئەو جەوهه‌رە‬ ‫تەنها توندوتیژیی‬ ‫نییە‪ ،‬خۆ ئەگەر‬ ‫بکرێت‌و ڕێگە‬ ‫بەخۆمان بدەین‬ ‫فاشیەت تەنها بۆ‬ ‫دیاردەی توندوتیژیی‬ ‫کورتبکەینەوە‪ ،‬ئەوا‬ ‫یەکەمین شتێک‬ ‫له‌نووسینەکەی کاک‬ ‫بەختیاردا ئاکارێکی‬ ‫فاشییانەی هه‌بێت‬ ‫قسەکانی کاک‬ ‫بەختیارخۆیەتی‬ ‫بەختیاردا ئاکارێکی فاشییانەی هه‌بێت‬ ‫قس���ەکانی کاک بەختیارخۆیەت���ی‪.‬‬ ‫زیرەکییەکی زۆری ناوێت بۆ ئەوەی لەناو‬ ‫بڕێکی زۆر له‌حەرف‌و دەس���تەواژەکانی‬ ‫ناو نووسینەکەی ئەم نووسەرەدا‪ ،‬لەناو‬ ‫ف���ەزای تێکس���تەکەیدا‪ ،‬لەپش���تی ئەو‬ ‫‌وێنانەوە کە بەکاریاندەھێنێت‪ ،‬دونیایەک‬ ‫توندوتیژیی رەمزی���ی بێوێنە بدۆزینەوە‬ ‫بەرامبەر به‌هه‌موو ئەو نووسین‌و کردار‌و‬ ‫پەرچەکردارانەی کە ‌وەک کاک بەختیار‬ ‫به‌حکومەتی هه‌رێم ناڵێن فاش���ی‪ .‬ئەمە‬ ‫چ ئەخالقیاتێکی نووسینە تۆ پێتوابێت‬ ‫یان دەبێت خەڵک‌وەک تۆ به‌حکومەتی‬ ‫هه‌رێ���م‌و ڕژێمەکانی تری ناوچەکە بڵێت‬ ‫فاشین‪‌،‬واتە ببن به‌توتییەک ئەوە بڵێنەوە‬ ‫کە تۆ دەیڵێیت‪ ،‬یاخود هه‌موویان ‌وەک‬ ‫فاشی‌و درزۆن‌و ترس���نۆک‌و نمایشکەر‌و‬ ‫بێبەها‌و بێنرخ‌و موزەیەف بنرخێنیت؟‬ ‫ئەفسانەی شۆک‌و دابڕاویی تاوانەکان‬ ‫جگ���ە له‌کورتکردنەوەی فاش���یەت بۆ‬ ‫توندوتیژی‪ ،‬بەش���ێکی گ���ەورەی تری‬ ‫تێزەکەی کاک بەختیار لەسەر گریمانەیەک‬ ‫کاردەکات ک���ە ئەوی���ش ناڕاس���ت‌و‬ ‫هه‌ڵبەستراوە‪ .‬گریمانەی ئەوەی کە گوایە‬ ‫من‌و ئەوانەی ئەو‌وەک من کۆمبارس���ن‪،‬‬ ‫لەگەڵ هه‌ر کوشتنێکدا تووشی "شۆکی‬ ‫ناوەخت" دێی���ن‌و تاوانەکانی حکومەتی‬ ‫هه‌رێممان پێ "سەیر‌و سەمەرە"یە‌و‌وەک‬ ‫توانای "ناوازە"‌و دەگمەن‌و "نائاس���ایی"‬ ‫"نامەنتیق���ی"‌و "کوتوپ���ڕ"‌و "س���ەیر"‬ ‫دەیبینی���ن‪‌،‬وەک " ش���تێکی دەگمەن"‌و‬ ‫"ت���اک"‌و "س���مبولیک" مامەڵەی���ان‬ ‫دەکەین‪.‬‬

‫»» ‪19‬‬


‫بیروڕا‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫‪birura.awene@gmail.com‬‬

‫ك ‌ێ ڕق ‌ی له‌پارتییه‌؟!‬ ‫خه‌اڵت عومه‌ر‬ ‫پایزی‌ ‪ 1996‬ك���ه‌ كتێبی‌ ((له‌به‌رده‌م‬ ‫ده‌روازه‌كانی‌ شكس���تدا))م دان���ا‪ ،‬خێرا‬ ‫به‌ئه‌نت���ی‌ پارت���ی‌‌و دژی‌ پارت���ی‌ دایانمه‌‬ ‫قه‌ڵه‌م‪.‬‬ ‫نه‌ ئێس���تاو نه‌ ئه‌وس���اش ئه‌م قسه‌یه‌‬ ‫فڕی‌ به‌ڕاس���تیه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫پێم دزێوه‌و به‌نه‌ریتێكی‌ قێزه‌ونی‌ ده‌زانم‪،‬‬ ‫((دژان���دن))و كینه‌بازی‌‌و ڕقئه‌س���توری‌‬ ‫كایه‌ی‌ ڕاده‌ربرین‌و سیاسه‌تكردنه‌‪.‬‬ ‫من ئه‌و كتێب���ه‌م دژی‌ پارتی‌ دانه‌ناوه‌‪،‬‬ ‫كتێبه‌ك���ه‌ له‌س���ه‌ر ڕوداوی‌ ‪31‬ی‌ ئاب���ه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر حیزبێكی‌ تر ئ���ه‌و كه‌تنه‌ی‌ بكردایه‌‬ ‫له‌جیاتی‌ پارتی‌‪ ،‬باسی‌ ئه‌و ده‌بو‪ .‬ئه‌وه‌ی‌‬ ‫بگه‌ڕێته‌‌وه‌ س���ه‌ر كتێبه‌ك���ه‌ش ده‌زانێت‪،‬‬ ‫وه‌ك پارتی‌ ڕه‌خنه‌م له‌یه‌كێتیش گرتوه‌‪.‬‬ ‫بێگومان تا ئه‌م س���اته‌ش ((دژاندن))‬ ‫هه‌ڵوێس���تێكی‌ ئایدۆلۆژی‌‪ ،‬پێش���وه‌خت‬ ‫بریاڕلێ���دراوی‌ ب���اوه‌و‪ ،‬هێزی‌ سیاس���ی‌‌و‬ ‫سیاسه‌تمه‌دارو ئه‌هلی‌ ڕاوبۆچون پێڕه‌وی‌‬ ‫ده‌كه‌ن‪ .‬به‌اڵم له‌به‌رامبه‌ریش���دا هه‌وڵێكی‌‬ ‫زۆر ده‌بینین‪ ،‬به‌ئاڕاسته‌ی‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫((دژان���دن))‌و كلت���وری‌ دژایه‌تیكردن‪.‬‬ ‫نمونه‌ی���ه‌ك ده‌هێنمه‌وه‌ گوزارش���ت له‌م‬ ‫حاڵه‌ته‌ ده‌كات ‪.‬‬ ‫پارت���ی‌ ده‌ی���وت‪ ،‬له‌س���لێمانی‌ بڕیاری‌‬ ‫دژایه‌تیكردن���ی‌ دراوه‌‪ ،‬ئه‌نجام���ی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌ك���ه‌ی‌‪21‬ی‌ ‪ 9‬به‌ش���ێكی‌ زۆری‌‬ ‫ئ���ه‌م قس���ه‌یه‌ به‌تاڵده‌كات���ه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫به‌وپێودانگه‌ ده‌بو پارتی‌ له‌سلێمانی‌ هیچ‬ ‫ده‌نگێكی‌ نه‌هێنایه‌‪ .‬ئه‌م نمونه‌یه‌م له‌سه‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ هێنایه‌وه‌‪ ،‬كه‌ نابێت تیوره‌س���ازی‌‬ ‫بۆ((دژان���دن))و دژایه‌ت���ی بكرێت‪‌.‬وه‌ك‬ ‫چ���ۆن ئه‌و ئاڕاس���ته‌ی‌ دژایه‌ت���ی‌ پارتی‌‬

‫ده‌كات چه‌وت‌و ناهه‌قه‌‪ ،‬به‌هه‌مان ش���ێوه‌‬ ‫ئه‌وه‌ش ڕاس���ت نیه‌ پارتی‌ خۆی‌‪ ،‬ته‌ئویل‬ ‫ب���ۆ دژایه‌تیكردنی‌ خۆی‌ ب���كات‪ .‬لێره‌دا‬ ‫ڕونتر مه‌به‌س���ت له‌و بیركردنه‌وه‌یه‌یه‌ كه‌‬ ‫له‌ن���او پارتیدا هه‌یه‌و‪ ،‬كار له‌س���ه‌ر ئه‌وه‌‬ ‫ده‌كات كه‌ نزیكبونه‌وه‌ی‌ گۆڕان‌و یه‌كێتی‌‬ ‫‌وه‌ك دژایه‌تیكردن‪ ،‬بۆ پارتی‌‌وێنابكات‪.‬‬ ‫م���ن دڵنیانیم ل���ه‌وه‌ی‌ هه‌وڵه‌كانی‌ من‌و‬ ‫هاوڕاكان���م‪ ،‬له‌لێكنزیكردن���ه‌وه‌ی‌ گۆڕان‌و‬ ‫یه‌كێتی‌ ب���ه‌چ ده‌ره‌نجامێك ده‌گات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌وه‌ی���ان دڵنیام‪ ،‬ئه‌م نزیكبونه‌وه‌یه‌ نه‌ك‬ ‫هه‌ر دژی‌ پارتی‌ نیه‌‪ ،‬به‌ڵكو تا ڕاده‌یه‌كی‌‬ ‫زۆر به‌پل���ه‌ی‌ یه‌كه‌م پارت���ی‌‌و دواتریش‬ ‫یه‌كێتی‌ لێی‌ سودمه‌ند ده‌بێت‪.‬‬ ‫بۆیه‌ هه‌ڵه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌یه‌ پارتی‌ فش���ار‬ ‫بخاته‌ س���ه‌ر یه‌كێتی‌‌و‪ ،‬به‌و ئاڕاس���تیه‌دا‬ ‫بیب���ات ك���ه‌‪ ،‬نه‌توانێ���ت مه‌رحه‌بایه‌كی‌‬ ‫بزوتن���ه‌وه‌ی‌ گ���ۆڕان بكات‪ ،‬ك���ه‌س رقی‌‬ ‫له‌پارتی‌ نیه‌ ئه‌وانه‌ نه‌بێت‪ ،‬له‌ناو پارتیدا‬ ‫تیوره‌س���ازی‌ بۆ فه‌لسه‌فه‌ی‌ ((دژاندن))‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫یه‌كێتی‌ ل���ه‌م ب���واری‌ ((دژاندن))ه‌دا‬ ‫په‌ندێك���ی‌ هه‌ی���ه‌و هه‌قه‌ پارتی‌ س���ودی‌‬ ‫لێوه‌ربگرێت ‪.‬‬ ‫كاتی‌ خۆی‌ هێش���تا ریفۆرمیه‌كان له‌ناو‬ ‫یه‌كێتیدابون‪ ،‬ئێمه‌ومانان هه‌وڵمانده‌دا كه‌‬ ‫له‌ن���او حیزبه‌كه‌دا بمێننه‌وه‌‌و چاكس���ازی‌‬ ‫بكرێت‪ ،‬كه‌چی‌ هه‌ڵۆ باڵش���كاوو ده‌نوك‬ ‫كوله‌كان���ی‌ ن���او یه‌كێت���ی‌‪ ،‬به‌خائی���ن‌و‬ ‫دوژمنی‌ حی���زب ده‌یانداینه‌ قه‌ڵه‌م‪ .‬ئێمه‌‬ ‫ده‌مانویس���ت هاوڕێكانمان له‌حیزبه‌كه‌دا‬ ‫بمێنن���ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وانیش ((دژاندن)) كوێری‌‬ ‫كردب���ون‪ .‬نانیان ده‌بڕی���ن‪ ،‬تۆمه‌تیان بۆ‬ ‫دروس���ت ده‌كردین‪ .‬به‌دوژمن���ی‌ تاڵه‌بانی‌‬ ‫‌وه‌سفیان ده‌كردین‪ .‬رۆژگار هات‌و ڕۆژگار‬ ‫چ���و‪ ،‬ده‌ركه‌وت كێ‌ دڵس���ۆزی‌ یه‌كێتی‌‌و‬ ‫كێش دوژمن���ی‌ سه‌رس���ه‌ختی‌ یه‌كێتی‌‌و‬ ‫تاڵه‌بانیی���ش بوه‌‪ .‬ئه‌م په‌ن���ده‌ بۆ پارتی‌‬ ‫بایی‌ ئه‌وه‌یه‌ به‌گه‌وهه‌ر بیكرێت‪.‬‬ ‫مه‌س���ه‌له‌ی‌ نزیكبون���ه‌وه‌ی‌ گ���ۆڕان‌و‬ ‫یه‌كێت���ی‌‌و پارت���ی‌‌و ه���ه‌ر هێزێك���ی‌‬ ‫سیاس���ی‌ تر‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌تدا مه‌س���ه‌له‌یه‌كی‌‬ ‫نیش���تمانیه‌‪ .‬ڕێكه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ نێوان‬ ‫پارتی‌‌و یه‌كێتی���ش‪ ،‬له‌بنه‌ڕه‌تدا هه‌ر له‌و‬

‫زۆرینه‌ی‌ كوردستان‬ ‫پارتی‌ نین‌و ئه‌و‬ ‫دیوه‌ی‌ حوكمڕانیه‌‬ ‫كه‌ ده‌بینن بریتیه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌وڵی‌ تاكڕه‌وی‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌نده‌ڵی‌‪ ،‬له‌ژێرخانی‌‬ ‫‌وێرانی‌‌واڵت‪ ،‬كه‌رتی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ی‌ خراپ‪،‬‬ ‫كه‌رتی‌ كشتوكاڵ‌و‬ ‫پیشه‌سازی‌‌وێران‪،‬‬ ‫كه‌رتی‌ ساغڵه‌می‌ كوێر‬ ‫چوارچێوه‌ی���ه‌دا بوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێس���تا‌وه‌ك‬ ‫قه‌ڵغانێكی‌ ژه‌ن���گاوی‌ لیهاتوه‌‌و‪ ،‬پارتی‌‌و‬ ‫یه‌كێت���ی‌ له‌هیچ ناپارێزێ���ت‪ ،‬به‌ڵكو ناوو‬ ‫ناوبانگیش���یانی‌ خراپك���ردوه‌‪ .‬چونك���ه‌‬ ‫ده‌ره‌نج���ام ئ���ه‌م ڕێكه‌وتننامه‌یه‌ پارتی‌‌و‬ ‫یه‌كێتی‌ هاوت���ای‌ حیلفێك���ی‌ حوكمڕان‌و‬ ‫تاكڕه‌و ك���ردوه‌‪ ،‬كه‌ هه‌رچی‌ خراپه‌ی‌ ئه‌م‬ ‫‌واڵته‌یه‌ ئه‌ستۆی‌ ئه‌وان بگرێت‪.‬‬ ‫نزیكبون���ه‌وه‌ی‌ نێوان گۆڕان‌و یه‌كێتیش‬ ‫له‌چوارچێوه‌ی‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ نیشتمانیدایه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر له‌ئێس���تادا‌و له‌س���ه‌روبه‌ندی‌‬ ‫پێكهێنان���ی‌ حكومه‌ت���دا‪ ،‬ڕێكه‌وتننامه‌ی‌‬ ‫ده‌باشان ده‌مه‌زه‌رد بكرێته‌وه‌‪ ،‬كاریگه‌ری‌‬ ‫زۆری‌ ده‌بێ���ت‪ .‬به‌وپێی���ه‌ی‌ هانده‌رێك���ی‌‬ ‫گه‌وره‌ ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ سیمای‌ حكومه‌تی‌‬

‫ئاینده‌ ڕۆش���نتربێت‪ .‬ئه‌و نزیكبونه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر له‌به‌رئه‌وه‌ گرنگ نیه‌ كه‌ ئه‌و دو هێز‌ه‬ ‫پێكه‌وه‌ له‌زۆنێك���دان‪ ،‬به‌ڵكو گرنگیه‌كه‌ی‌‬ ‫به‌دو ش���ێوه‌یه‌‪ :‬یه‌كێكیان ئه‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫حوكمڕان���ی‌ كوردس���تان به‌ش���ێوه‌ی‌ دو‬ ‫هێزی‌ گ���ه‌وره‌ به‌ڕێوه‌ بچێ���ت (كه‌ ئه‌م‬ ‫شێوه‌یه‌ش باش نیه‌) ئه‌وا گۆڕان‌و یه‌كێتی‌‬ ‫پێكه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر پارتیدا به‌اڵنسی‌ هێز‬ ‫ڕاده‌گرن‪ .‬گرنگیه‌كه‌ی‌ تریش���یان ئه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م نزیكبونه‌وه‌یه‌ قه‌ناعه‌تی‌ پارتی‌ زیاتر‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌وه‌ی‌ شێوازی‌ حوكمڕانی‌ هه‌رێم‬ ‫پێویستی‌ به‌گۆڕانكاریه‌كی‌ بنه‌ڕه‌تیه‌‪.‬‬ ‫له‌ئێستادا پارتی‌ چ به‌ژماره‌ی‌ كورسی‌‌و‪،‬‬ ‫چ ب���ه‌و ده‌س���ه‌اڵته‌ زۆره‌ی‌ له‌حوكمڕانی‌‬ ‫كوردس���تاندا هه‌یه‌تی‌‪ ،‬بۆته‌ به‌رپرسیاری‌‬ ‫یه‌ك���ه‌م‪ .‬ناڵێی���ن پارت���ی‌ كاری‌ چاك���ی‌‬ ‫نه‌ك���ردوه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌ته‌نه���ا پارتیه‌كان‬ ‫چاك���ه‌ی‌ ب���ۆ حس���ابده‌كه‌ن‪ .‬زۆرین���ه‌ی‌‬ ‫كوردس���تان پارت���ی‌ نین‌و ئ���ه‌و دیوه‌ی‌‬ ‫حوكمڕانیه‌ ك���ه‌ ده‌بینن بریتیه‌‪ ،‬له‌هه‌وڵی‌‬ ‫تاكڕه‌وی‌‪ ،‬له‌گه‌نده‌ڵی‌‪ ،‬له‌ژێرخانی‌ ‌وێرانی‌‬ ‫‌واڵت‪ ،‬كه‌رت���ی‌ په‌روه‌رده‌ی‌ خراپ‪ ،‬كه‌رتی‌‬ ‫كش���توكاڵ‌و پیشه‌س���ازی‌‌وێران‪ ،‬كه‌رتی‌‬ ‫س���اغڵه‌می‌ كوێ���ر‪ .‬خه‌ڵكی‌ كوردس���تان‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌بینن كه‌ پاش ئه‌م هه‌مو س���اڵه‌‬ ‫واڵته‌كه‌یان هێشتا ده‌ستوری‌ نیه‌‪.‬‬ ‫ڕه‌نگه‌ هه‌مو هێزێك بخوازێت گه‌وره‌بێت‬ ‫ب���ه‌اڵم گه‌وره‌بون باجی‌ خ���ۆی‌ هه‌یه‌‪ .‬بۆ‬ ‫نمونه‌ پارتی‌ كاری‌ له‌سه‌ر (گه‌وراندن)ی‌‬ ‫خۆی‌‌و (بچوكاندن)ی‌ یه‌كێتی‌ هاوپه‌یمانی‬ ‫كرد‪ ،‬به‌اڵم به‌خ���ۆی‌ بزانێت یان نا‪ ،‬به‌م‬ ‫كاره‌ی‌ زۆر ڕه‌خنه‌ی‌ قورس‌و گرانی‌ له‌كۆڵ‌‬ ‫یه‌كێتی‌ كردۆته‌وه‌‪ ،‬له‌زۆر مه‌س���ه‌له‌دا هه‌ر‬ ‫به‌جارێ‌ ئه‌ستۆی‌ یه‌كێتی‌ پاككردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫پارتی‌ ئه‌گ���ه‌ر هێزی‌ یه‌كه‌م بێت‪ ،‬كه‌واته‌‬ ‫به‌رپرس���یاری‌ یه‌كه‌میش ده‌بێت‪ .‬هیچیش‬ ‫له‌و به‌رپرس���یاریه‌تییه‌ قورستر نیه‌‪ .‬بۆیه‌‬ ‫له‌م قۆناغه‌ی‌ ئێس���تادا ه���ه‌ق نیه‌ پارتی‌‬ ‫گوێ‌ له‌و ده‌نگانه‌ بگرێت كه‌ به‌ڕاس���ته‌ی‌‬ ‫ئه‌وه‌ی���دا ده‌به‌ن‪ ،‬به‌ته‌نها ش���انبداته‌ ژێر‬ ‫باری‌ ئه‌م دۆخه‌ی‌ هه‌رێم!‬ ‫كه‌س ڕقی‌ له‌پارتی‌ نیه‌ ئه‌وانه‌ نه‌بێت كه‌‬ ‫توش���ی‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌كه‌ن به‌رپرسیاریه‌تیه‌ك‬ ‫هه‌ڵبگرێت كه‌ له‌ژێریدا ده‌پسێت!‬

‫سه‌رهه‌ڵدانی‌ ئۆپۆزسیۆن‬ ‫سه‌ره‌تای‌ قۆناغێكی‌ نوێ‌ له‌ژیانی‌ سیاسی‌ هه‌رێمدا‬ ‫قۆناغه‌ نوێیه‌كه‌ ده‌مێكه‌ ده‌ستیپێكردوه‌‪..‬‬

‫ئه‌بوبكر عه‌لی‌‬ ‫قۆناغی‌ پێش����و ئه‌گ����ه‌ر له‌روانگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دوا چوار س����اڵی‌ حوكمڕانی‌ هه‌رێمدا‬ ‫بیخوێنینه‌وه‌‪ ،‬به‌كۆمه‌ڵێ‌ خه‌س����ڵه‌ت‌و‬ ‫سیماو كێشه‌ ده‌ناسرێته‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌ش‬ ‫ده‌زگاكان‌و‪،‬‬ ‫نانیش����تمانیبونی‌‬ ‫به‌تایبه‌تی����ش ده‌زگا ئه‌منی����ه‌كان‌و‪،‬‬ ‫نه‌بونی‌ س����ه‌روه‌ری‌ یاس����او‪ ،‬رواڵه‌تی‌‬ ‫جۆراوجۆری‌ نایه‌كسانی‌‌و ناعه‌داله‌تی‌‌و‪،‬‬ ‫پاشماوه‌كانیدا به‌شبونی‌ كوردستان‌و‪،‬‬ ‫ده‌ڤ����ه‌ری‌ كۆنترۆڵك����راوی‌ حزب����ی‌‌و‪،‬‬ ‫ناكارای����ی‌ ئی����داری‌‌و‪ ،‬گه‌نده‌ڵ����ی‌‌و‪،‬‬ ‫نه‌بون����ی‌ س����تراتیژێكی‌ نه‌ته‌وه‌ی����ی‌‬ ‫یه‌كگرت����و‪ ،‬الوازی‌‌و س����نورداریی‌‬ ‫دامه‌زراوه‌ نیشتمانیه‌كان‌و‪ ،‬تێكه‌اڵویی‌‬ ‫ده‌س����ه‌اڵته‌كان‌و‪ ،‬الوازیی‌ ده‌س����ه‌اڵتی‌‬ ‫دادوه‌ری‌‌و‪ ،‬ملمالنێ����ی‌ سیاس����ی‌‌و‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی‌ ئۆپۆزسیۆن‌و‪ ،‬به‌شداری‌‬ ‫راس����ته‌وخۆی‌ ش����ه‌قامی‌ ناڕازی����ی‌‬ ‫له‌ملمالنێ‌ سیاسیه‌كانداو‪ ،‬داواكاری‌ بۆ‬ ‫ی له‌پاڵ گه‌شه‌ی‌‬ ‫چاكسازیی‌ تێپه‌ڕاندن ‌‬ ‫ئابوری‌‌و‪ ،‬فراوانبونی‌ بازنه‌ی‌ ئاوه‌دانی‌‌و‪،‬‬ ‫به‌ره‌وپێشچونی‌ دۆسێی‌ نه‌وت له‌ڕوی‌‬ ‫قه‌باره‌ی‌‌وه‌به‌رهێن����ان‌و به‌س����تنه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌بازاڕه‌كانه‌وه‌و باش����بونێكی‌ رێژه‌یی‌‬ ‫خزمه‌تگوزاری����ه‌كان‌و بژێوی‌ به‌ش����ێ‌‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگا‪.‬‬

‫به‌كابینه‌یه‌كی‌ ئاس����ایی‌ هاوش����ێوه‌ی‌‬ ‫به‌خوێندنه‌وه‌ی‌ ئه‌و دێڕانه‌ی‌ پێشه‌وه‌‬ ‫كابینه‌كان����ی‌ تر نه‌بێت‌و‪ ،‬ته‌نها له‌رو ‌‬ ‫ی‬ ‫تێده‌گه‌ی����ن‪ ،‬ئه‌ركه‌كانی‌ ئه‌م قۆناغه‌ت‬ ‫به‌دوێی‌ یه‌كتردا هاتن����ی‌ ژماره‌ییه‌وه‌‬ ‫چه‌ند گران����ن‌و‪ ،‬چۆنی����ش ده‌خوازن‬ ‫به‌كابین����ه‌ی‌ هه‌ش����ته‌می‌ دانه‌نێی����ن‪،‬‬ ‫سه‌رجه‌م‌وزه‌و توانا نیش����تمانیه‌كانی‌‬ ‫چونكه‌ كابینه‌ی‌ نوێ‌‪ ،‬خۆی‌ له‌خۆیدا‬ ‫هه‌رێ����م له‌چوارچێوه‌یه‌كی‌ زانس����تی‌‌و‬ ‫یه‌كس����ان نی����ه‌ به‌قۆناغی‌ ن����وێ‌‪ ،‬تا‬ ‫عه‌قاڵنی‌ نوێدابخرێته‌ گه‌ڕو ئاراس����ته‌‬ ‫قۆناغی‌ كۆتای����ی‌ پێكهێنانه‌كه‌ش����ی‌‬ ‫بكرێ����ن‪ ،‬ئه‌م����ه‌ش ب����ێ‌ هێنان����ه‌دی‌‬ ‫نه‌خه‌مڵێت‌و ش����كڵ نه‌گرێت‪ ،‬له‌س����ه‌ر‬ ‫چوارچێ����وه‌و ف����ۆرم‌و روحی���� ‌هت‌و‬ ‫نوخبه‌حوكمڕانه‌ك����ه‌ی‌‬ ‫ئاس����تی‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌‌و ش����ێوازی‌ كاركردنی‌ نوێ‌‪،‬‬ ‫پێشوی‌ هه‌رێم‪ ،‬ئاس����ت‌و جدیه‌تی‌ بۆ‬ ‫ده‌س����ته‌به‌ركردنی‌ ئاس����ان نیه‌‪ .‬بۆیه‌‬ ‫پێكهێنانه‌كه‌ی‌‪ ،‬به‌جوانی‌ ده‌رناكه‌وێت‬ ‫ته‌نها ئه‌وه‌ن����ده‌ به‌س نیه‌‪ ،‬ئاوه‌ڵناوی‌‬ ‫بۆیه‌ نوخبه‌ی‌ سیاسی‌‌و فكری‌‌و هێزه‌‬ ‫نوێ‌ ل����ه‌ڕوی‌ زه‌مین����ه‌وه‌ بخه‌ینه‌ پاڵ‬ ‫سیاس����یه‌كان‌و‪ ،‬میدی����او كۆمه‌ڵگه‌ی‬ ‫ئه‌م قۆناغ����ه‌ی‌ له‌به‌رده‌میداین‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫مه‌ده‌ن����ی‌ ب����ه‌و ئه‌ن����دازه‌ی‌ له‌خه‌می‌‬ ‫ده‌بێ����ت كارێ‌ بكه‌ین جۆرێ‌ له‌دابڕانی‌‬ ‫ده‌ستپێكردنی‌ قۆناغێكی‌ نوێی‌ ژیانی‌‬ ‫ئیجاب����ی‌ له‌گه‌ڵ قۆناغی‌ یه‌كه‌میش����دا‬ ‫سیاس����ی‌ له‌هه‌رێمدان‪ ،‬ده‌بێت بێخه‌م‬ ‫دروست بكه‌ین‪ ،‬بۆیه‌ ده‌شڵێم ئیجابی‌‪،‬‬ ‫پاڵ����ی‌ لێنه‌ده‌نه‌وه‌و‪‌،‬وانه‌زانن قۆناغه‌‬ ‫مه‌به‌س����تمه‌ بڵێم قۆناغ����ی‌ نوێ‌ بێته‌‬ ‫نوێكه‌ پێدراوێك����ی‌ مێژویی‌ ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ته‌واوك����ه‌ری‌ ئه‌و روه‌ زین����دوو روحه‌‬ ‫بژارده‌و خواست‌و پێداگری‌‌و تێكۆشانی‌‬ ‫ی قۆناغی‌ پێش����و‪‌،‬واته‌‬ ‫كه‌مدوێن����راوه‌ ‌‬ ‫ئه‌وانه‌‪ ،‬با له‌هه‌ندێ‌ روشه‌وه‌ سه‌ره‌تای‌‬ ‫مه‌س����ه‌له‌كه‌ ته‌نها په‌ره‌سه‌ندنی‌ ئه‌وه‌‬ ‫ئ����ه‌و قۆناغ����ه‌ چه‌ن����د س����اڵێك بێت‬ ‫نه‌بێ����ت كه‌ له‌ئارادای����ه‌‪ ،‬ته‌نها نه‌بێته‌‬ ‫ده‌س����تیپێكردبێت‪ ،‬ه����ه‌روه‌ك دواتر‬ ‫عه‌ڵقه‌یه‌كی‌ تری‌ گه‌شه‌ی‌ ئه‌و‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئاماژه‌ی‌ پێ‌ ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ببێته‌ گه‌شه‌پێدانی‌‪ ،‬كه‌ ئه‌وه‌ش داوای‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م ناولێنانه‌ به‌قازانجی‌‬ ‫دوب����اره‌ بیناكردن����ه‌وه‌ی‌ سیس����تم‌و‪،‬‬ ‫گه‌ش����ه‌كردنی‌ سیاس����ی‌‌و ئاب����وری‌‌و‬ ‫په‌یوه‌ندی‌‌و‪ ،‬پێوه‌رو چوارچێوه‌كانمان‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت����ی‌‌و ئه‌خالق����ی‌ له‌هه‌رێمدا‬ ‫له‌نێو خودی‌ ئه‌زمونی‌ سیاسی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫س����ودی‌ لێوه‌ربگیرێت‪‌،‬وات����ه‌ بكرێت‬ ‫كوردس����تاندا ل����ێ‌ ده‌كات به‌واتایه‌كی‌‬ ‫به‌قۆناغ����ی‌ ن����وێ‌‌و مافی‌ خ����ۆی‌ پێ‌‬ ‫تر‪ ،‬ده‌بێت مه‌ودای����ه‌ك بخه‌ینه‌ نێوان‬ ‫بدرێت‌و‪ ،‬به‌كرده‌وه‌ هاواڵتیان هه‌س����ت‬ ‫ئه‌زمون����ی‌ هه‌رێم����ی‌ كوردس����تان‌و‪،‬‬ ‫به‌نوێبونه‌وه‌و فه‌زایه‌كی‌ جیاواز له‌سه‌ر‬ ‫دامه‌زراوه‌كان����ی‌‬ ‫حكوم����ه‌ت‌و‪،‬‬ ‫ئاس����تی‌ حوكمڕان����ی‌‌و به‌ڕێوه‌ب����ردن‬ ‫ت����ری‌ هه‌رێ����م‌و‪ ،‬له‌چوارچێ����وه‌ی‌‬ ‫له‌واڵته‌كه‌یان‌و ژیانی‌ خۆیاندا بك ‌هن‌و‪،‬‬ ‫پارێزگاریك����ردن‬ ‫به‌نه‌گۆڕدان����ان‌و‬ ‫ی ه����ه‌ر ئه‌م����ه‌ش بك����ه‌ن به‌پێ����وه‌ری‌‬ ‫له‌ئه‌زمونه‌ سیاسیه‌كه‌‪‌،‬وه‌ك فه‌زایه‌كی‌ سیاسی‌ هه‌رێم‌و مۆدێله‌حوكمڕانیه‌كه‌ ‌‬ ‫به‌ده‌س����توریكراو ب����ۆ گه‌ش����ه‌كردنی‌ ده‌س����تیپێكردبێت‪ .‬هه‌روه‌ك به‌ش����ێ‌ داوه‌ریكردنی‌ سیاسی‌‌و‪ ،‬پۆلێنكردن‌و‪،‬‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی‌‪ ،‬هه‌وڵ����ی‌ گۆڕانكاری‌ جدی‌ له‌ناوه‌نده‌ سیاسی‌‌و فكرییه‌كه‌ مژده‌ی‌ ناسینه‌وه‌ی‌ حزبی‌‪.‬‬ ‫له‌فۆرمی‌ حوكمڕانیدا بده‌ین لێره‌شه‌وه‌ پێ‌ ده‌دات‌و‪ ،‬پێش����ه‌كی‌ ناوی‌ لێناوه‌‪،‬‬ ‫»» ‪19‬‬ ‫ی ده‌بێت پێكهێنانی‌ كابینه‌ی‌ هه‌ش����ته‌م‬ ‫ئه‌گه‌ر بڕیار بێت قۆناغێكی‌ نوێ‌ له‌ژیان ‌‬

‫ی‬ ‫سه‌رهه‌ڵدان ‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ته‌نها‬ ‫ی‬ ‫گوتارێكی‌ نوێ ‌‬ ‫سیاسی‌ نه‌هێنای ‌ه‬ ‫كایه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌پاڵ كه‌ش‌و هه‌وا‬ ‫ناوچه‌ییه‌كه‌دا بو‬ ‫به‌چوارچێوه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫كه‌ش‌و هه‌وا ‌‬ ‫ی نوێ‬ ‫جۆرێك ‌‬ ‫ی سیاسی‌‌و‬ ‫له‌خه‌بات ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵگا‬ ‫مه‌ده‌ن ‌‬

‫‪13‬‬

‫شۆڕش‌و تیرۆر‬ ‫رێبین هەردی‬ ‫رەنگە قس����ەکردن له‌تیرۆر یەکێک بێت‬ ‫لەو باس����انەی بەردەوام له‌پاڵ‌و تەنیشت‬ ‫به‌سیاسەتەوە بەردەوام دێتەوە بەردەممان‪.‬‬ ‫مێژویەکی سیاسی نیە خاڵی بێت له‌تیرۆر‪.‬‬ ‫بەاڵم ئەوەی جێگ����ەی تێبینیە مەرج نیە‬ ‫هەموان‌وەک یەک تەماشای تیرۆر بکەن‌و‬ ‫‌وەک یەکیش هەڵیبسەنگێنن‪ .‬ئەوە راست‬ ‫نیە ک����ە هەموان تیرۆر به‌کاریکی ناڕەوا‪،‬‬ ‫قێزەون‪ ،‬ناش����رین‪ ،‬دژ به‌ئازادی‌و ئینسان‬ ‫ئەبینن‪‌.‬وەک کردەیەکی ناشیرین تەماشای‬ ‫ئەکەن کە شایستەی ئەفەرۆزەکردنە‪‌.‬وەک‬ ‫روداوێک����ی ناقۆاڵ ک����ە دەگمەن‌و نامۆیە‌و‬ ‫شایس����تەی س����ەرکۆنەکردنە‪ .‬له‌پاڵ ئەم‬ ‫بۆچونەدا بەردەوام ئەو بۆچونەش هەبوە‬ ‫کە تیرۆر به‌کارێکی زۆر رەوا‌و دروس����ت‌و‬ ‫راس����ت ئەزانێت ک����ە بۆ س����ەروەرکردنی‬ ‫راستی‌و حەقیەقەت‌و الیەنی هەق پێویستە‪.‬‬ ‫ئ����ەم رایە تیرۆر نەک به‌ناقۆاڵ‌و ناش����یرین‬ ‫نابینێت‪ ،‬بەڵکو به‌کردەیەکی شۆڕشگێرانەی‬ ‫دروس����تی ئەزانێت کە ب����ۆ پاککردنەوەی‬ ‫دنیا کارێکی پێویس����ت‌و دروس����تە‪ .‬هیچ قارەمانیەکانی شۆڕش����دا‪ ،‬ئ����ەو قوربانیە‬ ‫تیرۆریستێک خۆی به‌تیرۆریست نازانێت‌و بێگوناهان����ە هەن ک����ە بونەت����ە قوربانی‬ ‫کارەکەش����ی به‌قیزەون‌و ناشیرین دانانێت‪ .‬ناهەق����ی دەس����تی شۆڕش����گێران‪ .‬هی����چ‬ ‫ک����ەس ‌وەک پیاوکوژ‌و دڕندە تەماش����ای شۆڕشێک نیە له‌دنیادا قوربانی بێگوناهی‬ ‫خ����ۆی ن����اکات‪ ،‬کاتێک دەس����ت ئەبات‌و نەبێت‪ .‬بەاڵم ئەم قوربانیە بێگوناهانە یان‬ ‫ئەکوژێت‪ ،‬ل����ەو بڕوایەوە ئەم کارە ئەکات قوربانی دەس����تی گومانێکن کە ش����ۆڕش‬ ‫کە دنی����ا له‌خراپەکارێ����ک رزگار ئەکات‪ .‬بەه����ۆی هەلومەرج����ی خۆی����ەوە توانای‬ ‫تیرۆریس����تەکان‌وەک تیرۆریس����ت خۆیان بەدواداچ����ون‌و س����اغکردنەوەی نیە‪ ،‬یان‬ ‫نابینن‪ .‬ئەو توندڕەوە ترس����ناکانەی لەناو (ئەمەش خۆی ترسناکە) قوربانی‌ویست‌و‬ ‫ئاپۆرایەک����ی زۆری خەڵک����ی رەش‌و روتدا رق‌و کین����ەی شەخس����ی کەس����انێکن کە‬ ‫خۆی����ان ئەتەقێننەوە‪‌ ،‬وەک خۆکوش����تن بەناوی گومانکردنەوە ئەنجامیانداوە‪ .‬هیچ‬ ‫ئەم کارە ناک����ەن‪ ،‬بەڵکو‌وەک کردەیەکی شۆڕش����ێک خاڵی نیە لەوجۆرە کەسانەی‬ ‫پاڵەوانیی تەماش����ای ئەکەن کە لەپێناوی رق‌و کینەی شەخسی‌و تایبەتیان‪ ،‬تێکەڵ‬ ‫سەرخستنی راستیدا ئەنجامی ئەدەن‪.‬‬ ‫به‌داوا رەواکانی شۆڕش ئەکەن‌و له‌سێبەر‌و‬ ‫له‌دۆخی شۆڕش����ی چەکداریی����دا تیرۆر له‌پاڵ ئەو داوایانەدا‪ ،‬کەس����انێکی بێگوناه‬ ‫یەکێک����ە له‌ئام����رازە س����ەرەکییەکانی ئەکەن����ە قوربان����ی‪ ..‬له‌پاڵ‌و له‌س����ێبەری‬ ‫بەگژاچون����ەوەی دوژم����ن‪ .‬لەس����ەردەمی شۆڕش����دا هەمیش����ە تیرۆرکردنی نارەوا‌و‬ ‫شۆڕش����دا تیرۆرکردنی کەس����ێکی دوژمن کوشتنی ناڕەوا هەیە‪ .‬ژمارەیەک قوربانی‬ ‫(تەنانەت تەقاندنەوەی س����ەیارەکەی یان بێگوناه هەیە‪ .‬هەر لەبەر ئەمەش هەمیشە‬ ‫ماڵەکەی)‪ ،‬به‌کارێکی زۆر قاره‌مانانە تەماشا ش����ۆڕش هەڵبژاردنێک����ی ترس����ناکە کە‬ ‫ئەکرێت‪ .‬شۆڕشگێران کە لەروبەڕوبونەوەی لەگەڵ خۆیدا ئ����ەم کەموکوڕیە ئەزەلیەی‬ ‫توندوتیژدان لەگەڵ دوژمن‌و له‌ش����ەڕیکی هەڵگرتوە‪ .‬ئەرنست هەمه‌نگوای له‌رۆمانی‬ ‫نابەرابەریشدان لەروی سەربازی‌و مرۆیی‌و "زەنگەکان بۆ کێ لی ئەدرێن" زۆر تیشک‬ ‫ئابوری����ەوە‪ ،‬به‌ماف����ی خۆیان����ی ئەزان����ن ئەخاتە س����ەر ئەم رەهەندە ترس����ناکەی‬ ‫قەرەبوی ئ����ەو نابەرابەریە بەو هەڵکوتانە شۆڕش����گێرە چەپەکانی ئیس����پانیا کە دژ‬ ‫س����ەر‌و خێ����را‌و لەناکاوان����ە بک����ەن‌و كه‌ به‌جەنەراڵ فرانکۆ ئەجەنگان‪.‬‬ ‫هەرجارەو کەسێکی دوژمن ئەکاتە ئامانجی‬ ‫ئەوانەشی زۆر به‌ئاسانی داوای شۆڕش‬ ‫خۆی‪ .‬لەراس����تیدا ئەم تیرۆرە نەک‌وەک لەب����ەردەم ه����ەر دۆخێکی نەخ����وازراودا‬ ‫تیرۆر نابینرێ����ت‪ ،‬بەڵکو‌وەک چاالکیەکی ئەکەن‪ ،‬له‌ترس����ناکیی ئ����ەم کەموکوڕیە‬ ‫گرنگ ب����ۆ بەرگریکردن له‌ژی����ان‌و ئازادی تێناگەن کە ش����ۆڕش هەرگی����ز ناتوانێت‬ ‫تەماش����ا ئەکرێت‪ .‬هیچ شۆڕش����ێک نیە‪ ،‬خۆی لێ رزگار بکات‪ .‬ش����ۆڕش هەمیشە‬ ‫بەتایبەتی شۆڕش����ی چەکداریی‪ ،‬بەشێکی ئەبێت دوا هەڵبژاردن‌و دوا‌ویس����تگە بێت‪.‬‬ ‫زۆری چاالکیەکان����ی ئەمجۆرە تیرۆرکردنە ئ����ەو کاتە بێت ک����ە هی����چ رێگەیەکی چ‬ ‫نەبێت‪ .‬پاس����اوی س����ەرەکی ئەم تیرۆرە کورت ی����ان درێژ لەبەردەم����دا نەبێت بۆ‬ ‫بون����ی تیرۆری دەوڵەتە‪ .‬م����ادام دەوڵەت ئەوەی بتوانیت ماف بس����تێنیت‪ .‬هەڵەیە‬ ‫تیرۆر ئ����ەکات‪ ،‬توندوتیژی دژی مافەکان گەر ‌وابزانین ش����ۆڕش هەڵبژاردنێکی زۆر‬ ‫بەکاردێنێت‪ ،‬کەوابو شۆڕشیش بۆی هەیە عاقالنە‌و پاک‌و پرشنگدارە بۆ چارەسەری‬ ‫توندوتیژی بەو شێوازەی ئەتوانێت بەکار دۆخێکی نەخوازراو‪ .‬راس����تیەکەی ئەوەیە‬ ‫بێنێت‪ .‬تیرۆری ش����ۆڕش هی����چ نیە جگە پێچەوان����ەی ئەم رایە راس����تە‪ .‬ش����ۆڕش‬ ‫له‌پەرچەکردارێ����ک بەرامبەر بەم تیرۆرەی هەرگی����ز نابێت هەڵب����ژاردن بێت‪ ،‬بەڵکو‬ ‫دەوڵەت‪ .‬ش����ۆڕش کە ناتوانێت به‌ئامرازە تەنها له‌دۆخێکدا رەوایە کە بس����ەپێنرێت‌و‬ ‫تەقلیدیەکانی جەنگ����ەوە بچێتە مەیدانی هیچ رێگەیەکی جگە له‌ش����ۆڕش نەمابێت‬ ‫ش����ەڕ لەگەل دوژمندا‪ ،‬پەن����ا بۆ کرداری بۆ ئ����ەوەی بەرگری له‌ماف����ەکان بکەیت‪.‬‬ ‫تیرۆر ‌وەک شێوازێکی بەرەنگاری ئەبات‪ .‬ن����ەک ه����ەر لەبەرئەوەی ش����ۆڕش لەگەل‬ ‫تیرۆر له‌شۆڕش����دا بەرگری����ە‪ ،‬لەدۆخێکدا خۆیدا هەمیش����ە ئەم کەموکوڕیە ئەزەلیە‬ ‫کە توندوتیژی دەوڵ����ەت هیچ دەرفەتێک ئەهێنێت‪ ،‬بەڵکو لەوە ترسناکتر ئەوەیە کە‬ ‫ب����ۆ بەرگریک����ردن له‌م����اف ناهێڵیتەوە‪ .‬له‌پاش شۆڕش‌و کوتاییهاتنیشدا بەردەوام‬ ‫توندوتی����ژی‪ ،‬توندوتی����ژی بەرهەمدێنیت‌و ئەبێت‌و ئەبێتە بەش����ێک له‌سایکۆلوژیای‬ ‫ئەم����ەش پاس����اوی س����ەرەکی هەم����و زۆرێ����ک له‌شۆڕش����گێڕان‪ .‬شۆڕش����گێران‬ ‫توندوتیژیەکی شۆڕشگێرانەیە کە له‌دۆخی له‌پاش کۆتاییهاتنی شۆڕش����یش ئەستەمە‬ ‫بەرگریکردندا ناچار ئەکرێت پەنا بۆ هەمان ‌واز له‌تی����رۆر‌وەک رێگەیەک بۆ بەدیهاتنی‬ ‫ئەو ش����ێوازانە بەرێت کە دوژمن پەنای بۆ خواس����تەکانین بهێن����ن‪ .‬بێه����ودە نی����ە‬ ‫ئەبات‪ .‬له‌کردەی تیرۆردا چەمکی دوژمن‪ ،‬له‌دوای شۆڕش����ەوە زوربەی جار قۆناغێک‬ ‫جێگەیەکی ناوەندیی هەیە‪ .‬به‌بێ بیرۆکەی دەستپێئەکات کە بەم رستەیە بەناوبانگە‪:‬‬ ‫دوژمن‪ ،‬ئەس����تەمە تی����رۆر بونی هەبێت‪" .‬شۆڕش نەوەکانی خۆی ئەخوات"‪ .‬شۆڕش‬ ‫تیرۆر بۆ ئەوەی‌وەک تیرۆر نەناسرێتەوە‌و لەگەڵ خۆی����دا تیرۆر‌وەک ئامرازێکی رەوا‬ ‫به‌کردەیەکی رەوا تەماشا بکرێت‪ ،‬پێویستی له‌هەلومەرجێکی مێژوییدا بەکاردێنیت کە‬ ‫به‌چەمکی دوژمن هەیە کە نەک هەر رێگرە ئەگەرچی هەمیش����ە قوربان����ی بێگوناهی‬ ‫له‌بەدەس����تهێنانی ماف‌و ئ����ازادی‪ ،‬بەڵکو لێئەکەوێتەوە‪ ،‬بەاڵم‌وەک باجێکی قورسی‬ ‫داگیرکەری ئەو ماف‌و ئازادیەیە‪.‬‬ ‫هەلومەرجەکە قەبوڵکراوە‪ ،‬بەاڵم (ئەمەش‬ ‫هەمو شۆڕش����ێک لەگ����ەڵ خۆیدا تیرۆر خۆی کارەس����اتە) له‌پ����اش کۆتاییهاتنی‬ ‫‌وەک کردەیەک����ی رەوا مانیفیس����ت ئەکات شۆڕش����یش‪ ،‬شۆڕش����گێڕان بەهەم����ان‬ ‫کە ناچ����ارە‌وەک تاکە رێگەیەکی بەرگری س����ایکۆلۆژیاوە ئ����ەم ئام����رازە ن����ەک بۆ‬ ‫پەنای بۆ بەرێت‪ .‬ئەم دۆخەش هەمیش����ە درێژەدان به‌ش����ۆڕش‪ ،‬بەڵکو بۆ دریژەدان‬ ‫‌وایکردوە لەپەنا‌و لەگەڵ شۆڕشدا هەمیشە به‌دەس����ەاڵتی تایبەتی خۆیان بەکاردێنن‪.‬‬ ‫زۆر چیرۆکی تاڵی تی����رۆر هەبن کە نەک رێگەیەک بۆ رزگارب����ون لەم دۆخەش نیە‬ ‫روی له‌دوژم����ن نیە‪ ،‬بەڵک����و روی لەهەمو ئەوە نەبێت شۆڕش����گێڕان له‌پاش شۆڕش‬ ‫ئەو کەس����انەیە ک����ە گومانی ئەوەیان لێ له‌هەمو چاالکی‌و دەس����ەاڵتێکی سەربازیی‬ ‫ئەکرێ����ت لەگەڵ دوژمندا بن‪ .‬له‌شۆڕش����دا دوربخرێن����ەوە‪ .‬له‌ک����وێ شۆڕش����گێرانی‬ ‫گوم����ان ن����ەک له‌بەرژەوەن����دی تۆمەتبار دوێنی‪ ،‬له‌دەسەاڵتی سەربازیی دنیای دوای‬ ‫(وەک له‌یاس����ای مەدەنی����دا هەیە) بەڵکو شۆڕشدا هەبن‪ ،‬هەر لەوێش ئەگەری تیرۆر‬ ‫له‌دژی بەکاردێت‪ .‬هەر بۆیەش هەمیش����ە ‌وەک ئامرازێ����ک بۆ بەدیهاتنی خواس����تی‬ ‫له‌پاڵ س����ەروەری‌و س����ەرکەوتن‌و داستانە تایبەتی هەیە‪.‬‬

‫له‌کوێ شۆڕشگێرانی‬ ‫دوێنی‪ ،‬له‌دەسەاڵتی‬ ‫سەربازیی دنیای دوای‬ ‫شۆڕشدا هەبن‪ ،‬هەر‬ ‫لەوێش ئەگەری تیرۆر‬ ‫‌وەک ئامرازێک بۆ‬ ‫بەدیهاتنی خواستی‬ ‫تایبەتی هەیە‬


‫‪14‬‬

‫بیرورا‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫دور‬ ‫گۆشه‌یه‌که‬ ‫‌ سه‌ردار عه‌زیزو نیاز نه‌جمه‌دین‌ ده‌ینوسن‬

‫نزیک‬

‫ناو چاره‌نوس‬ ‫نیاز نه‌جمه‌دین‬

‫ئه‌گه‌رچی ناو‬ ‫سیگناڵێكه‌و كێشه‌ت‬ ‫بۆ دروست ده‌كات‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ مه‌كه‌ كه‌‬ ‫منداڵه‌كه‌ت به‌"زیره‌ك"‬ ‫له‌فه‌رمانگه‌ی ره‌گه‌زنامه‌‬ ‫تۆماركرد ئیدی زیره‌ك‬ ‫ده‌رده‌چێت‪ ،‬یان‬ ‫خۆیان له‌ڕێی گۆڕینی‬ ‫ناوه‌كه‌یانه‌وه‌ ده‌توانن‬ ‫چاره‌نوسیان بگۆڕن‬

‫گۆشه‌گیری رۆشنبیرو سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫دانا به‌هادین‬ ‫نیوس����ه‌ده‌ زیات����ره‌ ك����ورد س����ه‌رقاڵ ‌ه‬ ‫به‌هاورده‌كردن����ی مۆدێل����ی سیاس����ی‬ ‫ده‌ره‌كییه‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌ سۆشیالیزم‌و پاشان‬ ‫دیموكراسی‪ .‬له‌وه‌ی یه‌كه‌میان به‌ده‌ستی‬ ‫به‌تاڵ هات����ه‌ده‌ره‌وه‌‪ ،‬پێده‌چێت ئه‌وه‌ی‬ ‫دوه‌میش به‌هه‌مانشێوه‌ ده‌بێت‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌مژده‌كانی دیموكراسی راماڵینی‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌‪ .‬كه‌چی‌ ئه‌م به‌رنگاربونه‌وه‌یه‌‬ ‫زیاتر كار له‌س����ه‌ر ئه‌نج����ام ده‌كات نه‌ك‬ ‫هۆكار‪ .‬به‌ه����ۆی‌ دیارده‌ی‌ گه‌نده‌ڵییه‌وه‌‪،‬‬ ‫هێ����زی‌ سیاس����ی‌‌و چه‌ندی����ن رێكخراوی‌‬ ‫فش����اری‌ دژه‌ گه‌نده‌ڵ����ی‌ دروس����تبوه‌‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم هه‌ندێكی����ان ته‌نی����ا ش����ه‌ره‌فی‬ ‫نوێن����ه‌ری راس����ته‌قینه‌ی گه‌نده‌ڵیی����ان‬ ‫پێبه‌خش����راوه‌‪ .‬زۆرجار ئه‌م پڕۆژانه‌ بێ‌‬ ‫ئاكامن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌وه‌ك هۆكار مامه‌ڵه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ دیارده‌كه‌دا ئه‌كه‌ن نه‌ك ئه‌نجام‪.‬‬ ‫‌وه‌ختێك له‌‌واڵتی‌ فه‌ره‌نسا میشێل فۆكو‬ ‫تیمێ����ك له‌ریفۆرمخوازان س����ه‌رقاڵبون‬ ‫به‌ریفۆرمی‌ زیندانه‌وه‌‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ی‌ ته‌نها‬ ‫چه‌ند كه‌سێك له‌و پڕۆسه‌یه‌دا شه‌ره‌فی‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ ریفۆرمخوازییان پێدرا‪ ،‬ره‌وشی‌‬ ‫زیندانییه‌كان هیچ باشبونێكی به‌رچاوی‬ ‫به‌خ����ۆوه‌ نه‌بینی‪ .‬ل����ه‌م روه‌وه‌‪ ،‬دوڵۆز‬ ‫په‌یامێكی قه‌ش����ه‌نگ بۆ فۆكۆ ده‌نێرێت‪:‬‬ ‫"بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانن ره‌وشی‌ زیندان چاك‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬پێویسته‌ چاكسازی‌ له‌قوتابخانه‌‬ ‫س����ه‌ره‌تاییه‌كانه‌وه‌ ده‌س����تپێبكه‌ن"‪.‬‬ ‫به‌هه‌مان لۆجیك‪ ،‬ئێمه‌ له‌مامه‌ڵكردنمان‬ ‫له‌گه‌ڵ چاره‌س����ه‌ری گه‌نده‌ڵ����ی په‌نا بۆ‬ ‫دیموكراسی ده‌به‌ین‪ ،‬كه‌چی چاره‌سه‌ره‌كه‌‬ ‫س����ه‌ربه‌خۆبونه‌‪ .‬به‌واتایه‌كیتر‪ ،‬به‌شێكی‌‬ ‫زۆری‌ دیارده‌ی‌ گه‌نده‌ڵی‌ به‌هۆی‌ نه‌بونی‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆیی‌‌و ده‌وڵه‌تی‌ كوردستانه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫چونكه‌‪ ،‬ژینگه‌ی س����ه‌قامگیریی‌ سیاسی‬ ‫له‌بارنییه‌و س����ه‌رئه‌نجام ئه‌م دیارده‌یه‌ی‌‬ ‫لێده‌كه‌وێت����ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئ����ه‌م ژینگه‌یه‌ش‬ ‫به‌رقه‌رار نابێت به‌بێ دابڕان له‌ده‌وڵه‌تی‌‬ ‫عێراقی‌‪ .‬كه‌واته‌‪ ،‬هاوكێشه‌ ماتماتیكیه‌كه‌‬ ‫به‌مش����ێوه‌یه‌یه‌‪ :‬ده‌وڵه‌تی س����ه‌ربه‌خۆی‬ ‫كوردس����تان س����ه‌قامگیریی سیاس����ی‬ ‫ده‌هێنێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش كلیلی چاره‌س����ه‌ری‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌‪.‬‬ ‫زاڵبون����ی‌ چه‌مكی‌ ئاش����تی‌‌و پێكه‌وه‌‬ ‫ژیان له‌عێراقدا ‌وایكردوه‌ كه‌ شاده‌ماره‌‬ ‫س����ه‌ره‌كییه‌كانی‌ ژیانی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‬ ‫له‌روی‌ ئابوری‌‌و سیاس����ی‌‌و سه‌ربازییه‌وه‌‬ ‫ببه‌ستێترێنه‌وه‌ به‌حكومه‌تی‌ ناوه‌ندییه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌س����ه‌ر حس����ابی خۆخس����تنه‌ كه‌نارو‬ ‫چاره‌سه‌ری كاتی نه‌خۆشیه‌كانمان‪ .‬له‌م‬ ‫پرۆسه‌یه‌دا‪ ،‬زۆر هێزی سیاسی‌و گروپی‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی به‌شدارن‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچ����ی‌ جارجاره‌ س����ه‌ركردایه‌تی‌‬

‫هێ����زه‌ سیاس����ییه‌كانی‌ كوردس����تان‬ ‫پرسی‌ س����ه‌ربه‌خۆیی‌‌وه‌ك چرایه‌كی‌ كز‬ ‫له‌شه‌وه‌زه‌نگی‌ داگیركه‌راندا هه‌ڵده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫كه‌چی هه‌ر زۆر زو له‌به‌رده‌م گه‌رده‌لولی‌‬ ‫دیموكراس����یدا ده‌یكوژێنن����ه‌وه‌‪ ،‬نه‌ب����ا‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌ تایبه‌تییه‌كانی خۆش����یان‬ ‫راماڵێت‪ .‬ه����ه‌ردو الیه‌نی‌ ده‌س����ته‌اڵت‌و‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ناچنه‌وه‌ س����ه‌ر راستینه‌ی‌‬ ‫ئ����ه‌و هۆكاران����ه‌ی‌ كه‌ ئ����ه‌م دیارده‌یه‌ی‌‬ ‫‌وه‌ك په‌ت����ا باڵوكردۆته‌وه‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ نه‌ك‬ ‫گۆڕان‌و چاكسازی‌ له‌ره‌وشی‌ كارگێڕیماندا‬ ‫ناكرێ����ت‪ ،‬بگ����ره‌ ده‌بێته‌ س����ه‌رچاوه‌ی‌‬ ‫ناكۆكی‌ مه‌ترس����یدارتری‌ ئ����ه‌م الیه‌نانه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ك ده‌بینین هه‌رێمی‌ كوردس����تان‬ ‫له‌سه‌ر ئاس����تی‌ ملمالنێ سیاسییه‌كانی‌‬ ‫نێوخۆدا دوچاری‌ ناكۆكی‌ قوڵ بۆته‌وه‌و‬ ‫كاریگ����ه‌ری‌ خراپیش����ی‌ له‌س����ه‌ر پارچه‌‬ ‫پارچه‌كردنی ئیراده‌ی سیاسی‌ جه‌ماوه‌ر‬ ‫دروس����تكردوه‌‪ .‬داخباری له‌وه‌دایه‌ ئه‌م‬ ‫ناكۆكییانه‌ زۆرجار گه‌شتونه‌ته‌ ئاستێك‬ ‫ك����ه‌ داگیركه‌ران����ی‌ كوردس����تان بونه‌ته‌‬ ‫ناوبژی����وان‌و ئاش����تكه‌ره‌وه‌ی‌ نێوانیان‌و‬ ‫ریگه‌چاره‌ی‌ بۆ پێشنیاركردون‪ .‬له‌مانه‌ش‬ ‫دژوارتر‪ ،‬له‌هه‌رێمی‌ كوردس����تاندا له‌بری‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ س����ه‌رجه‌م هێزه‌ سیاس����ییه‌كان‬ ‫به‌رۆحی‌ به‌رزی‌ نیشتمانییه‌وه‌ ئیداره‌ی‌‬ ‫سیاس����ی‌ ملمالنێكان����ی‌ خۆی����ان بده‌ن‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌تی‌ عێراقی‌‪ ،‬به‌مه‌به‌ستی‌‬ ‫رزگاركردن����ی‌ ناوچ����ه‌ داگیركراوه‌كانی‌‬ ‫تری‌ هه‌رێمی‌ كوردس����تان‪ ،‬دێن پڕۆژه‌ی‌‬ ‫جیابونه‌وه‌ی‌ سیستمی‌ ئیداری‌ ده‌وروژێنن‬ ‫له‌ناو هه‌رێمێكی‌ ته‌نها (‪)3‬شاریدا‪ .‬ئه‌م‬ ‫ناكۆكیانه‌ش ده‌بنه‌ فاكته‌ر بۆ سه‌رله‌نوێ‌‬ ‫به‌هێزكردن����ه‌وه‌ی‌ چه‌پۆك����ی‌ ده‌وڵه‌تی‌‬ ‫داگیركه‌ر له‌سه‌ر خاكی‌ كوردستان‪.‬‬ ‫له‌گ����ه‌ڵ ئ����ه‌م هاوكێش����ه‌ ناهه‌مواره‌‬ ‫سیاس����ییانه‌دا‪ ،‬به‌ش����ێك له‌ده‌س����ته‌ی‌‬ ‫رۆشنیرانیش دوچاری‌ په‌تای دیموكراسی‌‌و‬ ‫جیهانگیری‌ بون‪ .‬له‌نیشانه‌ به‌رچاوه‌كانی‌‬ ‫توش����بوان‪‌ ،‬وه‌همی‌ فكری‌‌و گۆشه‌گیری‌‬ ‫مه‌عریفییه‌‪ ،‬ده‌رئه‌نجامه‌كانیشی‌ ئه‌وه‌یه‌‬ ‫له‌جیاتی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان بیرده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫قسه‌ده‌كه‌ن‪ ،‬بڕیار ده‌ده‌ن‌و‪ ،‬هانی خه‌ڵك‬ ‫ده‌ده‌ن دیموكراس����ی له‌ئامێز بگرن‪ .‬ئه‌م‬ ‫له‌خۆڕابینین‌و م����اف به‌خۆدانه‌ جۆرێكه‌‬ ‫له‌نه‌رجس����ییه‌ت‪ .‬ماناكان ‌ی سه‌ربه‌خۆیی‬ ‫(ویست‪ ،‬ئاره‌زو‪ ،‬به‌رژه‌وه‌ندی) خه‌ڵكی‌‬ ‫كوردستان به‌س����ه‌نگه‌ری‌ رۆمانسییانه‌و‬ ‫ئه‌سته‌م یان شۆڤێنییانه‌و كۆنه‌په‌رستانه‌ی‌‬ ‫دژ به‌بنه‌ماكانی‌ دیموكراس����ی‌‌و كرانه‌وه‌‬ ‫به‌ڕوی‌ ش����ه‌پۆله‌كانی‌ جیهانگیریدا‪‌،‬وێنا‬ ‫ده‌كه‌ن‪ .‬خه‌بات‌و تیكۆشانیش بۆ رزگاری‌‬ ‫نیش����تمانی‌‌و دروس����تبوونی‌ ده‌وڵه‌ت����ی‌‬ ‫كوردستانی‌ به‌رێگه‌ كۆن‌و به‌سه‌رچوه‌كانی‌‬ ‫قۆناغی‌ سه‌ده‌ی‌ رابردو تاوانبار ده‌كه‌ن‪.‬‬

‫رۆب���ه‌رت له‌ینی هاواڵت���ی ئه‌مه‌ریكی‬ ‫له‌ب���ه‌ر هۆیه‌كی نه‌زان���راو ناوی یه‌كێك‬ ‫له‌منداڵه‌كانی ده‌نێت "وینه‌ر‪"winner-‬‬ ‫(سه‌ركه‌وت)‌و دوا منداڵیشی به‌"لوزه‌ر‪-‬‬ ‫‪( "Loser‬دۆڕاو‪ -‬فاش���یل)‪ ،‬تۆم���ار‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫دوات���ر باس���ی چاره‌نوس���ی ئه‌م دو‬ ‫منداڵ���ه‌ت بۆ ده‌كه‌م‪ ،‬به‌اڵم با ئێس���تا‬ ‫له‌پرسیارێك رابمێنین‪ :‬ئایا ئه‌و ناوه‌ی‬ ‫ئ���ه‌م باوك���ه‌ به‌منداڵه‌كه‌ی به‌خش���ی‬ ‫كاریكرد‌ه سه‌ر ژیانی یان‪‌،‬وه‌ك ستیڤن‬ ‫لیڤیت‌و س���تیڤن دوبن ‌ه (‪ )2005‬ده‌ڵێن‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه��� ژیانی بو له‌ناوه‌ك���ه‌دا پێچه‌وان ‌ه‬ ‫ب���وه‌وه‌؟ ئ���ه‌م دو ئابوریناس��� ‌ه رایان‬ ‫‌وای���ه‌ یه‌ك���ه‌م ده‌س���تێوه‌ردانی دایك‌و‬ ‫ب���اوك له‌ژیان���ی من���داڵ له‌ناونانیه‌و‌ه‬ ‫ده‌س���تپێده‌كات‪ .‬زۆر ك���ه‌س ل���ه‌و‬ ‫ب���اوه‌ڕه‌دان كه‌ به‌چ���ی بانگت ده‌كه‌ن‬ ‫به‌ش���ێك له‌به‌خت‌و ناوچه‌وانت دیاری‬ ‫ده‌كات‪ .‬كۆمۆنیسته‌كان له‌خۆشه‌ویستی‬ ‫لینین‌و ستالین‌و ئیسالمی ‌ه توندڕه‌وه‌كان‬ ‫له‌خۆشه‌ویس���تی "ب���ن الدن"ه‌و‌ه ئه‌م‬ ‫ناوانه‌یان به‌خش���یوه‌ت ‌ه منداڵه‌كانیان‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وان ل���ه‌م رێگایه‌و‌ه خوازی���ار بون له‌‪1980‬كاندا ‌وه‌ریانگرتوه‌‪ ،‬یان له‌شارو‬ ‫منداڵه‌كانی���ان بچنه‌و‌ه س���ه‌ر رێی ئه‌و له‌ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان���ه‌وه‌ ده‌په‌ڕێت���ه‌و‌ه‬ ‫مرۆڤ ‌ه بااڵده‌ستانه‌‪ .‬له‌پێشمه‌رگایه‌تیدا‪ ،‬ب���ۆ گوندو ه���ه‌ژاران‪ .‬ئه‌م پرۆس���ه‌ی ‌ه‬ ‫نازناو جێ���ی ناوی ده‌گرته‌وه‌‪ ،‬چێژێكی له‌واڵتێك���دا ك ‌ه بازنه‌ی ن���ه‌وه‌كان خاو‬ ‫تایبه‌ت���ی به‌كه‌س���ه‌ك ‌ه ده‌به‌خش���ی ده‌شكێت زۆرتری پێده‌چێت‪.‬‬ ‫م���ه‌رج نی��� ‌ه ناوگۆڕین هه‌میش���ه‌ بۆ‬ ‫كاتێك ناوی ش���ۆڕگێڕێكی ناس���راوی‬ ‫خۆپاراس���تن بێ���ت له‌س���زای ئابوری‪.‬‬ ‫به‌رده‌كه‌وت‪.‬‬ ‫پاڵن���ه‌ره‌كان ه���ه‌ر ئه‌م��� ‌ه نی���ن‪ .‬س���ه‌رباری پیش���اندانی ئینتیم���ا ب���ۆ‬ ‫به‌گش���تی‪ ،‬كه‌لتورو ده‌رفه‌ت‌و پێگه‌ی بنه‌ماڵه‌و ن���ه‌ژادو بۆچونی سیاس���ی‪،‬‬ ‫ئاب���وری‌و سیاس���ی كارده‌كاته‌ س���ه‌ر ك���ه‌ خوش���كه‌كه‌ت‪ ،‬براك���ه‌ت‪ ،‬ی���ان‬ ‫ئه‌م بژارده‌ی���ه‌‪ .‬خێزانه‌كان به‌پێی ئه‌و هاوس���ه‌ره‌كه‌ت رق له‌ناوه‌ك���ه‌ی خۆی‬ ‫گروپ��� ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیه‌ی خۆیانی له‌گه‌ڵدا هه‌ڵده‌گرێت‪ ،‬یان توش���ی گرفت ده‌بێت‬ ‫حساب ده‌كه‌ن ناو هه‌ڵده‌بژێرن‪ .‬خێزانی له‌گه‌ڵیدا‌و‪ ،‬ده‌یه‌وێت ‌وش���ه‌یه‌كی نوێ‬ ‫ره‌شپێس���ت به‌ده‌گم���ه‌ن نه‌بێت ناوی هه‌ڵبژێرێت‪ ،‬هه‌ندێج���ار بۆ ئه‌وه‌ی ‌ه له‌و‬ ‫سپیپێست نابه‌خشێته‌ كۆرپه‌كانی‪ ،‬بۆ رێیه‌و‌ه مۆدێرنیتی خۆی پیشان بدات‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ی كه‌س���وكارو هاوڕێكانی لۆمه‌ی بڵێت "من س���ه‌ر به‌ن���ه‌وه‌ی كۆن نیم‪،‬‬ ‫نه‌كه‌ن‪ .‬به‌هه‌مان لۆجیك‪ ،‬گوندنشینی من هاوچه‌رخم"‪ ،‬چونك ‌ه ده‌ترس���ێت تۆ‬ ‫ت���ه‌واو جی���اواز له‌شارنش���ینی ناوێك له‌سه‌ر ناوه‌ ته‌قلیدیه‌كه‌ی سزای بده‌یت‪،‬‬ ‫هه‌ڵده‌بژێ���رێ‪ .‬ناو هه‌ندێجار ئاس���تی النیكه‌م به‌نه‌خوێنه‌واری بزانیت‪ .‬كه‌وات ‌ه‬ ‫خوێنه‌واری‌و رۆشنبیری یان بیروبۆچون‌و سه‌یر نیه‌ "خه‌دیجه‌"ی خوێندكاری من‬ ‫ته‌نانه‌ت ئاس���تی دارای���ی خێزانه‌كانی (وه‌ك لێم پرس���ی‌‍!) ئه‌گه‌ر له‌به‌ر دڵی‬ ‫پێده‌ناس���رێته‌وه‌‪ .‬ل���ه‌روی ئابوریه‌وه‌‪ ،‬دایك���ی نه‌بوای ‌ه حه‌زی ده‌كرد ناوه‌كه‌ی‬ ‫گرفته‌ك ‌ه ل���ه‌وه‌دا س���ه‌رهه‌ڵده‌دات ك ‌ه خۆی بگۆڕێت‪ .‬ره‌نگ ‌ه بۆ پیش���اندانی‬ ‫ناو س���یگناڵێكه‌‪ ،‬ئه‌ویدیكه‌ (بۆ نمون ‌ه هاوچه‌رخب���ون بێ���ت‪ ،‬له‌داتاك���ه‌ی‬ ‫خاوه‌نكار) له‌رێیه‌وه‌ شوناسی تۆی پێ كالیفۆرنیاش���دا ئ���ه‌و‌ه ده‌ركه‌وتوه‌ ك ‌ه‬ ‫(‪)%30‬ی ن���اوه‌كان نوێن‌و بۆ یه‌كه‌مجار‬ ‫هه‌ڵده‌سه‌نگێنێت‪.‬‬ ‫توێژه‌رێك بۆ ئامانجی توێژینه‌وه‌كه‌ی به‌كارهاتون‪.‬‬ ‫ئه‌م ‌ه پێش���نیاری ئ���ه‌و‌ه ده‌كات ئه‌و‬ ‫"س���ی ڤی" ده‌نێرێت بۆ زۆر خاوه‌نكار‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌دو ناوی جیاوازه‌وه‌‪ .‬یه‌كێكیان كۆمپانیا زه‌به‌الحانه‌ی كه‌ پێیان خستۆت ‌ه‬ ‫ناوی كه‌سێكه‌ پتر كۆچبه‌ر یان كه‌مین ‌ه بازاڕ‌ه فر‌ه نه‌ژادو كه‌لتوره‌كان‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫‌وه‌ریده‌گرن‪ ،‬ئه‌ویتریان سپیپێسته‌كان‪ .‬له‌ناوچه‌كانی باشوری عێراق كه‌ كێشه‌ی‬ ‫له‌ئه‌نجامدا ناوه‌كه‌ی دوه‌م چاوپێكه‌وتنی شیعه‌و سونن ‌ه به‌خه‌س���تی له‌ئارادایه‌‪،‬‬ ‫زیات���ری بۆ دێته‌وه‌‪ .‬ب���ه‌م مانایه‌‪" ،‬ناو ده‌بێت‌وریابن به‌هۆی ناوی كه‌سه‌كه‌و‌ه‬ ‫ڕوزەردەکان����ی ئەمڕۆ‪ ،‬ی����ادەوری ئێزگە‬ ‫دالوەر عه‌لی سۆفی‬ ‫س���زای ئاب���وری هه‌ی���ه‌"‪ .‬خاوه‌نكاری كادری به‌توانا له‌ده‌س���ت نه‌ده‌ن‪ ،‬یان‬ ‫خشەخش����کەرەکانی دوێنێمان ال تەڵخ‬ ‫سپیپێست مه‌رج نیه‌ رقی له‌ره‌شپێست رێگا نه‌ده‌ن ناو س���زای ئابوری به‌دوادا‬ ‫بێت‪ ،‬به‌ڵكو ناوه‌كه‌ سیگناڵ ده‌نێرێت‌و بێت‪ .‬ئه‌گه‌ر ش���یع ‌ه مه‌زهه‌بێك به‌شی ئ����ەو کات����ەی کاوە گەرمیان����ی چاوی ئ����ەکا‪ ،‬ئازادکردنی گ����واڵو پرژێنەکانی‬ ‫به‌خاوه‌ن���كار ی���ان به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری س���ه‌رچاوه‌ی مرۆیی به‌رێ���ت به‌ڕێوه‌‪ ،‬لێکئەنێ‪ ،‬ئەو کاتەی قەڵەمی ئەو گەنجە هەڵەبج����ە‪ ،‬ئابڕوتکانەک����ەی هەکاری‪،‬‬ ‫سه‌رچاوه‌ی مرۆیی ده‌ڵێت "ئه‌و كه‌س ‌ه ده‌شێت ناوی سوننیه‌كان بناسێته‌وه‌و خێرنەدیوە ئەکەوێتە سەر زەوی‪ ،‬کاتێ پاڕانەوەکان له‌ش����ای ئێ����ران‪ ،‬ئەو نامە‬ ‫س���ه‌ر به‌چ جۆر‌ه خێزانێكه‌و تواناكانی ‌وه‌ریاننه‌گرێ���ت‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌ش���ه‌وه‌‪ .‬گولەی تفەنگی جه‌لالدێك له‌سەرپۆش����ە ڕس����وایانەی بۆ دیکتاتۆەک����ەی بەغدا‪،‬‬ ‫چه‌نده‌"‪ .‬خاوه‌نكاران ئه‌و ته‌سه‌وره‌یان هه‌روه‌ها‪ ،‬له‌ئاس���تی ناوخۆش ده‌شێت ڕەشەکەی دایکی کاوە ئەداو ئەیسوتێنێ‪ ،‬ئەنێردران‪ ،‬گرتنەوەی هەولێرو ئەتککردنی‬ ‫الی ‌ه كه‌ ره‌شپێس���ته‌كان به‌گشتی كاراو زۆر ك���ه‌س بێب���ه‌ش بب���ن له‌ئیش به‌و کاتێ ش����ریخەی تەق����ەی چەکی چەند پەرلەمانی شەرم‪ ،‬بۆ ئەو شەرم نامەیەی‬ ‫به‌توانا نین‪ ،‬خێزانه‌كانیش���یان له‌روی هۆی���ه‌و‌ه ناوێك���ی گوندنش���ینییان ترس����نۆکێ کۆرپەکەی س����کی شیرینی کردی����ان به‌مێژوم����ان‪ ،‬دەرکەوت خۆیان‬ ‫رۆش���نبیریه‌وه‌ هه‌ژارن‪ .‬له‌ب���ه‌ر ئه‌مه‌‪ ،‬هه‌یه‌‪ .‬بۆ نمونه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری به‌ش���ی هاوس����ەری کاوە دائەچڵەکێن����ێ‪ ،‬ئەو بودەڵەو‪ ،‬دەس����تی قەدەریان له‌پشتە‪،‬‬ ‫به‌خت���ی‌وه‌رگرتنی كه‌مت���ر ده‌بێت‪ ،‬با ته‌سویق یان سه‌رچاوه‌ی مرۆیی ئه‌گه‌ر ساتەی دەمی ش����یرین تاڵ ئەکەن‪ ،‬کە کاوە گیان تەنها ش����تێک کە ئاسودەت‬ ‫له‌"سی ڤی"ه‌كه‌یش���یدا درۆی گه‌وره‌ی شۆخێكی ناسكی شار بێت‌و پێویستی چ����اوی ژوری ڕٶژنامەنوس����ێکیان کوێر ئەکات ئەوەیە کە بێش����ەرم ئەم دنیایە‬ ‫به‌فه‌رمانبه‌رێك بێت بۆ به‌شه‌كه‌ی‪ ،‬ره‌نگ ‌ه ک����رد‪ ،‬لەودەمەیدا خوێنی قەڵەمێکی دژ جێدێڵی‪ ،‬ئەگ����ەر دنیایەکی تر هەبو پیا‬ ‫پێنه‌زانراوی چنی بێت‪.‬‬ ‫به‌اڵم ن���او پێگه‌یه‌كی جێگیری نییه‌‪" ،‬عه‌ب���دواڵ" ی���ان "لوقمان"‌وه‌رنه‌گرێت! به‌گەندەڵی بس����تێ خاکی حەوش����ەی گوزەرت کرد‪ ،‬سەرت بڵند‪ ،‬دەنگت دلێر‪،‬‬ ‫ی ئه‌گه‌ر كوڕیش بێ���ت ره‌نگه‌ "عه‌تی ‌ه"‌و ماڵێکی برس����ی س����ور ئ����ەکا‪ .‬ئەوکاتە قسەت هەق‪ ،‬چاوت نەترس‪ ،‬قەڵەمەکەت‬ ‫‌وه‌ك ش���وناس ی���ان به‌پێی ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫گەرمیان ئەنفالکرایەوە‪ ،‬ئەودەمە بەندە‪ ،‬بەبڕش����ت‪ ،‬شێرئاس����ا ئەنەڕینی‌و هاوار‬ ‫هه‌میش���ه‌ له‌گۆڕاندایه‌‪ .‬پێده‌چێت ئه‌و‌ه "جه‌یران"‌وه‌رنه‌گرێت‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌مو ئه‌مانه‌شدا‪ ،‬ئه‌گه‌رچی ناو دوربو له‌واڵت‌و حوکمی غەدر‪ ،‬بەاڵم‪ ...‬ئەکەیت ئەڵێی‪ ،‬بس����تێ خاکی نیشتمانم‬ ‫سروش���تی مرۆڤایه‌ت���ی بێ���ت ك ‌ه تا‬ ‫ئێس���تا باشترین ش���ته‌كان‪ ،‬له‌كاره‌باو سیگناڵێكه‌و كێشه‌ت بۆ دروست ده‌كات‪ ،‬قەتماغەی هەم����و زامەکەن هەڵکەنران‌و نەفرۆشتوە‪ ،‬چەکێکی خیانەتم نەکردۆتە‬ ‫كۆمپیوته‌ره‌و‌ه تا به‌ناو ده‌گات‪ ،‬سه‌ره‌تا چاوه‌ڕێ���ی ئه‌و‌ه مه‌كه‌ ك��� ‌ه منداڵه‌كه‌ت کوالن����ەوەو برینەکان هاتنەوە س����وێ‪ ،‬ش����انم‪ ،‬چ����اوی خیانەت����م نەبڕیوەت����ە‬ ‫به‌ده‌س���تی كه‌مین���ه‌ ده‌گ���ه‌ن‪ ،‬دواتر به‌"زی���ره‌ك" له‌فه‌رمانگ���ه‌ی ره‌گه‌زنام ‌ه هەم����و ئ����ەو ناهەقیان����ەی ل����ەم خاکە خانەوادەی هێچ ش����ەهیدێ‪ ،‬لەش����کری‬ ‫داده‌به‌زنه‌ چینه‌كانی خواره‌وه‌و ناوچ ‌ه تۆمارك���رد ئیدی زی���ره‌ك ده‌رده‌چێت‪ ،‬س����وتاوەدا گ����وزەراوە‪‌،‬وەک پانۆرامای هیچ دکتاتۆرێک����م پەلکێش نەکردوە بۆ‬ ‫دوره‌كان‪ .‬به‌پێی هه‌مان س���ه‌رچاوه‌ی یان خۆیان له‌ڕێی گۆڕینی ناوه‌كه‌یانه‌و‌ه مێژویەکی ئەتککراو‪ ،‬هاتەوە یادم‪ ،‬هەر س����ەر ئەم خاکە‪ ،‬فایلەک����ەم تەنها یەک‬ ‫پێش���و‪ ،‬نوێترین‌و ناس���كترین ناوه‌كان ده‌توانن چاره‌نوسیان بگۆڕن‪" .‬لوزه‌ر"ی له‌خوێن����ە بەناهەق ڕژاوەک����ەی جەمالی پەڕەی����ە‪ ،‬وا له‌باخەڵما ها بیگرن‪ ،‬ڕۆژی‬ ‫سه‌ره‌تا سپیپێسته‌كان به‌كاریده‌هێنن‪ ،‬كوڕی رۆبه‌رت له‌ین به‌هه‌وڵ‌و تێكۆشان عەلی باپیرو ش����ێرکۆی شێخ عەلیەوە‪ ،‬له‌دایکبونم‪ ،‬ڕۆژی ش����ەهیدبونم‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫له‌ناو ئه‌مانیش���دا ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان‪ .‬بۆ بو به‌ئه‌فس���ه‌ری پۆلیس‌و له‌وه‌ش سڵی تا ئ����ەو پەتان����ەی کە گیان����ی کوڕانی نوسینی چەند پەرەگرافێ له‌ڕاستی‌و هەق‬ ‫نمونه‌‪" ،‬دیجای" بۆ كچانی ره‌شپێسته‌‪ ،‬نه‌ده‌ك���رده‌وه‌ به‌ناوی خۆی���ه‌و‌ه بانگی داوێنسپی‌و تەمەن له‌خونچە خونچەتری ‌وتن‪ ،‬هیچی تری لێ نەنوسراوە خیانەتی‬ ‫له‌كۆی (‪" )626‬دیجای" له‌‪1990‬ه‌كاندا‪ ،‬بكه‌ن‪ ،‬كه‌چی"وینه‌ر" بو به‌تاوانكارێكی ئەدروەوە‪ ،‬تا ئەو دەس����تڕێژانەی س����ەر تی����ا نیە‪ ،‬تااڵنی‌و فرۆش����تنی خاکی تیا‬ ‫‪591‬یان ره‌شپێست بون‪ .‬به‌اڵم ك ‌ه چاوت ترس���ناك‌و به‌ش���ێكی ژیانی له‌زیندان ب����ەردە نوێژی مزگەوتەک����ەی گەڕەدێ‌و نی������ە‪ ،‬تەنها ه����اواری من ب����ۆ عەدالەت‬ ‫به‌‌وش���ه‌ی "ئیملی" ده‌كه‌وێت یه‌كسه‌ر ده‌برده‌ س���ه‌ر‪ .‬ب���ه‌م مانای���ه‌‪ ،‬ژیانی ش����ەڕەکانی قڕناقەو پشتئاشان‪ ،‬یا ئەو بوەو بۆ ئینساندۆس����تی‪ ،‬بۆ خستنەڕوی‬ ‫‌وێنه‌ی كچێكی س���پی دێت���ه‌ زه‌ینت‪ .‬خێزان به‌ڵكو ته‌نانه‌ت نه‌ته‌وه‌كه‌ش���ت چەکە مەزنان����ەی‪ ،‬پیاوە مەزنەکانی پێ غەدر‌و ڕس����واکردنی جه‌لالده‌کان بوە بۆ‬ ‫به‌تێكڕا‪ ،‬ئ���ه‌و ناوانه‌ی له‌(‪)1970‬كاندا له‌ناوه‌كه‌ت���دا پێچه‌وان��� ‌ه ده‌بێت���ه‌وه‌و ئەک����وژران‪ ،‬ئەو کات����ەی مەدالیا ئەکرا دەرخس����تنی ڕاس����تی‪ ،‬بۆ ئاشکراکردنی‬ ‫سپیپێس���ته‌كان به‌كاریانهێناوه‌‪ ،‬ئێستا رێژه‌یه‌ك���ی به‌رز له‌چاره‌نوس���ت دیاری به‌بەرۆک����ی بکوژەکەی ئارام‌و ڕیش����ەدا‪ ،‬ناهەقی����ەکان بوە‪ ،‬بۆ ڕێزگرتن له‌ئافرەت‬ ‫ئ����ەو کات����ەی درۆی ش����اخداری کەناڵە ب����وە‪ ،‬م����ن تەنه����ا دژی گەندەڵی بوم‪،‬‬ ‫كۆن بوه‌و زۆربه‌ی كات ره‌شپێسته‌كان ده‌كات‪.‬‬

‫له‌كاتێكدا ده‌وڵه‌تداری‌‌وه‌ك پێویستییه‌ك‬ ‫دیمه‌نێكی‌ گشتی‌‌و جیهانییه‌‪ .‬ئه‌مه‌ جگه‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ ناوبه‌ناو پێناسه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد‬ ‫به‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی‌ جوتیاری‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬له‌بری‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌كی‌ زۆر لێكراوی‌ بنده‌ست‪.‬‬ ‫هێ����زی سیاس����ی‌و ده‌س����ته‌بژێر‬ ‫به‌به‌كارهێنانی میدیاكان له‌دو سه‌نگه‌ری‌‬ ‫جی����اوازدا بونه‌ته‌ فش����ارێك بۆ س����ه‌ر‬ ‫كۆمه‌ڵگ����ه‌‪ ،‬به‌ن����اوی‌ تاك����ی‌ لیبراڵه‌وه‌‬ ‫به‌ش����دارن له‌گه‌مارۆدانی ه����زری تاكی‌‬ ‫ك����وردو ئاڕاس����ته‌كردنیان ب����ه‌ره‌و بون‬ ‫به‌به‌كاربه‌ر‪ .‬تاك لێره‌دا بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌روی‌‬ ‫هۆش����یارییه‌وه‌ خۆی‌ به‌ن����او مۆدێرنیزه‌‬ ‫ب����كات‪ ،‬ده‌بێت موماره‌س����ه‌ی مافه‌كانی‬

‫به‌شێك له‌ده‌سته‌ ‌ی‬ ‫رۆشنیرانیش دوچاری‌‬ ‫په‌تای دیموكراسی‌‌و‬ ‫جیهانگیری‌ بون‪.‬‬ ‫له‌نیشانه‌ به‌رچاوه‌كانی‌‬ ‫توشبوان‪‌،‬وه‌همی‌‬ ‫فكری‌‌و گۆشه‌گیری‌‬ ‫مه‌عریفییه‌‪،‬‬ ‫ده‌رئه‌نجامه‌كانیشی‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ له‌جیاتی‌ خه‌ڵكی‌‬ ‫كوردستان بیرده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫قسه‌ده‌كه‌ن‪ ،‬بڕیار‬ ‫ده‌ده‌ن‬ ‫خۆی بكات‪ ،‬مافه‌كانیشی به‌مپێیه‌ بریتین‬ ‫له‌وه‌ی ئازاد بێت له‌قاوه‌خانه‌یه‌كدا بیروڕا‬ ‫بگۆڕێته‌وه‌‪ .‬له‌ب����ری به‌هێزكردنی هزری‬ ‫سه‌ربه‌خۆبون‪ ،‬تاك په‌نا ده‌باته‌به‌ر ژیان‬ ‫به‌س����ه‌ربردن له‌گه‌ڵ كااڵ رۆژئاواییه‌كان‌و‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی هه‌س����تی كه‌س����ێكی گلۆباڵ‬ ‫به‌خۆی ببه‌خشێت ده‌بێت له‌كافییه‌كاندا‬ ‫ئاستی‌ چێژی خۆی‌ له‌رێی خواردنه‌كانی‌‬ ‫(كنتاك����ی‌‪ ،‬مه‌گدوناڵ����ز‪ ،‬كه‌په‌چینۆ‪...‬‬

‫هتد) به‌رز بكاته‌وه‌‪ .‬ئه‌م مۆدێله‌ش بۆته‌‬ ‫كۆدێتایه‌كی‌ گه‌وره‌ به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫خه‌باتگێ����ڕی‌ داگیرك����راو له‌كاتێك����دا‬ ‫سه‌ربه‌خۆیی كوردس����تانیش به‌ره‌وخوار‬ ‫مله‌الرێیه‌تی‌‪.‬‬ ‫جێ����گای‌ داخ����ه‌ تێگه‌ش����تنه‌كانی‌‬ ‫به‌ش����ێك له‌ده‌س����ته‌بژێرانی‌ روناكبیری‌‬ ‫بۆته‌ ش����انازیكه‌رێكی‌ الو ب����ۆ داهێنانی‌‬ ‫دیموكراسی‌ سه‌رمایه‌داری‌‪‌،‬وه‌ك ده‌ستی‌‬ ‫بۆ كاری‌ نه‌كرده‌ بردبێت‌و س����ه‌ربه‌خۆیی‌‬ ‫كوردس����تانیش به‌هه‌ڵ����ه‌ی‌ پیره‌مێردێك‬ ‫‌وێن����ا ده‌كات ك����ه‌ ناتوانێ����ت خ����ۆی‌‬ ‫له‌كۆتوبه‌ندی‌ ئ����ه‌و ده‌مارگیرییانه‌ رزگار‬ ‫بكات‌و‪ ،‬خوی‌ پێیانه‌وه‌ گرتوه‌‪ .‬له‌كاتێكدا‬ ‫كورد بۆ به‌ده‌س����تهێنانه‌وه‌ی‌ شوناس����ی‌‬ ‫خۆی‌‪ ،‬پێویس����ته‌ سه‌فه‌ر به‌ناخی‌ خۆیدا‬ ‫ب����كات‌و هێ����ز‌و‌وزه‌ ش����اراوه‌كانی‌ خۆی‌‬ ‫بخاته‌ڕو‪ ،‬هه‌ر ئه‌م پرۆسه‌یه‌ش ده‌توانێت‬ ‫بونم����ان ئاش����كرا ب����كات‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫بون له‌ش����وێن‌و جێگه‌یه‌ك����ی‌ تردا نییه‌‪.‬‬ ‫بگره‌ ئه‌وه‌ی����ه‌ له‌رێ����ی‌ ئه‌زمونكردنه‌وه‌‬ ‫په‌ی‌ پێده‌به‌ین‪ .‬ده‌كرێت ئه‌و كه‌س����انه‌ی‌‬ ‫بێبه‌ه����ره‌ن له‌زانس����تی‌ حه‌قیق����ه‌ت‬ ‫بیانچوێنی‌ به‌نمون����ه‌ی ئه‌و زیندانییانه‌ی‌‬ ‫كه‌ له‌ئه‌شكه‌وتێكدان‌و ته‌نیا به‌ره‌و یه‌ك‬ ‫ال ده‌ڕوان����ن‪ ،‬چونكه‌ كۆت‌و زنجیركراون‪،‬‬ ‫پشته‌وه‌ش����یان ئاگره‌و به‌رامبه‌ریش����یان‬ ‫دیوار‪ ،‬له‌نێوان ئه‌وان‌و دیواره‌كه‌ هیچیتر‬ ‫بون����ی‌ نییه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ ك����ه‌ ده‌یبینن ته‌نها‬ ‫س����ێبه‌ره‌كانی‌ خۆیانه‌و ئه‌و شتانه‌یه‌ كه‌‬ ‫كه‌وتۆته‌ پشتیانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌ئه‌نجامی‌‬ ‫تیشكی‌ ئاگره‌كه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر‬ ‫دیواره‌كه‌‪ .‬زیندانییه‌كان ئه‌م سێبه‌رانه‌یان‬ ‫له‌ال بۆته‌ هه‌قیقه‌ت‪ .‬سه‌رئه‌نجام یه‌كێك‬ ‫له‌م زیندانییانه‌ له‌ئه‌شكه‌وته‌كه‌ هه‌ڵدێت‌و‬ ‫ده‌ڕوات����ه‌ ب����ه‌رده‌م تیش����كی‌ هه‌تاو‪ ،‬بۆ‬ ‫یه‌كه‌مجار ش����ته‌ راسته‌قینه‌كان به‌چاوی‌‬ ‫خۆی‌ ده‌بینێت‌و تێده‌گات تاكو ئێس����تا‬ ‫س����ێبه‌ره‌كان ئه‌ویان فری����وداوه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌و زیندانییه‌ یه‌كێك بێت له‌رۆشنبیران‌و‬ ‫به‌كه‌ڵك����ی‌ س����ه‌ركردایه‌تیكردن بێ����ت‪،‬‬ ‫به‌ئه‌رك����ی‌ خ����ۆی‌ ده‌زانێ����ت بگه‌ڕێته‌وه‌‬ ‫بۆ ن����او قواڵیی تاریكی‌ ئه‌ش����كه‌وته‌كه‌و‬ ‫حه‌قیقه‌ت به‌زیندانییه‌كان بڵێت‌و رێگای‌‬ ‫رزگاربونیان پیش����ان ب����دات‪ ،‬ئه‌گه‌رچی‌‬ ‫توشی‌ تاڵی‌‌و كێشه‌‌و گرفتیش ببێت‪.‬‬ ‫هه‌مو س����ه‌ركه‌وتنێكی‌ گ����ه‌وره‌ بڕێك‬ ‫له‌مه‌ستیی‌ تێدایه‌‪ ،‬زۆر گرنگه‌ سیاسی‌‌و‬ ‫رۆشنبیران سه‌رمه‌ستانه‌‌وه‌ك داكۆكیكار‬ ‫ده‌س����ته‌ویه‌خه‌ ببن����ه‌وه‌ له‌گه‌ڵ كێش����ه‌‬ ‫قوڵ‌و تاریكه‌كانی پرس����ی كوردو به‌ره‌و‬ ‫روناكییان ببه‌ن كه‌ پیش����اندانی هه‌تاوی‌‬ ‫س����ه‌ربه‌خۆییه‌‪ ،‬نه‌ك س����ێبه‌ری‌ تیشكی‌‬ ‫دیموكراسی‌‌و جیهانگیری‌ بكه‌نه‌ ئامراز بۆ‬ ‫شكستپێهێنانی‌ دۆزی‌ راستینه‌ی‌ كورد‪.‬‬

‫نامەیەکی بێ ناوونیشان ‬

‫فایلەکەم س����پیە به‌سەد حیزب‌و به‌سەد‬ ‫سەرکردە لەکەدار ناکرێت‪.‬‬ ‫کاوەی غەدرلێک����راو‪ ،‬ئەگ����ەر به‌کاروانی‬ ‫خوێنا گ����وزەرت کرد‪ ،‬به‌سەردەش����ت‌و‬ ‫س����ۆران بڵ����ێ هەم����و ئەوان����ەی دورن‬ ‫له‌خیانەت‪ ،‬هەمو ئەوانەی مرۆڤدۆس����تن‬ ‫هەمو ئەوانەی عاش����قی ڕاس����تین هەمو‬ ‫ئەوان����ەی ڕێ����زی ش����ەهیدانیان الی����ە‪،‬‬ ‫ئەوانەی ئەنف����ال‌و هەڵەبجەی����ان لەیاد‬ ‫نەکردوە‌و نەفرۆشتوە‪ ،‬هەژاران فەرامۆش‬ ‫ناکەن‪ ،‬ئەوانەی ک����ە بەکۆنە پیاوەکانی‬ ‫بەعس ناڵێن جوامێر‪ ،‬ئەوانەی دۆس����تی‬

‫جوانی‌و عەدالەتن‪ ،‬س����ەر دائەنەوێنن بۆ‬ ‫خوێن����ی به‌ناهەق ڕژاوت����ان‪ ،‬ئەگەر هەر‬ ‫قسەش بو دڵنیابه‌ قەڵەمێک هەیە مێژو‬ ‫‌وەک خۆی ئەنوس����ێتەوە غەدر له‌کەس‬ ‫ن����اکات خوێنی بەناه����ەق ڕژاوتان ئەکا‬ ‫به‌س����ومبولی ڕاستی‪ ،‬الپەڕەیەکی زێڕین‬ ‫بۆ ئێوەی له‌پاکی پاکتر ئەنوس����ێتەوە‪،‬‬ ‫ئێوە مێژوتان کەم‌و بێگەردە‪ ،‬بکوژانیش‬ ‫مێژویەکی درێژو پڕ له‌ش����ەرم فایلێکی‬ ‫قورس����ی پڕ خیانەت‌و پڕ شەرمەزاری‪،‬‬ ‫کاوە گیان تۆش‌و بکوژانیشت‪ ،‬مێژوتان‬ ‫موبارەک‪ ،‬هەرکەس به‌پێی خۆی‪.‬‬


‫‪15‬‬ ‫ئاژار‬

‫ته‌ندروستی ‪tandrostyawene@gmail.com‬‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫سودی‌ زه‌یتی‌ زه‌یتون‬ ‫ده‌زانی‌؟‬

‫دو هه‌فته‌ جارێك‬ ‫ئیسماعیل عوسمان ده‌ینوسێت‬

‫تیرۆرو تۆقاندن‬

‫تێكدانی‌ ئه‌من ‌‬ ‫ی‬ ‫رۆحیی‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك‬

‫یه‌كێك له‌و خۆراكانه‌ی‌ كه‌ پسپۆرانی‌ بواری‌ خۆراك حاڵه‌ته‌ رۆژانه‌ پێش نانخواردنی‌ به‌یانی‌ یه‌ك كه‌وچك‬ ‫ئاماژه‌ به‌به‌كارهێنانی‌ ده‌ك����ه‌ن‌و رونیانكردۆته‌وه‌ كه‌ زه‌یتی‌ زه‌یتون بخۆ‪.‬‬ ‫بۆ ئه‌وانه‌ی‌ گه‌ده‌یان الوازه‌ بۆ پاراستنی گه‌ده‌یان‪:‬‬ ‫چه‌ندین سودی‌ بۆ جه‌سته‌‌و چه‌ندین جۆره‌ نه‌خۆشیی‌‬ ‫هه‌یه‌ بریتیه‌ له‌زه‌یتی‌ زه‌یت����ون‪ .‬ده‌كرێت ئه‌م جۆره‌ كه‌وچكێك زه‌یت بخرێت����ه‌ كوپێكی‌ ئاوه‌وه‌ به‌یانیان‬ ‫زه‌یته‌ به‌كاربهێنرێت بۆ چاره‌س����ه‌ری‌ هه‌ندێ‌ حاڵه‌ت پێش نانخواردن بخورێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌وكردن����ی‌ پوكی‌ ددان‪ :‬زه‌یتی‌ زه‌یتون گه‌رمبكه‌‌و‬ ‫كه‌ له‌وانه‌یه‌ رۆژانه‌ توش����مان ببن‪ ،‬ئه‌مانه‌ی‌ خواره‌وه‌‬ ‫ی دواتر رۆژانه‌ سێجار غه‌رغه‌ره‌ی‌ پێبكه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و حاڵه‌تانه‌ن كه‌ ده‌كرێت زه‌یتی‌ زه‌یتون س����ود ‌‬ ‫بۆ نه‌رمكردنی‌ قژو هه‌ڵنه‌وه‌رین‪ :‬باشتروایه‌ رۆژانه‌‬ ‫بۆیان هه‌بێت‪:‬‬ ‫قه‌ب����زی‌‌و به‌ردی‌ زراو‪ :‬ب����ۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌م دو قژ‌و بێخی‌ سه‌ری‌ پێ‌ چه‌وربكرێت‪.‬‬

‫ئه‌مان ‌ه نیشانه‌ ‌ی‬ ‫كه‌مخوێنین‬ ‫كه‌مخوێن���ی‌ یه‌كێك��� ‌ه ل���ه‌و‬ ‫ی‬ ‫نه‌خۆش���یان ‌هی‌ ك���ه‌ زیاتر توش��� ‌‬ ‫ژن���ان ده‌بێ���ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم پیاوانیش‬ ‫بێب���ه‌ش ناب���ن له‌م نه‌خۆش���ییه‌‪.‬‬ ‫ی سه‌ره‌كی‌ ئه‌م نه‌خۆشیی ‌ه‬ ‫هۆكار ‌‬ ‫ی خۆراكی‌ ته‌ندروسته‌‪.‬‬ ‫نه‌خواردن ‌‬ ‫نیش���ان ‌ه ه���ه‌ر‌ه باوه‌كانی‌ ئه‌م‬ ‫نه‌خۆش���ییه‌ بریتین له‌گێژبون‌و‬ ‫نه‌مان���ی‌ ته‌ركی���زو بێهێ���زی‌و‬ ‫زه‌ردهه‌ڵگه‌ڕان���ی‌ پێس���ت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ماده‌ ‌‬ ‫هه‌روه‌ها كه‌مبونه‌وه‌ ‌‬ ‫ئوكسجین له‌له‌شدا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫چه‌ند نیشانه‌یه‌ك ‌‬ ‫كه‌مخوێنی‌‬ ‫ی پێست‌و‬ ‫ی ره‌نگ ‌‬ ‫زه‌ردبون ‌‬

‫ه‌ته‌‬ ‫تایب کان‬ ‫کی شیه‌‬ ‫ش ‌هیه‌ خۆ‬ ‫گۆ نه‌‬ ‫به‌‬

‫پرسیاری‌ نه‌خۆش‌و وه‌اڵمی پزیشك‬

‫رێگری له‌مناڵ بون‬

‫په‌یمان هیوا محه‌مه‌د‪ ،‬پزیشكی‌‬ ‫پایه‌بڵند‬ ‫نه‌خۆش‪ :‬ده‌مه‌وێ����ت نه‌هێڵم منداڵم‬ ‫ببێت‪ ،‬چه‌ند جۆر مه‌نع هه‌یه‌ بیكه‌م؟‬ ‫دكتۆره‌ په‌یمان‪ :‬چه‌ندین رێگه‌ هه‌یه‌‬ ‫بۆ رێگرتن له‌منداڵب����ون‪ ،‬له‌وانه‌ به‌كار‬ ‫هێنانی‌ حه‌بی‌ مه‌نع‌و له‌وله‌ب‌و كۆندۆم‌و‬ ‫ده‌رزی‌‌و حه‌بی‌ هۆرمۆن‌و مه‌نعی‌ ته‌بیعی‌‬ ‫كه‌ له‌الیه‌ن پیاوه‌وه‌ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫نه‌خۆش‪ :‬كام جۆره‌یان باشه‌ بۆ من‌و‬ ‫زیانم پێناگه‌یه‌نێت؟‬ ‫دكت����ۆر په‌یمان‪ :‬مه‌نع����ی‌ ته‌بیعی‌ كه‌‬ ‫پیاوان ده‌یكه‌ن باش����ترین ج����ۆره‌ كه‌‬ ‫كه‌مترین زیانی‌ له‌ڕوی‌ ته‌ندروس����تیه‌وه‌‬ ‫ب����ۆت هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئ����ه‌م حاڵه‌ته‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌باش����ی‌ نه‌كرێت‌و‌وریا نه‌بیت ئه‌گه‌ری‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ سك دروست بێت‪.‬‬ ‫نه‌خۆش‪ :‬ئایا ئ����ه‌م جۆره‌یان زیانی‌‬ ‫ب����ۆ پیاوه‌ك����ه‌م نابێت‪ ،‬ئه‌ڵێن توش����ی‌‬ ‫پشتئێشه‌ی‌ ده‌كات؟‬ ‫دكتۆره‌ په‌یمان‪ :‬نه‌خێر هیچ زیانێكی‌‬ ‫بۆ پیاوه‌كه‌ت نابێت‪.‬‬ ‫نه‌خۆش‪ :‬له‌وله‌بم داناوه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ست‬ ‫ده‌كه‌م خوێنم هه‌یه‌؟‬ ‫دكتۆره‌ په‌یم����ان‪ :‬له‌كاتی‌ بونی‌ ئازار‬ ‫یاخ����ود خوێن‪ ،‬پێویس����ته‌ س����ه‌ردانی‌‬

‫پزیشكی‌ ژنان بكه‌یت‪ ،‬چونكه‌ له‌وانه‌یه‌‬ ‫كێشه‌یه‌ك له‌ له‌وله‌به‌كه‌ هه‌بێت‌و ببێت ‌ه‬ ‫هۆی‌ نه‌خۆشی بۆت‪.‬‬ ‫نه‌خۆش‪ :‬له‌وله‌ب توش����ی‌ هه‌وكردنی‌‬ ‫ناوله‌شت ده‌كات؟‬ ‫دكت����ۆره‌ په‌یم����ان‪ :‬به‌ڵ����ێ‌ ئه‌گه‌ری‌‬ ‫توش����بونت هه‌یه‌ به‌هه‌وك����ردن‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئه‌وه‌ ش����تێكی‌ نامۆیه‌ كه‌ له‌ناو له‌شت‬ ‫داده‌نرێ����ت بۆیه‌ ئه‌گه‌ری‌ هه‌یه‌ توش����ی‌‬ ‫حه‌ساس����ێت یاخود ناول����ه‌ش خوران‌و‬ ‫بونی‌ ته‌ڕایی‌‌و خوێنت بكات‪.‬‬ ‫نه‌خۆش‪ :‬تازه‌ ش����ومكردوه‌‪ ،‬ئه‌توانم‬ ‫مه‌نع بكه‌م؟‬ ‫دكت����ۆره‌ په‌یمان‪ :‬خۆی‌ باش����تروایه‌‬ ‫ئه‌و كه‌س����انه‌ی‌ تازه‌ ش����وده‌كه‌ن هیچ‬ ‫جۆره‌ مه‌نعێك نه‌كه‌ن‪ ،‬ب����ه‌اڵم له‌كاتی‌‬ ‫مه‌نعكردنی����ش نابێت له‌ش����ه‌ش مانگ‬ ‫زیاتر بێت‪.‬‬ ‫نه‌خۆش‪ :‬من حه‌بی‌ مه‌نع به‌كارده‌هێنم‪،‬‬ ‫ئایا زیانی‌ هه‌یه‌‪ ،‬زیانه‌كان چین؟‬ ‫دكتۆره‌ په‌یمان‪ :‬هه‌مو جۆره‌ مه‌نعه‌كان‬ ‫زیانی����ان هه‌یه‌‪ ،‬حه‌بی����ش له‌وانه‌یه‌ كه‌‬ ‫زیان����ی‌ خۆی‌ هه‌یه‌و زیانه‌كانیش بریتین‬ ‫له‌زیادبونی‌ موی‌ له‌ش‪ ،‬زیادبونی‌ كێش‪،‬‬ ‫تێكچون����ی‌ هۆرمۆن‪ ،‬س����وڕی‌ مانگانه‌‬ ‫تێك����ده‌دات‪ ،‬ت����وڕه‌ت ده‌كات‌و چه‌ن����د‬ ‫نیشانه‌یه‌كی‌ تر‪.‬‬

‫هه‌س���تكردن به‌ته‌نگه‌نه‌فه‌س���ی‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫گێژبون‌و هه‌س���تكردن به‌ساردبون ‌‬ ‫ده‌ست‌و قاچه‌كان‪.‬‬ ‫هه‌ستكردن به‌سه‌رئێش ‌هی‌ به‌رده‌وام‬ ‫ی‬ ‫كه‌مخوێن���ی‌ زۆرج���ار هۆكاره‌كه‌ ‌‬ ‫ی ڤیتامینات��� ‌ه ك��� ‌ه ل���ه‌ش‬ ‫كه‌می��� ‌‬ ‫ی‌وه‌ك ئاس���ن‌و چه‌ن���د‬ ‫پێویس���تێت ‌‬ ‫ی‬ ‫ڤیتامینێكی‌ تر ك ‌ه له‌ش پێویستێت ‌‬ ‫ی رۆژانه‌‪.‬‬ ‫بۆ چاالكییه‌كان ‌‬ ‫ی ئاسنیان‬ ‫ئه‌و خۆراكانه‌ ك ‌ه ماده‌ ‌‬ ‫تێدای ‌ه بریتین له‌جگه‌رو گۆشتی‌ سورو‬ ‫پاقله‌مه‌نییه‌كان ‌وه‌ك نیسك‌و نۆك‌و‬ ‫پاقله‌‌و م���اش‪ ،‬كه‌ره‌وزو س���پیناغ‌و‬ ‫ی‬ ‫قه‌ڕنابی���ت‌و می���وه‌كان به‌گش���ت ‌‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ ترێ‌‌و قه‌یسی‌‌و هه‌نجیر‪.‬‬

‫له‌كاتی‌ ئارایشت‪،‬‬ ‫ئه‌م هه‌اڵنه‌ مه‌كه‌‬

‫هه‌ن����دێ‌ هه‌له‌هه‌ن كه‌ ژن����ان له‌كاتی‌‬ ‫ئارایش����ت ئه‌نجام����ی‌ ده‌د‌هن‌و رۆژان ‌ه‬ ‫ئه‌م هه‌اڵن����ه‌ دوباره‌ده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی‌ ناش����یرینكردنی‌ روخسارو‬ ‫پیربونی‌ پێستیان‪.‬‬ ‫هه‌ڵه‌ ب����اوه‌كان كه‌ ژن����ان ئه‌نجامی‌‬ ‫ده‌ده‌ن له‌كاتی‌ ئارایشت‪:‬‬ ‫ته‌نها س����ه‌رنجدان له‌س����ه‌ر پێستی‌‬ ‫ده‌موچاو‪.‬‬ ‫زۆرج����ار‌وا باوه‌ له‌كاتی‌ ئارایش����ت‌و‬ ‫بایه‌خدان به‌پێست‌و پاراستنی‌ له‌پیری‌‬ ‫ته‌نها خۆمان به‌ده‌موچاوه‌وه‌ س����ه‌رقاڵ‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌اڵم نیش����انه‌كانی‌ پیربونی‌‬ ‫پێس����ت ته‌نها له‌ده‌موچ����او نیه‌ به‌ڵكو‬ ‫مل‌و س����نگ‌و ده‌س����ته‌كان به‌ش����ێكن‬ ‫له‌ش����وێنه‌كانی‌ جه‌س����ته‌ كه‌ پیرییان‬ ‫پێوه‌ دیار ده‌بێت‪ .‬بۆیه‌ زۆر پێویس����ته‌‬ ‫له‌كاتی‌ به‌كارهێنانی‌ مه‌ڵهه‌می‌ دژه‌خۆر‬ ‫بۆ هه‌مو ئه‌و ش����وێنانه‌ به‌كاربهێنرێت‬ ‫بۆ پاراس����تنیان له‌پیری����ی‌‌و مانه‌وه‌یان‬

‫به‌جوانی‌‪.‬‬ ‫وه‌رزش����كردن به‌ماكیاجه‌وه‌‪ .‬كاتێك‬ ‫تۆ بڕێك ئارایشتت كردوه‌ له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫چه‌ن����د راهێناێ����ك یاخ����ود راكردن‌و‬ ‫رۆیش����تن به‌پێ‌ ئه‌نجام ده‌ده‌یت ئه‌وه‌‬ ‫كونه‌كان����ی‌ پێس����تت ده‌كرێت����ه‌وه‌ كه‌‬ ‫ئه‌مه‌یان هه‌نگاوێكی‌ باش����ه‌‪ .‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫ئارایشتانه‌ی‌ س����ه‌ر پێست ئه‌و كونانه‌‬ ‫داده‌خه‌ن‌و ناهێڵن عاره‌قی‌‬ ‫س����ه‌ر پێس����ته‌كه‌‬ ‫بێت����ه‌ ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر و ه‌ه����ا‬ ‫ئه‌بێت����ه‌‬ ‫ه����ۆ ی‌‬

‫كۆبونه‌وه‌ی‌ به‌كتریا له‌س����ه‌ر پێس����ت‌و‬ ‫ده‌ركه‌وتنی‌ زیپكه‌ی‌ عازه‌به‌‪.‬‬ ‫به‌كار هێنانی‌ ڤێری‌ قژ‌وشك كردنه‌وه‌‬ ‫راسته‌و خۆ دوای‌ شتنی‌ قژ‪.‬‬ ‫له‌كات����ی‌ ق����ژ‌وش����ككردنه‌وه‌ نابێت‬ ‫راس����ته‌وخۆ ڤێر به‌كاربهێنیت‪ .‬به‌ڵكو‬ ‫سه‌ره‌تا به‌خاولی‌ به‌باشی‌‌وشكبكرێته‌وه‌‬ ‫چونك����ه‌ ئه‌و ڤێره‌ ئه‌بێته‌ هۆی‌ پچڕانی‌‬ ‫ق����ژه‌كان له‌س����ه‌رتاڵی‌‌و‬ ‫له‌بێخه‌كه‌ی‌‪.‬‬

‫ئاسایش���ی‌ رۆحی���ی‌ نه‌ته‌وه‌ی���ه‌ك پێش‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ چه‌مكێكی‌ زانستی‌ سیاسی بێت‪،‬‬ ‫چه‌مكێكی‌ زانس���تی‌ ده‌رونی���ه‌‪ ،‬كارلێك‬ ‫له‌گه‌ڵ یه‌ك���ه‌و پێكهاته‌كان���ی‌ ناو رۆحی‌‬ ‫مرۆڤه‌كان���دا ده‌كات‪ ،‬ه���ه‌ر كاتێ���ك ئه‌م‬ ‫چه‌مكه‌ له‌هه‌ر ش���وێن‌و‌واڵتێك���دا كه‌وته‌‬ ‫ب���ه‌رده‌م مه‌ترس���یه‌وه‌‪ ،‬ئ���ه‌وكات ژیانی‌‬ ‫تاكه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگا‌و ئاسایشی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌‬ ‫ده‌شێوێنرێت‪.‬‬ ‫تی���رۆر ئه‌گ���ه‌ر به‌مان���ای‌ پزیش���كیی‌‬ ‫لێكیبده‌ین���ه‌وه‌‪ ،‬كۆتاییهاتن���ی‌ زینده‌گی‌‬ ‫تاكه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌هه‌مو مانایه‌ك ئه‌م جۆره‌‬ ‫له‌ته‌سفیه‌ی‌ جه‌س���ه‌دی‌ زه‌برێكی‌ ده‌رونی‌‬ ‫كوشنده‌ ده‌دات له‌ژیانی‌ هه‌مو ئه‌و تاكانه‌ی‌‬ ‫كه‌ نزیك ئه‌و دی���ارده‌وه‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌ی‌ ك���ه‌ ته‌نفیزی‌ ئه‌م كرده‌وه‌ی‌‬ ‫تێدا ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌یری‌ مێژوی‌ ئه‌م جۆره‌ له‌تیرۆر‬ ‫بكه‌ی���ن‪ ،‬ئ���ه‌وا له‌س���ه‌رده‌می‌ شۆڕش���ی‌‬ ‫فه‌ره‌نسادا ئه‌وكاته‌ی‌ كه‌ شۆڕش كۆتایی‌‬ ‫دێت‪ ،‬س���ه‌رتاپای‌ ئه‌و واڵت���ه‌ بۆ ماوه‌ی‌‬ ‫ساڵێك روبه‌روی‌ دیارده‌ی‌ تیرۆر‌و تۆقاندن‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬دوای‌ كۆتایی‌ چه‌ندین ساڵێك‬ ‫له‌و دیارده‌یه‌ خه‌ڵكی‌ فه‌ره‌نسا به‌دۆخێكی‌‬ ‫زۆر دژواری‌ ده‌رونی���دا تێپه‌ڕبون‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫كاریگه‌ری���ی‌ ده‌رونی‌ خراپی‌ كرده‌ س���ه‌ر‬ ‫ئاسایشی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌ ئه‌و واڵته‌‪.‬‬ ‫ماوه‌یه‌كه‌ دیارده‌ی‌ تیرۆر له‌كوردس���تاندا‬ ‫باڵوبوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬له‌تی���رۆری‌ كه‌س���ایه‌تیه‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌‌و سیاس���یه‌كانه‌وه‌ تاوه‌كو‬ ‫ده‌گات���ه‌ تی���رۆری‌ رۆژنامه‌ن���وس‌و‬ ‫میدی���اكاران‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش له‌ڕوی‌ زانس���تی‌‬ ‫ده‌رونیه‌وه‌ دو مه‌به‌س���تی‌ له‌پش���ته‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫یه‌كه‌می���ان‪ ،‬باڵوكردن���ه‌وه‌ی‌ ترس���ێكی‌‬ ‫ده‌رونی���ه‌ (‪)phsycatry Phobia‬‬ ‫له‌ن���او هاواڵتیان���دا به‌مه‌به‌س���تی‌ ترس‌و‬ ‫تۆقاندن‪ ،‬دوه‌میان كوش���تنی‌ هه‌مو ئه‌و‬ ‫كاره‌كته‌رانه‌یه‌‪ ،‬كه‌ ش���ۆڕش‌و خێمه‌كانی‌‬ ‫ش���ۆڕش به‌مه‌ترس���یان ده‌زانن بۆ سه‌ر‬ ‫هۆشیاری‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ رۆحی‌ میلله‌تێك‪.‬‬ ‫له‌ئێس���تادا ئه‌م ترس‌و فۆبیایه‌ به‌جۆرێك‬ ‫ته‌شه‌نه‌ی‌ س���ه‌ندوه‌‪ ،‬كه‌ هاواڵتیانی‌ ئه‌م‬ ‫هه‌رێمه‌ی‌ توشی‌ ش���ۆكێكی‌ ده‌رونی‌ زۆر‬ ‫خراپ كردوه‌‪ ،‬ئه‌منیه‌ت���ی‌ هه‌مو تاكێكی‌‬ ‫ئ���ه‌م كۆمه‌ڵگای���ه‌ی‌ خس���توه‌ته‌ به‌رده‌م‬ ‫مه‌ترس���یه‌وه‌‪ ،‬ته‌شه‌نه‌سه‌ندنی‌ ئه‌م جۆره‌‬ ‫له‌ت���رس‌و تۆقاندن ده‌بێت���ه‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫هاواڵتیان���ی‌ له‌ژیان���ی‌ ئاس���ایی‌ خۆیان‬ ‫داببڕێن‪.‬‬ ‫دیوێك���ی‌ دیكه‌ی‌ ئه‌م تیرۆره‌‪ ،‬بكه‌ره‌كانی‌‬ ‫ئ���ه‌م دیارده‌ی���ه‌ن كه‌س���انێكن ئه‌گ���ه‌ر‬ ‫له‌ڕوی‌ زانس���تی‌ ده‌رونیه‌وه‌ ناویانلێبنێین‬ ‫پێیانده‌ڵێن توش���ی‌ نه‌خۆش���ی‌ عوساب‬ ‫(عصاب) بون‪ ،‬ئه‌م نه‌خۆش���یه‌ ده‌ماری‌‌و‬ ‫ده‌رونییه‌ی كاره‌كته‌ره‌ سیاسیه‌كان هێنده‌‬ ‫ترسناكه‌ر توش���ی‌ كاردانه‌وه‌‌و شپرزه‌یی‌‬ ‫ده‌رونیی‌ ك���ردون‪ ،‬كاردانه‌وه‌ی‌ له‌س���ه‌ر‬ ‫شه‌قام‌و كۆمه‌ڵگا دروستكردوه‌‪ ،‬به‌جۆرێك‬ ‫ك ‌ه ده‌س���تیان ده‌چێته‌ خوێنی‌ هاواڵتیانی‌‬ ‫ئه‌م كۆمه‌ڵگای���ه‌وه‌ له‌به‌رده‌م ش���ه‌قام‌و‬ ‫ماڵه‌كانی‌ خۆیان ده‌یانده‌نه‌ به‌ر ده‌س���ت‬ ‫رێژی‌ گولله‌‪ ،‬به‌بێ‌ ره‌چ���اوی‌ هیچ جۆره‌‬ ‫داب‌و نه‌ریتێكی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌!‬ ‫ئه‌م جۆره‌ كه‌س���انه‌ نائاسایین‌و پێویسته‌‬ ‫راهێنانی‌ ده‌رونییان پێبكرێت‌و بگه‌ڕێنه‌وه‌‬ ‫ناو نه‌خۆشخانه‌ ده‌رونییه‌كان‪ ،‬له‌كۆمه‌ڵگا‬ ‫دوربخرێن���ه‌وه‌ تاوه‌ك���و كۆمه‌ڵ���گا لێیان‬ ‫زه‌ره‌رمه‌ن���د نه‌بێ���ت‪ ،‬هه‌روه‌ه���ا له‌ژێ���ر‬ ‫چاره‌س���ه‌ری‌ ده‌رونییدا بن بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫زه‌بره‌ ده‌رونییه‌ كوش���نده‌یه‌ی‌ كه‌ له‌دوای‌‬ ‫شۆڕش���ه‌وه‌ له‌ناخیاندا چه‌كه‌ره‌ی‌ كردوه‌‬ ‫كۆتایی‌ پێبهێنرێت‪.‬‬ ‫خاڵێكی‌ دیكه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی‌‬ ‫كه‌ ئه‌م جۆره‌ له‌تیرۆری‌ تێدا گه‌شه‌ده‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی‌ له‌روی‌ ده‌رونیه‌وه‌ توشی‌ ترس‌و‬ ‫تۆقان���دن ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ب���ۆ ڕه‌وینه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌و ترس���ه‌ په‌ناده‌باته‌ ب���ه‌ر هۆكاره‌كانی‌‬ ‫به‌رگریكردن له‌خۆی‌ كه‌ ئه‌ویش هه‌ڵگرتنی‌‬ ‫هه‌مو ئه‌و هۆكارانه‌یه‌ ك���ه‌ توندوتیژییان‬ ‫پ���ێ ئه‌نجام ده‌درێن! ئه‌وه‌ش هێنده‌ی‌ تر‬ ‫ئاسایش���ی‌ كۆمه‌اڵیه‌ت���ی‌ ده‌خاته‌ به‌رده‌م‬ ‫مه‌ترسیه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م ت���رس‌و تۆقاندن���ه‌ پێویس���تی‌‬ ‫به‌هێوركردن���ه‌وه‌و ره‌وین���ه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ ئارامیی‌ ده‌رون���ی‌ بگێڕیته‌وه‌ بۆ‬ ‫كۆمه‌ڵگا‪ ،‬پێویسته‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم‌و‬ ‫په‌رله‌مان له‌رێگای‌ كه‌ن���اڵ‌و میدیاكانه‌وه‌‬ ‫هه‌وڵ���ی‌ هێوركردن���ه‌وه‌ی‌ ب���ده‌ن‪ ،‬الیه‌نه‌‬ ‫ئه‌منیه‌كانیش راس���پێرن بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌مو‬ ‫ئه‌و كه‌س���انه‌ی‌ ك���ه‌ له‌م ج���ۆره‌ ترس‌و‬ ‫تۆقاندنه‌ ده‌ستیان هه‌یه‌‪ ،‬بگرن‌و راده‌ستی‌‬ ‫دادگایان بكه‌ن‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و پش���ێوییه‌‬ ‫ده‌رونیی���ه‌ نه‌مێنێت‌و ئارامی���ی‌ ده‌رونی‬ ‫له‌رێگای‌ یاساوه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ هاواڵتیان‪.‬‬


‫‪16‬‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫‪xwindnyawene@gmail.com‬‬

‫ئاوێنه‌‌ورده‌كاری كۆكردنه‌وه‌و چۆنیه‌ت ‌ی‬ ‫خه‌رجكردن ‌ی ئابونه‌ ‌ی مامۆستایان باڵوده‌كاته‌وه‌‬ ‫ئا‪ :‬جوتیار شه‌ریف‬

‫ی‬ ‫ئه‌ندامان ‌‬ ‫سكرتاریه‌ت بۆ‬ ‫زانیارییه‌كان ‌ی ئاوێنه‌ ئاشكرای ده‌كه‌ن گه‌شتوگوزار‬ ‫ی په‌ی���ڕه‌وی‌‬ ‫ك��� ‌ه مانگانه‌ به‌پ ‌‬ ‫ناوخۆوی ڕۆشتون بۆ‬ ‫یاس���ای ژمار‌ه ‪4‬ی‌ په‌رله‌مان‪‌ %70 ،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و پاره‌یه‌ بۆ ده‌سته‌به‌ر ‌‬ ‫مامۆستایان مالیزیاو زۆرێك‬ ‫داده‌نرێ���ت كه‌ ده‌كات���ه‌ (‪)168-147‬‬ ‫ملیۆن دینار‪ ،‬س���ااڵنه‌ش ده‌كاته‌‬ ‫ی‬ ‫زیاتر له‌ئه‌ندامان ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ل���ه‌(‪ )2.5‬ملیار دین���ار‪ .‬له‌كۆ ‌‬ ‫ی ئابونه‌كه‌ داده‌نرێت‬ ‫پاره‌ی���ه‌ش ‪‌ %20‬‬ ‫(‪ -42‬سكرتاریه‌تیش‬ ‫ی لق���ه‌كان كه‌ ده‌كات ‌ه‬ ‫بۆ خه‌رج ‌‬ ‫‪)48‬ملی���ۆن دین���ار ك��� ‌ه ژماره‌یان ‪12‬‬ ‫لق���ه‌و هه‌ریه‌كێكیان نزیكه‌ ‌ی (‪ )4-3.5‬ئه‌و سه‌ردانه‌یان‬ ‫ملیۆن دین���اری‌ به‌رده‌كه‌وێ���ت‪ ،‬به‌پ‬ ‫‌كسان ‌‌یی به‌گرنگ بۆ‬ ‫زانیارییه‌كانی‌ ئاوێن ‌ه پاره‌ك ‌ه به‌یه‬ ‫دابه‌ش نابێت به‌س���ه‌ر لقه‌كاندا چونك ‌ه‬ ‫به‌پی‌ ژمار‌ه ‌ی ئه‌ندام‌ه له‌س���نور ‌ی هه‌ر سكرتاریه‌ت‌و‬ ‫ێ ل���ق ئه‬ ‫لقێكداو س���نوری‌ هه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دۆخ ‌‬ ‫‌ندامه‌و‌ی شاره‌زابون ‌‬ ‫ی تر ئه‌ندامیان زۆر‬ ‫ێ لق ‌‬ ‫كه‌مه‌و هه‌ند ‌‬ ‫به‌وپێیه‌ش ڕه‌نگ���ه‌ هه‌ندێ‌ لق مانگان ‌ه‬ ‫(‪ )10‬ملی���ۆن دین���اری‌ به‌ربكه‌وێ���ت‌و په‌روه‌رده‌ی‌ ئه‌و‬ ‫هه‌ندێكی‌ تر كه‌متر له‬ ‫‌‪1‬ملیۆن‪‌.‬یویس���ت ‌واڵتان ‌ه‌وه‌سفكردوه‌‬ ‫به‌وته‌ی‌ ئه‌ندام لقێك كه‌ نه‬

‫ئه‌و ئابونه‌ی کۆکراوه‌ته‌وه‌ له‌ مامۆستایان دراوه‌ به‌ سه‌یاره‌‬

‫ی‬ ‫"س���كرتاریه‌ت دو ئۆتۆمبیل���ی‌ جۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كڕی���وه‌و ئێمه‌ش به‌ئۆتۆمبیل ‌‬ ‫پڕادۆ ‌‬ ‫خۆمان ئیشی‌ لقه‌كان ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫م‪.‬عه‌بدولواحید س���كرتێری‌ یه‌كێت ‌‬ ‫مامۆس���تایان زانیاریه‌كان���ی‌ ئه‌ن���دام‬ ‫ی‬ ‫ی دوپاتك���رده‌وه‌و به‌ئاوێنه‌ ‌‬ ‫لقه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫ێ ‪ 2‬پڕادۆمان بۆ دو‬ ‫راگه‌یان���د‪ " ،‬به‌ڵ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫جێگر كڕی���و‌ه هه‌ر یه‌كێكی���ان به‌بڕ ‌‬ ‫‪ 20‬ه���ه‌زار دۆالر (دو ده‌فته‌ر دۆالر)و‬ ‫ی ‪ 4‬مانگ"‪ .‬ناوبراو‬ ‫باقیه‌كه‌شی‌ به‌قیست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاش���كراكرد‪" ،‬پڕادۆیه‌ك��� ‌‬ ‫ئه‌وه‌ش��� ‌‬ ‫ی‬ ‫مۆدێل ‪2008‬یان كڕیوه‌ بۆ لقی‌ سلێمان ‌‬ ‫به‌بڕی‌ ‪ 24500‬دۆالر"‪.‬‬ ‫م‪ .‬عه‌بدولواحید ‌وتیشی‌‪" :‬به‌نیازین‬ ‫ی تر‬ ‫‪ 6‬ئۆتۆمبیل���ی‌ دیك��� ‌ه ب���ۆ ‪ 6‬لق ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���كرتاریه‌ت مانگان ‌ه بكڕی���ن‌و له‌س���ندوقی‌ ده‌س���ته‌به‌ر ‌‬ ‫ی داهات��� ‌‬ ‫ك���ۆ ‌‬ ‫ی ‪ 18‬مانگدا ‪2‬‬ ‫مامۆس���تایان له‌م���اوه‌ ‌‬ ‫ده‌كات ‌ه (‪ )59-55‬ملیۆن دینار‪.‬‬ ‫ی ئه‌و ئه‌ندام لقه‌‪ ،‬سكرتاریه‌ت ملیارو ‪ 422‬ملی���ۆن دینار كۆبوه‌ته‌وه‌و‬ ‫به‌وته‌ ‌‬ ‫هێنده‌ی‌ لقێ���ك خه‌رجییان نیه‌و ته‌نها ‪ 1‬ملی���ارو ‪ 973‬ملی���ۆن دیناری‌ بۆ ‪9‬‬ ‫ێ ه���ه‌زارو ‪ 882‬مامۆس���تای نه‌خۆش‌و‬ ‫ێ لق ئه‌ده‌ن كه‌ له‌س ‌‬ ‫ی دو س ‌‬ ‫ێ بینا ‌‬ ‫كر ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫چ���وار ملیۆنێك زیاتر نیه‌‪‌ .‬وتیش���ی‌‪ ،‬كه‌مده‌رامه‌ت خه‌رجك���راو‌ه به‌پێ ‌‬

‫‪25‬خاڵه‌ی دانراو‌ه بۆ ئه‌و مامۆستایانه‌ی‬ ‫هاوكارییه‌كه‌ ده‌یانگرێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ه���اوكات م‪ .‬به‌ره���ه‌م مس���ته‌فا‬ ‫ی راگه‌یاندن���ی‌ س���كرتاریه‌ت‬ ‫به‌پرس��� ‌‬ ‫ی گۆڕان‌وتی‌‪‌،‬وه‌ك سكرتاریه‌ت‬ ‫له‌پش���ك ‌‬ ‫ی س���ه‌رمایه‌ی خۆیان���ن‌و ژمار‌ه‬ ‫خاوه‌ن ‌‬ ‫ی بانكی‌ خۆیان هه‌یه‌و به‌ده‌ر‬ ‫حیس���اب ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌سندوقی‌ ده‌س���ته‌به‌ری‌ كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ێ مامۆس���تای‌ نه‌خۆش روده‌كه‌ن ‌ه‬ ‫هه‌ند ‌‬ ‫س���كرتاریه‌ت‌و ئێم���ه‌ش هاوكاریی���ان‬ ‫ئه‌كه‌ین‪.‬‬ ‫له‌الی���ه‌ن خۆیش���یه‌و‌ه م‪ .‬ئه‌حم���ه‌د‬ ‫ی‬ ‫ی سكرتاریه‌ت له‌پشك ‌‬ ‫ی ئه‌ندام ‌‬ ‫كه‌ركوك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیس�ل�امی‌‌و م‪.‬عه‌ت���ا جێگر ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫سكرتێر له‌پشكی‌ یه‌كگرتوی‌ ئیسالم ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌یان پشتڕاس���تكرده‌و‌ه ك ‌ه له‌كات ‌‬ ‫یه‌كگرتن���ه‌و‌ه ژماره‌ی بانك���ی‌ هه‌ولێر‬ ‫زیاتر له‌‪200‬ملیۆن دیناری‌ تێدا بوه‌و ب ‌ه‬ ‫ی ده‌ب ‌ڵ كڕراو‌ه‬ ‫ی ‪ 6‬تیۆت���ا ‌‬ ‫‪ 150‬ملیۆن ‌‬ ‫به‌ناوی‌ یه‌كێتی‌ مامۆس���تایانه‌وه‌و‌وه‌ك‬ ‫خۆیان‌وتیان زانیاری‌ هه‌یه‌ تا ئێستاش‬

‫توێژینه‌وه‌کانی زانکۆ له‌ پشتی پیکاپێکدا فڕێده‌درێن‬

‫ئه‌مه‌‌وێنه‌ی توێژینه‌وه‌كانی‌ زانكۆی‬ ‫سلێمانیه‌ كه‌ خراونه‌ته‌ ژیر ڕه‌حمه‌تی‌‬ ‫پێاڵوه‌كانی‌ خوێندكاران‌و بۆ فڕێدان‬ ‫ئاماده‌كراون‪ ،‬لێپرسراوی‌ به‌شی‌‬ ‫توێژینه‌وه‌ش ده‌ڵێت‪" :‬وه‌زاره‌تی‌‬ ‫خوێندنی‌ بااڵ ئه‌و به‌شه‌ی زیاده‌ كه‌ پی‌‬ ‫ده‌وترێت توێژینه‌وه‌ی زانستی‌‪.‬‬ ‫ته‌نها توێژنه‌وه‌ی به‌كالۆریۆس له‌به‌رده‌م‬ ‫هه‌ڕه‌ش����ه‌دا نیه‌‪ ،‬به‌ڵك����و توێژینه‌وه‌ی‬ ‫ماس����ته‌رو دكتۆراش له‌ب����ه‌رده‌م هه‌مان‬ ‫ئاریش����ه‌دایه‌‪ ،‬له‌وباره‌یه‌وه‌ د‪.‬پێش����ه‌وا‬ ‫عه‌بدولخال����ق‪ ،‬لێپرس����راوی‌ به‌ش����ی‌‬ ‫توێژین����ه‌وه‌ له‌مه‌ڵبه‌ن����دی‌ كوردۆلۆجی‌‪،‬‬ ‫زانكۆی‌ س����لێمانی‌ پێیوایه‌‪" ،‬توێژینه‌وه‌‬ ‫به‌گش����تی‌ له‌هه‌رێم����ی‌ كوردس����تاندا‬ ‫له‌قه‌یراندای����ه‌‪ ,‬ئێمه‌‌وه‌زاره‌تێكمان هه‌یه‌‬ ‫به‌ن����اوی خوێندنی‌ ب����ااڵو توێژینه‌وه‌ی‌‬

‫هه‌رجاره‌و که‌سێک ده‌ینوسێت‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ شیاو یان‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری حیزبی‌؟‬

‫ی مامۆس���تایانه‌وه‌ بێت‬ ‫به‌ناوی‌ یه‌كێت ‌‬ ‫ی هاتوچۆ‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وان‬ ‫له‌به‌ڕێوبه‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ست ‌‬ ‫ی حیزب ‌‬ ‫به‌ڵگه‌یان الی ‌ه الیه‌نێك ‌‬ ‫زۆربه‌ی‌ ش���اره‌زایانی‌ پ���ه‌روه‌رده‌ كۆكن‬ ‫به‌سه‌ردا گرتون‪.‬‬ ‫له‌س���ه‌ر ئه‌وه‌ی‌ به‌ڕێوه‌ب���ه‌ری‌ خوێندنگه‌‬ ‫ڕۆڵێكی‌ سه‌ره‌كی هه‌یه‌ له‌كۆی‌ سیسته‌می‌‬ ‫له‌ڕاب���ردوداو له‌پێ���ش یه‌كگرتنه‌و‌ه پ���ه‌روه‌رده‌و فێرك���ردن‪ .‬هه‌ندێ���ك له‌وانه‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫لق���ی‌ س���لێمانی‌‌و هه‌ولێ���ر ‌‬ ‫ی ناوی‌ (سه‌ركرده‌ی‌ په‌روه‌رده‌یی‌) لێده‌نێن‪.‬‬ ‫مامۆستایان‪ ،‬هه‌مو مانگێك ‪ 750‬دینار ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌و‌وه‌س���فه‌ی‌ (جون دیوی‌)‬ ‫له‌هه‌ر مامۆستایه‌ك ده‌بڕدرا بۆ یه‌كێت ‌‬ ‫ی دا بی���ن ك���ه‌‪ :‬خوێندنگ���ه‌ به‌تاقیگه‌یه‌ك‬ ‫مامۆس���تایان به‌ب ‌‬ ‫ێ خواستی‌ مامۆستا‪ ،‬داده‌ن���ێ پێوان���ه‌ی‌ دیموكراس���یبونی‌‬ ‫ئێستاش بڕ ‌‬ ‫ی ئابونه‌ گه‌یشتوه‌ت ‌ه ‪ 3000‬كۆمه‌ڵگایه‌ك ده‌كات‪ ،‬یان پێناس���ه‌كه‌یمان‬ ‫بۆ په‌روه‌رده‌ی‌ نوێ‌و هاوچه‌رخ قبوڵبێ‌ كه‌‬ ‫دینار بۆ هه‌ر مامۆستایه‌ك‪.‬‬ ‫م‪ .‬عه‌تا جێگری‌ س���كرتێر ئه‌وه‌شی ده‌ڵێ‪ :‬په‌روه‌رده‌ ئه‌و پرۆس���ه‌ به‌رده‌وامه‌‬ ‫ی دوئیداره‌یدا‪ ،‬گه‌شه‌س���ه‌ندوه‌یه‌‪ ،‬ك���ه‌ كۆمه‌ڵگای���ه‌ك‬ ‫نه‌شارده‌و‌ه ك ‌ه له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی لقێك شكێنراوه‌و له‌پاش تێی���دا به‌ه���او ن���رخ‌و ئامانجه‌كانی‌ خۆی‌‬ ‫ی دارای ‌‬ ‫دۆاڵب ‌‬ ‫ی مامۆستایان‪ ،‬ب���ۆ نه‌وه‌كانی‌ ده‌گوێزێته‌وه‌ به‌مه‌به‌س���تی‌‬ ‫دوایین كۆنگر‌هی‌ یه‌كێت ‌‬ ‫ی مانه‌وه‌و پێش���كه‌وتنی‌ خۆی‌ به‌به‌ش���داری‌‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ی لق ‌‬ ‫دوانز‌ه س���ندوقی‌ دارای ‌‬ ‫ی خه‌رجیه‌كانیش���یان هه‌م���وان‪ .‬ل���ه‌م ڕوانگه‌ی���ه‌وه‌ به‌ڕێوه‌به‌ر‬ ‫به‌تاڵبوه‌و ڕاپۆرت ‌‬ ‫ی به‌رپرس���ی‌ یه‌كه‌مه‌ له‌جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌م‬ ‫ی "هه‌رچه‌ند‌ه لیژنه‌ش��� ‌‬ ‫نه‌بوه‌‪ .‬ئه‌و‌وت ‌‬ ‫ب���ۆ پێكهێن���راوه‌و به‌دواداچون كراوه‌‪ ،‬گواس���تنه‌وه‌یه‌ به‌س���ه‌ركه‌وتوترین شێوه‌‬ ‫ی ئه‌ویش به‌هۆی‌ ئ���ه‌و پێگه‌یه‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر‬ ‫ی له‌س���لێمانی‌ كه‌ش ‌‬ ‫به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی هه‌یه‌تی‌ له‌نێوان فه���لس���ه‌فه‌ی‌ په‌روه‌رده‌یی‌‬ ‫ڕه‌خنه‌گرت���ن‌و ده‌س���تكه‌وتنی‌ زانیار ‌‬ ‫ی هه‌رێم‪ ،‬ئ���ه‌و كۆمه‌ڵگای���ه‌ (الیه‌ن���ی‌ تی���ۆری‌)و‬ ‫گونجاوت���ر‌ه له‌ناوچه‌كانی‌ تر ‌‬ ‫جێبه‌جێكردنی‌ له‌ڕوی‌ پراكتیكه‌وه‌‪ .‬ڕونتر‬ ‫‌ت‬ ‫ه‬ ‫س���كرتاریی‬ ‫بۆی ‌ه زۆرترین فش���اری‌‬ ‫بڵێین به‌دیهێنانی‌ ئامانجه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كان‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫سلێمانی‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫مامۆستایان‬ ‫بۆ س���ه‌ر لقی‌‬ ‫له‌هه‌ر خوێندگایه‌ك به‌پله‌ی‌ یه‌كه‌م ئه‌ركی‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫زانیارییان‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ���‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ت���ر‬ ‫ی‬ ‫له‌لقه‌كان��� ‌‬ ‫سه‌رشانی‌ ئه‌وه‌‪.‬‬ ‫بۆ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫پێیوای‬ ‫‌تا‬ ‫ه‬ ‫ع‬ ‫م‪.‬‬ ‫‌وێت"‪.‬‬ ‫ه‬ ‫ده‌س���تناك‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌كورتی‌‌و بێ‌ چونه‌‌ورده‌كارییه‌وه‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌كێت‬ ‫ه‬ ‫ی‬ ‫ناو‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌ت‬ ‫ه‬ ‫حیزبای‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫بااڵنس‬ ‫ڕاگرتنی‌‬ ‫ئه‌ركه‌كانی‌ به‌ڕێوه‌به‌ر ده‌ستنیشان بكه‌ین‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫چاوپۆش���‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ك���‬ ‫ه‬ ‫"لیژن‬ ‫مامۆس���تایان‪،‬‬ ‫بریتین له‌‪:‬‬ ‫ی س���لێمانی‌ كردوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌و ڕوداو‌ه ‌‬ ‫‪1‬ـ ده‌س���ته‌به‌ركردنی‌ كه‌ره‌س���ته‌كانی‌‬ ‫ی زۆرباشه‌"‪.‬‬ ‫له‌ئێستادا لیژنه‌ی دارای ‌‬ ‫خوێندن‌و دابه‌ش���كردنی‌ ئه‌ركه‌كان به‌سه‌ر‬ ‫ی زانیوه‌ كه‌ ئه‌ندامان ‌‬ ‫ئاوێنه‌ ئه‌وه‌ش ‌‬ ‫ی س���تافی‌ خوێندن���گاو چاودێریكردن���ی‌‬ ‫س���كرتاریه‌ت بۆ گه‌شتوگوزار ڕۆشتون جێبه‌جێكردنی���ان ئه‌ویش به‌ش���اره‌زابونی‌‬ ‫ب���ۆ مالیزی���او زۆرێ���ك له‌ئه‌ندامان��� ‌‬ ‫ی له‌كێش���ه‌و گرفته‌كان���ی‌ ئ���ه‌و قۆناغ���ه‌ی‌‬ ‫سكرتاریه‌تیش ئه‌و سه‌ردانه‌یان به‌گرنگ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت���ی‌ ده‌كات‪2 .‬ـ به‌دیهێنان���ی‌‬ ‫ی ئامانج��� ‌ه په‌روه‌رده‌یی���ه‌كان له‌ڕێی‌ دانانی‌‬ ‫ی دۆخ ‌‬ ‫بۆ س���كرتاری ‌هت‌و ش���اره‌زابون ‌‬ ‫پالن���ی‌ تۆكم���ه‌و دابینكردنی‌ كه‌ش���ێكی‌‬ ‫ی ئه‌و‌واڵتان ‌ه‌وه‌سفكردوه‌‪.‬‬ ‫په‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫گونجاو بۆ پرۆسه‌ی‌ خوێندن‌و دروستكردنی‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ دیموكراتیان���ه‌ له‌نێوان خۆی‌‌و‬ ‫مامۆس���تایان‌و خوێن���دكاران ت���ا بتوانن‬ ‫تواناكانی‌ خۆی���ان ده‌ربخه‌ن به‌بێ‌ ترس‌و‬ ‫به‌شداری‌ ئه‌كتیڤ بن له‌پرۆسه‌كه‌دا‪.‬‬ ‫‪3‬ـ به‌ستنه‌وه‌ی خوێندنگا به‌كۆمه‌ڵگه‌ی‌‬ ‫لۆكاڵ���ی‌ ك���ه‌ خوێندنگاك���ه‌ی‌ تێدای���ه‌‬ ‫له‌ڕێ���ی‌ كه‌س���وكاری‌ خوێندكاران���ه‌وه‌و‬ ‫به‌ش���داریپێكردنیان له‌چاره‌س���ه‌ركردنی‌‬ ‫كێشه‌و كه‌م‌و كورتییه‌كانی‌ ناو خوێندنگا‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌سیسته‌می‌ ش���مولی‌و تاكحیزبیدا‬ ‫په‌روه‌رده‌‌وه‌ك ئامرازێك س���ه‌یرده‌كرێت‬ ‫ب���ۆ كۆنتڕۆڵكردنی‌ كۆمه‌ڵگ���ه‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫زۆربه‌ی‌ به‌ڕێوه‌ب���ه‌ره‌كان له‌ڕێی حیزبه‌وه‌‬ ‫داده‌نرێ���ن بێ ئ���ه‌وه‌ی‌ توان���او لێهاتویی‬ ‫به‌هه‌ند ‌وه‌ربگیرێت‪ .‬ڕه‌نگه‌ چه‌ندین كه‌س‬ ‫له‌س���ه‌ره‌تای‌ دامه‌زراندنیان���ه‌وه‌ بكرێن���ه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر بێئه‌وه‌ی‌ هیچ ش���اره‌زاییه‌كیان‬ ‫هه‌بێت بۆی���ه‌ ئه‌مجۆره‌ به‌ڕێوه‌به‌ره‌ خه‌می‌‬ ‫به‌دیهێنانی ئامانجه‌ په‌روه‌رده‌ییه‌كانی‌ نابێت‬ ‫هێن���ده‌ی‌ خه‌می‌ ڕازییكردنی‌ به‌رپرس���انی‌‬ ‫س���ه‌رو خۆی ده‌بێت‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌ری حیزبی‌‬ ‫له‌ڕوی په‌روه‌رده‌ییه‌وه‌ الوازو ناش���اره‌زایه‌‬ ‫بۆیه‌ بۆ به‌هێزكردنی‌ پێگه‌ی‌ خۆی هه‌ندێ‬ ‫چه‌مكی‌ هه‌ڵ���ه‌ ده‌هێنێته‌ نێو خوێندنگاوه‌‬ ‫‌وه‌ك‪‌:‬وته‌كان���ی‌ به‌ڕێوه‌به‌ر پێویس���ته‌ بێ‌‬ ‫چه‌ندو چ���ون جێبه‌جێبكرێت یان البردنی‌‬ ‫مودیر گرانتره‌ له‌البردن���ی‌ ‌وه‌زیر‪ ...‬هتد‪.‬‬ ‫بێگومان به‌ڕێوه‌به‌ری‌ حیزبی‌ به‌دور ده‌بێت‬ ‫له‌چاودێریك���ردن‌و لێپرس���ینه‌وه‌ ته‌نانه‌ت‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر هه‌ڵ���ه‌ی‌ په‌روه‌رده‌ی���ی گه‌وره‌ش‬ ‫ب���كات‪ .‬ڕه‌نگ���ه‌ هه‌ندێكجار پاداش���تیش‬ ‫بكرێ���ت‪ .‬چه‌ن���د س���اڵێكه‌ له‌كۆمه‌ڵگای‌‬ ‫ئێم���ه‌دا ب���اس له‌به‌دیموكراتیزه‌كردن���ی‌‬ ‫پ���ه‌روه‌رده‌ ده‌ك���رێ كه‌چی‌ تائێس���تاش‬ ‫زۆرب���ه‌ی‌ به‌ڕێوه‌به‌ره‌كانم���ان به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫حیزبین كه‌ پێویس���ت ب���و به‌پێی مه‌رجی‌‬ ‫پشتبه‌س���ت‌و به‌توان���او ش���اره‌زایی ئه‌و‬ ‫پۆس���ته‌ ببه‌خش���رێت‪ .‬له‌و مه‌رجانه‌‪1 :‬ـ‬ ‫جگه‌ له‌سیفه‌ته‌ كه‌سییه‌كان له‌ده‌ستپاكی‌‌و‬ ‫داوێنپاكی‌و‪ ...‬هتد پێوسته‌ (‪ 7‬تا ‪ )8‬ساڵ‬ ‫خزمه‌تی‌ كه‌متر نه‌بێ���ت‪2 .‬ـ ‌وانه‌ی‌ هه‌مو‬ ‫پله‌كانی‌ ئ���ه‌و قۆناغه‌ی‌وتبێته‌وه‌ (به‌پێی‬ ‫پسپۆڕییه‌كه‌ی‌) كه‌ ده‌بێته‌ به‌ڕێوه‌به‌ری‌‪ ،‬بۆ‬ ‫شاره‌زابون له‌گیروگرفته‌كانی‌ مامۆستایان‌و‬ ‫خوێندكاران له‌س���ه‌رجه‌م قۆناغه‌كه‌دا‪3 .‬ـ‬ ‫كۆرسێك یان خولێكی‌ له‌بواری كارگێڕیدا‬ ‫بینیبێت‪4 .‬ـ له‌ژێر چاودێریدا بێت‌و سااڵنه‌‬ ‫هه‌ڵس���ه‌نگاندنی‌ له‌الیه‌ن سه‌رپه‌رشتیاری‌‬ ‫كارگێڕیی‌و مامۆستایان‌و ستافی‌ خوێندنه‌وه‌‬ ‫بۆ بكرێت‪ .‬باشتریش‌وایه‌ كه‌ ساڵی‌ یه‌كه‌م‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رێكی‌ كاتی‌ بێ���ت‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌رێك‬ ‫كه‌ ئه‌م مه‌رجانه‌ی‌ تێ���دا بێت گونجاوتره‌‬ ‫بۆ پیاده‌كردنی‌ سیس���ته‌مێكی‌ هاوچه‌رخ‪،‬‬ ‫نه‌ك كه‌سێك كه‌ ته‌نها به‌تاقیكردنه‌وه‌یه‌ك‬ ‫ببێت���ه‌ به‌ڕێوه‌به‌ر كه‌ ڕه‌نگه‌ خوێندكارێكی‌‬ ‫ئاماده‌ی���ی به‌پله‌یه‌كی‌ به‌رزتر بتوانێت ئه‌و‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌یه‌ ببڕێت‪.‬‬

‫توێژینه‌وه‌كان ‌ی زانكۆ ده‌خرێن ‌ه زبڵدان ‌ی په‌راوێزیه‌وه‌‬

‫ئا‪ :‬جوتیار‬

‫ته‌خته سپی‬

‫دیار ‌ی عه‌بدولقادر‬

‫به‌پی‌ ئه‌و زانیاریانه‌ی‌ ده‌ست ئاوێن ‌ه‬ ‫ی (‪ )130‬هه‌زار‬ ‫كه‌وتون‪ ،‬له‌كۆ ‌‬ ‫مامۆستا‪ ،‬نزیكه‌ی (‪ )80-70‬هه‌زاریان‬ ‫ی‬ ‫مانگان ‌ه ئابونه‌ ده‌ده‌ن به‌یه‌كێت ‌‬ ‫ی‬ ‫مامۆستایان كه‌ كۆی‌ ده‌كاته‌ نزیكه‌ ‌‬ ‫(‪ )240-210‬ملیۆن دینار‪.‬‬

‫ی ئابونه‌كه‌ بۆ‬ ‫ی بهێنرێ���ت‪‌ %10 ،‬‬ ‫ن���او ‌‬ ‫ی مامۆستایان ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫س���كرتاریه‌ت ‌‬ ‫ی (‪)24 -21‬‬ ‫مانگان��� ‌ه ده‌كات ‌ه نزیك��� ‌ه ‌‬ ‫ی بودجه‌ی‬ ‫ملیۆن دینار‪ ،‬ئه‌مه‌ جگ ‌ه له‌وه‌ ‌‬ ‫ی مامۆس���تایان ك ‌ه‬ ‫مانگان���ه‌ی‌ یه‌كێت ‌‬ ‫له‌حكومه‌ت ‌وه‌ریده‌گرێت (‪ )34‬ملیۆن‬ ‫دیناره‌و بۆ س���كرتاریه‌ت ده‌ڕوات‪‌،‬وات ‌ه‬

‫‌په‌روه‌رده‬

‫زانس����تی‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم به‌ڕای من تا ئێس����تا‬ ‫"وه‌زاره‌ت����ی‌ خوێندنی‌ بااڵ ب����وه‌"و ئه‌و‬ ‫به‌شه‌ی زیاده‌ كه‌ بریتیه‌ له‌"توێژینه‌وه‌ی‌‬ ‫زانستی‌"‪.‬‬ ‫عه‌بدولخالق‌وتیش����ی‌‪" ،‬ت����ا ئێس����تا‬ ‫توێژینه‌وه‌ به‌گش����تی‌‌و ئه‌وان����ه‌ی‌ زانكۆ‬ ‫به‌تایبه‌تی‌‪ ،‬له‌بواری‌ حوكمڕانیدا سودیان‬ ‫لێنه‌بین����راوه‌‌و به‌مان����ا بنه‌ڕه‌تیه‌ك����ه‌ی‬ ‫توێژین����ه‌وه‌ نه‌ك����راوه‌ به‌ئه‌جێن����داو‬ ‫هیچ س����ێكته‌رێك به‌و ش����ێوه‌ س����ودی‌‬ ‫لێنه‌بینیوه‌"‪.‬‬ ‫به‌بۆچون����ی‌ لێپرس����راوی‌ به‌ش����ی‌‬ ‫توێژین����ه‌وه‌ له‌مه‌ڵبه‌ن����دی‌ كوردۆلۆجی‌‪،‬‬ ‫ده‌بێ����ت له‌قۆناغ����ی‌ یه‌كه‌م����ی‌ زانكۆوه‌‬ ‫كاربكرێ����ت ب����ۆ ئ����ه‌وه‌ی خوێن����دكار‬ ‫ئاش����نای‌ توێژینه‌وه‌ بكرێت‪ ،‬نه‌ك ته‌نها‬ ‫له‌قۆناغ����ی‌ چ����وار داوابكرێت خوێندكار‬ ‫توێژینه‌وه‌ ئه‌نجامب����دات‪ .‬هاوكات هانی‌‬ ‫ئه‌و مامۆس����تایانه‌ی زانك����ۆ بدرێت كه‌‬

‫ده‌یانه‌وێ‌‌وانه‌ نه‌ڵێن����ه‌وه‌و ته‌نها خۆیان‬ ‫به‌توێژینه‌وه‌وه‌ س����ه‌رقاڵ‌ بكه‌ن‌و له‌ڕوی‬ ‫م����ادی‌‌و مه‌عنه‌ویه‌وه‌ ه����اوكاری‌ بكرێن‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ك پێویس����ته‌ دامه‌زراوه‌یه‌ك����ی‌‬ ‫گه‌وره‌ی‌ تایبه‌ت به‌توێژینه‌وه‌ دابمه‌زرێت‬ ‫ك����ه‌ كاری‌ چاودێ����ری‌‌و به‌دواداچون����ی‌‬ ‫توێژینه‌وه‌كان����ی‌ زانكۆكانی‌ هه‌رێم بێت‌و‬ ‫ده‌ره‌نجام����ی‌ توێژین����ه‌وه‌ گرنگه‌كانیش‬ ‫ئاڕاس����ته‌ی‌ كه‌رته‌كان����ی‌ حوكمڕان����ی‌‌و‬ ‫سێكته‌ره‌ جیاجیاكانی‌ كۆمه‌ڵگا بكات ‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ن خۆیش����یه‌وه‌ د‪.‬سه‌اڵحه‌دین‪،‬‬ ‫س����ه‌رۆكی‌ زانكۆیی سلێمانی‌ به‌ئاوێنه‌ی‌‬ ‫راگه‌یان����د‪" ،‬پێموای����ه‌ ئ����ه‌وه‌ له‌كات����ی‌‬ ‫گواس����تنه‌وه‌ی‌ شتومه‌كی‌ كۆلیژه‌كان بۆ‬ ‫كه‌مپ����ه‌ نوێیه‌كه‌ی‌ زانكۆ‪ ،‬ئ����ه‌و‌وێنه‌یه‌‬ ‫گیراوه‌و ئێس����تا توێژین����ه‌وه‌كان به‌‪CD‬‬ ‫ئه‌رش����یف ئه‌كرێت‌و ناكرێت ئه‌و هه‌مو‬ ‫كاغه‌زه‌ هه‌ڵبگرین"‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و به‌ش����انازیه‌وه‌ ب����اس ل����ه‌و‬ ‫ده‌س����تكه‌وتانه‌ ده‌كات ك����ه‌ له‌م����اوه‌ی‌‬

‫ده‌س����تبه‌كاربونیه‌وه‌ به‌ده‌س����تهاتون‌و‬ ‫ده‌ڵێت‪" ،‬له‌س����ه‌رده‌می‌ مندا گرنگی‌ زۆر‬ ‫به‌توێژینه‌وه‌ ئه‌درێت‌و لیژنه‌یه‌كی‌ تایبه‌ت‬ ‫هه‌ی����ه‌ له‌هه‌ركۆلیژی����ك‌و خوێن����دكاری‌‬ ‫قۆناغی‌ چوار ده‌بێت له‌كۆتایی‌ مانگی‌ ‪2‬‬ ‫به‌ش����ێكی‌ باش له‌توێژینه‌وه‌كه‌ی ئاماده‌‬ ‫بێت‌و پیش����انی‌ ئه‌و لیژنه‌ی����ه‌ی بدات‌و‬ ‫تاقیكردن����ه‌وه‌ له‌بابه‌تی‌ توێژینه‌وه‌كه‌یدا‬ ‫بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر سه‌ركه‌وتو نه‌بو له‌بابه‌تی‌‬ ‫توێژینه‌وه‌كه‌ی‪ ،‬ئه‌وا به‌كه‌وتو دائه‌نرێت‪،‬‬ ‫به‌هه‌مو شێوه‌یه‌كیش ڕێگه‌مان له‌كۆپی‌‬ ‫په‌یستی‌ توێژینه‌وه‌كان گرتوه‌"‪.‬‬ ‫س����ه‌باره‌ت به‌توێژینه‌وه‌ی ماسته‌رو‬ ‫دكت����ۆراش‪ ،‬د‪.‬س����ه‌الحه‌دین ‌وت����ی‌‪:‬‬ ‫"چاكس������ازی‌ باش����مانكردوه‌و میدی����ا‬ ‫كوردییه‌كان زوڵممان لێئه‌كه‌ن باس����ی‌‬ ‫كاره‌ باشه‌كانمان ناكه‌ن‪ ،‬ئه‌گینا چه‌ندین‬ ‫توێژینه‌وه‌م����ان به‌گرنگ����ی‌‌و بایه‌خه‌وه‌‬ ‫له‌میدی����او ناوه‌ن����ده‌ زانس����تیه‌ گرنگ‌و‬ ‫جیهانیه‌كان باسكراوه‌"‪.‬‬

‫تا ئێستا توێژینه‌وه‌‬ ‫به‌گشتی‌‌و‬ ‫ئه‌وانه‌ی‌ زانكۆ‬ ‫به‌تایبه‌تی‌‪ ،‬له‌بواری‌‬ ‫حوكمڕانیدا سودیان‬ ‫لێنه‌بینراوه‌‌و به‌مانا‬ ‫بنه‌ڕه‌تیه‌كه‌ی‬ ‫توێژینه‌وه‌ نه‌كراوه‌‬ ‫به‌ئه‌جێنداو هیچ‬ ‫سێكته‌رێك به‌و‬ ‫شێوه‌ سودی‌‬ ‫لێنه‌بینیوه‬


‫تایبه‌ت‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪ :‬چه‌ند‌ه رێژه‌ی‌ داهاتی نه‌وت له‌بودجه‌ ‌ی‬ ‫گشتیدا زیاتر بێت‪ ،‬ئاستی ده‌ستبه‌رداربونی خه‌ڵك‬ ‫له‌دیموكراسی گه‌وره‌تر ده‌بێت‬ ‫ئا‪ :‬محه‌مه‌د حسێن‪:‬‬ ‫ی‬ ‫د‪ .‬ده‌نیز نه‌تالی‌‪ ،‬گه‌وره‌ توێژه‌ر ‌‬ ‫په‌یمانگای‌ لێكۆڵینه‌وه‌ نیشتمانی‌و‬ ‫ی‬ ‫ستراتیجیه‌كانه‌ له‌زانكۆی‌ به‌رگر ‌‬ ‫نیشتمانی له‌واشنتۆن دی سی‪.‬‬ ‫خاوه‌نی كتێبه‌كانی (كورده‌كان‌و‬ ‫ده‌وڵه‌ت)‌و (نیمچه‌ده‌وڵه‌تی كوردی‪:‬‬ ‫گه‌شه‌كردن‌و پاشكۆیه‌تی له‌عێراقی‬ ‫پاش شه‌ڕی‌ كه‌نداو)ه‌‪ .‬له‌م‬ ‫گفتوگۆیه‌ی له‌گه‌ڵ ئاوێنه‌دا باسی‬ ‫گرفت‌و ئاسته‌نگیه‌كانی نه‌وتی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان‌و كێشه‌كانی ده‌وڵه‌تی‬ ‫نه‌وتی‌و په‌یوه‌ندیه‌كانی نێوان نه‌وت‌و‬ ‫دیكتاتۆریه‌ت ده‌كات‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬چ كێشه‌یه‌ك هه‌ی ‌ه له‌گرێبه‌ست ‌ه‬ ‫نه‌وتیه‌كان���ی هه‌رێم���ی كوردس���تان‌و‬ ‫ی بۆ‬ ‫توركیادا‪ ،‬یاخود ئه‌و بۆرییه‌ نه‌وتیه‌ ‌‬ ‫هه‌نارده‌كردنی نه‌وتی هه‌رێم له‌توركیاو‌ه‬ ‫دروس���ت ك���راوه‌؟ بۆچ���ی‌ حكومه‌تی‬ ‫ی قبوڵ‬ ‫فیدراڵی‌ عێراق ئه‌م گرێبه‌ستانه‌ ‌‬ ‫نه‌كردوه‌ تا ئێستا؟‬ ‫ی ئه‌و‌هی‌ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪ :‬له‌باره‌ ‌‬ ‫عێراق یان هه‌رێمی كوردستان له‌كوێدا‬ ‫ده‌بێ���ت‌و چ���ۆن ده‌بێـت‪ ،‬عێ���راق چ‬ ‫ج���ۆر‌ه ده‌وڵه‌تێكی ده‌بێت‌و كێ ئه‌بێت‬ ‫كۆنترۆڵ���ی‌ هه‌بێـ���ت به‌س���ه‌ر یه‌كێك‬ ‫له‌سه‌رچاوه‌ س���ه‌ره‌كیه‌كانی ده‌سه‌اڵتدا‬ ‫ك��� ‌ه نه‌وته‌ ده‌س���توری‌ عێ���راق ته‌نها‬ ‫له‌س���ه‌ر پرسه‌ س���ه‌ره‌كی‌و گه‌وره‌كان‬ ‫ی ئ���ه‌و لێكدانه‌و‌ه‬ ‫راوه‌س���تاوه‌‪ .‬به‌هۆ ‌‬ ‫جیاوازان���ه‌ی‌ هه‌ر گروپ‌و پێكهاته‌یه‌كی‬ ‫عێراقی الی‌ خۆیه‌وه‌ بۆی‌ ده‌كات‌و ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ تیایدایه‌ ده‌ستوره‌كه‌ ‌‬ ‫بۆشاییانه‌ ‌‬ ‫ی تر‬ ‫ی هێند‌ه ‌‬ ‫ساڵی ‪ 2005‬ئه‌م پرسانه‌ ‌‬ ‫ئاڵۆز‌و خراپتر كردوه‌‪.‬‬ ‫دی���ار‌ه م���ن به‌دودڵ���ی‌و خۆپارێزیه‌و‌ه‬ ‫ئه‌توانم بڵێم گرێبه‌س���ته‌كانی هه‌رێمی‬ ‫كوردس���تان‌و توركی���ا‪ ،‬ی���ان بۆریی ‌ه‬ ‫ی هیچ‬ ‫نه‌وته‌كه‌‪ ،‬ته‌واو بوه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سێك تا ئێس���تا ئه‌و گرێبه‌ستانه‌ ‌‬ ‫نه‌بینی���وه‌‌و ه���اوكات هی���چ بۆریی��� ‌ه‬ ‫نه‌وتێكی سه‌ربه‌خۆش نی ‌ه گه‌یشتبێـت ‌ه‬ ‫ی عێراق‪ .‬ئه‌و‬ ‫ی خاك‌و س���نور ‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی هه‌رێمی كوردس���تان‬ ‫بۆریی ‌ه نه‌وتی ‌ه ‌‬ ‫دروستی كردو‌ه له‌دواجاردا ده‌به‌سترێت ‌ه‬ ‫بۆریی��� ‌ه نه‌وتیه‌كانی عێراق���ه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌مه‌ش له‌دواجاردا نه‌وتی خاوی كورد‬ ‫ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ الی‌ ده‌س���ه‌اڵتدارانی‬ ‫ی ئه‌م���ه‌ش‪ ،‬هی���چ‬ ‫به‌غ���دا‪ .‬س���ه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫رێكه‌وتنێك نیه‌ له‌س���ه‌ر پرسی‌ "كرێ‌و‬ ‫داهات ‌ه یاساییه‌كانی ئه‌م بۆرییه‌ نه‌وته‌"‬ ‫ی كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫یاخود ئه‌و میكانیزمه‌ ‌‬ ‫ی ماف‌و ئه‌ركی هه‌مو الیه‌كی تیا‬ ‫یاسای ‌‬ ‫دیاریده‌كرێت‪ .‬ئ���ه‌م خاڵه‌ زۆر گرنگه‌‌و‬ ‫وادیار‌ه هێشتا میدیاكان له‌بیریانكردو‌ه‬ ‫ك���ه‌ كێ ئ���ه‌و پاران���ه‌ ده‌دات‌و ده‌بێت‬ ‫ی‬ ‫چه‌ن���د بدرێت‪ ،‬ك ‌ه ئه‌م���ه‌ش بۆ خۆ ‌‬ ‫ی ناكۆك���ی نێوان‬ ‫س���ه‌رچاوه‌یه‌كی تر ‌‬ ‫ئه‌كته‌ر‌ه جیاوازه‌كانی پرسه‌كه‌ ده‌بێت‪.‬‬ ‫ی له‌روی سیاسیه‌و‌ه‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬باش���ه‌ ئه‌ ‌‬ ‫هه‌رێم���ی كوردس���تان ده‌توانێت ئه‌م‬ ‫گرێبه‌س���ت ‌ه نه‌وتی��� ‌ه به‌كاربهێنێت بۆ‬ ‫ی له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫به‌هێزكردنی پێگ��� ‌ه ‌‬ ‫حكومه‌تی به‌غداو ئێرانیش؟‬ ‫ده‌نی���ز نه‌تال���ی‌‪ :‬پێموای��� ‌ه هه‌رێم���ی‬ ‫كوردس���تان‌و توركیاش به‌هه‌مانشێو‌ه‬ ‫هه‌وڵ���ده‌ده‌ن ئ���ه‌م گرێبه‌س���تانه‌(یان‬ ‫گرێبه‌سته‌ پێشنیاركراوانه‌) به‌كاربهێنن‬ ‫ی‬ ‫ب���ۆ ناچاركردن���ی به‌غ���دا ت���ا به‌پێ ‌‬ ‫خواست‌و داواكانی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ی‬ ‫دانوستاندن بكات‪ ،‬به‌قه‌ده‌ر ئه‌و بڕه‌ ‌‬ ‫هه‌رێمی كوردس���تان زیادی ئه‌كات بۆ‬ ‫كۆی‌ گش���تی هه‌نارده‌كردن���ی عێراق‪،‬‬ ‫هه‌رێ���م به‌هیوای��� ‌ه نف���وز‌و كاریگه‌ری‬ ‫ی‬ ‫زیاتر به‌ده‌س���تبهێنێت‪ .‬ئه‌مه‌ لۆجیك ‌‬ ‫ئیش���ه‌كه‌یه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم جیۆپۆلۆتیك���ی‬ ‫ناوچه‌كه‌ش به‌هه‌مانش���ێوه‌ گرنگه‌‪ ،‬من‬ ‫هیچ واڵتێكی دراوسێ‪ ،‬به‌ئێرانیشه‌وه‌‪،‬‬ ‫نابینم پشتگیری‌ هه‌ر جۆره‌ رێكه‌وتنێك‬ ‫ی عێراق���ی تێدا‬ ‫بك���ه‌ن كه‌ س���ه‌روه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زیات���ر ‌‬ ‫الوازكرابێ���ت‌و س���ه‌ربه‌خۆی ‌‬ ‫دابێت ‌ه هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬رێكه‌وتنێك‬ ‫ك ‌ه ره‌نگ ‌ه ببێت ‌ه هانده‌ری‌ دانیش���توان ‌ه‬ ‫كورده‌كان���ی ئ���ه‌و واڵتانه‌ خۆش���یان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫هه‌ربۆی��� ‌ه گرنگ��� ‌ه ك��� ‌ه زیاده‌ڕۆی��� ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌كرێت له‌چاوه‌ڕوانی نفوزێكی زیاتر ‌‬

‫ده‌نیز نه‌تالی‬

‫له‌ئێستادا هه‌رێم‬ ‫هه‌مان رێچكه‌ ‌ی‬ ‫واڵته‌ نه‌وتیه‌كانی‬ ‫تری‌ گرتۆته‌به‌ر‪:‬‬ ‫وه‌ك پشتبه‌ستنێكی‬ ‫ته‌واو به‌داهاتی‬ ‫نه‌وت‪ ،‬هه‌اڵوسانێكی‬ ‫زۆر له‌كه‌رت ‌ه‬ ‫حكومیه‌كاندا‪،‬‬ ‫دابینكردنی‬ ‫خزمه‌تگوزاریه‌كان‌و‬ ‫هاورده‌كردنی‬ ‫خوارده‌مه‌نی‌و‬ ‫دواجاریش‬ ‫پاشه‌كشێكردن‬ ‫هه‌رێمی كوردس���تان‪ .‬ستراتیجیه‌تێكی‬ ‫س���ه‌ركه‌وتوو واقع���ی ده‌توانێت زیاتر‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی هه‌رێمی كوردس���تان‬ ‫به‌دی بێنێت‪.‬‬ ‫ئاوێنه‌‪ :‬تۆ پێتوایه‌ توركیا ناكۆكیه‌كانی‬ ‫هه‌رێم���ی كوردس���تان‌و حكومه‌ت���ی‬ ‫ی ئه‌م گرێبه‌س���تانه‌و‌ه‬ ‫عێراق له‌ب���اره‌ ‌‬ ‫به‌كارده‌هێنێت بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‌ نرخی‬ ‫نه‌وتی كوردستان؟‬ ‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪ :‬پێموایه‌ توركیا گه‌مه‌یه‌كی‬ ‫ی وز‌ه ده‌كات له‌عێراقدا‪،‬‬ ‫زۆر زیره‌كانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك���ه‌ به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی خۆ ‌‬ ‫ب���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی عێراق‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردستان‌و باشور ‌‬ ‫هێش���تۆته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه ئه‌و شوێنانه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی تیایه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫سامانی نه‌وتی واڵته‌كه‌ ‌‬ ‫نه‌وتی خاوی هه‌رێمی‌ كوردستان بگات ‌ه‬ ‫به‌نده‌ری‌ جیهانی توركیا وه‌ك به‌شێك‬ ‫ی هیچ‬ ‫له‌نه‌وتی عێراق‪ ،‬كه‌وات ‌ه نرخه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌ك���ی له‌س���ه‌ر ناكرێت‌و به‌پێ ‌‬ ‫نرخی نێوده‌وڵه‌تی نه‌وت ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گ���ه‌ر هه‌رێمی كوردس���تان له‌رێگا ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌نكه‌ر‌و ئامرازه‌كانی تره‌وه‌ نه‌وته‌كه‌ ‌‬ ‫هه‌رزانف���رۆش ب���كات‪ ،‬به‌رده‌وامی���ش‬ ‫بێت له‌دانوس���تاندن له‌گ���ه‌ڵ هه‌ندێك‬ ‫ی تایبه‌تی وه‌ك پاوه‌ر ترانسی‬ ‫كۆمپانیا ‌‬ ‫ی تورك���ی‪ ،‬ئه‌وكات‬ ‫(‪‌ )PowerTrans‬‬ ‫ی نه‌وتی‬ ‫ی نرخ���ه‌ جیهانیه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫نی���وه‌ ‌‬

‫‪The Kurdish Quasi-state‬‬

‫ده‌ستده‌كه‌وێت‪ .‬دیار‌ه مه‌حاڵه‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫بكرێت��� ‌ه رێگای���ه‌ك ب���ۆ به‌ڕێوه‌بردنی‬ ‫ی وزه‌ بۆ ماوه‌یه‌كی درێژ‪.‬‬ ‫سێكته‌ر ‌‬ ‫بۆ توركیا ئه‌مه‌ س���یناریۆ براوه‌كه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی ئ���ه‌وه‌ی‌ هه‌رێمی‬ ‫چونك ‌ه ده‌بێته‌ هۆ ‌‬ ‫كوردس���تان به‌یه‌كجاری‌ ناسه‌ربه‌خۆ‌و‬ ‫پشتبه‌س���توبێت به‌خه‌ڵكان���ی ت���ر‌و‬ ‫به‌زۆرییش پشتبه‌س���توبێـت به‌توركیا‬ ‫ب���ۆ هه‌نارده‌كردنی نه‌وت��� ‌ه خاوه‌كه‌ی‌‪.‬‬ ‫س���ه‌رنجبد‌ه توركی���ا له‌راس���تیدا هه‌ر‬ ‫نه‌وته‌ خاوه‌ك���ه‌ی‌ ناوێت‪ ،‬به‌ڵكو گازی‬ ‫سروش���تی كوردستانیش���ی ده‌وێ���ت‪.‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ ئه‌م���ه‌ش وایكردو‌ه په‌یوه‌ندی‬ ‫نێ���وان هه‌رێمی كوردس���تان‌و توركیا‬ ‫ی دوالیه‌نه‌ نه‌بێت (هه‌ردوال‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌ك ‌‬ ‫وه‌ك ی���ه‌ك پێویس���تیان به‌یه‌كتربێت‌و‬ ‫پش���ت به‌یه‌كتر ببه‌س���تن)‪ ،‬به‌تایبه‌تی‬ ‫ی هه‌رێمی كوردستان له‌روی‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫جوگرافی���ه‌و‌ه ناوچه‌یه‌كی داخراو‌و بێ‬ ‫ده‌روازه‌یه‌‪ ،‬ئابوریه‌كه‌شی‌ ته‌نها پشتی‬ ‫به‌داهاتی نه‌وت به‌ستوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دۆخ���ی ناوخۆی ‌‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬له‌ب���اره‌ ‌‬ ‫هه‌رێمی كوردس���تانه‌وه‌‪ ،‬ت���ۆ پێـتوای ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ك���وردی له‌رێگا ‌‬ ‫ئێس���تا كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫ب���ون به‌كۆمه‌ڵگایه‌ك���ی نه‌وتیدای���ه‌‪،‬‬ ‫ی نه‌وت ببێت���ه‌ تاك ‌ه داهات بۆ‬ ‫(ئه‌وه‌ ‌‬ ‫هه‌مو پێداویس���تی ‌ه ژیانیه‌كانی) وه‌ك‬ ‫واڵته‌ عه‌ره‌بی ‌ه خه‌لیجی���ه‌كان؟ ئه‌گه‌ر‬ ‫وای ‌ه ده‌ره‌نجامه‌كان���ی ئه‌م دۆخه‌ چی‬ ‫ده‌بێت؟‬ ‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪ :‬ئه‌م دۆخه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌‬ ‫ده‌وه‌ستاو‌ه كه‌ هه‌رێمی كوردستان له‌روی‬ ‫ئابوری‌‌و سیاسیه‌وه‌ چۆن پێشده‌كه‌وێت‬ ‫به‌ه���ۆی‌ به‌كارهێنان���ی س���ه‌رچاوه‌‬ ‫هایدرۆكاربۆنیه‌كانیه‌و ه‌(ن���ه‌و ت‌و‬ ‫گازی سروش���تی)‪ .‬له‌ئێس���تادا هه‌رێم‬ ‫وا ده‌رئه‌كه‌وێ���ت ك���ه‌ ه���ه‌ر هه‌م���ان‬ ‫رێچك���ه‌ی‌ واڵت���ه‌ نه‌وتیه‌كان���ی تری‌‬ ‫گرتۆته‌ب���ه‌ر‪ :‬وه‌ك پشتبه‌س���تنێكی‬ ‫ته‌واو به‌داهاتی نه‌وت‪ ،‬هه‌اڵوس���انێكی‬ ‫زۆر له‌كه‌رت���ه‌ حكومیه‌كان���دا‪،‬‬ ‫دابینكردن���ی خزمه‌تگوزاری���ه‌كان‌و‬ ‫خوارده‌مه‌ن���ی‌و‬ ‫هاورده‌كردن���ی‬ ‫دواجاریش پاشه‌كش���ێكردن له‌بواری‌‬ ‫دیموكراتیزه‌كردن‪ .‬ئه‌مانه‌ی‌ كه‌ باسكران‬ ‫ته‌نه���ا یه‌كێك���ه‌ له‌ده‌ره‌نجامه‌كان���ی‬ ‫ئ���ه‌و رێگای���ه‌ی‌ هه‌رێمی كوردس���تان‬ ‫گرتویه‌تیه‌ب���ه‌ر‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ پێی‌ ده‌وترێت‬ ‫نه‌گبه‌تی نه‌وت ‪.oil curse‬‬ ‫ده‌ره‌نجامێكی تری‌ ئه‌م دۆخه‌ ئابوری‌‌و‬ ‫سیاسیه‌ی‌ كوردس���تان كه‌ زۆر جدیه‌‬ ‫بۆ مه‌سه‌له‌ی‌ س���ه‌قامگیری‌ له‌هه‌رێمدا‬ ‫بریتیه‌ له‌دروس���تكردنی ئ���ه‌و جۆره‌‬ ‫سیس���ته‌مه‌ی‌ كه‌ تیایدا ش���ه‌رعیه‌ت‌و‬ ‫دڵس���ۆزی‌و وابه‌س���ته‌یی‌ ته‌نها پشت‬ ‫به‌موچ���ه‌ی‌ حكوم���ه‌ت ببه‌س���تێت‪،‬‬ ‫یان هه‌میش���ه‌ حكوم���ه‌ت ناچاربێت‬ ‫ب���ۆ به‌رزكردن���ه‌وه‌ی‌ ئ���ه‌م موچه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌ئێس���تادا هه‌رێمی كوردستان له‌هه‌ر‬ ‫كاتێك���ی تر زیاتر پش���تی‌ به‌س���توه‌‬ ‫به‌به‌رده‌وامی داهاتی نه‌وت بۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌ناو دانیش���توانه‌كه‌یدا پش���تییوانی‬ ‫ب���ۆ خۆی‌ دروس���ت ب���كات‪ .‬ئه‌مه‌ش‬

‫هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ده‌بێته‌ چ جۆره‌‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌ك گه‌ر‬ ‫خه‌ڵكه‌ك ‌هی‌ رابێن‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و‌هی‌ بێ‬ ‫ئیشكردن پاره‌‌و‬ ‫پێداویستیه‌كانی‬ ‫تریان‬ ‫به‌ده‌ستبهێنن؟‬ ‫تاراده‌یه‌كی زۆر‬ ‫ئه‌مه‌ هه‌مان ئه‌و‬ ‫رێگه‌یه‌ كه‌ هه‌ندێ‪:‬‬ ‫له‌واڵته‌ نه‌وتیه‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نده‌كانی تر‬ ‫گرتویانه‌ته‌ به‌ر‬ ‫به‌مانای‌ دابینكردنی كار بۆ هه‌مو ئه‌و‬ ‫خوێندكارانه‌ی‌ به‌به‌رده‌وامی زانكۆكان‬ ‫ته‌واو ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ دابینكردنی هه‌مو‬ ‫خزمه‌تگوزاریه‌كانی‌ تر‪ .‬گه‌ر هه‌ریه‌كه‌‬ ‫له‌م موچه‌‌و خزمه‌تگوزاریانه‌ بوه‌ستێت‬ ‫یان كه‌م بكات‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ ئه‌و كات هه‌رێم‬ ‫توشی‌ ئه‌گه‌رو مه‌ترسی ناسه‌قامگیری‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی ببێت‪.‬‬ ‫كێش���ه‌یه‌كی ت���ر ئه‌وه‌ی���ه‌ هه‌رێم���ی‬ ‫كوردس���تان له‌روی چه‌ندایه‌تیه‌و‌ه وه‌ك‬ ‫واڵته‌ عه‌ره‌بیه‌كانی كه‌نداو س���ه‌رچاوه‌‌و‬ ‫داهاتی نیه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ واڵته‌كه‌ش���ی‬ ‫ل���ه‌روی زه‌مینی���ه‌وه‌ داخ���راوه‌‌و هیچ‬ ‫ی نیه‌‪ ،‬ئه‌وا ده‌بێت‬ ‫دره‌وازه‌یه‌كی ده‌ریای ‌‬ ‫پش���ت به‌واڵت���ی جیاجیا ببه‌س���تێت‬ ‫ی به‌زیندویی‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ ئابوریه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫بمێنێته‌وه‌‪ .‬باش���ه‌ چی روئه‌دات ئه‌گه‌ر‬ ‫نرخی جیهانی نه‌وت دابه‌زێت؟ واڵتانی‬ ‫ده‌روربه‌ر سنوره‌كه‌یان به‌روی هه‌رێمی‬ ‫كوردس���تاندا دابخه‌ن؟ یان هه‌رێم ئه‌و‬ ‫داهاته‌ نه‌وتیه‌ی نه‌مێنێت (كه‌ ئێس���تا‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 13‬بلی���ۆن دۆالره‌) بۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫نزیكه‌ ‌‬ ‫ی پێ به‌ڕێوه‌ببات؟‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫كاروبار ‌‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬تۆ پێـتوای��� ‌ه فاكته‌ری‌ نه‌وت‬ ‫ه ‌هل‌و ده‌رفه‌تی دروس���تبونی رژێمێكی‬ ‫س���ه‌ركوتكاری‌ له‌كوردس���تان زیاتر‌و‬ ‫فراوانتركردوه‌؟‬

‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪ :‬دیاره‌ چه‌ند تیۆرێك هه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌رب���اره‌ی‌ "نه‌فره‌تی ن���ه‌وت"‌و دۆخی‬ ‫ی ك ‌ه هی���چ به‌رهه‌مێكیان‬ ‫ئ���ه‌و واڵتانه‌ ‌‬ ‫نیه‌‌و ته‌نها ه���ه‌ر خه‌ریكی به‌كاربردنی‬ ‫س���امانی نه‌وتن (‪ )rentierism‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ی له‌نێوان‬ ‫ئ���ه‌و په‌یوه‌ندیه‌ دژبه‌یه‌ك���ه‌ ‌‬ ‫دیموكراس���ی‌و واڵت��� ‌ه نه‌وتیه‌كان���دا‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬به‌هه‌رح���اڵ له‌نێ���وان هه‌بونی‬ ‫ن���ه‌وت‌و ئاب���وری‌‌و وه‌به‌رهێنانی نه‌وت‬ ‫س���ه‌ركوتكاری‌‌و ده‌س���ه‌اڵتگه‌رایدا هیچ‬ ‫ی‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كی راس���ته‌وخۆ نیه‌‪ .‬ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫زۆر گرنگ ‌ه لێره‌دا ج���ۆرو مۆدێل ‌‬ ‫رژێمه‌یه‌ ك ‌ه له‌س���اته‌وه‌ختی دۆزینه‌وه‌‌و‬ ‫به‌كارهێنان���ی نه‌وته‌كه‌دا بااڵده‌س���ته‌‪.‬‬ ‫ئینجا چۆن داهاتی فراوانی ئه‌م نه‌وت ‌ه‬ ‫رژێم ‌ه سیاس���یه‌كه‌ ب���ه‌ره‌و خراپتربون‬ ‫ی‬ ‫ده‌بات‪ ،‬یان ده‌بێته‌ پش���تگیریه‌ك بۆ ‌‬ ‫ئه‌و‌ه پرسێكی تره‌‪ .‬كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر رژێم ‌ه‬ ‫سیاس���یه‌كه‌ س���ه‌ركوتكاربێـت له‌كاتی‬ ‫دۆزینه‌و‌هی‌ نه‌وتدا‪ ،‬ئه‌وا داهاتی نه‌وت‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی‌ ج���ێ پێ قایمكردنی ئه‌م‬ ‫سه‌ركوتكاریه‌‪ .‬به‌پێچه‌وانه‌یشه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫رژێمێكی دیموكراسی له‌ئارادابێت ئه‌وا‬ ‫ی‬ ‫داهاتی نه‌وت ده‌توانێت پش���تیوانیه‌ك ‌‬ ‫باش بێت بۆ دیموكراسیه‌ت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫جگ���ه‌ ل���ه‌م دو حاڵه‌ت���ه‌ش نمونه‌ ‌‬ ‫ئ���ه‌و رژێمانه‌مان هه‌ی ‌ه ك��� ‌ه له‌قۆناخی‬ ‫گواس���تنه‌وه‌دان‪ ،‬ئه‌مه‌ ئه‌و دۆخه‌یه‌ ك ‌ه‬ ‫هاوكێشه‌ك ‌ه زۆر ئاڵۆزتر ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫سروشتی رژێم له‌واڵتێكی نه‌وتیدا پشت‬ ‫ده‌به‌ستێت به‌بڕو راده‌ی‌ داهاتی نه‌وت‬ ‫ی واڵته‌كه‌دا‪،‬‬ ‫له‌كۆی‌ گش���تی بودج���ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫چه‌نده‌ رێژه‌ی‌ داهاتی نه‌وت له‌بودج ‌ه ‌‬ ‫گش���تیدا زیات���ر بێت‪ ،‬ئه‌وا ئاس���تی‬ ‫ده‌ستبه‌رداربونی خه‌ڵك له‌دیموكراسی‬ ‫زیاتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫لێره‌دا زۆر گرنگ��� ‌ه تێبینی ئه‌وه‌بكه‌ین‬ ‫ك ‌ه له‌كاتێكدا چاوه‌ڕوانیه‌كانی هه‌رێمی‬ ‫كوردس���تان وه‌ك واڵتێك���ی نیمچ��� ‌ه‬ ‫ی به‌دیموكراتیكردن‬ ‫نه‌وتی بۆ پرۆس���ه‌ ‌‬ ‫هه‌ڵده‌س���ه‌نگێنین‪ ،‬ده‌بێ���ت پرس���ی‬ ‫ئاس���ایش له‌به‌رچاوبگری���ن‪ ،‬چونك��� ‌ه‬ ‫ی‬ ‫گرفتی ئاس���ایش ده‌كرێت ببێتـ ‌ه هۆ ‌‬ ‫دواخستنی پرۆسه‌ی‌ به‌دیموكراتیكردن‬ ‫گ���ه‌ر نه‌وتی���ش نه‌بێ���ت‪ .‬خۆپارێزی‬ ‫له‌تیرۆر له‌هه‌ر ناوچه‌یه‌كدا پێویس���تی‬ ‫ی ئه‌منی توندوتۆڵ‌و ره‌ق هه‌ی ‌ه‬ ‫به‌پێوان ‌ه ‌‬ ‫كه‌ ده‌شێت داخرانی سیاسی گه‌وره‌ترو‬ ‫ی لێبكه‌وێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ندێك جار‬ ‫فراوانت���ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دێوه‌زمه‌ ‌‬ ‫ئه‌مه‌ش روده‌دات له‌سایه‌ ‌‬ ‫تیرۆردا‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬تۆ له‌وتاره‌كه‌تدا‪" ،‬شۆڕش��� ‌ه‬ ‫بێده‌نگه‌ك���ه‌ی‌ كوردس���تانی عێ���راق"‬ ‫ئام���اژه‌ت به‌بێتوانایی‌ س���ه‌ركرده‌كانی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان كردوه‌ له‌دابینكردنی‬ ‫ئه‌و خواس���ته‌ ئابوریان��� ‌هی‌ خه‌ڵك ك ‌ه‬ ‫هه‌میشه‌ له‌زیادبوندایه‌‪ ،‬ئه‌مه‌شت وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ته‌حه‌دایه‌ك ناوبردوه‌‪ .‬پێش���بینی چ ‌‬ ‫ده‌كه‌یت بۆ ئه‌م گرفته‌؟‬ ‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪ :‬ئه‌مه‌ یه‌كێكه‌ له‌گه‌وره‌ترین‬ ‫ی‬ ‫ی ئاین���د‌ه ‌‬ ‫نیگه‌رانیه‌كان���م ده‌رب���ار‌ه ‌‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‪ .‬ئاراسته‌یه‌كی باو‌و‬ ‫ناته‌ندروست ده‌ركه‌وتو‌ه له‌كوردستاندا‬

‫‪17‬‬

‫ی‬ ‫ی هه‌ڵڕشتنی پار‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه هه‌میش��� ‌ه داوا ‌‬ ‫زیات���ر ده‌كات له‌حكومه‌ته‌و‌ه بۆ خه‌ڵك‬ ‫ی دایانبمركێنێت���ه‌وه‌‌و‬ ‫ب���ه‌و ئامانج���ه‌ ‌‬ ‫بێده‌نگیان بكات‪ ،‬به‌تایبه‌تی بزوتنه‌و‌ه‬ ‫ئۆپۆزس���یۆنه‌كانی هه‌رێمه‌ك���ه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌م پاره‌ی��� ‌ه كه‌م بكات‌و ئ���ه‌م جۆر‌ه‬ ‫ی وه‌ستا ئه‌وكات‬ ‫ی ئێستا ‌‬ ‫خه‌رجكردنه‌ ‌‬ ‫ی خۆپیش���اندان‌و ناره‌زایه‌تی‬ ‫من وێنا ‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌و نائارامی گه‌وره‌تر ده‌كه‌م‪.‬‬ ‫لێره‌دا توش���ی‌ ئه‌و پرس���یار‌ه ده‌بین‬ ‫هه‌رێمی كوردس���تان ده‌بێته‌ چ جۆر‌ه‬ ‫ی رابێن‬ ‫كۆمه‌ڵگای���ه‌ك گ���ه‌ر خه‌ڵكه‌كه‌ ‌‬ ‫له‌س���ه‌ر ئه‌وه‌ی‌ بێ ئیش���كردن پاره‌‌و‬ ‫پێداویستیه‌كانی تریان به‌ده‌ستبهێنن‪،‬‬ ‫تاراده‌یه‌ك���ی زۆر ئه‌م��� ‌ه هه‌م���ان ئه‌و‬ ‫رێگه‌ی ‌ه ك���ه‌ هه‌ندێ‪ :‬له‌واڵت���ه‌ نه‌وتی ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان���ی ت���ر گرتویانه‌ت��� ‌ه‬ ‫ی بێ‬ ‫به‌ر‪ .‬ئه‌م (عه‌قڵیه‌ت���ی به‌كاربه‌ر ‌‬ ‫ئی���ش)ه‌“‪ ”Rentier Mentality‬ل���ه‌و‌ه‬ ‫ئه‌چێت هه‌رێمه‌ك ‌ه بگه‌یه‌نێـت ‌ه دۆخێك‬ ‫ی نه‌بێـت بۆ‬ ‫ك��� ‌ه هیچ به‌رهه‌مێكی ت���ر ‌‬ ‫هه‌نارده‌كردن جگه‌ له‌نه‌وت‪ ،‬له‌والشه‌و‌ه‬ ‫چاوه‌ڕوان���ی ئه‌و‌ه له‌حكوم���ه‌ت بكات‬ ‫پار‌هی‌ هه‌مو ش���تێكی بۆ بدات چونك ‌ه‬ ‫نه‌وت هه‌یه‌‌و س���امانێكی نیش���تمانیه‌‪.‬‬ ‫ده‌كرێ���ت ئ���ه‌م ش���ێوازو عه‌قڵیه‌ت��� ‌ه‬ ‫به‌رخۆری���ه‌ تاقیبكرێت���ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫ئه‌مه‌ش پشت به‌و سیاسه‌ته‌ ئابوریان ‌ه‬ ‫ده‌به‌ستێت ك ‌ه سه‌ركرده‌كانی هه‌رێمی‬ ‫كوردس���تان ده‌یگرنه‌ب���ه‌ر‪ ،‬ت���ا چه‌ند‬ ‫ده‌یانه‌وێ���ت س���ه‌رچاو‌ه ئابوریه‌كانیان‬ ‫ی‬ ‫فره‌الی���ه‌ن فره‌جۆر بكه‌ن ب���ۆ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫زیات���ر له‌هاوپه‌یمانێكی���ان له‌ت���ه‌واوی‬ ‫ناوچه‌ك���ه‌دا هه‌بێت نه‌ك ته‌نها پش���ت‬ ‫به‌توركیا ببه‌س���تن‪ .‬یان ئ���ه‌و كه‌رت ‌ه‬ ‫تایبه‌تیه‌ راسته‌قینان ‌هی‌ له‌كوردستاندا‬ ‫ده‌رده‌ك���ه‌ون چ جۆرێ���ك ده‌بن چۆن‬ ‫ی‬ ‫ی كاری‌ خۆ ‌‬ ‫خه‌ڵ���ك ده‌توانێت هه‌ل��� ‌‬ ‫تیابدۆزێته‌وه‌‌و ل���ه‌وه‌ زیاتر چاوه‌ڕوانی‬ ‫حكوم���ه‌ت نه‌بێـت ت���ا بزانێت چی بۆ‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫ئاوێن���ه‌‪ :‬ت���ۆ پێتوایه‌ داهات���ی نه‌وت‬ ‫ده‌توانێ���ت كێش���ه‌ ئابورییه‌كان���ی‬ ‫كوردستان چاره‌س���ه‌ر بكات‪ ،‬بۆنمون ‌ه‬ ‫نه‌بونی پالنێكی ئابوری‌ گونجاو یاخود‬ ‫ی جگ ‌ه‬ ‫نه‌بون���ی هیچ به‌رهه‌مێكی لۆكاڵ ‌‬ ‫له‌نه‌وت؟‬ ‫ده‌نیز نه‌تالی‌‪ :‬دیار‌ه مه‌رج نی ‌ه داهاتی‬ ‫نه‌وت هه‌میش��� ‌ه نه‌گبه‌ت���ی "نه‌فره‌ت"‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌ش پێویس���تی به‌وه‌ی ‌ه‬ ‫نه‌وت گرێدراوی سیاس���ه‌تێكی ئابوری‌‪،‬‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌و سیاس���ی یه‌كانیگربێت‪،‬‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫سیاس���ه‌تێكی دڵنیاكه‌ره‌وه‌ له‌و‌ه ‌‬ ‫ی مرۆیی‌ هه‌رێمی كوردستان‌و‬ ‫سه‌رمایه‌ ‌‬ ‫ی ده‌گات ‌ه قۆناخێكی‬ ‫سامان ‌ه سروشتیه‌ك ‌ه ‌‬ ‫باشی س���ود له‌یه‌كتر وه‌رگرتن‪ .‬لێره‌دا‬ ‫ی گرنگ ئه‌وه‌ی��� ‌ه چ پالنێك‬ ‫پرس���یار ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ب���و‌ه بۆ دابینكردن���ی ژیانی ئابور ‌‬ ‫نه‌وه‌كان���ی داهاتو؟ چه‌ندی ئه‌و نه‌وت‌و‬ ‫ی دۆزراوه‌ت���ه‌و‌ه بۆ پێداویس���تی‬ ‫گاز‌ه ‌‬ ‫ناوخۆ به‌كارده‌هێنرێت‌و چه‌ندیش���ی بۆ‬ ‫هه‌نارده‌كردن���ه‌؟ داهاتی نه‌وت بۆ كوێ‬ ‫ده‌چێت‌و له‌كوێیه‌؟‬ ‫ی نه‌وت‬ ‫ئ���ه‌م گه‌ش���ه‌كردنانه‌ی‌ ب���وار ‌‬ ‫ك ‌ه له‌هه‌رێمی كوردس���تاندا روده‌دات‪،‬‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ خۆیدا ئاراس���ت ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تی‌و‬ ‫ئابوری‌‌و دیمۆگرافیه‌كانیش ده‌گۆڕێت‪.‬‬ ‫ن���ه‌و‌ه نوێ���كان له‌ناوچ��� ‌ه كه‌ن���اری‌‌و‬ ‫دوره‌ده‌س���ته‌كانه‌و‌ه به‌ره‌و ش���اره‌كان‬ ‫كۆچ ده‌كه‌ن‌و خوێندن‌و په‌روه‌رده‌یه‌كی‬ ‫باش���تر به‌ده‌س���ت دێن���ن‌و به‌م���ه‌ش‬ ‫هۆش���یارده‌بنه‌وه‌ به‌چه‌مكه‌كانی وه‌ك‬ ‫هاواڵتیبون‌و ماف ‌ه سیاسیه‌كان‪ .‬زۆر له‌م‬ ‫گه‌نجان ‌ه نایانه‌وێت بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ گوند‌و‬ ‫كێڵگه‌كانی باوك‌و دایكیان‌و سه‌رله‌نوێ‬ ‫ی‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی���ان ب���ۆ ژیان���ی ئاب���ور ‌‬ ‫گوندنیش���ینی ته‌واو ق���ورس ده‌بێت‪.‬‬ ‫هێش���تا هه‌رێمی كوردس���تان خاكێكی‬ ‫زۆر به‌پیته‌‪ ،‬ده‌ش���ێت ئه‌م ‌ه له‌دواجاردا‬ ‫سه‌ركرده‌كان‌و خه‌ڵكانی تریش بهێنێت ‌ه‬ ‫سه‌ر ئه‌و رای ‌هی‌ كه‌ له‌بواری‌ گه‌شه‌پێدانی‬ ‫ی‬ ‫كش���توكاڵیدا كاربكه‌ن‪ ،‬ی���ان له‌بوار ‌‬ ‫به‌پیشه‌س���ازیكردنی‌و به‌ده‌س���تهێنانی‬ ‫ی به‌رهه‌مهێنان له‌م‬ ‫فۆرمه‌كان���ی ت���ر ‌‬ ‫كه‌رته‌دا‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌دواجاردا ئاس���تی‬ ‫پشتبه‌س���تنی هه‌رێم���ی كوردس���تان‬ ‫به‌واڵتان���ی ت���ر‌و به‌رهه‌م���ی ده‌ره‌كی‬ ‫كه‌مده‌كاته‌وه‌‪.‬‬


‫‪18‬‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫کرێکاریی‪ ..‬پیشه‌یه‌کی‌مه‌ترسیدار‬

‫تایبه‌ت‬

‫"خاوه‌نکار گوێنادات کرێکار چی لێدێت‪ ،‬گرنگ‌ ئه‌وه‌یه‌ پاره‌ی ده‌ستبکه‌وێت"‬ ‫ئا‪ :‬رێنوار نه‌جم‬ ‫له‌ئێستادا که‌م رۆژ هه‌ی ‌ه‬ ‫گیانله‌ده‌ستدانی چه‌ند کرێکارێک‬ ‫له‌شاره‌کانی هه‌رێم نه‌بێت ‌ه یه‌کێک‬ ‫له‌هه‌واڵ ‌ه سه‌ره‌کییه‌کانی میدیاکان‌‪.‬‬ ‫به‌شێکی زۆری چاودێران‌و هه‌ڵسوڕاوانی‬ ‫کرێکاران هۆکاره‌کانی ده‌گه‌ڕێننه‌و‌ه بۆ‬ ‫ناسه‌المه‌تیی شوێنی کارو پابه‌ندنه‌بونی‬ ‫خاوه‌نکاره‌کان به‌یاساکانی کاره‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌هۆی زۆریی پرۆژه‌کانی وه‌به‌رهێنان‬ ‫له‌ش���اره‌کانی کوردستان‪ ،‬رۆژان ‌ه هه‌زاران‬ ‫کرێکاری ناوخۆو بیانی���ی له‌و پرۆژانه‌دا‬ ‫کارده‌ک���ه‌ن‌و زۆرجاریش روداوی دڵته‌زێن‬ ‫روده‌دات‌و کرێکاران گیانله‌ده‌س���تده‌ده‌ن‬ ‫یاخ���ود ئه‌ندامێک���ی جه‌س���ته‌یان‬ ‫له‌کارده‌که‌وێت‪.‬‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌دۆخی ئێستای کرێکاران‬ ‫له‌هه‌رێمی کوردس���تان‪ ،‬وه‌س���تا مه‌هدی‬ ‫ره‌س���وڵ‪ ،‬به‌رپرس���ی کۆمس���یۆنی‬ ‫په‌یوه‌ندیی���ه‌کان‌و راگه‌یاندنی رێکخراوی‬ ‫بیناس���ازی کوردس���تان‪ ،‬بۆ ئاوێن ‌ه دواو‬ ‫وتی‪" :‬ئێستا دۆخی کرێکاران زۆر خراپه‌‪،‬‬ ‫کرێکاران له‌هه‌لومه‌رجێکی زۆر س���ه‌ختدا‬ ‫ژیان به‌سه‌رده‌به‌ن‪ ،‬به‌تایبه‌تی ئێستا ک ‌ه‬ ‫وه‌رزی زستان هاتۆت ‌ه پێشه‌وه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‬ ‫ فۆتۆ‪ :‬ئارام که‌ریم‬ ‫کرێکارانی که‌رت���ی تایبه‌ت‪ ،‬ک ‌ه له‌پرۆژ‌ه کرێکاران له‌م هه‌رێمدا جگ ‌ه له‌ده‌ستکه‌وتنی‌داهاتی که‌م‪ ،‬مه‌ترسی له‌سه‌ر ژیانیشیان هه‌یه‌‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌کان ئیش ده‌که‌ن"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه���ا وتیش���ی‪" :‬کرێکاران���ی ئه‌و قوربانییانه‌‪ ،‬به‌پێویس���تی ده‌زانێت کرێ���کار چی لێدێت‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ی له‌الی ئه‌و کرێکار بخات ‌ه س���ه‌ر ئیش مه‌ترسییه‌کانی هه‌بێت خاوه‌نکاره‌ک ‌ه ئاگادارده‌که‌ینه‌وه‌و‬ ‫ئه‌و ئیش���ه‌ی بۆ رونبکات���ه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها هۆش���یاریی به‌کرێ���کاره‌کان ده‌ده‌ی���ن‌و‬ ‫بیناس���ازیی له‌وه‌رزی زس���تان‌و سه‌رمادا "تۆڕێکی به‌رفراوان هه‌بێت بۆ سه‌المه‌تیی گرنگ ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه پاره‌ی ده‌ستبکه‌وێت"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ه���ا ئام���اژه‌ی به‌وه‌ش���دا‪ :‬هه‌مو مه‌رجه‌کانی س���ه‌المه‌تیی بۆ دابین ناونیشانی خۆمانیان ده‌ده‌ینێ بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫کاریان که‌مده‌بێته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ردا بیمه‌ی ئه‌و کرێکارانه‌ی له‌شوێن ‌ه به‌رزه‌کاندا کار‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی ئه‌و کرێکاران ‌ه زۆر "خاوه‌ن���کاره‌کان خۆی���ان حکومه‌ت���ن‪ ،‬بکات‪ ،‬ده‌بێت رێگه‌ش بدات به‌لیژنه‌کانی ک ‌ه ئه‌گه‌ر کێش���ه‌یان هه‌ب���و ئاگادارمان‬ ‫بێکارییان نییه‌"‪.‬‬ ‫له‌به‌رامب���ه‌ردا عوس���مان زیندان���ی‪ ،‬له‌مه‌ترسیدان کاتێک له‌و شوێن ‌ه به‌رزانه‌دا بۆی��� ‌ه ماف نای���ه‌ن به‌کرێ���کاران‪ .‬مافی چاودێری���ی ک��� ‌ه س���ه‌ردانیان ب���کات‌و بکه‌ن���ه‌وه"‌‪ .‬هه‌روه‌ه���ا وتیش���ی‪" :‬جگ ‌ه‬ ‫رێکخراوبونی ئازاد ن���اده‌ن به‌کرێکاران‪ .‬پشکنینان بۆ بکات‪ ،‬به‌اڵم خاوه‌نکاره‌کان له‌م���ه‌ش لیژن���ه‌ی هاوبه‌ش���مان له‌گه‌ڵ‬ ‫سه‌رۆکی س���ه‌ندیکای بیناس���ازیی‪ -‬لقی كارده‌که‌ن"‪.‬‬ ‫قایمقامیه‌تدا هه‌ی���ه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها لیژنه‌مان‬ ‫به‌پێ���ی ئامارێ���ک ته‌نها له‌ئه‌مس���اڵ‌و کرێکار چی به‌ده‌س���ته‌وه‌ی ‌ه جگ ‌ه له‌وه‌ی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ ناکه‌ن"‪.‬‬ ‫س���لێمانی‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌دۆخی کرێکاران‌و‬ ‫دوه‌م‪" :‬حکومه‌تی���ش که‌مته‌رخه‌می���ی هه‌ی ‌ه هه‌مو رۆژێک به‌یانیان له‌فه‌رمانگه‌ی‬ ‫مه‌ترسی له‌سه‌ر ژیانیان‪ ،‬ئه‌ویش به‌خراپ‌و له‌مانگ���ی کانون���ی دوه‌م���ه‌و‌ه ‪ 87‬خه‌بات بکات‪ .‬ئه‌گه‌ر کاره‌که‌ی خراپ بو‪،‬‬ ‫ناله‌باری وه‌س���فیکرد‌و وتی‪" :‬بارودۆخی کرێکار له‌ش���وێنی کاره‌کانی���ان گیانیان مانبگرێت‪ ،‬ناڕه‌زایی ده‌رببڕێت‪ .‬ده‌سه‌اڵتی به‌رده‌که‌وێ���ت‪ ،‬له‌به‌رئ���ه‌وه‌ی لیژنه‌کانی دڵنیای���ی کۆمه‌اڵیه‌ت���ی س���ه‌ندیکای‬ ‫سه‌المه‌تیی کرێکاران له‌بارێکی خراپدایه‪ ،‬له‌ده‌س���تداوه‌‪ ،‬له‌کاتێک���دا له‌دوان���ز‌ه سیاس���یی به‌رپرس ‌ه له‌م دۆخه‌ی کرێکار‪ ،‬پش���کنینی که‌م���ن‌و فریای ئ���ه‌و هه‌مو کرێکاران‪ -‬لقی س���لێمانی ده‌رده‌چێت بۆ‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌شێکی زۆری خاوه‌نکاره‌کان مانگه‌ک���ه‌ی‌س���اڵی ‪ 2012‬دا ‪ 57‬کرێکار ئه‌وه‌ی ئه‌وان بۆیان گرنگ نه‌بێت‪ ،‬چینی پرۆژه‌ی ‌ه ناک���ه‌ون‌و چاودێریی خاوه‌نکار شوێنکاره‌کان"‪ .‬ئه‌وه‌ش���ی بۆ زیادکرد‪:‬‬ ‫"کاتێکی���ش روداو روده‌دات خۆم���ان‬ ‫چ ئه‌وان���ه‌ی له‌پ���رۆژه‌ی بنیاتنان���دا ‌ن چ گیانی���ان له‌ده‌س���تداوه‌‪ .‬س���ه‌باره‌ت کرێ���کاره‌‪ .‬کرێکاران چاوترس���ێنکراون‌و ناکه‌ن"‪.‬‬ ‫س���ێیه‌م‪" :‬هه‌ندێ حاڵه‌تی که‌میشمان ده‌چین ‌ه شوێنی کاره‌که‌و به‌دواداچونی بۆ‬ ‫ئه‌وان���ه‌ی له‌به‌رهه‌مهێناندان‪ ،‬پاپه‌ندنابن به‌ه���ۆکاری به‌رزبونه‌وه‌ی ئ���ه‌و رێژه‌یه‌‪ ،‬ناتوانن به‌رهه‌ڵس���تی ئه‌و زوڵمان ‌ه بکه‌ن‬ ‫ه���ه‌ن ک��� ‌ه کرێ���کار خ���ۆی پابه‌ن���دی ده‌که‌ین‌و راپۆرت ده‌ده‌ین ‌ه وه‌زاره‌تی کارو‬ ‫به‌و یاس���ایانه‌ی تایبه‌تن به‌س���ه‌المه‌تیی وه‌ستا مه‌هدی وتی‪" :‬به‌رزبونه‌وه‌ی رێژه‌ی ک ‌ه به‌رامبه‌ریان ده‌کرێت"‪.‬‬ ‫له‌وێشه‌و‌ه راده‌ستی دادگای ده‌که‌ین‪ .‬تا‬ ‫س���ه‌باره‌ت به‌هه‌مان پرس‪ ،‬عوس���مان رێنماییه‌کانی سه‌المه‌تیی نابن"‪.‬‬ ‫ش���وێنی کار‪ .‬زۆر پ���رۆژ‌ه هه‌ی��� ‌ه ک��� ‌ه گیانله‌ده‌س���تدانی کرێکاران ڕاس���ته‌وخۆ‬ ‫له‌وه‌اڵمی ئه‌و پرسیاره‌ی سه‌ندیکا چی ئێس���تا چه‌ند که‌یس���ێکی وه‌هامان داو‌ه‬ ‫کرێکارێک نابینیت کاڵو ‌ی له‌س���ه‌ردابێت‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ناس���ه‌المه‌تیی ش���وێنی زیندانی‪ ،‬هۆکاره‌کانی گیانله‌ده‌س���تدانی‬ ‫ی���ان ده‌ستکێش���ی له‌ده‌س���تدابێت‪ ،‬ک ‌ه کار‪ .‬ئه‌و کرێکارانه‌ش���ی له‌واڵتانی تره‌و‌ه کرێکاران���ی ب���ۆ س���ێ هۆی س���ه‌ره‌کی ده‌کات بۆ به‌رگرتن ل���ه‌روداوی دڵته‌زێن به‌دادگای سلێمانی"‪.‬‬ ‫به‌اڵم وه‌س���تا مه‌ه���دی پێیوای ‌ه جگه‌‬ ‫ئه‌مان ‌ه ش���تی س���ه‌ره‌تایین له‌مه‌سه‌له‌ی دێن‪ ،‬خه‌ڵکێکن ناش���اره‌زا‪ ،‬لێر‌ه به‌هیچ دابه‌ش���کرد‪ .‬یه‌ک���ه‌م‪" :‬به‌ش���ێکی زۆری له‌ش���وێنێ کاردا‪ ،‬عوس���مان زیندان���ی‬ ‫ش���ێوه‌یه‌ک راهێنان ناک���ه‌ن‪ ،‬به‌تایبه‌تی په‌یوه‌ن���دی به‌وه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ک��� ‌ه خاوه‌نکار وتی‪" :‬ئێم ‌ه وه‌ک س���ه‌ندیکای بیناسازیی له‌وه‌ی له‌کوردس���تاندا یاساکان جێبه‌جێ‬ ‫سه‌المه‌تیدا"‪.‬‬ ‫زۆربه‌ی ئه‌و کرێکارانه‌ی ده‌بن ‌ه قوربانی‪ ،‬کرێکارانی بیناسازیی توشی ڕوداو ده‌بن‪ .‬پابه‌ند نابێت به‌و یاس���ایانه‌ی ک ‌ه هه‌ن‪ ،‬لیژنه‌مان هه‌ی���ه‌و هه‌فتان ‌ه دو رۆژ له‌بری ناکرێن‪ ،‬ئه‌و یاس���ایه‌ی ئێس���تاش ک ‌ه بۆ‬ ‫له‌پ���رۆژ‌ه بیناس���ازییه‌ گه‌وره‌کاندای���ه‌‪ .‬هه‌رچه‌ند‌ه شاره‌زانین‪ ،‬به‌اڵم ناچارن ئه‌و له‌یاس���ای ‪71‬ی س���اڵی ‪1987‬دا هاتو‌ه ئه‌وه‌ی بچین ‌ه سه‌ندیکا بۆ ده‌وام‪ ،‬به‌سه‌ر کرێ���کاران کاری پێده‌کرێ���ت‪ ،‬کۆنه‌و بۆ‬ ‫عوسمان زیندانی بۆ به‌رگرتن له‌زیادبونی کار‌ه بک���ه‌ن‪ .‬خاوه‌نکار گوێنادات به‌وه‌ی ک��� ‌ه خاوه‌ن���کار ده‌بێت پێ���ش ئه‌وه‌ی پرۆژه‌کاندا ده‌گه‌ڕێین‪ ،‬هه‌ر که‌موکوڕییه‌ک دۆخی ئێس���تای کوردس���تان ناشێت‪" :‬‬

‫له‌کوردس���تان یاس���ا ئه‌گه‌ر هه‌ش���بێت‪،‬‬ ‫جێبه‌جێ ناکرێت‪ .‬ئێس���تا له‌سه‌ر یاسای‬ ‫ژمار‌ه ‪71‬ی س���اڵی ‪ 1987‬کار ده‌کرێت‪.‬‬ ‫ئه‌م یاس���ایه‌ش به‌که‌ڵکی ئێست�� نایه‌ت‪،‬‬ ‫هه‌لومه‌رج���ی کرێ���کاران‌و ده‌س���ه‌اڵتی‬ ‫سیاس���ی ‌ی ئه‌وکات جیاوازی هه‌بو له‌گه‌ڵ‬ ‫ئێس���تادا‪ ،‬ئه‌وکات که‌رتی گشتیی هه‌بو‪،‬‬ ‫ت هه‌بو‪ ،‬ئێستا هه‌موی‬ ‫هه‌ندێک له‌ئیمتیازا ‌‬ ‫بۆت ‌ه که‌رتی تایبه‌ت‌و ئیمتیازات نه‌ماوه‌‪.‬‬ ‫له‌و یاس���ایه‌ی ئێس���تا کاری پێده‌کرێت‪،‬‬ ‫ماف���ی ئازادیی رێکخراوب���ون‌و مانگرتن‌و‬ ‫خۆپیشاندان نییه"‪.‬‬ ‫دوای ئ���ه‌وه‌ی له‌م س���ااڵنه‌ی دواییدا‬ ‫ژماره‌یه‌ک���ی زۆر له‌کرێکاران���ی بیان���ی‬ ‫هاتن ‌ه ش���ار‌ه جیاوازه‌کانی کوردستان بۆ‬ ‫کارکردن‪ ،‬قوربانیانی شوێنی کار ئه‌وانیشی‬ ‫گرتۆته‌وه‌‪ .‬له‌باره‌ی ئه‌و کرێکار‌ه بیانیانه‌و‬ ‫مافه‌کانیان له‌کورستاندا‪ ،‬وه‌ستا مه‌هدی‬ ‫جگ ‌ه له‌وه‌ی ره‌شبینان ‌ه له‌دۆخی کرێکاران‬ ‫به‌گش���تی له‌کوردس���تاندا ده‌ڕوانێ���ت‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم پێیوای ‌ه دۆخ���ی کرێکارانی بیانی‬ ‫له‌خراپتردایه‌و وتی‪" :‬له‌بنه‌ڕه‌تدا کرێکار‬ ‫له‌واڵتی ئێم ‌ه مافی نییه‌‪ .‬به‌اڵم کرێکاری‬ ‫بیانیی زۆر خراپتریش���ن له‌ڕوی مافه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و که‌مپانه‌ی ئ���ه‌و کرێکارانه‌ی تێدان‪،‬‬ ‫شوێنی ئینس���ان نین له‌ڕوی خراپییه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و کرێکار‌ه بیانییان ‌ه زۆر به‌هه‌رزان کار‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬که‌متر له‌وه‌ی به‌کرێکارانی ناوخۆ‬ ‫ده‌درێ���ت‪ .‬ئه‌و‌ه خه‌س���ڵه‌تی بۆرژوازیی‌و‬ ‫خاوه‌نکاره‌کان��� ‌ه ک ‌ه ده‌یانه‌وێت کرێکاران‬ ‫پ���ه‌رت بک���ه‌ن‪ ،‬به‌ش���ێکی پێیده‌ڵێ���ت‬ ‫کرێکاری بیانی���ی‌و ناوخۆ‪ .‬یاخود کورد‌و‬ ‫عه‌ره‌ب‪ .‬هۆک���ه‌ی ئه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه ده‌یانه‌وێت‬ ‫کرێکاران ده‌ن���گ به‌رزنه‌که‌نه‌وه‌و خۆیان‬ ‫قازانجی زۆرتر بکه‌ن"‪.‬‬ ‫عوس���مان زیندانیش به‌هه‌مان ش���ێو‌ه‬ ‫پێیوای ‌ه پێش���ێلی مافه‌کان���ی کرێکارانی‬ ‫بیانی���ی ده‌کرێ���ت‌ "به‌ش���ێکی زۆری‬ ‫کرێکاران���ی بیانی پێش���ێلی مافه‌کانیان‬ ‫ده‌کرێ���ت له‌به‌رئه‌وه‌ی خاوه‌ن���کار بۆی ‌ه‬ ‫کرێکاری بیانی دێنن بۆ ئه‌وه‌ ‌ی کرێیه‌کی‬ ‫که‌متریان پێبده‌ن‪ ،‬ک ‌ه ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌ی‬ ‫یاسای نێوده‌وڵه‌تییه‌‪ ،‬یاسای نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫ده‌ڵێ���ت کاتێک کرێکارێ���ک له‌واڵتێکه‌و‌ه‬ ‫ده‌چێت��� ‌ه واڵتێکی تر پێویس���ت ‌ه هه‌مان‬ ‫یاس���ای ئه‌و واڵت ‌ه بیگرێت���ه‌وه‌و هه‌مان‬ ‫ماف���ی کرێکاران���ی ناوخ���ۆی پێبدرێت‪.‬‬ ‫واڵتی عێراقیش ئه‌و یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌ی‬ ‫په‌س���ه‌ندکردوه‌و ئیمزای ک���ردوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫پێویست ‌ه له‌کوردس���تان‌و عێراق ڕه‌چاوی‬ ‫ئه‌و یاسا نێوده‌وڵه‌تیی ‌ه بکرێت"‪.‬‬

‫دواكه‌وتن ‌ی پێكهێنان ‌ی كابینه‌ی‌ هه‌شت‌و هه‌ڵوێستی‌ پارله‌مانتاران‬ ‫عومه‌ر حاجی‌ عینایه‌ت‬ ‫رۆژی‌ ‪ 2013-11-6‬خولی‌ چوارهه‌می‌‬ ‫پارله‌مانی‌ كوردستان یه‌كه‌م دانیشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆی‌ گرێ���دا‪ ،‬به‌پێی په‌یڕه‌وی‌ ناخۆی‌‬ ‫كارپێك���راوی‌ پارله‌مانی‌ كوردس���تان‬ ‫پێویس���ت بو له‌یه‌ك���ه‌م دانیش���تندا‬ ‫ده‌س���ته‌ی‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌ پارله‌مان���ی‌‬ ‫به‌ش���ێوه‌ی‌ ده‌نگدانی‌ نهێن���ی‌ دیاری‬ ‫كرابا‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌ه���ۆی‌ رێكنه‌كه‌وتنی‌‬ ‫الیه‌نه‌ براوه‌كانی‌ هه‌ڵبژاردن له‌ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫پارله‌م���ان‪ ،‬پارله‌مانت���اران نه‌یانتوانی‌‬ ‫سه‌رۆك‌و جێگر‌و س���كرتێر هه‌ڵبژێرن‬ ‫ئه‌م���ه‌ش یه‌ك���ه‌م ئاماژه‌ی ترس���ناك‬ ‫بو ب���ۆ الوازی‌ ئه‌ندامان���ی‌ پارله‌مان‌و‬ ‫پابه‌ندبون���ی (مگلق)ی���ان به‌الیه‌ن���ه‌‬ ‫سیاس���یه‌كانیان‌و س���ه‌ربه‌خۆنه‌بونیان‬ ‫له‌بڕیاردان���دا گورزێكی‌ دی‌ بو كه‌ به‌ر‬ ‫پرۆسه‌ی‌ دیموكراتی‌ كه‌وت له‌ناوه‌ندی‌‬ ‫دیموكراتیزه‌كردن���ی‌ ئ���ه‌م هه‌رێمه‌وه‌‬ ‫(وات���ه‌ له‌هۆڵ���ی‌ پارله‌مان���ه‌وه‌) بۆیه‌‬ ‫به‌ناچاری‌ په‌نا برایه‌ به‌ر هه‌ڵپه‌ساردنی‌‬ ‫دانیش���تنه‌كه‌‌و هێشتنه‌وه‌ی‌ به‌كراوه‌یی‬ ‫به‌ره‌زامه‌ندی‌ زۆرین���ه‌ی‌ ئه‌ندامان‌و بێ‬ ‫دیاریكردن���ی‌ كاتێك ب���ۆ ته‌واوكردنی‌‬ ‫دانیش���تنه‌كه‌‪ ،‬ئه‌م���ه‌ش ب���وه‌ هۆی‌‬ ‫‌وه‌دیهێنان���ی‌ بۆش���اییه‌كی‌ یاس���ایی‌و‬ ‫له‌هه‌مانكاتدا هه‌ڵكردنی‌ چرای‌ س���ه‌وز‬ ‫ب���ۆ الیه‌نه‌ سیاس���یه‌كان ب���ۆ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫به‌‌ویستی‌ خۆیان‌و بێگوێدانه‌ فاكته‌ری‌‬ ‫كات‌و دروس���تبونی‌ بۆش���ایی یاسایی‬ ‫له‌كوردس���تاندا‪ ،‬ده‌س���تبكه‌ن به‌‌وتوێژ‬ ‫له‌نێوانیاندا‌و پش���تێنیان لێكردوه‌‌وه‌و‬ ‫به‌كاوه‌خ���ۆ‌وتوێژ ئه‌ك���ه‌ن‌و كه‌وه‌ریی‌‬ ‫ئه‌یجنن‪.‬‬ ‫له‌س���ه‌ر ئ���ه‌و بنه‌مای���ه‌ی‌ پارت���ی‌‬

‫دیموكرات���ی‌ كوردس���تان زۆرتری���ن‬ ‫كورسی به‌ده‌ستهێنابو هیچ الیه‌نێكیش‬ ‫به‌ئۆپۆزسیۆنیشه‌وه‌ جورئه‌تی‌ ئه‌وه‌یان‬ ‫نه‌ك���رد ك���ه‌ كوتله‌یه‌ك���ی‌ پارله‌مانی‌‬ ‫گه‌وره‌تر ل���ه‌وه‌ی‌ پارت���ی‌ پێكبهێنن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش‌وایكرد پارتی‌ ئه‌و مافه‌ به‌خۆی‌‬ ‫بدات ك���ه‌ ببێته‌ پاڵه‌وان���ی‌ گۆڕه‌پانی‌‬ ‫پێكهێنانی‌ كابینه‌ی‌ هه‌ش���ت‌و گش���ت‬ ‫الیه‌نه‌كان چاوه‌ڕێی ش���اندی‌ پارتیبن‬ ‫ك���ه‌ی‌ به‌س���ه‌ریان بكات���ه‌وه‌‌و ئه‌ویش‬ ‫خ���ۆی‌ بكات���ه‌ خه‌زنه‌دار‌و به‌‌ویس���تی‌‬ ‫خۆی‌ پۆسته‌كان ببه‌خشێت‌و به‌رنامه‌ی‌‬ ‫فراكس���یۆنی‌ پارتی‌ ببێت���ه‌ بنه‌ما بۆ‬ ‫پێكهێنانی‌ حكومه‌ت‌و ئه‌و بڕیارده‌ربێت‬ ‫كه‌ كێ به‌ش���داری پێده‌كات‌و چ جۆره‌‬ ‫حكومه‌تێك پێكدێت؟ حكومه‌تی‌ زۆرینه‌‬ ‫یان بنكه‌ فراوان یان نیشتمانی‌؟ نه‌بونی‌‬ ‫حكومه‌تێكی‌ دامه‌زراوه‌یی‌و دابه‌شبونی‌‬ ‫هه‌رێم به‌س���ه‌ر دو زۆندا‌و قۆرغكردنی‌‬ ‫س���ه‌رجه‌م ده‌زگا هه‌س���تیاره‌ دارایی‌و‬ ‫سه‌ربازیه‌كان به‌سه‌ر دو حیزبدا ریگه‌ی‌‬ ‫خۆشنه‌كرد كه‌ كوتله‌یه‌كی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫به‌رامبه‌ر پارتی‌ دروستبكرێت ئه‌مه‌ش‬ ‫‌وایك���رد پارت���ی‌ ببێته‌ س���وارچاكی‌‬ ‫مه‌یدان‌و به‌‌ویس���تی‌ خۆی‌ شه‌ریك بۆ‬ ‫حكومه‌ته‌كه‌ی‌ په‌یدا بكات‪.‬‬ ‫پاش ‪ 15‬رۆژ له‌دانیشتنی‌ پارله‌مان‬ ‫نێچیرڤان بارزانی‌‌وه‌ك سه‌رۆكی‌ لیژنه‌ی‌‬ ‫پارتی‌ بۆ دانوستان له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌كانی‌‬ ‫دی‌ ده‌ستی‌ كرد به‌هاتوچۆ بۆ باره‌گای‌‬ ‫حیزب���ه‌كان‌و گفتوگۆ له‌گ���ه‌ڵ لیژنه‌ی‌‬ ‫تایبه‌ت به‌دانوس���تان ب���ۆ پێكهێنانی‌‬ ‫كابینه‌ی‌ هه‌شت به‌و حیزبانه‌شه‌وه‌ كه‌‬ ‫كورسیه‌كی‌ پارله‌مانیان به‌ماوه‌ی‌ به‌هێز‬ ‫(الباقی‌ االقوی) هێناوه‌‌و ته‌نانه‌ت ئه‌و‬ ‫حیزبانه‌ش كه‌ كورسیشیان نه‌هێناوه‌‪،‬‬

‫ب���ه‌و نی���ازه‌ی‌ حكومه‌تی‌ نیش���تمانی‌‬ ‫پێكبهێنێ‪ ،‬بێگوێدانه‌ بۆچونی‌ چه‌ندین‬ ‫الیه‌نی‌ ب���راوه‌ ك���ه‌ داوای‌ پێكهێنانی‌‬ ‫حكومه‌تی‌ بنكه‌ فراوان ده‌كه‌ن به‌پێی‬ ‫رێ���ژه‌ی‌ ده‌نگ یان رێژه‌ی‌ كورس���ی‌و‬ ‫به‌دانانی‌ نرخ بۆ هه‌ر یه‌كێك له‌پۆسته‌كان‬ ‫له‌س���ه‌ر بنه‌مای‌ ده‌نگی‌‌وه‌ده‌س���تهاتو‬ ‫به‌پۆس���ته‌ س���ه‌رۆكایه‌تیه‌كانی‌ ‌وه‌ك‬ ‫حكومه‌ت‌و پارله‌مانی���ش به‌و پێیه‌ش‬ ‫بێت ئه‌گه‌ر الیه‌نێ���ك كه‌متر له‌‪60000‬‬ ‫ده‌نگ���ی‌ هه‌بێت پۆس���تی‌‌وه‌زاره‌تێكی‌‬ ‫ناس���یادییش ‌وه‌رناگ���رێ‌و ئیت���ر چ‬ ‫پێویست ئه‌كات وتوێژ له‌گه‌ڵ الیه‌نێكدا‬ ‫بكرێ���ت كه‌ نه‌یتوانیوه‌ بایی پۆس���تی‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رێكی‌ گش���تی‌ ده‌نگ بهێنێ‌و‬ ‫كاتی‌ پ���ێ بكوژرێت یان به‌و مه‌رامه‌یه‌‬ ‫كه‌ ئه‌م الیه‌نانه‌ بخزێنرێنه‌ ناو حكومه‌ت‬ ‫بۆ قه‌ره‌بوی‌ ئه‌و پۆس���ته‌ ‌ویزاریانه‌ی‌‬ ‫كه‌ پارتی‌ له‌ده‌س���تی‌ ئ���ه‌دات به‌هۆی‌‬ ‫‌وه‌رگرتنی‌ پۆستی‌ س���ه‌رۆكی‌ هه‌رێم‌و‬ ‫سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت‌و پۆستی‌ ‌وه‌زاره‌تی‌‬ ‫سامانه‌ سروشتیه‌كان كه‌ مومكین نیه‌‬ ‫پارتی‌ ده‌س���تبه‌رداری بێت‪ .‬دیاره‌ ئه‌و‬ ‫‌وه‌زاره‌تانه‌ی‌ ده‌درێنه‌ حیزبه‌ الوازه‌كان‬ ‫به‌كه‌مه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌كانیشه‌وه‌ هه‌مویان‬ ‫پێگه‌ی‌ س���ه‌ره‌كیان له‌زۆن���ی‌ زه‌ردی‌‬ ‫ژێ���ر ده‌س���ه‌اڵتی‌ پارتیدای���ه‌و‌وه‌الئی‬ ‫ته‌واویان بۆ پارتی‌‌و به‌رنامه‌كه‌ی‌ هه‌یه‌‬ ‫بۆیه‌ پارتی‌ پێی خۆش���ه‌ هاوبه‌شیان‬ ‫بكات له‌كابینه‌ی‌ هه‌ش���تدا‪ ،‬پێكهاته‌ی‌‬ ‫كابینه‌كانی‌ دی‌ به‌رونی‌ ئه‌و راستیه‌مان‬ ‫پێده‌ڵێن‪.‬‬ ‫ئێس���تا وتوێژی‌ نێچیرڤ���ان بارزانی‌‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ یانزه‌ الیه‌ن به‌رده‌وامه‌‌و له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ر الیه‌نێك س���ێ جار‪ ،‬كۆده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌م پێی���ه‌ بێت زیاتر له‌س���ێ مانگی‌‬

‫ده‌وێت (ئه‌گ���ه‌ر هه‌مو الكانیش كۆك‬ ‫بن) له‌س���ه‌ر بۆچون���ه‌كان‌و خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫نێچیرڤ���ان بارزانی‌ نه‌خ���ۆش بكه‌وێت‬ ‫ی���ان س���ه‌فه‌ر ب���كات ئ���ه‌وه‌ ماوه‌كه‌‬ ‫زیات���ر ده‌بێت‌و له‌م كات���ه‌دا پارله‌مان‬ ‫‌وه‌ك دامه‌زراوه‌یه‌ك���ی‌ فه‌رم���ی‌ ك���ه‌‬ ‫بااڵترین دامه‌زراوه‌یه‌ ده‌سته‌وه‌ستانه‌‌و‬ ‫له‌چاوه‌ڕوانیدای���ه‌‌و چاوه‌ڕێی رێكه‌وتنی‌‬ ‫الیه‌نه‌ سیاس���یه‌كانه‌و هیچی‌ پێناكرێ‬ ‫ن���ه‌ گرێیه‌ك���ی‌ پێده‌كرێت���ه‌وه‌‌و ن���ه‌‬ ‫پێیده‌به‌س���رێت گ���ه‌ر‌وا ب���ڕوا ئ���ه‌م‬ ‫هه‌ڵوێس���ته‌ی‌‌وای‌ لێ���ده‌كات كه‌ ئه‌م‬ ‫خول���ه‌ش‌وه‌ك پاش���كۆی‌ حیزبه‌كانی‌‬ ‫لێبێت‌و چاوه‌ڕێی فه‌رمانی‌ سه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫سیاس���ی حیزبه‌كان بن ك���ه‌ به‌ریمۆت‬ ‫كۆنت���رۆڵ بیانجوڵێن���ن‌و ده‌نگی���ان‬ ‫پێبده‌ن‪ ،‬له‌راس���تیدا ئه‌و به‌یاننامه‌یه‌ی‌‬ ‫كه‌ ‪ 88‬پارله‌مانتار رۆژی‌ ‪2013-12-11‬‬ ‫ده‌ریانك���رد هه‌رچه‌نده‌ هه‌ڵوێس���تێكی‌‬ ‫ش���ه‌رمنانه‌ بو‪ ،‬هه‌نگاوێكی‌ باش���یش‬ ‫بو ب���ه‌اڵم ده‌بوای���ه‌ دوا مه‌ودایان بۆ‬ ‫الیه‌نه‌ سیاس���یه‌كان دیاریكردبا‌و گه‌ر‬ ‫ل���ه‌و مه‌ودای���ه‌دا رێكنه‌كه‌وت���ن ئه‌وا‬ ‫‌واده‌ی‌ ته‌واوكردنی‌ دانیش���تنی‌ یه‌كه‌م‬ ‫دی���اری بكرێ���ت‌و خۆیان ده‌س���ته‌ی‌‬ ‫س���ه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌ڵبژێ���رن‌و كه‌س���ێك‬ ‫رابس���پێرن بۆ پێكهێنان���ی‌ حكومه‌ت‬ ‫گه‌ر‌وا نه‌ك���ه‌ن ئیتر هیچ بایه‌خێك بۆ‬ ‫بااڵترین دام���ه‌زراوه‌ی‌ هه‌رێم نامێنێ‌و‬ ‫ده‌نگی‌ ده‌نگده‌رانی���ش بێهوده‌ ده‌ڕوا‪.‬‬ ‫بۆیه‌ پێویس���ته‌ پارله‌مانتارانی‌ خولی‌‬ ‫چ���واره‌م چی���دی‌ چاوه‌ڕێ���ی‌وتوێژی‌‬ ‫دورمه‌ودای‌ الیه‌نه‌ سیاس���یه‌كان نه‌بن‌و‬ ‫له‌به‌یاننامه‌یه‌ك���ی‌ دی���دا دوامۆڵ���ه‌ت‬ ‫بده‌ن���ه‌ الیه‌نه‌كان كه‌ ل���ه‌‪ 15‬رۆژ زیاتر‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌وه‌ رۆژی‌ دانیش���تن‬

‫له‌نزیكتری���ن كات���دا دی���اری‌ بكه‌ن‌و‬ ‫ده‌س���ته‌ی‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌ڵبژێرن‌و‬ ‫سه‌رۆكی‌ هه‌رێم بخه‌نه‌ به‌رده‌م ئه‌مری‌‬ ‫‌واقع بۆ ئه‌وه‌ی‌ كه‌س���ێك رابس���پێرێ‬ ‫ب���ۆ پێكهێنانی‌ حكوم���ه‌ت‪ ،‬ته‌نها به‌م‬ ‫ش���ێوه‌یه‌ ئه‌توانن به‌‌وه‌فابن به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌و س���وێنده‌ی‌ خواردویانه‌‌و به‌رامبه‌ر‬ ‫ده‌نگده‌ره‌كانیشیان راستگۆبن‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ جێ���گای‌ س���ه‌رنجه‌ ‌وه‌فدی‌‬ ‫دانوس���تانی‌ الیه‌نه‌ سیاسیه‌كان خاڵیه‌‬ ‫له‌ئه‌ندامانی‌ پارله‌مان (جگه‌ له‌‌وه‌فدی‌‬ ‫یه‌كگرتو) له‌كاتێك���دا بڕیاری كۆتایی‬ ‫ئه‌ندام پارله‌مانه‌كان ده‌یده‌ن‌و بێئه‌وان‬ ‫هیچ ناكرێت‪ ،‬دیاره‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌ندێ‬ ‫له‌الیه‌نه‌ سیاس���یه‌كان له‌كوردس���تاندا‬ ‫یان خۆی���ان به‌گه‌وره‌تر ده‌زانن له‌وه‌ی‌‬ ‫ببنه‌ ئه‌ندام���ی‌ پارله‌م���ان‌و نوێنه‌ری‌‬ ‫خه‌ڵك یان له‌توانایاندا نیه‌ ئه‌و ئه‌ركه‌‬ ‫له‌ئه‌س���تۆ بگرن یان ناتوانن روبه‌ڕوی‌‬ ‫خه‌ڵك ببنه‌وه‌‌و ده‌نگ به‌ده‌س���تبهێنن‬ ‫بۆیه‌ ده‌یانه‌وێ له‌رێگای‌ س���ه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫حیزبه‌كانیان���ه‌وه‌ كۆنترۆڵی‌ پارله‌مان‬ ‫بكه‌ن كه‌س���انی‌ ‌وا ده‌نێرنه‌ په‌رله‌مان‬ ‫كه‌ ده‌قاوده‌ق ئ���ه‌وه‌ی‌ ئه‌وان ته‌لقینی‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ن‌وا ب���كات‌و‌وا بڵ���ێ ئه‌مه‌ش‬ ‫پڕۆسه‌ی‌ دیموكراتی‌ له‌هه‌رێم ئه‌وه‌نده‌ی‌‬ ‫دی‌ ده‌خات���ه‌ ژێ���ر پ���رس‌و تێڕامان‌و‬ ‫نوێنه‌ره‌كانی‌ خه‌ڵك ده‌كه‌ن به‌نوێنه‌ری‌‬ ‫حیزب‪.‬‬ ‫ئه‌ن���دام پارله‌مانه‌كان���ی‌ خول���ی‌‬ ‫چوارهه‌می‌ پارله‌مان ئه‌بێ ئه‌و راستیه‌‬ ‫له‌یاد نه‌كه‌ن كه‌ هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌م جاره‌‬ ‫نیمچ���ه‌ كراوه‌بو‪‌،‬واته‌ ئ���ه‌وان خۆیان‬ ‫ده‌نگی���ان به‌ده‌س���تهێناوه‌‌و بونه‌ت���ه‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ خه‌ڵك‪ .‬راسته‌ ئه‌وان له‌رێگای‌‬ ‫لیس���تی‌ حیزبه‌كه‌یانه‌وه‌ كاندید بون‪،‬‬

‫ب���ه‌اڵم له‌ده‌نگداندا ئ���ه‌وان كێبڕكێیان‬ ‫له‌گه‌ڵ هاوڕێكانی‌ لیسته‌كه‌ی‌ خۆشیاندا‬ ‫كردوه‌‌و پێویس���ته‌ چه‌ند په‌یوه‌س���تن‬ ‫به‌رێنمای���ی حیزبه‌كه‌یانه‌وه‌ دو هێنده‌‬ ‫په‌یوه‌س���تبن به‌داخ���وازی‌ خه‌ڵك���ی‌‬ ‫كوردستان‌و ده‌نگده‌ره‌كانیانه‌وه‌‌و نه‌بنه‌‬ ‫كۆیله‌ی‌ ده‌سه‌اڵتدارانی‌ حیزبه‌كانیان‌و‬ ‫خاوه‌نی‌ بیرو بۆچونی‌ خۆیان بن له‌به‌ر‬ ‫رۆشنایی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی‌ كه‌ لیسته‌كه‌یان‬ ‫ئاماده‌ی‌ كردبو بۆ هه‌ر پرس‌و ئاریشه‌‌و‬ ‫یاسا‌و رێسایه‌ك كه‌ له‌هۆڵی‌ په‌رله‌مان‬ ‫دێته‌ به‌رده‌میان ئه‌توانن هه‌ڵوێستیان‬ ‫له‌س���ه‌ر ه���ه‌ر بابه‌تێ���ك هه‌بێت به‌م‬ ‫ته‌نگژه‌یه‌شه‌وه‌ كه‌ ئێستا تێیكه‌وتون‪،‬‬ ‫‌واته‌ حیزبه‌كه‌یان ئه‌وه‌نده‌ی‌ له‌س���ه‌ره‌‬ ‫نه‌خش���ه‌ رێگای‌ كاری‌ بۆ دیاریكردون‌و‬ ‫ئه‌وانیش پێویس���ته‌ بیروهۆشی‌ خۆیان‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ به‌رنام���ه‌ی‌ حیزبه‌كه‌یان���دا‬ ‫ئاوێته‌ بك���ه‌ن‌و بتوان���ن بوێرانه‌ بڕیار‬ ‫بده‌ن‌و ده‌سته‌وه‌س���تان نه‌بن‪ ،‬بۆ مێژو‬ ‫ده‌یانتوانی‌ له‌یه‌كه‌م دانیشتندا سه‌رۆك‬ ‫هه‌ڵبژێرن له‌س���ه‌ر ئ���ه‌و بنه‌مایه‌ی‌ كه‌‬ ‫سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت الی‌ پارتیه‌ كه‌واته‌‬ ‫س���ه‌رۆكی‌ الی‌ پارله‌مان یان بۆ گۆڕان‬ ‫ده‌بو یان یه‌كێتی‌‪ ،‬جێگر‌و سكرتێریش‬ ‫بۆ یه‌كگرت���و كۆمه‌ڵ‌‌و به‌م ش���ێوه‌یه‌‬ ‫پارله‌مان كارا ده‌بو ده‌یتوانی‌ كه‌سێك‬ ‫رابس���پێرێ بۆ پێكهێنان���ی‌ حكومه‌ت‬ ‫له‌ماوه‌ی‌ ‪ 30‬رۆژدا‌و بۆشایی یاساییش‬ ‫دروستنه‌ده‌بو ئه‌گه‌ر له‌ئه‌نجامی‌‌وتوێژی‌‬ ‫الیه‌نه‌ سیاسیه‌كانیش���دا له‌و ماوه‌یه‌دا‬ ‫له‌ئه‌نجامی‌ دابه‌ش���كردنی‌ پۆسته‌كاندا‬ ‫‌وای پێویستكرد گۆڕانكاری‌ له‌ده‌سته‌ی‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ پارله‌ماندا بكرێت به‌یه‌ك‬ ‫دانیشتن ئه‌م گۆڕانه‌ ئه‌كرا‌و پارله‌مانیش‬ ‫یه‌ك چركه‌ هه‌ڵنه‌ده‌په‌سێردرا‪.‬‬


‫تایبه‌ت‬

‫)‪ )407‬سێشه‌مم ‌ه ‪2013/12/17‬‬

‫تاوانی سیاسی‌و بکەرەکانی‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫بەڵکو ئاماژەیە بۆ مەیلی هەمیشەیی‬ ‫دونی����ای ئێمە ب����ەالی توندوتیژییدا‪.‬‬ ‫خودی ئەم بکەرە به‌نیازی سەپاندن‌و‬ ‫چەس����پاندنی ئەو‌وێنەیە کە دێت کە‬ ‫بکەری فاشیس����تی له‌ی����ەک جێگاوە‬ ‫نایەت‪ ،‬ئ����ەوەی حیزب����ەکان هەموو‬ ‫زۆر به‌تون����دی ڕەتیدەکەن����ەوە ک����ە‬ ‫ئەوان خاوەنی بک����وژەکان بن‪ ،‬هەتا‬ ‫هەندێج����ار کۆمەڵێک ئەندامی خۆیان‬ ‫دەکەن����ە قوربان����ی‪ ،‬ی����ان کۆمەڵێک‬ ‫س����یناریۆ دادەڕێژن کە ت����ەواو بکەر‬ ‫ل����ەوان دووربخاتەوە‪ ،‬نیش����انەیە بۆ‬ ‫ئەوەی بکەری ڕاس����تەقینە ناتوانێت‬ ‫دەموچاوی هەبێت‪.‬‬ ‫تاوانی سیاس����ی بەمجۆرەی ئێستا‬ ‫له‌کۆمەڵگای ئێمەدا سەریهەڵداوەتەوە‪،‬‬ ‫بەجۆرێ����ک له‌ج����ۆرەکان گێڕانەوە‌و‬ ‫زیندووکردنەوەی کولت����ووری دینی‌و‬ ‫ش����ەهادەت‌و مەرگپەرس����تییە ک����ە‬ ‫پێش����تر لە‌وت����ارە تایبەتییەکانی‌وەک‬ ‫«کۆمەڵگای پرس����ە»‌و «ش����ەهید»‬ ‫دا کارم لەس����ەر ک����ردون‪ .‬ئەم����ڕۆ‬ ‫مێژوو لەس����ەر ئیقاعی نیتشەوییانەی‬ ‫«گەڕانەوەی ئەب����ەدی»‪ ،‬دەچێتەوە‬ ‫بۆ س����ەرەتاکانی خۆی‪ ،‬بۆ پرۆسەی‬

‫‪19‬‬ ‫سه‌رهه‌ڵدان ‌ی ئۆپۆزسیۆن‪ ...‬پاشماو‌ه‬

‫مامەڵەکردن����ی دین����ی لەگ����ەڵ‬ ‫کوژراوەکاندا‪ ،‬ب����ۆ کرداری گێڕنەوەی‬ ‫دەرکراوەکان بۆ ناو هەناوی سیستم‪،‬‬ ‫له‌ڕێ����گای باوەش����کردن به‌قوربانیدا‌و‬ ‫گۆڕینی له‌نامۆیەکەوە ب����ۆ پاڵەوانی‬ ‫هەم����ووان‪ .‬بەب����ڕوای م����ن مامەڵەی‬ ‫دروس����ت لەگەڵ ئ����ەم قوربانییانەدا‪،‬‬ ‫ئەوەیە کە ل����ەو ڕۆڵ����ە تەقلیدییەی‬ ‫قوربانی دەریانبهێنین‪‌،‬وەک نیش����انە‬ ‫بۆ ئەو بەش����ە نامۆیە سەیریانبکەین‬ ‫کە ئاسان ناکرێنە سەمبولی سیاسی‬ ‫تەقلیدی‌و خوێنیان نابێت به‌کەرەستەی‬ ‫گەمەی سیاس����ی ناو سیس����تم‪ ،‬ئەم‬ ‫قوربانیان����ە تەنیا لەو کاتەدا دەتوانن‬ ‫بەهێزبن کە‌وەک نامۆیەکی هەمیشەیی‬ ‫بمێننەوە‪ ،‬کاتێک له‌ئێمەدا نەتوێنەوە‪،‬‬ ‫نەبن����ەوە به‌بەش����ێک له‌سیس����تمە‬ ‫ڕەمزییەکەی دونیای ئێمە‪ ،‬له‌ڕیتوریکی‬ ‫ڕۆژنامەوانی‌و بەالغەتی شیوەنگێڕیی‬ ‫ئ����ەم ه����ۆز‌و قەبیله‌مۆدێرنان����ەدا‌ون‬ ‫نەکرێن‪‌،‬وەک ئەو بەشە لێیان بروانین‬ ‫ک����ە ئاماژەگییەکی هەمیش����ەیین بۆ‬ ‫«س����ەمبۆلیزەنەکردن» «به‌مان����ا‬ ‫الکانییەک����ەی»‪ ،‬بۆ کۆنترۆڵ نەکردن‬ ‫به‌مانا راستەقینەکەی‪ ،‬نەوەک به‌مانا‬

‫رونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌گومرگی‌ سلێمانیه‌وه‌‬

‫س����ەتحییەکەی‪ ،‬کۆنترۆڵ نەکردنێک‬ ‫س����نووری دەس����ەالتی حوکمڕانان����ی‬ ‫ئێستا‌و ئەمڕۆ تێدەپەڕێنێت‪ ،‬بۆئەوەی‬ ‫ب����ەرەو دەرەوەی تەواوی سیس����تمی‬ ‫سیاس����ی‪ ،‬به‌هەم����وو باڵ‌و ش����ێوە‌و‬ ‫دەموچ����او‌و ڕەهەندەکانییەوە ئاماژە‬ ‫ب����کات‪ ‌،‬وەک قوربانییەک کە موڵکی‬ ‫هی����چ هێزێکی سیاس����ی نین‪ ،‬موڵکی‬ ‫هیچ هێزێکی کۆمەاڵیەتی نین‪ ،‬موڵکی‬ ‫ئەم گش����تە نین کە ئێس����تا به‌شانی‬ ‫خۆیان سیس����تمیان ڕاگرتووە‪ ،‬بەڵکو‬ ‫موڵکی ئ����ەو دیوەن له‌دونیا کە تەواو‬ ‫دەکەونە دەرەوەی سیستم‪ ،‬مەرگیان‬ ‫ئاماژە نییە بۆ ئەودیوی ژیان‪ ،‬بەڵکو‬ ‫ئاماژەی����ە بۆ ئەودیوی ت����ەواوی ئەو‬ ‫ف����ەزا‌و هێزانەی کە ئێم����ە له‌ناویاندا‬ ‫دەژین‪ .‬بوون‌و مەرگی ئەم قوربانیانە‬ ‫ئاماژەی����ە بۆ ئ����ەوەی ک����ە زاراوەی‬ ‫«ئەودیو سیس����تم» یان «دەرەوەی‬ ‫سیس����تم» دوو زاراوەی میتافیزک����ی‬ ‫نین‪‌،‬وەک لێب����رال‌و پۆزەتیڤیس����ت‌و‬ ‫پراگماتیستە سیاسییەکان بانگەشەی‬ ‫ب����ۆ دەکەن‪ ،‬خ����ودی ئەو ک����وژران‌و‬ ‫ئازارکێشانە نیش����انەیە کە دەرەوەی‬ ‫سیستم هەمیش����ە ئەو بەشە نەگیراو‬

‫‌و تاریکەی ناو سیس����تم خۆیەتی کە‬ ‫له‌بەردەمیدا زمانی سیستم له‌قسەکردن‬ ‫دەکەوێت‌و ڕێکخستنی سەمبولی له‌کار‬ ‫دەکەوێ����ت‪ .‬ئەو بەش����ەن کە ژیژیک‬ ‫به‌جێگای «بەرکەوتنی سیستم لەگەڵ‬ ‫سنوورەکانی خۆیدا» ناوی دەنێت‪‌،‬واتە‬ ‫دوا س����نوورەکانی سیستمی گووتارن‬ ‫«بەزاراوەی الکالو»‪.‬‬ ‫هەوڵی گەورە ب����ۆ هێنانەوەی ئەم‬ ‫قوربانیان����ە‌و س����ەمبولیزەکردنیان‬ ‫له‌هوش����یاری ئێمەدا‪ ،‬پابەندی ترسی‬ ‫ڕاستەقینەی سیستمە له‌مانای بوونی‬ ‫ئەمجۆرە قوربانیان����ە بۆ تەواوی ئەو‬ ‫دونیا داخراوەی ئەو دروس����تیکردوە‪.‬‬ ‫هەڵبەت هێش����تا زۆر تەوەر‌و پرسیار‬ ‫م����اون کە لەم بارەیەوە قس����ەیان لێ‬ ‫بکرێت‪ ،‬بۆ نمونە پەیوەندی س����روتە‬ ‫نوێکانی ش����یوەن بە‌وتاری مانەوەوە‪،‬‬ ‫یاخ����ود س����نوورەکانی تێکەڵبوون‌و‬ ‫جیابوون������ەوەی نێوان «سیس����تم»‌و‬ ‫«دەس����ەاڵت» له‌تاوانی کوشتندا‪ ،‬کە‬ ‫هەم����ووی پرس����یارگەلی زۆر تیوری‌و‬ ‫گرنگ����ن‌و لێرەدا جێگای����ان نابێتەوە‌و‬ ‫له‌هەفتەکان����ی داهات����وودا به‌باس����ی‬ ‫سەربەخۆ دەربارەیان قسەدەکەم‪.‬‬

‫مافی قسەکردن‌و‪ ...‬پاشماوه‌‬ ‫لەکاتێکدا کاک بەختیار تاقە کەسێکە ئەم‬ ‫کوشتنانە بەو شێوەیە نابینێت‌و بەشێوە‬ ‫ڕاس���تەقینەكه‌ی خۆیان‌وەک "جەوهه‌ری‬ ‫سیس���تمەکە" دەیانبینێ���ت‌و بەم���ەش‬ ‫خۆی دەبێتە تاقە بکەری ڕاس���تەقینەی‬ ‫دژەفاش���ییەت له‌کوردس���تاندا‌و ئێمەش‬ ‫دەبین " به‌یەکێک له‌بکەرە فاشیس���تییە‬ ‫راستەقینەکان"‪ ،‬یان له‌باشترین حاڵەتدا‬ ‫به‌"بکەرێکی موزەیەف" دیسانەوە قسەم‬ ‫لەو فاشیەتە شاراوەیە نییە لەپشتی هه‌ر‬ ‫وشە‌و دەس���تەواژە‌و دێڕێک لەم دێڕانەوە‬ ‫ئامادەیە‪ ،‬ئەوەی دەمەوێت لێرەدا بپرسم‬ ‫ئەوەیە ‪:‬ئایا بەڕاست لەهه‌موو کوردستاندا‬ ‫دەش���ێت ش���وانێکیش بدۆزینەوە کردەی‬ ‫کوش���تنی ڕۆژنامەنووس‌و نووس���ەرەکان‬ ‫له‌ئاکاری سیستمە سیاسییەکە داببڕێت؟‬ ‫تۆ بڵێی کەس���ێک هه‌بێت پێیوابێت ئەو‬ ‫کوش���تنانە لەگ���ەڵ مەنتی���ق‌و لۆژیکی‬ ‫دەسەاڵتداران‌و سیستمە حوکمڕانییەکەی‬ ‫کوردستاندا نەیەتەوە؟ بڵێی بکرێت یەک‬ ‫تاکە کەس بدۆزینەوە پێی "س���ەیر"بێت‬ ‫دەسەاڵتدارانی کوردس���تان ڕەخنەگرانی‬ ‫سیس���تمەکە دەکوژن؟ تۆ بڵێی له‌هه‌موو‬ ‫هه‌رێم���دا کەس���ێک هه‌بێ���ت پێیوابێت‬ ‫کوش���تن لەالیەن سیس���تمی حوکمڕانیی‬ ‫له‌کوردس���تاندا کردەیەک���ی دەگم���ەن‌و‬ ‫ناوازەیە؟‬ ‫ئێمە لێرەدا لێکۆڵینەوەی مەیدانیانه‌مان‬ ‫لەبەردەس���تدا نییە بۆ ئ���ەوەی به‌قەتعی‬ ‫‌وەاڵمی ئەو پرس���یارانە بدەینەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫من باوەڕناکەم له‌هه‌ر چ���وار پارچەکەی‬ ‫کوردستاندا یەک کەس بدۆزینەوە باوەڕی‬ ‫بەوەبێ���ت کوش���تنی کاوە گەرمیانی یان‬ ‫تاوان���ە سیاس���ییەکانی تر‪ ،‬دی���اردەی‬ ‫تەنها‌و دابڕاوبن لەو سیستمە سیاسییەی‬ ‫له‌کوردس���تاندا بااڵدەس���تکراوە‪ .‬لەهه‌ر‬ ‫جوتی���ار‌و کرێ���کار‌و فیتەر‌و ش���ۆفێرێک‬ ‫بپرسیت "کێ له‌کوشتنی کاوە گەرمیانی‬ ‫بەرپرس���یارە؟" بێ دوودڵ���ی پێتدەڵێت‬

‫ئەو "دارودەس���تەیەی دروستکراوە" ئەو‬ ‫"دەس���ەاڵتدارێتییەی حوکمڕان���ە"‪" ،‬ئەو‬ ‫گەڕەالوژەیەی ناوی حوکمڕانی کوردستانە"‬ ‫هه‌موو ئەمانەش ھێما بۆ ئەو دەستەواژەیە‬ ‫دەکەن کە کاک بەختیار لەم چەند ساڵەی‬ ‫دواییدا کردویەتی دەستەواژەی سەرەکی‬ ‫ناو نووسین‌و قس���ەکردنەکانی‪ ،‬مەبەستم‬ ‫دەستەواژەی "سیس���تم"ە‪ .‬بەبۆچوونی‬ ‫من زۆر زەحمەتە له‌کوردس���تاندا کەسێک‬ ‫بدۆزین���ەوە ئ���ەو تێ���زەی کاک بەختیار‬ ‫بس���ەلمێنێت‌و بڵێت "کاکی برا‪ ،‬کوشتنی‬ ‫کاوە گەرمیانی س���ودفەیە"‪" ،‬ڕواداوێکی‬ ‫دەگمەن‌و ناوازەیه‌"‪ .‬باوەڕناکەم لەهه‌موو‬ ‫کوردس���تاندا کەس���ێک بڵێ���ت "بەخودا‬ ‫تووش���ی ش���ۆک ب���ووم کاتێک بیس���تم‬ ‫دەسەاڵتداران کاوە گەرمیانیان تێرۆرکرد"‪.‬‬ ‫ھی���چ ش���تێک له‌نووس���ینەکەی کاک‬ ‫بەختیاردا ھێندە س���اختە‌و ناڕاست نییە‬ ‫بەقەد تێزه‌ی "ش���ۆککردنی ڕۆشنبیران"‬ ‫گریمانکردنی ئەوەی کۆمەڵێک نووس���ەر‌و‬ ‫ڕۆشنبیری جدی هه‌بن کوشتنەکان ‌وەک‬ ‫ش���ۆک‌و کاری س���ەیر‌و چاوڕواننەک���راو‌و‬ ‫س���ودفە ببینن‌و‌وێنا بک���ەن‪‌،‬واتە ئەمە‬ ‫تێگەیش���تنیان بێت بۆ تاوانی سیاس���ی‬ ‫له‌کوردستاندا‪ ،‬شتێک نییە بسەلمێنرێت‪،‬‬ ‫مەگەر الی بڕێک له‌نووس���ەرانی ناو ئەو‬ ‫ڕۆژنامە حیزبییە نەبێت کە کاک بەختیار‬ ‫خۆی هه‌فتانە تیایدا دەنووسێت‪ .‬ئەوەی‬ ‫کۆمەڵێک نووس���ەری ج���دی‌و ڕەخنەگر‬ ‫هه‌بن‌و کوش���تنەکان‌وەک ش���ۆک‌و کاری‬ ‫س���ەیر‌و ‪ swdfe‬ببینن‪ ،‬تەنها خەیاڵی‬ ‫کاک بەختیار خۆی دروس���تیکردوە‪ ،‬نەک‬ ‫ش���تێک لە‌واقیع���دا بوون���ی هه‌بێت‪ .‬بەم‬ ‫مانایە یەکێ���ک لەگریمانە هه‌رە بنەڕەت‌و‬ ‫سەرەکییەکانی نووسینەکەی کاک بەختیار‬ ‫گریمانەیەکی هه‌ڵبەستراوە‌و دروستکراوی‬ ‫خەیاڵی کاک بەختیار خۆیەتی‌و نووسینی‬ ‫ھیچ نووسەرێکی ڕەخنەیی له‌کوردستاندا‬ ‫نایسەلمێنێت‪.‬‬

‫له‌گومرگی‌ سلێمانی‌ ئه‌گه‌ر پاره‌ به‌اڵم ئاماده‌ نه‌بوه‌ بڕواته‌ به‌رده‌م‬ ‫به‌ن����اوی‌ ش����یرینییه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌ دادگاو س����كااڵی‌ یاس����ایی‌ خۆی‌‬ ‫ئ����ه‌وا ده‌رگای‌ دادگا كراوه‌ی����ه‌ بۆ تۆمارب����كات؟ له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ كاتێك‬ ‫تاوانێك ئه‌نج����ام ده‌درێت له‌كاتی‌‬ ‫تۆماركردنی‌ سكااڵ‬ ‫ئێم����ه‌ وه‌ك����و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت����ی‌ ئه‌نجامدانی‌ تاوانه‌كه‌ مافی‌ ده‌وڵه‌ت‬ ‫گومرگی‌ س����لێمانی‌ به‌پێویستمان له‌سزادانی‌ تاوانبار دروست ده‌بێت‪،‬‬ ‫زان����ی‌ ئ����اگاداری‌ هاواڵتیان����ی‌ به‌اڵم ئه‌و مافه‌ به‌ش����ێوه‌ی‌ تیۆری‌‬ ‫خۆشه‌ویس����ت‌و رۆژنامه‌كه‌ت����ان‌و ده‌مێنێته‌وه‌ تاوه‌كو داوای‌ س����زای‌‬ ‫خوێنه‌رانی‌ ڕۆژنامه‌كه‌تان بكه‌ینه‌وه‌ ده‌جوڵێنرێت له‌دادگای‌ تایبه‌تمه‌ند‬ ‫س����ه‌باره‌ت ب����ه‌و بابه‌ت����ه‌ی‌ ك����ه‌ له‌الی����ه‌ن كه‌س����ی‌ تاوانلێكراوه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌الپ����ه‌ڕه‌ی‌ (‪)9‬ی‌ ژماره‌ (‪)405‬ی‌ له‌به‌ش����ێكی‌ دیك����ه‌ی‌ بابه‌ته‌كه‌دا‬ ‫ئاماژه‌ ب����ه‌وه‌ دراوه‌ ك����ه‌ بازرگان‬ ‫ڕۆژنامه‌كه‌تاندا باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ گومرگی‌ سلێمانی‌ پێیڕاگه‌یان����دوه‌ به‌ش����ێوه‌یه‌كی‌‬ ‫وه‌ك س����ه‌رجه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌ ناڕاسته‌وخۆ الیه‌نی‌ په‌یوه‌ندیداریان‬ ‫گومرگییه‌كان����ی‌ ت����ری‌ حكومه‌تی‌ له‌و بابه‌ته‌ ئاگاداركردۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌رێم����ی‌ كوردس����تان كارو وه‌كو پێویست گوێیان لێنه‌گیراوه‌‬ ‫چاالكییه‌كانی‌ خۆی‌ ئه‌نجام ده‌دات ده‌پرس����ین ئای����ا ئ����ه‌و الیه‌ن����ه‌‬ ‫پاڵپش����ت به‌یاسای‌ گومرگی‌ ژماره‌ په‌یوه‌ندیداره‌ كێیه‌؟‬ ‫ئای����ا بازرگان����ی‌ به‌ڕێ����ز ته‌نها‬ ‫(‪)23‬ی‌ ساڵی‌ (‪)1984‬و سه‌رجه‌م‬ ‫ئ����ه‌و ڕێنماییانه‌ی‌ كه‌ له‌س����ه‌روی‌ به‌(عه‌ریزه‌)یه‌كی����ش به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫خۆمانه‌و ‌ه به‌ده‌ستمان ده‌گات كاری‌ گومرگی‌ سلێمانی‌ ئاگاداركردۆته‌وه‌‬ ‫س����ه‌ره‌كی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌مان كه‌ فه‌رمانبه‌رێ����ك داوای‌ به‌رتیلی‌‬ ‫بریتی����ه‌ له‌وه‌رگرتن����ی‌ ڕه‌س����می‌ لێده‌كات‌و گ����وێ‌ له‌داواكاریه‌كانی‌‬ ‫گومرگی‌ ل����ه‌و كااڵ‌و كه‌لوپه‌النه‌ی‌ ڕانه‌گیرابێ����ت له‌كاتێكدا (یه‌كێك‬ ‫كه‌ دێن����ه‌ ناو هه‌رێم‌و ئه‌وانه‌ش كه‌ له‌جێگره‌كانی‌ به‌ڕێوه‌به‌ر) به‌ته‌نها‬ ‫ده‌چن����ه‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ هه‌رێم جگه‌ له‌و سه‌رپه‌رشتی‌ كارو باره‌كانی‌ به‌شی‌‬ ‫كااڵو ك����ه‌ل‌و په‌النه‌ی‌ ك����ه‌ هاتن‌و (كش����ف‌و خه‌ماڵن����دن‌و وردبینی‌)‬ ‫ڕۆش����تنیان قه‌ده‌غه‌ك����راوه‌‪ ،‬ئه‌م ده‌كات ئایا جێگ����ری‌ به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫كاره‌ش له‌چوارچێوه‌ی‌ ئه‌و سنوره‌ ئاگاداركردۆته‌وه‌ له‌و دیارده‌یه‌ كه‌‬ ‫جوگرافیه‌یه‌ی‌ كه‌ بۆمان دیاریكراوه‌ به‌وته‌ی‌ خۆی‌ (ش����یرینیه‌)و به‌زۆر‬ ‫بۆ گومرگكردنی‌ كااڵو كه‌ل‌و په‌ل‪ .‬لێیوه‌رده‌گیرێت‪ ،‬له‌به‌شێكی‌ دیكه‌ی‌‬ ‫له‌به‌ش����ێكی‌ بابه‌ته‌ك����ه‌دا ك����ه‌ بابه‌ته‌ك����ه‌دا ئاماژه‌ به‌وه‌ دراوه‌ كه‌‬ ‫وه‌ك خۆی‌ ده‌ینوس����ینه‌وه‌ ئاماژه‌ (هاوژین ساالر عومه‌ر) به‌ڕێوه‌به‌ری‌‬ ‫به‌وه‌ دراوه‌ "به‌وت����ه‌ی‌ بازرگانێك گومرگی‌ س����لێمانی‌ وتی‌‪( :‬ناتوانم‬ ‫گومرگ����ی‌ بڵێ����م هه‌یه‌ ی����ان ن����ا‪ ،‬نازانم )‪.‬‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت����ی‌‬ ‫س����لێمانی‌ به‌ن����اوی‌ ش����یرینیه‌وه‌ له‌كاتێكدا به‌ڕێز به‌ڕێوه‌به‌ر (ناوی‌‬ ‫پاره‌یان لێوه‌ر ده‌گیرێت" ئه‌مه‌ش هاوژی����ن س����االر عه‌بدولره‌حمان)‬ ‫ئ����ه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت ئ����ه‌و بازرگانه‌ ه‌ نه‌ك عوم����ه‌ر‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ر ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌ڕێز ‌ه ده‌ڵێت له‌گومرگی‌ سلێمانی‌ بزانێت ه����ه‌ر فه‌رمانبه‌رێك به‌رتیل‬ ‫فه‌رمانبه‌ری‌ (به‌رتیلخۆر)ی‌ تێدایه‌ وه‌رده‌گرێ����ت ئ����ه‌وا ڕاس����ته‌وخۆ‬ ‫ك����ه‌ داوای‌ به‌رتی����ل ده‌ك ‌هن‌و دانی‌ لیژن����ه‌ی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌س����ه‌ر ئه‌و فه‌رمانگه‌ی‌ دادنوسانی‌ سلێمان ‪1‬‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌ش����دا ناوه‌ كه‌ به‌ڕێزی‌ پاره‌ی‌ فه‌رمانب����ه‌ره‌ پێكده‌هێنێت به‌پێی‌ كارگێری‌ خۆی ‌‬ ‫داوه‌ ب����ه‌و فه‌رمانبه‌ران����ه‌ی‌ ك����ه‌ یاس����ای‌ (ڕێ����كاری‌ فه‌رمانبه‌رانی‌ ژماره‌‪/‬‬ ‫له‌به‌ش����ه‌كانی‌ (كش����ف‌و تخمین‌و ده‌وڵه‌ت‌و كه‌رتی‌ گش����تی‌) ژماره‌ی‌ ڕێكه‌وت‪2013/12/11/‬‬ ‫وردبین����ی‌) به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیم����ان ‪14‬ی‌ ساڵی‌ ‪ 1991‬به‌سه‌رپه‌رشتی‌‬ ‫كار ده‌ك����ه‌ن ته‌نان����ه‌ت ب����ڕی‌ ئه‌و دادوه‌ری‌ داواكاری‌ گش����تی‌‌و‬ ‫پارانه‌ش����ی‌ دیاریك����ردوه‌ به‌وته‌ی‌ ئه‌گه‌ر بۆ لیژنه‌ك����ه‌ ده‌ركه‌وت ئه‌و‬ ‫فه‌رمانبه‌ره‌ به‌رتیلی‌ وه‌رگرتوه‌ ئه‌وا‬ ‫خۆی‌ لێیانوه‌رده‌گیرێت‪.‬‬ ‫ی ك ‌ه له‌الی���ه‌ن داواكار ((حمه‌خالید محم���د امین غفور ))‬ ‫ی ئ���ه‌و داوایه‌ ‌‬ ‫ئێم����ه‌ش ده‌پرس����ین ك����ه‌ ئایا به‌پێی‌ هه‌مانیاسا ئیحاله‌ی‌ دادگای‌ به‌پێ��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ڕۆژنامه‌نوس����ی‌ به‌ڕێ����زو بازرگانی‌ تایبه‌تمه‌ند ده‌كرێت به‌مه‌به‌س����تی‌ پیش���كه‌ش ب ‌ه فه‌رمانگه‌كه‌مان كراو‌ه خاوه‌نی‌ كارگه‌ی ((گه‌نجین ‌هی‌ سلێمان ‌‬ ‫ی تۆمار‬ ‫بۆ پاراس���تنی‌ موادی ترشیات له‌ساردیدا)) له‌به‌رواری ‪ ،2013\2\3‬داوا ‌‬ ‫به‌ڕێز ئاگاداری‌ ئه‌وه‌ نین كه‌ به‌پێی‌ دادگاییكردنی‌‪.‬‬ ‫ی ك���ردو‌ه ك ‌ه ل��� ‌ه ( س���لێمانی‌ \ ن پ را ) دانراوه‌ ك ‌ه‬ ‫ی ئ���ه‌و ئامێران ‌ه ‌‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی‌ م����اوه‌ ك����ه‌ بیڵێی����ن كردن��� ‌‬ ‫یاس����ای‌ س����زادانی‌ عێراقی‌ ژماره‌‬ ‫ی‬ ‫ی كراو‌ه ب ‌ه پێی یاسای دادنوسان ژماره‌(‪ )33‬ساڵ ‌‬ ‫‪111‬ی‌ ساڵی‌ ‪ 1969‬ماده‌ی‌ (‪ )310‬ئه‌وه‌ی����ه‌ له‌باڵوكردن����ه‌وه‌ی‌ ئ����ه‌م ئامێره‌كانی‌ له‌خواره‌و‌ه دیار ‌‬ ‫ی ب ‌ه‬ ‫(ه����ه‌ر كه‌س����ێك دیاریی����ه‌ك یان بابه‌ته‌ مه‌به‌س����ت ناش����یرینكردن‌و (‪ )1998‬به‌ركار له‌ هه‌رێمی‌ كوردس���تان باڵوی‌ ده‌كه‌ینه‌وه‌ هه‌ر كه‌سێ‌ خۆ ‌‬ ‫ی هه‌ریه‌ك له‌و ئامێران��� ‌ه داده‌نێ ل ‌ه ماوه‌ی‌ (‪ ) 15‬پانز‌ه‬ ‫ده‌ستكه‌وتێك بدات به‌فه‌رمانبه‌رێك ناوزڕاندنی‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌مان‌و په‌یوه‌ندی���دار یا خاوه‌ن ‌‬ ‫ی داواكار تۆماری‬ ‫ی ئه‌م فه‌رمانگه‌یه‌ بكات‪ ،‬به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ناو ‌‬ ‫ڕۆژدا سه‌ردان ‌‬ ‫ئه‌وا به‌ (به‌رتیل����ده‌ر) داده‌نرێت‌و فه ‌ر ما نبه ‌ر ا ن����ی ‌‬ ‫‌ی تۆماری‌ ئامێره‌كانی‌ پیده‌درێت ‪.......‬‬ ‫سزاكه‌شی‌ هه‌مان ئه‌و سزایه‌یه‌ كه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌مان����ه‌ ئه‌وی����ش ده‌كه‌ین‌و بڕوانامه ‌‌‬ ‫بۆ به‌رتیلخۆر دانراوه‌؟)‪ ،‬له‌به‌شێكی‌ به‌دروس����تكردنی‌ چه‌ند تۆمه‌تێكی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ڕێزدا‪................‬‬ ‫دیكه‌ی‌ بابه‌ته‌كه‌دا ئاماژه‌ به‌وه‌ دراوه‌ بێبنه‌ما‪ .‬بۆیه‌ به‌مافێكی‌ یاس����ایی‌‬ ‫(بازرگانێك كه‌ نه‌یویس����ت ناوی‌ خۆمان����ی‌ ده‌زانی����ن ك����ه‌ س����كااڵ‬ ‫دادنوسی سلێمانی‌‪1/‬‬ ‫ئاشكرا بكرێت ئه‌وه‌ی‌ خستۆته‌ڕو تۆماربكه‌ی����ن ل����ه‌دادگا پاڵپش����ت‬ ‫فاروق كالن شریف‬ ‫ك����ه‌ ناچارده‌كرێن پ����اره‌ به‌ناوی‌ به‌ماده‌ی‌ ‪ 433‬له‌یاس����ای‌ سزادانی‌‬ ‫شیرینیه‌وه‌ بده‌ن به‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ عێراقی‌ ژماره‌ ‪ 111‬س����اڵی‌ ‪ 1969‬ئامێره‌كان‬ ‫وه‌ك س����ه‌رانه‌یه‌ك )‪ ،‬ئێم����ه‌ش له‌سه‌ر ڕۆژنامه‌نوسی‌ ئه‌م بابه‌ته‌و ** كۆمپرێسه‌ری‌ هه‌وا ‪2‬عدد ( تبرید)‬ ‫ی ‪ /‬كاره‌با ‬ ‫ی ‪ / 2013‬تجمیع عێراق ‌‬ ‫‪/ 121301011‬ساڵ ‌‬ ‫ده‌پرسین كه‌ بۆچی‌ بازرگانی‌ به‌ڕێز ئ����ه‌و بازرگانه‌ی‌ ك����ه‌ ڕۆژنامه‌نوس ‪ .1‬ژمار‌ه‬ ‫ئاماده‌بوه‌ ئه‌و ب����ڕه‌ به‌رتیل ‌ه بدات زانی����اری‌ لێوه‌رگرت����وه‌و ن����اوی‌ ‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ / 1013‬كاره‌با تجمیع عێراق ‌‬ ‫‪ / 121301022‬ساڵ ‌‬ ‫ی لێكراوه‌ ئاشكرانه‌كراوه‌و ڕۆژنامه‌ی‌ ئاوێنه‌ش ‪ .3‬ژمار‌ه‬ ‫كه‌ به‌وته‌ی‌ خ����ۆی‌ داوا ‌‬ ‫ی گه‌وره‌یه‌‪ ،‬كه‌ ئه‌م بابه‌ته‌ی‌ باڵوكردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ك����ه‌ ئه‌مه‌ش تاوانێك���� ‌‬

‫ئاگاداری‬

‫له‌راستیشدا ئه‌وه‌ی‌ ئێستا پێیده‌وترێت‬ ‫نوێ‌‪ ،‬ریش���ه‌كان ‌ی له‌قۆناغی‌ پێشودایه‌و‪،‬‬ ‫له‌منداڵدان���ی‌ ئ���ه‌و قۆناغ���ه‌دا گه‌ش���ه‌ی‌‬ ‫كردوه‌‪‌،‬وات���ه‌ له‌پاڵ س���یماو خه‌س���ڵه‌ته‌‬ ‫نه‌رێنییه‌كان���ی‌ قۆناغ���ی‌ راب���وردودا‪،‬‬ ‫جێگ���ره‌وه‌كان‌و پانتایی���ه‌ جیاوازه‌كانیش‬ ‫سه‌ریانهه‌ڵداوه‌و گه‌وره‌ بون‌و بون به‌به‌شێ‌‬ ‫له‌هۆشیاری‌‌واقعی‌ بابه‌تی‌‪ .‬چونكه‌ سه‌ره‌تای‌‬ ‫قۆناغی‌ ن���وێ‌ له‌هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌م جاره‌وه‌‬ ‫ده‌س���تپێناكات‪ ،‬به‌ڵك���و له‌هه‌ڵبژاردن���ی‌‬ ‫پێش���وی‌ هه‌رێم���ه‌وه‌و پێش چوار س���اڵ‬ ‫له‌ئێستا ده‌س���تیپێكردوه‌‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫ئه‌و س���اته‌ مێژوییه‌ گرنگه‌ی‌ بۆ یه‌كه‌مجار‬ ‫له‌مێ���ژوی‌ حوكمڕان���ی‌ دوێ���ی‌ راپه‌ڕینی‌‬ ‫كوردستانی‌ باشوردا‪ ،‬دیارده‌یه‌ك به‌ناوی‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆن س���ه‌ریهه‌ڵداو‪ ،‬بو به‌به‌شێكی‌‬ ‫گرنگی‌ دیمه‌نه‌ سیاس���یه‌كه‌ سه‌رهه‌ڵدانی‌‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن‌و ئه‌و گوت���اره‌ی‌ هه‌ڵیگرتبو‬ ‫له‌پ���اڵ ش���ه‌به‌نگه‌ فك���ری‌‌و سیاس���یه‌‬ ‫جیاوازییه‌كانی‌‪ ،‬ئاماژه‌ب���ون به‌قۆناغێكی‌‬ ‫نوێی‌ جیاواز له‌هه‌رێم���دا‪ ،‬چونكه‌ دۆخی‌‬ ‫پێ���ش ئه‌و س���اته‌‪ ،‬دۆخ���ی‌ قۆرخكردنی‌‬ ‫كێڵگه‌ی‌ سیاس���ی‌ بو‪ ،‬له‌الیه‌ن دو هێزی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتداره‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه یا له‌گه‌ڵ یه‌ك له‌شه‌ڕو‬ ‫ناكۆكیدابون‪ ،‬یاخ���ود له‌چوارچێوه‌یه‌كی‌‬ ‫هاوبه‌ش���ی‌ له‌رزۆك‌و ناته‌ندروس���تدا‪ ،‬برا‬ ‫به‌ش ده‌س���تكه‌وته‌كانیان دابه‌شكردوه‌و‪،‬‬ ‫هێزه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌وانیش له‌رویه‌كه‌وه‌‬ ‫له‌قاڵب���دراون‌و‪ ،‬بونێك���ی‌ س���نوردارو‬ ‫مه‌رجداریان پ���ێ‌ ره‌وا بین���راوه‌و‪ ،‬كاتێ‌‬ ‫له‌ناو حكومه‌ته‌كان‪ ،‬یاخود حكومه‌ته‌كه‌ی‌‬ ‫ئه‌وانیش���دا ب���ون‪ ،‬له‌س���ۆنگه‌ی‌ ئه‌منی‌‌و‬ ‫خۆپارێ���زی‌‌و مل���دان به‌ئه‌م���ری‌ ‌واقیع‌و‬ ‫تۆمه‌تبارنه‌كردنیان به‌پیالنگێڕی‌‌و ش���تی‌‬ ‫له‌م جۆره‌ رازی‌ بون؟!‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی‌ ئۆپۆزسیۆن ته‌نها گوتارێكی‌‬ ‫نوێی‌ سیاسی‌ نه‌هێنایه‌ كایه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫چوارچێوه‌ی‌ هاوبه‌ش���ی‌ ئایدیاو ئاراسته‌‬ ‫سیاس���یه‌ جیاوازییه‌كانی‌ له‌چوارچێوه‌ی‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان‌و دو هێزه‌ ئیسالمییه‌كه‌دا‬ ‫نه‌هێنای���ه‌ كایه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵك���و له‌پاڵ كه‌ش‌و‬ ‫ه���ه‌وا ناوچه‌ییه‌كه‌دا ب���و‪ ،‬به‌چوارچێوه‌‌و‬ ‫ك���ه‌ش‌و هه‌وای‌ جۆرێكی‌ ن���وێ له‌خه‌باتی‌‬ ‫سیاس���ی‌‌و مه‌ده‌نی‌ كۆمه‌ڵگا‪ ،‬كه‌ ئه‌ویش‬ ‫خۆی‌ له‌بزوتن���ه‌وه‌ ناڕه‌زایه‌تیه‌كه‌ی‌ ‪17‬ی‌‬ ‫ش���وبات‌و ڕۆژانی‌ دواییدا به‌رجه‌سته‌كرد‪.‬‬ ‫ئه‌م بزوتنه‌وه‌ ناڕه‌زایه‌تیه‌ له‌س���ه‌ر ئاستی‌‬ ‫ش���ه‌قام‌و بنكه‌ی‌ پارته‌ ئۆپۆزسیۆنه‌كان‌و‪،‬‬ ‫به‌شه‌ ناڕازاییه‌كه‌ی‌ هاواڵتیان‪ ،‬جارێكی‌ تر‬ ‫جه‌ختی‌ له‌سه‌ر ده‌ركه‌وتنی‌ هۆشیاریه‌كی‌‬ ‫سیاس���ی‌ نوێ ك���رده‌وه‌‪ ،‬هۆش���یاریه‌ك‬ ‫كه‌ دابه‌ش���بونه‌ ته‌قلیدیه‌كان���ی‌ له‌وێنه‌ی‌‬ ‫ئیس�ل�امی‌‌و عه‌لمانی‌ تێپه‌ڕاندو‪ ،‬ناسنامه‌‬ ‫جیاوازیه‌كانی‌ به‌ده‌وری‌ داواكاری‌‌و دروشمی‌‬ ‫سیاسی‌ هاوبه‌شدا كۆكرده‌وه‌‪ .‬كه‌ ئه‌مه‌ بوه‌‬ ‫سه‌ره‌تایه‌كی‌ ڕه‌چه‌شكێن‌و زه‌مینه‌سازكه‌ر‪،‬‬ ‫بۆ پێكهێنانی‌ لیژنه‌ی‌ هه‌ماهه‌نگی‌‌و‪ ،‬كاری‌‬ ‫هاوبه‌ش���ی‌ نێ���وان هه‌ر س���ێ هێزه‌كه‌ی‌‬ ‫ئۆپۆزس���یۆن ب���ۆ ماوه‌ی‌ چه‌ند س���اڵێك‬ ‫س���ه‌رهه‌ڵدانی‌ ئه‌م ڕاچه‌نینه‌ جه‌ماوه‌ریه‌‬ ‫گه‌رچی‌ له‌به‌ر زیاد له‌هۆكارێك نه‌گه‌یشتنه‌‬ ‫به‌ساتی‌ كامڵبونی‌ خۆی‌‌و‪ ،‬نه‌یتوانی‌ هه‌مو‬ ‫ئامانجه‌كانی‌ به‌دیبهێنیت‪ ،‬به‌اڵم سه‌ره‌ڕای‌‬ ‫ئه‌وه‌ به‌مه‌شخه‌ڵێكی‌ جیاكه‌ره‌وه‌‌و مێژویی‌‌و‬ ‫ك���ه‌ش‌و هه‌وایه‌كی���ش بۆ زیات���ر به‌ره‌و‬ ‫پێش���چونی‌ ئۆپۆزس���یۆن‌و‪ ،‬ناچاركردنی‌‬ ‫نوخبه‌ی‌ سیاس���ی‌ ده‌س���ه‌اڵتدار بۆ دوبار‬ ‫پێداچونه‌وه‌ به‌ئه‌جنداكانیاندا ئه‌م نوخبه‌‪،‬‬ ‫گه‌رچی‌ به‌ڕواڵه‌ت ده‌یویست نیشان بدات‬ ‫كه‌ شكس���تی‌ بزوتنه‌وه‌ ناڕه‌زایه‌تیه‌كه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆته‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‌ تری‌ ڕه‌وایی‌ سیاسی‌‬ ‫نیشانه‌ی‌ ناپێگه‌یش���تویی‌ به‌رامبه‌ره‌كان‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌رهه‌ڵدانی‌ ئۆپۆزسیۆن‌و بزوتنه‌وه‌‬ ‫ناڕه‌زایه‌تی���ه‌ جه‌ماوه‌ریه‌ك���ه‌‌و ده‌ركه‌وته‌‬ ‫ناوخۆییه‌كان���ی‌ قۆناغی‌ ن���وێ بون‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫س���ه‌رهه‌ڵدانی‌ مێژویی‌ گه‌النی‌ ناوچه‌كه‌‪،‬‬ ‫دژ ب���ه‌و فۆڕمه‌ل���ه‌ ده‌س���ته‌اڵتدارێتی‪،‬‬ ‫ك���ه‌ گه‌نده‌ڵ���ی‌‌و س���ه‌ركوت له‌دیارترین‬ ‫خه‌سڵه‌ته‌كانی‌ بون‌و‪ ،‬سه‌ركه‌وتنی‌ شۆڕش‬ ‫له‌زیاد له‌واڵتێكدا مه‌ودا زه‌مه‌نیه‌كه‌ی‌ نوێ‬ ‫بون له‌ئاس���تی‌ ناوچه‌ك���ه‌دا ده‌رده‌خات‌و‬ ‫ده‌خاته‌ڕو‪ .‬به‌ڵكو بزوتن���ه‌وه‌ ناڕه‌زایه‌تیه‌‬ ‫جه‌ماوه‌ری���ه‌ ناوخۆییه‌ك���ه‌ به‌ج���ۆرێ‬ ‫له‌ج���ۆره‌كان به‌رهه‌می‌ ئیلهام‌وه‌رگرتن له‌و‬ ‫گیانه‌ نوێیه‌ بو كه‌ به‌خێرایی‌ به‌شاده‌ماری‌‬ ‫گه‌النی‌ ناوچه‌كه‌دا باڵوده‌بوه‌وه‌و مژده‌ی‌‪،‬‬ ‫به‌دواڕۆژێك���ی‌ گه‌ش���تر ده‌دا‪ ،‬به‌حوكمی‌‬

‫ئه‌وه‌ی‌ له‌س���ایه‌ی‌ جیهانگیریدا كوردستان‬ ‫ده‌بێته‌ به‌شێكی‌ نیمچه‌ ئۆرگانی‌ ناوچه‌كه‌ی‌‬ ‫خۆی‌‌و‪ ،‬ڕوداو ته‌وژمه‌كان له‌س���ه‌ر ئاستی‌‬ ‫جیهاندا به‌یه‌كدا دێن‌و‪ ،‬كارله‌یه‌ك ده‌ك ‌هن‌و‬ ‫هه‌ست‌و دروشمی‌ هاوبه‌ش به‌دوای‌ خۆیاندا‬ ‫ده‌هێنن‪.‬‬ ‫جیاوازی‌ هه‌رێ���م له‌نه‌بونی‌ ق���ه‌واره‌ی‌‬ ‫سیاس���ی‌‌و فۆڕم���ی‌ حوكمڕانیه‌كه‌یدا بو‪،‬‬ ‫له‌هه‌ندێك ته‌فاس���یلدا) ئه‌م دۆخه‌ش‌وای‌‬ ‫كرد( استحقاقی‌ قۆناغه‌كه‌ له‌سه‌ر ئاستی‌‬ ‫‌واڵتان���ی‌ هه‌رێمه‌ك���ه‌دا به‌پل���ه‌ی‌ جیاواز‬ ‫له‌نێوان گۆڕان‌و چاكس���ازیدا به‌رجه‌س���ته‌‬ ‫بێت‪‌.‬وات���ا ئه‌و دۆخان���ه‌ی‌ له‌به‌ر ڕه‌قی‌‌و‬ ‫ڕه‌گداكوت���راوی‌ پایه‌كان���ی‌ س���ته‌مكاری‌‬ ‫ڕژێمه‌كان بوارێ‌ بۆ چاكس���ازی‌ نه‌مابۆوه‌‪،‬‬ ‫گ���ۆڕان) بو به‌داخ���وازی‌ گ���ه‌الن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫‌واڵت‌و گه‌الن���ی‌ تر له‌به‌ر هۆكاری‌ مێژویی‌‌و‬ ‫په‌یوه‌ندی���دار به‌هه‌ندێك ڕوی‌ سیس���تمی‌‬ ‫سیاسیه‌وه‌‪ ،‬ڕوبه‌وڕی‌ اس���تحقاقی‌ گۆڕان‬ ‫نه‌بون���ه‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ناچ���ار به‌په‌نابردنه‌‬ ‫به‌ر چاكس���ازی‌ بون‪ ،‬گه‌رچی‌ له‌ئێس���تادا‬ ‫ده‌بینین دژه‌ هێرش���ی‌ كۆن ‌ه په‌رس���تی‌‌و‬ ‫هه‌وڵ���ی‌ تۆڵه‌كردنه‌وه‌ له‌الی���ه‌ن هه‌ندێك‬ ‫له‌ڕژێمه‌ كۆنه‌په‌رس���ت‌و ده‌سته‌اڵتخوازانی‌‬ ‫ناوچه‌كه‌وه‌‪ ،‬دژ به‌گه‌النی‌ ڕاپه‌ڕیوی‌ ناوچه‌كه‌‬ ‫ده‌ستیپێكردوه‌‪ ،‬ئه‌م ��سانه‌مان بۆ ئه‌وه‌یه‌‬ ‫جه‌خ���ت له‌و‌ه بكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ك���ه‌ ئێمه‌‌وه‌ك‬ ‫ناوچه‌كه‌و هه‌رێمیش چه‌ند ساڵێكه‌ پێمان‬ ‫ناوه‌ته‌ قۆناغه‌ نوێیه‌كه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ ئێس���تا‬ ‫ده‌یبینین‌و رویداوه‌ به‌ش ‌ێ له‌ده‌ركه‌وته‌كانی‌‬ ‫ئه‌و قۆناغانه‌یه‌‪ .‬هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌ ئه‌مدواییه‌‬ ‫ته‌نه���ا ئاوێنه‌ی���ه‌ك بون بۆ نیش���اندانی‌‬ ‫به‌ش���ێك ل���ه‌و گۆڕانكاریان���ه‌ی‌ له‌واقعی‌‬ ‫سیاس���ی‌‌و هاوكێش���ه‌ی‌ هێزدا ڕویانداوه‌‪.‬‬ ‫نه‌ك گۆڕانه‌كان لێره‌وه‌ ده‌ستیانپێكردبێت‪.‬‬ ‫به‌ڵكو له‌ئێس���تادا لێره‌ له‌هه‌ندێك ئاست‌و‬ ‫به‌هه‌ندێ���ك ناوه‌رۆكی‌ پێگه‌یش���توتره‌وه‌‬ ‫گوزارش���تی‌ سیاس���ی‌‌و فیزیكی‌ له‌خۆیان‬ ‫ده‌ده‌ن���ه‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر قۆناغ���ه‌ نوێیه‌كه‌ش‬ ‫چه‌ند س���اڵێك بێت ده‌س���تیپێكردبێت‌و‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی‌ ئۆپۆزسیۆن هه‌ره‌ ده‌رخه‌رو‬ ‫خه‌مڵێنه‌ری‌ بێت‪ ،‬ئه‌وا ده‌مێنێته‌وه‌ س���ه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ تا چه‌ند هێزه‌ جۆراوجۆره‌كان توانای‌‬ ‫خۆگونجاندنیان له‌گه‌ڵ‌ پێداویس���ته‌كانی‌‬ ‫قۆناغ���ه‌ نوێیه‌كه‌دا هه‌ی���ه‌؟ به‌ڵكو پێش‬ ‫ئه‌وه‌‪ ،‬تا چه‌ند دان ده‌نێن به‌و سه‌ره‌تایه‌ی‌‬ ‫قۆناغ���ی‌ نوێ‌و‪ ،‬قۆناغ���ی‌ ڕابوردوش له‌م‬ ‫روه‌یدا به‌ئاماژه‌ی‌ به‌ره‌وپێشچونی‌ كۆمه‌ڵگا‬ ‫له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن؟ هه‌مو ئه‌وه‌ش له‌به‌شێكی‌‬ ‫به‌رچاوی‌ ئه‌و ناوه‌ند‌و هێزه‌ حوكمڕانانه‌ی‌‬ ‫ده‌ریده‌خات ب���اس له‌قۆناغی‌ نوێ ده‌كه‌ن‬ ‫له‌ج���ۆری‌ تێگه‌یش���تن‌و مامه‌ڵه‌كردنی���ان‬ ‫له‌گ���ه‌ڵ هێزه‌كانی‌ ئۆپۆزس���یۆن‌و ڕۆڵیان‬ ‫له‌ئێس���تا‌و داهاتوی‌ هه‌رێمدا به‌رجه‌س���ته‌‬ ‫ده‌بێ���ت‌و ده‌رده‌كه‌وێت‪ .‬چونك���ه‌ گۆڕاوه‌‬ ‫ه���ه‌ره‌ گرنگه‌ك���ه‌ له‌مێ���ژوی حوكمڕانی‌‬ ‫ك���وردی‌ له‌هه‌رێمدا ئۆپۆزس���یۆنه‌‪ .‬هه‌مو‬ ‫نوێبونه‌وه‌یه‌كی���ش ڕاس���ته‌وخۆ ی���ان‬ ‫ناڕاسته‌وخۆ به‌ش���ێكی‌ گرنگی‌ په‌یوه‌سته‌‬ ‫به‌م‌وزه‌ نیشتمانیه‌ نوێیه‌وه‌‪ .‬كه‌ خزمه‌تی‌‬ ‫به‌هه‌مو هێ���زه‌كان‌و كۆمه‌ڵگاش كردوه‌وه‌و‬ ‫ده‌ش���توانرێت به‌دوباره‌ ته‌وزیفكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌چوارچێوه‌و دۆخ���ی‌ نوێدا خزمه‌ته‌كانی‌‬ ‫چه‌ند قات بكرێته‌وه‌و‪ ،‬له‌ئاستی‌ فراوانتردا‬ ‫بخرێت���ه‌ خزمه‌ت دوب���اره‌ بنیاتكردنه‌وه‌‌و‬ ‫به‌هێزكردن���ی‌ سیس���تمی‌ سیاس���ی‌‌و‬ ‫دامه‌زراوه‌كان���ی‌ حوكمڕانی‌‌و نوێكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫گیانی‌ نیش���تمانپه‌روه‌رێتی‌ كوردستانی‌‌و‪،‬‬ ‫قوڵكردن���ه‌وه‌ی‌ گیانی‌ هاوچاره‌نوس���ی‌‌و‪،‬‬ ‫كاری‌ هاوبه‌شی‌ كێبڕكێ ئامێز كه‌ ئه‌وه‌ش‬ ‫كاتێ���ك ده‌كرێت بونی‌ ئ���ه‌م هێزه‌ نوێیه‌‬ ‫‌واته‌‪ ،‬ئۆپۆزسیۆن‪ ،‬به‌ده‌رفه‌ت سه‌یربكرێت‬ ‫نه‌ك به‌كێش���ه‌‪ .‬له‌چوارچێ���وه‌ی‌ ئه‌رك‌و‬ ‫خه‌مه‌ نیشتمانیه‌ گه‌وره‌و‪ ،‬ستراتیژیه‌كاندا‬ ‫س���ه‌یری‌ رۆڵی‌ بكرێت نه‌ك هه‌ستیاری‌‌و‪،‬‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌ گروپی‌‌و ته‌قلیدیی‌‌و مێژوییه‌‬ ‫س���نورداره‌كان‪ .‬بۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ نوێبونه‌وه‌ی‌‬ ‫ده‌ستی‌ له‌س���ه‌ر ئاس���تی‌ ژیانی‌ سیاسی‌‬ ‫ده‌س���تیپێكردوه‌ بگوازرێت���ه‌وه‌ ب���ۆ ناو‬ ‫فۆڕمێك���ی‌ نوێی‌ حوكمڕانی‌‌و چاكس���ازیی‌‬ ‫ڕاس���ته‌قینه‌‌و‪ ،‬خه‌ماڵندنی‌ س���تراتیژێكی‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی���ی‌‌و‪ ،‬په‌یوه‌ندیه‌كی‌ ته‌ندروس���تی‌‬ ‫نێ���وان هاواڵتی���ان‌و حكوم���ه‌ت‌و‪ ،‬ده‌زگا‬ ‫نیش���تمانیه‌كانی‌ لێبكه‌وێته‌وه‌و‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان له‌سه‌ر هه‌ردو ئاستی‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی‌‌و نێوخۆیی‌ بكه‌وێته‌ سه‌ر ره‌وتی‌‬ ‫گه‌شه‌كردنی‌ سروشتی‌ خۆی‌‪.‬‬

‫ونبون‬

‫ ‬ ‫ی (عبدالرحمان عبدالل ‌ه‬ ‫ی ژوری‌ بازرگانی‌ سلێمانی‌ ونبوه‌ به‌ناو ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫محمود ) هه‌ركه‌س دۆزیه‌و‌ه بیگه‌ڕێنێته‌وه‌ پرسگه‌ی‌ ئاوێنه‌‪.‬‬ ‫ی ونبو‌ه به‌ناوی‌ (دارا احمد عبدالقادر)‬ ‫ی بازرگانی‌ سلێمان ‌‬ ‫ی ژور ‌‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫) هه‌ركه‌س دۆزیه‌و‌ه بیگه‌ڕێنێته‌وه‌ پرسگه‌ی‌ ئاوێنه‪‌.‬‬ ‫ی‬ ‫ی نه‌خۆش���یه‌ درێژخایه‌نه‌‌كان ( زه‌خت‌و ش���ه‌كر‌ه ) ونبو‌ه به‌ناو ‌‬ ‫* ده‌فته‌رێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی الدین )) هه‌ركه‌س دۆزیه‌و‌ه بیگه‌ڕێنێته‌و‌ه پرسگه‌ ‌‬ ‫(( گــــــه‌الویژ تــۆفیق مح ‌‬ ‫ئاوێنه‪‌.‬‬ ‫* ناس���نامه‌یه‌کی سه‌ندیکای پزیشکانی کوردستان ونبوه‌ به‌ناوی (غازی نیازی‬ ‫امین) هه‌ركه‌س دۆزیه‌و‌ه بیگه‌ڕێنێته‌و‌ه پرسگه‌ی‌ ئاوێنه‪‌.‬‬


‫خاوه‌نی ئیمتیاز‪ :‬کۆمپانیای ئاوێنه‌‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‪ :‬سه‌ردار محه‌مه‌د‬

‫ئه‌وه‌ ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫ی مام نه‌وتراوه‌‬ ‫وێنه‌كان ‌‬ ‫كامیل عومه‌ر‬

‫ه له‌ئه‌وروپا‬ ‫نوێنه‌ری ئاوێن ‌‬ ‫شوان حه‌مه‌ ـ نه‌رویج‬ ‫‪004799004729‬‬ ‫‪hamashwan.awene@yahoo.no‬‬

‫‪Awene‬‬

‫کوا لێکۆڵینەوەی یاسایی لەخوێنی سۆرانی مامە حەمە‪ ،‬عەبدولستار تاھیر‪ ،‬سەردەشت عوسمان‬

‫ئه‌مڕۆ رۆژی ئااڵی کوردستانه‌‬

‫رۆژی‌ ‪10‬ی‌ ئ���ه‌م مانگ���ه‌‪ ،‬بۆ ج���اری‌ دوه‌م له‌دوای‌ نه‌خۆش���كه‌وتنیه‌وه‌‪،‬‬ ‫میدیاكانی‌ یه‌كێتی‌ چه‌ند وێنه‌یه‌كی‌ فۆتۆگرافی‌ به‌ڕێز مام جه‌الل س���ه‌رۆك‬ ‫كۆماری‌ عێراق‌و سكرتێری‌ (ی‌‪.‬ن‪.‬ك)یان باڵوكرده‌وه‌‌و بوه‌ جێی‌ خۆشحاڵی‌‬ ‫به‌شێكی‌ زۆر له‌ئه‌ندام‌و الیه‌نگرانی‌ حزبه‌كه‌ی‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی‌ تا ئێس���تا نازانرێت ئه‌و وێنانه‌ی‌ مام له‌نه‌خۆشخانه‌ گیراون‌ یان‬ ‫له‌ناو ماڵێك‌و رونیش نیه‌ كه‌ ته‌ندروس���تیه‌كه‌ی‌ له‌چ ئاستێكدایه‌‪ ،‬به‌وپێیه‌ی‌‬ ‫كه‌ جگه‌ له‌خانه‌واده‌كه‌ی‌ كه‌س ناتوانێ‌ بیبینێت‌و ‪17‬ی‌ ئه‌م مانگه‌ش ده‌بێته‌‬ ‫س���اڵێكی‌ ته‌واو كه‌ بۆ چاره‌سه‌ر له‌ئه‌ڵمانیایه‌‪ ،‬به‌اڵم پیشاندانی‌ ئه‌م وێنانه‌‬ ‫له‌م كات���ه‌دا زیاتر له‌دیوێكی‌ هه‌یه‌‪ ،‬جیا ل���ه‌و خوێندنه‌وانه‌ی‌ كه‌ له‌هه‌ندێ‌‬ ‫رۆژنامه‌‌و پێگه‌ی‌ ئه‌لكترۆنی‌‌و تۆڕی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌ باڵوكرایه‌وه‌‪ ،‬كه‌ هه‌ندێكیان‬ ‫ته‌نها پیاهه‌ڵدان‌و خۆشحاڵی‌ ده‌ربڕین بون تا ئاستی‌ ماستاوكردنێكی‌ بێتام‌و‬ ‫هه‌ندێكیش���ان باس���یان له‌گرنگی‌ ئه‌و ده‌ركه‌وتنه‌‌و كاریگه‌رییه‌كانی‌ له‌سه‌ر‬ ‫پرۆسه‌ی‌ سیاسی‌ كوردستان كردوه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی‌ كه‌ تا ئێس���تا له‌باره‌ی‌ ئامانجی‌ پێش���اندنی‌ ئ���ه‌و وێنانه‌و دیوه‌‬ ‫راس���ته‌قینه‌كه‌یه‌وه‌ نه‌وتراوه‌‌و باس نه‌كراوه‌‪ ،‬چه‌ن���د هۆكارێكن كه‌ ده‌كرێ‌‬ ‫له‌سێ‌ خاڵدا ئاماژه‌یان پێبكه‌ین‌و بریتین له‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬هیۆركردنه‌وه‌ی‌ دۆخی‌ شڵه‌ژا‌وی‌ ناوخۆی‌ ئه‌و حزبه‌له‌دوای‌ هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫پارله‌مانی‌ كوردس���تان كه‌ نیگه‌رانی‌ زۆربه‌ی‌ ئه‌ندام‌و الیه‌نگرانی‌ ئه‌و حزبه‌ی‌‬ ‫لێكه‌وته‌وه‌‌و س���ه‌ركردایه‌تی‌ ئ���ه‌و حزبه‌ش كه‌وتنه‌ یه‌كت���ر تۆمه‌تباركردنی‌‬ ‫یه‌كتر‌و جۆرێك بێسه‌روبه‌ره‌یی‌ لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫دوه‌م‪ :‬هێوركردنه‌وه‌ی‌ توڕه‌یی‌ خه‌ڵك له‌ده‌سه‌اڵتدارانی‌ ئه‌و حزبه‌ له‌و دۆخه‌‬ ‫نائارامه‌ی‌ كه‌ له‌ناوچه‌ی‌ ده‌س���ه‌اڵتدارێتی‌ ئه‌و حزبه‌دا دروستبوه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ئه‌و روداوی‌ كوشتن‌و ته‌قه‌كردنه‌ی‌ كه‌ ماوه‌یه‌كه‌ له‌و ناوچه‌یه‌دا له‌ئارادان‪.‬‬ ‫س���ێهه‌م‪ :‬له‌گه‌ڵ نزیكبونه‌وه‌ی‌ به‌س���تنی‌ كۆنگره‌ی‌ ئه‌و حزبه‌‪ ،‬خانه‌واده‌ی‌‬ ‫مام جه‌الل ده‌یانه‌وێت په‌یامێك بده‌نه‌ هه‌ر كه‌س���ێك كه‌ نیازی‌ هه‌بێت له‌م‬ ‫كۆنگره‌یه‌دا ببێته‌ شوێنگره‌وه‌ی‌ مام جه‌الل‌و پێیده‌ڵێن‪ :‬مام زیندوه‌‌و كه‌س‬ ‫خه‌یاڵ به‌ش���وێنی‌ ئه‌وه‌وه‌ نه‌كات (كه‌ زیاتر مه‌به‌ست لێی‌ به‌رهه‌م ساڵحی‌‬ ‫جێگری‌ دوه‌می‌ سكرتێره‌)‪.‬‬ ‫خاڵ���ی‌ یه‌كه‌م‌و دوه‌م تاڕاده‌یه‌كی‌ زۆر ئاس���اییه‌‌و ئه‌و حزبه‌ مافی‌ خۆیه‌تی‌‬ ‫هه‌مو رێگایه‌ك بگرێته‌به‌ر بۆ هێوركردنه‌وه‌ی‌ دۆخی‌ ناو حزبه‌كه‌ی‌‌و ناوچه‌ی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌كه‌ی‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ نائاساییه‌‌و جێی‌ ره‌خنه‌یه‌‪ ،‬خاڵی‌ سێهه‌مه‌ كه‌‬ ‫مه‌به‌س���ت لێی‌ به‌كارهێنانی‌ ئه‌و پیاوه‌ (مام جه‌الل)ه‌‌و به‌كااڵكردنیه‌تی‌ بۆ‬ ‫یه‌كالكردنه‌وه‌ی‌ ملمالنێ‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌ كه‌س���یه‌كانی‌ ناو یه‌كێتی‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌و وێنانه‌دا هه‌س���تی‌ پێده‌كرێت‪ ،‬دۆخی‌ ته‌ندروستی‌ ئه‌و پیاوه‌‬ ‫هی‌ ئه‌وه‌ نیه‌ جارێكی‌ تر بتوانێت بێته‌وه‌ ناو پرۆسه‌ی‌ سیاسی‪.‬‬ ‫گ���ه‌ر یه‌كێت���ی‌ گه‌ره‌كی‌ بێت ئه‌م دۆخ���ه‌ ناهه‌م���واره‌ی‌ تێپه‌ڕێنێت‪ ،‬نابێ‌‬ ‫چیت���ر غه‌در له‌م پیاوه‌ ب���كات‌و بیكاته‌ كااڵ‪ ،‬به‌ڵكو ده‌بێت له‌م كۆنگره‌یه‌دا‬ ‫سیاس���ه‌تێكی‌ رون‌و راش���كاو په‌یڕه‌و بكات‌و كه‌سێك بۆ شوێنگره‌وه‌ی‌ مام‬ ‫جه‌الل وه‌ك سكرتێری‌ یه‌كێتی‌ دیاریبكات‪ ،‬چونكه‌ یه‌كێتی‌ به‌م حاڵه‌یه‌وه‌‌و‬ ‫به‌سیاس���ه‌تی‌ پینه‌و پ���ه‌ڕۆ ناتوانێ‌ به‌رده‌وام بێت‌و ئی���داره‌ی‌ قه‌یرانه‌كانی‌‬ ‫بكات‪.‬‬

‫ریکالم‬


ژماره‌ 407