Page 1

l tUr

KULTUR

‘AVRUPA GÜN’ İLE NEREYE? “TÜRKÇE DÜÞÜNMEZ VE KULLANMAZSAK, KENDİMİZİ BİTİRİRİZ” YARATICI SAYFALAR VE SORGULAYAN OKURLAR İÇİN


BİR YOL HARİTASI İÇİN BAŞLAMA NOTLARI

‘Avrupa GÜN’ ile nereye?

AvrupaGüN

|2

Batı Avrupa ülkelerinde 5 milyonun üzerinde “Türkçeli insan” yaşıyor. Kökleri Türkiye’de olan insanlar bunlar ve büyük bölümü de yaşadıkları ülkenin yurttaşlığına geçmiş durumda. Böyle yoğun bir nüfusun, yaşadıklarını ortak dil Türkçe üzerinden paylaştığını ve bu zemin üzerinde bir entelektüel canlılık gösterdiğini söylemek zor. Birçok Avrupa Birliği üyesi ülkeden daha kalabalık bir nüfusun ve ortak zemin Türkçenin oluşturduğu bu yeni toplumsal varlığı, yaşlı kıtadaki yerleşiklerin ciddiye almadığını biliyoruz, fakat aynı acımasızlığı Türkiye’nin gösterdiğine de tanık oluyoruz. İşin en trajik yanı ise insanlarımızın yeterince ciddiye alınmamayı artık kanıksamalarıdır. Ankara için Avrupa’da yerleşik ve Türkçeli bu insanlar, Türkiye’nin ilkokullarında on yıllarca öğretilen bir şarkıdaki “uzak

köyün” sakinleridir. Demek ki, emek vermeden sahiplenmeyi simgeleyen “gitmesek de kalmasak da, o köy bizim köyümüzdür” anlayışı, hâlâ yürürlüktedir. Bir iletişimsizlik var. Bir büyük boşluk var. Makbul medyanın dolduramadığı, belki farkında bile olmadığı, bünyesinde yer alıp da tek tük farkında olanların ise “düşük getiri” gerekçesiyle ilgi göstermediği bir boşluk. Oysa 21’inci yüzyılda eski iletişimsizliklerin sürmesi mümkün değil, bunu herkes biliyor. Eski “kısıtlar” etkisizleşiyor. Yeni iletişim teknolojileri, özellikle de bilgisayar teknikleri ve internet, bilinen ve aşılmaz sanılan sınırları epeydir geçersiz kılmış bulunuyor. Dolayısıyla kökleri Türkiye’de ve ortak paydası Türkçe olan milyonlarca insanın kendi ara-


sında ve Türkiye’deki toplumla, sorunlar ve çözüm yolları açısından yaşadığı bu temas eksikliğine bahane bulmak zor: Gereksiz bir kesinti ve geçmiş zamana takılı kalmak bu. Ama aşmak mümkün. Yayıncılıkta yeni olanaklar, baskı ve dağıtım engellerini “sıfırlayan” bu teknolojik sıçrama, yeni bir habercilik ve düşünce üretimi çağını da tetikliyor. Biz, kendimize bakalım: Avrupa’nın en büyük dillerinden biri olan Türkçe için, tüm topluma kolayca seslenen bir ortak iletişim zemini oluşturmak, bunu modern zamanların mutlak eşitliğe açılan aydınlanmacı ruhuyla gerçekleştirmek, teknik açıdan artık olanaksız değil. Üretim ve erişim maliyetleri açısından böyle. Sorun çözülmüş görünüyor. Kabul. Peki, ya içerik? Türkçeli toplumun ilgisi? Sorun, orada... “Ne yapacağız” sorusuyla başlayabiliriz: “Avrupa GÜN”, aydınlanmanın tarihsel kazanımları ışığında, eşitlikçi ve her anlamda yenilikçi bir içeriğe sahip, Türkçenin ulaşabildiği her yerde tartışmaları tetikleyen Avrupalı bir gazetecilik zemini olarak düşünülüyor. Bir habercilik ve araştırmacılık atağı gerçekleştirmek mümkün. Yaşlı kıtanın merkez ülkelerinde ve özellikle Almanca ile Fransızca gibi iki merkezi dilinde yaşamayı seçmiş Türkçeli milyonların, Avrupa’nın ortasında olduğu kadar Avrupa’nın kıyısındaki “dildaşlarına” da yönelik çağdaş bir haber ve bilgilenme-bilgilendirme

ağı oluşturması amaçlanıyor. Atılan bu adım, aslında gecikmiş bir adımdır. Kuşkusuz öyledir. Bir yerleşik Avrupa dilinde de mutlaka soluk alıp veren Türkçeli bu toplumun, ortak dili üzerinden, çağdaş bir haber ve düşünce ağı oluşturmak üzere yıllar önce harekete geçmesi gerekirdi. Olmadı. Zaman acımasız bir hızla ilerledi. Toplum değişti, galiba sanıldığının tersine büyük ölçüde de geriledi. Artık Türkçe dışındaki bir dilde çaresiz insanlarla karşı karşıya değiliz. Türkçe bilen, fakat yer yer ondan daha iyi bilinen bir Avrupa dilinde, özellikle de Almanca ve Fransızcada çok rahat hareket edebilen 5 milyonu aşkın Avrupalı bir genç topluluktan söz ediyoruz. Bu topluluğa geçmiştekinden çok daha farklı biçimlerde ve çok daha farklı bir içerikle, çift dilli olduklarını da bilerek, bir yayın hazırlamak zorundayız. 1961 sonrasında Anadolu’dan koparılıp Almanya ve diğer sanayileşmiş merkezlere gönderilen, çocukları yetişinceye kadar çoğunluk toplumunun kenar ve köşelerinde yaşamaya çalışan, “dilini yutmuş” bir işgücü topluluğu yok sahnede. Türkçe dışında bir dili iyi bilmesine rağmen bu ortak Türkçe zeminde de bir şeyler yapmak, kendini tanımlamak isteyen genç bir topluluk karşısındayız. Bu insanlar, internet çağında, birbirlerine de Türkiye’ye de çok yakınlar...

Bu, müthiş bir olanak. Geçmişte takılıp kalmayalım. Geçmişin yöntemleri hiçbir işimize yaramaz. Bugün artık Avrupa’da ve Avrupalı bir “yeni”yi bulmamız, haberleştirmemiz ve anında da paylaşmamız kolay. İş, içeriğe gelip dayanmış bulunuyor. Avrupa GÜN ile işte biz buna talibiz. Haberciliği, elbette aydınlanmanın tarihsel kazanımlarını mantıki uçlarına çekerek yapmaya çalışacağız: Yeni ortaçağı, bilime uzak dinci-kabileci bayağılıkları ve eşitsizlikleri reddederek sahneye çıkmamız gerekiyor. Avrupa GÜN, Türkçe konuşan Avrupalıların, dağılımlarına göre, Almanya-Fransa ekseninden başlayarak, aydınlanmacı, eşitlikçi bir entelektüel toparlanma ihtiyacını gidermeyi hedefliyor. Ama bunu habercilik üzerinden yapmayı amaçlıyor.

AvrupaGüN

|3


AvrupaGüN

|4

Yeniden sorabiliriz o halde: Ne yapabiliriz, ne yapacağız? Avrupa GÜN, haftalık bir haber dergisi olarak başlıyor. Güz aylarından itibaren her pazartesi, Avrupa’da, Türkiye’de veya dünyanın herhangi bir yerinde Türkçeli insanlar, eşitlikçi ve aydınlanmacı bir anlayışla hazırlanmış bu derginin sayfalarını her tür bilgisayarda çevirebilecekler. Bir süre sonra hafta ortasında bir ek sayının hazırlanması da düşünülüyor. Ancak önce tabii derginin oturması gerekiyor. Değindik: Yeni bilgisayar programları sayesinde böyle bir derginin artık herhangi bir erişim sorunu yaşaması mümkün değil. Farkını kabul ettirirse eğer, ilgileri üzerinde toplayacak ve internet bağlantısı olan her noktada talebi karşılayabilecek. İsteyenler istedikleri sayfaları basabilecekler. Arşiv ve taşıma ise bir yük olmaktan çıkacak. Her şey bu kadar kolaylaşmışsa, örneğin habercilikte ve düşünce üretiminde, baskı ve dağıtım gibi maliyetin yüzde 80’ini oluşturan sorunlar-sınırlar ortadan kalkmışsa, bu sektörde yer edinmek, kalan yüzde 20’lik alanda, yani içerikte, çok iyi olmaktan geçiyor demektir: Gerçekten de Avrupa GÜN’ün kendisini çağdaşlığı, doğruculuğu, haber sektirmezliği, hızı ve sevimli biçimiyle kabul ettirmesi gerekecek. Ancak, bu teknolojik altüst oluşlara ve eskiden yanına bile yaklaşılamayan şeylerin şimdi kolayca elde edilmesine rağmen, ortada büyük bir boşluk olduğu herkesin malumu. Bilmeyen kalmadı, sadece sözü geçen gerekleri yerine getirip bir büyük sıçrama yapabilen yok. Henüz yok. Türkçe dünya ve medyası, Avrupa’nın yerleşik bir dili olduğu halde, 5 milyonu aşkın Türkiye kökenli insanın yaşadığı bu kıtayla ilgili ve onun hak ettiği düzeyde bir haber üretim-dağıtım sistemi kurabilmiş değildir. Bunu düşünmüyor da. Henüz böyle bir çabayı gerektirecek düzeyde talep oluşmadığı görüşünde. Türk medyasını oluşturan şirketlerin, sektörde hızla düşen kâr oranları karşısındaki çaresiz görünümü, biraz da bu bakış açısının bir sonucudur. Aslında Türkiye’deki medya her açıdan kötü bir örnektir. Tüm dokuları Avrupa tarafından belirlenen ve milyonlarca yurttaşı bu kıtanın merkezinde yaşayan Türkiye’de, basın, Avrupa konusunda toplumu tam anlamıyla cehalete mahkum bırakmış bulunuyor. Örnek: Ciddiye alınabilecek Türk gazetelerinde Avrupa haberlerinin toplam haberler içindeki payı, yüzde 1 ile 5 arasında değişiyor. O da eğer önemli sıçramalar gündeme ge-

lirse ve sadece ajanslardan çevrilerek... Ajanslardan karşılanan magazin ve spor haberleri düşülürse, durum daha da vahimdir. Avrupa’nın parçası Türkiye bir Avrupa cahilidir ve tersi, Avrupa da bir Türkiye cahilidir... Birbirlerini tanımıyorlar. Hele medyaları hiç... Belki de birbirlerini tamamlıyorlar. Avrupa GÜN, böyle bir ortamın ürünüdür. Bu ortamın değiştirilebileceği, mevcut boşluğun doldurulabileceği inancıyla doğmuş bulunuyor. Sonuçta, haber üretmek, entelektüel bir çabadır. Var olanı olduğu gibi vermenin ötesinde bağlar kurmak ve göze çarpmayan veya “gözden uzak tutulan” ayrıntıları, çarpıtmadan ışığın önüne çekmek de diyebiliriz. Avrupa GÜN, Avrupalı bir haber anlayışıyla, bizzat Avrupa’yı her Türkçeli için ulaşılabilir bir haber kaynağı haline getirmeyi hedefliyor. Peki nasıl biçimlendireceğiz? Çok kısa olarak şöyle: Bu haftalık haber dergisi, başlangıçta 6 ana bölüm halinde kurgulanacak. Haftanın dosyası veya “Kapak Konusu”nun yanı sıra “Siyaset”, “Ekonomi”, “Kültür/Sanat”, “Toplum/İnsan” ve “Spor”, ana bölümleri oluşturacak. İlerleyen zaman içinde bu ana bölümler de alt bölümlere ayrılacak. Sorun, yukarıdaki saptama ve hedefleri her hafta bu bölümler çerçevesinde, mutlaka yaratıcı bir dil ve tasarım içinde, Türkçeli milyonların günlük hayatına dahil edebilmekte. Sonuçta bu, sadece pratiğe dökülebilirse anlam kazanabilecek bir niyet. Yapılınca ve yapıldıkça anlatılabilen bir öykü. Çıkış noktamız şimdilik böyle görünüyor. OSMAN ÇUTSAY


BIM BAfiKANI ZEK‹ GENÇ VE YEN‹ MEDYA OLANAKLARI

“Türkçe düþünmez ve kullanmazsak, kendimizi bitiririz” Almanya’ya 11 yaşında gelen ve Alman medyasıyla görüşmelerinde kendisini hep “Türk kökenli bir Bavyeralı” olarak tanımlayan Zeki Genç, Münih’te arkadaşlarıyla birlikte kurduğu BIM’in (Bayerisches Institut für Migration e.V.) yöneticisi. BIM, Avrupa GÜN projesinin yayıncılığını da üstlenen kamu yararına bir dernek. Bu derneğin başkanlığını yaparken, hayatını da profesyonel yayıncı olarak kazanan Genç, ülkenin en büyük yayınevlerinden birinin bünyesinde, ünlü bir haftalık derginin sayfa düzeni bölümünü yönetiyor. Almanya’nın bir parçası, ama “Türkçeli bir parçası” olduğunu söylüyor ve bu farklılığın hem vurgulanması hem de yaşanması gerektiğine inanıyor. Avrupa GÜN tipi oluşumların desteklenmesinin çok önemli olduğunun altı çizen BIM Başkanı Zeki Genç’e göre, yaşlı kıtadaki Türkçe medyanın, dönemin koşullarına uygun bir biçimde yeniden ve daha etkili bir biçimde kurgulanma zamanı çoktan gelmiş bulunuyor: “Aslında yaşantımızda Türkçe medyanın pek bir yeri yok. Türk medyası bizden bahsetmiyor. Örneğin bizler, Türkler veya Türkçeliler için çok önemli etkinlikler var, ama biz bunlardan haberdar olamıyoruz. Mevcut Türkçe medya, bizim için bir medya değil aslında. Biz kendimizi burada bulamıyoruz. Ömrüm böyle bir eksiklik içinde geçti. Bunu, var olan medyayı, gazeteleri görmezlikten falan gelerek söylemiyorum. Onlara bakarak söylüyorum. Türkçe kullanan, ama Avrupalı ve Avrupa’da yerleşik bizi gelişmelerden gereğince haberdar edebilen bir medya oluşumuna ihtiyacımız var.” 1974’ten bu yana Almanya’da yaşayan Zeki Genç, 50 yıllık Türk göçüne Almanya merkezli olarak Avrupa’da bir gazete yayıncılığının eşlik ettiğine dikkat çekiyor. Bugün bunlar eski etkilerini yitirmiş de olsalar, varlıklarını sürdürüyorlar. Ama Genç’e sorulursa, içerik

ZEKI GENÇ

sorununu hâlâ çözebilmiş değiller: “Bizim sorunumuz içerikle, haberler ve o haberlerin işlenmişliğiyle ilgili. Hele görsel ve işitsel medyada durum daha bir kötü. En önemlisi: Biz burada kendi etkinliklerimizden Avrupa medyasına yakışır bir biçimde haberdar olamıyoruz. Kendi etkinliklerimiz ya da bizi yakında ilgilendiren, ilgilendirmesi gereken etkinlikler hakkında belki Almanca üzerinden haber alıyoruz, ama Türkçe medyada bunların layıkıyla yer aldığını, bizleri aydınlatacak biçimde işlendiğini göremiyoruz. Elbette bunlara başlıklar, haberler halinde Türk gazetelerinde falan rastlıyoruz, ama o haberlerin de ağır bir içerik sorunu var. Aslında yerel Türkçe gazeteler veya yerel Türkçe radyolar bize daha çok ulaşıyor. Yani en geniş anlamında bir erişim sorunu yaşanıyor. O zaman da ben ‘Biz yokuz bu kıtada’ duygusuna kapılıyorum.” Bu, Almanya’da kalıcı olduğunu ilan etmiş bir toplumun insanları için kabulü zor bir durum. Zeki Genç, kalıcılığın simgelerini aydınlanmacı bir bakışla ele almak isteyenlerden: “Türkçe kullanıyoruz ve burada kaldığımızı da ilan etmişiz. Artık burada bir yerimiz olsun. Bizim burada bir medyamız olsun. Bir arşivimiz olsun, kütüphanelerimiz, okullarımız olsun. Ama en önemlisi, bizi anlayan,

AvrupaGüN

|5


AvrupaGüN

|6

bizi anlatan, aydınlatan, mevcutların ötesinde bir medyamız olsun. Ben Almanya’dan, Avrupa’dan haberdar olmak istiyorum ve bunun da Türkçe olmasını istiyorum. Bunu Türkçe dışında bir dili rahatça kullanabildiğim için istiyorum. Maalesef, mevcut Türk medyası, güncel ve bizi ilgilendiren konuları Avrupa’da yerleşik bir medya mantığıyla işleyemiyor. Hollanda’da, Fransa’da, Belçika’da neler oluyor? Bunları bilemiyoruz. Yapılanlar var; ruhsuz çeviriler ve yasak savma kabilinden haberler, başlıklar belki görüyoruz, ama işin çağdaş ve derinlemesine anlamında, sevimli, merak ve yakınlık uyandıracak biçimde bir habercilik, yayıncılık değil bu. Üstelik çok önemli bir erişim sorunu da yaşıyorlar. İnsanlar Türkçe medyadan hızla uzaklaşıyor. Gazetelerin satış rakamlarına bir bakın. Oysa internet çağında bu sınırları aşmak çok kolay. Demek başka sorunlar var.” BIM Başkanı’na göre, Batı Avrupa’daki 5 milyonu aşkın Türkçeli insan birbirlerinden habersiz. Asıl önemlisi bir “network”ün, bir iletişim ağının eksikliği içindeler. Oysa onları birbirine bağlayan somut bir gerçeklik var: “Farkımız şu: Biz iki dilde, iki kültürde yaşıyoruz. Ben bazen aynı kitabı hem Almanca hem de Türkçe okuyorum. O zaman aynı kitabı, aynı metni, iki ayrı dünyada, iki ayrı ışıkta görmüş, algılamış oluyorum. Bir fark ve bir zenginlik saptıyorum. Yani aynı kitap, iki ayrı dilde, iki ayrı kitaba dönüşüyor. Bunu tek dillilerin anlaması mümkün değil.” Bu, gerçekten de nitel bir dönüşüme karşılık geliyor. Avrupa’daki Türkler, Türkçeliler, şu ya da bu şekilde bir Avrupa diline hakim. Bu ise 50 yıl öncesiyle karşılaştırılamayacak bir durum. Zeki Genç, ilk kuşağın, yani kendi anne ve babasının Türkçe dışında hareket edemediğini belirterek o koşullarda oluşturulmuş Türkçe medyanın bugün artık kökünden değişmesi, zamana uygun bir biçim ve içerik dönüşümü yaşaması gerektiğini hatırlatıyor. Bunu bir Alman medya çalışanı olarak yapıyor: “Şunu, kendi deneyimlerimden biliyorum: Aynı metni iki ayrı dilde okumak, birinde olmayan bilgiyi, en azından rengi, diğerinde bulgulama, hatta üretme şansı veriyor. Sonuçta kitap tek, ama dillerle ve onların arka planıyla gelen bir zenginleştirme şansı var. Onun için böyle çifte okumalar yapıyorum. Bu durumda da tek dilli yaşayan bir Alman okurun çok ötesinde bir kapasite yaratabiliyorsunuz. Tabii aynısı Türkçeden Almancaya geçerken de mümkün. Benim sorum şu aslında: Ben neden olaylara, gelişmelere bir Al-

“AnAokullArı çok önemli. Aslında üniversitelerden bile daha önemli. Çünkü biz dili orada öğreniyoruz Dilin de anası yani o okullar. Biz iki dilliyiz. Bu iki dilliliğe anaokullarında başlamamız lazım. Biz, eğer dilimizi çocukken öğrenemiyorsak, üniversitede kesinlikle öğrenemeyiz. 3 yaşına kadar anadilimizi öğrenmez, 6 yaşına kadar da kendimizi yaşama iki dilli olarak dahil edemezsek, bu özelliği kaybederiz. Tek dilli oluruz. Bu dil de burada Almanca olur ve Türkçe kaybolur. Ama Türkçe kaybolduğu anda, varlığımız da kaybolur. Zaten Almanca öğreniyoruz, hayatımız Almanca içinde geçiyor. Örneğin Almanya’da Almanca bilmeyen Türk var mı? İstisnalar ve çok yeni gelenler bir yana, bir eğilim olarak insanlarımız bu ülkenin çoğunluk dilinde yaşam sürdürebiliyor, yani Almanca bilmeyen yok.” “BıM’de AslındA benzer bir tutarlılıktan hareket ediyoruz. BIM, arşiv yapıyor. Türklerin, göçmenlerin tarihini saklıyor. Bu arşiv, bu tarih olmazsa, göçmenler de Türkler de olmaz. Biz olan biteni, tarihsel süreci kendi gözümüzle dilimizle incelemezsek gözümüzü, dilimizi, varlığımızı yok etmiş oluruz. BIM, hem bizim göçmen tarihimizi hem de bakışımızı sergiliyor. Tarihimiz var, bir bakışımız var. Bu nasıl bir şey?


man’ın ya da Almancanın gözünden bakayım? Neden sadece o tek dilin, sadece o tek kültürün sınırları içinden bakayım? Benim kendi gözüm de var. İşte o göz bugün yok. Türk medyasında yok. Oysa bu farkı ortaya çıkaracak şekilde, bunu yapmamız gerekir.” Zeki Genç, Avrupa’daki gelişmeler hakkında Türkçe aracılığıyla yeterince bilgilenemediğini düşünüyor. Ama aynı eksikliği Almanca üzerinden de yaşıyor ve bunun rahatsızlığını açıkça belirtiyor: “Türkçenin yeri çok önemli. Eğer biz Avrupa’da Türkçeyi yaşatabileceksek, bu, medyamızın da en geniş bir biçimde ve Türkçe haberdar etmek amacıyla etkin olmasını gerektiriyor. Almancayı zaten yaşıyorum. İşim, dinlemelerim, okumalarım, görmelerim hep Almanca. Almanya’dan yeterince haberim var. Ama benim Avrupa’dan diyelim Fransa’dan haberim yok. Aynı konu, farklı bölgelerde, farklı dillerde çok farklı algılanabiliyor. Örneğin bir kitap Almancada bir ilgi odağı olurken, Fransa’da bambaşka bir kitap ilgi odağına dönüşüyor. Ben bu konulardan haberdar değilim. Üstelik ben bunu Türkçe okumak, görmek, duymak ve tartışmak da istiyorum. Sabahtan akşama kadar zaten Almanca içinde yaşıyorum. Ama bazı şeyleri Türkçe almak istiyorum. Bir kültürü yaşatmak, ancak onun dilini kaybetmemekle mümkün. Türkçeyi kullanmamız, karşılaştırmamız gerekiyor. Belki ileride ortaya bir Almanya Türkçesi, bir Fransa Türkçesi de çıkacak. Olabilir. Yeni bir dil demiyorum tabii, ama Türkçenin içinden ve Türkçenin yeni bir rengi çıkabilir. O, sonuçta anadil Türkçenin bir rengi olur.” Türkçe medya üzerinden insanlar arasında çağdaş bir ilişkiler ağı kurmamak, Zeki Genç’e göre, iki şeye yol açabilir. Bir: Türkçeli insanlar artan bir hızla birbirinden kopabilir, birbirlerine saygıları azalır. Kullanılmayan ve zenginleştirilmeyen dil, o dili kullanan insanları birbirine zaman içinde yabancı kılar; öyle de oluyor zaten. İki: Kullanılmayan ve sırt çevrilen Türkçe, içinde yaşadığımız çoğunluk toplumu ve çoğunluk dillerinin de saygısını yitirir. Genç için, bu ikili bir kayıp anlamına geliyor: “Türkçeyle baktığımız zaman algıladığımız dünya değişiyor, dedik. İhtiyaçlar, sorunlar, yanıtlar, yorumlar, içinden bakılan dille birlikte değişiyor. Farklı bir renk kazanıyor. Almanlar ve Almanca bizi nasıl görüyor, bunu biliyoruz. Peki biz Almanya’yı ve Alman toplumunu nasıl görüyoruz. İşte fark burada ortaya çıkıyor ve bunu tek dille anlamak

mümkün değil. Dille, kültür arka planıyla ilintili bir fark bu. Almanya’yı Türkçe nasıl görüyoruz? Aynı konuyu, bir Alman gazetesi yazıyor bir de ben yazıyorum, yalnız ben Türkçe ve kendi gözümle yazıyorum... Ben Almanya’yı nasıl görüyorum, Avrupa’yı nasıl görüyorum, buraya nasıl bir ışık tutuyorum? Bu ışıkta olaylar nasıl bir görünüm alıyor? Nasıl aydınlanıyor? Sorun bu. Kendi gözümle görmem ve kendi dilimle yazmam demek, bir fark, bir artı değer ya da katma değer yaratmam demek. Bu farkı da Türkçe yapmak istiyorum. Bu, Almanca veya Avrupa’nın yerleşik dilleri açısından bir zenginleşmeye karşılık gelir. Bir Türk, bir azınlık olarak ben buraları nasıl görüyorum? Belki de biz, sıradan bir Alman’dan çok daha fazla buralardan haberdarızdır, olamaz mı?” Zeki Genç, Almanya ve Avrupa’yı Türkçenin merceğinden görüp aktarmakla, ama bunu bir Avrupalı olarak yapmakla, sonuçta zamanın ruhuna uygun bir adım atılabileceğini düşünüyor: “Eski dönemle aramızdaki fark burada. Bizim anne ve babalarımız ilk geldiklerinde buranın dilini bilemiyordu, şimdi ise durum tam tersi; biz, örneğin burada çok iyi Almanca bildiğimiz, ‘çift dilli’ olduğumuz için buna gerek duyuyoruz. Yeni teknolojik olanaklardan yararlanarak erişim sorununu çözmemiz ve bu hizmet boşluğunu gündemden kaldırmamız mümkün. O nedenle Avrupa GÜN’ü önemsiyor ve destekliyoruz.”

kendi BAkışıMızı içeren bir medya oluşturmamız gerekiyor. Kopmak için değil, birlikte iç içe yaşabilmek için. BIM buna arşiv çalışmalarıyla katkıda bulunuyor. Tarihi ve günceli bir göçmen olarak, yani beyninde bir başka dili de taşıyan ve onu yaşayan bir insan olarak acaba nasıl görüyorum? Yani ‘Başkası bu göçü nasıl görüyor?’ değil, ben bu göçü nasıl görüyorum, göçün öznesi olarak yaşanan bu süreci nasıl görüyorum? Buradan hareketle de toplumdaki gelişmeleri nasıl değerlendiriyorum?” “Ben yerleşik, çoğunluk toplumundan farklı bir azınlık mensubuyum ve kafamda hem buranın çoğunluk dilini hem de bir başka dili, anadili düzeyinde kullanıyorum. Eğer ben burada yeni ifade ve değerlendirme kanalları açamazsam, biterim. Kimseye bir yararım olmaz. Bu toplum beni yok sayar. Dolayısıyla ben hiç olmamış olurum, hatta hiç doğmamış olurum.” AvrupaGüN

|7


B‹R GRAF‹K, ‹LLÜSTRASYON VE TASARIM USTASI: ÖMER YAPRAKKIRAN

Yaratıcı sayfalar ve sorgulayan okurlar için Balkan Türklerinden Makedonyalı bir ailenin en küçük oğlu, 1955’teki toplu göçle İstanbul’a geliyor. Türklerin Kalkandelen dediği Tetovo doğumlu. Türkiye Türkçesiyle İstanbul sokaklarında tanışıyor ve hemen uyum sağlıyor. Ailede birçok Balkan dili konuşuluyor, ama küçük Ömer bu ailenin İstanbul Türkçesini en çabuk algılayan ve çocukluğundaki dilleri de en çabuk unutan ferdi oluyor. Annesinin, babasının, abla ve ağabeylerinin “Balkan Türkçesi“ hep kendisini koruyor. Ömer ise 6 yaşından itibaren tam bir İstanbulludur. Okula bu şehirde başlayan Ömer Yaprakkıran’ın yolunu, ilkokul yıllarından itibaren kaleme egemenliği ve çizgi-renk gücü belirliyor. Liseyi Sultanahmet Sanat Okulu’nda bitiriyor. Daha sonra varlığından tesadüfen haberdar olduğu İs-

o zamanki adıyla Kassel Yüksek Okulu’nda “grafik tasarım” dalında lisans sonrası öğrenim görmeye başlıyor. Yaprakkıran, daha önce yine aynı alanda birçok iş yapmasına rağmen, asıl 1980’den itibaren Almanya’daki Türk gazetelerinde çalışmaya başlıyor. Zaman içinde Alman reklam şirketlerinde de grafiker, çizer ve tasarımcı olarak görevler üstleniyor. 1973’ten bu yana, önce Kassel, ardından bir süre Frankfurt, daha sonra da bu şehrin uzantısı konumundaki NeuIsenburg kasabasında yaşıyor. Ömer Yaprakkıran için, bilgisayar teknolojilerindeki gelişmeler ve erişim sorununun çözülmesi, daha doğrusu baskı makineleri ve dağı- tımla gelen sınırların aşılması, içerikteki arayışları da teşvik edici bir yan taşıyor.

Panel

Konuşmacılar:

Yalçın Bürkev - Celil Denktaş

“12 Mart 1971’den 12 Mart 2012’ye Türkiye’de yayın ve kültür dünyası”

“12 Mart’tan günümüze Türkiye’de sol yayıncılık” Yalçın Bürkev (Yayıncı - Nota Bene Yayınları, Ankara)

Yöneten:

Osman Çutsay (Cumhuriyet Gazetesi)

AvrupaGüN

|8

“Enver Gökçe örneğinden hareketle 12 Mart’tan sonra Türkiye’de sol ve şiir” Celil Denktaş (Yazar, Hamburg)

Not: İsteyenler, toplantı öncesi ve sonrasında, Celil Denktaş’ın kısa bir süre önce yayımlanan ve şair Enver Gökçe’nin hayatının, eserlerinin konu edildiği kitabı “Berceste Mısraı Yazan Komünist - Enver Gökçe”yi de edinebilecek.

Tarih: 12 Mart 2012, Pazartesi Saat: 19.30-21.00

Yer:

Türk Halkevi Frankfurt Werra Str. 29 60486 Frankfurt West Tel: 069 253208

tanbul Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu’na giriyor. İllüstrasyon yeteneği ve renklere hakimiyeti artık iyice belirginleşmiştir. 1971’de “Tatbiki”yi, bugünkü Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’ni, bitirdikten sonra 1973 yılında Kültür Bakanlığı’ndan bir burs kazanarak, Kassel Üniversitesi’nde,

Sayfa Tasarımı: GiyoTiN

Çalışkan illüstratör, artık yoğun bir sabit sermaye yatırımından çok, yaratıcı insani sermayenin önem kazandığına dikkat çekiyor. Dolayısıyla ancak yaratıcılığına güvenenlerin ve çok çalışanların medyada yeni kapılar açabileceğine inanıyor. Geçen yıllar içinde “YeniGÜN”, “KÜLTÜR” gibi girişimlerin de sanat yönetmenliğini üstlenen Ömer Yaprakkıran için, bu girişimlerin mantıki sonucu olarak doğan “Avrupa GÜN” de içinden geçtiğimiz yeni duruma bir yanıt aslında: “Eğer söyleyecek sözü olanlar varsa, yeni tekniklerin getirdiği olanakları iyi değerlendirmeli, onları iyi öğrenmeli ve yeni çıkış nok-


değilseniz, yetkinliğinizi her gün kanıtlamak zorunda kalmıyorsanız, her saat yeni şeyler öğrenmiyor ve yaratıcı bir biçimde uygulamıyorsanız, okurun, izleyicinin size ikinci bir şans vereceğini düşünmeyin. Umarım Avrupa GÜN, bu tuzakları bilerek gazetecilik yapmaya çalışanların ürünü olur. Gelişmeyenin şansı yok. Habercilikte ve halka ulaşmada, doğrudan yana yeni yaratıcı yolların gerçek okurunu bulacağına ve gereken ilgiyi toplayacağına inananlardanım.”

CEm KARACA

A

Andere Meinung Einer der wenigen Luxusartikel, die wir uns leisten.

yENi GüN TEmmuz 2009

taları oluşturmalıdır. Artık habercilik veya fikir üretecek insanlar için gerek kaynak bulma gerekse okura ulaşma açısından yeni olanaklar var. Önemli olan, bu olanakları değerlendirebilmek. Toplumun karşısına çıkmak artık eskisi kadar zor değil. Ama bir başka bakış açısından da, belki çok daha zor: Çünkü yetersizliğiniz hemen göze çarpacaktır. Yoğun sermaye yatırımları, işletmecilik, eskiden bazı şeylerin üzerini örtebiliyordu. Yani milyonluk şirketleri, medya organlarını vasat, hatta gelişmemiş insanların eline bırakmak mümkün olabiliyordu. Ama şimdi bu alanda da ekmek aslanın ağzında. Kendi alanınızda gerçekten virtüözlük düzeyinde iyi

MAYIS HAZiRAN SAYISI

FRANKFURT  RHEIN-MAIN

 ‹ç içe, yan yana olmak isteyen Türkiye kökenli 2.7 milyon Almanyal›...  Do¤rudan hitap edebilecek bir gazeteye uzak durmayacakt›r.  Kökenli 2.7 milyon Almanyal›, kendisine do¤rudan hitap.  Hitap edebilecek bir gazeteye uzak durmayacakt›r ve öyle kalacaktir

GüNLERimiz GAzETESi

Avrupa’daki Türkçe basın ‹ç içe, yan yana olmak isteyen Türkiye kökenli 2.7 milyon Almanyal›, kendisine do¤rudan hitap edebilecek bir gazeteye uzak durmayacakt›r.

ÜLKÜ GÜRKAN-SCHNEIDER İLE YILMAZ KARAHASAN’IN GÖZÜNDEN ALMANYA, TÜRKLER VE KÜLTÜR İLERİYE YÜRÜRKEN GERİYE DÜŞMEK | İMRAN AYATA ÜLKÜ ABLA | ATGB BAŞKANI GÜRSEL KÖKSAL SORUN, KÜLTÜR VE SANATA TALEPSİZLİK | YORULMAYI UNUTMUŞ BİR ÇİZGİ VE RENK USTASI FİRUZ AŞKIN | M. ŞEHMUS GÜZEL, İNSANLIK SINAVINDA BİR YÜZ AKIMIZI DAHA KİTAPLAŞTIRDI FAHRİ PETEK: PARİS’TE BİR TÜRKİYE GÜNEŞİ | DOĞAN ÖZGÜDEN “BÜTÜN YOLCULUK BOYUNCA HASRET AYRILMADI BENDEN” | HAYDARİLER VE HAYDAR IŞIK SORUYOR: MİZAH HER YERDE VE ZAMANDA NEDEN HERKES İÇİN GEREKLİDİR? | 50’NCİ YILINDA GÖÇÜN KÜLTÜR TARİHİNE GİRİŞ DENEMESİ · ZAFER ŞENOCAK’LA YENİ KİTABI VE ALMANLIK ÜZERİNE “ALMAN OLMAK” |

ÜÇ AYLIK KÜLTÜR SANAT DERGİSİ

ABONE (Yıllık, 12 Avro) | osmancutsay@gmail.com | Tel: 0162 61 37 166

Bayilerde!

KüLTüR 2011

2011NiSAN

SCHRÖDER

LEXIKA

AFiŞ AvrupaGüN

|9


‘AVRUPA GÜN’ İLE NEREYE?  

‘AVRUPA GÜN’ İLE NEREYE? “TÜRKÇE DÜÞÜNMEZ VE KULLANMAZSAK, KENDİMİZİ BİTİRİRİZ” YARATICI SAYFALAR VE SORGULAYAN OKURLAR İÇİN

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you