Issuu on Google+

}<(l(tp$=adbcb <

Een échte Haagse krant Actueel ADO-nood leidt tot ruzie

Vrijdag 15 februari 2013

jaargang 7 nummer 301

Sport Kampioen in de sneeuw

Cultuur Ivo eindelijk in het museum

15

5

€ 1,95

16

Kurhaus inzet financieel steekspel >Hotel 40 miljoen minder waard >Financiële soap begon met Endstra >‘Geen huur, geen aflossing betaald’ Zie pagina 3

> Foto: Den Haag Marketing

Ingezonden mededeling

Za 16 & zo 17 februari

Zaterdag 23 februari 20.15 uur Nieuwe Kerk

Dr Anton Philipszaal / Nieuwe Kerk

Frommermann

Weekend met Ronald Brautigam

Vocale krimi

& friends

Vrijdag 15 februari 23.00 uur Studio 3

Jazz aan het Spuiplein EJP@studio3 met Dmitry Baevsky

Cultuur aan het

Spuiplein Lucent Danstheater Dr Anton Philipszaal Nieuwe Kerk

info & tickets

follow us

070 88 00 333 www.ldt.nl www.philipszaal.nl

@TheaterDenHaag aanhetspuiplein


2>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

Burgers onder bladerdak, raadsheren erboven

Koele chic van Claus en Kaan voor de Hoge Raad Door Casper Postmaa

Belangenorganisaties als de Vrienden van Den Haag, Heemschut en Buurtschap Centrum 2005 staan op scherp als het om de nieuwbouw van de Hoge Raad aan het Korte Voorhout gaat. Te groot en te massaal voor die gevoelige historische omgeving, is hun oordeel, en ze staan daarin niet alleen, want de afdeling rechtspraak van de Raad van State dicteerde onlangs in een uitspraak dat de gemeente Den Haag het bestemmingsplan op enkele punten moet corrigeren om grote uitbreidingen in de toekomst tegen te kunnen houden. Maar aan de andere kant boekten Rijksgebouwendienst en architect Kees Kaan (van het bureau Claus en Kaan) vorige week ook een bescheiden succes toen het plan door de architect aan omwonenden en andere belangstellenden werd getoond. Die bleken niet vooringenomen, want aan het einde van de bijeenkomst spraken de meesten van hen zich lovend over het ontwerp van Kaan uit. “Het is in elk geval mooier dan wat er nu staat”, was nog de minste loftuiting, die verwees naar de huidige bebouwing, de voormalige Franse ambassade en een kantoor. Waarom moest de Hoge Raad ook alweer weg van de locatie Lange Voorhout/Kazernestraat? Omdat het rechtscollege uit zijn jas was gegroeid, maar ook omdat men vindt dat het hoogste rechtscollege een representatievere omgeving verdient. Wie de discussie over de huisvesting de afgelopen jaren heeft gevolgd, kan zich niet aan de indruk onttrekken dat dit laatste argument zwaarder heeft gewogen dan het ongemak dat is ontstaan omdat de organisatie nu over twee panden (beide aan het Lange Voorhout) is verdeeld. Toen in de jaren tachtig de Raad van het Plein moest wijken voor de nieuwe Tweede Kamer, verhuisde het college naar het schitterende Huis Huguetan van architect Daniël Marot aan het Lange Voorhout. Omdat het stadspaleis te klein was om de hele organisatie onder te brengen ontwierp prof. P.K.A. Pennink een uitbreiding aan de achtergelegen Ka-

Met de klok mee. Linksboven, de gevel aan het Korte Voorhout, vervolgens de glazen corridor aan de voorzijde, onder twee werkvertrekken. Links een doorsnede van de werkkamer van de president van de Hoge Raad.>Artist impressions: Architectenbureau Claus en Kaan.

zernestraat. Door middel van loopbruggen werden de diverse gebouwen tot een geheel gesmeed. Daar kleefden diverse bezwaren aan. Eén loopbrug stak de Kazernestraat over, terwijl er ook een in de lucht hangende doorsteek was aangebracht in de tuin van het Huis Huguetan. Daarvoor moest niet alleen de befaamde bibliotheektoren wijken, maar ook werd de monumentale achtergevel er door ontsierd. Panorama’s Een andere, nog steeds bijna dagelijkse ergernis, is de opstelling van de zes standbeelden van beroemde rechtsgeleerden. Eens troonden zij majestueus op het bor-

des van de Hoge Raad aan het Plein, maar in de Kazernestraat kwamen zij als een keuvelend groepje tegenover elkaar te staan. Het werd nog erger toen bleek dat de aanpalende manege op woensdagen de mestkar naast Hugo de Groot parkeerde, om maar niet te spreken van de suv’s van het paardenspul. In het nieuwe huis aan het Korte Voorhout zal die fout zijn hersteld. De hooggeleerde heren zitten weer naast elkaar, uitkijkend over een imaginaire rechtszaal. Die vergelijking werkt door in de rest van het gebouw. Over de volle breedte heeft de architect een inkeping gemaakt, waardoor een corridor van glas ontstaat die in de hoogte reikt tot de on-

derkant van het bladerdak van de platanen op het Korte Voorhout. Binnen en buiten lopen dus in elkaar over, een effect dat zich uiteraard vooral in de zomer zal voordoen. In deze transparante onderbouw huizen de publieksfuncties, zoals de zittingszalen, daarboven komen kantoren en een restaurant, terwijl de Hoge Raad zelf de top van het gebouw kreeg toegewezen met spectaculaire panorama’s over de stad. In hoeverre hebben de klagers gelijk als zij het gebouw te hoog en te massaal vinden? Het is moeilijk om die effecten te beoordelen aan de hand van artist impressions en een maquette, maar het zou mee kunnen vallen. De hoogte zal gelijk

zijn aan het hoogste punt (het torentje) van het aan de overzijde liggende Ministerie van Financiën. Dat is de maximale maat die hier passend is. Veel zal dus afhangen van de architectuur. De reputatie van Claus en Kaan is groot en ook bij dit gebouw kun je zien waarom. Het ontwerp is weliswaar een grote lange doos, maar niet saai of meedogenloos. De voorbijgangers kijken niet naar een gladde glasvlakte, maar er zal juist tekening in de gevels zitten omdat deze voor een groot deel bestaan uit verticale glasbakken. In deze fase komt het over als een beheerst, zelfs elegant samenspel van natuursteen, metaal en glas. Met het interieur is het niet anders, lichte, kubistische ruimten met veel marmer dat de wanden bekleedt. Soms ziet het er op de plaatjes ongenaakbaar uit, maar Kees Kaan is gerust op het eindresultaat: “Het is bewerkt, grijsgroen marmer, heel warm, zeker niet glimmend. Geen zorgen, het wordt heel chic”.

Ankie van der Bol 1947–2013

Altijd strijdend voor het goede Door Coos Versteeg

Binnen cultureel Den Haag was de vorige week overleden Ankie van der Bol altijd een graag geziene gast. Jarenlang had ze met veel liefde namens het VSB-fonds en later Fonds 1818 miljoenen uitgedeeld aan allerhande kunstzinnige producties in deze stad. Ankie’s belangstelling verdween niet toen ze eind 2004 haar professionele loopbaan beëindigde. Ze bleef een vertrouwd gezicht bij premières van muziek- en dansvoorstellingen, in de Koninklijke Schouwburg en de openingen van tentoonstellingen in het Gemeentemuseum. Tot het najaar van 2011. Toen werd zij getroffen door een agressieve vorm van leukemie. Een groot deel van 2012 bracht ze door in het Leids Universitair Medisch Centrum. Ze hield contact met de wereld via internet, ze ontdekte facebook en plaatste er een foto van zichzelf op waarbij haar zo typerende kroezig rode haar plaats had gemaakt voor een zilverblonde stijle

pruik. Het leek een tijd beter te gaan. Eind vorig jaar mocht ze naar huis, maar ineens ging het weer mis. Vorige week overleed ze. Ankie van der Bol was niet alleen de gulle hand van Fonds 1818, zij was ook de drijvende kracht achter de manifestatie ‘Indische Zomer’, dat begon met een expositie van een zelfportret van Isaac Israels in Museum Mesdag en uitdraaide op een maandenlang uniek samenwerkingsverband tussen diverse Haagse musea en culturele organisaties, van het Filmhuis tot de Pasar Malam. Niet eerder werkten zoveel Haagse kunstinstellingen eendrachtig samen in één groot project. Haar goodwill binnen een enorm netwerk zal daarbij ongetwijfeld een rol hebben gespeeld. Het grappige was dat Ankie van der Bol zelf volstrekt geen Indische wortels had, maar wel veel in Haags Indische kringen verkeerde. Couperus Niet lang daarna ging Ankie van der Bol aan de slag voor een nieuw goed

doel: het verwerven van het voormalige woonhuis van Louis Couperus aan de Surinamestraat 20, het huis waar Couperus zijn ‘Eline Vere’ schreef, dat jaren achtereen dienst had gedaan als woning van de Egyptische ambassadeur en nu door de staat Egypte voor 2,9 miljoen euro te koop werd aangeboden. Sinds de Indische Zomer wist Ankie van der Bol al dat het heel iets anders is om geld uit te delen, dan om het binnen te halen. Maar ze ging die strijd vol overtuiging aan, omringd met bekende Nederlanders als professor Heertje, Arnold Grunberg, Helga Ruebsamen, Hella Haasse, Frits Bolkestein en Alexander Rinnooy Kan. Strijden voor het goede lag in haar optimistische aard; in deze krant liet ze vol overtuiging weten dat het wel moest lukken. Het was een klap in haar gezicht dat ze zo weinig voor elkaar kreeg bij de gemeente Den Haag, terwijl zij met geld van Fonds 1818 zo vaak wethouders uit de problemen had geholpen. Het stoorde haar ook dat er op het

stadhuis zo weinig trots te merken viel op het feit dat Couperus een kind van deze stad was. Maar ze slikte haar ergernis in, met name wanneer één van de bestuurderen weer eens vrolijk ‘Zo ik iets ben, ben ik een Hage-

naar’ in een toespraak van stal haalde. Ze hoopte dat ze met stille diplomatie toch het één en ander voor elkaar kreeg. Toen de economische crisis zich samen met de PVV-afkeer van alles dat naar kunst ruikt ook in de gemeentebegroting liet voelen, wist ze dat de zaak was verloren. Ankie van de Bol stelde de ambities van de Stichting Couperushuis noodgedwongen bij: er moest een plaquette op de gevel van Surinamestraat 20 komen. Het was nog maar een symbolisch gebaar, maar toch …. Zelfs dat was Couperus en Ankie echter niet gegund. Begin dit jaar stuurde ze zelf nog een persbericht per mail dat de stichting was opgeheven en dat er geen herdenkingssteen op de gevel kwam omdat de staat Egypte dat niet wilde. De teleurstelling klonk er in door, maar Ankie bleef – zonder enig verwijt – beschaafd als altijd. Tevergeefs had ze nog één keer gestreden voor het goede. Enkele weken daarna verloor ze het ook van een kwaadaardige ziekte.


3

actueel<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

Het Kurhaus. Volgens diverse bronnen in de financiële wereld, betaalt het hotel niet meer de huur en de eigenaar niet meer de aflossing van de hypothecaire lening. >Foto: C&R

Caffé Roma, de plek in Cannes waar handelaren tot vroeg in de ochtend onroerend goed aan elkaar verkopen. > Foto: Ruud de Wit

‘Hotel 40 miljoen minder waard’

Hoe het Kurhaus Hotel in een financieel moeras terechtkwam Het Kurhaus in Scheveningen is sinds de opening in 1885 geteisterd door brand, bezetters, Zwolsman en The Rolling Stones. Zelden was het lang rustig aan het Gevers Deynootplein. Opnieuw is er beroering rond het 5-sterrenhotel. Vastgoedexperts en banken zeggen dat de onbekende eigenaars van het Kurhaus tot hun nek in de schulden zitten en dat het Steigenberger Concern, waartoe het hotel behoort, al maanden de huur niet betaalt. De Deutsche Bank waardeerde het Kurhaus met 40 miljoen af. Vastgoedvolger Ruud de Wit stelt in zijn blog ‘Visie op vastgoed’, dat het Kurhaus ‘blijkbaar op de rand van het faillissement verkeert’. Vastgoedmarkt.nl deed er nauwelijks voor onder: ‘Kurhaus Hotel Scheveningen in grote problemen’. Het Kurhaus reageerde aanvankelijk duidelijk, het was allemaal onzin. ‘Er is helemaal geen probleem’. Maar een dag later is de woordvoering uitbesteed aan adviesbureau P & M Trust in Amsterdam, dat ondanks aandringen geen commentaar geeft.

Door Casper Postmaa

Soms moet je het van oude tipgevers hebben. Het was maart 2004 en de Mipim, de grootste en beruchtste vastgoedbeurs van Europa, was in het voorjaarsachtige Cannes van start gegaan. Feestjes op het strand van Cor van Zadelhoff, terwijl vanalles-en-nog-wat-ondernemer Erik de Vlieger in oranje trainingspak over de boulevard liep, blazend op een scheidsrechtersfluitje tot diep in de nacht. Dat was de stemming op de vastgoedmarkt in de jaren voor de crisis. Voor de leken: de Mipim bestaat uit twee werelden. Het half in de Middellandse Zee gelegen beursgebouw is het domein van grote beleggers, grote steden, regio’s en projectontwikkelaars. Het Palmeiland voor de kust van Dubai werd hier gepresenteerd. Maar er is nog een andere Mipim, die van de lieden die niet bereid zijn 1200 euro voor een kaartje te betalen. Die bezoekers, veelal handelaren, concentreren zich in Caffé Roma tegenover de entree van de Mipim. Veel Engelsen en Nederlanders, Hagenaars voeren er de boventoon. Café Hathor in Buurtschap Centrum 2005 hield in de gouden jaren voor de trek naar het zuiden zelfs een afscheidsborrel. Hui-

zenblokken, hotels, bedrijfshallen en café Hathor zelf gingen in Roma ’s morgens om elf uur tussen de vierde en de vijfde rosé van de hand. Bod Voor dàt café stond ik, op reportage gestuurd door de Haagsche Courant, toen een keurige oudere heer voorbij liep, zich omdraaide en riep. ‘Wat doe jìj hier? Daar staat voor vierhonderd jaar gevangenis straf!’ We schudden handen, en op het moment dat ik afscheid nam bedacht hij zich opeens: ‘kunnen we morgen even ontbijten?’ Dat gebeurde en het was een gedenkwaardig ogenblik. De tipgever had een relatie meegenomen, een Scandinavische belegger. Beiden wisten zeker dat de recente verkoop van het Kurhaus door de Nationale-Nederlanden stonk. Het gerucht deed de ronde dat de op 17 mei 2004 vermoorde Willem Endstra, de bankier van de onderwereld, de koper was. Toen hij in Scheveningen opdook, begon alle ellende. Uitgerekend hij, de gewantrouwde superhandelaar, die op de zwarte lijst van de Nationale-Nederlanden stond. Endstra zat er niet mee, hij ontkende glashard, ‘het Kurhaus, waar was dat?’ en niemand die het tegendeel kon bewijzen. Tot dat ontbijt in Cannes. De belegger die op

die ochtend aan tafel zat, legde uit dat hij had meegeboden op het Kurhaus en zijn laatste bieding was hoger geweest dan die van de partij aan wie het Kurhaus werd gegund. Hoger! Niettemin ging het Kurhaus naar Wefora, een investeringsmaatschappij van vier Zwitserse families onder wie Swarovski. “En toch was Willem Endstra degene die aan de touwtjes trok”, wist de man uit Stockholm, “want een paar dagen nadat het hotel was verkocht, belde Endstra mij op met de vraag of ik het Kurhaus van hem wilde kopen”. Sindsdien is het hotel waar de groten der aarde concerteerden en zongen een speelbal van de financiële wereld, die het hotel slechts als een middel zag om tientallen miljoenen uit de markt te zuigen. Veel meer dan het hotel in werkelijkheid waard was. De taxatiewaarde van het hotel steeg en steeg, en al woonde je in Rio, New York of Cannes, je kon meedoen, zelfs al had je nooit van je leven van het Kurhaus gehoord. Experts Zelfs voor de experts die de irrationele bewegingen in de vastgoedmarkt volgen, is nooit helemaal duidelijk geworden wat er daarna achter de schermen met het Kur-

Christiaan Weijts wint BNG Literatuurprijs De BNG Literatuurprijs 2012, een œuvreprijs voor jonge auteurs, is dit jaar toegekend aan de Haagse schrijver Christiaan Weijts (1976). Weijts publiceerde dit jaar zijn vierde roman ‘Euforie’. Zijn boeken werden bijna zonder uitzondering lovend ontvangen. Weijts debuteerde in 2006 met de roman ‘Art. 285b’ en kwam twee jaar

later met Via Capello 23. In 2009 schreef hij ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Nederlands Dans Theater, de novelle ‘De etaleur’, waarvoor hij enkele maanden meeliep met dansers en choreografen. De jury over Euforie: ‘Christiaan Weijts vergast ons in zijn vierde roman Euforie op ruim vierhonderd duizelingwekkende pagina’s, waarin

het sleutelwoord confrontatie heet. Euforie is een verhaal van deze tijd (met een Al-Qaida-aanslag in Den Haag, moderne relaties, nieuwerwetse elektronica) en tegelijkertijd bezingt deze rijke, erudiete roman het Bildungsideal – dat tegenwoordig ten onrechte voor achterhaald doorgaat’. Aan de prijs zijn een sculptuur en € 15.000 verbonden.

haus is gebeurd. Wel was al snel bekend, zoals de ontmoeting in Cannes duidelijk maakte, dat Endstra van de boel afwilde. Maar daarna? Deze week besteedden twee Nederlandse publicaties aandacht aan het vervolg naar aanleiding van verontrustende rapportages vanuit Frankfurt en Londen. Vastgoedmagazine had de hand gelegd op een kwartaalbericht van special servicer (een bedrijf dat zich bezighoudt met ingewikkelde financiële producten) Hatfield Philips, die schrijft dat de eigenaren van het Kurhaus, ondergebracht in het vastgoedfonds Titan Europe 2006-3, al enige tijd de hypothecaire lening niet meer aflossen. Hatfield, die het beheer van het kwakkelende fonds heeft overgenomen, zegt een melding van het Steigenberger Concern te hebben ontvangen waarin deze meldt dat het de jaarlijkse huur voor het Kurhaus, 4,6 miljoen euro, niet meer kan voldoen. Het hotel stond voor 63,8 miljoen in de boeken, de lening bedroeg 52,6 miljoen euro, daarvan moet nog 49,2 miljoen worden afgelost. De lening liep op 18 januari af, vandaar waarschijnlijk de tussenkomst van Hatfield Philips. Toen de Nationale-Nederlanden Real Estate het Kurhaus in 2004 verkocht kostte het nog 46 miljoen euro. Vastgoed-blogger Ruud de Wit voert ook twee Engelse bronnen op die hebben vastgesteld dat het Kurhaus, dan wel Steigenberger, de huur niet meer afdraagt. De wetenschap dat ook de eigenaar niet meer aan zijn financiële verplichtingen voldoet, brengt De Wit tot de conclusie dat ‘het Kurhaus kennelijk balanceert op de rand van het faillissement’. Eigen onderzoek wees uit dat kredietbeoordelaars als Moody’s ook hebben gecon-

stateerd dat het financieel mis is met het vastgoedfonds Titan Europe. Obligaties “Het kan zijn dat het Kurhaus niet betaalt om zo een lagere huurprijs af te dwingen”, oppert De Wit. “Zeker weet je het nooit, want het is een weinig transparante wereld”. De problemen zijn volgens hem ontstaan omdat er in de loop der jaren allerlei constructies en herfinancieringen zijn opgezet die steeds verder van de oorsprong, het Kurhaus, lagen. Vandaar waarschijnlijk ook de aanhoudende waardevermeerdering van het ‘Baken van Scheveningen’, want iedereen moest aan al die deals weer verdienen. Deutsche Bank heeft inmiddels een soort oplossing gevonden. In een rapport waardeert DB het Kurhaus af van 63,8 miljoen naar 24 miljoen euro. Een verschil van 40 miljoen! Als Steigenberger het hotel tegen die prijs overneemt, en daarvoor geld leent, zakt de huur navenant. Maar wie zal dat verlies van 40 miljoen voor zijn rekening zal nemen? Dat is al even duister als de rest van de geschiedenis. Titon Europe, de voormalige (?) eigenaar, heeft het Kurhaus in een Commercial Mortgage Backed Security (CMBS) ondergebracht, een ingewikkeld financieel product dat het mogelijk maakt met weinig geld grote bedragen te lenen. CMBS’s kunnen ook obligaties uitgeven, waarschijnlijk zijn de houders daarvan, beleggers en pensioenfondsen, de pineut. Of het Kurhaus werkelijk ten onder gaat, zoals de donkere rooksignalen uit Londen doen vermoeden, zal geen Hagenaar geloven. “It’s all over now’, zelfs The Stones kregen het in 1964 niet voor elkaar. Zie ook http://visieopvastgoed.wordpress.com

Recordaantal deelnemers CPC Loop De 39ste editie van de ABN AMRO CPC Loop kan op een recordaantal deelnemers rekenen. De organisator maakte bekend dat op 10 maart in totaal 35.000 deelnemers op de verschillende afstanden van start zullen gaan. De verkoop van de startnummers is sneller gegaan dan werd verwacht. De halve marathon is al volgeboekt. Voor de vijf en tien kilometer zijn nog enkele honderden kaarten te koop. Normaal sluit

de inschrijving twee weken van tevoren, maar de beschikbare kaarten zullen volgens de organisatie dit jaar sneller uitverkocht zijn. Het parcours is anders dan de afgelopen jaren. Na drie edities keert de route terug naar de Scheveningse kust met uitzicht op de Pier. Eerder was dat niet mogelijk vanwege de werkzaamheden aan de boulevard. Aan de City Pier City-Loop nemen grote nationale en internationale lopers deel.


4>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

stadsmens

‘Kunstzinnige therapie helpt om tot nieuwe inzichten te komen’ Geen mooier moment voor kunstzinnig therapeute Agnes Hulleman dan als zij merkt dat haar cliënten totaal in hun werk zijn verdiept. “Ze zijn dan helemaal weg uit hun hoofd, zitten in het gevoelsgebied”, vertelt ze. “Ik moet ze als het ware wakker maken. Dat is zo goed om te zien”. Aan dat moment zijn stappen voorafgegaan: een eerste kennismaking, een intakegesprek en drie sessies ‘diagnostisch schilderen’. Volgens haar valt er aan dat werk veel af te lezen. “Je kunt bijvoorbeeld vaststellen dat iemand werkelijk een burnout heeft; er zit geen leven meer in. Dat zie je aan het werk”. Het diagnostisch schilderen toont haar ook welke kunstzinnige oefeningen het best kunnen worden afgestemd op een vraag en/of en klacht van iemand. Daarvoor kan gekozen worden uit allerlei technieken, zoals tekenen, schilderen en/of boetseren. In overleg met de cliënt wordt vervolgens een behandeldoel samengesteld. Daarna maakt Agnes Hulleman een therapieplan. Ze beklemtoont dat de (non-verbale) kunstzinnige therapie een aanvullende behandelwijze is die goed naast eventuele behandelingen door een arts of het gebruik van medicijnen kan worden gevolgd. Er is nog een punt dat ze met

de vijftien en twintig euro per uur”. De therapie omvat tien tot twaalf sessies. “Daarna pakken mensen vaak het leven weer op of ze geven er een andere draai aan. Ze zijn gegroeid en tot nieuwe inzichten gekomen”. Ter illustratie dit voorbeeld: “Een cliënte die alles beredeneerde, haar gevoelens niet toeliet, wilde niet met kleur werken. Langzaam maar zeker is zij dat wel gaan doen; je komt dan heel dichtbij je gevoel. Bij haar speelde een jeugdtrauma, zo bleek. Ze is opgegroeid in een groot gezin, waarin alleen de broers telden. Dat neem je je hele leven mee. Je moet daar doorheen, het is een breekpunt. De pijn van vroeger heeft ze ervaren en zij heeft die nu een plek kunnen geven”.

Agnes Hulleman: ‘Van niemand wordt creativiteit verwacht’. >Foto: Eveline van Egdom

nadruk stelt: van niemand wordt creativiteit verwacht, ook geen kunstzinnige ervaring. “Liever niet dan wel, anders blijf je toch weer te veel in je hoofd. Het gaat niet om het maken van een mooi product. De weg ernaar toe, het ervaren, is belangrijk”. Volwassenen en kinderen met lichamelijke, psychosomatische, psychische of psychiatrische ziekten of klachten kun-

nen baat hebben bij kunstzinnige therapie. Ook kan de therapie hulp bieden bij onder meer rouwverwerking of bij loopbaanbegeleiding. “De meeste zorgverzekeraars vergoeden de behandeling. Maar ik wil nu ook met groepen van, hooguit, vier cliënten gaan werken, zodat de therapie voor meer mensen toegankelijk wordt. Ook dan wordt er een gedeelte vergoed. Iemand betaalt dan zelf tussen

Opvoeding Agnes Hulleman studeerde aan de Koninklijke Academie af als interieurarchitect. Na de geboorte van haar kinderen had ze ‘allerlei baantjes rondom de opvoeding’. Sinds vijftien jaar is zij practicum onderwijs-assistent Voeding en Diëtetiek op de Haagse Hogeschool. Op haar 47ste besloot zij in deeltijd de opleiding Kunstzinnige Therapie aan de HBO in Leiden te gaan volgen. “Ik had weer behoefte aan creativiteit en ook het soci-

ale aan de opleiding sprak me aan; ik vind dat heerlijk”. In 2010 studeerde ze af en begon een jaar later haar eigen bedrijf in de Bink 36, het voormalige PTT Complex aan de Binckhorstlaan. Bijscholing is verplicht voor kunstzinnige therapeuten. “Daar worden zware eisen aan gesteld”, weet Agnes Hulleman die aangesloten is bij de Nederlandse Vereniging van Kunstzinnige Therapieën. “Je kunt er alleen lid van zijn als je een bepaald aantal cliënten per jaar hebt”. De therapie die zij zo propageert, is nog te onbekend, vindt ze. “Ook bij medici. Daarom nodig ik binnenkort huisartsen uit om wat oefeningen met ze te doen. Ik laat ze bijvoorbeeld in een driehoek puntjes met elkaar verbinden. Dat is heel nauwkeurig werk. Het betekent dat zij uitsluitend met hun hoofd bezig zijn, wat de adem kan vastzetten. Daarna gaan ze dynamisch tekenen, alleen maar krullen op papier zetten. Ze zijn helemaal vrij en mogen zichzelf laten gaan. Alles is goed, niets is fout. Dat ontspant, zullen ze merken”. Joke Korving Informatie: www.agneshulleman.wordpress.com

Ingezonden mededeling

RODE WIJNEN

Schotch Whisky The Dundee 1L Een goed uitgebalanceerde whisky voor een zeer aantrekkelijke prijs van € 14,95

www.drinkland.nl

Jägermeister 0,7L Nu voor slechts € 12,95

Maltwhisky – Springbank 10y 0,7L Deze instap-Springbank komt van de fameuze Springbank/Cadenhead distillers. Ooit een illegale stokerij, maar vanaf 1820 een legale stokerij met fantastische whisky’s. Springbank is gevestigd in Campbelltown, een stadje gelegen op het uiterste puntje van het schiereiland Kintyre, waar rond het einde van de 18e eeuw meer dan 30 distilleerderijen stonden. De whisky werd met stoomschepen vanaf Campbelltown over de hele wereld verstuurd. Toen echter in het begin van 19e eeuw de Highlands en Speyside werd ontsloten met treinverbindingen kreeg Campbelltown meer concurrentie en bleven nog enkele producenten over, waaronder Springbank. De Springbank 10y welke in onze aanbieding komt heeft een gouden kleur, is elegant en heeft een smakenpalet van peren en citrus. Deze Springbank kost normaal 49,05 maar nu € 39,95

ACTIES

Graanland Jonge Jenever 1L Zacht en zuiver. Nu vast laag in prijs voor € 10,45 Bacardi Blanco rum 0,7L Nu € 13,98

WITTE WIJNEN

€ 11,38

Italië – Zonin Soave Classico Frisse wijn met een ‘kruidje’ van 9,95 voor € 8,50 Spanje – Ribeiro Een unieke witte wijn in ons assortiment is Rippa Avie. Een wijn gemaakt van de oudste inheemse druivenrassen als Treixadura en Palomino. Zalvende wijn met duidelijke hints van grapefruit. In de afdronk ook een tintje honing. Geen goedkope wijn voor 12,60 maar nu om te proberen € 9,95

Irish Whiskey Jameson 1L Deze rasechte Ier, 3x gedistilleerd, gaat bij ons nu vast laag in prijs naar € 22,50

den haag Prinsestraat 57 070 364 29 25

noordwijk * oegstgeest * Voorhout * Jacoba van Beierenhof 28 Maarten Kruytstraat 24 Lange Voort 19 071 364 93 37

Chili – Van het huis Tierra Alta hebben we de Cabernet Sauvignon Varietal in de aanbieding. Makkelijke, soepele wijn voor aperitief- tot dinerwijn nu van 6,55 voor € 4,98 Frankrijk/Bordeaux – Côtes de Bourg A.C. Chateau Grand Jour 2006 Volle, ‘dikke’ wijn, werkelijk een mond vol. Nu van 8,75 voor € 6,98 Doos à 6 flessen € 40,00

kratje Heineken Vast laag in prijs 24 x 0,3L

Zuid-Afrika – Ridgeback Merlot is de Zuid-Afrikaan welke wij onder de aandacht willen brengen. Rijk van smaak, fluweelzacht. Nu héééél laag in prijs voor € 8,50

071 361 21 82

071 301 55 83

Frankrijk/Bourgogne – Cuvée Napoléon Chardonnay Een uiterst smakelijke chardonnay, sappig en iets vet. Met deze wijn doen we even iets bijzonders. Nu van 13,80 voor € 9,95 Doos à 6 flessen€€ 50,00


5

actueel<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

Wethouder Klein en D66-voorman botsen

ADO-nood leidt tot ruzie Door Jan van der Ven

Het zou vooral een debat worden over het besluit van de KNVB om voetbalclub ADO te plaatsen in de laagst denkbare categorie in het licentiesysteem: categorie I. Het werd vorige week donderdag echter een ongemeen fel treffen tussen de verantwoordelijke CDAwethouder Karsten Klein en D66fractievoorzitter Rachid Guernaoui. De twee gingen voluit in de aanval, de toon werd per seconde feller. De voorzitter van de vergadering had soms geen vat meer op het strijdende duo. Want beide kemphanen wilden niet wijken, ze gunden elkaar geen millimeter ruimte. Na afloop van de commissievergadering trok een getergde Guernaoui zijn jas aan en beende woedend weg. Aan dat moment was een harde woordenstrijd vooraf gegaan.. Zo ging de strijd over de vraag of het besluit van de KNVB dat iedere uitgave van ADO hoger dan 50.000 euro vooraf van een KNVB-fiat moet zijn voorzien, betekent dat ADO onder curatele staat (Klein: nee. Guernaoui: ja). En over de vraag of ADO er nu financieel ineens slechter voorstaat dan enkele maanden geleden, toen er niets aan de hand was. Nee, zei wethouder Klein, ADO staat er nu hetzelfde voor als enkele maanden geleden. Nee zei Guernaoui, want ADO is nu door de KNVB geplaatst in categorie I, de laagst denkbare categorie. De wethouder gaf en passsant de me-

dia een fikse draai om de oren. Met name Omroepwest kreeg de volle laag. De omroep werd beschuldigd van het voeren van een hetze, door onder meer te stellen dat ADO met de 50.000 euro-regeling onder curatele van de KNVB staat. Onzin, aldus de wethouder. “West klopt de zaak behoorlijk op”, was zijn conclusie. Omroepwest maakte zich volgens de wethouder schuldig aan zeer tendentieuze en hijgerige berichtgeving die op onderdelen ook nog eens feitelijk onjuist is. “En D66 was er als de kippen bij”, vervolgde hij richting Rachid Guernaoui. Die kreeg vervolgens nog een sneer van de wethouder te verwerken, toen die op hoge toon zei: “U moet luisteren naar wat de wethouder beweert, u stapelt beweringen op elkaar, u weet zelf niet meer wat ervan klopt en niet”. Om vervolgens het PvdA-raadslid Verspuij de oren te wassen omdat die in de media aan de bel trok met de vraag waarom het kennelijk slechter met ADO gaat dan de raadsleden dachten. Het einde van het debat diende zich aan. De PvdA’er Verspuij nam namens alle raadsleden het woord. Hij roemde de betrokkenheid van de raadsleden in dit dossier. “Het is uitstekend wanneer raadsleden in het debat verwijzen naar eerdere afspraken over ADO. En dat de wethouder vervolgens tekeer gaat en mensen even afserveert, moet hij zelf weten”. Hij sprak vervolgens de wethouder rechtstreeks aan: “U heeft het hier wel tegen de ge-

meenteraad. En wij met elkaar moeten besluiten nemen en niet u”.

Koffie Enkele dagen later herhaalt Rachid Guernaoui de stelling van Verspuij. Hij roert rustig in zijn koffie en vertelt over het sussende gesprek dat hij met de CDA-wethouder had, enkele dagen na afloop van het uit de hand gelopen debat. “De wethouder gaat niet over de gemeenteraad, dat doen wij zelf. En wij gaan als raad over hem”. De D66’er blikt terug en zegt: “Ik liet me op dat moment iets teveel leiden door mijn emoties, maar eerlijk is eerlijk: ik ben nog nooit zo boos geweest. Dat kwam mede doordat de wethouder het idee ventileerde dat we de stukken niet goed gelezen hadden. Klopt niet, we hebben alles zeer zorgvuldig voorbereid”. Guernaoui benadrukt dat hij zeer zorgvuldig te werk is gegaan en zijn ADO-dossier goed kent. Toen ADO in 2008 gered moest worden van de ondergang, was hij namens zijn fractie al woordvoerder. Het uit de hand gelopen debat over het nieuwe hoofdstuk in het ADO-dossier bewijst eens te meer dat het hier om een politiek uiterst gevoelig thema gaat. VVD-wethouder Sander Dekker ging in 2008, toen ADO gered moest worden met 20 miljoen euro, bijna onderuit. Het scheelde maar een haar of hij moest opstappen. Guernaoui noemt het ADO-dossier erg gevoelig. Vooral omdat wanneer het financieel niet goed

D66-fractievoorzitter Rachid Guernaoui: ‘De vergadering is een politieke arena, daar mag best een pittig debat worden gevoerd’. > Foto: PR

gaat met de club, ADO de deur van het gemeentehuis bijna blindelings weet te vinden en aanklopt voor steun. “Maar gelukkig hebben we in 2008 een en ander goed geregeld”, aldus Guernaoui. “Er kwam financiële steun, maar die werd verleend onder scherpe voorwaarden. De gemeente houdt sinds 2008 financieel toezicht op ADO”. Zwaktebod Wat extra irritatie gaf bij een aantal

Straatpastoraat krijgt nog subsidie

‘Schoenenreus’ Nu in de Bijenkorf een deel van de verbouwing achter de rug is, kunnen schoenenliefhebbers hun hart ophalen. Het warenhuis opende deze week op de begane grond een damesafdeling van 660 vierkante meter vol met designerschoenen. Daarmee heeft het Haagse luxewarenhuis naar eigen zeggen de grootste designerschoenenafdeling van Nederland. De namen van wereldberoemde modehuizen als Valentino, Givenchy en Stella McCartney prijken in glimmende letters op de vitrines. Het filiaal op de Dam in Amsterdam verkocht hun collecties al en dit seizoen doen de ontwerpers ook in Den Haag hun intrede. Tegelijk met de schoenenafdeling zijn ook de nieuwe afdelingen ‘Bijoux’ en ‘Lederwaren’ geopend, waar direct voor een bijpassend sieraad en dito tas kan worden gewinkeld. De opening van de nieuwe afdelingen is onderdeel van de grootscheepse verbouwing die het warenhuis sinds begin vorig jaar ondergaat. De uit begin jaren negentig daterende uitbreiding van het gebouw heeft er een verdieping bovenop gekregen. Daarmee groeit het filiaal met 1.600 vierkante meter. Het complex, ontworpen door architect Piet Kramer, is bij de uitbreiding goeddeels gespaard gebleven. Het grote glas-inloodraam in het trappenhuis tussen de begane grond en de eerste verdieping heeft plaats gemaakt voor een doorkijk richting beide winkelvloeren. Naar verwachting wordt de verbouwing in mei afgerond.

>Foto: C&R

Van Baalen directeur Haags Historisch en Gevangenpoort Marco van Baalen(1966)wordt per 1 mei 2013 benoemd tot directeur van het Haags Historisch Museum en Museum de Gevangenpoort. Op diezelfde datum gaat Antoinette Visser met pensioen nadat zij 8 jaar deze functie heeft vervuld.

raadsleden was dat de wethouder, waarvan bekend is dat hij als geen ander de media altijd weet te vinden, de raadsleden ervan beschuldigde diezelfde media op te zoeken met hun verhaal maar er zelf gedurende twee weken het zwijgen toe deed. Om er vervolgens de conclusie aan te verbinden dat de media een hetze tegen hem voeren. De hoofdredacteur van Omroepwest, Renzo Veenstra, noemt de houding van Klein ‘verbazingwekkend’. “We hebben geen hetze gevoerd. We hebben gewoon ons werk gedaan en staan er nog steeds helemaal achter”. Volgens hem is de wethouder in de aloude val gelopen die zegt dat de boodschapper gestraft moet worden. “Een zwaktebod”, oordeelt hij. En de wethouder? Die zegt een kleine week later: “Er waren vooraf zoveel verhalen verschenen en meningen geventileerd, dat het mijn taak was de werkelijkheid te vertellen aan de hand van de feiten. Dezelfde feiten waarover de raad beschikte. Er werd echter moord en brand geschreeuwd, alsof ADO aan de rand van de afgrond stond, en dat was schadelijk voor ADO”. Daar komt wel bij, aldus de wethouder, dat wanneer het woord ADO valt, dit bij allen een bepaalde snaar raakt. De wethouder heeft er geen enkele moeite mee dat er tijdens het debat over en weer harde noten werden gekraakt. “De vergadering is een politieke arena, daar mag best een pittig debat worden gevoerd”.

Sinds 2005 is Van Baalen werkzaam bij het Haags Historisch Museum en Museum de Gevangenpoort als hoofd Collecties. Voordien werkte hij onder meer voor het Noordbrabants Museum, het Amsterdam Museum en het Rijksmuse-

um. Van Baalen studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Onder leiding van Antoinette Visser maakten de musea een sterke groei in de bezoekersaantallen door dankzij meer

zichtbaarheid en een brede programmering, waarbij de collectie Den Haag steeds het uitgangspunt is. Met de benoeming van Marco van Baalen tot nieuwe directeur wordt gekozen voor continuering van de ingeslagen weg.

Het straatpastoraat krijgt dit jaar opnieuw 96.000 euro subsidie van de gemeente. Dit heeft de verantwoordelijke PvdA-wethouder Rabin Baldewsingh het straatpastoraat vorige week laten weten. De wethouder sprak met een delegatie van het straatpastoraat over het voornemen de subsidie in twee stappen stop te zetten: dit jaar halveren, volgend jaar stopzetten. De wethouder stond tijdens dat gesprek onder druk van een meerderheid van de Haagse gemeenteraad. Die had eerder bij de wethouder de eis op tafel gelegd niet te tornen aan de subsidie voor het straatpastoraat. “De wethouder beloofde dat we dit jaar, zoals ook in andere jaren het geval was, kunnen rekenen op de 96.000 euro”, aldus straatpastor Klaas Koffeman. Onduidelijk is of het pastoraat volgend jaar opnieuw op de subsidie kan rekenen. “We dienen gewoon weer onze aanvaag in”, aldus Koffeman. De PvdA-wethouder gaat met zijn collega-wethouders in gesprek of volgend jaar opnieuw subsidie verstrekt wordt. “Het blijft dus spannend”, aldus Koffeman. Het straatpastoraat verleent hulp aan dak- en thuislozen. Velen hebben psychische problemen, zijn verslaafd aan alcohol en/of drugs. De straatpastors zoeken de dak- en thuislozen in de stad op, ze werken niet met loketten voor hulpverlening. Iedere vrijdag organiseert het straatpastoraat een gratis maaltijd in het Stadsklooster aan het Westeinde. Vrijwilligers helpen bij het voorbereiden van het eten en serveren vervolgens de maaltijd uit. Vooraf is voor geïnteresseerden een dienst in de kerk van het klooster. Er komen wekelijks tussen de 80 en 100 dak- en thuislozen op de maaltijd af.


6>Varia terugblik

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

foto’s uit het haags gemeentearchief

Beeld van Couperus Dit jaar is het 150 jaar geleden dat Louis Couperus in Den Haag werd geboren. Met onder andere tentoonstellingen, theatervoorstellingen en films wordt dit jaar het geboortejaar van Couperus gevierd. Door de vele andere herdenkingen krijgt het Cou-

In 1953 kreeg beeldhouwer L. (Bertus) Sondaar van het ministerie opdracht een bronzen borstbeeld van Louis Couperus te maken perusjaar misschien minder aandacht dan in 1963, toen zijn honderdste geboortedag werd herdacht. Den Haag en Couperus zijn nauw aan elkaar verbonden, de schrijver zei hier zelf over dat als hij al iets was, voor alles een Hagenaar was. Couperus is niet alleen in Den Haag geboren, gedurende verschillende perioden van zijn leven heeft hij jaren in de residentie gewoond. Allereerst op de Mauritskade,

waar zijn geboortehuis stond. Vanaf daar vertrok de familie Couperus naar Nederlands-Indië. Bij terugkomst uit de Oost verbleef het gezin vervolgens enige tijd in een woning aan de Nassaukade om daarna te verhuizen naar het door de familie gebouwde woonhuis aan de Surinamestraat 20. Het was in dit laatste huis dat Couperus zijn eerste romans schreef die hem zo bekend zouden maken. Ter herinnering aan hem staat er in de straat ter hoogte van nummer 4 een borstbeeld, dat was gemaakt in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. In 1953 kreeg beeldhouwer L. (Bertus) Sondaar van het ministerie het verzoek een bronzen borstbeeld van Louis Couperus te maken. Uiteraard moest het beeld een passende plaats krijgen in de stad en al in 1955 kwam men uit op het plantsoen in de Surinamestraat. Op de foto is te zien hoe een houten model omhoog wordt gehouden, zodat de deskundigen kunnen beoordelen hoe het beeld er bij komt te staan. De deskundigen zijn in dit geval geheel links de beeldhouwer B. Sondaar en tweede van links de directeur van het Haags Gemeentemuseum L.J.F. Wijsenbeek. Acht jaar later, in 1963, bedacht minister Jo Cals van hetzelfde ministe-

Het zoeken van een geschikte plaats voor het borstbeeld van Louis Couperus in 1955, uiteindelijk is het beeld geplaatst op 10 juni 1963. >Foto: Peter van Breukelen

rie dat het door Sondaar vervaardigde beeld wel eens mooi zou kunnen aansluiten bij de herdenking van de honderdste geboortedag van Couperus en daarom besloot de minister het beeld op 10 juni 1963 over te dragen aan de gemeente Den Haag. Alles leek gereed voor een mooie onthulling. Er was echter nog een klein probleem. De gemeente had bij de aanvaarding van het beeld toegezegd te zullen

zorgdragen voor een passende sokkel en de gemeenteraad had hiervoor een bedrag ter beschikking gesteld. Het bedrag was voldoende voor het maken van een betonnen sokkel afgewerkt met platen van graniet. Maar dit was niet naar de zin van de beeldhouwer. Sondaar vond dat een beeld van een dergelijk groot schrijver niet ondersteund kon worden door een sokkel van minderwaardig materi-

aal. Hij wilde een massief granieten sokkel waarmee niet alleen eer werd gedaan aan de schrijver maar ook aan het beeldhouwwerk. Gelukkig was de gemeenteraad gevoelig voor zijn argumenten en besloot uiteindelijk toch tot de aanschaf van een massief granieten sokkel. Hans Zwaanswijk www.gemeentearchief.denhaag.nl

Ingezonden mededeling

135,5 x 192,5 mm_DHC

Promotiefonds kleine evenementen Den Haag

Leraar worden in de Haagse regio?

Evenementen zijn belangrijk voor ondernemers, bewoners en bezoekers van Den Haag. Ze zorgen voor levendigheid en vertier, bieden een podium voor culturele uitingen en talentontwikkeling en kunnen bijdragen aan onderling begrip doordat mensen elkaar ontmoeten in een andere omgeving.

Daarnaast zorgen grote én kleine evenementen voor ‘geld in het laatje’ bij de ondernemers in de stad. Immers, een stad waar wat te doen is, is aantrekkelijker om te bezoeken. Dit geldt ook voor bewoners. Om het evenementenaanbod te vernieuwen en de groei van kleinschalige evenementen te stimuleren, stelt de gemeente een budget van maximaal € 150.000 beschikbaar. Elk jaar zijn er drie aanvraagrondes. Per evenement kan maximaal € 10.000 subsidie worden aangevraagd. Een onafhankelijke commissie beoordeelt de aanvragen drie keer per jaar. De eerste beoordelingsronde zal eind maart 2013 plaatsvinden. Voor deze ronde kunt u tot 15 maart 2013 een aanvraag indienen. De volgende indiendata zijn 15 juni en 15 oktober.

De voorwaarden en criteria en de wijze waarop u uw aanvraag kunt indienen, staan op www.denhaag.nl/ondernemen

Kom naar ‘Leraar van Buiten’ op woensdag 6 maart, 19-21 uur Informatiebijeenkomst voor potentiële zij-instromers Hofstad Lyceum, Colijnplein 9, 2555 HA Den Haag

Welke stappen moet je zetten om leraar te worden in het voortgezet onderwijs in de Haagse regio? Rectoren, lerarenopleidingen en ervaringsdeskundigen informeren je over lesbevoegdheid en andere kwaliteitseisen. Meer informatie en aanmelden op www.derodeloper.nu/actueel


7

regio<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

Gemeente Den Haag denkt planning toch te halen

Weer comm0tie over Rotterdamsebaan Door Gilles Boeuf

De komst van de Rotterdamsebaan wordt mogelijk enkele jaren uitgesteld. Minister Melanie Schulz (Infrastructuur en Milieu) bekijkt de verbindingsweg tussen knooppunt Ypenburg en Den Haag in haar zoektocht naar mogelijkheden om te bezuinigen. Medio maart stuurt ze een brief met haar bevindingen aan de ministerraad. Aangenomen wordt dat ook de Rotterdamsebaan niet ongeschonden door de bezuinigingsoperatie zal komen. De gemeenten Rijswijk en Leidschendam-Voorburg wachten af maar hopen dat het project doorgaat. Sommige bewoners halen opgelucht adem bij uitstel. Het ministerie heeft inmiddels bekend gemaakt, dat de financiering van de Rotterdamsebaan twee jaar opschuift, maar dat hoeft volgens de gemeente Den Haag geen vertraging in de planning te betekenen. De rijksbijdrage komt nu beschikbaar in de periode 2016-2020. De bijdrage van het stadsgewest Haaglanden en de gemeentelijke bijdrage blijven ongewijzigd. Volgens de gemeente Den Haag betekent dat dat de aanleg van de Rotterdamsebaan toch in 2014 kan begin-

nen. Naar verwachting is de nieuwe verbindingsweg dan in 2019 klaar. Volgens de Haagse wethouder Peter Smit van Verkeer heeft de minister van Infrastructuur en Milieu de vertraging in de financiering ‘op een constructieve manier ingevuld’. “Helder is dat nut en noodzaak van de Rotterdamsebaan noch de hoogte van het subsidiebedrag door de minister ter discussie wordt gesteld”, aldus wethouder Smit. De planning hoeft daarom niet te veranderen. Smit: “We gaan de financiering met het bestaande gemeentelijke budget oplossen. Dat is allereerst een kwestie van slim kasbeheer. Ook kijken we welke maatregelen we verder kunnen inzetten”. De wethouder denkt daarbij aan nog scherpere aanbestedingsvoorwaarden en mogelijk een andere fasering, waarbij dure onderdelen van het werk later worden uitgevoerd. Commotie Het verkeersproject Rotterdamsebaan heeft al veel commotie teweeggebracht. Het bereiken van overeenstemming over het te volgen tracé bleek geen eenvoudige opgave. Het uitgangspunt is dat de bereikbaarheid van Den Haag onder druk staat. 40

procent van het verkeer dat de stad inen uitrijdt maakt gebruik van de Utrechtsebaan (A12). In opdracht van de gemeente Den Haag is naar een oplossing gezocht in de vorm van een geboorde tunnel die vanaf knooppunt Ypenburg via de Vlietzone naar de Binckhorst loopt. In het voorjaar van 2012 is tussen de gemeenten Den Haag, Rijswijk en LeidschendamVoorburg overeenstemming bereikt over de precieze plaatsing van die tunnel. Een eerdere variant stuitte op veel verzet van bewoners in en rond Park Leeuwenbergh in LeidschendamVoorburg. De in- en uitgang van de tunnel in de Vlietzone zou te dicht bij de huizen zijn gepland. Uiteindelijk werd er geld gevonden voor een nieuwe variant waarbij de tunnel driehonderd meter verderop uitkomt: de variant ‘+ 300’. Inschatting De kosten voor het aanleggen van de Rotterdamsebaan zijn geschat op 600 miljoen. De helft daarvan wordt opgebracht door de gemeente Den Haag en het stadsgewest Haaglanden, de andere helft door het Rijk. Bewoner van Park Leeuwenbergh, René de Groot, is ervan overtuigd dat die 600 miljoen een veel te positieve inschatting is. Hij

bestudeerde alle rapporten en kwam zelf op 808 miljoen uit. Dit grote verschil zit hem in het wel of niet meetellen van alle indirecte kosten zoals het opnieuw moeten inrichten van wegen die aansluiten op de Rotterdamsebaan, aldus De Groot. Bij grote infrastructurele projecten is de overheid verplicht een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) te maken, waarin alle toekomstige maatschappelijke voor- en nadelen van een project tegen elkaar worden afgewogen door ze zoveel mogelijk in geld uit te drukken. Wanneer de voordelen (baten) groter zijn dan de nadelen (kosten) is een project maatschappelijk gezien verantwoord. De Groot: “ Die analyse slaat nu alleen nergens op want er is uitgegaan van een veel te laag bedrag”. Wat hem betreft is het uitstellen van het project een goed moment om het uitvoeren te heroverwegen. De gemeenten in de regio kunnen niet anders dan afwachten De gemeenteraden hebben ingestemd met de Rotterdamsebaan en woordvoerder van de gemeente Leidschendam-Voorburg Ben van Vliet noemt de Rotterdamsebaan ‘belangrijk voor de economie van de regio en voor de bereikbaarheid van de Hofstad’.

Dood Wassenaarse jongen roept vooral vragen op

Op de plek waar het lichaam werd aangetroffen, zijn bloemen en kaarsen geplaatst. >Foto: C&R

WASSENAAR- De dood van de Wassenaarse jongen Anass is nogal altijd met raadsels omgeven. De politie kan nog steeds niet met zekerheid zeggen wat de doodsoorzaak is van de jongen, die vorige week levenloos in een bos in Wassenaar werd gevonden. De onrust in Wassenaar is groot, vooral omdat ook zelfmoord als gevolg van pesten niet wordt uitgesloten. Ook burgemeester Jan Hoekema heeft zich over de zaak uitgelaten. Tijdens een persconferentie deze week zei hij onder meer: “Vanaf het begin zijn er speculaties geweest. Er zijn altijd geruchten. Het is moeilijk om toe te geven dat je niet alles weet. Dat toegeven betekent niet dat mensen minder zorgen hebben”. Op dit moment staat het forensisch onderzoek volgens de politie niet meer toe dan de voorlopige conclusie dat zelfmoord waarschijnlijk is maar een misdrijf niet kan worden uitgesloten. Anass was brugklasser op het Adelbert College. Hij keerde niet terug van een ronde om folders in de bus te stoppen. Een dag later werd hij dood gevonden aan de rand van een bos in Wassenaar. Aanvankelijk leek een misdrijf het meest waarschijnlijk, maar intussen wordt ook rekening gehouden met zelfdoding. Anass Aouragh is afgelopen maandag begraven op begraafplaats Rosenburgh in Voorschoten.

Failliete zorgverlener laat achttien cliënten achter WASSENAAR - De telefoon wordt niet meer opgenomen bij 123 Schoonhuis. Het faillissement van deze Leidse zorgaanbieder zadelt de gemeente Wassenaar op met achttien cliënten die een andere hulp in de huishouding nodig hebben. 123 Schoonhuis bleef al langer in gebreke. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Hulp in de huishouding is één van de taken die de gemeenten voor haar inwoners dient te regelen. Wie door beperking of ziekte zelf zijn huis niet schoon kan houden, doet een aanvraag bij de gemeente en kan daarbij kiezen uit verschillende zorgaanbie-

ders. De gemeente op haar beurt sluit contracten af met zorgverleners die in haar ogen de juiste prijs en kwaliteit garanderen. De thuiszorgorganisatie uit Leiden, 123 Schoonhuis, bediende in Wassenaar achttien huishoudens en laat in Leiden zelfs 255 cliënten achter. 85 personeelsleden zijn op straat komen te staan. De organisatie blijkt een belastingschuld te hebben van tweeënhalve ton en de salarissen zijn al acht weken niet meer uitbetaald. De gemeente Leiden heeft de organisatie niet willen redden omdat de belastingschuld wat haar betreft ‘door eigen toedoen komt’. Leiden heeft naar eigen zeggen herhaaldelijk gepro-

beerd samen met 123 Schoonhuis naar oplossingen te zoeken, maar 123 Schoonhuis ‘reageerde heel laat op de verschillende verzoeken’.

Schimmig De beoordeling van thuiszorgorganisaties door de gemeenten loopt kennelijk niet vlekkeloos. Wassenaar had wellicht deze strop, met name voor de kwetsbare cliënten die tijdelijk zonder hulp zitten, kunnen voorkomen. Uit stukken van de Kamer van Koophandel blijkt dat er in 2010 al sprake was van een faillissement voor 123 Schoonhuis, een faillissement dat in hoger beroep om onbekende redenen weer werd teruggedraaid.

De thuiszorgorganisatie maakt bovendien een schimmige indruk. Directeur Esther Broere heeft meerdere handelsnamen gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel voor ondernemingen die niet actief zijn: Algemene Wijkzorg Nederland, sloepenverhuur.nl, Uitzendbureau Zorgkanjers en Pretty Dogs. De gemeente Wassenaar heeft de cliënten van 123 Schoonhuis inmiddels telefonisch geïnformeerd over de ontstane situatie. Een aantal van hen heeft gekozen voor een andere zorgaanbieder. Anderen hebben aangegeven af te wachten of hun hulp bij een andere zorgaanbieder gaat werken, omdat ze hun vaste hulp graag behouden.

verreck

Pauze

De paus gaat nokken. Dat valt me toch een beetje van hem tegen. Het is toch een Duitser. En die strijdt meestal tot de laatste minuut. Zoals die Poolse kerkvorst voor hem. Die ging door tot-ie met z’n neus op de grond liep. ’t Kan zijn dat Ratzinger die kwetsbare positie niet aandurft, vooral omdat hij met z’n achterlijke uitspraken de homoseksuele medemens tot opwinding heeft gebracht. Veel vreugde heeft deze paus niet gebracht. Dat hij zijn aftreden tijdens de carnaval wereldkundig maakte, brengt daar geen verandering in. Sterker nog, ik zag een aantal verontwaardigde hossers, die ervan baalden dat het niet eerder bekend was. Dan hadden ze hun kledij of hun praalwagen kunnen aanpassen. Deze verongelijkte houding is inmiddels gemeengoed. Ik hoorde vorige week op Radio West na de treurige dood van het jongetje Anass in Wassenaar een mevrouw klagen dat ze niet wist waar ze de meegebrachte bloemen moest neerleggen. De gemeente had niets geregeld! Dan maar liever de vraag: wat nu, Rome? Men mompelt over een zwarte paus uit Ghana. Een Obamaeffect? Zeker is dat het imago van het Vaticaan ernstig moet worden opgekrikt. Het lijkt wel of ze daar alle listen en lagen van het Oude Testament aan het naspelen zijn. De boeken van Dan Brown zijn slappe hap vergeleken met deze kardinale manipulaties. Zelfs Agatha Christie is niet ver weg: de butler had het gedaan. En hij was niet de enige. Maar zelden met een meerderjarige. Kortom, er is een schreeuwende behoefte aan een geheel nieuw gezicht. Ik zie maar één oplossing: een lekker wijf als paus. Pardon: als pauze. Kijk eens hoe een smakelijk typje als Maxima onze kroonprins heeft doen glanzen. ’t Is dat Maxima geroepen is tot andere taken, maar ze is natuurlijk van origine katholiek en haar naam klinkt momenteel veel in Roomse kringen: ‘Mea Culpa, Mea Maxima Culpa.’ Zij zou de muffe oudemannenmeur van het Sint Pietersplein als een lentebries weg weten te blazen. Misschien is een niet-katholieke outsider de oplossing. Komt de redding wellicht van de bekende televisieprelaat Johannes Mollius met een nieuw spectaculair format: So you think you can be pope? Voorlopig is er na 28 februari even niets. Dan gaan de zwaar verdeelde hoge geestelijken in conclaaf totdat er witte rook is. Dit zal een eeuwigheid duren. Ondertussen weet ik wel een interim-pauze. Na 30 april heeft een wijs en geschikt persoon plenty tijd. Marcel Verreck www.marcelverreck.nl


8>opinie

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

Erfgoed van Huygens anno 2013

Den Haag: UNESCO City of Literature 2014 en wel daarom doen. Ze zijn er en vormen een alliantie van literaire organisaties, bijna twintig in getal. Schrijvers en dichters bij elkaar verenigd, bibliotheken, Letterkundig Museum, festivals, theaters, kleine podia en tijdschriften. Op de jaarlijkse gedichtendag in de Haagse Kunstkring speelden ze in de breedte hun bestaande troeven uit en ondernemen actie. Met speerpunten. Intensievere samenwerking op het gebied van literaire en educatieve programma’s, stimuleren van Haags talent, het realiseren van een Huis van de Literatuur, aanspreekpunt zijn voor sponsoren en overheid, en de gemeente helpen en ondersteunen bij het opzetten van Shelter City, onderdak voor schrijvers die vanwege hun werk bedreigd worden. Alles wordt onderbouwd en het spreekt niet alleen tot de verbeelding. Voor wie het nog niet goed wist of het wellicht negeert. Er is een wereld te winnen, die er al is. Dus komt het manifest tenslotte met meer dan een aanbeveling. Gaan voor een sterke en reële plaatsvervanger van Culturele Hoofdstad 2018, dichterbij en evenwaardig: Den Haag UNESCO city of literature 2014. Volgend jaar, vier jaar eerder en alles in huis. Even naar de criteria van UNESCO gekeken. Voldoende pluspunten. Kwaliteit, kwantiteit en diversiteit in literatuur, drama en poëzie, het is er; evenals festivals, evenementen, educatie. Paar minpunten: bibliotheken vitaal en actief, maar in aantal in de gevarenzone; steeds minder literaire boekhandels. En onontbeerlijk, maar dat is voor alles zo: een betrokken, creatief en enthousiast gemeentebestuur. UNESCO kijkt naar dichters in de stad, naar verbeelding, naar samenspraak ook en juist onder politici. Een inspirerend voorbeeld is er dit jaar in de Grote Kerk: dichter en staatsman Constantijn Huygens.

Door Jan Paul Bresser

Den Haag Culturele Hoofdstad 2018. Jammer maar helaas. Maar, en dat is het eigenzinnige van de aanstichters, het bidboek is geen gebed zonder end. Gewoon doorgaan, want laten we wel wezen Den Haag is al eeuwen een culturele hoofdstad van Europa, van Nederland en in ieder geval van zichzelf. Dus als je met bidden de verzamelde buren niet op de knieën krijgt, moet je opstaan en doorpakken en opnieuw laten zien wie je bent. Begin bij jezelf. Toon de stad zijn gezicht. En houdt daar niet meer mee op. In de Gouden Eeuw deed de eerste stadsdichter van Den Haag een voorzet, met een loflied op de stad: ‘Het hele land in ’t klein’. Constantijn Huygens was en is nog steeds de Haagse Europeaan die in zijn tijd een toon zette, die tot op de dag van vandaag niet alleen doorklinkt, maar iets vasthoudt van wat bij het wezen van de stad hoort en van onszelf: trots zijn op wie je bent en waar je voor staat. Prachtig een Spuiforum, maar in wezen is het er natuurlijk al. Sinds Spinoza er in de buurt woonde, begraven is achter de Nieuwe Kerk en niet meer wegging. Hij zette een verlichte dwarse toon. Hij lichtte tegels op voor bouwstenen. Niet alleen voor vrije, onafhankelijke geesten, maar ook voor het Spuiforum. Dat weerklinkt vandaag in de Nieuwe Kerk, bij het Nederlands Dans Theater, in het Filmhuis, in het theater aan het Spui, in de Philipszaal en meandert van daaruit door Den Haag. Dat forum bestrijkt de wereld in het klein. Gisteren, vandaag en morgen. Dat is de kwintessens. Daar gaat het om. Voor de cultuur, voor de kunst, voor kunstenaars en hun publiek, voor schrijvers en hun lezers. Ieder nieuw dak erboven stut daarop. Met alle mitsen en maren over de plek en het bouwwerk. Dus als je er tegen tikt en het zingt niet, dan is het een klaagzang zonder end. Gerrit Achterberg bezong Den Haag, zoals Constantijn Huygens dat deed. Dichters zijn en blijven woordvoerders van de stad, ieder met zijn eigen stem en tegenstem. En ze houden zich aan hun woord. Ze verbinden ons, spreken ons aan en tegen, verwarren en – dat ook – verheffen ons. Thuis en over de grenzen heen. Ook al is de tijd er niet naar, hebben kunst en cultuur wind en tij tegen en hebben we wel iets anders aan ons hoofd. En daarbij, is er met dichters en schrijvers een cul-

Constantijn Huygens, de eerste Haagse stadsdichter. > Illustratie:PR

turele hoofdstad te winnen? Het zou zomaar kunnen. Het gezicht en de stem van de stad compleet in kaart brengen, en je hebt het; je kunt ermee voor de dag komen. Het erfgoed

uw mening

Weg met de fietsers! Wat een leuk verhaal in uw krant over de nieuwe boswachter van het Haagse Bos. We mogen hopen dat die charmante mevrouw Jenny van Leeuwen er inderdaad in slaagt het bos nog aantrekkelijker te maken voor mens en dier. Wat ik in het interview met haar echter miste, is haar visie op de vele fietsers, die zich veroorloven ook op de wandelpaden rond te scheuren. Nogal eens zijn dat ouders met kinderen. Schandelijk. Nou moet ik wel toegeven dat de scheiding tussen fiets- en wandelpaden

van Huygens anno 2013. Geen bidboek, maar manifest. Met feiten en cijfers en plannen. En waarom niet: een loflied op Den Haag. Als literaire stad. Nationaal en internationaal. Met toe-

Haagse Harry

in het Haagse Bos niet altijd even duidelijk is. Misschien dat mevrouw Van Leeuwen daar wat aan kan doen. En in samenwerking met de (wijk)politie moet er dan ook stevig gehandhaafd worden. In het vlakbij gelegen park Clingendael is de scheiding tussen fietsen en wandelen wel duidelijk, maar helaas zijn fietsers ook daar veelvuldig in overtreding. En als je er iets van zegt, kun je vaak nog een grote mond krijgen. D. Slierenhove

© Marnix Rueb

Den Haag Centraal verwelkomt ingezonden brieven van maximaal 200 woorden. De redactie behoudt zich het recht voor deze te redigeren. Vermeld altijd uw adres (en liefst ook uw telefoonnummer), ook wanneer u e-mailt.

komst en potentie. Lees maar, zei de dichter al, er staat meer dan er staat. Er gebeurt veel meer dan je ziet, maar je moet er oog voor hebben en iemand moet het bundelen en opschrijven. En

Nota bene: Het is goed om te weten dat sinds 2004 Edinburgh, Melbourne, Iowa City, Dublin, Reykjavik en vorig jaar Norwich, Den Haag voorgingen. Norwich? (Zeg maar Noordwijk) Kleine, oude stad in het Engelse Norfolk. 120.000 inwoners, heeft de naam en de faam van meer culturele activiteit per inwoner dan waar dan ook in het Verenigd Koninkrijk. En een populair Lord Mayor Festival. Mooie tip voor Jozias van Aartsen. Jan Paul Bresser is medewerker van deze krant


9

economie<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

Ouderen inzicht geven in alle woon-zorgcombinaties

Haagse huizenwebsite voor seniorenwoning

Gemeente gaat sneller betalen

Wie factureert aan de gemeente hoeft niet lang op de betaling te wachten. Sinds september betaalt de gemeente 90 procent van de facturen binnen dertig dagen. Deze ontwikkeling past in de stijgende lijn die vanaf 2008 is te zien. Toen werd slechts 48 procent van de rekeningen binnen 30 dagen betaald. Wethouder Revis vindt het belangrijk om op tijd te betalen. De gemeente heeft volgens hem een voorbeeldfunctie. Honderd procent van de rekeningen binnen 30 dagen voldoen is volgens de gemeente niet realistisch, er zijn altijd betwiste rekeningen zullen zijn.

Promotiefonds evenementen De gemeente roept een promotiefonds in het leven om kleine evenementen te steunen. De subsidie is bedoeld voor bedrijven, stichtingen en verenigingen. Per jaar is vanuit het budget voor grootschalige publieksevenementen maximaal € 150.000,– beschikbaar. Een deel daarvan wordt nu gereserveerd voor kleinere evenementen. Aanvragen zijn in te dienen tot een bedrag van € 10.000,–. Hieraan zijn wel een aantal voorwaarden verbonden. Zo moet het evenement een breed publiek aanspreken en economisch voordeel voor de stad opleveren.

Gemeente redt Soepbus

Bert Swart voelt zich al helemaal thuis in Woonzorgcentrum Steenvoorde te Rijswijk. > Foto: Thomas Vahe

Op kamers, samenwonen en je eerste koophuis, de grootste aankoop in je leven. Het zijn stuk voor stuk belangrijke en vrolijke momenten op wat je de woonladder van het leven zou kunnen noemen. Eén van de laatste treden, waarbij het gaat om de combinatie van wonen en zorg, wordt echter als minder positief ervaren en daarom zo lang mogelijk uitgesteld. “Een gemiste kans”, zegt Annemiek Schut. Ze richtte daarom Woonz.nl op, een website waar ouderen gericht kunnen zoeken in het aanbod van woningen voor senioren. Door Joep van Zijl

“Je goed oriënteren op de mogelijkheden, zodat je fijn kunt blijven wonen. Zelf de regie behouden, zelf kiezen voordat er vóór je wordt gekozen”. Dat is waar het volgens Schut bij Woonz.nl om draait. Met de internetpagina, die ook wel als Funda voor woningen voor senioren kan worden omschreven, wil ze de zoeker inzicht geven in wat ze ‘het oerwoud van mogelijkheden in de wereld van wonen, service en zorg’ noemt. De nieuwe zoekmachine komt bovendien op een voor zorgaanbieders belangrijk moment. Schut: “De componenten wonen en zorg worden met ingang van 1 januari 2013 stap voor stap gescheiden. Concreet betekent dit dat alleen de zorg uit de AWBZ wordt betaald en de woonkosten voor rekening van de bewoner komen. De vergoeding voor zorg die instellingen zoals verpleeg- en verzorgingstehuizen ontvangen, wordt bovendien gekoppeld aan de bedbezetting. Het is voor de aanbieders dus van groot belang dat het beschikbare aanbod bekend is bij de doelgroep en steeds zo snel mogelijk wordt opgevuld”. “Woonz.nl fungeert in dit verband als

online matchmaker tussen vraag en aanbod. De zorgaanbieder krijgt er de kans zijn woningen te presenteren terwijl de zoeker op basis van zijn eigen criteria direct inzicht krijgt in het actuele aanbod”, legt Schut uit. “Mensen kunnen zo beter vergelijken terwijl de zorgaanbieder extra inzicht krijgt in wat de zoekers willen”, vervolgt de ondernemer. “De zorgaanbieder kan zo beter inspelen op de wensen van de consument. Het feit dat die alvast een kijkje via internet kan nemen, betekent eveneens dat het verpleeg- of verzorgingstehuis de beschikbare woningen zo goed mogelijk moet presenteren. Woonz.nl helpt de aanbieders die woonruimte plaatsen daarom met professioneel beeldmateriaal, plattegronden en 360 graden foto’s”, zegt Schut. “Wij sturen een professionele fotograaf langs”. Abonnement Gratis is deze dienstverlening niet en dat verklaart meteen hoe Woonz.nl rendabel moet worden. “Voor de zoeker is Woonz.nl gratis. De woningcorporaties, aanbieders in de vrije huursector en woonzorginstellingen beta-

len voor een abonnement om woonruimte op de site te plaatsen”, legt Schut uit. Samen met haar collega’s Andrea Tegel en Carina Klunder is ze momenteel druk bezig om aanbieders te interesseren. Schut: “Ze ondersteunen ons initiatief, we zijn serieus in gesprek, nu is het zaak dat ze Woonz.nl ook echt gaan gebruiken”. Aanbieders kunnen een abonnement afsluiten en hun woningaanbod invoeren op Woonz.nl. Eind maart kunnen zoekers op de website terecht. “Die zoekers kunnen senioren zijn maar bijvoorbeeld ook hun kinderen die helpen bij het vinden van de juiste woning”, voegt collega Tegel daar nog aan toe. Ze benadrukt dat Woonz.nl er niet alleen is voor mensen die hulpbehoevend zijn. “We zijn er bijvoorbeeld ook voor senioren die toekomstbestendig willen wonen en bijvoorbeeld een huis zonder trappen zoeken. Je praat dan over mensen van 55 jaar en ouder”. Printen “Zo lang mogelijk thuis willen blijven wonen. Het nadenken over de combi-

natie van wonen en zorg zo lang mogelijk uitstellen. Het betekent dat mensen niet goed voorbereid zijn en dan lijken de keuzemogelijkheden klein. In die zin doorbreken we met Woonz. nl een taboe”, zegt marketingmedewerker Carina Klunder. Ze verwacht dat de site zorginstellingen op termijn nog klantvriendelijker maakt omdat die steeds beter op de woonwensen van de consument moeten inspelen. “Het aantal ouderen dat online actief is, groeit snel”, zegt Tegel. “Toch kunnen ook de senioren die niet op internet zitten, baat hebben bij Woonz.nl”, voegt ze daaraan toe. “Zoekresultaten kunnen makkelijk als brochure worden geprint door bijvoorbeeld een zoon of dochter”. “Dat Woonz voor wonen en zorg staat, zal inmiddels duidelijk zijn. Toch gaat het volgens Schut in eerste instantie om wonen. “Prettig wonen staat bij ons voorop. Wie zich ergens thuis voelt, voelt zich goed. Zorg is natuurlijk belangrijk maar in principe overal te organiseren. Fijn wonen verhoogt bovendien het welzijn en kan de zorgkosten verminderen, al is dat laatste nog lastig aan te tonen”.

Hoe het werkt Wie via Woonz.nl een woning zoekt, heeft verschillende mogelijkheden. Door bijvoorbeeld de plaats (Den Haag) en de maximale afstand (15 km) in te vullen, krijgt men het aanbod in de Hofstad binnen een straal van 15 kilometer te zien. Daarnaast is het mogelijk om gedetailleerder te zoeken en alvast een combinatie van wonen en zorg te maken. In dit geval volgt de zoeker drie stappen waarbij een aantal belangrijke vragen worden gesteld: 1 bent u aan het oriënteren, 2 zoekt u op korte termijn, 3 welke service & gemak wenst u en 4 welke zorg is er nodig? De antwoorden op deze vragen geven een overzicht van het aantal beschikbare woningen dat aan de gestelde criteria voldoet. Per woning kan de zoeker vervolgens details bekijken zoals plattegronden en foto’s. Google Maps en Street View zijn geïntegreerd in alle zoekresultaten van Woonz.nl. Als een zoeker een geschikte woning heeft gevonden, kan hij of zij via Woonz.nl in contact met de aanbieder komen of een verzoek voor bezichtiging doen. Daarnaast kunnen gebruikers van Woonz.nl zich aanmelden voor een e-mailalert. Ook kan de zoeker zich er inschrijven voor een nieuwsbrief van een woonzorgaanbieder. Via de site is het eveneens mogelijk ‘favoriete woningenlijstjes’ aan te maken. Favoriete woningen kunnen zo gemakkelijk met anderen worden gedeeld. Woonz.nl biedt bovendien ook de mogelijkheid een zoekresultaat te printen in de stijl van een brochure. Zoeken op de website is onbeperkt en gratis.

De Soepbus kan nog tenminste één jaar door. De oranjerode bus die soep, brood en fruit uitdeelt aan daklozen in Den Haag, kwam in de problemen omdat de gemeente de subsidie vorig jaar introk. De Kesslerstichting, waar de Soepbus onder valt begon een inzamelactie. Geïnteresseerden konden certificaten à € 2.000,– kopen. Hoewel de certificaten in het begin goed verkochten, kreeg de stichting de laatste acht tickets niet verkocht. De gemeente greep daarop in en kocht de resterende certificaten voor € 16.000,– en redde daarmee de bus.

Hilton is beste hotel Het vijfsterren Hilton Hotel aan de Zeestraat is geliefd bij bezoekers van de website hotelspecials.nl. Ze verkozen het hotel als beste van Nederland. Redenen die bijdroegen aan het succes waren de combinatie van de centrale ligging, goede service en luxe kamers. De boekingssite werkt samen met zo’n vijfendertighonderd hotels in de Benelux. Een woordvoerder van de site noemt het geen verrassing dat het beste hotel van het land in de Hofstad staat. “Den Haag is een opkomende bestemming voor korte vakanties. We merken een toename in het aantal boekingen ".

Subsidieregeling duurzaamheid De gemeente begint een subsidieregeling voor duurzame projecten. Doel is bedrijven, instellingen en bedrijven samen te brengen om te spreken over duurzame projecten in de wijk. De gemeente stelt geld beschikbaar om plannen verder uit te werken of om plannen om te zetten in de daadwerkelijke projecten. Onder de noemer plan- en projectontwikkeling kiest de gemeente ervoor om samenwerking te ondersteunen in plaats van individuele initiatieven te bekostigen. Voor dit jaar zijn 26 aanvragen gehonoreerd, volgend jaar zijn nieuwe inschrijvingen mogelijk. De projecten lopen erg uiteen.


10>interview Vilan

Pak xxxxx de pesters

Dus het jongetje is gevonden. Vilan van huilt, de Loo Wassenaar zoals daarvoor andere steden en dorpen huilden. Na de tranen komen er woorden. En vroeger of later lees ik in een krant, dat de pesters al genoeg gestraft zijn. Omdat ze zo overstuur zijn. Maar dat werden ze niet toen ze aan het pesten waren. Ik volg het allemaal, die verhalen over pesten. Misschien is het mode, die aandacht ervoor, en hebben we het over tien jaar weer over iets anders dat óók erg is. Voorlopig niet en het is intussen voorspelbaar aan het worden. De zelfgekozen dood. Tranen van leeftijdgenootjes. Een stille tocht. Algemene verontwaardiging. Vergaderingen en bijeenkomsten. Dan de keuze om gevoelig en humaan te wezen, dat wil zeggen, de pesters blijven buiten beeld. Dat ik vroeger op school gepest ben, heeft ook met mijn belangstelling te maken. Daar ga ik niet over uitweiden. Zoveel mensen zijn tegenwoordig vroeger gepest. ’t Is net als toen de oorlog afgelopen was, toen bleken half Nederland massaal in het verzet gezeten te hebben. Allemaal staan we altijd aan de goede kant, vooral met terugwerkende kracht. Ik ben nieuwsgierig naar de daders. Ze zijn overstuur. Dat trekt weer bij. Wat gebeurt er dan? Misschien wisselen ze van school. En dan gaat het leven weer door. Maar niet voor het slachtoffer. Iemand die gepest wordt, moet ergens heen kunnen. Om namen en rugnummers te noemen, in het vertrouwen dat er iets gedaan gaat worden. Nee, je eigen naam zeggen hoeft niet. Pesten maakt bang. Dan moeten die pestkoppen aangepakt worden, op een manier die bij ze past. Voor iedereen is dat weer anders. Daar moet openheid over zijn, om duidelijk te maken: dit doen we niet. In een later stadium komt uitleg over het woord beschaving. Pesten gaat van kwaad tot erger. Pestkoppen behandelen moet dus ook van kwaad tot erger. Vroeger dacht ik dat met liefde alles op te lossen viel, en dat denk ik eigenlijk nog. Maar liefde kan net zo goed zijn: tough love. Een kind dat een ander pest, dat moet van zichzelf gered worden voordat het een dode op zijn of haar geweten heeft. Ik verlang er zeer naar te blijven geloven in een wereld die goed is, maar aan de andere kant: als het daarvoor nodig is dat ik als freelance drilsergeant naar een middelbare school ga, dan doe ik dat. En dan leg ik alles één keer uit.

Vilan van de Loo

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

Caroline de Westenholz (1954) over Louis Couperus en Albert Vogel

‘Ik begrijp er de attractie niet van om gewoon te zijn’

Tijdens het gesprek richt ze zich zo nu en dan rechtstreeks tot de portretten van haar stiefvader Albert Vogel en haar echtgenoot Peter ffrenchHodges. Twee belangrijke mannen uit het leven van kunsthistorica Caroline de Westenholz. De derde is ook alom aanwezig. Dat is namelijk Louis Couperus. We zitten in het appartement aan de Javastraat, boven het Louis Couperus Museum, waar ze de scepter zwaait. Ze woont in haar geboortestad Londen.

Door Thijs Kramer Naast de Engelse, heeft De Westenholz de Zwitserse nationaliteit. Ze groeide op in Nederland en Spanje, maar heeft ook in Monaco en Italië gewoond. Haar aristocratische familie had ooit bezittingen in Duitsland en Oostenrijk en kwam voor de oorlog via Zwitserland in Engeland terecht. Toen haar ouders scheidden, nam haar moeder Caroline mee terug naar Nederland. De Westenholz: “Ik voel me gespleten. Ik klink wel volkomen Nederlands, maar ik ben een echte allochtoon. Mijn vader was een gesjochte Oostenrijkse baron. Een excentrieke man, maar wel een echte aristocraat. Qua carrière is het nooit wat geworden met hem, want hij voelde zich te goed voor gewone baantjes. Hij vergokte zijn salaris in kleine casino’s in Londen. Daarom is mijn moeder bij hem weggegaan. Ze zaten voortdurend aan de grond. Ik was toen anderhalf. Ik heb hem pas leren kennen toen ik 25 jaar oud was”. Haar moeder trouwde in Nederland met de voordrachtskunstenaar Albert Vogel. Caroline groeide op in hun Wassenaarse villa. Na haar studie kunstgeschiedenis in Leiden runde ze enige jaren haar stiefvaders kunstgalerie, Ornis. In hetzelfde pand aan de Javastraat is nu op de begane grond het Louis Couperus Museum gevestigd. De Westenholz: “Ik heb een fantastische jeugd gehad. Ik heb prachtige herinneringen aan Den Haag, maar het is voor mij nu ook de stad van oude mensen en de dingen die voorbij zijn. Daar kan ik ook treurig van worden. Ik ben blij dat ik ook een ander leven heb, aan de andere kant van Het Kanaal.

Je kunt hier in een beroemde familie zijn opgegroeid, maar in Londen hebben ze geen idee”. Vogel Albert Vogel jr. (1924-1982) was als voordrachtskunstenaar zeer succesvol. In Nederland, maar ook daarbuiten. Hij maakte tournees door Indonesië, Scandinavië, Afrika, de Caraïben. Soms samen met zijn zus, de actrice Ellen Vogel. Vogel had al drie huwelijken achter de rug, voordat hij met Liesje van Hasselt trouwde. “Dat huwelijk is voor mij allesbepalend geweest. Ik was zes en woonde met mijn moeder in een flatje in de Mankesstraat in een keurige rustige buurt. Van de ene op de andere dag vielen we in die fantastische, theatrale familie Vogel. Tante Ellen was toen al een beroemde actrice. Albert werd op straat herkend en aangesproken. Er kwamen ontzettend veel mensen bij ons over de vloer, uit alle lagen van de bevolking. Kunstenaars, schrijvers, acteurs. Een potpourri van heel gekke mensen die Albert op tournee had ontmoet.

‘Het hele gezin was Couperusgek (...) Onze hond heette Fidessa’

De kleinzoon van de Ethiopische keizer Haile Selassie met zijn gevolg, bijvoorbeeld. Of een Indische prins. Aan mijn moeders kant zit een flinke scheut Indisch bloed, dus daar kwam de Indische gastvrijheid vandaan. Iedereen was welkom. Al die kunstenaars die bij ons thuis kwamen, ik vond het fantastisch. Het was leuk, sprankelend, inspirerend. Het heeft me gevormd. Ik was enig kind, maar ik was nooit alleen. Al mijn vriendinnetjes en vriendjes mochten altijd komen eten en blijven logeren”. Vanaf 1946 nam Vogel werk van Louis Couperus op in zijn programma’s. In 1962 maakte hij zijn eerste ‘literaire one-manshow’ met teksten van en over Couperus. Het was zijn succesvolste. Vogel schreef ook een biografie over de schrijver. “Couperus was Alberts lievelingsauteur. Zijn boeken lagen overal door het hele huis. Couperus was bij ons thuis de Bijbel. Trouwens, het hele gezin was Couperusgek. Op zondagen kwam de familie bij ons bijeen, net als in het familietafereel van grootmama Van Lowe in ‘De boeken der kleine zielen’. Tijdens de vakanties gingen we naar plaatsen waar Couperus ooit geweest was. Onze hond heette Fidessa. Sommige mensen in onze omgeving vonden dat wel een beetje gek. Voor ons was het doodnormaal. Als meisje van zes, zeven ging ik al mee naar Diligentia, waar hij dan optrad. Ik snapte er niets van, maar ik vond het prachtig. Het heeft zo’n onuitwisbare indruk gemaakt. Eerst leidde Albert de tekst in, dan was het even stil en met een heel andere stem droeg hij dan het bewuste stuk voor. Hij kon echt in en uit de tekst treden. Daarom ben ik zo tegen het vereenvoudigen

>Foto: Piet Gispen

van zogenaamd moeilijke teksten. Je moet het niet gaan hertalen. De enige manier om moeilijke kunst toegankelijk te maken is door het magisch te maken”. En om te illustreren hoe Albert Vogel dat deed, staat Caroline op en reciteert flarden uit zijn programma. Ook theatraal talent lijkt ze van haar stiefvader geërfd te hebben. Orez “Albert was een enorme dandy, ja Couperus was ook een dandy en mijn man Peter wordt in Den Haag Centraal ook een dandy genoemd. Misschien ben ik met mijn vader getrouwd. So what? Albert hield van dure maatpakken, snelle auto’s, veel feesten. Hij had tien vrouwen aan elke vinger. Hij kon er niet genoeg van krijgen. Dat was voor mijn moeder niet altijd even makkelijk. Er is nog een dochter uit zijn eerste huwelijk en een zoon uit een verhouding die hij had tussen zijn derde en vierde vrouw. ‘Ik heb wat slordig geleefd’, zei hij zelf. De voordrachtskunst was toen, in de loop van de jaren zestig, een ouderwetse kunstvorm aan het worden. Het waren de jaren van grote veranderingen in de theaterwereld. Het linkse gedeelte van de pers haatte hem. Hij noemde hen op zijn beurt de sociaal-


11

interview<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

‘Ik was de allereerste employee van MTV Europe’

calvinistische dominees. Maar hij was niet voor één gat te vangen. Hij was ook een gespleten persoon. Naast zijn passie voor Couperus, hield Albert zich tevens actief bezig met de avant-garde kunst van zijn tijd. In 1964 begon hij samen met de onlangs overleden Leo Verboon een kunstgalerie, Orez. Dat is een omkering van Zero, de naam van de kunstbeweging die door Orez vertegenwoordigd werd. Albert kocht zelf ook veel. De dingen die hij toen verzamelde, worden nu over de hele wereld gevraagd. In 1967 heeft de Japanse kunstenares Yayoi Kusama, hier vanuit de galerie de naakte kunstenaar Jan Schoonhoven beschilderd. Schoonhoven was beambte bij de PTT. Hij had voor deze happening een vrije dag moeten opnemen. De volgende dag stond hij bloot in de krant. We hadden ook de schrijvers van toen over de vloer. K. Schippers, J. Bernlef en Hans Sleutelaar, noem maar op. Ze traden allemaal bij ons in de galerie op, en bij ons thuis in Wassenaar. Albert en Leo hadden een uitstekende neus voor de hedendaagse kunst van die tijd. In 1966 organiseerde Orez al een expositie met werk van de Gutai-groep, een Japanse avantgardistische kunststroming uit de jaren vijftig. Albert heeft toen een aantal stukken gekocht en

die hangen nog steeds bij mij aan de muur. Dertig jaar lang heeft geen hond belangstelling gehad voor die werken. Maar nu komt er opeens wel waardering voor. Half februari opent in het Guggenheim Museum in New York de eerste overzichtstentoonstelling over de Gutai-stroming. Daar hangen een paar van de werken die Albert destijds heeft gekocht”. Londen “In 1982 overleed Albert plotseling. Ik studeerde kunstgeschiedenis en heb de galerie, die toen Ornis heette – Grieks voor Vogel – nog een tijdje gerund, maar dat was financieel geen succes. In dezelfde periode ging mijn eerste man ervandoor. Toen besloot ik om terug te gaan naar het land waar ik geboren ben. En dat is de beste beslissing uit m’n leven geweest. Aan werk komen viel eerst niet mee. Ik had inmiddels weliswaar een graad in de kunstgeschiedenis, maar daar waren ze op het Londense arbeidsbureau absoluut niet van onder de indruk. Nou heb ik een talenknobbel van mijn vader geërfd. Ik spreek naast Nederlands, Engels en Duits Frans, Spaans en Italiaans, en om die reden werd ik aangenomen bij de Amerikaanse muziekzender MTV, die vanuit Londen Europa wilde veroveren. Ik was de allereerste

employee van MTV Europe. Ik heb me er helemaal in gestort. Het was een fantastische tijd. Maar eigenlijk was ik te oud om volledig in popmuziek op te gaan. Ik geloofde niet echt in het product. Daarom moest ik daar toch weer weg. Ik ben als zelfstandig vertaalster gaan werken, maar ik wilde terug naar de kunst en ik wilde op de één of andere manier het werk van Albert voortzetten”. Museum “In 1994 werd ik benaderd door het Louis Couperus Genootschap. De voorzitster, José Buschman vroeg mij een lezing te houden over Albert Vogel en Couperus, in sociëteit De Witte. Toen ik die voorbereidde, besefte ik pas hoeveel ik eigenlijk afwist van Couperus. José stuurde me de statuten van het genootschap en daarin las ik dat het doel was om te komen tot de oprichting van een museum in Den Haag, helemaal gewijd aan Louis Couperus. Toen dacht ik: als ik iets wil doen in de geest van Albert, dan is het dit. Een Louis Couperus Museum zou toch het mooiste zijn, voor Albert én voor Couperus. Ik ben toen mensen gaan benaderen. Anton Korteweg en Sjoerd van Faassen die bij het Letterkundig Museum zaten, omdat daar de nationale collectie Couperiana wordt bewaard.

Ik ben gaan praten met Ronald de Leeuw, die toen nog bij het Van Gogh museum zat. John Sillevis, die in die tijd nog verbonden was aan Museum Het Paleis aan het Lange Voorhout kwam met de suggestie om hier op de begane grond te beginnen. Later zouden we dan kunnen uitbreiden tot in het hele huis. Daar is het nooit van gekomen. We hebben nooit structurele subsidie gekregen en de projectsubsidies die we aanvankelijk wel ontvingen, werden in 2006 stopgezet. Sindsdien doen we alles op eigen kracht”. Het Louis Couperus Museum draait bijna helemaal op vrijwilligers, en een betaalde manager. Het bestaat uit twee stijlkamers. Tweemaal per jaar worden er exposities gehouden die op de één of andere manier betrekking hebben op Couperus. “We trekken een wat ouder publiek. Couperus wordt als moeilijk ervaren, de jeugd leest hem nauwelijks. Lezers gaan hem pas op latere leeftijd waarderen. Dat geeft niet. Wat betreft bezoekers hebben we niet te klagen. De tentoonstelling over Isaac Israels en Couperus was een fantastisch succes. Achtduizend bezoekers. Dat kunnen we als klein museum amper aan. De expositie over Couperus en Multatuli was ook

heel succesvol. We hebben nog voor jaren plannen en ideeën. En omdat we steeds nieuwe tentoonstellingen maken, lees ik Couperus iedere keer weer met een andere invalshoek. Je ontdekt er altijd weer een nieuwe laag in. Nu trekken we als museum veel belangstelling in het kader van het Couperusjaar. Welke schrijver uit die periode wordt anno 2013 nog zo gevierd als Couperus. Onze nieuwe manager Jeannette van Bennekom gaat voorleesmiddagen organiseren. Acteur Eric Schneider heeft al toegezegd om mee te doen. Helemaal in de geest van Albert Vogel. Dan is de cirkel weer rond”. Noblesse ‘‘Ik heb Albert altijd alleen maar bewonderd. Misschien omdat ik al zes was toen ik hem leerde kennen en het mijn stiefvader was, heb ik nooit het complex gehad dat andere kinderen van beroemde ouders nog wel eens hebben. Dat ze nooit in zijn voetsporen kunnen treden. Albert heeft mij het besef van noblesse oblige bijgebracht. Niet omdat ik toevallig van adel ben, maar vooral in Bijbelse zin: van hen die veel gegeven is, wordt veel verwacht. Ik heb me altijd gerealiseerd dat ik geboren ben met een zilveren lepel in mijn mond. Het leven is gelukkig nooit gewoon geweest voor mij. Ik heb een enorme hekel aan het woord ‘gewoon’. Ik begrijp er de attractie niet van om ‘gewoon’ te zijn. Dat heb ik van Albert, maar ook van mijn eigen vader. Die was natuurlijk ook niet gewoon. Ik heb me altijd verplicht gevoeld om iets terug te doen. Als je onder bevoorrechte omstandigheden geboren bent, is het je plicht je in te spannen voor anderen. Van de overheid hoeven de kunsten het niet meer te verwachten. De kunsten zijn nu afhankelijk van mecenassen. En ik kan het iedereen aanbevelen”.


Iedere maand schrijft een artiest die de Koninklijke Schouwburg aandoet over zijn of haar belevingen en het gevoel dat de schouwburg hierbij oproept. Deze maand: Joost Spijkers van de Ashton Brothers.

In het Sloveense Cankarjev Dom, het theater van Ljubljana, wemelt het van de hoogwaardigheidsbekleders; ministers, presidenten, ambassadeurs van vele Europese landen. De zaal loopt langzaam vol. Alle 2400 stoelen zijn bezet vanavond. Alleen de eerste rij is nog leeg. Deze stoelen zijn gereserveerd voor Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje en zijn Máxima, Prinses der Nederlanden en hun gevolg. In de coulissen staan 4 popelende Ashton Brothers zich warm te trappelen. We hebben er zin in! Tony van de Nederlandse ambassade is vooral heel erg nerveus. “Ze zijn er bijna jongens, ik moet nu naar voren. Toi toi toi voor zo meteen! En denk erom, laat Máxima niet schrikken en pas op dat je haar niet nat spettert met het flesjesnummer!” Sist hij ons toe. Wij verzekeren hem dat het prinselijk paar op onze eerste rij in goede handen zal zijn. Tijdens de show kijk ik af en toe stiekem vanuit de coulissen naar ons koninklijk bezoek. Ik zie Willem Alexander en Máxima hard en smakelijk lachen. Willem Alexander slaat zelfs regelmatig met de handen op z’n dijen van plezier. Maar ook de rest van de zaal reageert zeer hartelijk en enthousiast. Aan het einde van de show gebeurt er iets wat ik nooit verwacht had. Een staande ovatie. De kroonprins en de Prinses staan op, voor ons… Als mijn moeder me nu eens zag… Later die avond ontmoeten we het paar, kunnen we ze de hand schudden en onze cadeautjes voor hun prinsesjes overhan-

digen. We nodigen ze van harte uit eens te komen kijken in een mooi theater in Nederland. Misschien samen met de kinderen. Dat lijkt ze een uitstekend idee. “Komen jullie ook in Den Haag?” vraagt Máxima. “Natuurlijk komen wij in Den Haag!” ”In de Koninklijke Schouwburg?” “Natuurlijk! Wij ontvangen u graag.” Tony, met een glimlach van oor tot oor, steekt stiekem vanachter een tafeltje beide duimen omhoog. Een tijd later deden wij met ons programma ‘Charlatans, a Medicine Show’ ook Den Haag weer aan. Toen de RVD ons kantoor belde en mededeelde dat Willem Alexander en Máxima voornemens waren om te komen kijken waren we vol trots. Vervolgens een beetje teleurgesteld toen bleek dat ze helaas toch niet in de gelegenheid waren geweest. Achteraf begrijpen we natuurlijk heel goed waarom. De abdicatie van Koningin Beatrix zat er al aan te komen en dat moeten drukke tijden zijn voor de hele koninklijke familie! En toch, kan ik verklappen dat ik het vermoeden heb dat wanneer we 19 t/m 22 februari as in de Koninklijke Schouwburg met onze nieuwe voorstelling ‘Treasures’ in Den Haag zullen zijn, we wel eens vereerd zouden kunnen worden door hoog bezoek. Zo op de valreep vlak voor de inhuldiging nog even een avond genieten in het theater! Voor de zekerheid trek ik gewassen en geschoren mijn mooiste pak aan als ik naar Den Haag kom, en ik raad eenieder ten zeerste aan hetzelfde te doen.

...hebben ruimte voor nieuwe patiënten bij zowel de tandarts en/of de mondhygiëniste! Het team op de Ieplaan en het Rijswijkseplein bieden tandheelkundige zorg variërend van reguliere tandheelkundige behandelingen tot prothetische behandelingen zoals het plaatsen van gebitsprothesen. Graag verwelkomen wij u op de Ieplaan 2 of het Rijswijkseplein 56 te Den Haag. Loopt u gerust eens binnen voor informatie of om u in te schrijven als patiënt. Voor afspraken kunt u contact opnemen met ons centrale afsprakenbureau op het gratis nummer 0800 633 46 28

Ieplaan ook op maandagavond geopend !

w w w . m e d i m o n d z o r g . n l

ZO. 17 FEBRUARI

JAMES WALSH (STARSAILOR) ZA. 23 FEBRUARI

DE DEELDELIERS (JULES DEELDER) VR. 1 MAART

MOWINGCLUB FESTIVAL

ELLIOTT BROOD, SMUTFISH, STRAND OF OAKS & VANESSA PETERS

PRINSEGRACHT 12 DEN HAAG

WWW.PAARD.NL

Wij zijn op zoek naar een fulltime allround

dtp-er/webdesigner Hij/zij werkt zelfstandig aan diverse communicatieuitingen, zoals bijvoorbeeld de opmaak van flyers, brochures, magazines, advertenties, internetbanners, websites en in- en outdoorreclame. De ontwerpen worden doorgaans volgens een huisstijl of vastgesteld ontwerp verder ontwikkeld.

Treasures van de Ashton Brothers speelt van dinsdag 19 t/m vrijdag 22 februari om 20.15 uur in de Grote Zaal van de Koninklijke Schouwburg.

Ondersteuning van de sign-afdeling (ook outdoor) en afwerking van digitaal printwerk zijn een onderdeel van de functie binnen onze kleine organisatie van zes medewerkers.

Kijk voor meer informatie en kaarten op www.ks.nl

Functie-eisen: • Grafische opleiding op MBO-niveau • Minimaal 5 jaar ervaring • Uitgebreide kennis van de pakketten: InDesign, Illustrator, Photoshop, Dreamweaver • Basiskennis van MySQL en PHP • In het bezit van rijbewijs B Voldoe jij aan bovengenoemde functie-eisen en ben je creatief en daarnaast gewend snel en nauwkeurig te werken onder de nodige tijdsdruk, dan willen wij graag met jou kennismaken. Mail je uitgebreide C.V. naar rene@knijnenburgproducties.nl, ter attentie van René Knijnenburg. Kijk voor meer info op www.knijnenburgproducties.nl

Knijnenburg 135x93DHC.indd 1

06-02-13 17:09


13

cultuur<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

‘Speeldrift’: Nazaten van het nihilisme

Toneelbewerking van spraakmakende roman Door Bert Jansma

Casper Vandeputte (27) is volgend seizoen de jonge nieuweling tussen de regisseurs van Het Nationale Toneel; debutant tussen grote namen als huisregisseurs Johan Doesburg en Theu Boermans. Vandeputte’s komst is onderdeel van de enkele seizoenen geleden uitgedachte strategie om jonge regisseurs een kans te geven zich binnen een groot gezelschap, met de daar voorhanden zijnde mogelijkheden qua acteurs en enscenering, te ontwikkelen. Suzanne Kennedy was de eerste die zo bij het Haagse gezelschap een aantal zeer persoonlijke regieën kon afleveren en die nu inmiddels zelfstandig haar gang gaat in theaterland. De eerste voorstelling van Casper Vandeputte is inmiddels al te zien: ‘Speeldrift’, naar de spraakmakende bestseller van de Duitse schrijfster Juli Zeh uit 2004. Een voorstelling die het product is van de samenwerking tussen Het Nationale Toneel en de Haarlemse Toneelschuur. Want daar begon Vandeputte met regie’s als ‘Starring #13: Stratosfeer’ (dat in 2010 de VisserNeerlandiaprijs voor drama kreeg), ‘Polaroids’ en ‘De ziekte die jeugd heet’. ‘Speeldrift’ is nu al een aantal malen in Theater aan het Spui te zien, er is een persoonlijke kennismaking met Vandeputte op 19 februari. In het najaar 2013 wordt de voorstelling ingepast in het nieuwe repertoire van Het Nationale Toneel. Juli Zehs roman was spraakmakend, Casper Vandeputte’s toneelbewerking (samen met Rik van den Bos) en regie zijn eveneens opvallend. ‘Speeldrift’ (Spieltrieb) is een stuk waarin de morele bodem onder een mini-samenleving wordt weggeslagen door twee scholieren, de hoogbegaafde Ada en haar superieur-koele klasgenoot Alev. Zijn noemt haar vrouwelijke medescholieren verachtend ‘prinsesjes’, burgerlijk en dom; hij is een ‘dandy’-achtige figuur, die zich ontpopt tot een Mefistofelische ‘raisonneur’ van de leegte. Waarden bestaan er niet voor ze, in de

plaats daarvan komt het spel, waarvan zij de regels maken en waarin gevoelens geen rol spelen. De maatschappij hangt uit z’n hengsels, alles is mogelijk. Zo verleiden zij hun leraar Duits en gymnastiek, Smutek, van Poolse afkomst, gesierd met een naam die ‘treurigheid/rouw’ betekent, zoals meer namen in ‘Speeldrift’ niet toevallig gekozen zijn. Hij is van goeden wille, getrouwd, ziet wat in zijn leerlinge, raakt verliefd en uiteindelijk zal Aleph hun geslachtsdaad filmen. Niet om hem financieel te chanteren, maar puur om macht over hem te hebben. Het is een inktzwart gegeven dat verwijst naar allerlei elementen uit de maatschappij van vandaag: geweld, geweld op scholen, de omkering van waarden, leraren die lijden onder leerlingen, terrorisme, de invulling van het begrip ‘vrijheid’, met Ada en Aleph als nazaten van het nihilisme. Juli Zeh’s boek ken ik niet, alleen een interview (NRC) dat ze gaf tijdens haar bezoek – een aantal jaren geleden – aan het Winternachten-festival alhier: “Ik probeerde me twee jonge mensen voor te stellen die geen enkel besef van goed of kwaad hebben en voor mij was dat haast science fiction. Ik schrok toen bij lezingen op gymnasia veel scholieren zich in mijn hoofdpersonen herkenden”. En over dat ‘nihilisme’ van haar twee hoofdfiguren die nergens in geloven: “Omdat de wereld om hen heen ook nergens meer in gelooft. Niet in God, niet in het vaderland, niet in familie. Ze zijn opgegroeid in een maatschappij zonder moreel kompas”. Afwijkend De voorstelling die Casper Vandeputte van ‘Speeldrift’ maakte – in een aantal opzichten afwijkend van Juli Zehs boek – begint spannend en pittig, met een exposé vol kleine, pakkende scènes van acteurs in wisselende rollen. Er wordt veel gepraat en halverwege zit je te wachten op een injectie die het levendiger maakt. Die komt wel, maar wat laat. En helder wordt het ook

niet altijd, met al die slierten van filosofieën en redeneringen. Hij toont zich in elk geval een gevoelig spelregisseur en het bijzondere is dat dit ‘Speeldrift’ je dan toch het meeste doet wanneer je uiteindelijk bij ‘klassieke’ gevoelens terechtkomt. Zoals van die leraar Smutek (gespeeld door Stefan de Walle) die wanhopig en oprecht is in zijn liefde voor Ada en die compleet inéénstort, en die je ráákt. Na deze ene voorstelling valt over nieuwkomer Casper Vandeputte ui-

‘Hij is van goeden wille, getrouwd, ziet wat in zijn leerlinge, raakt verliefd en uiteindelijk zal Aleph hun geslachtsdaad filmen’

teraard nog niet heel veel te zeggen. In elk geval heeft hij gevoel voor een sterke visuele metafoor die de omklemmende accolade wordt voor zijn voorstelling: een zaal vol lege stoelen waar je als toeschouwer in kijkt. Het kunnen de stoelen zijn van die school waar Ada en Aleph hun nihilistisch spel bedenken. Het kan een spiegel zijn voor die zaal met publiek, dat dáár had moeten zitten om de vragen die ‘Speeldrift’ opwekt te beantwoorden. Die stoelen worden tenslotte allemaal op één hoop gesmeten, een soort brandstapel van waarden, waar Vandeputte nog net niet de fik insteekt. Het Nationale Toneel/Toneelschuur met ‘Speeldrift’ naar de roman van Juli Zeh. Regie en bewerking: Casper Vandeputte. Met Stefan de Walle, Tamar van den Dop, Mariana Aparicio Torres en Vincent van der Valk. Van 19 tot en met 21/2 in Theater aan het Spui. Op 19 en 21/2 houdt Vandeputte een inleiding bij de voorstelling.

Speeldrift is de eerste voorstelling die Casper Vandeputte maakt voor het Nationale Toneel. > Foto: Sanne Peper

Ronald Brautigam speelt ieder stuk als een première Door Vera de Jonckheere

Den Haag gaat een muzikaal rijk gevuld weekend met Ronald Brautigam tegemoet, met vier concerten, vier totaal verschillende programma’s, waarbij de klassiek pianist drie instrumenten bespeelt. De maestro verheugt zich buitengewoon op de optredens in de Nieuwe Kerk (3) en Dr Anton Philipszaal (1). Het programma ervaart hij geenszins als zwaar: “Op de dagen zelf lekker spelen is minder ingewikkeld dan van te voren repetities organiseren met drukbezette musici die niet allen uit Nederland komen”. Het gevarieerde programma omvat Brautigam solo, met de Duitse mandolinespeler Anna Torge, met Amsterdam Sinfonietta, een strijkkwartet met het Belgische Kryptos Quartet en een kwintet met hetzelfde ensemble waarbij contrabas-virtuoos Rick Stotijn aanschuift. Al ruim dertig jaar behoort Brautigam tot Nederlands meest toonaangevende en veelzijdige musici, met zestig CD’s (BIS) op zijn naam. Hij treedt op met wereldorkesten en werkte met

Ronald Brautigam. > Foto: Marco Borggreve

vooraanstaande dirigenten als Riccardo Chailly, Simon Rattle, Bernhard Haitink, Christopher Hogwood en Philippe Herreweghe. Hij bespeelt

moderne concertvleugels en heeft zich tevens ontwikkeld tot een vooraanstaand fortepianist die internationaal lauweren oogst met zijn interpretaties van Weense klassieken op authentieke instrumenten. Dit weekend bespeelt hij tijdens de eerste drie concerten fortepiano’s uit de collectie van Edwin Beunk uit Enschede. Brautigam zelf beschikt over een normale vleugel en twee fortepiano’s: kopieën die speciaal voor hem zijn gemaakt door een bevriende Tsjechische instrumentenbouwer. De toch al hectische reisagenda van de pianomeester werd in 2011 nog aangevuld met zijn professoraat aan de Musik-Hochschule in Basel. Hij bezoekt Zwitserland tenminste eens in de twee weken; momenteel zelfs iedere week. “Veel passen en meten, maar het wordt nooit saai”. Niet alleen talent, meesteren vakmanschap staan hem bij, maar eveneens een ijzeren discipline. “Als ’s ochtends bij het wakker worden de zon verleidelijk naar binnen schijnt, kan ik niet spontaan een dagje vrij nemen. Af en toe moet ik iets inleveren, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd

door alles wat ik ervoor terugkrijg”. Sleur wordt het namelijk nooit. Hoe oud, of hoe vaak gespeeld ook: bij ieder stuk weet hij een sfeer op te roepen alsof het zijn première beleeft. “Frans Bruggen heeft dat tijdens een repetitie met zijn orkest heel mooi verwoord: ‘Jullie moeten dit stuk spelen alsof de inkt op het papier nog nat is.’ Ik zoek iedere keer naar de verrassing van het moment zelf. Ook bij een stuk van Beethoven dat al honderdduizend keer door anderen is gespeeld. En het mooie van een concert is dat er door akoestiek, een ander instrument of het publiek dingen gebeuren die je thuis in je studeerkamer niet kan voorbereiden”. Soloconcert Dankzij zijn interesse voor vergeten stukken en kwaliteitsgevoelige oor weet hij met het nodige spitwerk in bibliotheken en verborgen websites regelmatig verstoft geraakte juweeltjes op te diepen. “Voor het soloconcert zondag speel ik ‘Im Walde’ van Stephan Heller, een componist die velen zich van zijn etudes voor pianoles zullen herinneren”. Tussen de talloze stukken die Hel-

ler voor piano schreef, vond hij ten onrechte vergeten stukken. Er staat meer verrassends te gebeuren. Het eerste concert op de zaterdagmiddag, fortepiano met op mandoline Anna Torge, staat zelden op het concertpodium. “Het is verbluffend om te horen hoe mooi de klank van de mandoline juist mengt met een fortepiano”. Zaterdagavond brengt Brautigam in de Dr Anton Philipszaal pianoconcerten van Mozart en Wilhelm Friedemann Bach samen met het hem zeer vertrouwde Amsterdam Sinfonietta. “Dat voelt inderdaad als een optreden met familie. Zondagmiddag sluiten we op gepaste wijze af met Schumann’s romantische pianokwartet en het geweldige Forellenkwintet van Schubert. Bij dit concert bespeel ik een moderne concertvleugel. Ik verheug me op een geweldig weekend”. Zaterdag 16 februari, 14.30 uur, Nieuwe Kerk: Ronald Brautigam & Anna Torge, 20.15 uur, Dr Anton Philipszaal: Ronald Brautigam & Amsterdam Sinfonietta. Zondag 17 februari, 11.00 uur, Nieuwe Kerk: Ronald Brautigam, 14.30 uur, Nieuwe Kerk: Ronald Brautigam & Kryptos Kwartet & Rick Stotijn.


14>cultuur

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

Het Nationale Ballet herdenkt

‘Wacht maar tot Mr. Balanchine komt binnenwandelen!’ Met ‘Best of Balanchine’ herdenkt Het Nationale Ballet de dertigste sterfdag van George Balanchine, de grootste choreograaf van de twintigste eeuw. Patricia Neary, één van de nog slechts zeven ouddansers die zijn werk uit eerste hand kunnen instuderen, bracht de meesterchoreograaf voor een nieuwe generatie dansers tot leven. “Ik leer hen vooral om te gáán, om grootser dan groots te bewegen – Mr. Balanchine hield niet gepriegel”. Door Astrid van Leeuwen

Ze wil allang niet meer op de foto. En dat terwijl je haar absoluut geen zeventig zou geven. Op het toneel van Het Muziektheater Amsterdam oogt ze bijna als een meisje, in wapperend kort balletrokje, slobbertrui en met lange beenwarmers om haar slanke onderdanen. Alleen haar gezicht verraadt – overigens meer door de ingrepen dan door de tijd – dat ze niet meer de jongste is. Bijgestaan door Rachel Beaujean, hoofd artistieke staf van Het Nationale Ballet, repeteert Patricia Neary (Miami, 1942) George Balanchines ‘Serenade’. Geen detail ontgaat haar, eindeloos wordt gesleuteld aan de juiste ‘spacing’ – waar staan de dansers op het toneel, zodat de ruimtelijke lijnen en patronen van Balanchines choreografie optimaal tot hun recht komen. Opvallend is hoe vaak Neary opmerkingen maakt als: “Mr. Balanchine would want you to do it this way”. Inderdaad, niet zelden in de tegenwoordige tijd, want voor haar is hij nog alom aanwezig, ook al is hij al dertig jaar dood. “Ik wil dat hij ‘happy’ is met wat ik doe”, vertelt ze enkele weken eerder. “Ik voel geen aandrang om de ‘Pat Neary-methode’ te doceren. Het is belangrijk dat de dansers weten dat ik slechts een boodschapper, een dienaar ben, of, zoals Mr. Balanchine zelf ooit zei: een tuinman die de bloemen in zijn tuin water geeft”. ‘Fabulous!’ Neary’s liefde voor de Russisch-Amerikaanse choreograaf George Balanchine (1904-1983) begon in 1960, toen ze toetrad tot zijn fameuze New York City Ballet. “Ik had daarvoor drie jaar bij The National Ballet of Canada gedanst en was toe aan een

Scène uit George Balanchines ‘Agon’ met solisten Igone de Jongh en Jozef Varga.>Foto: Angela Sterling

nieuwe uitdaging. Nou, die vond ik bij Balanchine! Het eerste ballet dat ik danste, was ‘Symphony in C’ (nu ook uitgevoerd door Het Nationale Ballet – red.). Het tempo lag zó hoog en ook als corps de ballet-dansers kregen we zúlke moeilijke dingen te doen. Het was ‘fabulous’, Mr. Balanchines choreografieën maken elke danser sterker. En daar heb je”, verwijzend naar het Nationale Ballet-repertoire, “ook veel profijt van wanneer je ‘Cinderella’ of ‘The Sleeping Beauty’ danst”. In 1962 werd Neary bevorderd tot halfsoliste en hoewel Balanchine slechts twee balletten op haar maakte (Raymonda Variations en Rubies, het tweede deel van het drieluik Jewels) danste ze vrijwel alle ballerinarollen in het toenmalige New York City Ballet-repertoire. Al in 1968 vroeg Balanchine haar om hem in Genève te assisteren bij de instudering van The Four Temperaments. Niet lang daarna werd ze er alleen op uit gestuurd om bij het Stuttgarter Ballett Agon in te studeren, het ballet dat door zijn ver doorgevoerde abstractie ook wel het ‘IBM-

of computerballet’ wordt genoemd en dat Het Nationale Ballet nu als het middendeel van ‘Best of Balanchine’ danst – naast het romantische ‘Serenade’ en het sprankelende en virtuoze ‘Symphony in C’. Een keuze maken tussen de drie kan Neary niet – “Een mooier programma om Mr. Balanchine te eren is nauwelijks denkbaar” – maar ‘Agon’ zal, omdat het haar ‘eersteling’ was, altijd een bijzonder plekje in haar hart houden. “Ik heb het ballet, terwijl Mr. Balanchine nog in leven was, vijftien jaar lang alleen mogen instuderen. Dat is een grote verantwoordelijkheid”, zegt ze trots. Erebaan Na een tweede carrière als artistiek leider van balletgezelschappen in Genève, Zürich, Milaan en Vancouver studeert Neary, in opdracht van The George Balanchine Trust, inmiddels al 25 jaar wereldwijd de balletten van Balanchine in. Een erebaan, vindt ze. “Ik houd ook van Hans van Manen (die overigens vaak zegt dat Balanchine in de repetitiestudio over zijn

schouders meekijkt, red.), maar Mr. Balanchine is voor mij de grootste. Ik houd al 53 jaar van deze man. Hij is de reden waarom ik op aarde ben”. Daarbij: “Mr. Balanchine laat dansers het plezier, de liefde voor de dans als geen ander ervaren. In al die jaren dat ik zijn balletten instudeer, heb ik nog nooit een ongelukkige danser gezien. Ze vinden het allemaal heerlijk om zijn werk te dansen”. Muzikaliteit speelt daarbij een belangrijke rol: “In het samenspel tussen dans en muziek is Mr. Balanchine ongeëvenaard. ‘See the music, hear the dance’; hij was in staat muziek ‘zichtbaar’ te maken door dans”. Ook de vrijheid van beweging in zijn balletten, gecombineerd met het hoge tempo, wordt door veel dansers als een bevrijding gezien, zegt Neary. “Wat ik hen vooral leer is om te gáán, om vrij te zijn en grootser dan groots te bewegen – Mr. Balanchine hield niet gepriegel”. Schatbewaarder Sinds de jaren zeventig is Neary met enige regelmaat te gast bij Het

Nationale Ballet, dat zich meteen al vanaf zijn oprichting ontpopte als de belangrijkste Europese schatbewaarder van Balanchines œuvre. Neary: “Ik heb nog gewerkt met dansers als Maria Aradi en Sonja Marchiolli – dansers voor wie Balanchine, die toen nog volop creëerde, een absolute grootheid was”. Toch kost het haar, zegt ze, geen moeite om zijn erfenis over te brengen op nieuwe generaties dansers, waarvan een groot deel nog niet eens was geboren toen de meesterchoreograaf overleed. “Dansers van nu zijn veel sterker en hebben over het algemeen mooiere lijnen en voeten dan de dansers van mijn generatie”. Met tal van anekdotes weet ze de meesterchoreograaf ook voor hen tot leven te wekken. Vaak hebben die anekdotes betrekking op haar ervaringen tijdens lessen en repetities. “Word je zenuwachtig als ik de studio binnenkom?”, zei ze in reactie op een opmerking van een danseres. “Nou, wacht maar tot Mr. Balanchine komt binnenwandelen!” Maar ze weet ook prachtige, ontroerende en tegelijkertijd soms ontnuchterende persoonlijke verhalen te vertellen over de man die vaak op één lijn met genieën als Picasso en Stravinsky wordt geplaatst. “Mr. Balanchine was iemand die van de eenvoud van het leven genoot. Een goed glas wijn, een lekker stuk vlees en fijn gezelschap: gelukkiger kon hij niet zijn”. Ze vertelt over een gezamenlijke treinreis langs Zwitserse weilanden: “Als een verwonderd kind riep hij steeds ‘Cow… cow… look, a cow’, alsof hij nog nooit eerder een viervoeter had gezien. En wanneer we uit eten gingen bestelde hij altijd hetzelfde, steaktartaar, maar desondanks was het steeds alsof hij nog nooit zoiets lekkers had gegeten”. Of die overdaad aan vlees hem ook fataal geworden is, durft Neary niet met zekerheid te zeggen. “Maar het zou heel goed kunnen”. In 1983 overleed Balanchine aan de ziekte van Creutzfeldt-Jakob, ofwel de gekkekoeienziekte. Neary, ontdaan: “Een derde van zijn hersenen was aangetast”. Het Nationale Ballet met ‘Best of Balanchine’: donderdag 21 februari in het Lucent Danstheater. Voor info: www.het-ballet.nl, www.ldt.nl of 070-8800333

jazz

Leraar Ack en leerling Tausk

Via Facebook krijg ik van trompettist Niels Tausk het bericht dat hij met een nieuwe band optreedt in café September (Grote Markt) op 17 februari ’s middags. Squeak! heet die formatie en daar hoort een vette knipoog bij volgens de ‘site’van september zelf. Ik heb naar één compilatie van de band beluisterd op You Tube en die knipoog is er hoogstens één van: lekkere muziek. Geen diepe denkersmuziek, geen hoog oplopen-

de emoties, maar melodieus en ontspannend swingend. Tausk zelf speelt altijd al stijlvolle trompetsolo’s en dat doet hij hier ook. Op zijn website heeft hij indrukwekkende aanbevelingen staan van zijn leermeester Ack van Rooyen tot en met zanger Georgie Fame. Niels bleek een paar jaar geleden ook te kunnen zingen in een Chet Baker-achtig idioom, maar in Squeak! gaat de jazz met zachte hand de groove-kant op. En daarvoor is hier

in Den Haag Taco Gorter absoluut de aangewezen drummer. Op de piano Rein Godefroy en op basgitaar Daniel Lottensberger. Het lijkt trouwens wel of er zich op die Grote Markt een kleine concurrentiestrijd aan het afspelen is. Want op de zondagmiddag brengt Equinox Jazz Promotions daar in het betrekkelijk nieuwe Grand Café Grote Markt (GCGM) óók jazz, en op die 17de is dat het robuust swingende geluid van tenorsaxofonist Sjoerd Dijkhuizen. Dat wordt pendelen tussen die twee zaken. We blijven even bij Niels Tausk en zijn leermeester Ack van Rooyen, want het leuke is dat zij beiden samen optreden – met pianist Juraj Stanik – in de Regentenkamer op 16 februari. Drie topmuzikanten en alle drie conservatoriumleraren (Ack inmiddels in ruste). Niels speelt hier bas, want

dat doet hij ook op hoog niveau. De zondag erna is collega-bassist Harry Emmery er met zijn zwaar zingende geluid te horen als begeleider van Katja Gebbink die haar eigen poëzie voorleest. Equinox brengt – ik vermeldde het vorige week al – op 15 februari (23.00) in Studio 3 de Russische saxofonist Dmitry Baevsky. Het blijft fijn om daar jazz te kunnen horen tussen Philipszaal en Lucent op de late vrijdag. Prima podium, goed geluid en op de videoschermen aan de wanden sjieke fotoportretten van onder meer Haagse jazzmuzikanten inclusief de Amerikaans-Haagse jazzdocent John Ruocco, die we er binnenkort ook wel zullen horen. Het heeft wel iets, die portretten. Het geeft iets feestelijks, het gevoel dat jazz serieus wordt genomen als podiumkunst en dat schort er helaas wel

eens aan. Op zondag 24 februari gaat het in Den Haag druk worden met interessante jazzmusici en jazzvormen. Dus alvast één daarvan: in de Barth Kapel speelt die dag de groep Levantasy, gevormd door het Kepera trio van pianist Rembrandt Frerichs plus de Israëlische hoboïst Yoram Lachish. Hun fraai gemodelleerde luisterjazz wordt geïnspireerd door de Levant, van de Arabische wereld tot Israël. Zowel qua melodieën als instrumentarium. Zo speelt Yoram Lachish ook de sjofar en wie de bijbel kent weet wat die ramshoorn ooit tot stand bracht bij de muren van Jericho. Een voorproefje van hun werk op 22 februari op Radio 6 (16.00 uur) in het programma Mijke’s Middag. Bert Jansma


15

cultuur<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

Kunsthandelaar nu zelf op zaal

Ivo Bouwman, in veertig jaar naar het Gemeentemuseum mij kennen. Als zo’n kunsthandelaar later iets tegenkwam waar ik wel belangstelling voor zou kunnen hebben, stuurde hij foto’s op en dan nam ik het vliegtuig naar New York. Heerlijk! Ik heb wat schoenzolen in die stad versleten”. Maar de grote sprong voorwaarts komt als hij zich op het Lange Voorhout vestigt. De jaren die hij heeft geïnvesteerd in Nederlandse schilders als Isaac Israels, Jan Sluijters en Leo Gestel betalen uit. “De musea deden in de jaren zeventig nog niet zoveel met Nederlandse schilders uit die tijd. Maar ik was overtuigd van hun klasse. Ik vond het absurd dat je voor 5000 gulden een Isaac Israels kon kopen, terwijl je voor een buitenlandse schilder van gelijk niveau een half miljoen moest betalen. Ik wist dat het niet zo kon blijven en ik heb gelijk gekregen”. Hij heeft het vak zien veranderen in de afgelopen veertig jaar. Musea kijken niet langer neer op de kunsthan-

Door Casper Postmaa

Buiten trekken gitzwarte wolken zich samen om even later uit te barsten in een kletterende hagelbui, maar in de hoge Haagse vertrekken van Ivo Bouwmans kunsthandel aan de Jan van Nassaustraat schijnt de zon zorgeloos en in veel kleuren. De muren zijn er letterlijk mee behangen, mediterrane tafereeltjes die een eeuw geleden zijn vastgelegd en nu op een nieuwe koper wachten. Een museum op vestzakformaat. De kunsthandelaar kijkt peinzend voor zich uit. “Hoeveel ik er verkocht heb? Tsja, honderden, misschien wel duizend”. Bouwman (1942) is in de afgelopen decennia uitgegroeid tot één van de bekendste kunsthandelaren van Nederland. Hij verkoopt in binnen- en buitenland aan musea en particulieren, terwijl het grote publiek hem kent van de 21 jaar dat hij als deskundige aan het programma tussen ‘Kunst en Kitsch’ was verbonden. En nu belandt hij zelf op zaal. In het Gemeentemuseum opent zaterdag de expositie ‘Herkomst: Ivo Bouwman’, 21 schilderijen die hij ooit verkocht. Hij mocht zelf de keuze maken. “Vorig jaar bestond mijn kunsthandel veertig jaar en ik zei tegen mijn goede vriend John Sillevis, het zou leuk zijn als het in een wat officiële omgeving zou worden gevierd. Hij had als oud-conservator natuurlijk een goede entree bij het museum. Daar is de expositie uit voortgekomen. We hebben een jaar gewacht omdat ik er ook een schilderij van Kees van Dongen uit het Van Gogh Museum bij wilde hebben. ‘De blauwe japon’, dat heeft een vaste plaats in de collectie en wordt dus zelden uitgeleend. Omdat het Van Gogh nu verbouwt kan het toch”. Door de telefoon had hij het al gezegd: “Weet je hoe uniek dit is, een handelaar in een museum?” Het geeft aan, vertelt hij later, hoe de omstandigheden zijn veranderd in de afgelopen jaren. “De oude directeuren van vroeger, dat waren zuurpruimen, die keken op ons neer, tegenwoordig weten ze dat je goed met ons kunt samenwerken. Ik zal je een voorbeeld geven: als het Singer Museum in Laren een grote tentoonstelling wil houden over Jan Sluijters weet ik waar ze zitten, want ik heb er veel verkocht. Toen in de openingsspeech van die expositie voor de derde maal mijn naam werd genoemd dacht ik, nu is het mooi geweest”. Koekenbakkers De belangstelling voor kunst ontstond al jong, zijn ouders namen hem mee naar musea en toen hij naar de Koninklijke Academie ging om binnenhuisarchitectuur te studeren, raakte hij in de ban van de schilderkunst door de lessen kunstgeschiedenis van juffrouw Jacometti. Zijn eerste liefde was Leo Gestel (Bergense School 1881-1941). “In die tijd was dat zeer ondergewaardeerde kunst, maar ik vond het meteen mooi. Dus begon ik hem en tijdgenoten te kopen. Gestel hield ik zelf en de rest werd verkocht. Het was een ontdekking, dat je daar geld mee kon verdienen”. Toch duurde het tot zijn 30ste voordat hij een kunsthandel had met een eigen adres en een expositieruimte.

‘Als het Singer Museum een tentoonstelling wil houden over Jan Sluijters, weet ik waar ze zitten’

Ivo Bouwman. > Foto: Mylène Siegers

del, dat is winst, maar minder gelukkig is hij met de rol van veilinghuizen als Sotheby’s en Christie’s, die volgens hem zijn uitgegroeid tot handelshuizen. “Ze nemen zelf posities in, maken afspraken over de prijs. Ze kopen samen met een belegger in en delen dan de winst. Ik heb eurocommissaris Almunia erop gewezen, dat dit een merkwaardige gang van zaken is. Dan hebben we het niet eens over die enorme percentages die veilinghuizen tegenwoordig aan koper en verkoper vragen. Twintig tot dertig procent! In Londen betaalde je vroeger niets!”

‘De blauwe japon’ van Kees van Dongen die zelden of nooit door het Van Gogh Museum wordt uitgeleend.

“Voor die tijd deed ik ook andere dingen, de kunst verkocht ik vanuit het huis van mijn ouders. Mijn vader vond dat maar niets al die rare koekenbakkers aan de deur”. De romantiek van het vak komt ter sprake. Of het hem wel eens is gebeurd, dat hij een weduwe bezocht en in het schemerdonker van haar herenhuis een meesterwerk zag hangen? Hij glimlacht. “Nee, zo gaat het bij mij niet”. Het was vooral hard werken, veel kennis opdoen en gezond verstand. “Ik heb bij de Haagse kunsthandelaar Hans Cramer gewerkt, die deed alleen zeventiende

Leo Gestel, ‘Vrouw met perzik’. >Illustraties: PR

eeuw, heel wat anders dan waar ik me later mee bezig ging houden, maar ik heb veel van hem geleerd. Het belangrijkste was discipline. Als je op reis gaat dan bezoek je ’s morgens een veiling en ’s middags musea museum. Om mijn oog te trainen. Voor dit vak is geen opleiding, je moet het dus zelf doen en uiteindelijk is kennis alles”. Iets verder in het gesprek blijkt dat enige romantiek hem toch niet vreemd is. Hij is nog altijd op zoek naar het eerste schilderijtje dat hij verkocht. De uitgaande opera in Parijs, geschilderd door de Haagse schilder A.M. Luijt. “Daar zet

ik een premie op. Dat zou ik zo graag terughebben”. New York In 1972 weet hij genoeg van het vak om op eigen benen te staan. Bouwman opent een eigen zaak aan de Laan van Meerdervoort. “Aan de achterkant woonde ik, voor hingen de schilderijen. In het begin deed ik veel met de Haagse School. Ik wist dat er veel werk in Amerika zat, dus ging ik in m’n eentje naar New York. In mijn hotelkamer zocht ik in het telefoonboek op waar de kunsthandelaren zaten en ging ik er op af. Zo leerden ze

Aanvaring Maar heeft de kunsthandel zelf schone handen? Hij vertelt buiten het interview om over een aanvaring, lang geleden, met de duistere kunsthandelaar Rob Noortman (1946-2007), oprichter van de Tefaf en internationaal ‘art celebrity’, die postuum ten val kwam toen bleek dat hij betrokken was bij een miljoenenfraude en een gewelddadig verleden had. “Ik heb het altijd al geweten. Op de één of andere manier heb ik een radar voor dingen die niet goed zitten. Het was wel een fenomeen, hoor, Rob Noortman. Als ik hem in Maastricht tegenkwam groette ik altijd vriendelijk, maar ik deed geen zaken met hem”. Want in de kunsthandel ben je zoveel waard als je reputatie. “De tijd zal leren of je bij een goede handelaar hebt gekocht, dat is een wet die altijd opgaat. Je ziet het nog steeds: als een kunstwerk een mooie herkomst heeft, is dat waardevermeerderend. En”, zegt hij met een glimlach, “als er een sticker van mij op zit, zit het goed!” ‘Herkomst: Ivo Bouwman’, 16 februari tot en met 12 mei in het Gemeentemuseum


16>sport

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

Marc

Lente

Het is een beetje pruimentijd in het hockey. Een aantal internationals speelde in de winter in India een lucratief toernooitje. Een groepje Indiërs met veel te veel geld willen als een soort tijdverdrijf de mondiale hockeytop in hun voortuin zien spelen en hebben daar absurde bedragen voor over. Aandoenlijk zijn de opmerkingen van onze Hollandse jongens dat buiten het geld, dat extreem goed is, de armoede hen ook zo treft. Dat is natuurlijk lief gezegd, maar wel makkelijk met tuinduizenden euro’s in je achterzak. Het is ze gegund. Die Nederlanders dan. India hoopt onder meer met dit feestje weer de aansluiting te vinden met de mondiale top. Dat zou goedkoper moeten kunnen, zou je zo denken. Ex bondscoach Oltmans gaat proberen om India weer voor de medailles te laten meespelen. Over het algemeen mogen buitenlandse coaches of ‘performance managers’ hun contracten in landen als Pakistan en India nooit afmaken. We zullen het volgen. In Nederland hebben we in de zaal gehockeyd. Dat is leuk als het buiten vriest en sneeuwt en interessant als je het serieus neemt. HGC doet dat niet zo, in ieder geval niet met hun eerste heren elftal. Ik volg dat zelf niet zo zeer maar word feilloos op de hoogte gehouden van iedere nederlaag die ze lijden door mijn straatgenoten, voornamelijk HDM’ers. Zo hebben zij twee keer plezier, want het eerste elftal van HDM zal het ongetwijfeld goed doen in de zaal. Het is ze gegund. Ze bestaan 100 jaar! Maar binnenkort wordt het weer lente en gaan we weer het veld op. Dan wordt de competitie hervat en zal blijken of HGC zich kan handhaven in de hoofdklasse of wellicht zelfs aansluiting kan vinden met de subtop. Als enige Haagse club in de hoogste afdeling mogen we wel wat van ze verwachten. En ze zullen ook wel voorlopig de enige blijven, nu ook coryfeeën als Kruize, Lomans en Van Pelt meer obstakels zien dan mogelijkheden voor een fusie tussen de Haagse clubs. Wat dat betreft hoeven we ons dus geen zorgen meer te maken.

Marc Delissen Voormalig hockeyer en advocaat bij Delissen Martens Advocaten & Belastingadviseurs

Snowboarder Dimi de jong won voor het eerst een World Cup. > Foto: Red Bull

Dimi de Jong wil Olympisch ‘vlammen’ Het is een bewogen jaar geweest voor snowboarder Dimi de Jong. De 18-jarige Hagenaar won voor het eerst een World Cup. In het Canadese Quebec was hij de sterkste bij het onderdeel halfpipe. Daarna raakte hij geblesseerd aan zijn enkel. In 2013 werd hij uitgeroepen tot beste Haagse sporttalent en kwalificeerde hij zich na zijn blessure in zijn tweede wedstrijd ook nog eens voor de Olympische Spelen in het Russische Sochi. Door Ronald Mooiman

Het leven lacht hem toe. De Jong is heel even thuis tussen de buitenlandse trips naar Amerika en Rusland door. “Even opladen voordat ik naar Sochi ga. Daar is een olympische testwedstrijd waar veel toppers komen”. Op het moment van schrijven heeft De Jong zich inmiddels geplaatst voor de finale van het sterk bezette toernooi. Terug naar de zaterdag van het gesprek, een dag voor zijn vertrek naar de Russische bad- en wintersportplaats. De Jong kon zes maanden niet in actie komen in het internationale snowboardcircuit. “Ik had nu wat losse botstukjes in mijn enkel”, vervolgt hij. “Deze zijn er nu uitgehaald. Ik had wel verwacht dat ik snel zou terugkomen op niveau. Maar niet zo snel. In het Amerikaanse Park City was er gewoon een sterk deelnemersveld en ik werd er achtste. Voor een nominatie voor de Olympische Spelen moet je een keer in de top 8 of twee keer in de top 12 bij een World Cup zijn geëindigd. Ik moet nu nog wel goedkeuring krijgen van NOC*NSF. Ik moet er nu ook voor zorgen dat ik vanaf nu in de top 40 van de wereldranglijst blijf staan”. Dat lijkt, gezien het huidige

prestatieniveau geen probleem te zijn. Het wordt het eerste olympische optreden van De Jong. Het had weinig gescheeld of hij had zich voor de vorige Winterspelen, in Vancouver, eveneens geplaatst. Als jongste Nederlandse deelnemer ooit. “Ik lag goed op koers, maar zakte uiteindelijk door een enkelblessure naar een 42ste plaats op de wereldranglijst. Ik moest bij de eerste 40 staan om mij te kunnen plaatsen. Een streep door de rekening. Ik had wat ervaring toen kunnen opdoen. Nu ben ik als sporter een stuk verder. Ik rij nu mee met de wereldtop terwijl ik toen een klein jochie was die net kwam kijken. Alle snowboarders vonden het toen wel leuk om zo’n jong jochie bezig te zien. Ik werd toen de small guy genoemd. Ik was nog maar een puber. Momenteel ben ik vier jaar verder en een stuk sterker”. School Vier jaar geleden was De Jong een wat stille jongen die tijdens interviews geprikkeld moest worden om iets opmerkelijks te zeggen. Zoals de keer in de Uithof toen hem gevraagd werd of hij school leuk vond. “Ik vind school verschrikkelijk. Heb op het Segbroek gezeten, de LOOT school waar talentvolle sporters ook tijd aan hun sport kunnen besteden tijdens hun studie. Dat heb ik toen niet gered. Maar mijn ouders wilden wel dat ik een studie zou volgen. Dat werd de opleiding ‘Bouw’ aan de Naaldwijkse school Hoge Woerd”. Nu is De Jong alleen maar bezig met zijn hobby snowboarden. “Het is als een hobby begonnen, maar uiteindelijk win je er ook hoge geldprijzen mee. En als je echt goed bent krijg je ook sponsorcontracten onder je neus geschoven. De beste snowboarders ter wereld zijn miljonairs. Maar daarom ben ik niet met de sport begonnen. Ik vond het gewoon

leuk. Maar wanneer je er geld mee kan verdienen, is dat natuurlijk ook mooi meegenomen. De beste snowboarders kunnen dit op hoge niveau tot hun 25ste doen en soms iets langer. Dus het is goed dat ik op jonge leeftijd ben doorgebroken. Ik heb nog een aantal leuke jaren voor de boeg”. Inmiddels heeft De Jong zich getoond en bewezen als een topsporter. Vroeger was de erkenning voor hem min-

eens Europees kampioen geworden”. Momenteel maakt De Jong zich niet zo druk om belangstelling. Die komt vanzelf wanneer je je plaatst voor de Olympische Spelen. “De snowboardsport is niet zo groot in Nederland. Maar we hebben wel goede prestaties neergezet in het buitenland. De spelen straks in Sochi moeten uiteindelijk leiden tot een mooi resultaat. Ik wil sowieso straks in Sochi de

Stoere sport

Eindstrijd

Snelle jongens, mooie vrouwen, coole moves, flitsende pakken en boards. Het is het beeld dat de buitenwereld van de snowboardsport heeft. Dimi de Jong: “Dat van die flitsende pakken klopt wel. Maar het is ook gewoon hard werken om bij de wereldtop te horen. Ik train zes dagen in de week en daarnaast zit ik ook nog eens heel veel in de sportschool. Maar over het algemeen zijn het allemaal hele gewone, sympathieke jongens. Het is wel zo dat je stoer moet zijn en durf moet hebben. Om indruk te maken op de jury moet je wat durven. Dat betekent ook dat je regelmatig tegen blessures aanloopt. Maar dat hoort nu eenmaal bij de sport”.

Dimi de Jong heeft zijn eerste succes in Sochi binnen. De freestyler plaatste zich woensdag bij de World Cup voor de finale op de discipline halfpipe. De Jong voltooide zijn optreden in de kwalificatiegroep met een score van 85 punten. Achter de Zwitser Christian Haller gaat hij nu als tweede rechtstreeks door naar de eindstrijd van de World Cup. Deze wedstrijd geldt eveneens als testevenement voor de O)lympische Spelen. De finale op de olympische locatie van 2014 vindt donderdag plaats. “Het ging erg goed. In de trainingen voor de wedstrijd was de pipe niet echt super, vandaag bij de wedstrijd wel. Mijn eerste run was gewoon goed. Winterweer is het niet, het is gewoon warm”.

der. Soms stak hem dat. Zoals de ene keer dat hij genomineerd was voor de ‘Barney’, het beeldje met de beeltenis van de Haagse profdarter. Het kleinood was jaren geleden een erkenning voor een aanstormend Haags talent. “Ik werd alleen genomineerd en won de prijs niet. Dat stak me. Broer en zus Epstein wonnen hem wel. Zij waren één keer Nederlands kampioen geworden. Ik had die titel al drie keer gewonnen en ik was ook nog

olympische finale halen. Ik heb nu zes maanden niet gesnowboard. Ik heb nu nog een jaar om te trainen. Het is moeilijk te zeggen wat mijn doel is voor volgend jaar, maar het moet zeker mogelijk zijn om met de top mee te doen. Ik zit veel in de sportschool om nog sterker te worden om blessures te ontlopen. Het gaat me hoop ik niet nog een keer gebeuren dat ik door een blessure niet aan de Spelen kan deelnemen”.


17

sport<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

John van Zweden: een leven als een aanstekelijke schelmenroman mars van Swansea, met in het verleden oud-ADO spelers Dorus de Vries, Cedric van der Gun en Ferrie Bodde in de gelederen, is ronduit spectaculair. Niet alleen qua resultaten, ook de manier waarop die worden behaald. Met bewonderenswaardig positiespel en een hoog percentage balbezit. Niet voor niets hoor je steeds vaker de bijnaam ‘Swansealona’ vallen. Afgelopen zomer verruilde trainer Brendan Rodgers Swansea voor Liverpool FC. Wie zou de opvolger worden? Ongelooflijk maar waar: Michael Laudrup! De oud-topvoetballer van Juventus, FC Barcelona en Real Madrid. Toch was de opinie dat zijn club het deze jaargang moeilijk ging krijgen, maar vooralsnog swingen The Swans zich door de competitie heen. Met een groep spelers die weinig kostte, maar hongerig als een roedel jonge wolven over het veld jaagt. Het meest bijzondere van alles is dat de club schuldenvrij is. Mocht zich ooit een oliesheik

Hij heeft 200.000 behangrollen op voorraad en is mede-eigenaar van Premier League club Swansea City, de club die de internationale voetbalwereld steeds meer versteld doet staan. Op zondag 24 februari speelt Swansea op Wembley de finale om de League Cup, half voetbalminnend Den Haag zit achter toegangskaarten aan. Daarnaast is John van Zweden tegenwoordig te boeken via Speakers Academy en verschijnt aan het eind van het jaar zijn biografie. Die wordt ongetwijfeld een hit. Door Martin van Zaanen

Steeds meer begint zijn leven te lijken op een schelmenroman à la Tijl Uilenspiegel en Baron von Münchhausen. Alleen, waar die hoofdpersonen de boel bij elkaar verzonnen of de gebeurtenissen flink aandikten, gebeurt bij John van Zweden alles echt. Die biografie die de Haagse journalist Dennis Mulkens momenteel over hem schrijft, komt eind 2013 uit onder de omvangrijke media-paraplu van Voetbal International. Het kan niet anders dan dat het, in navolging van spetterende voetbalboek-successen als ‘Gijp!’ en ‘Geen Genade’, een hit wordt. Van Zweden heeft meer dan genoeg om te vertellen. Ronduit kostelijk was hij in de tweede helft van de jaren tachtig samen met John Hermans op de single ‘Voetballen kan in Nederland’. Stonden ze daar als John & John in de middencirkel van het Zuiderpark dat liedje te zingen. Een muzikale oproep tegen voetbalvandalisme, terwijl Van Zweden enige tijd ervoor bij FC Den Haag nog een stadionverbod van twee jaar had gehad. Ook een mooi verhaal is dat voor John ooit een fraaie loopbaan als scheidsrechter in het verschiet lag. Bijna had hij de officials in Engeland ervan weten te overtuigen dat zijn licentie om hier in vierde klasse amateurs te fluiten, ook voor het profvoetbal in de Britse Fourth Division zou gelden. Later was Van Zweden trainer in het amateurvoetbal, van 1995-’98 bij ADS in Madestein en van ‘99-2002 bij GSC/ESDO aan de Erasmusweg. Achteraf beschouwd maar goed dat beide loopbanen vroegtijdig strandden, anders was het belangrijkste hoofdstuk uit zijn leven – mede-eigenaar van een Engelse Premier League club – er nooit van gekomen. Swansea City & Van Zweden, liefde voor het leven. Op zijn lijf staan tatoeages van de zwaan van Swansea en de ooievaar van ADO Den Haag plus de datum 7 oktober 2010, de dag waarop ADO Den Haag Ajax in Amsterdam met 0-1 versloeg en Swansea precies dezelfde stunt tegen aartsrivaal Cardiff City uithaalde. De zwart-witte romance begon op zijn zestiende, toen Van Zweden met zijn vader in Londen Fulham-Swansea bezocht. Van Zweden junior koos partij voor de club uit Wales; hij was automatisch voor de underdog. Eenmaal thuis, raadde een week later op school de leraar hem aan om een Engelse penvriend te zoeken om daar in die taal mee te corresponderen. Van Zweden schreef een brief naar Swansea City. Die oproep verscheen in het clubmagazine, ene David Morgan hapte toe, de twee begonnen een briefwisseling. Met de regelmaat van de klok ging Van Zweden wedstrijden bekijken in Wales, waar hij zich in de loop der jaren suf kocht aan clubparafernalia – vandaag de dag te bewonderen in het gecombineerde ADO Den Haag/Swansea-museum op de eerste etage van zijn Behangparadijs aan de Oude Haagweg. Hoe zwaar-

‘Je kunt ’s avonds maar één biefstukje eten’ op zoek naar een voetbalspeeltje melden in Wales, kan Van Zweden voor zijn aandelen een bedrag vragen dat elk voorstellingsvermogen te boven gaat. Alleen doet hij dat waarschijnlijk niet. Zoals de man zelf zegt: ‘Je kunt ’s avonds maar één biefstukje eten’. Vooralsnog rijgen de hoogtepunten zich voor The Swans aaneen. Zoals het behalen van de finale van de League Cup op zondag 24 februari tegen Bradford City. De afgelopen jaren gingen er al steeds meer Haagse voetbalfans in Zuid-Wales kijken, voor deze eindstrijd zit half voetbalminnend Den Haag achter toegangskaarten aan. Van Zweden zou ze er het liefst allemaal van voorzien, al wordt dat moeilijk omdat de Engelse voetbalbond zijn club 12.000 kaarten minder toewees dan verwacht.

John van Zweden in zijn behangparadijs en ADO/Swansea museum. >Foto: Richard Mulder

der The Swans het hadden, hoe sterker de liefde werd. Al had de club het tien jaar geleden wel erg zwaar. Smoes Swansea speelde in de kelder van de vierde divisie en was in handen van Australische zakenlui die geen benul van voetbal hadden en de ene na de andere onverklaarbare beslissing namen. De fans namen het heft in handen en een vijftal zakenmensen werd bereid

gevonden ieder 50.000 pond te investeren – onder die vijf David Morgan. Alleen trok op de dag dat de koop zou plaatsvinden, één van de vijf zich terug. Grote paniek, en Morgan besloot wanhopig zijn oude penvriend uit Den Haag te bellen. Van Zweden verzon een smoes voor zijn vrouw (die zou de actie nooit hebben geaccepteerd), spoedde zich naar de bank, sprong in een vliegtuig, en kon een paar minuten voor de deadline de

50.000 pond overleggen. De club was gered, maar moest eerst nog de bodem van de put van dichtbij te zien krijgen. In 2003 werd pas op de laatste speeldag en dan ook nog in ‘the dying seconds’ degradatie naar de Conference – een klap die geen profclub overleeft – voorkomen. Vervolgens begon de club aan een verbazingwekkende serie promoties, waarna het als eerste Welshe ploeg ooit de Premier League betrad. De op-

Oneliner ‘Sexy football’; Ruud Gullit kwam tijdens EURO’96 met die uitdrukking om het fraaie spel te beschrijven dat Portugal toen op de mat legde. Tegenwoordig wordt het gebruikt voor de verrichtingen van Swansea. Komisch, want de aan de monding van de rivier de Taw gelegen plaats staat niet echt als een sexy plek te boek. Hoewel, zeg dat nou niet te hard, want naast de beroemde dichter Dylan Thomas, komt ook actrice Catherine Zeta-Jones er vandaan. Sterker nog: haar hele familie is fan van Swansealona en waar mogelijk draagt de betoverende echtgenote van Michael Douglas haar zwanenliefde uit. Net als Van Zweden. Die vertelt er op aanstekelijke wijze in alle denkbare media over, afgelopen september zelfs in De Wereld Draait Door. De Haagse behangkoning is tegenwoordig ook te boeken via Speakers Academy. De ene gevatte opmerking is nog niet geplaatst of de volgende oneliner dient zich alweer aan: “Ik zit te brunchen met de prinses en thee te drinken met Elton John. Ik kom Terry Venables tegen en die begint met mij te praten alsof ik een held ben. Die man is coach van het nationale team van Engeland geweest!” Vooralsnog blijft zijn raakste opmerking: ‘Eigenlijk speel ik mijn eigen hoofdrol in mijn eigen boek’.


19

varia<

Vrijdag 15 februari 2013 > Den Haag Centraal

New Babylon krijgt een eigen kantoormoestuin Niet alleen de koks van het Mediterrane restaurant New Babylon Piazza kunnen vanaf dit voorjaar eetbaar groen plukken uit de kantoormoestuin, ook bewoners en kantoormedewerkers van het pas geopende gebouw naast het Centraal Station mogen daar hun lunchpakketje samenstellen met zelfgeplukte rucola, spinazie, munt of aardbeien.

Spinazie Een kouder klimaat hoeft volgens projectleider Annet van Otterloo van Urbaniahoeve geen obstakel te vormen voor stadslandbouw. “Ook in Nederland kun je moestuinen aanleggen op terrassen of daken. Een artisjok heeft bijvoorbeeld wel veel zon nodig, maar koolrabi en spinazie zijn schaduwminnende groenten”. Stichting Urbaniahoeve die stedelingen wil stimuleren over hun eigen voedselproductie en opslag na te denken, meent dat be-

Vóórlente

De Inuit kennen zes in plaats van vier seizoenen. De leden van deze Eskimostam gebruiken de termen vóórlente en vóórherfst om de weken vlak voor het naderende voor- en najaar aan te duiden. Steeds vaker duiken deze begrippen ook in ons land op. En in net zo’n snel tempo als we de nieuwe woorden ‘Trixit, inlogring, slodderwetenschap en weilandpad’ hebben geaccepteerd, omarmen we ‘vóórlente’. Die voorlente vond plaats in december 2012. De temperaturen waren halverwege die maand zo hoog dat de natuur uit haar winterslaap ontwaakte. Allerlei voorjaarsbloeiers openden

Door Annerieke Simeone

Een vertrouwd gezicht in warmbloedige steden: grote gebouwen met uitpuilende bloemen- en plantenterrassen. Op daken in Rome of Madrid steken uit sommige palazzi zelfs palmbomen de hoogte in. Den Haag, niet de meest warme stad aan zee, kende tot nu toe geen groene bedrijfsinitiatieven op ‘hoog niveau’. Maar daar komt binnenkort verandering in. Stichting Urbaniahoeve die zichzelf het Social Design Lab voor Stadslandbouw noemt, stampte al eerder allerlei Haagse stadstuinprojecten uit de grond, zoals Foodscape Schilderswijk. Daar legden bewoners van de Westenberg- en Wellingtonstraat gemeenschappelijke fruitboomgaarden aan in afgesloten stadshoven. Als straks de vrieskou uit de lucht is, zoekt Urbaniahoeve het hoger op. In opdracht van New Babylon legt de organisatie moestuinen aan op de tweede en derde verdieping van het pand naast het Centraal Station. Op de tweede verdieping van het nieuwe kantoren- en winkelcentrum huist New Babylon Piazza, een bar en restaurant die eenvoudige Mediterrane gerechten serveert. Ingrediënten zullen nu nog grotendeels bij de groothandels worden gekocht, maar straks komen de slablaadjes voor de Caesersalad gewoon uit de moestuin van 22 m2. En kan de carpaccio worden versierd met lila bieslookbloemen.

stadsgroen

De zelfgeplukte salade van Urbaniahoeve ziet er bijna uit als een boeket. > Foto: PR

planting op stedelijke daken veel voordelen oplevert: het vergroot de aantrekkelijkheid van de werkomgeving, er wordt efficiënt omgegaan met ruimtegebruik, het is gezonder voor het milieu door CO2-reductie en last but not least: de herkomst van groente en fruit is bekend, dus wel zo veilig en lekker. De bakken van 10 x 3 meter vol groenten en fruit zijn niet alleen bedoeld voor de gasten van het restaurant, maar ook de bewoners en kantoormedewerkers kunnen zich van het eetbaar groen bedienen. Op de vraag of ze een paar voorbeelden van de nog te telen groenten kan geven, leest Van Otterloo van een lijstje: rucola, broccoli, uien, snijbieten, spinazie, koolrabi. “Wil je ze allemaal horen? Het zijn er veel hoor. Er komen zo’n dertig soorten groenten. En daarnaast nog veel fruit en kruiden zoals blauwe bessen, rozemarijn, aardbeien, dille, knoflook, mosterdzaadjes, munt, tijm en honingkruid”. Samen met haar twee collega’s en de koks van New Babylon Piazza plant Van Otterloo om de bomen die er reeds staan nog

bessenstruiken en wordt er leifruit langs de zonnigste muurkanten geplaatst. Constant Het moestuinconcept past uitstekend bij de New Babylon-filosofie, het project waar CoBrA-kunstenaar Constant Nieuwenhuijs in de jaren 60 en 70 aan werkte. Maar waar Contant een stad voor zich zag waar de mens bevrijd was van lichamelijke arbeid, waar arbeid volledig was geautomatiseerd en de noodzaak om te werken was vervangen door een nomadische levensstijl van creatief spelen, is de visie van het huidige New Babylon wel iets realistischer. Zij wil een stad in een stad waar mensen kunnen wonen, werken, winkelen, dineren, met elkaar in contact komen, maar tevens kunnen ontspannen. Dat laatste kan volgens Van Otterloo uitstekend op één van de vele zitplekken die de tuin rijk is. “Groen is rustgevend. Als je een drukke werkdag hebt, kun je je hier even terugtrekken. Da’s toch best bijzonder op één van de drukste punten van de stad”.

Het KNMI geeft de komende dagen nog minimumtemperaturen van -5 graden aan. Hoe moet dat nu met al dat prille ontloken en pasgeboren goed? spontaan hun bloemknoppen en ontvouwden hun blaadjes alsof wij niet voor de open haard en versierde boom aan de kerstkalkoen zaten. Acht graden was het. Een temperatuur die eerder bij de eerste helft van april past dan bij samenzang en warme wijn met kruidnagel. Het speenkruid stond in bloei, net als

de scherpe boterbloem, kruipende boterbloem, gele kornoelje, fluitekruid, gewone dotterbloem, maarts viooltje, witte dovenetel en klein hoefblad. Op enkele plaatsen ontsproten zelfs al narcissen. De eerste bloeiende hazelaars werden op 23 december gespot en op 29 december liep de elzenpollenconcentratie al op tot hooikoortshoogte. Ook meldden zich lammetjes, een enkele bruine kikker en kleine watersalamander. De vrieskou van de eerste weken van het jaar zorgde dat dit lieflijke ontspruiten krakend tot stilstand kwam. Het KNMI geeft de komende dagen nog minimumtemperaturen van -5 graden aan. Hoe moet dat nu met al dat prille ontloken en pasgeboren goed? Is er iets wat we kunnen doen, kunnen we al iets beschermen, een fonds, comité, vriendengroep of stichting oprichten? Of op zijn minst een gironummer voor de hoogste noden openen? Alhoewel... of deze vorst schadelijk is voor de natuur weten we helemaal niet. Op zich kunnen veel planten en dieren goed tegen kou. De vlinder Kleine Vos staat gepland voor 9 maart, dezelfde dag dat het speenkruid weer zal gaan bloeien. De bosanemoon doet dat op 18 maart. De eerste merels starten al op 28 februari met de bouw van een nest, de koolmees begint op 14 maart. Weet je wat? Het wordt gewóón lente. Wendy Hendriksen >Meer columns en een boek op www.wendyhendriksen.nl

onderwijs

Debat op dag van de liefde

Op Valentijnsdag 2013 laten leerlingen op school rozen bezorgen aan hun geheime liefde, laten een gratis trouwfoto maken of gaan naar het Provinciehuis in Den Haag om te debatteren. Dit jaar doen 177 scholen uit heel Nederland mee aan de debatwedstrijd ‘Op weg naar het Lagerhuis’. De wedstrijd is op de sociale media te volgen en de voorrondes zijn in volle gang. Nieuw dit jaar is de V-Rede, waarbij leerlingen een speech geven over de grenzen waar we tegenaan lopen in een wereld met een bevolking die tegen de negen miljard loopt.

Het debat bestaat uit drie delen; het bekendste is het één-op-één-debat, waarbij de beste debaters van elk team het tegen elkaar opnemen. Daarnaast debatteren leerlingen in een ‘vaste rollendebat’, De Keuze, over mogelijke scenario’s van een case, probleem of vraagstelling. Het derde onderdeel is het 360° debat, waarbij twee teams halverwege het debat van standpunt wisselen. De provinciale stellingen worden 72 uur van tevoren bekend gemaakt. De stellingen voor onze provincie zijn: ‘Online dienstverlening is minstens zo goed als face-to-face hulpverlening’.

‘Er moeten buiten de Zuid-Hollandse steden grote velden met zonnepanelen komen om de provincie te verduurzamen’ en ‘Economische belangen gaan altijd boven het belang van recreatie en natuurontwikkeling’. Het debatteam bestaat dit jaar uit hele enthousiaste leerlingen die, ondanks de dreiging van de naderende schoolexamenweek in maart, strijdlustig meedoen aan de wedstrijd. Natuurlijk kost het voorbereiden van de zeventien stellingen tijd, maar het levert ook een dag op waar iedereen trots op kan zijn. Zelfs al gebeurt veel pas op het laatste moment, uiteindelijk komt alles goed. Vroeger zeiden leerlingen vaak dat zoiets ‘typisch HML’ was, als ze vonden dat iets rommelig geregeld was. Tegenwoordig hoor ik die uitspraak niet meer, al moet ik toegeven dat ook ik me aanpas aan de leerlingen om me heen en deadlines graag voor me uitschuif net zoals de dichter Jean Pierre Rawie: (…)

De meeste grote woorden zijn te groot voor zoiets doodgewoons: in leven te blijven. Maar toch, ik kan de liefde nog bedrijven en bijna alles goed ‘wat god verbood’.

maar ik besef: door stervende omgeven schuif ik alleen mijn deadline voor mij uit (Jean Pierre Rawie: Verzamelde verzen, 2004)

Zo is het dus, jezelf te overleven; ik kijk naar buiten door dezelfde ruit,

Op de dag van de liefde, bron van het grootste geluk, de mooiste kunst maar ook van grote tragedies staan tien leerlingen tegenover hun leeftijdgenoten. In een videospeech zullen zij vertellen waarom zij trots zijn op Zuid-Holland en op de plek die Den Haag inneemt in de wereld, als stad van vrede en recht. Zij zullen Ban Ki-Moon vragen om hen te helpen te werken aan een wereld waarin iedereen leeft in vrijheid en vrede. In de pauze sturen zij een roos naar school.

ik schrijf zoals ik altijd heb geschreven, ik denk, voel, wind mij op en maak geluid,

Op de dag van de liefde, bron van het grootste geluk, maar ook van grote tragedies staan tien leerlingen tegenover hun leeftijdgenoten

Annette de Hoop Docent Nederlands Haags Montessori Lyceum www.hml.nl


20>society

Den Haag Centraal > Vrijdag 15 februari 2013

vilan, renate & de residentie

‘Maak het groot!’

Ook baby's zingen voor de vrede.

Ook een liedje: 'Meisjes van dertien, er net tussenin'.

André Hazes zou ook komen...

Wat willen de jongeren? Natuurlijk, u zegt het meteen: meedoen aan de grote vieringen van het 100-jarig Vredespaleis. Daar droom je van als artistiek begaafde jongen of meisje. En het leven is dan goed, want er komt een musical met audities. Dat betekende uren en uren slopende competities, net als op de tv. Zeg Idols, zeg So You Think You Can Dance, zeg Peace of Me. Zo heet die musical. In het Koorenhuis waren we bij de audities. Het leek inderdaad op een televisieshow. Zenuwachtige kandidaten met op de kleren stickers geplakt, en op elke sticker stond met viltstift een nummer geschreven. Die kandidaten waren nog vol verwachting van een onzekere toekomst, de juryleden gepokt en gemazeld door het leven en het vak. Maar zij wisten: vandaag kunnen we een nieuwe ster vinden. Een Nurejev, een Adèle, een, ja, noem het eens. In de gang van het Koorenhuis hing een lijst waar wat te vinden was. Dans, zang, schrijven, warming up, audities, de lijst ging nog ver door. Terwijl we voor dit menu stonden en het probeerden te lezen, werden we

steeds gestoord door vele rondrennende en krijsende kindertjes. “Het is een uitnodigende ruimte,” verklaarde de receptionist ietwat vermoeid. We keken even of er nog ouders aanwezig waren. Die konden dan meteen aan het kroost uitleggen wat er op die overal aanwezige zéér expliciete naakttekeningen te zien was. Maar de ouders hadden het druk met elkaar, hun telefoon en met de appeltaart. We sloegen op de vlucht en kwamen terecht in een dansstudio. Ook hier gold, dat we in een televisieshow beland leken te zijn. Een lange ruimte met een spiegelwand. In het midden van die ruimte kandidate Gwendolyn. Ervoor op de grond zaten de andere kandidaten, op een enkele jongen na allemaal meisjes, waaronder een klassiek balletmeisje met bril en haarknotje. Ze zag er begaafd en ambitieus uit, maar helaas waren wij de jury niet. Achter een tafeltje zaten Ernest Piet, Sander Klijn, Ben van Overbeek en – wie kent hem niet – Rinus Sprong, de Haagse danser en choreograaf, bekend van de dansshows. Hij zag er beter uit dan op het tv-scherm. Een beheerste oogopslag

'Hij zag er beter uit dan op het tv-scherm'.>Foto's: Otto Snoek

en een goed getraind lichaam, waardoor je meteen weer je routine van dagelijkse push-ups wilt hervatten. Gwendolyn werd ondervraagd. Haar achtergrond. Haar toekomstplan. Haar visie op vrede. Of ze zelf wel eens ruzie maakte en hoe dat dan ging. Want ja, het thema was wel: Peace of Me. En of je dan de sterren van de hemel kon dansen, je moest uiteraard een intelligente opinie over wereldvrede meenemen. Dat zijn van die dingen, die horen er gewoon bij. Of dacht u soms dat een Miss World het alleen van haar uiterlijk moest hebben? In ieder geval, Gwendolyn had zich uitmuntend voorbereid en gaf op

alles antwoord. Het adres van het Vredespaleis had ze vast ook geweten, al werd er niet naar gevraagd. Na het gezellige gesprekje kwam haar solo. Die had ze zelf bedacht. “Maak het groot”, adviseerde de jury en dat deed ze. Erna keek ze vol verwachting de jury aan. Een jurylid wilde het nóg een keer zien, omdat ze net zat te schrijven en toen was het alweer voorbij geweest. Gut. Tijdens de nabespreking begon Rinus te vertellen over zijn recente bezoek aan het Vredespaleis en welke indrukken hij daar had opgedaan, hetgeen ons aanspoorde naar de zangaudities te gaan. Daar stond een halve cirkel van alweer vooral meisjes door elkaar te

zingen. Voor hen liep de zangjuf, achter een tafeltje zat een andere. Wij gingen achter de piano zitten, klaar om desgevraagd in te zetten met het lied dat er lag: Peace For Now. Maar zang stond centraal, klankvorming, canon, meerstemmig en dan weer een petit beetje solo, en toen was deze sessie over. Het was een mooie middag. Musicals heb je nooit genoeg in Nederland, en dat Vredespaleis leeft natuurlijk in brede lagen van de bevolking. De opvoering is in september. Telt u ook de dagen af? Vilan van de Loo


dhc-301