Issuu on Google+

3

ECONOMIE 15 CULTUUR

18

SPORT

22

SERVICE

25

Slapende VvE’s moeten wakker worden

3

Prijsvraag: ontwerp nieuw Julianaplein bij station CS

9

Kathedraal voor de kunst Dat het veel besproken Cultuurforum aan het Spuiplein er gaat komen, gelooft vrijwel niemand meer. Maar de jury buigt zich de komende maanden over de drie ontwerpen die de finaleronde hebben behaald: RAU uit Amsterdam, Zaha Hadid uit Londen en de combinatie Neutelings Riedijk (Rotterdam), Kirkegaard Associates uit Chicago. De deelnemers hebben hun visies verder uitgewerkt en keken ook naar het nieuwe Spuiplein. Opvallend is dat Neutelings Riedijk de geliefde zaal van het Nederlands Danstheater van Rem Koolhaas in hun kathedraal-achtige gebouw (hierboven afgebeeld) hebben opgenomen en dat RAU van het plein een park maakt dat overloopt in de Zie verder pagina 5 tuin van de Nieuwe Kerk.

Vrijdag 22 oktober 2010

Een extra kamer in je achtertuin

jaargang 4 nummer 180

10 / 11

Ingezonden mededeling

Omdat wij het kunnen! Televisiestraat 308

}<(l(tp$=adbcae<

ACTUEEL

2525 LV Den Haag

Dealer van

Akoestische plafonds

â&#x201A;Ź 1,75


2>

Vrijdag 22 oktober 2010

varia

stadsmens

Dineren in eeuwenoude molen nabij 't centrum van Den Haag Menig officieel bezoek aan Nederland kreeg extra glans door een diner in een oer-Hollandse molen nabij het centrum van Den Haag. Buitenlandse gasten van diverse ministeries ervoeren dat etentje in de Nieuwe Veenmolen aan de IJsclubweg als een bijzondere verrassing. “Er is vaak niet veel tijd en er moet over zaken worden gesproken, maar desondanks willen de gasten toch een rondleiding door de molen. En natuurlijk gaan ze buiten op de foto”, zegt chef-kok John van Zijl. Ook voor wie hier geboren en getogen is, is een diner op zo’n unieke locatie aantrekkelijk. Sinds kort is dat mogelijk. Van Zijl en zijn vrouw Linda voeren sinds 1 augustus de exploitatie van het restaurant. Tot juli van dit jaar gebeurde dat door een vereniging van veertig grote

‘Als het water te lang heeft stilgestaan, moeten we het zilver vaker poetsen’

bouwbedrijven en andere ondernemingen en was het echtpaar in loondienst. De molen was toen alleen toegankelijk voor leden van de vereniging en introducés. Nu is iedereen welkom. “Wij ontvangen hier gezelschappen van acht tot veertig personen en alleen op reservering”, licht Van Zijl toe. “En ook al boek je voor acht gasten, de molen blijft altijd exclusief voor dat ene diner of die ene lunch”. Drukke voorbereidingen in het restaurant. Een dag later verwacht het echtpaar, dat tevens catering op maat verzorgt, dertig gasten die een amusediner geserveerd krijgen dat uit acht gangen bestaat. Om het allereerste gerecht te noemen: op lage temperatuur gegaarde procureur van iberico-varken

met gedroogde tomaatjes en een crème van basilicum. Het is best een gewaarwording zo’n eeuwenoud interieur binnen te stappen. De molen, die uit 1654 stamt, bemaalde ooit de Veen- en Binckhorstpolder. In de glas-in-lood ramen staan bijna niet te ontraadselen teksten in het oudNederlands. Linda van Zijl verdiepte zich erin. “Ze gaan over de aanbesteding van de molen. De teksten waren heel moeilijk te ontcijferen. Ik kon het niet uitstaan dat ik ze niet begreep, maar na veel gepuzzel ben ik eruit gekomen”. Op de menukaart staat de uitleg in zowel Nederlands als Engels. John en Linda van Zijl zijn gepokt en gemazeld in de horeca. Ze leerden elkaar in 1994 kennen in Le Bistroquet op het Lange Voorhout. Linda was er met een collega bedrijfsleider toen John solliciteerde als chef-kok. Binnen een jaar waren ze getrouwd; later werden ze mede-eigenaar van het restaurant. “In 1999 hebben we Villa Rozenrust erbij gekocht. Linda en ik zijn daar naartoe gegaan, mijn compagnon bleef in Le Bistroquet”. In 2003 stopte hij en werd anderhalf jaar interim-chef bij Hoeve Kromwijk in Zoetermeer. Van Zijl begon zijn loopbaan in 1980 bij Het Zwaantje in Soesterberg. Daarna werkte hij bij gerenommeerde zaken als de Echoput in Apeldoorn, dat in die tijd twee sterren bezat, Castelane in Rotterdam en Chateau Neercanne in Maastricht. Ook was hij twee jaar souschef bij het toenmalige hotel Maastricht en vijf jaar chef-kok in de Arendshoeve in Bergambacht. In 2003 werden Linda en John van Zijl benaderd door het bestuur van de stichting Nieuwe Veenmolen. Het echtpaar dat het restaurant runde, zou met pensioen gaan. Of het wat was voor Van Zijl en echtgenote? In 2005 kwamen beiden in dienst. Ruim twee maanden nu zijn ze zelfstandig ondernemer. Ze verzorgen privé- en zakendiners. “De nadruk ligt op het zakelijke”, zegt Van Zijl. “Dat is toch wel tachtig procent”.

John en Linda van Zijl voeren sinds kort de exploitatie over de Nieuwe Veenmolen. > Foto: Creative Images

De kans om de exploitatie van het restaurant in eigen beheer uit te voeren, greep hij aan. “De locatie is uniek en het soort werk bevalt me. Er wordt hier niet à la carte gegeten en mensen hebben vooraf gereserveerd. Dat geeft rust”. Hoewel? Sinds Van Zijl en zijn vrouw ook met catering begonnen zijn, kan het er hectisch aan toe gaan. “Ik heb een paar drukke weken achter de rug. Tijdens het tennistoernooi Tean International in Alphen aan den Rijn heb ik een week lang gekookt in een vip-tent die bovenop de tribune stond. De gasten hadden vanuit het restaurant zicht op het centre court”. Daarna verzorgde hij tachtig couverts voor een diner bij men-

sen thuis en kort erop tweehonderd menu’s voor een bedrijf en later nog een keer negentig. In die tijd was het ook druk in de molen. Dus wie klaagt over recessie? Van Zijl, prompt: “Vorig jaar was die goed te merken en begin dit jaar ook nog. En je weet niet of de evenementen die er nu zijn geweest zich volgend jaar weer voordoen. Maar de economie trekt wel wat aan. Er is enig licht aan het eind van de tunnel”.

er voldoende wind en heeft de molen gedraaid. Ik vind dat elke keer weer leuk; het heeft iets extra’s”. Bovendien scheelt het werk, zo blijkt. “Als de molen een paar weken niet draait, slaat het zilveren bestek geel aan doordat het water rondom de molen te lang heeft stilgestaan”. Met een lach: “Het betekent dat we vaker dan gebruikelijk het zilver moeten poetsen”.

Bij het echtpaar Van Zijl komt trouwens elke vrijdag Bram Zonderop langs, de molenaar van De Vlieger die ook de Nieuwe Veenmolen onder zijn hoede heeft. “Afgelopen vrijdag was

Joke Korving Nieuwe Veenmolen, IJsclubweg 111, telefoon (070) 3859683. Informatie www.nieuweveenmolen.nl

Ingezonden mededeling

HET GAAT GOED MET PRAALDER! Praalder Audio/Video Centers bestaat bijna 80 jaar en richt haar aandacht op de verkoop en installatie van mooie en hoogwaardige apparatuur en Audio/Video-oplossingen met veel aandacht voor service. Onze werkwijze blijkt crisis-proof en daarom hebben wij behoefte aan versterking van ons 24-koppige team van specialisten met:

Een Verkoper Audio/Video/Witgoed

Wij zoeken een allround verkoper met ervaring in de wit- en/of bruingoed branche. Heb je al ervaring op gedaan in onze branche bij bijvoorbeeld een elektronicasupermarkt en is het tijd om je horizon te verbreden of je bakens te verleggen naar klantgericht werken met een hoge service-graad. Dan hebben we jou een afwisselende job te bieden in een dynamisch, 80 jaar jong bedrijf, waar het mooiste van het mooiste op Audio/Video- en Witgoed gebied ons dagelijks gereedschap vormt.

Een Bezorg- en installatie medewerker Audio/Video/Witgoed

Wij zoeken een bezorg en installatie medewerker met 2 rechter handen die van aanpakken houdt. We bieden een afwisselende job, waarbij de werkzaamheden bestaan uit het bezorgen en installeren van hoogwaardige Audio/Video en Witgoed apparatuur. Hierbij is een technische achtergrond of ervaring onontbeerlijk.

Richt je schriftelijke sollicitatie aan: Praalder b.v., t.a.v. Onno M. Praalder, Theresiastraat 151 t/m 161, 2593 AG Den Haag

www.praalder.nl


Vrijdag 22 oktober 2010

actueel

Norder wil dwangmaatregel voor ‘comateuze’ VvE’s De helft van alle VvE’s in Den Haag verkeert in een diepe slaap. Daardoor wordt te weinig aan onderhoud gedaan en dreigt verpaupering. Dat moet volgens wethouder Norder veranderen. De PvdA’er wil dat er landelijke wetgeving komt die het mogelijk maakt sancties op te leggen aan huiseigenaren die verzaken hun woningen te onderhouden. Door Theodore Pronk

Norder doet zijn uitlatingen naar aanleiding van een evaluatierapport over de VvE-balie waarover deze krant beschikt. De ‘balie’ is in 2008 begonnen met het informeren en adviseren van Verenigingen van Eigenaren om korte metten te maken met een groot aantal ‘slapende’ VvE’s. Norder schat dat de helft van alle VvE’s, zo’n 11.500, niet actief is in het verrichten van onderhoudswerkzaamheden. “Slapen klinkt lief, maar dat is het helemaal niet! Het is heel erg schadelijk voor huizen en straten dat er te weinig aan onder-

houd wordt gedaan. Misschien is comateus of ‘spook’ wel een beter woord. Ik vind het onacceptabel dat anderen er last van krijgen als iemand geen verantwoordelijkheid neemt voor het onderhoud van zijn woning. Het heeft namelijk niet alleen effect op de waarde van het eigen huis, maar ook op dat van de buren. Ik zou graag willen dat we VvE’s kunnen dwingen actief te worden door ze een bestuurlijke boete te geven als ze niets aan onderhoud doen. Daarvoor moet dan wetgeving vanuit het Rijk komen”. Met een dergelijke wet zou Norder grote slagen kunnen maken in het activeren van VvE’s. Den Haag telt namelijk maar liefst 23.000 Verenigingen van Eigenaren – waarvan vijftig procent dus comateus – en is daarmee koploper in Nederland. De PvdA-bestuurder is liever vandaag dan morgen van dat record af wat vooral komt doordat zo’n driekwart van alle VvE’s ‘klein’ is en daardoor minder functioneel. “Er zijn veel kleine VvE’s waarin twee of drie wooneenheden zitten. Dat is een probleem, omdat je afhan-

kelijk bent van twee of drie eigenaren. Ik zou willen dat VvE’s groter worden, zodat ze slagvaardiger zijn en het onderhoud beter kunnen organiseren. Als je fuseert tot een ‘koepel-VvE’ met vijftig tot tweehonderd eenheden ben je minder kwetsbaar en kost het je als huiseigenaar minder geld”. VvE-balie Al lijkt het zonder dwangmiddel een moedeloze strijd om alle latente VvE’s wakker te schudden, uit het evaluatierapport dat deze week verschijnt, blijkt dat de effecten van de VvE-balie ‘positief’ zijn. De Haagse methodiek mag volgens de wethouder zelfs op Rotterdamse belangstelling rekenen. Bij het informatiepunt kwamen in de voorbije jaren 1411 VvE’s – goed voor 7509 woningen - langs voor advies en werden op verzoek van appartementeigenaren 751 VvE-vergaderingen belegd. Uiteindelijk zijn 501 comateuze VvE’s geactiveerd. Dat lijkt een schamel resultaat aangezien daarmee iets meer dan vier procent van alle slapende

VvE’s is wakker geschud. Maar volgens Norder is het een zeer behoorlijke prestatie die aangeeft dat zijn methode om huiseigenaren zelf verantwoordelijkheid te laten nemen, werkt. “In de jaren ’80 hadden we te maken met grote verpaupering in met name Regentes-Valkenbos, maar ook in de Archipel. Toen was een grootschalige aanpak noodzakelijk, maar tegenwoordig hebben we geen wijken meer die massaal door hun hoeven zakken. Nu is het tijd voor een andere aanpak waarvoor het is gelukt een instrument te ontwikkelen. Het is een utopie om te denken dat we ze allemaal actief krijgen en er is nog een hoop werk te doen, maar we zijn op de goede weg als het lukt om per jaar vijfhonderd VvE’s te activeren”, aldus de wethouder. Voor de ondersteuning van de activering van VvE’s stelt de gemeente jaarlijks ruim één miljoen euro aan subsidie beschikbaar. De ‘pot’ is voor dit jaar al helemaal leeg. Volgend jaar kunnen VvE’s zich weer tot de gemeente wenden voor een subsidie.

Eindelijk zou er eens echt geluisterd worden naar de jammerklachten van het personeel van de HTM over geweld, rottigheid en zwartrijders. De PVV wist er wel raad mee tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen. Om stemmers van ontevreden HTM’ers te lokken, werden HTM’ers zelfs gericht aangesproken door de PVV-kandidaten. Hoeveel personeelsleden van de HTM op de PVV hebben gestemd, blijft onbekend. Vast staat wel dat het er veel waren. Ruim een half jaar later heeft het personeel van de HTM de PVV massaal de rug toegekeerd. Dat gebeurde vorige week tijdens een vergadering van de raadscommissie leefomgeving die de plannen van VVD-wethouder Smit behandelde om de vervoersconcessie, die nu stevig in handen is van de HTM, openbaar aan te gaan besteden. Marktwerking dus. Met als mogelijk gevolg dat vanaf 2012 de vertrouwde HTM-bussen en -trams uit het straatbeeld zijn verdwenen. Verontrust personeel van de HTM was massaal naar de raadszaal getogen in de

Malieveld en Voorhout worden komende winter omgevormd tot een winterparadijs. Het Malieveld wordt een gigantische ijsbaan en het Voorhout verandert in een kerstdorp. Onder de naam ‘Paradice’ is het evenement van 17 december tot 13 februari te bezoeken. Het park is 20.000m² groot, waarvan 6.318m² met ijs wordt bedekt. Het ijs is verdeeld over twee onderling verbonden ijsbanen, waarvan één overdekte baan in een ijstheater. Op het terrein van Paradice staat een ijsberg waar twee ijsglijbanen uitkomen waar iedereen met luchtkussens vanaf kan gaan. Een aparte attractie is de ‘Gamedome’. Hier kunnen bezoekers zich wanen in de virtuele winterwereld. De gemeente moet nog wel vergunning verlenen. Voor € 3 is het terrein met de horecapaviljoens toegankelijk. Voor € 12 koopt men een dagkaart voor het terrein inclusief toegang tot de ijsbanen en attracties.

Aldo Ciccolini moet concerten afzeggen

Groot Hertoginnelaan wordt tweebaans

De expositie ‘The Journey’ is nog tot zondag op het Plein te zien. > Foto: Eveline van Egdom

PVV luistert niet meer naar HTM-achterban Door Jan van der Ven

Malieveld wordt gigantische ijsbaan

De 85-jarige Frans-Italiaanse pianist Aldo Ciccolini heeft zijn optreden met het Residentie Orkest dit weekeinde moeten annuleren. Bij een val heeft hij een handblessure opgelopen. Ciccolini wordt vervangen door JeanYves Thibaudet, één van zijn vroegere leerlingen. Vrijdag- en zaterdagavond wordt onder leiding van Lawrence Foster een identiek programma uitgevoerd. Thibaudet speelt het Vijfde pianoconcert van Saint-Saëns in plaats van het Vierde dat Ciccolini had gekozen. De oorspronkelijke opzet voor zaterdagavond, namelijk een solo-optreden van Ciccolini na de pauze in twaalf Préludes van Debussy, vervalt.

Vrouwenhandel Je groeit op in een dorp met acht huizen. En opeens merk je dat het slechts een gelukzalige droom is, die speelt in een ver verleden. Een geur van urine, braaksel en andere ranzigheden hangt in de slaapkamer. Het bed kraakt. Veertig mannen per dag, nooit minder. Wanneer je de gratis toegankelijke expositie ‘The Journey’ van de Helen Bamber Foundation op het Plein naar binnen gaat, wordt slechts een fractie blootgelegd van wat vrouwen in de gedwongen prostitutie ervaren. Geschreeuw en gelach klinken door de donkere bedompte ruimtes. Je hart gaat sneller kloppen. Eigenlijk wil je zo snel mogelijk weer weg. Vooral in de wetenschap dat dit alles is verteld door de Moldavische Elena, die als 19-jarig meisje in de prostitutie van Engeland terecht kwam: het is écht. In zeven zeecontainers wordt door verschillende kunstenaars het verhaal verteld van een vrouw die is verhandeld, uitgebuit. Het is de eerste keer dat de containers in een land staan waar prostitutie is gelegaliseerd. “We zijn laatst naar het ‘red light district’ gegaan”, vertelt Stephanie Chaplin van de Helen Bamber Foundation. “Aan de ene kant een triest gezicht, aan de andere kant weet je niet wat je ervan moet vinden. Als het illegaal is, wordt het helemaal ongrijpbaar”. Deze expositie is nog tot en met zondag 24 oktober te bezoeken op het Plein.

<3

hoop daar getuige te zijn van de ondergang van de plannen van de wethouder. Cruciaal in dat debat was de opstelling van de PVV. Eerder al had de fractie, bij monde van Richard de Mos, laten weten tegen openbare aanbesteding te zijn. Dat stelde gerust. Maar tot verbazing van het aanwezige HTM-personeel maakte De Mos een ommezwaai. Ineens was hij voor openbare aanbesteding. Woedend en scheldend verlieten de HTM’ers de vergaderzaal. In de richting van de PVV klonk het woord ‘verraad’. Hoezo luisteren naar wat er leeft onder personeel van de HTM? Probleem voor De Mos, ook lid van de Tweede Kamer voor de PVV, is dat in het regeerakkoord, met gedoogsteun van zijn PVV, staat dat bus- en tramvervoer openbaar aanbesteed moet worden. Dus zat De Mos klem en koos hij uiteindelijk voor de koers van het regeerakkoord. Een dag later, tijdens een plenair debat van de Haagse gemeenteraad over hetzelfde onderwerp, werd unaniem een motie van de PvdA’er Kajouane aangenomen. De motie roept de wethouder op om in gesprek te gaan met de verantwoordelijke ministers en hen ervan te overtui-

gen dat uitstel van de aanbestedingsprocedure wenselijk is. Veel kans dat de liberaal thuiskomt met 't gewenste resultaat (uitstel openbare aanbesteding) is er niet. Want de VVD’er is zelf groot voorstander van het op de markt brengen van de vervoersconcessie van de HTM. Hij weet zich hierbij gesteund door de wet. Maar, zo verzekert Kajouane, de race is nog niet gelopen. Want de route van de aanbesteding loopt via het stadsgewest Haaglanden waar de Haagse wethouder Smit de portefeuille openbaar vervoer in handen heeft. Den Haag heeft wel een meerderheid van stemmen in het stadsgewest. “En als steden als Delft en Zoetermeer zich bij het Haagse standpunt aansluiten, wordt die meerderheid alleen maar groter”, stelt het PvdA-raadslid. Intussen houdt het personeel van de HTM de politiek nauwkeurig in de gaten. “Vergeet niet dat de motie ook de steun kreeg van de VVD-fractie”, stelt Leo Donk, de voorzitter van de ondernemingsraad van de HTM. Op steun van de PVV om een dam op te werpen tegen openbare aanbesteding hoeft de HTM na vorige week echter niet meer te rekenen.

Ingezonden mededeling

muziek van Ives | Copland | Barber Bernstein | Lauridsen | Gershwin

Stars and Stripes vrijdag 5 november 2010 20.15 uur

PALEISKERK Residentie Kamerkoor olv Jos Vermunt mmv Academie Muzikaal Talent

Kaartverkoop Haags Uitburo | Hofweg 1 | tel. 0900 – 8282 999 (0,40 pm) Vanaf 19.30 uur aan de Kerk www.bachensembles.nl luisteren zien beleven

De Groot Hertoginnelaan verliest twee rijstroken. De Haagse gemeenteraad stemde vorige week in met een burgerinitiatief voor meer veiligheid en leefbaarheid in de laan. De werkgroep Herinrichting Groot Hertoginnelaan bedacht een plan om de straat mooier en veiliger te maken. De bomen voor de huizen zouden naar het midden van de weg moeten, om zo het oude karakter van de (groene) laan terug te brengen. Er moeten daarnaast veilige stoepen komen en ruimte voor de fiets. De Haagse Stadspartij diende met D66 en GroenLinks een motie in voor de aanleg van vrijliggende fietspaden in de hele Groot Hertoginnelaan en kreeg steun van een meerderheid van de raad. Wethouder Smit (verkeer) wil het voorstel uitvoeren, maar gaat eerst kijken of dat geen problemen oplevert voor de verkeersdoorstroming in het smalste deel.

Anti-musical met Wilders op locatie

Geert Wilders is een van de hoofdfiguren in een ‘anti-musical’ van Mightysociety8, die van 10 t/m 13 november onder auspiciën van Theater aan het Spui en Korzo op locatie in het Chinese restaurant Ming Dynasty aan het Spui wordt gespeeld. De voorstelling gaat over ‘Joop, Geert en de tsunami aan entertainment die dit land overspoelt’. Mightysociety8 opent hiermee de aanval op de wereld van het massa-amusement en de politieke populisten van deze tijd. Mightysociety is een reeks van voorstellingen van theatermaker Eric de Vroedt over brandend actuele kwesties. Verhalen over de staat van het land in het eerste decennium van de 21ste eeuw. Sinds de start in 2004 kwamen onderwerpen als mediacratie, globalisering, de oorlog in Afghanistan en vergrijzing aan bod. uit Groningen geselecteerd.


4>

Vrijdag 22 oktober 2010

actueel

‘Scholarship’ voor wereldverbeteraars De studenten die recentelijk een beurs van het Wim Deetman Studiefonds ontvingen, kunnen het nog maar amper geloven. Ze zijn blij verrast dat ze dankzij de ‘scholarship’ zich kunnen storten op een studie waarmee ze de situatie in hun thuisland kunnen verbeteren. Door Theodore Pronk

Het studiefonds was een afscheidscadeautje voor Wim Deetman, toen hij in 2008 stopte als burgemeester. In de pot zit 1,7 miljoen euro, geld dat de komende tien jaar verdeeld wordt onder pakweg vijftig bachelor-studenten uit ontwikkelingslanden. Ze kunnen in Den Haag een master-opleiding volgen in de context van vrede en veiligheid en ontvangen maximaal 30.000 euro, waarmee studieen verblijfkosten kunnen worden gedekt. Tussen de colleges door hebben drie van de vier uitverkorenen tijd om even te praten. De Palestijnse Walaa Shehada moet verstek laten gaan. Juliana Villarreal Ramirez (28) uit Colombia, Gvantsa Liparteliani (30) uit Georgië en Semir Sali (26) uit Albanië zijn er bijzonder trots op dat zij de allereersten zijn die van het fonds gebruik kunnen maken. “Ik had me voor een studie aangemeld bij de Nuffic (organisatie die zich bezighoudt met internationale samenwerking in het hoger onderwijs, red.), toen ik in juni ineens kreeg te horen dat ik was uitgekozen voor het Deetman-Fonds. Ik wist niet eens dat het bestond. Ik kon het amper geloven”, zegt Juliana. Jurist Semir dacht dat er een fout was gemaakt: “Ik heb met-

een gebeld om het te checken”. Van een fout bleek geen sprake en dus verkasten de studenten naar Nederland voor een studie aan het Institute for Social Studies. Dat was voor Gvantsa wel even wennen. Ze had jarenlang in ‘het veld’ gestaan. “Ik was directeur van een weeshuis. Onder de vluchtelingen in Georgië zijn veel straatkinderen – wezen – waarvoor goed moet worden gezorgd. Sinds de oorlog met Rusland in 2008 zijn de etnische tegenstellingen in Georgië vergroot. Als je een klein land bent – en ook nog eens buur van een supermacht – zit je in een bufferzone. Er zijn een hoop vluchtelingen en om die te beschermen is geld nodig. Met mijn studie wil ik leren hoe kinderrechten beter kunnen worden beschermd”.

Drugshandel Ook de Colombiaanse Juliana moet nog wennen aan een studerend bestaan. In haar thuisland hield ze zich bezig met de re-integratie van FARC-rebellen en AUCparamilitairen. “Het was heel moeilijk dat werk op te geven, ze wachten er op me. Ik wilde in Den Haag studeren, omdat hier veel expertise is op het gebied van recht en vrede. Door meer over andere landen te leren, wil ik mijn werk in Colombia straks beter doen en het re-integratieprogramma verbeteren. Dat is heel belangrijk. Je kunt rebellen wel demobiliseren, maar als je vervolgens niet investeert in economische, sociale en culturele re-integratie zullen ze snel weer bij de FARC of AUC terechtkomen. Voor de oorlog zijn al lang geen ideologische gronden meer. Het gaat alleen maar om het conflict, om het vechten, om de macht.

Van links naar rechts: Oud-burgemeester Deetman, Semir Sali, Gvantsa Liparteliani, onderwijswethouder Van Engelshoven, Juliana Villarreal en Walaa Shehada bij de uitreiking van de beurzen. > Foto: Erik Jansen

Bovendien moet er een oplossing komen voor de drugshandel”. In tegenstelling tot zijn vrouwelijke medestudenten beschouwt Semir zichzelf meer als een theoreticus. “Zoals veel rechtenstudenten ben ik ooit gaan studeren omdat ik onrecht wilde bestrijden. Dat klinkt misschien kinderachtig, maar ik denk dat het goed is dat altijd in gedachten te hebben wanneer we als professional werken”. De Albanees ziet zijn studie – die hij deels

Raadslid Rietveld (GroenLinks):

‘Krokodillentranen van wethouder De Jong’ De wethouders van cultuur van negen grote steden stuurden deze week een boze brief naar VVDstaatssecretaris Halbe Zijlstra. De negen deden daarin hun beklag over de bezuinigingen van het nieuwe kabinet op de kunstsubsidies. Ook de Haagse wethouder Marjolein de Jong ondertekende de brief. “Ze huilt mee met de wolven”, concludeert het raadslid David Rietveld van GroenLinks. Door Jan van der Ven

De negen wethouders hekelen de voorgenomen verhoging van het BTW-tarief voor podiumkunsten van 6 naar 19 procent. Daarnaast is er het voornemen om 200 miljoen te snijden op de rijkssubsidies voor kunst en cultuur. Indien het BTW-tarief omhoog gaat worden veel Haagse instellingen voor podiumkunst geraakt omdat zij gedwongen worden de prijs van het kaartje te verhogen. Landelijk zou het volgens berekeningen om 800.000 bezoekers gaan die afhaken. Opera en musicals, waarvan de toe‘Als de begroting eenmaal is vastgesteld, kan er niets meer aan veranderd worden’

gangsbewijzen doorgaans duurder zijn, zouden wel eens met 10 tot 12% minder bezoekers genoegen moeten nemen. David Rietveld van GroenLinks vindt de zorgen die de Haagse wethouder Marjolein de Jong van cultuur (D66) met haar handtekening onder de brief etaleert,

behoorlijk overdreven. Volgens het raadslid heeft de wethouder nogal wat boter op haar hoofd, omdat zij afgelopen zomer zelf tekende voor forse bezuinigingen op David Rietveld. de Haagse kunsten cultuursubsidies. Die zijn vastgelegd in het collegeakkoord tussen PvdA, VVD, D66 en het CDA. De wethouder verdedigt deze ingreep. “Het is tegen de achtergrond van haar instemming met de bezuinigingsafspraken wel een beetje makkelijk om vervolgens een paar maanden later een handtekening te plaatsen onder een brief van collega-wethouders die zich zorgen maken over de bezuinigingen van het rijk”, stelt Rietveld, financieel woordvoerder van de fractie van GroenLinks.

Schroeven Hij vindt dat met de komst van een extra, forse bezuinigingsronde de afspraken die de vier collegepartijen maakten op losse schroeven staan. Hij legt uit: “Den Haag was na de raadsverkiezingen van maart zo’n beetje de eerste gemeente die zei fors te gaan snoeien op de kunst- en cultuursubsidies. Nu komt daar nog eens een extra rijksbezuiniging overheen. De wethouder moet nu erkennen dat het realiseren van haar plannen niet meer te realiseren is.” Rietveld schat de effecten van de bezuinigingen van het rijk voor de Haagse kunstsector, afhankelijk van de invul-

ling, op tien tot twintig miljoen euro. “Tel daar de meer dan dertien miljoen die het huidige college wil bezuinigen bij op en dan zal duidelijk zijn waarom sommige instellingen in Den Haag zich nu drie tot vier keer gepakt voelen”. Streng Rietveld stelt dat de tijd begint te dringen om veranderingen in de plannen aan te brengen. Eind volgende week namelijk moet de gemeenteraad de begroting voor volgend jaar definitief vaststellen. Daarin zijn de bezuinigingen van wethouder De Jong opgenomen. Volgens Rietveld is het daarom ‘nu of nooit’. “Want als de begroting eenmaal is vastgesteld, kan er niets meer aan veranderd worden. VVD-wethouder Sander Dekker van financiën zal er namelijk streng op toezien dat de plannen volgens afspraak worden gerealiseerd. Mocht de wethouder in een later stadium haar plannen alsnog willen verzachten, dan moet zij het benodigde geld ergens anders vandaan zien te halen”. Rietveld hoopt dat volgende week voldoende fracties zijn zorgen delen en de handen ineen slaan. Wethouder De Jong was in verband met vakantie niet bereikbaar voor commentaar. Wethouder De Jong deelt de kritiek van Rietveld niet. “Ik heb geen boter op mijn hoofd. Want toen wij de afspraken maakten over de gemeentelijke bezuinigingen, moesten de verkiezingen voor de Tweede Kamer nog gehouden worden. En daarna volgde de formatie”. De bezuinigingen die de gemeente doorvoert zijn volgens de wethouder goed te doen. “Er zijn instellingen die nut en noodzaak ervan inzien”.

in Leiden doet – als een enorme aanmoediging de situatie in zijn thuisland te verbeteren. “Albanië is een heel fragiele democratie waar de rechtsinstituten moeten worden versterkt, zodat ze onafhankelijk kunnen zijn. We hebben in Albanië heel snel een democratie willen opbouwen, maar dat is niet goed gegaan. Het vergt meer tijd en geduld om zaken goed te regelen. Ik grijp mijn studie aan om meer kennis op te doen van de internationale politiek. Niet alleen om

iets aan Albanië bij te dragen, maar aan de hele wereld”. Of hij na zijn master direct teruggaat naar zijn thuisland om zijn kennis in praktijk te brengen, laat de theoreticus nog even in het midden. Gvantsa en Juliana zijn daarentegen vastbesloten zo snel mogelijk terug te keren. Juliana: “Er zijn mensen die wachten! Je kunt in theorie wel weten hoe het moet, maar je moet toch echt in het veld staan om te zien of het werkt”.

Den Haag wil hangende tuinen van Babylon De gemeenteraad wil dat aan het gebouw Stichthage, het NS-kantoor boven de hoofdingang van het Centraal Station aan het Koningin Julianaplein, hangende tuinen komen. Wethouder Marnix Norder (PvdA, stadsontwikkeling) zal het met eigenaar Nederlandse Spoorwegen (NS) bespreken. Die wacht de plannen af. Door Elske Koopman

Norder deed zijn toezegging tijdens de raadsvergadering over de herinrichting van het plein. De NS heeft laten weten open te staan voor het idee. “Wij wachten de plannen af. De motie van GroenLinks kwam niet met een concreet voorstel. De wethouder moet nu met een plan komen. Wij wachten op zijn idee”, aldus een woordvoerder van de NS. De eigenaar van het pand schiet het idee dus niet bij voorbaat af, maar vindt dat het initiatief nu bij Norder ligt. De NSwoordvoerder vindt het daarom nog te vroeg om het te hebben over eventuele kosten en de verdeling daarvan. Het plein is toe aan een herinrichting omdat de bouw van een ontwerp van Rem Koolhaas niet doorgaat. Norder blies deze zomer het project af, omdat ontwikkelaar Eurocommerce geen financiële garanties wilde geven voor het project, ook wel het M-gebouw genoemd. Vanwege de economische crisis ligt een nieuw project niet voor de hand en daarom moet er een andere tijdelijke inrichting voor het Koningin Julianaplein komen. De raad is akkoord met het voorstel van Norder voor een klinkerbestrating met verhoogde grascirkels. Op de randen daarvan kunnen voorbijgangers ook zitten. Een motie van GroenLinks en andere partijen zorgt ervoor dat er ook een onbewaakte fietsstalling

van 500 plekken op het plein komt. Norder wilde geen heel groen plein, omdat dat platgelopen zou worden door de forensen en niet handig is voor fietsers. Vandaar dat voor de klinkerbestrating is gekozen in combinatie met gras. De verhoogde grascirkels geven de looproutes aan op het plein. Een motie van de PVV voor het terugkeren van de taxistandplaats op het Koningin Julianaplein, haalde het vorige week in de gemeenteraad niet. De taxistandplaats is verlegd naar de Rijnstraat. Volgens wethouder Smit is de verplaatsing in overleg met de branche geschied. Bovendien komt de hoofdingang van het station straks aan de Rijnstraat. Eind januari moet de tijdelijke herinrichting klaar zijn. De kosten bedragen een half miljoen euro. Hoe lang deze tijdelijke herinrichting blijft? “Dat hangt ervan af hoe de markt zich ontwikkelt”, aldus Norder, al gaat hij ervan uit dat de M er niet meer komt. Wel wil het college kijken of er dan ruimte is voor een nieuw bouwproject. Zie pagina 9 voor een prijsvraag die deze krant samen met architectuurplatform Kridelahé en de Haagse Kunstkring uitschrijft. Ingezonden mededeling

10 weken 10 euro (proefabonnement stopt automatisch)

www.denhaagcentraal.net


Vrijdag 22 oktober 2010

actueel

<5

Sprookje Cultuurforum nog niet afgelopen Door Casper Postmaa

Boven: Het theater volgens het Amsterdamse architectenbureau RAU: Singing in the rain. Rechtsonder: De opengewerkte gevel van het ontwerp van Zaha Hadid. Linksonder: Het ontwerp van Neutelings Riedijk en Kirkegaard Associates kenmerkt zich door spectaculaire hoge ruimten zoals de goudkleurige foyer.

Terwijl de Nederlandse cultuurwereld in de greep is van de door de PVV afgedwongen bezuinigingen op de kunstensector zijn nog steeds drie architectenbureaus in de weer met plannen voor een supertheater (Nederlands Danstheater, Residentie Orkest, Koninklijk Conservatorium in één complex) op het Spuiplein. Voor wie hoopt op steun van het Rijk voor dit megaproject staan de sterren dus ongunstig. Daar komt nog bij dat de gemeente Den Haag, de initiator van het project, geen geld voor het Cultuurforum op de begroting heeft gezet. De situatie waarin de drie architectenbureaus (uitverkoren uit zestien inzendingen) zich bevinden is daardoor uitermate schimmig. Niettemin hebben ze twee weken geleden verder uitgewerkte plannen bij de gemeente ingeleverd en naar verwachting zal de jury voor het einde van dit jaar de winnaar van de competitie aanwijzen. Maar tot nu toe lijkt het erop alsof dit niet meer is dan een loos gebaar. Volgens ingewijden voltooit de gemeente het proces slechts op juridische gronden. In de fase waarin de competitie zich nu bevindt, ontvangen de drie deelnemers weliswaar een honorarium voor hun werkzaamheden, maar volgens ingewijden zouden er hoge schadeclaims kunnen komen als de gemeente de wedstrijd nu al had stilgelegd. Voor alle partijen – gemeente, architecten en Hagenaars – is het dus een onzekere situatie. Hoe staan de plannen ervoor? Volgens partijen die de uitgewerkte ontwerpen onder ogen hebben gehad is de Irakese sterarchitecte Zaha Hadid (bureau in Londen) vooral bezig geweest met de golvende gevel van witte baleinen. Oorspronkelijk bestonden die uit 500 verschillende elementen, dat aantal is om de kosten te drukken nu teruggebracht tot vijftig. De combinatie Neutelings Riedijk en het Amerikaanse Kirkegaard Associates (Chicago) heeft geen opvallende veranderingen aangebracht. Wel is duidelijk geworden dat zij het theater van het NDT van Rem Koolhaas (Office for Metropolitan Architecture) in hun project willen opnemen door het eerst af te breken en later weer op te bouwen. Daarmee komt de architecten tegemoet aan de critici die vinden dat het eerste gebouw van Rem Koolhaas ooit bewaard moet blijven. Onduidelijk is of de conservatie ook betrekking heeft de laagweglopende foyer, een beeldbepalend onderdeel van het NDTtheater. Het Amsterdamse bureau RAU heeft behalve het theatercomplex ook het Spuiplein verder uitgewerkt. Dat verandert in een park dat de tuin van de Nieuwe Kerk met de theaters verbindt. In de winter is daarin ook een schaatsbaan opgenomen. In zomer en voorjaar kunnen grote delen van de ronde gevelpartijen worden opengeschoven waardoor de werking van de seizoenen tot diep in het gebouw voelbaar is, aldus RAU.

verreck

OH OH!

Afgelopen maandag om 16.34 uur op de hoek van Fahrenheitstraat en Thompsonlaan begon de winter. De hemel, die gerust donkergrijs zwerk mocht heten, scheurde open en een ambitieuze regenbui nam een aanvang. Want volgens de weerprofeten zitten we nog wel even aan deze nare nattigheid vast.

’s Ochtends had de zon nog geschenen, ook bij de Laan van Meerdervoort, op het kruispunt verderop. Daar was bij een verschrikkelijk ongeluk een dodelijk slachtoffer gevallen. Niet veel later bezocht ik de redactie van Den Haag Centraal, waar net een telefoontje binnenkwam van een nijvere medeburger die een ellendige foto van het bloedbad

kon leveren. Vol afgrijzen werd deze leedvoyeur afgepoeierd. Ik huiverde, het was inmiddels 16.35 uur, en haastte me naar huis. Vol weemoed dacht ik aan de Zuideuropese kust waar ik nog maar zo kort geleden als levend zonnepaneel had gefungeerd. Half september is, als je spruit nog niet schoolplichtig is, een uitgelezen tijdstip om op vakantie te gaan. Een toegift op de zomer, die je natuurlijk het beste aan de Haagse kust kan doorbrengen. Twee jaar geleden waren wij zodoende in Koutouloufari (de naam is bijna langer dan het plaatsje) op het erkende zon-eiland Kreta. Het ligt enigszins heuvelopwaarts en is – zeker in dit jaargetijde – een stuk bedaagder dan

het oord dat beneden aan de kust ligt. Uiteraard zijn wij uit antropologische belangstelling ook afgedaald naar deze toeristische hel. Inmiddels blijkt dat wij niet de enige Hagenezen zijn geweest, die de afgelopen tijd dit Chersonissos bezocht hebben. Nu Frits Huffnagel het niet meer kan doen, lijkt de Den Haag-promotie overgenomen door de firma Eyeworks in samenwerking met de helden van ‘Oh Oh Cherso’. Ze wisten er zelfs een deftig programma als Pauw & Witteman mee te halen. Inmiddels ben ik, net als andere media-Hagenezen, geïnterviewd over dit kijkcijfersucces op RTL. Zouden de vrolijke avonturen van Sterretje, Barbie en Jokertje het imago van onze stad niet ernstig schaden? Ik ben

vriendelijk gebleven, maar zo’n vraag getuigt van laf provincialisme. Kom op, dit is Den Haag! Wat of wie kan onze stad nou deren? Zelfs het eeuwenlange politieke geklungel heeft ons niet van de kaart gekregen. Ik denk dat er in de rest van het land veel meer opwinding en verbijstering is over ‘Oh Oh Cherso’ dan in Den Haag. Wij komen deze types elke dag tegen. Oh Oh. Jaha. Even lachen en dan snel – zeiknat door het tyfusweer – naar huis.

Marcel Verreck www.marcelverreck.nl


6> Vilan

De rondemister

Hij was alles wat een vrouw mag hopen dat een man kan zijn: stoer en gevoelig, lief en zelfstandig, mannelijk en elegant, slim en sexy en bovendien had hij zacht krullende haartjes op zijn benen. Ik zag hem eerder deze week op het Ben Bril Memorial, een groot boksgala in het Amsterdamse Carré. Tussen de boksronden kwam hij de ring in en hield een bord omhoog met daarop het nummer van de volgende ronde. De rondemister. Het was een historisch moment, al leek niet iedereen zich daarvan bewust. De traditie schrijft immers een rondemiss voor. Maar op dit boksgala stond voor de laatste keer de wereldkampioene Esther Schouten in de ring, tegen Judy Waguthii uit Kenia. Een damespartij op het allerhoogste niveau. Het vrouwenboksen groeit, volgend jaar komen de Europese kampioenschappen zelfs naar Nederland. En ja, dan moet je de traditie een beetje ombuigen naar de moderne tijd. Zoals mannen graag naar een rondemiss kijken, zo zien vrouwen graag een rondemister. Toen de rondemister de ring in kwam, juichte ik. En met mij veel andere vrouwen. Maar de mannen morden. Uit het publiek kwam een golf applaus die door het boe-geroep heen ging. Een man achter me zei: “Daar houden vrouwen toch helemaal niet van, als een man gespierd is”. Een andere man vond het onzin want ‘er was toch altijd een rondemiss, je moest de dingen niet willen veranderen’. Maar de rondemister hield dapper stand. Negen keer, tussen de rondes door, liep hij voor het juichend en boe-roepend publiek. Dan heb je een sterk karakter, hoor. Hij bleef er ook nog bij glimlachen. Die avond is de emancipatie van de man weer wat verder gekomen. Dat is mooi. Maar voor de gemiddelde man is deze vooruitgang griezelig. Hij ziet de rondemister en hij denkt aan zijn spiegelbeeld. Opeens ziet dat er anders uit, terwijl hij eerst nog dacht dat het allemaal best goed was. ’s Morgens zei hij graag ‘hallo tijger’ tegen zichzelf, maar door de rondemister weet hij niet of hij wel een echte tijger is. En meent zijn vrouw het wel, wanneer ze zegt dat ze hem de mooiste vindt? Die twijfels komen door de verschijning van de rondemister. Na de damespartij sprak ik even met hem. Hoe hij het vond, dat boegeroep. Dat had hij nauwelijks gehoord, vertelde hij me. Zijn aandacht lag volledig bij goed lopen, glimlachen, snel de ring in- en uitstappen. Het is een vak apart, rondemister zijn, dat begreep ik meteen. Vooralsnog omstreden, maar zeker iets met toekomst. Vilan van de Loo

Vrijdag 22 oktober 2010

interview

Wieteke van Dort

‘Ik ben niet goed in moppen vertellen, maar Tante Lien kan dat briljant’ Ze is cabaretière, schrijfster, zangeres, kunstenares en actrice. Als de Indische Tante Lien is ze minstens zo bekend als de deftige dame uit de Stratemakeropzeeshow. Wieteke van Dort (67) doet naar eigen zeggen rustiger aan, maar zit nog vol met ideeën en plannen. “Iemand moet het toch doen!”

Door Alexandra Sweers Het publiek zou gaan huilen en lachen, zo werd de theatervoorstelling enkele weken terug gepresenteerd. Wieteke van Dort zou liedjes zingen van Willem Wilmink in de Koninklijke Schouwburg, op het festival ‘Huilen in Den Haag’. Juweeltjes van liedjes, vindt Van Dort. “Als iemand die liedjes van Willem Wilmink veel heeft gezongen dan ben ik het wel. Ach, wat heb ik een bewondering voor die man”. Maar de schouwburg belde onlangs met de boodschap dat de kaartverkoop zo tegenviel dat het beter was de voorstelling af te gelasten. Aan haar eettafel in Benoordenhout vertelt Van Dort met die typisch Indisch rollende ‘r’ dat ze dat niet eerder heeft meegemaakt. “Ik ben zo gewend dat de voorstelling is uitverkocht. Zeker als het om Tante Lien gaat. Een teleurstelling, ja. Ik heb zoveel liedjes van Willem Wilmink in mijn repertoire. Ik ben dol op Willem, ik ken hem al sinds 1972, de Stratemakeropzeeshow”. Een voorstelling afgelast zien, dat is haar nooit eerder overkomen. “Toen ik pas begon met toneel in Den Haag bij de nieuwe Komedie/Toneelgroep Arena, hadden we wel eens kindervoorstellingen in Diligentia voor twintig mensen. Het gekke is dat het aantal eigenlijk niet uitmaakt, je weet dat die mensen er voor jou zijn. Dan wordt het toch altijd een goede voorstelling”. Van Dort werd geboren in Soerabaja, Indonesië. Ze was veertien toen ze eind jaren vijftig met haar familie naar Den Haag kwam. Na de middelbare school volgde ze de toneelschool en maakte ze carrière met haar rollen in kinderseries als Oebele, Stratemakeropzeeshow, en Het Klokhuis. Vaak werd ze bijgestaan door Aart Staartjes en Joost Prinsen; ze zong liedjes van Wilmink en componist Harry Bannink. Voor de VARA deed ze de Late Late Lien Show, waarin ze als de Indische Tante Lien zingt en sketches opvoert met een Indische tongval. Veer-

tig jaar later is de tante nog steeds een succes. “Hoe ik dat leuk houd? Door telkens nieuwe liedjes en sketches te maken. Het is een stroom die alsmaar doorgaat. Ik heb altijd een boekoe pienter (opschrijfboekje) bij me, waarin ik alle invallen noteer. En ook meteen, want anders is het weg. Lien durft alles te zeggen. Ze is de brutale kant van mijn persoonlijkheid. Ik ben niet goed in moppen vertellen, maar Lien kan dat briljant, al zeg ik het zelf. Veel Indo’s vinden vieze grapjes leuk. Ik ook, vind ik enig. Over seks weetjewel, of over een windje, een poetje. Ik vind het ook heerlijk mensen te observeren. Dan denk ik: ‘Dat moet ik nadoen’ ”. Geschokt “Ik heb heel veel van Wim Kan geleerd. Fantastische cabaretier. Hij zei: ‘Je hebt niet de hele avond een rol op te bouwen, het is geen toneel. Je hebt twee zinnen en die moeten er staan. Die moeten grappig zijn, anders is het

‘Vroeger deed ik iemand na die grappig kon vloeken, maar dat doe ik niet meer. Gek genoeg kan seks wel. De grappen die ik van veteranen krijg, nou, nou, nou, die zijn stevig, hoor’

niks’. Dan stond ik in de coulissen te kijken hoe hij ze vertelde. En waar hij, in de boog van de lach, de volgende grap plaatste. Dat was een goede leerschool”. “Grappen vertellen is heel moeilijk. Soms heb ik er tien en dan werken er zeven niet. Op de Tong Tong Fair doe ik altijd een nieuw programma of probeer een grap daar nog op een andere manier. Werkt zo’n grap niet, dan gaat hij eruit. Soms zijn grappen namelijk wel leuk om te lezen, maar werken ze niet op het toneel. Dan lachen mensen niet en moet je maar gewoon doorgaan. Sommige cabaretiers maken daar ook weer een act van, dan zeggen ze: ‘Die was vast te moeilijk, hè?’ Maar dat doe ik nooit. Ik heb heel veel respect voor mijn publiek”. “Sommige grapjes zijn op de rand. Dan moet ik even uitvinden hoe dat werkt. Op de Pasar Malam in Zwolle bijvoorbeeld had ik een hele leuke over een dominee in Soerabaja die met Pinksteren over de Heilige Geest predikte. De djongos, zijn huisbediende, moest een duif loslaten wanneer de dominee op de preekstoel stampte. De dominee stampt, maar er gebeurt niks. Hij stampt nog een keer, weer niks. De djongos komt daarop te voorschijn en zegt met een rood hoofd: ‘De heilige geest is opgegeten door de kat!’ Nou, doorgaans wordt daar hartelijk om gelachen, maar niet in Zwolle. Veel te christelijk. Ik kreeg een brief met daarin: ‘We waren zo geschokt door die grap’. Dan haal ik hem er maar uit. Vloeken kan ook niet. Vroeger deed ik iemand na die grappig kon vloeken, maar dat doe ik niet meer. Gek genoeg kan seks wel. De grappen die ik van veteranen krijg, nou, nou, nou, die zijn stevig, hoor. Maar ook dat kan niet overal. Ik moet altijd het publiek uittesten. Dan denk ik: Kan ik, zal ik”? Roodkapje “Het gekke is, er zijn ook bewonderaars van Tante Lien van drie tot zes jaar oud. Wat vinden zij er nou

‘Ik heb altijd een boekoe pienter (opschrijfboekje) bij me, waarin ik alle invallen noteer. En ook meteen, want anders is het weg’

zo prachtig aan, vroeg ik me af. Die kinderen kijken en kijken maar, ze drinken al die liedjes. Toen bedacht ik dat ik iets voor ze moest maken. Dat zijn de ‘Sprookjes van Tante Lien’ geworden. Hollandse liedjes die door Molukse leerkrachten zijn vertaald in het Maleis. Je lacht je dood!” Van Dort begint ‘Zeg Roodkapje’ te zingen in het Maleis: “Hai Roodkapje, mau ke mana, kau pergi, sendiri”. “En dan komt er een verhaal achteraan. Dat is voor de allerkleinsten. Voor de anderen heb ik Lachen met Lien gemaakt. Allemaal moppen en gekke dingen. Ik vind dat de cultuur bewaard moet blijven. In vijf jaar heb ik talloze grapjes verzameld”. “Sinds drie jaar ben ik volop aan het produceren. Aart Staartjes zei tegen me: ‘Er zijn zoveel dingen die je nog wilt doen, waarom ga je niet zelf produceren?’ En dat ben ik dus gaan doen, samen met mijn compagnon Antonio Meijer. Met hem ben ik naar Indonesië gegaan om te filmen. In twee jaar hebben we veertig uur film opgenomen voor een cultureel programma, ‘De Atlasvlinder’. Over ons erfgoed: Indische literatuur, muziek, dans, magie”. Samen met Meijer heeft Van Dort bijna een ton geïnvesteerd in het project. “Nu moet ik het alleen nog verkopen”, zegt ze grinnikend. “Ik wil dat de jonge mensen met een Indische achtergrond kennis nemen van hun cultuur. Maar ook de Nederlandse jongeren. Dat ze weten van ons enorm rijke erfgoed. Er zijn zoveel boeken geschreven over Indië en Indonesië! Het is jammer als dat allemaal in de vergeethoek raakt. Als je ziet hoe op de Tong Tong Fair de boeken als warme broodjes over de toonbank gaan! Dan merk je dat er vraag naar is”. Heimwee ‘De Atlasvlinder’ moet een maandelijkse serie worden van een uur. Bekende Indo’s als Willem Nijholt en Yvonne Keuls doen ook mee. “Ik hoop dat het opgepikt wordt door een


Vrijdag 22 oktober 2010

interview

<7

veel op in kleine steden en altijd is daar voor de overleden militairen wel een gedenksteen. Voor deze mensen moet dat ook. Die erkenning is heel belangrijk”. “Het zit helemaal niet in mijn aard dat ik voor alles en iedereen in de bres wil springen. Maar ik moet wel. In 1978 hoorde ik over de achterstallige KNIL-soldij. Toen ben ik mee gaan protesteren, net als de KNIL’ers die elke dinsdag voor de Tweede Kamer actievoerden. Willem Wilmink heeft in die tijd een lied voor me geschreven: ‘Het Lied van de schuld’. Dat heb ik in de Tweede Kamer mogen zingen. Nou, dat is niet gering natuurlijk, daar wordt nooit gezongen. Als het op mijn pad komt dan doe ik veel voor mensen. Ik zat geloof ik in veertig comités van aanbeveling. Dat doe ik nu niet meer. Ze willen je naam hebben, dat kan ik me voorstellen, maar het wordt te veel. En beschermvrouwe wil ik ook niet worden, dat is te veel verantwoordelijkheid”.

>Foto: Wouter de Wit

omroep. Willem Nijholt en ik hebben zoiets van: er is niets voor Indische Nederlanders op tv. Geen eigen programma. Terwijl het zo belangrijk is dat deze cultuur bewaard blijft en uitgedragen wordt. Het programma is vernoemd naar een boek van Aya Zikken. Je ziet schitterende landschappen die de hele generatie Indische Nederlanders erg gelukkig maakt. In de literatuur spelen de natuur, de mystiek, het volk, het eten, de sfeer altijd mee. Ik ken veel mensen die nooit een stap in Indonesië hebben

gezet en dol zijn op die sfeer. Hoeveel mensen hebben er niet van ‘De Stille Kracht’ genoten? Die interesse is er, omdat Nederland en Indonesië vierhonderd jaar verbonden zijn geweest. Soms zeggen jongeren wel eens tegen me: ‘Ik moet er naartoe, ik heb heimwee naar iets wat ik helemaal niet ken.’ Interessant hè? Waar komt dat vandaan?” Helden Wieteke van Dort steekt ook veel tijd en geld in haar muziek en boeken.

“Mijn cd’s, daarin zijn grote platenmaatschappijen niet geïnteresseerd. Van mijn cd’s gaan geen 30.000 exemplaren over de toonbank. Ik stop daar veel geld in ja, maar moet ik het dan maar niet doen? Je maakt er toch heel veel mensen blij mee. Mijn boek ‘Kind in Surabaja’, daar heb ik zoveel reacties op gekregen! Nu ben ik aan het sparen om de derde druk uit te geven. De uitgeverij zag het niet zitten”. Ook gaat Van Dort een stichting oprichten, genaamd Tarakan. “In Ta-

rakan hebben 81 mannen de Japanners tegengehouden in de Tweede Wereldoorlog. Zij hebben voorkomen dat de olieraffinaderij in Japanse handen viel. Het zijn helden, maar nergens wordt met een woord over ze gerept. Nergens. Ik wil met die stichting voor elkaar krijgen dat er een monument komt. Ik weet nog niet hoe ik dat moet doen, maar ik dacht: dat kan zo niet. De kinderen van een van de overledenen proberen al jaren vergeefs die namen ergens op te krijgen, bij wijze van eerbetoon. Ik treed

‘Ik ken veel mensen die nooit een stap in Indonesië hebben gezet en dol zijn op die sfeer. Hoeveel mensen hebben er niet van De Stille Kracht genoten?’


8>

Vrijdag 22 oktober 2010

varia

terugblik

foto’s uit het haags gemeentearchief

Ballonvaart en Den Haag

Onder zeer grote belangstelling vond de start plaats van de 27ste Internationale Ballonrace. Zo’n 40.000 Hagenaars hadden zich op zaterdagmiddag 15 juli 1972 verzameld op de grote speelweide van het Zuiderpark om maar niets van het schouwspel te missen. Den Haag kent een rijke geschiedenis als het gaat om de ballonvaart. Dat begon al in 1785 met de eerste ballonvaart boven Nederland door de Fransman Jean-Pierre Blanchard. Hij steeg op vanuit de tuin van het Paleis Noordeinde. Een enigszins verdekt opgesteld monument in de paleistuin herinnert sinds 1960 aan dit heuglijke feit. Wie ballonvaart zegt, denkt al snel aan het Haagse echtpaar Jo en Nini Boesman. Hun leven stond geheel in het

Voor deze ballonrace was maar liefst vijf miljoen liter waterstofgas nodig

Ingezonden mededeling

teken van de ballonvaart. Als ballonvaarders stonden zij in binnen- en buitenland in hoog aanzien. Jo was de voorzitter van de in 1936 door hem opgerichte Haagse Ballonclub (HBC). Na zijn overlijden in 1976 nam Nini het voorzitterschap van hem over. Het archief van de HBC bevindt zich sinds 1987 bij het Haags Gemeentearchief. Het was het duizendste archief dat aan het Haags Gemeentearchief werd overgedragen. Dat gebeurde op feestelijke wijze en met een ballonopstijging. Wat opvalt aan de ballons op de foto is dat ze kogelrond zijn en aan de onderkant dicht. Tegenwoordig zien luchtballons er heel anders uit. Nu worden de ballons meestal gevuld met lucht die wordt verhit door middel van een gasbrander in de gondel. In 1972 waren ze nog gevuld met waterstof. Wel maakt het jaarverslag van 1941 van de HBC al melding van een voorgenomen experiment met een ‘model-heete luchtballon’. De Duitse bezetter gaf hier echter geen toestemming voor. Op de achtergrond van de foto zien we de vrachtwa-

> Foto: Stokvis

gens staan die het gas leverden. Voor deze ballonrace was maar liefst vijf miljoen liter waterstofgas nodig. Nini Boesman bleef overigens haar gehele carrière kiezen voor de gasballon. Ze hield van de stilte van de gasballon en niet van het geraas van de brander in de heteluchtballon. Zeven ballons uit Nederland, België, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland stegen na elkaar op. De bedoeling was dat de ballonvaarders binnen vier uur

één van de drie cirkels die de jury had vastgesteld in de buurt van Hoek van Holland zouden bereiken. Nini Boesman sleepte met haar ballon de ‘Trophée du ballon libre’ in de wacht. Ook de vice-voorzitter van de HBC, notaris J.M. Demenint, viel met zijn ballon, genaamd ‘professor Piccard’, in de prijzen. Deze naam was een eerbetoon aan de Zwitserse professor Auguste Antoine Piccard (1884-1962). Een natuurkundige, die in 1932 met een lucht-

ballon een hoogte van 16.940 meter bereikte. Hij stond overigens ook model voor Professor Zonnebloem, die we kennen uit de avonturen van Kuifje. Voor Demenint zou het zijn laatste ballonvaart zijn. Dezelfde avond nog kwam hij om het leven bij een val van de trap in zijn woning, vermoedelijk als gevolg van een hartstilstand. Henk Duits www.gemeentearchief.denhaag.nl


Vrijdag 22 oktober 2010

actueel

<9

Kridelahé, Haagse Kunstkring en Den Haag Centraal dagen de lezers uit:

Ontwerp het nieuwe Koningin Julianaplein Prijsvraag voor professionals en geïnteresseerde Hagenaars De M van Koolhaas voor het Centraal Station is op het allerlaatste moment afgeblazen. Een gemiste kans voor Hagenaars die hadden gehoopt dat het gebouw de stad van een hip imago kon voorzien, maar een opluchting voor al diegenen die vreesden dat de oude Haagse skyline voor eens en voor altijd door het monster zou worden verpest. Ter voorbereiding van de uitvoering is het Koningin Julianaplein voor het CS dit jaar bouwrijp gemaakt – de bestrating is verwijderd en de luifel van het Centraal Station gesloopt. Voorlopig wordt daar nu een pleintje ingericht, maar wat wil de Hagenaar met dit Koningin Julianaplein aan de Koekamp? Wat vraagt deze plek eigenlijk en welke kansen zijn er om een akelig plein aan te kleden en een gapende wond te helen. Op initiatief van Kridelahé, Den Haag Centraal en de Haagse Kunstkring schrijven we hierbij dan ook een ideeënwedstrijd voor het Koningin Julianaplein uit. Deze prijsvraag is vooral bedoeld om het debat over deze plek en de rol van station en plein in de stad te stimuleren. De initiatiefnemers van deze prijsvraag, Kridelahé, Haagse Kunstkring en Den Haag Centraal vinden dat dit debat moet plaatshebben vóór welk initiatief dan ook: of het nu herbestrating of een concreet bouwplan betreft.  We zijn benieuwd naar de visies van Haagse burgers én professionals over deze schakel tussen binnenstad, Malieveld, Bezuidenhout en het spoornetwerk. De jury zal straks dus twee categorieën gescheiden beoordelen: professionals en publiek. Koekamp/Lekstraat In het verleden liep de Bezuidenhoutseweg schijnbaar moeiteloos door tot aan de Herengracht en Korte Poten. Het Station Staatsspoor stond met zijn gezicht aan de Lekstraat tegenover de plek waar nu het ministerie van VROM staat. Met de komst van het Centraal Station werd dat allemaal anders: het grote Koningin Julianaplein en het enorme kantoor Stichthage gaven het station een adres aan de Bezuidenhoutseweg, maar zelf na veertig jaar heeft het geen plaats in de harten van de Hagenaars veroverd. De bouw van de ministeries en Babylon versterkten de breuk tussen binnenstad en Herengracht aan de ene kant en Koekamp en Utrechtsebaan aan de andere kant. Het Centraal Station wordt nu volop verbouwd: de hoofdingang van het CS ligt straks weer aan de Lekstraat, de toegangen vanaf het Koningin Julianaplein zullen een ondergeschikte rol spelen. Het station ligt dus weer echt aan de Lekstraat. Vanuit het station loop je weliswaar makkelijker de Turfmarkt op, maar naar Herengracht en Malieveld moet je even zoeken. En de Lekstraat is inmiddels één groot tram-perron geworden dus erg comfortabel, sfeervol en handig is dat niet. Sterker nog, ook bij Hollands Spoor is de ruimte voor het station al een onoverzichtelijk en gevaarlijk tram-perron geworden waar je als vreemdeling geen rustpunt vindt. Opgave De opgave voor het Koningin Julianaplein is niet eenvoudig en raakt veel aspecten: van de toerist die uit de trein stapt op weg naar Mauritshuis tot de forens die met Randstadrail snel naar huis wil. Maar ook kwaliteiten van de locatie

Het braakliggende Koningin Julianaplein waarop de deelnemers aan de prijsvraag zich kunnen uitleven. > Foto: Pan Chen

Inzenden voor 15 november

Het station Staatsspoor dat in de jaren zeventig is gesloopt voor het Centraal Station. Op de luchtfoto is goed te zien dat het oppervlak van het huidige Koningin Julianaplein in de jaren vijftig nog geheel was bebouwd. > Fotocollectie Anja Haasbeek, www.htmfoto.net

zelf: het schitterende groen van de Koekamp, bovenop de tunnel van de Koningskade en van het Malieveld. En de fraaie stadsrand van de Prinsessegracht en de nabijheid van de historische binnenstad rond Binnenhof, Voorhout en Grote Kerk. Van Den Haag Centraal kortom! Hoe ziet U de toekomst van dit plein? Of

kan het als blunder uit de jaren ’70 eigenlijk wel weer weg? Hoe kan dit gebied verstedelijken door de openbare ruimte vorm te geven met winkels, bloemenstalletjes, de VVV, espressobars en restaurants? Hoe ziet U dan de entree van stad en station? Hoe kan het groen als Haagse kwaliteit vorm krijgen ‘tot op de perrons?’ Kortom, welke stedenbouwkun-

dige ingreep is naar uw mening trefzeker voor de plek? En moet de eventuele bebouwing aansluiten op de traditionele architectuur van Binnenstad, Prinsessegracht? Of hoe denkt U dat nieuwe contrasten toch kunnen bijdragen aan de identiteit van onze stad? Kortom, welke architectuur acht U passend voor dit gebied? 

Het liefst zien we uw inzending digitaal aangeleverd: uiterlijk 15 november 12.00 uur op mailadres kridelahe@gmail.com in de vorm van ten hoogste twee A3-tjes in .jpg of .pdf formaat. U moet duidelijk naam, adres en e-mailadres vermelden én aangeven of U meedingt in de categorie ‘Publiek’ of ‘Professional’ (dat zijn de beroepsmatig betrokkenen zoals ontwerpers, ontwikkelaars enz). ‘Deelnemers die vallen onder de categorie ‘Publiek’ mogen hun inzending ook op papier inleveren. Niet meer dan twee vellen op A3-formaat. Publieksinzendingen mogen ook worden afgeleverd bij de Haagse Kunstkring aan de Denneweg 64 (open van di. t/m za. 12.00-17.00, zo. 13.00-17.00).  Een plattegrond van de locatie met maataanduiding kunt u downloaden: http://i52.tinypic.com/2ih7z1j.jpg.  Aan de professionals stellen we de eis dat hun visie afgedrukt moet kunnen worden: perspectiefschets, fotomontage, proza, gedicht of plattegrond. Inzendingen die bij printen onleesbaar blijken door te lage resolutie vallen buiten de beoordeling.  De jury bestaat uit: Wendy Hendriksen, schrijfster en publiciste over tuinen en openbare ruimte, medewerkster van Den Haag Centraal. Saskia Mees, artistiek leider Alba. Jan Brouwer, architect, redacteur Kridelahé. Peter Drijver, architect en redacteur Kridelahé. Bekendmaking van de winnaars in beide categorieën heeft plaats rond 25 november. Van vrijdag 26 t/m zondag 28 november wordt een kleine expositie gewijd aan de inzendingen in de Haagse Kunstkring. Zaterdag de 27ste om 16.00 uur zal de jury aldaar de uitslag toelichten en heeft de prijsuitreiking plaats.


10>

Vrijdag 22 oktober 2010

wonen

Ingezonden mededeling

ithout this message by purchasing novaPDF printer (http://www.novapdf.com)

Een extra kamer i Ineens staan ze overal in tuinen: blokhutten, chalets. Houten tuinhuizen variërend van 2,8 tot 5,6 mm dik vurenhout, die zonder fundering in een achternamiddag in elkaar worden gezet. Een ruime extra kamer voor bedragen tussen de 1500 en 5000 euro. Heel wat goedkoper dan verhuizen naar een groter pand. Door Coos Versteeg

Het was wat ongelijk verdeeld bij ons thuis. De oudste zoon had een vrij ruime kamer met plek voor een bed, een bureau, een driezitsbank, zitzak, boekenkasten, een voetbaltafel, tv-meubel en wat al niet meer; de jongste moest het stellen met een tussenkamertje van pakweg 3,5 bij ruim 2 meter. Totdat hij een jaar of tien was, leek het geen punt. Hij vond het aanvankelijk zelfs wel knus en zo’n bed in de hoogte was ook wel spannend. Maar op den duur ging het toch wringen. De eerste gedachte was om in onze vrij grote tuin een serre te realiseren. Dan zouden we de keuken naar die glazen aanbouw verplaatsen en de oorspronkelijke keuken bij het kleine kamertje trekken. We schrokken terug voor de kosten die in de vele tienduizenden liepen. En dan hadden we nog niet eens ingecalculeerd dat we tussen onze tuin en die van de naaste buren een ruim twee meter hoge muur moesten metselen. Zouden we dat er wel door krijgen? Vrienden hadden voor aanmerkelijk minder geld hun huis laten onderkelderen. Ook geen gek idee. We gingen hier en daar kijken bij anderen die ook tot het uitgraven van de kruipruimte waren overgegaan. Overal bleek het toch een vrij ingrijpende en kostbare operatie. Bij ons zou het nog een stuk ingewikkelder worden, want we zaten al redelijk snel in het grondwater en de fundering van ons huis ging niet dieper dan anderhalve meter. Die zouden ze moeten ‘aanbreien’, zoals de aannemer dat noemde. Ook dat plan sneuvelde. Alleen de aanvraag van vergunningen zou al een eeuwigheid duren. Plus het gedoe over de bemaling. Een kant-en-klare plastic wijnkelder die je kon ingraven in de tuin, opperde iemand. Via een ondergrondse verbinding zou het ding dan toegankelijk moeten zijn... ach, zo lustten we er nog wel een paar. Verhuizen naar een grotere woning? Er diende zich een ideaal huis aan, nog geen 200 meter van ons vandaan. Maar toen de hypotheekbank één en ander

op een rijtje had gezet, werd ons duidelijk hoeveel geld dat extra kamertje eigenlijk zou gaan kosten. En voor hoe lang eigenlijk? De oudste zoon was in-

Mag dat zomaar? Een houten huisje in je tuin zetten, mag dat zomaar? Ja en nee. Een mens mag feitelijk nog geen vlaggenmast zonder vergunning in zijn eigen tuin zetten, althans wanneer die mast hoger is dan twee meter en dat zijn ze al snel. Ook een glazen kas om plantjes en/of groenten te telen is aan voorschriften onderhevig. Dit is nu eenmaal een land van regels. Maar die regels zijn de afgelopen jaren wel wat soepeler geworden. Afhankelijk van de oppervlakte, de hoogte, de precieze locatie en nog heel veel meer, kan het zelfs zijn dat helemaal geen vergunning nodig is. Maar dat u uw voornemen alleen maar hoeft te melden. Op www.omgevingsloket, een site van het ministerie van VROM, is een eenvoudige check te doen om uit te vinden of wel of geen vergunning nodig is. Die check neemt ongeveer vijf minuten in beslag, waarbij de ene vraag de andere opvolgt. Men wil bijvoorbeeld weten of er sprake is van een beschermd monument, een beschermd stadsgezicht, wat de hoogte wordt, of er een dakterras op komt en dat soort dingen meer. Redelijk belangrijk is dat het wettelijk voorschrift in acht wordt genomen dat het nieuwe bouwwerk niet dichter dan een meter van het erf van de buren staat en qua oppervlak niet meer dan 30 vierkante meter telt.

middels veertien. Tot wanneer zou die nog in het ouderlijk huis blijven? Vier jaar, vijf jaar? Zoveel moeite, zoveel kosten voor zo’n korte periode?

Wie wel een vergunning nodig heeft, is sinds kort iets gemakkelijker af. Per 1 oktober jongstleden is de nieuwe Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) van kracht geworden. Hierdoor is het niet meer noodzakelijk allemaal verschillende vergunningen voor één bouwproject aan te vragen (bijvoorbeeld een bouw-, kap- en milieuvergunning), maar volstaat één omgevingsvergunning. De aanvraag kan zelfs via internet. Als het om een eenvoudige aanvraag gaat, neemt de gemeente binnen zes weken een beslissing. Bij complexere aanvragen (wanneer sprake is van een monument of wanneer bijvoorbeeld het bestemmingsplan moet worden gewijzigd) geldt een uitgebreidere procedure, die zes maanden in beslag kan nemen. Overigens is de praktijk natuurlijk dat de meeste mensen voor een tuinhuisje helemaal geen vergunning aanvragen en het in bouwvergunningvrije situaties evenmin melden. Zelfs die meter afstand tot de tuin van de buren, wordt heel vaak niet in acht genomen. Sterker, als de buren het geen bezwaar vinden vervangt een wand van het chalet vaak meteen een stuk schutting. Toch is het zinvol die regels wel in acht te nemen. De verstandhouding met de buren kan veranderen, er kunnen nieuwe buren komen die zich er wel aan storen. En al staat het chalet los en onverankerd, het wordt toch een hele klus om dat eenmaal opgetrokken gevaarte te verslepen.


Vrijdag 22 oktober 2010

<11

wonen

in de achtertuin

Ingezonden mededeling

Uw oude televisie is tot € 400 waard!

Bij aankoop van een Loewe-televisie uit de Xelos SL-, Connect LCD- of Art SL-reeks ontvangt u een prijsvoordeel tot € 400 in ruil voor uw oude televisie. Actie geldig van 1 september tot en met 30 oktober 2010. Actievoorwaarden beschikbaar bij uw Loewe-verdeler.

)]LQW^QLMWKMV\MZ[ Theresiastraat 151-157 | 2593 AG Den Haag | Tel. 070-347 42 59 / 070-322 22 73 Appelstraat 133-143-145 | 2564 ED Den Haag | Tel. 070-368 47 10 / 070-368 49 22

LED

EVOLUTIE IN LICHT

Heerlijk koel Soms blijf ik wel eens in mijn werkkamer in de tuin slapen. Als mijn echtgenote verkouden/grieperig is. Dan steekt ze me tenminste niet aan en ik lig niet wakker van haar geproest en gesnuif. Het is ’s morgens heerlijk wakker worden tussen het vurenhout. In de zomer blijft mijn tuinkamer aangenaam koel; de dubbele deur (die door de werking

van het hout wel wat knelt, evenals het klapraam) heeft nog nooit volledig open hoeven te staan. In de winter is een bescheiden oliegevulde elektrische radiator ruim voldoende om de boel op een behaaglijke temperatuur te houden. Hout blijkt echt geweldig te isoleren. De thermostaat van het kacheltje zorgt ervoor dat het nooit onder de zeven graden komt, want anders wordt het vochtig en raken mijn boeken aangetast. Als het buiten heel erg koud wordt, is het huisje met deze bescheiden hittebron in no time op temperatuur. Inmiddels hebben de buren aan weerszijden mijn voorbeeld gevolgd. Links hebben ze een nog groter chalet gebouwd, want die doet regelmatig dienst als logeerkamer. De buren rechts hebben een plek in de hoek van de tuin gekozen waar de zon het langste staat en hebben er een apart koelkastje staan en een kleine keuken met servies, glaswerk en een theepot. Vergeleken met acht jaar geleden is het aantal aanbieders van blokhutten, tuinhuizen en chalets op internet verveelvoudigd. Ook de keuze is heel veel groter geworden, klassiek, modern, volledig op maat gemaakt. En voor wie eens helemaal gek wil doen: ze zijn er nu zelfs van twee verdiepingen!

NIKS VOOR U? LAAT U VERBAZEN IN ONZE SHOWROOM! VOOR PARTICULIEREN EN BEDRIJVEN TARCHI T CH

LI

staat letterlijk als een huis. Het hoveniersbedrijf dat meteen onze tuin reorganiseerde, nam ook de opbouw van het chalet voor zijn rekening. In een middag stond het ding. Twee mannen stapelden balk op balk, alsof het om lego ging. Alleen het betimmeren van het dak met singels nam de volgende dag nog een paar uur in beslag. Tussen de tegelvloer en de houten vloer hebben we isolatiemateriaal geplaatst. Daarna een thermolaag erover en een laminaatvloertje. Een grondkabel zorgt voor elektriciteit, tv en internet hebben we ook vanuit huis doorgetrokken. Zo simpel als wat. Het groen beitsen van de buitenkant van het huisje, twee keer achtereen, hebben we zelf gedaan. Zodoende bleven de kosten van het gevaarte nog onder de 3000 euro. De binnenkant is blank gebleven; heerlijk natuurlijk Zweeds vurenhout, dat acht jaar na dato nog altijd fris geurt.

TUUR EC

Bij het tuincentrum stonden alleraardigste houten huisjes. Als ze die nou eens wat groter van formaat en van wat dikker hout zouden hebben. Dat zou toch een oplossing kunnen zijn. Tenslotte wonen de mensen in Scandinavië en in Noord-Amerika ook heel vaak in houten woningen. En in de Ardennen hebben tal van mensen een chalet opgetrokken uit hout. Die dingen hebben een levensduur van twintig jaar of meer; ook een beetje een kwestie van onderhoud. Met wat speurwerk op internet, werd al snel duidelijk dat hier dé oplossing lag. Als je je niets aantrok van de idiote namen waarmee de diverse modellen waren getooid, was er een rijke keuze uit modellen, afmetingen en houtdiktes, al dan niet geïmpregneerd, thuis afgeleverd of zelf halen, inclusief in elkaar zetten of eigen handwerk. Grenzend aan ons terras hebben we, pakweg zes meter uit de gevel het chalet opgebouwd. Een huisje van bijna vier bij vier meter. Dit zou voortaan mijn werkkamer zijn. Niet geïmpregneerd hout uiteraard, want dan zit je eeuwig in de stank. Voor een schuur is dat minder erg, maar om in te werken... Fundering was niet nodig, een egale ondergrond van tweedehands stoeptegels bleek afdoende. Het chalet, rondom opgetrokken uit balken van 4,5 mm dik, rust volledig op zijn eigen gewicht en

BAVA

SYLVAIN POONSSTRAAT 14 2548 XX DEN HAAG 070-345 00 45 WWW.BAVA.NL


12>

Vrijdag 22 oktober 2010

opinie

Welstand als Haags fineer? Door Peter Drijver

Uitstekend balkhout in indrukwekkende afmetingen is integraal afgevoerd

De Welstandscommissie toetst plannen aan beleid dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Wie kan er nou tegen een Schoonheidscommissie zijn die de waarborg vormt voor je eigen investering in woningonderhoud? Den Haag heeft goed Welstandsbeleid dat niet wordt nageleefd – de commissie doet maar wat en tegelijkertijd maakt het stadsbestuur de toekomst van beschermde stadsgezichten louter en alleen afhankelijk van de luimen van die Welstandscommissie…

Onlangs werd met enige festiviteit een wit staalskelet in de Sumatratraat gedemonteerd en verscheept naar Afrika. Het skelet had een modernistisch appartementenblok moeten worden in het beschermde stadsgezicht van de Haagse Archipelbuurt. Voor veel omwonenden die uit eigen zak de restauratie van panden en gevels hebben bekostigd was het een steen des aanstoots: te groot, te grof en volstrekt niet passend. Dat dit zogenaamde ‘eigentijdse contrast’ tóch gebouwd mocht worden, ligt aan het stadsbestuur dat blind voer op het advies van haar monumenten- en welstandscommissie. Deze blokkendoos zou volgens het advies van deze commissie een werkend contrast vormen in de betrekkelijke harmonie van de 19deeeuwse buurt. De gemeenteraad was niet erg overtuigd of dat nou wel ‘passend’ was en zegde de monumenten- en welstandscommissie de wacht aan. Ze liet de eigen afdeling Monumentenzorg een strikte leidraad schrijven over de mate van vrijheid waarin in beschermd stadsgezicht voortaan mocht worden ontworpen en gebouwd. Beschermd stadsgezicht De Haagse monumenten- en welstandscommissie heeft zich in de jaren tachtig gemoderniseerd en schudde meteen het beeld af van onbetrouwbare architectenclub tot een openbare kwaliteitstoetser. Welstand én burgerij namen in die jaren afstand van doldrieste saneringen en sloop en zorgden er mede voor dat grote delen van de stad werden aangewezen als onafgebroken beschermd stadsgezicht – van Vogelwijk tot Marlot en van Scheveningen tot het hele Centrum. In de jaren negentig werd duidelijk dat die aanwijzing alléén kan slagen wanneer beschermende bouwregels in het bestemmingsplan zijn vastgelegd en wanneer eigenaren en bewoners met een meeslepend beeldverhaal bewust worden gemaakt

> Foto's: Peter Drijver

van de kwaliteit en waarde van hun buurt, hun huis. De publicatie ‘Het verzorgd gevelbeeld’ deelt onze stad in vergelijkbare wijken op en geeft van elke soort praktische aandachtspunten en suggesties voor onderhoud, vervanging en uitbreiding. Daarmee werd ook beoogd toekomstige initiatiefnemers vooraf op het juiste been te zetten wat er van hen werd verwacht op een bepaalde plek. Immers, een Monumenten- en Welstandscommissie kan weliswaar positief of negatief adviseren aan het bestuur over een bouwinitiatief, maar kan niets zeggen over insteek en de ambitie van de initiatiefnemer en zijn architect. ‘Het Verzorgd Gevelbeeld’ werden drie overzichtelijke standaardboeken waarmee de Monumenten- en Welstandscommissie op een inzichtelijke manier plannen kon toetsen en haar adviezen mede op kon baseren. In 2003 werd door het kabinet de Woningwet gewijzigd – en werd de Haagse insteek rijksbeleid: met én een openbare commissievergadering én met een Welstandsnota. ‘Het Verzorgd Gevelbeeld’ werd omgewerkt tot een Welstandsnota waarin de toetsingscriteria staan per wijk en stadsdeel. Vorig jaar heeft wethouder Norder al gezegd dat hij het Haagse Welstandsbeleid wil versoepelen, omdat burgers heel goed zouden weten wat afbreuk doet aan de

uw mening

Huis van de Haagse migratie Het Sarnamihuis is voorlopig gered. In 2011 krijgt het nog subsidie. Daarna is onzeker. Mijn idee: bouw het Sarnamihuis om tot een Huis van de Haagse migratie. Alle migrantengroepen in Den Haag zouden om de beurt een expositie moeten kunnen inrichten in samenwerking met Haags Historisch Museum, Gemeentearchief, Museon en natuurlijk de verschillende ge-

waarde van hun huis. Stél even dat we daarin meegaan, dan is het altijd nog zo dat de ene burger daar toch net een ander idee over heeft dan zijn buurman en dat – ‘locatie, locatie, locatie’ – één rotte appel in de mand een forse waardedaling van je woning kan betekenen. Het is dus bij uitstek de taak van de door ons vrijgestelde ambtenaren daarin te blijven regisseren zodat we vol vertrouwen de legale bouwactiviteiten van onze buren kunnen afwachten. Vooropgesteld natuurlijk dat de monumenten- en welstandscommissie toetst aan het goed klinkende vastgestelde welstandbeleid. Maar is dat ook zo? In de binnenstad is het in principe ‘verboden’ etalages te maken met glas tot op de grond: dat is echt heel erg jaren zestig en past niet in een omgeving met prachtige 19deeeuwse winkelpuien met een borstwering. Toch gebeurt dat om de haverklap en mét goedvinden van de Welstandscommissie. Dat is verschil in behandeling. Ten tweede zijn de adviezen (en dus de instemmingen) niet in verband te brengen met de toetsingscriteria zoals ze in de Welstandsnota zijn opgeschreven. Aan de Stationsweg is net een blok studentenwoningen opgeleverd van architect Rapp. “Een bijdrage aan Quartier Latin” , kraaide ontwikkelaar Duwo over de gemetselde strenge schoenendoos. De Welstands-

CarTeun

meenschappen: Indisch, Chinees, Turks, Marokkaans, enzovoort). Elke grotere migrantengroep komt om de vier jaar aan de beurt, uitgaande van twee exposities per jaar. Hebben we gelijk weer een ‘Indisch Huis’. Pierre Heijnen Lid Tweede Kamer voor de PvdA

commissie vond het mooi maar volgens de Welstandsnota zou het volgens pagina 77, 78, 88 en 89 ‘Neo Renaissance’ moeten zijn. ‘Ornamentiek: behouden, kozijnen: gericht veranderen, balkons: behouden, lateien en onderdorpels: behouden’ staat er toch duidelijk. Voor een andere locatie Prinsegracht/ Lange Lombardstraat geldt deelkaart 11 van de binnenstad, kleurcode paars, Groep 1. Dat is een arrangement van Behouden, Behouden Behouden, Interpreteren enzovoorts als aangegeven op bladzijde 21. Voorts is van belang wat omschreven is onder beschermde stadsgezichten en karaktergebied Historisch Centrum. De massa van het ontwerp is wezensvreemd in dit stadsdeel en komt er in het geheel niet voor. De materialisering van opbouw en dakvorm is wezenloos en wezensvreemd voor dit gebied en in strijd met het beschermd gezicht. De repetitie van ramen maakt het tot een groot appartementencomplex in plaats van een aantal huizen. Sloop Gortiger wordt het in gebieden die nu rijks- of gemeentelijk beschermd stadsgezicht zijn. Daar sorteert het gemeentebestuur zelf helemaal voor op de feitelijke afschaffing ervan. In de recente bestemmingsplannen voor deze wijken is er een

aanpak gekozen waardoor er een dubbele bestemming geldt: de eerste geeft bestemming en maximaal volume van een pand aan en de tweede geeft ‘cultuurhistorie’ aan. Dat wollige begrip wordt niet anders onderbouwd dan door de oorspronkelijke zeer algemene aanwijzingstekst van de minister te citeren. Hoe dat uitgelegd wordt voor een pand of straat wordt geheel overgelaten aan het oordeel van de onafhankelijke Monumenten- en Welstandscommissie. En, om vooral liberaal over te komen staat er nog dat de cultuurhistorische waarden niet in acht hoeven te worden genomen wanneer ‘strikte toepassing ervan een onevenredige aantasting van de gebruiks- en bebouwingsmogelijkheden’ zou betekenen. Wat dat betekent is te zien aan het gemeentemonument Schoolstraat 4. Dezer dagen heeft u kunnen zien hoe restauratie van dit pand leidt tot algehele sloop uitgezonderd de latere voorgevel en kap. Uitstekend balkhout in indrukwekkende afmetingen is integraal afgevoerd en een marktconforme plattegrond wordt achter de voorgevel tussen de stalen kolommen verstopt. Een jaar of tien terug gebeurde dat al ter weerszijden van de z.g. Baljurk aan de Kettingstraat –alleen zijn de rijksmonumenten daar als een décor voor een groot winkel- en appartementencomplex geplaatst. Restauratie van grote delen van de Passage, grote delen van het Lange Voorhout zijn alle voorbeelden van de oppervlakkige Potemkin-stad die het stadsbestuur ons hier als winkeldécor presenteert. Wat is er dan gebeurd met de strakke leidraad die de afdeling Monumentenzorg heeft opgesteld om de monumenten- en welstandscommissie duidelijker bij de les te houden? In 2003 is een map gemaakt waarin de belangrijke en minder belangrijke onderdelen van het stadsgezicht zijn verzameld. Sindsdien nooit officieel bekrachtigd en niet eens verkrijgbaar bij de gemeente is het een dode letter gebleken. Ter rechtvaardiging verschijnen af en toe onleesbare zwart-wit printjes zonder legenda in bestemmingsplannen: de VVV folder voor de Potemkin-stad Den Haag. Peter Drijver is architect in Den Haag

© Teun Berserik


Vrijdag 22 oktober 2010

varia

<13

stadsgroen

Bollen

Week van de Dialoog in kantines, kerken en bibliotheken

Gewoon in gesprek met elkaar Niet bloggen of twitteren, maar ‘gewoon’ in gesprek met elkaar. Daar draait het om in de Week van de Dialoog. In de eerste week van november kunnen Hagenaars in de stad aanschuiven om in gesprek te gaan met buurtbewoners. Deelnemers wisselen dit jaar rond het thema ‘Ik & de stad’ gevoelens en ideeën uit over hun wijk of de stad. Marco Oostdijk, één van de organisatoren, denkt dat Den Haag wel toe is aan een goed gesprek. “Natuurlijk wordt er nog wel contact gezocht met elkaar, maar dat gebeurt doorgaans snel en kort. Kijk maar naar social media als twitter. De bedoeling van de Week van de Dialoog is juist om langdurig en uitgebreid met elkaar te praten over hoe het nu gaat in de wijk en de stad. Dat soort gespreken vergen tijd”. Bij de gesprekken zijn getrainde vrijwillige begeleiders aanwezig die de opdracht hebben om iedereen aan het woord te laten en het luisteren te stimuleren. De organisatie probeert zoveel mogelijk verschillende achtergronden aan tafel te krijgen. Oostdijk: “Het moet geen discussie worden, daardoor komen mensen nog verder van elkaar te staan. Mensen moeten zich niet aangevallen voelen, het is juist de bedoeling om samen te praten en tot oplossingen

te komen”. De begeleiders kunnen later in het jaar ingezet worden tijdens gesprekken op scholen of sportclubs. De tafels met plek voor zes tot acht personen zijn verspreid over locaties die uiteenlopen van supermarkten en kerken tot zorgcentra en bibliotheken. “Vorig jaar heeft zeker een kwart van de bezoekers binnen drie maanden wat in de wijk ondernomen. Ik weet dat een groepje dames in gesprek raakte in de bedrijfskantine van de Albert Heijn in de Betje Wolffstraat. Nog steeds komen ze daar wel eens bij elkaar”. Hagenaars kunnen zich aanmelden via de website. Daar staan ook alle plekken op, waar gesprekken plaatsvinden. Iedereen kan meedoen, deelname is gratis. Dit is pas het tweede jaar dat de Week van de Dialoog zo groots wordt aangepakt. In andere steden bestaat het project al langer. Volgens Oostdijk werd het nut van dit initiatief in Den Haag lang onderschat. “Wij hebben niet de problematiek zoals bijvoorbeeld in Rotterdam. Daar bestonden in de wijken veel negatieve geluiden ten opzichte van moslims en de dood van Pim Fortuyn heeft ook bijgedragen aan onrust. Daardoor kwam het idee eerder op gang om mensen in gesprek te laten gaan. We hopen dat het hier ook van de grond gaat

komen, het begint al met kleine dingen”. Afsluiter van de week is de tweejaarlijkse Humanistische Prijs die op zaterdag 6 november wordt uitgereikt. De prijs is bedoeld voor een ‘bruggenbouwer’ uit Haaglanden, die een voorbeeld is door de verbindende rol tussen groepen met verschillen of door het bevorderen van de dialoog. Volgens de voorzitter van het Humanistisch Verbond, mevrouw Duijm, is er ‘in deze tijd van polarisatie dringend behoefte aan dialoog en verdraagzaamheid’. Er zijn voor de prijs al 27 kandidaten voorgedragen. Een jury van bekende Hagenaars zal uit die voordrachten een keuze maken, onder leiding van prof. Willems, stadshistoricus van de Campus Den Haag van de Universiteit Leiden. Juryleden zijn verder Coos Versteeg, hoofdredacteur van deze krant, mevrouw Ortega van emancipatiebureau Importante en mevrouw Janssen, directeur bij woningcorporatie Vestia Den Haag Zuid-West. De prijsuitreiking is vanaf 16.00 uur in café-restaurant Het Wapen van Den Haag aan de Driehoekjes 15.

Daar gaan we weer. Half oktober. Pepernoten in de winkels, de eerste uitnodigingen voor kerst (jullie blijven toch wel eten, deze keer?) op de deurmat. Maar voordat we een lange winter achter beslagen ramen of onder een schemerlamp kunnen gaan zitten, is er nog een najaarsklus te klaren. Dat is niet het winterklaar maken van de tuin. Dat is zó vorige eeuw! Uitgebloeide bloemstengels laten we fijn staan in afwachting van een bevallige sneeuwhoed, bladeren vegen we hooguit richting de Hortensia’s zodat ze als verstopplaats voor egels

Uitgebloeide bloemstengels laten we fijn staan in afwachting van een bevallige sneeuwhoed kunnen dienen en snoeien, dat doen we wel een keertje in april. Wat half oktober echt gebeuren moet, is die zeven zakken tulpenbollen de grond in werken. De zakken die al sinds de herfst van 2009 in de schuur liggen omdat allerlei andere najaarsklusjes voorrang kregen. Met het verven van kozijnen, schoonma-

ken van markiezen, repareren van het tuinhek en het verlengen van een regenpijp was meer tijd gemoeid dan gepland. Die bollen, die doen we volgende week wel. Of de week daarop .... Dan is het plotseling maart, of april, en bloeien er bij je buren talloze tulpen. Ineens denk je weer aan die zeven zakken in de schuur. Voor het planten van tulpen moet je even de tijd nemen, daarom kies ik zelf graag voor de botanische bollensoorten. De Anemone blanda, Allium ursinum, Chionodoxa lucilliae, Crocus tommasinianus, Fritillaria meleagris, Galanthus nivalis, Muscari azureum, Tulipa sylvestris, Tulipa albertii, Tulipa clusiana ‘Peppermint Stick’ en de Narcissus pseudonarcissus hoeven namelijk niet op de Hollandse manier, bolletje voor bolletje en op een keurig rijtje gepoot te worden. Voor botanische bolletjes heb je niet eens een bollenpoter nodig! Schep gewoon een laagje grond weg, strooi alle soorten tegelijk en met een royaal gebaar uit en schep de aarde weer terug. Gemakzuchtig? Och ... schenk die zeven zakken tulpenbollen maar met een grote glimlach aan de buren. Fijn weekend! Wendy Hendriksen >Meer columns en een boek op www.wendyhendriksen.nl

Week van de Dialoog, van 1 t/m 6 november op meerdere locaties. Meer informatie en aanmelden: www.denhaagindialoog.nl

Ingezonden mededeling

Dealer van: o.a. Gazelle - Batavus - Sparta BSP - Bike Fun - Loekie - Dahon (vouwfietsen) Gespecialiseerd in: Ion-Innergy (electrische fietsen) Adres: Thomsonlaan 55 - 2565 HX Den Haag Telefoon: 070 363 53 66 - Fax: 070 363 58 39 info@thomsontweewielers.nl / www.thomsontweewielers.nl

meubel- en gordijnstoffen lampen en -kappen

Bentinckstraat 107 Tel.070-3318418 2582 ST Den Haag www.juffrouwbentinck.nl

juridisch

Procesfatsoen

In het strafproces tegen Geert Wilders kwam advocaat Bram Moszkowicz vorige week in aanvaring met de officier van justitie. Voor het begin van het requisitoir gaf de officier van justitie een kopie van de voordracht aan de griffier, maar niet aan de advocaat. Moszkowicz vroeg om een exemplaar. Dat weigerde de aanklager omdat de verdediging dan al kon zien waar het openbaar ministerie op aan zou sturen. Uiteindelijk kreeg niemand een kopie. Die weigering begrijp ik in dit specifieke geval wel. Het OM stuurde aan op vrijspraak. Als je een urenlang verhaal

moet gaan houden, maar de clou is al bekend, dan luistert niemand meer naar de motivering. Er staat nergens opgeschreven dat de officier van justitie en de advocaat hun voordracht op schrift moeten hebben en of zij daar een kopie van aan de rechter moeten geven. Het gaat om de mores, de gebruiken, in de rechtszaal. In de kern gaat het om regels van goed fatsoen. Wij advocaten leren om het pleidooi in iedere zaak van enige omvang volledig uit te schrijven en aan de rechter te overleggen. Wij hebben daar een zakelijke bedoeling mee. Dan ligt

vast wat er bepleit is en kan daarop in hoger beroep en in cassatie weer een beroep worden gedaan. Het is een hinderlijk fenomeen dat officieren van justitie in omvangrijke zaken hun op schrift gestelde requisitoir regelmatig niet aan de verdediging willen geven. Dan heb ik het nog niet over de matige presentatie van die requisitoiren. Ik heb er nog nooit een op net briefpapier van het OM geprint gezien. Meestal is het verhaal in superklein lettertype, zonder alinea’s of hoofdstukindeling. Ik kreeg het onlangs in de rechtszaal aan de stok met een officier van justitie die weigerde een kopie aan de verdediging te geven: ‘dat doe ik nooit, want dan kan de verdediging beter een reactie voorbereiden’ zei ze. Wat een onzin! Uiteindelijk dwong de rechter haar een kopie te gaan draaien voor alle procesdeelnemers. Alsof je aan het einde van een maandenlang proces je zaak nog kunt verliezen omdat je de ad-

vocaat niet de gelegenheid geeft om de argumenten van het OM op een rijtje te zien staan. Goede officieren van justitie hebben een kopie bij zich voor alle procesdeelnemers: drie rechters, een griffier en de advocaat. Meestal laten ze de eis zelf blanco. De clou blijft geheim. Prima. Een nadeel van het uitdelen van een exemplaar van het hele verhaal is wel dat de rechters er snel doorheen scannen en soms zichtbaar minder geïnteresseerd zijn in het mondelinge pleidooi dat daar achteraan hobbelt. Terwijl

Het gaat om de mores, de gebruiken, in de rechtszaal.In de kern gaat het om regels van goed fatsoen

dat pleidooi bedoeld is om die rechter te overtuigen. Het is ingewikkeld om een goede balans te vinden. Misschien is het beter om alleen een exemplaar aan de griffier en de officier van justitie te geven. De rechter mag aandachtig luisteren. Hij hoeft even niets anders te doen in de voorbereiding van zijn beslissing. Eerder dit jaar ging ik van start met een pleidooi van 125 pagina’s. Eén van de raadsheren in het Hof beet mij toe: ‘dit gaat u toch niet allemaal pleiten?!’ ‘Welzeker Edelgrootachtbare!’, repliceerde ik en bleef de volgende zes uur aan het woord. Nu heb ik mijn eerste middel in de cassatieprocedure bij de Hoge Raad in de betreffende zaak aan die opmerking gewijd.

Bas Martens Delissen Martens Advocaten www.delissenmartens.nl


14>

Vrijdag 22 oktober 2010

actueel

CARDHU

MALT WHISKY 0,7 ltr 12 years old Single Malt Whisky Speyside

Een goudgele Malt met geuren van gedroogd gras en chocolade. De whisky is fris met geroosterde tonen. De smaak is licht moutig met hints van cocos en melkchocolade. De Cardhu distillery was ooit een illegale stokerij, waar het boerenechtpaar Cummings hun whisky verkochten zo uit het keukenraam. Gelukkig hoeft dat niet meer, omdat DRINKLAND deze Maltwhisky legaal over de toonbank kan verkopen voor een wel heel zachte prijs

€29,95

(normaal €36,40)

JÄGERMEISTER

1 ltr

Bij DRINKLAND ijs- en ijskoud de goedkoopste

HAVANNA CLUB

voor

€15,95

Anejo Blanco 1ltr

€16,95 GLENFARCLAS 105 1ltr Dit 60% sterke zwaargewicht kenmerkt zich als een 8 à 10 Toch even iets anders dan.... Vast laag voor

jarige Malt met een neus van butterscotch en rozijnen. Op de tong is deze 105 zoet, met smaken van nectar en honing. De afdronk is warm en rond, zoals verwacht van de combinatie sterk-zoet. Proberen? nu van €58,95 voor

€39,95 BRANDY FABULOSO 1 ltr Inderdaad: die milde, Fabelachtige Brandy Nu €14,98 TEACHER’S WHISKY 0,7 ltr Ik had eens een leraar die zei: “If there is an offer you can’t resist, Take It!” op=op Nu €10,95 BOLS JONGE JENEVER Graanjenever Zacht en zuiver. Nu van €13,25 voor €9,95

RODE WIJNEN

Chateau les Grandes Mottes 1e Côtes de Blaye 2005 - Frankrijk

Meer dan uitstekende Côtes de Blaye, uit het mooie wijnjaar 2005. Vriendelijk, mild en toch sterk op de tong kenmerkt deze wijn. Doos à 6 flessen €39,50 Nu van €8,50 voor

Torreblanca Unfiltered Cabernet Sauvignon - Spanje

Een sterke Cabernet Sauvignon met veel rood fruit-, een beetje tabak- en donkerbruine chocolade smaken. Van deze wijn wordt elke steak blij! Nu voor

Azuel Ribera del Duero roble - Spanje

€6,98

Marques de Castilla Crianza 2004 - Spanje

Deze temprenillo uit La Mancha gaat na vergisting eerst 6 maanden op medium gebrande Amerikaanse eiken vaten, waarna nog 12 maanden op de fles wordt nagerijpt. Een wijn met smaken van rode kersen, zwarte bessen, zoethout en vanille. Heerlijk bij vlees, kaas en wild. Van €7,85 Nu voor

€5,98 WITTE WIJNEN

Chablis Pierre André Beaune, Frankrijk

Heerlijk minerale Chablis. Droog, ‘bloemig’ en sterk aanwezig, zoals een Chardonnay uit deze kalkrijke streek dient te zijn. De visgerechten en schaaldieren staan al te zwaaien! Nu voor Van €14,95

€ 9,98

Ventozelo Bianco-Portugal

DRINKLAND presenteert met enthousiasme dit heerlijke boek over de Piëmonte: Niet alleen de historie en bezienswaardigheden komen uitgebreid aan de orde, ook is er ruime aandacht voor eten en drinken. De liefde voor de wijnen uit deze streek deelt DRINKLAND met auteur Karin Stubbé in elk geval. Daarom ter ere van het verschijnen van dit zeer informatieve boek, brengt DRINKLAND Barbera d’Asti, Moscato d’Asti en de Brachetto van Castello del Poggio onder de aandacht.

M. Kruytstraat 24 Tel.: 071-3612182 zondag geopend van 13.00uur-17.30uur

VOORHOUT

Jacoba van Beierenhof 28 Tel.: 0252-220208

Een droge witte wijn uit het Portugese Douro-gebied kom je niet vaak tegen. Omdat we toch Portwijn bij de buren ophalen, was de gedachte het eens te proberen met deze witte wijn: zij wordt gemaakt van 4 druivenrassen o.a. met namen als ‘Viosinho’ en ‘Gouveio’. Wel een héél mooie combinatie en met 13% alcohol niet echt licht... Als apéritief met een hapje helemaal goed! Van €7,50 Nu voor

€5,95

Torreblanca Les Atzavarez 2008

Deze Spaanse, licht strogele wijn wordt gemaakt van een druivencombinatie, waarbij Chardonnay en Parellada belangrijk zijn. Het is een ‘crispy’ en pikante wijn, met smaken van citrus en groene frisse appel. Voor alle vaste (en nieuwe) gebruikers doen we een

Bij aankoop van één van deze wijnen ontvangt u €5,00 korting op het boek!

NOORDWIJK

€7,50

Een 4 maanden op vaten gelagerde Ribera. Krachtig en toch soepel door de lagering op de kleine Barriques vaten. Het proberen waard! per fles voor

de Langhe, Proeftuin van Italië, een gids

€22,50

€6,95

AKTIE

OEGSTGEEST Lange Voort 19 Tel.: 071-3015583

€5,50

DEN HAAG Prinsestraat 57 Tel.: 070-3642925 zondag geopend van 13.00uur-17.30uur


Vrijdag 22 oktober 2010

Economie

<15

Ondernemers willen nieuwe verlichting en kleding-, schoen,- en viswinkel

‘Ambachtelijk vakmanschap in de foodsector’

de

a zk

Hebbedingetjes Het winkelaanbod in zijn straat omschrijft hij als ambachtelijk vakmanschap in de foodsector. “Wat we eigenlijk nog missen zijn een kleding- en schoenenwinkel en een goede viszaak. Die laatste zou de culinaire waarde van de straat flink verhogen”. Het vertrek van cadeauwinkel Kaatje aan de Rein vindt Stevelink een gemis. Benita van Wegen van Dierenboetiek Reinken is het met hem eens. “Het is jammer dat Kaatje weg is. We hebben hier dringend behoefte aan leuke winkeltjes met snuisterijen en hebbedingetjes”, zegt Van Wegen. Net als Stevelink pleit ze voor klassieke straatverlichting en een vis- en schoenenwinkel. Wel voegt ze daar nog de wens voor een huis- en interieurwinkel aan toe. In haar dierenboetiek komen volgens Van Wegen vooral vaste klanten

n va an La

or t rvo e d er Me

e Su

“We zitten er met z’n allen in en eten er met z’n allen uit. Het is daarom van belang dat we gezamenlijk optrekken”, zegt Rene Stevelink. De eigenaar van het ruim zeven jaar in de Reinkenstraat gevestigde uitzendbureau EP92, werd maart dit jaar voorzitter van de winkeliersvereniging. Sinds zijn aantreden hebben zich zeven nieuwe ondernemers aangemeld. “Het zijn mensen, die hebben ervaren wat er het afgelopen jaar allemaal is gebeurd. Zo ben ik als voorzitter met de gemeente in gesprek over het plaatsen van authentieke straatverlichting. Een wens van veel ondernemers.”, weet Stevelink. Om er verder voor te zorgen dat alle winkeliers bijdragen aan investeringen die de hele straat ten goede komen, is hij bezig met de oprichting van een Bedrijven Investerings Zone (BIZ). “Als we zo’n zone zijn, wordt het mogelijk om van iedereen een bijdrage te vragen zodat er meer geld vrijkomt voor zaken als kerstverlichting en evenementen die bezoekers trekken”, legt Stevelink uit. Hij benadrukt dat dwang niet de beste manier is om winkeliers te verenigen. “Ondernemers moeten zien en ervaren dat je samen gewoon meer kunt bereiken”, benadrukt de winkeliersvoorzitter. De eerste twee successen kan hij wat dat betreft al op zijn naam zetten. “Zeventig procent van alle leden van de winkeliersvereniging is voor invoering van een BIZ. En in tegenstelling tot eerdere berichten, gaat de intocht van sinterklaas op 13 november wel door. De bewonersvereniging Duinoord, die erg betrokken is bij de ontwikkeling van de Reinkenstraat, zal hier blij mee zijn”, zegt Stevelink.

elaan inn g r to He Sweelinckt plein oo

Gr

Door Joep van Zijl

Reinkenstraat Wie aan Den Haag en winkelen denkt, noemt al gauw de Denneweg, de Frederik Hendriklaan en het Noordeinde. Toch kent de Hofstad veel meer winkelstraten waar je voor meer dan alleen de dagelijkse boodschappen terecht kunt. Den Haag Centraal brengt daarom minder bekende Haagse winkelstraten in kaart. Hoe gaat het met deze straten? Spelen er veel problemen of gaan de zaken juist goed? Welke ondernemers zitten er en hoe zien ze de toekomst van hun winkelgebied? Vandaag nummer één in een serie van zes: de Reinkenstraat. bij wie ze ook thuis bezorgt. Van internet heeft ze naar eigen zeggen het meeste last. “Mensen gaan steeds vaker online shoppen. Ik kan niet mee met de prijzen van websites maar zij kunnen niet mee met mijn service”. Jeffrey Leemkuil, die samen met Luc van Zon het Haags Wijnhuis runt, werft daarentegen juist wel klanten via internet. Op de website www.pavie.nl, die is vernoemd naar een beroemd wijnhuis, kunnen klanten zelf wijn bestellen. Daarnaast reist Leemkuil regelmatig naar Antwerpen waar hij bij wijnveiling Sylvie’s goede bordeaux inkoopt. Groot voordeel van de Reinkenstraat is volgens Leemhuis de mogelijkheid om voor de deur te parkeren. Toch ziet ook hij bepaalde zaken graag anders. “Het trottoir ligt scheef en vuilnisbakken mogen wel wat vaker worden geleegd”. Over klandizie heeft John Warrington, eigenaar van scharrelslagerij ’t Oude Ambacht niet te klagen. Rond het middaguur staat zijn winkel tjokvol met mensen, die belegde broodjes komen bestellen of afhalen. Vanuit heel Den Haag en soms ver daarbuiten bezoeken mensen Warrington’s slagerij, die met vlees van

de scharrelboerderij duidelijk een gewild segment verkoopt. Hinder van de tweede slager in de Reinkenstraat heeft de scharrelslager niet. “We boren allebei duidelijk een ander segment aan en verkopen verschillende producten. Concurrenten kun je ons eigenlijk niet noemen”, zegt Warrington. Net als zijn collega’s ziet hij graag een goede kleding- en viswinkel in de Reinkenstraat komen. Een mooie Italiaanse ijssalon zou volgens de scharrelslager eveneens een aanwinst zijn. Corry van Loon is met haar Studio 31 de nieuwste ondernemer in de straat. Jaren stond ze met veel plezier in een bloemenkiosk op de Frederik Hendriklaan maar toch besloot ze een eigen bloemenen cadeauwinkel te beginnen. “Ik ben 46 en dacht: als ik het nog wil, moet ik het nu doen. Daarom besloot ik hier bloemen, accessoires en brocante meubeltjes te gaan veropen, zegt Van Loon. Het feit dat er links en rechts van haar al een bloemenwinkel zit, weerhield haar er niet van om naar de Reinkenstraat te komen. “Op de Fred had je wel acht verkooppunten voor bloemen. Je moet je gewoon op

je eigen manier onderscheiden van de rest”, benadrukt Van Loon. Hetzelfde geldt volgens haar voor de Reinkenstraat.

“Een gezellige dorpsstraat waar je welkom bent en iedereen niet linea recta naar Albert Heijn rent”.

is de vraag of dit in de huidige markt ook geldt voor de aandeelhouder van een vennootschap waarvan de bezittingen uitsluitend uit beleggingsvastgoed bestaan. Bovenstaande problematiek speelt ook bij de vererving van een AB in een vennootschap die naast de beleggingsactiviteiten een onderneming drijft. Daarbij wordt een beperkt gedeelte van het beleggingsvermogen, ter grootte van 5% van het ondernemingsvermogen, als (fictief) ondernemingsvermogen meegeteld (beleggingsmarge). Naast de inkomstenbelasting bij vererving van een AB in een vennootschap met beleggingsvermogen, zijn de erfgenamen erfbelasting verschuldigd. Over de belaste verkrijging door de partner dan wel de kinderen wordt 20% (10% over de eerste EUR 118.000) erfbelasting geheven. De ‘totale’ belastingdruk aan inkomstenbelasting en erfbelasting bedraagt dan circa 40%. Bij een vennootschap waarbij een pen-

sioenvoorziening vrijvalt, kan deze belastingdruk zelfs op 55% worden berekend, ervan uitgaande dat over die vrijval 25% vennootschapsbelasting is verschuldigd.

financieel

Afrekening bij overlijden

Onlangs sprak ik mijn collega Peter Pleijsant van het Kenniscentrum voor Ondernemers en Ondernemingen van onze bank over deze column. Hij wees me in dit kader op één van de vele wetswijzigingen van 2010 waar betrokkenen vaak nog geen rekening mee houden. Ten onrechte wat ons betreft. Hieronder praat ik u bij. Aandeelhouders met een aanmerkelijk belang (hierna: ‘AB’) in een vennootschap met beleggingsvermogen doen er verstandig aan rekening te

houden met een soms forse aanslag inkomstenbelasting bij hun overlijden. Er is kortweg al sprake van een AB bij een aandelenbezit van ten minste 5%. Bij vererving van een AB is, evenals bij een reguliere verkoop/ overdracht van AB-aandelen, 25% inkomstenbelasting verschuldigd over de meerwaarde in deze aandelen, dat wil zeggen over de waarde in het economische verkeer verminderd met de verkrijgingsprijs, meestal het bedrag dat destijds voor deze aandelen is betaald. Het betreft de aandelen in de BV, niet de effecten waarin de

BV belegt. Vóór 2010 gold als hoofdregel voor alle vennootschappen dat de inkomstenbelastingclaim op een AB bij overlijden kon worden doorgeschoven naar de erfgenamen die deze aandelen verkregen. Dat betekende dat bij overlijden geen inkomstenbelasting was verschuldigd over waardestijging in deze aandelen. Sinds 2010 staat deze faciliteit nog slechts onder bepaalde voorwaarden open voor zover een echte onderneming wordt gedreven. Aangezien beleggingsvennootschappen geen onderneming drijven, moet nu bij vererving van een AB worden afgerekend. Mogelijk zijn er voldoende liquiditeiten aanwezig om de belasting te kunnen voldoen. In sommige situaties kan het echter noodzakelijk zijn dat bij overlijden beleggingen worden verkocht. De wetgever gaat ervan uit dat de beleggingen te allen tijde te gelde kunnen worden gemaakt. Het

We denken na over oplossingen. Het tijdens leven afsluiten van een overlijdensrisicoverzekering kan raadzaam zijn. Vooralsnog gaan we ervan uit dat het nieuwe kabinet deze recentelijk ingevoerde wetgeving niet op korte termijn zal wijzigen. Wij zullen u in ieder geval op de hoogte houden van nieuwe ontwikkelingen op dit gebied.

Ellen Bossink Directeur ABN AMRO MeesPierson Den Haag Den Haag.Ellen.bossink@nl.abnamro.com


16>

Vrijdag 22 oktober 2010

uit

Javier Guzman in Pepijn en Diligentia

Een oorverdovende stomp in je maag Door Eric Korsten

Niks wispelturiger dan Javier Guzman. Op het hoogtepunt van zijn verslaving goot hij zeker twee volle flessen wodka per dag zijn mik in. Daarna probeerde hij professioneel van zijn verslaving af te komen en vertelde daar openhartig over in verschillende landelijke tv-programma’s; bovendien gebruikte hij het als basis voor zijn vierde avondvullende theatervoorstelling Delirium. Javier Guzman is een harde jongen. De winnaar van de jury- en publieksprijs van het Leids Cabaret Festival 2002 gooit vrijwel alles in de gehaktmolen wat hem voor de voeten komt. Bij hem is er geen hoop op nuancering, geen plaats voor subtiliteiten. In die zin zijn zijn aanpak en strijdwijze vergelijkbaar met die van Theo Maassen – hoewel hij in juni slechts tot de 23ste plaats reikte in weekblad HP / De Tijd, in een poging van het weekblad de beste dan wel leukste cabaretiers in het land op een rijtje te zetten. Medio vorig jaar verscheen op internet een amateurfilmpje waarin te zien was hoe Guzman op 9 juni 2009 een collegacabaretier op het podium van het Amsterdamse Comedytheater aanvalt na een sarcastische opmerking over zijn (ex-)alcoholisme. Later werd bekend dat het om een pr-stunt ging en dat de vechtpartij in scene was gezet. In Gent werd een halfjaar geleden een voorstelling van hem stilgelegd, omdat hij volledig in de war was. Ook was hij eens betrokken bij een opstootje, waarbij rake klappen vielen. Ook daarover legde hij publiekelijk rekenschap af. Nee, niet steeds een handig heerschap, deze Guzman. Niet voor een kleintje vervaard ook en al helemaal niet op zijn mondje gevallen. Maar het is dan ook hard gegaan met deze Spaanse Nederlander – andersom mag ook. Zijn achtergrond – hij was zeven toen hij vanuit Spanje naar Nederland verhuisde – verschaft hem de vrijheid op zelfgekozen momenten als relatieve buitenstaander naar de Nederlander en zijn verworven-

heden te kijken. Anderzijds meldde hij op zijn blog trots dat de laatste WK-finale tussen Nederland en Spanje altijd minimaal een winnaar opleverde: hijzelf! Hij maakte Guzman deelt uit, Bot, Ton Zuur, Delirium en voor tv Sinterklaasconference, 100% Ab (waarin Ab op zoek gaat naar honderd aangepaste burgers), en was te zien in de speelfilm Stella’s Oorlog. En dat alles in een tijdbestek van zo’n acht jaar, waarin hij van student aan Kleinkunstacademie in Amsterdam uitgroeide tot een grote belofte en van wie het onvermijdelijk zou zijn dat hij het cabaret grondig zou opschudden. Die belofte heeft hij (nog) niet weten in te lossen. Zo speelde hij recentelijk een serie voorstellingen in wat als dé tempel van cabaretesk Nederland wordt beschouwd: het Amsterdamse Koninklijk Theater Carré. Het bleek wat te hoog gegrepen. Zijn website is al een tijdje niet bijgewerkt, zijn impresario reageert niet op mailberichten; niettemin schijnt het weer naar behoren te gaan met hem. In een poging de draad op te pakken, is hij ter voorbereiding op een nieuw avondvullend programma aan het try-outen geslagen in een dubbelprogramma, met in Den Haag als opwarmer collega-potsenmaker Roel C. Verburg. Uiteraard is er geen decor, nog geen lichtplan – en zeker nog geen enkele lijn te bespeuren. Het publiek krijgt het eerste materiaal te zien en te horen, over een maatschappij op drift waarin niemand lijkt te luisteren en waaruit straks een nieuwe voorstelling zal ontstaan, Oorverdovend. Daarmee doet hij in maart volgend jaar Diligentia aan. Wordt het een half uur, drie kwartier of gaat hij al een uur los? Gaat hij van de weeromstuit juist zachter praten? Geen enkele zekerheid. Maar bij Guzman weet je zeker dat je met een stomp in je maag huiswaarts keert. Figuurlijk bedoeld – dat dan weer wel. Hoewel. Javier Guzman. Zondag 24, maandag 25 en dinsdag 26 oktober in Theater Pepijn (uitverkocht). Op donderdag 10, vrijdag 11 en zaterdag 12 maart in Theater Diligentia. Meer informatie: www.theater-pepijn.nl

Verhalen van de Tijdgeest Door Olivier van Nooten

Elke plek heeft zijn eigen geschiedenis, of het nu gaat om historische feiten of meer of minder toetsbare vertellingen als sterke verhalen, sagen en mythen. Of ze waar gebeurd zijn doet er eigenlijk niet zo veel toe, een mooi verhaal is nooit weg. Zo vond in het Haagse Bos lang geleden een spannend en romantisch drama plaats, waarover de Tijdgeest meer kan vertellen. Iedereen kan hem zondagmiddag tegen het lijf lopen tijdens een wandeling met de boswachter. In totaal verschijnt de Tijdgeest zondag op dertien plaatsen in Nederland en Staatsbosbeheer hoopt dat er een hoop stoere jongens en dappere meiden zijn die van zijn sterk verhalen houden. Iedere deelnemer krijgt een paspoort vol vragen over het verleden, dat tijdens en na de tocht kan worden ingevuld. Vooraf aanmelden is niet nodig: gewoon aankloppen bij de boswachter op de Boslaan 12. Daar zijn overigens weinig parkeermogelijkheden, dus kom vooral met de fiets of het openbaar vervoer. Het Haagse Bos is een plek om je te verbazen over de rijke flora en fauna, zo vlak

bij het centrum van de stad. Het is een oase van rust, waar je zomaar een ijsvogeltje voorbij kunt zien glijden. Geen wonder dat de koningin er woont. Ooit was het onderdeel van een woud dat reikte van Haarlem tot ’s-Gravenzande. Op verzoek van welgestelde Hagenaars tekende Willem van Oranje in 1576 de ‘Acte van Redemptie’, zodat het bos tot beschermd gebied werd verklaard. Niet lang daarvoor was al een deel voor militaire doeleinden gekapt (zowel door Spanjaarden als Hollanders). De grond dreigde verkocht te worden om schulden af te lossen, zodat het natuurschoon waarschijnlijk zou eindigen als brandhout. Bodemdiertjes Volgens boswachter Mirjam Eikelenboom is het bos een geweldige plek voor kinderen. Vurig legt ze uit dat ze geregeld met groepen jonge mensen op stap gaat, bijvoorbeeld via scholen in de regio. Dan laat ze zien hoe paddenstoelen groeien, of gaan de kinderen op zoek naar ‘bodemdiertjes’. Zelfs de drukste kinderen kunnen uren in de grond wroeten, om vervolgens trots een pissebed in

een potje te stoppen of een regenworm door een vergrootglas te bekijken. Je kan beter vroeg beginnen met ontdekken van het groen om je heen, zegt Eikelenboom, want ‘jong geleerd is oud gedaan’. Ze benadrukt dat het bos niet alleen voor het groen en de dieren is: iedereen is er welkom. Wat dat betreft heeft Den Haag veel te bieden. Het is een ontzettend groene stad, met ‘robuust’ groen in plaats van alleen ‘hier en daar een parkje’. Het is duidelijk dat deze boswachter op haar plek is in Den Haag. Zo pakte ze op een zondag de kaart en liep van Rijswijk naar de zee, enkel door het groen. Zondag wandelt Eikelenboom weer door het Haagse Bos, op zoek naar de Tijdgeest. Ze vertelt hoe vorig jaar zelfs de meest sceptische jongens (‘wedden dat het gewoon een man in een pak is?’) met open mond naar hem stonden te luisteren. Dat belooft wat. Tijdgeest: spannende verhalen over heksen, helden en reuzen. In het Haagse Bos, entree Boslaan 12. Zondag 24 oktober. Vertrek om 13.30 uur en om 16 uur. Meer informatie: Staatsbosbeheer, 070 3851050


Vrijdag 22 oktober 2010

<17

uit

Branoul wekt roman van Couperus tot leven

Dierlijke driften als parelen vermomd Door Eric Korsten

In Literair Theater Branoul gaat donderdag ‘Extaze’ van Louis Couperus in première. Over dierlijke driften die de romancier verpakte als waren het parelen. ‘Mag ik hopen, dat u me toestaat u vanmiddag een bezoek te komen brengen’, schrijft Quaerts in een zorgvuldig gecomponeerd briefje aan de door hem geadoreerde Cecile. ‘Het zal mij aangenaam zijn u vanmiddag te ontvangen’, antwoordt deze per ommegaande. De vormelijkheid druipt in dikke druppels van de typische fin de siècle-taal van Couperus af. Cecile van Even is een jonge weduwe en moeder van twee kinderen. Ze komt maar weinig buitenshuis en laat zich niet veel in met anderen. Ze heeft het goed en is tevreden met wat ze heeft. Zodra ze haar contacten hervat en de mysterieuze, aantrekkelijke Taco Quaerts ontmoet, vaart er ontevredenheid in haar en komen nieuwe verlangens op, verlangens naar genegenheid en liefde. Die lijken wederzijds maar lijken in de kiem te worden gesmoord: Taco beziet haar als een heilige, als een madonna. ‘Extaze’ gaat over de eeuwigdurend lijkende strijd tussen lichaam en ziel, lichaam en geest. Taco Quaerts beleeft met verschillende vrouwen een lichamelijke liefde, maar van Cecile Van Even wil hij uitsluitend een liefde die kuis is en maagdelijk. Hij ziet haar als een madonna. Voor haar is Taco nu juist de eerste man die felle hartstocht bij haar weet op te wekken. Ze ziet in hem een god. Volgens een publicatie op de website van het Couperus Genootschap beschrijft de Haagse romancier in ‘Extaze’ (1892) ‘de betrekking tusschen eene naar de mode van den dag ultra-nerveuze weduwe uit de Haagsche groote wereld en een geblaseerd losbol’. Dat lijkt een al te dartele samenvatting. Couperus dweepte indertijd juist nogal met de filosofische essays van Ralph Waldo Emerson, een naam die ook werkelijk in ‘Extaze’ wordt opgevoerd: Een teveel aan geluk hier op aarde wordt gecompenseerd door leed; iedere buitensporigheid moet gecompenseerd worden door haar tegendeel, luidt het onder meer in Emerson’s ‘Compensation’. Onder de dunne pianoklanken van Anton Rubinstein’s ‘Romance in es’ zien we in de tijdmachine die Theater Branoul is, een geheel in het zwart gekleed gaande Cecile (Lidewij Benus) over haar schrijftafel gebogen, de buvard als het ware opengeslagen, in haar gesuggereerde villa aan de Scheveningseweg. Onderwijl is een projectie zichtbaar van de woorden

die ze in haar dagboek optekent, in die vaak zo wonderlijk-pathetisch aandoende taal die aan het einde van de negentiende eeuw zo in zwang was: ‘Onder me vloeit de zee van het verleden, boven me drijft de ether der toekomst en ik sta daar tussenin als op een stip van werkelijkheid; een stip zo klein dat ik beide voeten pal tegen elkaar moet drukken om staande te blijven’. Haar gedachten zijn gewijd aan Taco (Sijtze van der Meer), die haar in het boek beschouwt als een ‘zeldzaam genot’. Intact Regisseur van ‘Extaze’, Manon Barthels, heeft de overzichtelijke en compacte roman van Couperus bewerkt tot een nog compactere versie, die als brandpunt de twee teerbeminden heeft. “Het is heerlijk geweest om met die tekst aan de slag te gaan en ik heb er uiteraard naar gestreefd om de taal van Couperus intact te houden. Nu is het aan de spelers om de bellettrie van Couperus echt tot leven te wekken”. En die taal van Couperus, die is zo makkelijk nog niet tot spreken te krijgen. Een citaat uit het boek: ‘Zij ontroerde zeer om de klank zijner stem, die, zacht gebroken, haar als in bekoring omwikkelde; zij ontroerde van hem daar te zien zitten, vullende met hemzelve, met zijn lichaam, zijn wezen, zijn bestaan. (…) In een seconde doorleefde zij uren, voelde zij haar stille liefde in haar als een zoet gewicht, voel-

de zij een lust haar armen om zijn borst te slaan en hem te zeggen, dat zij hem aanbad, en voelde zij een innig leed, om wat hij haar bekende: dat hij weer zich niet gelukkig had gevoeld’. Ga er als acteur maar aan staan om zichtbaarheid en ontroering in zulke passages te leggen. Voor Barthels is de taal van Couperus juist geen belemmering, maar een bron van inspiratie: “Als je jezelf werkelijk laat meevoeren door de rijke beschrijvingen van de emoties en handelingen van de personages, van kleine blikken tot ‘bliksemschichten door haar lichaam’, leest het werk van Couperus bijna als een scenario van een film. Of een toneelstuk, in dit geval. De dialogen zijn ijzersterk en Couperus’ beschrijvingen zitten niet woordelijk in het stuk, maar spelen onderhuids mee; geven voeding aan de personages. Het enige wat bij de acteurs moet gebeuren, is het overwinnen van de angst voor die grote emoties. Zij moeten iedere reserve overboord gooien. En de personages iets ongepolijsts, iets rauws meegeven. Het stof moet eraf. Overigens is het niet alleen maar drama. Tijdens de try-outs werd er heel wat gegniffeld. De acteurs moeten echt aan de bak! En dat doen ze gelukkig inderdaad”. ‘Extaze’ van Literair Theater Branoul gaat op donderdag 14 oktober en is nog tot en met zondag 31 oktober te zien. Meer informatie: www. branoul.nl

Cecile van Even is een jonge weduwe en moeder van twee kinderen. > Foto: PR

Kom huilen bij Draad ‘Huilen in Den Haag’ heet de nieuwe voorstelling van Theater Draad. De toeschouwer wordt uitgenodigd zijn hart te luchten op het podium, waarna zijn verhaal door acteurs en muzikanten wordt vormgegeven. Puur improvisatietheater waar persoonlijke verhalen en interviews de inhoud bepalen. Door Dominique Snip

Wie heeft wel eens moeten huilen in Den Haag? Of om Den Haag? Of door Den Haag? Hij, of zij, wordt van harte uitgenodigd zijn of haar hart te luchten bij ‘Huilen in Den Haag’ van Theater Draad. “We maken improvisatietheater. Dat betekent dat wij verhalen ‘terugspelen’ van mensen uit het publiek”, vertelt Henri de Vries, de saxofonist van het gezelschap. Op het podium hebben de spelleider en de acteurs nauwelijks iets bij zich. Vier koffers met lappen, handschoenen, zonnebrillen en touw en de muzikanten hun instrumenten. Een decor wordt al spelende gebouwd. Bij elke voorstelling wordt eerst ‘warmgedraaid’. Dat houdt in: een

kort moment van interactie tussen de spelleider en het publiek en een kort interview met enkele gegadigden. Het echte werk begint wanneer mensen worden uitgenodigd hun verhaal uitgebreid op het podium te vertellen. Dan kunnen er allerlei emoties loskomen, weet De Vries. Verdriet, blijdschap, het kan allemaal. Daar moet je als speler mee om weten te gaan. “Ten eerste wordt altijd met respect voor de mensen gespeeld. Dat is de basisintentie. Iemand die iets droevigs vertelt, zal nooit belachelijk worden gemaakt. De verteller krijgt altijd als laatste het woord en kan reageren op wat er is gespeeld. Belangrijk is dat er een sfeer van veiligheid wordt gecreëerd, dat is de taak van de spelleider. De verhalen zijn zo persoonlijk als de omstandigheden toestaan. Het is elke keer weer anders”, aldus De Vries. Zo wordt de avond gevuld met acht tot tien persoonlijke verhalen die elk circa tien minuten duren. “Sommige stukken worden langer gespeeld, anderen korter. Het ene verhaal roept vaak het volgende verhaal als vanzelf op. Ze rijgen zich aan-

een en zo ontwikkelt een voorstelling zich, met inbreng van nieuwe vragen die de spelleider stelt”, aldus De Vries. Soms reageren vertellers met verbazing op het improvisatievermogen van de spelers. “Dat heb ik niet verteld, maar zo is het wel gegaan, krijgen we dan te horen. Dingen die niet worden verteld, worden wel tussen de regels door gehoord. Dat komt doordat wij goed naar de vertellers luisteren”. Rommelig theater zou je kunnen denken. Volgens Henri de Vries is dat juist de kracht van de improvisatie. “Het zou pas rommelig worden als we niet goed op elkaar zouden zijn ingespeeld. We moeten elkaar aanvoelen, vertrouwen hebben in elkaar, naar elkaar luisteren en elkaar de ruimte geven. We spelen op basis van onze eigen ervaring en inleving. Maar vergis je niet, we repeteren wel om de twee weken”. ‘Huilen in Den Haag’ Theater Draad. Regentenkamer. Zondag 24 oktober 2010 om 15.00 uur. Toegang € 10,–. Meer informatie, speeldata en locaties op www.theaterdraad.nl

de eetrubriek

AOC Cuisine Française Frans

8,5 Oordeel: + intieme sfeer + mooie producten - rioolgeur

De naam AOC staat voor Appellation d’Origine Contrôlée, de FransZwitserse kwaliteitscontrole op landbouwproducten. AOC is ook de naam van het pas geopende restaurant aan de Denneweg. Chef-kok Remco Kleijn, die – zo lezen we op zijn menukaart – graag met pure en eerlijke kwaliteitsproducten werkt, betrok in juni van dit jaar het voormalige pand van Plinius. De vroegere eigenaren hebben hun heil gezocht in Weert, Zuid-Limburg. Kleijn, eerder werkzaam bij het tegenoverliggende restaurant Flamant, zag zijn kans schoon en opende, samen met zijn Franse partner Véronique Modoux, zijn eigen restaurant. Toen ik hem een aantal weken terug toevallig sprak op zijn terras, vertelde hij dat er slechts kleine aanpassingen zijn gepleegd; het meubilair is behouden, maar er ligt nu linnen op de tafels en de kasten en toiletdeuren hebben een lik verf gekregen. Kleijn wilde ook nog een nieuw tapijt en iets doen aan de rioolgeur die af en toe rondwaart. Maar dat was van later zorg. Als ik weer eens langs AOC loop en op de menukaart polenta, een traditioneel maïsgriesmeelgerecht uit het Tirolgebied, op de kaart zie staan, besluit ik om melancholische vakantieredenen snel te reserveren. Maar een week later hangt er alweer een nieuwe kaart aan de deur. Ik zie Kleijn in de keuken staan en vraag of het toch mogelijk zou zijn dat… Het blijkt geen enkel probleem en we mogen zelfs aan het mooiste tafeltje van het restaurant, aan de straatkant. Een uitzondering, zo blijkt later, want de bediende vertelt de dag erop dat deze vierpersoonstafel niet zo snel aan een ‘tweetje’ wordt gegeven. Als een half uur later burgemeester Van Aartsen met drie personen binnenstapt, moeten mijn moeder en ik wel een beetje grinniken om ons geluk. AOC heeft twee menu’s om het verse karakter van het product te kunnen garanderen: het dagelijkse Menu du Marché (€ 35,00) en een maandelijkse versie: Suggestions Gourmandes (€ 40,00). Eerst verschijnen kleine broodjes op tafel die Kleijn samen met buurman en bakker Hessing bedacht en als amuse een cantharellencrème met truffelolie. Je kunt de plank misslaan met teveel truffel in een gerecht en zeker sommige truffelolies bevatten een erg overheersende geur – als er überhaupt al truffels aan te pas komen. Ook hier is de geur wat overdadig en wordt de crème pas aangenaam, ook qua smaak, als we de olie door de crème roeren. Over geur gesproken, de rioollucht is de hele avond aanwezig. Dat is er dus nog niet van gekomen. Ook het oude tapijt

ligt er nog. We bestellen een fles San Pellegrino en een bij ons voorgerecht passende wijn. Voor beide gerechten wordt het de Felines Jourdan (€ 5,00), een vette, maar frisse witte wijn uit de Languedoc met tonen van citrus en specerijen. Mijn lauwwarme en gerookte heilbot die letterlijk in mijn mond smelt, gaat goed samen met deze vette wijn. De ziltige vissmaak doet het ook prima met de zoete rode bietcrème. De Graved Boeuf, ofwel gemarineerde runderlende, is juist heel fris door de citroentinten in de vinaigrette en de frisse aardappelsalade. Kleijn heeft gevoel voor presentatie. Geen grote porties, aantrekkelijk geserveerd op diverse typen borden en precies goed afgemeten voor een gemiddelde eter. We schuiven door naar de hoofdgang met een op het karkas bereide rode patrijs, gesmolten eendenlever, groene kool en een aardappelpuree met weer een beetje truffel. Een herfstmaal. Als we elke dag zo’n palet aan rijke smaken zouden kunnen eten, komen we de winter ook nog wel door. De overzijde drinkt er een Emotion bij (€ 7,50), een kruidige, volle rode wijn. En dan is het eindelijk tijd voor de polenta. Vaak geserveerd met een rood stuk vlees heeft Kleijn gekozen voor een stevige, op de huid gebakken doradefilet met gebakken bospaddenstoelen en morillesjus. Ik vind het een geslaagd experiment. Tussen de polentaschijfjes zit gesmolten mozzarella. Erg lekker. Ik drink er een naar frambozen geurende rosé Corette (met grenache- en syrahdruiven bij, € 4,75). Bij de nagerechten valt mijn oog op de pompoen Charlotte met pure chocolade anglaise. Hoewel een Charlottetaartje als een klassieker beschouwd mag worden, zie ik ’m niet vaak op een Haagse menukaart staan. Deze Charlotte is opgebouwd uit zelf gebakken lange vingers en binnenin een romig zoete pompoenchocoladecrème. Een fijne afwisseling tussen de crème brûlées en tarte tartins. Maar eerlijk is eerlijk: de hazelnootparfait met een dito meringue is nog lekkerder. Naast de parfait ligt ook nog een harde karamelmousse in koffiesiroop. Om blij van te worden, dit soort desserts! Samen met twee cappuccino’s en luchtige, witte chocolade brownies komt de rekening op € 106,25. De bediende vertelde dat de zaak nog niet zoveel reclame had gemaakt en dat ze dat nu echt eens zou moeten doen. Bij deze. Als het riool is opgeknapt, zou het helemaal af zijn.

Adres Denneweg 59a Telefoon (070) 361 52 12 Info www.restaurantaoc.nl Geopend Di t/m zo van 18.00 tot

22.00 uur Menu du Marche: € 35,00 Suggestions Gourmandes: € 40,00 Alle creditcards

Annerieke Simeone


18>

Vrijdag 22 oktober 2010

cultuur

Cultuurbeleid in een historisch perspectief Door Thijs Kramer

Bij de laatste gemeenteraadsverkiezing werd het in Den Haag door de PVV geagendeerd, de cultuursubsidies: waarom gemeenschapsgeld besteden aan culturele voorzieningen als het Residentie Orkest? Laat de bezoekers meer betalen voor hun kaartjes! Dat kunnen ze best, want het zijn met name de rijkeren die er komen. Onder financiële druk lijken andere partijen, in zowel stedelijk als ‘landelijk’ Den Haag, die redenering te willen volgen. De vaststelling dat de ‘hoge kunsten’ slechts een kleine elite bereiken, werd in de jaren 60 van de vorige eeuw ook al eens gedaan. Toen werd in de toneelwereld de Actie Tomaat gevoerd, maar die had een linkse signatuur. Men vond dat de heersende toneelpraktijk teveel ‘een tijdverdrijf van de bourgeoisie’ was. Er volgde een golf aan vernieuwingen: er kwamen nieuwe gezelschappen, er werden nieuwe stukken gemaakt over moderne, actuele thema’s en de gezelschappen gingen letterlijk naar de mensen toe, met wijktheater en vormingstoneel. De reactie van de PVV nu is tegenovergesteld: accepteer dat de culturele elite samenvalt met de financiële elite. Wie het niet kan betalen, heeft niets bij het Residentie Orkest te zoeken.

Kraskrasi: 22, 23 en 30 oktober, 20.00 uur Het Stella Theater, Kerkstraat 11 Prijs: Kinderen t/m 16 jaar € 5,– / met korting € 3,50 (CJP-pas). Volwassenen € 10,00 / met korting € 8,50 (65+ pas en Uitpas). Meer informatie: www.stella.nl

Opmerkelijk Wie het boek ‘Cultuur, koningen en democraten , Overheid & cultuur in Nederland’ van Roel Pots leest, moet vaststellen dat het sowieso opmerkelijk is om in Nederland de kunsten elitair te noemen. Vergeleken met andere landen is de geografische spreiding van het culturele aanbod en de toegankelijkheid ervan voor brede lagen van de bevolking, erg groot. Dat is het resultaat van twee eeuwen weldoordacht cultuurbeleid. Roel Pots (die verbonden is aan het Erfgoedhuis Zuid-Holland te Delft) geeft in dit tamelijk volledige boek gedetailleerd aan wat de geschiedenis daarvan is. Het is bovendien te lezen als geschiedenis van het culturele leven in Nederland vanaf de Bataafs-Franse tijd. Pots onderscheidt twee lange lijnen: de eerste is de opvatting dat de kunsten toegankelijk gemaakt moeten worden voor een zo breed mogelijke groep, want kunst is goed is voor iedereen. In de negentiende eeuw sprak men van verheffing van het volk, of over de beschavende werking van kunst. Met name linkse politici zagen cultuur lange tijd als een middel om de arbeiders te emanciperen, zoals het vergroten van de toegankelijkheid van hoger onderwijs dat ook is. De Actie Tomaat wortelt in die traditie. Daar tegenover plaatst Pots de opvatting dat de overheidsinvloed op de kunsten zo gering mogelijk moet zijn. Het culturele leven moet autonoom zijn, de overheid dient hooguit voorwaarden te scheppen. Het adagium

het blééf mooi, blééf Chopin en het werd toch Beets. Toverkunst. Met een volkomen andere aanpak hoort pianist Juraj Stanik ook bij de top van Nederland. Vrijdag 29 oktober is hij te horen in het Prospero-programma ‘Jazz tussen de middag’ dat op wisselende historische plekken in de stad plaatsvindt. Vrijdag in de Glazen Zaal aan de Prinsessegracht waar Juraj (met saxofonist Ben van den Dungen) werk van Wayne Shorter speelt. Composities als ‘Footprints’, ‘Speak no evil’ en ‘Fee-fi-fo-fum’. Te kort dag voor u? Noteer dan maar alvast 26 november, want dan is Juraj te horen in het Venduehuis aan de Nobelstraat. Dan met saxofonist Jasper Blom en werk van Thelonious Monk. Sinds 2001 woont de Koreaanse pianiste Soo Cho in Nederland waar ze aan de conservatoria van Amsterdam én van Den Haag haar

masters haalde. Ze presenteert haar nieuwe (tweede) cd ‘Little prince’ op zaterdag 23 oktober in de Regentenkamer. Soo Cho begon als meisje van drie met klassiek piano, was na haar studie werkzaam in hotelbars, 9 sets van 50 minuten per dag, met steeds 10 minuten pauze. Om voorgoed van muziek te genezen. Door een ontmoeting met iemand die bij pianist Bert van den Brink in Utrecht had gestudeerd, veranderde alles. Ze kwam naar Utrecht. Werd eerst afgewezen, speelde alleen ‘standards’, tot ze Keith Jarrett hoorde, haar eigen stukken ging schrijven en zichzelf opnieuw ontdekte. In de Regentenkamer wordt ze begeleid door Angelo Verploegen op flügelhorn en vergeet dan even The Houdini’s die hij groot maakte, want Angelo kan ook prachtig lyrisch spelen, met van die poëtische lange lijnen. In het Voor-

‘Antonie leest graag en is een hele grote idealist’ Foto: > Michel Wielick

De angsten en dromen van Antonie Korthout ‘Kraskrasi’ is de titel van de nieuwe productie van Jeugdtheatergezelschap Stella. Een voorstelling die kinderen serieus neemt en ze alle ruimte wil geven om hun kinderlijke verbeelding volwassen te laten worden. Door Theodore Pronk

Regisseur Erna van den Berg en acteur Mike Libanon zijn razend enthousiast over hun nieuwe project waar anderhalf jaar geleden de basis voor werd gelegd. Schrijver Hans van den Boom verbleef toen op uitnodiging van Literair Jeugdfestival Boekids in Suriname om er schrijfworkshops te geven aan lokale jonge schrijvers. De ervaringen van die trip leidden tot ‘Kraskrasi’: het verhaal van de twaalfjarige Antonie Korthout die droomt van een leven als schrijver. Hij groeit op zonder vader en klampt zich in alles vast aan zijn moeder. “Antonie leest graag en is een hele grote idealist”, zegt Van den Berg. “Als het goed is, hebben de kinderen niet door dat ze naar volwassenen kijken”, zegt Libanon, die de rol van de schrijfgrage jongeling vertolkt. De ac-

teur vervolgt: “Hij is heel erg serieus… Antonie is de hele dag bezig met schrijven en wil dingen goed doen. Hij wil namelijk niet teleurstellen. In die wereld verliest hij zich, hij neigt naar een tunnelvisie, wat schadelijk kan zijn. Antonie kan heel kwaad worden als mensen hem niet serieus nemen. Ik herken wel wat van mezelf in hem. Als kind heb ik me vroeger ook heel erg geïsoleerd en was ik bang voor de buitenwereld”. Door zijn blinde ambitie en het onvermogen zich in te leven in anderen, botst het gedrag van Antonie met zijn omgeving. De ‘tunnelvisie’ levert spanningen op, want de schrijver in spé eist vierentwintig uur per dag de aandacht op van zijn moeder, die met volwassen liefdesbehoeften rondloopt. Maar daarvoor laat Antonie weinig ruimte over. Ook de vriendschap met zijn maatje Luuk, een impulsieve schavuit, lijkt onderhevig aan de egocentrische focus van Antonie. Van den Berg: “Morena is het beste vriendinnetje van Antonie. Stiekem is ze verliefd op hem. Als Luuk en Antonie botsen, zorgt zij ervoor dat het weer goed komt”. Van alles en iedereen om zich heen is

Mister Bingo, een forse wasbeerknuffel, de trouwste metgezel van Antonie. Als hij op een dag zoek is, verdwijnt daarmee alle troost en warmte die een pluchedier kan geven, terwijl Antonie ook nog eens moet vrezen voor een nieuwe liefde die in zijn moeders leven opdoemt. Libanon: “Hij merkt dat zijn moeder misschien verliefd wordt op meester Richard Wankelman en is bang haar kwijt te raken”. Van den Berg: “Het wordt snel heel erg spannend, er zitten heel veel herkenbare elementen en emoties in”. Daarom vinden de makers van de voorstelling het belangrijk dat kijkende kinderen de ruimte krijgen om te reageren op wat op het podium gebeurt. Want daardoor krijgt de kinderlijke werkelijkheid van de toeschouwers alle kans groot te worden en komt het verhaal van Antonie optimaal tot z’n recht.

van Thorbecke dat ‘de overheid geen oordeelaar van kunst’ behoort te zijn, is een ankerpunt in die traditie. Het voorstel om cultuursubsidies af te schaffen, zoals gedaan door de PVV, is lastig te plaatsen in het model van Pots: het breekt met het streven om kunst voor grote groepen van de bevolking toegankelijk te maken en het bevat nadrukkelijk wél een inhoudelijk oordeel, door het Residentie Orkest (denigrerend) te betitelen als ‘tromboneclubje’. Haar voorstel getuigt eerder van een afwijzing van de Haagse elite an sich, dan een onderbouwd voorstel tot aanpassing van het cultuurbeleid. Beleidmakers Wie geïnteresseerd is in de achtergronden van het Nederlandse cultuurbeleid, kan rijkelijk putten uit het boek van Pots dat aanvankelijk als dissertatie geschreven is. Na een inleiding over de periode voor 1795, beschrijft hij de daaropvolgende tijdvakken op systematische wijze. Telkens schetst hij eerst de uitgangspunten van het overheidshandelen en vervolgens vult hij die aan met de praktijk. Zo biedt het boek inzicht in de rol van overheid, particulieren en professionals en ook in de ontstaansgeschiedenis van bijvoorbeeld het bibliotheekwezen, de monumentenzorg, de archiefdiensten of de diverse toneelgezelschappen, maar ook de werking van het subsidiestelsel. Het boek voert tot het zeer recente verleden. Na de Tweede Wereldoorlog werd cultuurbeleid direct weer ingezet om de bevolking te ‘vormen’. Onder het ministerschap van Elco Brinkman werd cultuurbeleid in 1982 definitief losgekoppeld van het welzijnsbeleid. Brinkman wees op andere functies die culturele instellingen ook zouden kunnen vervullen: als middel om steden aantrekkelijker te maken, of in de internationale positiebepaling van een land en de diplomatie. Het boek gaat tot en met de periode-Plasterk en behandelt daarbij ook de invoering van het profijtbeginsel, waarbij kunstinstellingen aangezet worden om minder afhankelijk te worden van overheidsgeld en meer fondsen uit het bedrijfsleven te putten. Ook de visitatiesystematiek wordt besproken, waarbij de instellingen behalve op artistieke prestaties, ook op bedrijfsvoering, efficiëntie en publieksbereik worden afgerekend. De beleidsmakers die de komende tijd de voorgenomen bezuinigingsmaatregelen in de cultuursector gaan invullen, en daarbij niet gehinderd willen worden door in-

zicht in de historische ontwikkeling van het huidige culturele leven in Nederland, moeten dit boek van Pots vooral niet lezen.

Roel Pots, Cultuur, koningen en democraten. Overheid en cultuur in Nederland. Uitgeverij Boom. ISBN 9789061685920 Prijs: 39,50

jazz

Michiel, Peter, Juraj, Bart, Frans en Soo Cho Wat heeft Nederland toch een rijkdom aan uitstekende en onderling uiterst verschillende jazzpianisten rondlopen. Twee weken geleden zag ik eerst Michel Borstlap met zijn Solo 2010 in Camuz, Leidschendam. Fijn theatertje met een prima geluid. Borstlap speelde met zijn kenmerkende mengsel van ingetogenheid en pianistische bravoure eigen werk en ‘standards’, die hij streelt, aanscherpt, uit de akkoordenschema’s wegwandelt om iets moois

te ontdekken en te laten zingen. Een dag daarna Peter Beets met zijn Chopin-programma in de Philipszaal. Altijd een genot om Beets aan het werk te zien, met zijn ironische tussendoortjes als ‘We improviseren nu in B majeur. Twee witte toetsen en verder alleen maar zwarte. Wat goed eigenlijk dat we dat kunnen’. En dan volgt een adembenemende jazzversie van een Nocturne van Chopin. Beets laat het swingen alsof het geen moeite kost en

burgse Mövenpick-hotel wordt zondags jazz gemaakt onder leiding van drummer Dolf Helge. Hij ontvangt er op 24 oktober Bart van Lier, vaste pianist bij Hans Dulfer. En bij Bart moet je zijn als je een funky en swingend brok pianomuziek wilt horen. Al zal hij zich iets bescheidener opstellen als hij zangeres Eline Gemert (zijn vriendin) begeleidt. En dan is er natúúrlijk Frans Elsen, ’s zondags in Pavlov en op de donderdag in ’t Goude Hooft. Ik hoorde hem er vorige week met saxofonist Marco Kegel. En die verzuchtte na afloop: ‘Wat speelde Frans weer mooi’.

Bert Jansma


Vrijdag 22 oktober 2010

cultuur

<19

Verre vrienden:

Wankel tussen lach en venijn Door Bert Jansma

Alan Ayckbourn is als toneelschrijver een meester in het combineren van de lach en de pijn. Dat was hij al vroeg in zijn carrière, want het door Het Nationale Toneel in première gebrachte ‘Verre Vrienden’(Absent Friends) dateert van 1974 en beide elementen zijn er volop in aanwezig. Het stuk speelt zich af tijdens een ‘high tea’ die drie stellen hun oude vriend Boudewijn aanbieden omdat diens verloofde verdronken is en hij vast en zeker hun hulp en een beetje vrolijkheid nodig heeft. Maar wie er hulp nodig hebben, zijn die stellen zelf: de echtgenoot van de gastvrouwe ziet die hele reünie niet zitten, ieder van de mannen ontkent dat Boudewijn destijds zo’n dikke vrind was, de heer des huizes wordt er van verdacht iets met de vrouw van een andere gast te hebben, maar dat – vertelt die vrouw – was een ‘one night stand’ en nog slecht ook, terwijl er één echtgenoot ontbreekt omdat hij ziek is, maar dat blijkt hij eigenlijk altíjd te zijn als het er op aankomt. Een leuk stel voor de bokkenwagen dus en als dan Boudewijn verschijnt is die helemáál niet ongelukkig, maar koestert hij nog altijd positief zijn liefde voor z’n verdronken fiancée. En dan loopt het falikant mis met de vrolijkheid van de ‘high tea’. Ayckbourn heeft een pen vol venijn waarin hij menselijke verhoudingen doorprikt op een manier waarop zijn publiek zich wél vrolijk kan maken. Die momenten zijn er genoeg, maar een echte hoogvlieger in de kunst van de (tragi)

komedie wordt het niet. Er wordt goed genoeg geacteerd: Ariane Schluter als de tragische initiatrice van de ‘high tea’, steeds meer doordrongen van het feit dat haar huwelijk écht niets meer voorstelt, Anniek Pheifer (met licht Drents accent) als de nukkig-nuchtere vrouw van die ‘one night stand’ die allang niets meer ‘hoeft’ en alleen in zinnen van een paar lettergrepen spreekt, Jeroen Spitzenberger als de flierefluiter van een vreemdgaander die ook maar een zielepoot blijkt. En Betty Schuurman, prachtig als de overal tussendoor schommelende, bemoederende vrouw van de zieke echtgenoot. Diens naam is nu Wouter, oorspronkelijk was dat (in de vertaling van Kim van Kooten) Evert, maar na de zeer betreurde dood van gezelschapsdirecteur Evert de Jager kon geen acteur diens voornaam in dit verband meer uit z’n mond krijgen.

Liefdeloosheid De moeilijkheid schuilt onder andere in de regie van Job Gosschalk. Maar ook bij Ayckbourn. Hoe scherp zijn observaties zijn, al die liefdeloosheid is wel erg zwartgallig en je snakt naar een gewoon mens. Gosschalk debuteert als theaterregisseur, nadat hij furore maakte als ‘casting director’, regisseur van tv-werk (’t Schaep met de 5 Pooten) en debuteerde als speelfilmregisseur met de komedie ‘Alle Tijd’. Enerzijds lijkt hij uit de buurt te blijven van het geijkte ‘society-realisme’, met onder meer een etalage van serviesgoed op het voortoneel en een song van Nina Simone aan het slot. Anderzijds wil hij

Anniek Pheifer (links) en Ariane Schluter. > Foto: Jaap Vrenegoor

ook niet naar de dik aangezette kluchtigheid. Maar in de subtiliteit van dat tussengebied hapert zijn toonzetting. Hij wankelt ongemakkelijk tussen naturalisme híer en te karikaturale accenten dáár, een eenheid wordt het niet. En de figuur van Boudewijn (Marcel Hensema) die dan wel een clichémannetje, maar

ook eindelijk een gewoon en aardig mens is, krijgt hier veel te weinig gestalte en tegenwicht. Daar komt bij dat het decor (Norbert ter Hall) niet echt meewerkt. Het is jaren zeventig, de zitzak staat er en het dingdong-belletje klinkt, maar die bijna kruislings staande wanden – met spiegelend glas – zijn spuuglelijk en zit-

ten zowel zicht, mise-en-scène als verstaanbaarheid in de weg. Het Nationale Toneel: ‘Verre vrienden’ van Alan Ayckbourn. Nog te zien: Koninklijke Schouwburg 28 t/m 31-10, 23 t/m 25-11, 22/23-12. www. nationaletoneel.nl

Koele zakelijkheid zonder dogma’s Door Sjoerd van Faassen

Carel Willink, ‘Miesje’, 1928, olieverf op doek. > collectie Gemeentemuseum Den Haag

Groot aangekondigd aan de gevel, maar onverwacht voor wie slechts gedachteloos met zijn blik langs die aankondiging glijdt, is bijna ongemerkt in de wat achterafgelegen westvleugel van het Gemeentemuseum een prachtige tentoonstelling ingericht onder de titel ‘Koel modern. Realisme in Nederland 19071944’. Afgelopen jaar deed de directeur van het Gemeentemuseum een poging de collectie van het Scheringa Museum voor Realisme onder zijn hoede te nemen. Gelukkig is dat niet doorgegaan, want naast veel moois, bevat die collectie ook veel patjepeeërige onzin. Gezien de huidige opstelling van de eigen verzameling realistische schilderkunst met topstukken van onder anderen Raoul Hynckes, Pyke Koch, Wim Schuhmacher, Charley Toorop en Carel Willink heeft het Gemeentemuseum die Scheringa-collectie ook helemaal niet nodig. Na het ontstaan van de grote avant-gardistische bewegingen als kubisme, expressionisme, futurisme, constructivisme en dadaïsme kwam de kunst na de Eerste Wereldoorlog in een kalmer vaarwater, een ‘retour à l’ordre’, zoals dat in Parijs – de toenmalige hoofdstad van de kunstwereld – kwam te heten. Die ontwikkeling beperkte zich niet tot de beeldende kunst, maar strekte zich ook uit tot bijvoorbeeld de architectuur, de muziek en de literatuur. De dichter H. Marsman zag begin 1925 in het modernistische tijdschrift ‘De Vrije Bladen’ de richting die de literatuur zou nemen als een ‘sprong in het duister’: “De nieuwe aandacht zoekt de werkelijkheid; niet om haar verschijning, maar om haar karakter; zij doordringt de concreta tot op hun kern [...]. Vereenzelvig het werkelijke niet zonder meer met het maatschappelijke; denk een stijlvernieuwing niet uitsluitend als gevolg van een sociale herschikking”. Volgens de Duitse kunstcriticus en filosoof Theodor W. Adorno was

de naoorlogse kunst slechts een zwakke herhaling van de grote vernieuwingen die rond 1910 in de kunst waren opgetreden. ‘Nach-Expressionismus’ definieerde Franz Roh in 1925 in een ook in Nederland invloedrijke studie naar de realistische tendensen in de kunst. En kort na Marsman’s essay was in Mannheim de geruchtmakende tentoonstelling ‘Neue Sachlichkeit. Deutsche Malerei seit dem Expressionismus’ te zien. Een soortgelijke tentoonstelling was vier jaar later in het Stedelijk Museum in Amsterdam te zien. Die aanduidingen suggereren een gezapigheid die de naoorlogse kunst geen recht doet. Zeker, de storm van voor de Eerste Wereldoorlog was gaan liggen, maar op beperkter schaal was er zeker van ontwikkeling sprake. De eenheid die bovenstaande terminologie deed vermoeden, was ver te zoeken. De kunstenaars zetten zich inderdaad allen af tegen de ‘pure’ schilderkunst van kunstenaars als Piet Mondriaan en Bart van der Leck en lieten zich bijna allen beïnvloeden door fotografie en film, door de soms merkwaardige blikrichtingen en standpunten, gladde afwerking en geconcentreerde aandacht voor lichteffecten en details. Eenvormig was de realistische kunst in de periode tussen beide wereldoorlogen geenszins. ‘Koel modern’ geeft een goed beeld van die veelzijdigheid. Zonder dogma’s zoeken kunstenaars naar een anti-experimentele, koele zakelijkheid die vakmanschap en traditie uitstraalt en toch modern is. Koch, Hynckes en Willink werden in die tijd bijeengebracht onder de noemer ‘schilders van een andere werkelijkheid’, maar er werd net zo gemakkelijk gesproken over Nieuwe Zakelijkheid, figuratief expressionisme (in tegenstelling tot het ‘abstracte’ expressionisme van iemand als Kandinsky), vérisme (op zoek naar ‘waarheid met drie ‘r’s’), magisch-realisme of romantisch realisme. ‘Koel modern’ toont bij eigenlijk elk etiket wel

een voorbeeld en beperkt zich – met doeken als Jan Sluijters’ ‘Het gezin van de schilder’ (1922) of werk van de onbekende Kasper Niehaus – zeker niet tot een versimpeld en al te geprononceerd realisme. In een in 1931 gevoerde polemiek over moderne kunst schreef Engelman dat schilderkunst niet alleen de zichtbare werkelijkheid moet weergeven: “Wie dezen eisch stelt, mist eigenlijk ieder recht van spreken over kunst, omdat hij totaal miskent de rol der verbeelding. Zonder deze is geen kunst mogelijk, want de kunst geeft ons een ‘verbeelde’ waarheid en kan geen tastbare werkelijkheid vervangen”. Schilderijen als ‘Miesje’ (1928) van Willink, diens kitscherige ‘Grieksche vrouw’ (circa 1930), maar ook zijn imposante, onder dreiging van de Tweede Wereldoorlog geschilderde ‘Simon de pilaarheilige’ (1939), het uit 1922 daterende zelfportret van de rijkelijk vertegenwoordigde Charley Toorop, haar ‘Stilleven met beeld’ (1935-1936) of het op de filmster Asta Nielsen geïnspireerde ‘Bertha van Antwerpen’ (1931) van Koch, ‘De Russin (portret van Melitta Lass’ (1925-1926) vormen evenzovele voorbeelden van de gevarieerdheid van de realistische kunst uit het Interbellum. De tentoonstelling krijgt extra reliëf doordat het Gemeentemuseum de gelukkige gedachte heeft gehad de schilderijen te hangen in de context van een aangename hoeveelheid prachtige beelden van bijvoorbeeld Hildo Krop, John Raedecker, Bernard Richters en meubelstukken als een verrassende buffetkast door Schuhmacher en een bureau met bijpassende stoel en een fauteuil door Sybold van Ravesteyn. Tentoonstelling: ‘Koel modern – Realisme in Nederland 1907-1944’, tot en met 16 januari in het Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41, dinsdag tot en met zondag 11-17 uur (eerste kerstdag en nieuwjaarsdag gesloten). Meer informatie: 070-3381111 of www.gemeentemuseum.nl.


20>

Vrijdag 22 oktober 2010

cultuur

De oosterse stammoeder voor altijd bij ons Reggie Baaij (1955), auteur behorend tot de Indische Tweede Generatie, gaat het niet alleen om het ‘wat, waar en wanneer’, maar vooral om het ‘wie’ wanneer hij portretten onder ogen krijgt. De unieke serie foto’s rond het thema oosterse oermoeder die hij tot zijn beschikking kreeg, bestaat dan ook niet alleen uit plaatjes van ‘de goeie, oude, koloniale tijd’, nee, Baaij kent ook de persoonlijke verhalen. Door Jill Stolk

Een foto mag dan meer dan duizend woorden zeggen, zo zonder verhaal blijft het toch gissen. Baaijs laatste werk, ‘Portret van een oermoeder. Beelden van de njai in Nederlands-Indië’, toont met ruim honderd foto’s niet alleen het beeld van de njai, maar ook haar omgeving. Op de omslag prijkt Baaijs’ overgrootmoeder. In ‘De njai. Het concubinaat in Nederlands-Indië’(2008) beschrijft de auteur haar als volgt: ‘Er staat een prachtig portret van haar waarop we haar zien als jonge vrouw. Ze kijkt recht in de lens en is getooid met typische Javaanse grote oorknoppen. Zij moet toen, schat ik, een jaar of twintig zijn geweest. Een mooie, statige, jonge vrouw’. Baaij vindt haar foto in het ouderlijk huis, wanneer zijn ouders overleden zijn. Zijn vaste voornemen zijn verzwegen overgrootmoeder (zijn overgrootvader leefde samen met Parijem, zij waren niet getrouwd) en daarmee de andere oermoeders voor altijd in helder daglicht te plaatsen, heeft nu al twee boeken opgeleverd. De foto’s in het laatste werk zijn niet eerder gepubliceerd. Veel fotomateriaal met bijbehorende verhalen krijgt Baaij toegespeeld als zijn boek uit 2008 wordt gepresenteerd in Jakarta. Hij krijgt er belangrijke bouwstenen mee in handen voor dit volgende werk, waarin het niet alleen gaat om het ‘wat, waar en wanneer’, maar vooral om het ‘wie’ en zijn of haar dynamische wereld. Staan er in ‘De njai’ vijftien foto’s, in ‘Portret van een oermoeder’ zijn er meer

De kern van de koloniale samenleving in één beeld: een inheemse stammoeder met om haar heen haar kinderen en kleinkinderen.> Foto uit boek

dan honderd samengebracht. Niet alleen van de njai, nee, haar familie, haar omgeving, haar wereld komt tot ons. Indrukwekkend is de stammoeder Katijem, gekleed in sarong en kebayah (witte tuniekbloes), omringd door haar familieleden. Kinderen en kleinkinderen ‘in alle kleurschakeringen van diep donkerbruin tot helwit’ poseren meestal lachend rond Katijems rotan stoel in de tuin. Katijem zelf kijkt ernstig, ze wordt immers vereeuwigd en dat is niet zo gewoon. Misschien is er een fotograaf naar het huis gekomen, misschien was er al een familielid met een eigen camera. Vanaf 1888 kon de amateur immers beschikken over een Kodak handcamera. Waardering Baaij is zorgvuldig genoeg om de rol van de fotografie in Nederlands-Indië te behandelen. De eerste fotografen in Indië zijn Europeanen die met een opdracht

naar de Oost worden gezonden. Adolphe Schaefer maakt in 1844 ‘daguerreotypieën’ van producten en landschappen. De natuurvorser Franz Wilhelm Junghuhn (1809-1864) schoot honderden opnamen van planten, gesteenten en landschappen. In de tweede helft van de negentiende eeuw vestigen beroepsfotografen zich in Indië en de Europeanen laten zichzelf, hun familie en hun woonomgeving ‘op photographie’ vastleggen. Goedkoop is het niet. Een standaard portretfoto kost vijftien tot twintig gulden. Het is waarachtig een blijk van waardering wanneer de njai door haar heer naar de studio wordt gestuurd om ‘vereeuwigd’ te worden. Via de njai, via het concubinaat (het ongehuwd samenwonen van de Europese man en de inheemse vrouw) wil Baaij een gevarieerder beeld schetsen van de koloniale maatschappij van weleer. In Nederlands-Indië woonden meer Eu-

Studioportret van Roebiam met haar oudste dochtertje omstreeks 1917. > Foto: vermoedelijk C.J. Kleingrothe, Medan

ropese mannen dan Europese vrouwen. Het concubinaat was de oplossing voor dit probleem. Ambtenaren, planters en militairen gingen samenleven met een Indonesische, Japanse of Chinese vrouw. Met dit soort verbintenis liep de Europese man niet te koop. In ‘Portret van een oermoeder’ zien we een Europese man met zijn drie Indische kinderen. Zijn njai staat niet op de foto. Wat zal de familie in Europa wel denken! Het is werkelijk geen usance om met je voorkinderen (voor het latere huwelijk met een Europese vrouw) te poseren en het portret ‘naar huis’ te sturen als aanvulling op ‘de brief uit Indië’. De ‘man’ van Roebiam denkt er weer heel anders over. Hij brengt zijn njai en hun dochter naar de fotostudio en daar poseert het tweetal op blote voeten op

een zeer westers aandoend karpet, een vloerkleed met figuren. Het is een atelierfoto, het is een Europees oog, een vreemd oog, dat door de lens kijkt en de fotograaf heeft duidelijk aanwijzingen gegeven hoe te staan. Moeder en dochter kijken desondanks alert en onvervaard. ‘Portret van een oermoeder’ onderscheidt zich van andere fotoboeken door het uitgebreide verhaal bij de geportretteerde. Met dit werk, prachtig uitgegeven, zet de auteur de oosterse oermoeders krachtig op de kaart. Voorbij is de periode dat zij ‘ongezien’ waren. Reggie Baaij: Portret van een oermoeder. Beelden van de njai in Nederlands-Indië Uitgever: Athenaeum-Polak&Van Gennep. Prijs € 24,95. ISBN978 90 253 6724 4

Tien dagen lang modestad Italië heeft Milaan, Frankrijk heeft Parijs en Nederland heeft Den Haag. Terwijl internationaal eerder Amsterdam van betekenis is in de modewereld, probeert de Hofstad daar toch tegenop te boksen. Al voor de tweede keer worden de Dutch Fashion Awards hier uitgereikt. Dat gaat gepaard met tien dagen die volledig in het teken staan van mode. Door Miranda Fieret

Wie meer wil zien dan de eenheidsworsten die veelal in winkelketens te koop zijn, kan tien dagen lang rondstruinen langs ontwerpen van Nederlandse modeontwerpers. Tijdens Résidence de la Mode staat Den Haag in het teken van mode. Van 28 oktober tot en met 7 november zijn er een moderoute, de ‘gallerystore’ Le Magasin in het winkelgebied Haagsche Bluf waar bezoekers mode-items van Nederlands toptalent kunnen kopen, en veel shop- en uitgaansaanbiedingen. Dit alles vormt de aanloop voor de uitreiking van de Dutch Fashion Awards door de Dutch Fashion Foundation op 5 november in Den Haag. Naast gerenommeerde namen als Conny Groenewegen, Iris van Herpen, Sjaak Hullekes, Marcha Hüskes, Claes Iversen en Bas Kosters is er ook werk van Haags talent te zien tijdens de moderoute. Allan Vos is één van deze Haagse ontwer-

pers. In zijn atelier aan huis is hij omgeven door stoffen, knipsels en spelden. Nog één week: dan moet zijn jurk klaar zijn. Het is weer even geleden dat Vos zich liet zien met een eigen couturecollectie. Na zijn studie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunst heeft hij gewerkt bij Yoshiki Hishinuma in Tokio, bij Walt Disney in Amerika en bij Cirque du Soleil. “Ik vond mode en theater altijd al een spannende combinatie, maar tijdens mijn opleiding kon ik daar nog niet veel mee doen. Pas tijdens het afstuderen heb ik mijn kont tegen de krib gegooid en ben ik volledig theatraal gegaan. Met als thema het circus. Dat heb ik na mijn studie vastgehouden”. Humor Het werk van Allan Vos bevat naast een theatraal aspect vaak ook humor. Zo had hij in zijn vorige collectie een jas waarbij het silhouet van een pistool op de jaszak zichtbaar was. “Ik hou van glitter and glamour, maar wel op een geraffineerde manier. Ik vind het mooi om een bepaalde emotie op te roepen”. Dat deed hij vooral met het verwerken van echt vossenbont in één van zijn ontwerpen. “Vier jaar geleden kreeg ik een restpartij materialen van Viktor&Rolf, waar ook bont bij zat. Dat heb ik gebruikt voor mijn collectie. Ik word er nog steeds op afgerekend, maar sindsdien heb ik niet meer met echt bont gewerkt. Nu verwerk ik een nep-

Mariana Verkerk in een jas van Vos. > Foto: Sander Nagel

moet erop uit, laten zien wat je kan. Dat hoop ik hiermee te doen”. De couturejurk die Vos maakt, zal in het oudroze en met bruintinten worden uitgevoerd. “Het wordt een sterke japon om te laten zien waarvoor ik sta. Het is ook meteen het eerste stuk voor mijn nieuwe collectie”. Allan Vos heeft nog een week om zijn jurk af te maken. > Foto: C&R

vosje in mijn ontwerpen, dat voelt toch een stuk beter. Bovendien is het rotspul om mee te werken”. Naast Vos is er ook werk van Michael Barnaart van Bergen, Sarena Huizinga, Janneke Lemmers, Amber Anthe Scholten en Bastian Visch te zien tijdens Résidence de la Mode. Sara Vrugt zou in het oor-

spronkelijke plan met een installatie in het Gemeentemuseum te zien zijn. Dit gaat echter niet door omdat ze de locatie te ver van de rest van de route vindt afwijken. Volgens Vos is de modewereld moeilijk te doorgronden. “Ik vind het moeilijk om mijn weg te vinden. Je moet niet stil bij de telefoon zitten wachten. Je

De moderoute in de binnenstad opent op donderdagavond 28 oktober om 19.00 uur. Daarna is de route elke dag geopend van 29 oktober tot en met 7 november 2010 van 12.00 tot 18.00 uur. Op koopavond, donderdag 4 november, zijn alle locaties geopend van 12.00 tot 21.00 uur. Allan toont zijn werk in galerie Bed ‘elZE’ aan het Spui 24-26. Voor meer informatie over de moderoute: www.residencedelamode.nl


Vrijdag 22 oktober 2010

<21

cultuur

Het lichaam als gereedschapskist In het Gemeentemuseum wordt werk van twee beeldhouwers gezamenlijk gepresenteerd onder de naam ‘Double Sexus’. We komen bij de psychiater, maar het pakt toch goed uit. Door Egbert van Faassen

Double Sexus is een essayistische expositie rond het werk van Hans Bellmer (1902-1975) en Louise Bourgeois (19112010). Er zijn opvallende overeenkomsten in thematiek. Beide kunstenaars beeldden het menselijk lichaam uit, waarbij ze vrijelijk lichaamsdelen vervormden, verdubbelden of naar eigen inzicht verplaatsten. Het lichaam als gereedschapskist voor nieuwe assemblages – maar dat is een nuchtere formulering, die geen recht doet aan hoe het werk van beide kunstenaars je soms onwillekeurig doet griezelen. Waar het lichaam in het geding is, ben je al snel geneigd tot een zekere vereenzelviging met wat je ziet. Het werk van Bellmer is nogal verontrustend. Hij zag het vrouwelijke lichaam als iets wat bewerkt kon worden: ‘zoals de tuinier een buxus (in een vorm) dwingt, zo dringt de man … de geometrische en algebraïsche gewoonten van zijn denken op aan het beeld van de vrouw.’ Heel letterlijk deed hij dat door het lichaam van zijn levensgezellin Unica Zürn tot een pakket in te snoeren voor een foto, vaker voerde hij zijn vormexperimenten uit op papier. Die tekeningen, waarvan er veel in het Gemeentemuseum zijn te zien, onderscheiden zich niet bijzonder van die van veel andere surrealisten. Het typische Bellmer-materiaal is een pop, die in onmogelijke houdingen wordt gezet en dan gefotografeerd. Dergelijke foto’s vormden Bellmers visitekaartje, waarmee hij direct door de Parijse surrealisten als één der hunnen werd verwelkomd. Een reeks piepkleine fotootjes uit de map ‘La poupée’ (1936) is in zijn geheel in de tentoonstelling opgenomen. Ook is er een levensgrote pop, die als een halve vrouw, wier kale hoofd overgaat in een eikel, op een Thonet-stoel zit, een laat werk uit 1971. Deze wordt dan getoond naast een tweehoofdige pop met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsdelen, gemaakt uit opgevulde, aan elkaar genaaide lappen, zoals een knuffel is gemaakt, maar deze is dan bijna levensgroot. Overduidelijke seksuele toespelingen, vervormde geslachtskenmerken die door bewust opgeroepen associaties met kinderspeelgoed iets ongepast liefelijks krijgen (weer een tikje schandaliger, maar daarvan rept de catalogus niet) en een halvering in Bellmers ‘Demi-poupée’ naast een verdubbeling in Bourgeois’ liggende pop, het zijn in het oog springende overeenkomsten. De expositie toont er meer. Een dubbeltentoonstelling is zeker gerechtvaardigd. Louise Bourgeois was dan ook blij met het concept en ze heeft daar nog voluit aan meegewerkt.

Hans Bellmer, Die Puppe (Rumpf), 1935/1965, aluminium afgietsel op een goudgepatineerde bronzen sokkel, 50 x 27 x 25 cm, Sammlung Ulla en Heiner Pietzsch, Berlijn

Louise Bourgeois, Fragile Goddess, 2002, stof, 31,7 x 12,7 x 15,2 cm, Privatsammlung, Courtesy Barbara Gross Galerie, München Hans Bellmer, La Poupée. Seconde partie, zonder datum (1936?), portfolio met 8 handgekleurde en 3 zwart-wit foto’s op karton, ieder 5,3 x 5,4 cm, Staatliche Museen zu Berlin, Nationalgalerie, Sammlung Scharf-Gerstenberg

Louise Bourgeois, Cell XXVI, 2003, staal, stof, aluminium, roestvrij staal en hout, 252,7 x 434,3 x 304,8 cm, courtesy Cheim & Read, New York

Die vervormingen van het lichaam zijn tegelijk griezelig en fascinerend. Je zou

kunnen zeggen dat kunstenaars die, zoals Bellmer en Bourgeois, dit register overtuigend weten te bespelen, zich verzekerd weten van de aandacht van de beschouwer. Dat is een verklaring, die zich beperkt tot het onderwerp en de voordracht van de kunstenaar. De tentoonstellingsmakers zien echter meer overeenkomsten: beide kunstenaars hadden te maken met een dominante vader – een psychologische verklaring. Beide kunstenaars spelen in op diepgewortelde angsten en verlangens – een Freudiaanse verklaring, en dat is niet helemaal hetzelfde. Zo is het concept van de tentoonstelling sterk gekleurd door het gedachtegoed van de surrealisten, die het onderbewuste wel even zouden blootleggen, kort gezegd. De biografieën van beide kunstenaars geven daar ook wel aanleiding toe. Maar of dat nu de meest boeiende invalshoek is, betwijfel ik. Louise Bourgeois trouwde in 1938 met de

Amerikaanse kunsthistoricus Robert Goldwater, die toen de allereerste studie ooit over de invloed van de ‘primitieve’ kunst op die van de modernen voltooide. Een onderwerp, dat de meest op hun tijd gespitste Amerikaanse kunstenaars evenzeer interesseerde als het Europese surrealisme. Zo zat zij in het centrum van het nieuwsgierigste deel van de kunstenaars in New York en zij was welkom om te exposeren in die galeries die er toen voor de nieuwste kunst waren en nam ook deel aan groepstentoonstellingen in Amerikaanse musea. Twee houten beelden vertegenwoordigen haar vroege werk, een soort van vlakke totems. Misschien enigszins uit zicht verdwenen, kreeg zij in 1981 een retrospectieve tentoonstelling in het Museum of Modern Art – als eerste vrouw. Bij die gelegenheid verklaarde zij in een vraaggesprek met het invloedrijke tijdschrift ‘Artforum’ dat al haar werk terugging naar haar persoon-

lijke belevenissen als kind. Het lijkt wel alsof niemand dat sindsdien in twijfel heeft getrokken. Haar werk is heel inventief, haar materiaalgebruik ongelooflijk gevarieerd. De spin, die op de vijver voor het museum is geplaatst, is een wonder van beeldhouwkunst als je kijkt naar de gevarieerde houdingen van de lange poten en het met spiralen omwikkelde lijf van het reuzeninsect, dat volgens de kunstenares zelve symbool staat voor ‘de moeder’. Veel te kijken en veel psychologisch, eh… niet volkómen gezwets dat je op de koop toe kan nemen. Double Sexus. Hans Bellmer – Louise Bourgeois, Haags Gemeentemuseum Stadhouderslaan 41, tot 16 januari 2011, di. t/m zo. 11-17 u. Gesloten op 25 december en 1 januari. www,gemeentemuseum.nl Catalogus: Silke Krohn e.a. ‘Hans Bellmer Louise Bourgeois, Ludion/ Gemeentemuseum Den Haag, € 34,95

Ingezonden mededeling

LITERATUUR

VriJDag 5 n oVem B er

alex Boogers

Tommy Wieringa

nieuw boek De tijger en de kolibrie

150 miniaturen ga niet naar zee

de vechtende schrijver komt met een

Centrale Bibliotheek, Spui 68, Den Haag

latenight_DHC_adv275x80mm_november2010_v01.indd 1

goslink live optreden

over zijn autobiografie in

Aanvang: 21.30 uur Kaarten aan de zaal: niet-leden € 5,-/ leden € 2,50

Voor meer informatie: www.literatuurlatenight.nl

11-10-10 10:13:36


22>

Vrijdag 22 oktober 2010

sport

Marcella

Topsport verliest

Ruzie tussen de KNVB en Bayern München, sabotage aan de koets van paardenmenner IJsbrand Chardon, de verkoop van dressuurpaard Totilas aan Duitsland en, als klap op de vuurpijl, de uitsluiting van Yuri van Gelder bij het WK turnen. In vogelvlucht een paar opvallende momenten uit de Nederlandse topsport van de afgelopen twee weken. Waar gaat dit naar toe? Moeten we constateren dat de topsport weer eens verliest van het grote geld en dat sporters speelbal worden van de media? Dat de kinderachtige leiding van voetbalclub Bayern München na de affaire Arjen Robben een slaatje wenst te slaan uit de knieblessure van Mark van Bommel was te verwachten. En dat de eigenaar van het wonderpaard Totilas vijftien miljoen wenst te cashen voor zijn fokproduct is begrijpelijk. We zijn er inmiddels aan gewend dat geld in topsport prevaleert boven sportieve prestaties. Maar dat de mens Yuri van Gelder niet door de KNGU in bescherming is genomen op het moment dat hij de bond het hardste nodig had, zegt genoeg over hoe Nederland omgaat met zijn topsporthelden. Het lijkt erop dat de turnbond vooral bezorgd is geweest over hoe ze in de media zou worden afgeschilderd. Dat ze een psychisch labiele Van Gelder uit het WK heeft gehaald is te begrijpen, maar had dat niet wat chiquer gekund? Van Gelder heeft een rotjaar achter de rug. Geschorst, afgekickt van cocaïne en teruggekomen aan de turntop. Ja, hij heeft fouten begaan door cocaïne te snuiven. Daarmee heeft hij zichzelf en de Nederlandse turnsport ernstige schade toegebracht. Maar hij heeft ten opzichte van de concurrentie niet vals gespeeld. En dat kunnen we niet van alle topsporters zeggen. Waarom heeft de turnbond Yuri niet meer terzijde willen staan en is onenigheid ontstaan over een gesprek waarin hij heeft willen aangeven dat hij het moeilijk had en bang was voor een terugval? Het kan niet anders dan dat de woorden van Van Gelder verkeerd zijn geïnterpreteerd. De Waalwijker blinkt nu eenmaal niet uit in goede communicatie, heeft geen geweldige woordenschat en kan zijn gevoelens moeilijk onder woorden brengen, zo bleek immers uit de documentaire van de NOS van vorige week. Maar had de turnbond deze unieke topsporter niet het voordeel van de twijfel moeten geven? Hem alle steun moeten toezeggen om hem bij de nieuwe problemen te helpen? Ik denk het wel. Marcella Mesker Gastspreker voor bedrijven en organisaties, www.marcellamesker.nl

Mario (links in het rood) en Sylvio Mansveld (in het geel-zwart gestreepte shirt) vlak voor de promotiewedstrijd tegen ‘oude bekende’ ADO Den Haag, vorig seizoen. > Foto: Creative Images

Bij de gebroeders Mansveld staat plezier altijd voorop Het zijn geen onbekenden in het Haagse amateurvoetbal. De broers Sylvio en Mario Mansveld. Opgegroeid bij de jeugd van ADO, en na enkele omzwervingen bij het Voorburgse Wilhelmus neergestreken. Mario is nog steeds actief als speler in het eerste elftal, Sylvio is betrokken bij de begeleiding en staat als ‘vlagger’ langs de lijn van zijn broer. “Voetbal is ons met de paplepel ingegoten en is ook de rode draad in ons leven. Maar de familie staat altijd voorop”. Door Bert Tielemans

Op donderdag is het clubavond bij VV Wilhelmus en dus druk in de kantine na de trainingen. Spelers en begeleiding van verschillende elftallen hebben lol met elkaar terwijl ze naar ‘Oh Oh Cherso’ kijken op een groot scherm en een broodje eten. De sfeer is goed bij de Voorburgers. De geel/zwarten zijn opgeleefd. De hoofdmacht promoveerde vorig seizoen onder leiding van Harold Tjaden naar de Eerste Klasse en won en passant de eerste Haaglanden Voetbal Cup. Maar ook de jeugdafdeling staat er met 45 elftallen florissant op. Bijzonder voor een club die kortgeleden het hoofd financieel nog maar net boven water kon houden en niet eens een A-jeugdelftal op de been kon brengen. Sylvio (37) en Mario (34) Mansveld voelen zich thuis in Voorburg en genieten nog steeds volop van het clubleven. Mario: “Mooi toch hier, ik heb nog elke dag plezier als ik op het veld sta met die gasten”. Sylvio vult direct aan: “Voetballen is het mooiste, dat doe ik niet meer. Maar het is leuk om nog altijd bij het spelletje betrokken te zijn. Daarom ben ik vlagger geworden bij Wilhelmus en sinds dit seizoen ook op zaterdag trainer van Vierdeklasser KSD”. De broers Mansveld, verre familie van

de grote Aad, werden al op jonge leeftijd door hun vader aangemeld bij ADO. Mario: “Bij de F-jes begon het allemaal. Ik was denk ik vijf of zes. Mijn broer liep daar toen al rond”. Zowel Mario als Sylvio doorliepen de jeugdopleiding waarbij Sylvio het tot de hoogste jeugdselectie wist te schoppen. Het betaalde voetbal haalde hij niet in zijn geboorteplaats. Wel in Rotterdam bij Excelsior. Sylvio: “Jammer dat ik niet bij FC Den Haag doorbrak, maar ik vind het nog steeds geweldig dat ik het betaalde voetbal heb gehaald bij Excelsior”. Na zes jaar in Rotterdam, waarvan drie jaar in het eerste, kreeg Sylvio geen nieuw contract bij de Kralingers. Sylvio: “Ze begonnen een samenwerking met Feyenoord, waardoor veel jongens geen contract meer kregen. Er waren in de Eerste Divisie nog wel wat mogelijkheden, maar concreet werd het nergens. Toen heb ik kort bij Capelle gespeeld in de Hoofdklasse, daarna de amateurs van ADO voordat mijn Wilhelmus jaren begonnen”. Ma-

Wilhelmus in opmars Afgelopen week opende voorzitter Frank Nihof van VV Wilhelmus het vernieuwde sportpark Westvliet aan de Groene Zoom. Twee prachtige kunstgrasvelden, staantribunes langs het hoofdveld en een schitterend nieuw gebouw met kleedkamers. Een trotse Nihof zei tijdens de opening tegen Haaglandenvoetbal TV: “Het gaat stormachtig snel met Wilhelmus. Bij de allerkleinsten hebben we nu zelfs al een wachtlijst, want zelfs met 5 velden is de capaciteit beperkt. Maar we hebben nu wel één van de mooiste accommodaties van Nederland”.

rio haakte op 16-jarige leeftijd een paar jaar af bij ADO en stopte helemaal met voetbal. Mario: “Even geen zin meer. Studie en andere interesses waren belangrijker”. Na drie jaar begon het toch weer te kriebelen. “Ik kwam uiteindelijk bij TONEGIDO aan de Rodelaan terecht. Wat een geweldige tijd en wat een geweldige club. Een topelftal stond er in het veld met verschrikkelijk goede voetballers. De broertjes Moen, Lemmy Stevens, Joost Timmer, Robin Knoester en Harry de Haas. We wonnen prijs na prijs en misten op een haar het kampioenschap in de Hoofdklasse”. Mario Mansveld speelde als ‘dienende’ speler op veel verschillende posities. Mario: “Waar de trainer me nodig had stond ik. Middenveld, rechtsachter of rechtsbuiten, ik heb overal wel gespeeld. Welke nieuwe speler ook kwam, voor concurrentie was ik nooit bang. Ik ging de strijd gewoon weer aan”. Ouders Bij een lange voetbalcarrière horen hoogtepunten. Sylvio weet direct wat het mooiste was in zijn voetballoopbaan: “Mijn debuut in het betaalde voetbal bij Excelsior. In het Zuiderpark tegen FC Den Haag. Hoe mooi kan je het hebben en dan als invaller de 2-3 te maken. Ik ben supporter van Den Haag, maar dat was toch wel heel erg mooi”. Mario kan eigenlijk geen specifiek hoogtepunt noemen. “Prijzen winnen is altijd mooi en gelukkig heb ik er heel wat gepakt. Vorig seizoen de Haaglanden Cup met Wilhelmus was mooi, maar ook de twee Amstelcups voor amateurs bij TONEGIDO springen eruit”. Bijna tegelijk brengen de broers andere hoogtepunten ter sprake. “Weet je wat echt belangrijk is”, begint Sylvio, “Onze ouders waren er altijd bij. Cambuur uit, VVV uit, pa en ma sloegen geen wedstrijd van ons als speler over. Als je terugkijkt op je carrière is dat toch eigenlijk het mooiste”. Mario vult aan:

“Toen we allebei speelden, was het soms lastig kiezen, maar nog steeds zijn ze er zoveel mogelijk bij als ik speel. En na afloop trots in de kantine hè. Thuis liggen de plakboeken. Uitslagen, foto’s, krantenartikelen, keurig bijgehouden van ons allebei. Ik blader het natuurlijk wel eens door”. Als eerbetoon gaan alle prijzen direct door naar het ouderlijk huis. Mario: “Met TONEGIDO wonnen we twee Amstelcups en dan kreeg je van die badjassen. Die hangen bij mijn ouders thuis nog ergens in de kast. Nooit aan gehad, maar mijn vader bewaart het allemaal”. Opvolgers Alleen bij de ADO amateurs speelden de broers een jaartje in één elftal. Nu komen ze elkaar iedere zondag tegen bij Wilhelmus. Mario als aanvoerder in het veld, Sylvio als vlagger langs de rand van het veld. Sylvio: “Leuk natuurlijk. Ik blijf er een beetje fit bij en het ontspant me naast mijn drukke baan bij LNL Bedrukking en Promotie, en Klupp. En natuurlijk is het leuk om te vlaggen bij het elftal van je broertje”. Als speler weet Mario dat de herfst van zijn carrière is aangebroken. “Ik ga zolang door als ik fit blijf, bekijk het van jaar tot jaar. Ik ben altijd zuinig geweest op mijn lichaam. We hebben nu een leuk elftal staan met een trainer die vooruit voetbalt. Ik heb nog waarde in dit elftal, maar wat veel belangrijker is, ik vind het spelletje nog steeds leuk”. Het duurt nog even maar de opvolgers van de broers Mansveld staan al klaar. De neven Milan (4) en Dean (bijna 2), zoontjes van respectievelijk Sylvio en Mario. Trots laat Mario een filmpje zien op zijn mobiele telefoon. “Kijk, hij heeft een aardig schot in de benen. En koppen kan hij ook. Nu in de huiskamer, straks op het veld”. Sylvio vult aan: “Milan was op de dag van zijn geboorte al lid van Wilhelmus. Hij is bijna vijf en dan staat hij in het geel en zwart op het veld bij de Mini F”.


Vrijdag 22 oktober 2010

sport

‘Korfbal is een belangrijke sport in Den Haag’ Den Haag is één van de speelsteden van het EK korfbal 2010. Korfbalvereniging Eibernest/Vrolijk ontvangt in het weekeinde van 22 tot en met 24 oktober de teams van Rusland, Slowakije, Engeland en Ierland. Door Eppo Ford

Het is volgens voorzitter Edu van Deursen een hele toer om het EK mede te organiseren. “Als je accommodatie gebruikt wordt, weet je dat je veel vrijwilligers moet inzetten. Er zijn rondom de wedstrijden een kleine honderd vrijwilligers actief ”. De Haagse korfbalvereniging heeft 220 spelende leden; bijna de helft is betrokken bij het EK. Van de bar tot de EHBO-post, overal staan Eibernest/Vrolijk leden. Toen de korfbalbond speelsteden en locaties zocht om het EK te organiseren, meldde Eibernest/Vrolijk zich toch zonder aarzelen samen met de gemeente Den Haag aan. Van Deursen: “We vinden dat korfbal een belangrijke sport in Den Haag is. De gemeente wil topsport promoten. We hebben het gezamenlijk opgepakt”. Van Deursen: “Het is een uniek evenement. Veel leden vinden het leuk om een bijdrage te leveren. Het EK zorgt voor saamhorigheid binnen de vereniging. Al is het EK in het belang van het hele Haagse korfbal”. Rusland, Slowakije, Engeland en Ierland zijn de landen die in Den Haag uitmaken wie er van poule D in de kwartfinale komen. Van Deursen: “Het is natuurlijk jammer dat het Nederlandse team niet in Den Haag speelt, maar we moeten realistisch zijn. Onze accommodatie is daarvoor te klein. Enkele weken geleden werd er een oefenwedstrijd tussen Oranje en

Verliezen van je grote concurrente, dat moet pijn hebben gedaan. Van Emden: ”Leuk is anders natuurlijk. Vijf weken geleden heb ik aan het WK meegedaan. Op dit toernooi heb ik me wat anders voorbereid. Het is dat je goed voor de dag wilt komen, wanneer in Rotterdam familie en vrienden komen kijken, anders had ik misschien nog geeneens meegedaan. Ik heb mezelf niet veel druk opgelegd, maar van Elisabeth had ik graag gewonnen”. Op het WK won je nog van haar. “Dat was in de kwartfinale. Maar ik eindigde uiteindelijk als vierde. Daar heb ik wekenlang goed van gebaald. Ik wilde ook dolgraag van Elisabeth winnen in Rotterdam tijdens de Grand Prix. Daar had ik wel even een statement willen maken. Ik had een gevoelige tik kunnen uitdelen aan één van mijn concurrenten voor de Olympische Spelen”.

Het Nederlands korfbalteam speelde een vriendschappelijk duel tegen het Haags Korfbalteam. De dame in Oranje is Kim Cocu (Koog Zaandijk), de dame van de Haagse Selectie is Suzanne Biegel (Die Haghe). > Foto: Joost van Soest

‘SVLY moet huiskamer van Leidschenveen worden’ In de oksel van het Prins Claus Plein ligt sportpark De Dijken er schitterend bij. Vier tennisbanen, drie voetbalvelden, een pétanquebaantje, een tribune en een ‘Grand Café’ als kantine. Bespeler van het complex is omnivereniging SVLY: Sport Verbroedert LeidschenveenYpenburg. En dat is precies wat voorzitter Leon van Knijff voor ogen heeft in het achtste stadsdeel van Den Haag: verbroedering. Door Bert Tielemans “Samenhang en binding, dat miste ik het meeste toen ik in Leidschenveen kwam wonen. We wonen hier in misschien wel de mooiste huizen van de stad, maar het contact tussen de bewoners is minimaal”. Volgens de bevlogen voorzitter van SVLY moest daar snel verandering in komen. Hij pakte de handschoen op en stapte in het bestuur. Leon van Knijff: “Een sportclub, middenin de wijk, is een prachtig middel om het leuk te hebben met elkaar. Bewoners kunnen hier met elkaar tennissen of voetballen, maar het moet ook een ontmoetingsplek worden waar je ’s avonds gezellig een biertje gaat drinken. SVLY moet de huiskamer van Leidschenveen worden”. Pas vorig jaar opende sportwethouder Sander Dekker De Dijken. Van Knijff: “Veel te laat natuurlijk, maar terugkijken heeft geen zin. We hebben nu een winkelcentrum en sportvelden, dus nu moeten we er de schouders onder zetten”. Voortgekomen uit de oude voetbalclub Duinoord/De Jagers, die moest vertrekken uit Mariahoeve, is SVLY inmiddels uitgegroeid tot een omnisportvereniging met bijna 530 leden die er kunnen voetballen, tennissen, korfballen en jeude-boulen. De Knijff: “We groeien razendsnel. De jeugd stroomt toe en we bekijken of we hier op termijn ook nog andere sporten kunnen huisvesten, zoals hardlopen en bridge. Overdag wordt het

Van Emden onderuit bij GP Rotterdam De Haagse judoka Anicka van Emden verloor afgelopen weekeind in Rotterdam tijdens een Grand Prix wedstrijd in de halve finale van Elisabeth Willeboordse. Met haar clubgenote zal Van Emden de strijd aan moeten gaan om zich te plaatsen voor de Olympische Spelen van Londen 2012.

een Haagse selectie gespeeld. De zaal zat vol. Er kunnen maar 800 mensen in”. De vier landen die in de hal van Eibernest/ Vrolijk spelen, behoren niet tot de favorieten om de finale te halen. “Hun niveau is ver, ver van het Nederlandse team verwijderd. Rusland en Engeland zijn de favorieten in deze poule. Als ze hun best doen, kunnen zij op het EK rond positie vier, vijf eindigen”. Een grote voorkeur voor één van deze landen heeft hij niet. “Rusland kennen wij wat beter, want die ploeg heeft wel vaker in onze hal getraind”. De hoofdreden dat Eibernest/Vrolijk het EK mede organiseert, is om het Haagse korfbal een impuls te geven. KVS speelt op het hoogste niveau, Die Haghe speelt net als Eibernest/Vrolijk in de Hoofdklasse. Slechts één lid van Oranje speelde ooit in Den Haag: Mady Tims kwam jaren geleden uit voor Die Haghe. Van Deursen: “Je kan niet dwingen dat goede korfballers uit deze regio komen. Maar het geeft wel aan wat het niveau van het Haagse korfbal momenteel is. We hopen dat het EK helpt om het korfbal te promoten”. Gaat van Deursen nog spelers scouten die in de sporthal spelen? De Hoofdklasser heeft de ambitie om op de lange termijn de stap te maken naar de Korfbal League. Van Deursen: “Wij niet. Misschien andere clubs. Maar de goede buitenlandse spelers zijn al bekend en spelen al in de Benelux. En je kan met korfbal geen geld verdienen, dus dat maakt het ook lastig om spelers naar Nederland te halen”. Meer informatie: www.ekkorfbal2010.nl. De finale in Ahoy is uitverkocht, en ook in enkele andere speelsteden zijn wedstrijden uitverkocht. Voor de wedstrijden in Den Haag zijn nog kaarten te verkrijgen.

<23

Want maar één van jullie mag uitkomen tijdens de Spelen in de gewichtsklasse ‘onder 63 kilo’. “We gaan in mei 2012 kijken wie de beste is. Er wordt naar de prestaties van tien toernooien gekeken. Daar zijn er inmiddels al vier van geweest. Elisabeth staat nu tweede, ik vijfde. We moeten ons plaatsen bij de beste veertien van de wereld. Dan gaat de judobond kijken wie het hoogste staat, maar dan nog ben je niet zeker van je plek”.

Tip 5 Ook komende week staan er interessante sportevenementen op de agenda. Den Haag Centraal maakte voor u een kleine selectie.

EK Korfbal > Den Haag is één van de speelsteden van het Europese titelstrijd Korfbal. Rusland, Engeland, Slowakije en Ierland strijden hier voor een plek in de volgende ronde. Van 22-24 oktober, HKV Ons Eibernesthal, Steenwijklaan. HYS The Hague – Geleen Eaters > HYS The Hague heeft zich geplaatst voor de halve finales van de bekercompetitie, maar strijdt nog voor het thuisvoordeel. Tegenstander Geleen moet zich nog zien te plaatsen voor de halve finales. Vrijdag 22 oktober, 20.00 uur sportcentrum De Uithof, Jaap Edenweg.

Leon van Knijff tussen ‘de toekomst’ van SVLY. > Foto: Creative Images

complex gebruikt door een Buitenschoolse Kinderopvang, en misschien bieden we straks onderdak aan bijvoorbeeld een fotoclub. Laten we de accommodatie vooral multifunctioneel gebruiken”. Behalve nieuwe jeugdleden weten inmiddels ook complete voetbalelftallen de weg richting De Dijken te vinden. De dames van TONEGIDO stapten na de opheffing van de Voorburgse club over naar SVLY en ook de bijna complete selectie van tweedeklasser SV Wateringse Veld streek neer in Leidschenveen. Leon van Knijff: “Een toevalligheid. Ons eerste team kon het vorig seizoen niet bolwerken in de vierde klasse en wij zochten een nieuwe trainer die vanaf het nulpunt een prestatief elftal wilde opbouwen. Dat werd Madjo Dewus, die onverwacht

een groot deel van zijn oude selectie meebracht”. Madjo Dewus vult aan: “Ik vertrok niet plezierig bij Wateringse Veld en veel jongens waarmee ik al langer werkte, wilden daardoor weg en met mij mee naar een andere club”. Dewus koos bewust voor SVLY: “Het complex sprak me direct aan. Alles nieuw, prachtige velden en bovendien wil de club snel hogerop. Met deze groep moeten we mee kunnen doen om promotie, dus voorlopig gaat het goed.” Goed is een understatement. Ongeslagen en met de maximale score van 21 punten uit 7 wedstrijden staan de Leidschenveners fier bovenaan in 4B. Dewus: “Maar we zijn nog geen kampioen hoor. Vergeet DoCoS uit Leiden niet, dat heeft ook nog geen wedstrijd verloren. Bovendien

moeten we intact blijven. Als we veel blessures en schorsingen krijgen wordt het lastig, want de selectie is niet breed”. Over het waarom van het succes is Dewus duidelijk: “De sfeer is hier heel goed. De jongens hebben het naar hun zin. Daar hamer ik ook altijd op. Zie voetbal als hobby, maak plezier met elkaar. Prestaties komen dan vanzelf.” Madjo Dewus en Leon van Knijff streven ernaar om de selectie te integreren in de club. Leon van Knijff: “Het eerste mag geen eilandje worden. Dat we nu bovenaan staan helpt. Iedereen wil winnen en erbij horen. Ineens melden jongetjes zich spontaan aan als ‘pupil van de week’ bij de thuiswedstrijden van het eerste elftal. Vorige wedstrijd hadden we er ineens twee. Geweldig toch. De prestaties zijn een stimulans voor SVLY”.

HDM – Hurley > De hockeysters van HDM zijn de grote verrassing in de hoofdklasse. Afgelopen zondag werd het team door landskampioen Den Bosch met 5-0 verslagen. Zondag volgt tegen middenmoter Hurley de kans in de top mee te blijven draaien. Zondag 24 oktober, 12.45 uur, Theo Mann Bouwmeesterlaan. Wilhelmus – Olympia > Promovendus Wilhelmus heeft in de eerste klasse nog geen potten kunnen breken. Zondag speelt het in de tweede ronde van de districtsbeker tegen het Goudse Olympia. Zondag 24 oktober, 14.00 uur, Sportpark Westvliet, Groene Zoom. HGC - Rotterdam > De Wassenaarse hockeyers plaatsten zich afgelopen weekeinde voor de tweede ronde van de Euro Hockey League. Het verrassend goed presterende Pinoké is de volgende tegenstander in de hoofdklasse. Zondag 24 oktober, 14.45 uur, Sportpark Roggewoning, Buurtweg Wassenaar.


24>

(advertentie)

Vrijdag 22 oktober 2010

sport

Nieuw op Radio West: Martine Boerkamp Het middagmagazine West weet Het heeft een nieuwe presentatrice: Martine Boerkamp. Ze is voortaan elke werkdag tussen 13 en 14 uur te horen op Radio West waar ze samen met deskundigen als de tuinman, de paragnost of de dierenarts vragen van luisteraars beantwoordt. De ervaren radiomaakster vindt het heerlijk om juist dit programma te mogen presenteren: ‘ik hou van de combinatie van nieuws, verhalen en contact met luisteraars’.

1-6 november

Martine Boerkamp werd in haar tienerjaren ‘besmet met het radiovirus. “ Ik ben begonnen als vrijwilliger bij een lokale omroep en het was het voor mij duidelijk wat ik wilde: radio maken! M’n studententijd heb ik grotendeels doorgebracht bij Stadsomroep Utrecht. En de afgelopen bijna 14 jaar heb ik gewerkt bij RTV Rijnmond.” Met de overstap naar Radio West maakt Martine ook de stap naar deze regio. “Een geweldig gebied. Ik ben een stadsmens en hier heb je natuurlijk mooie grote steden: Den Haag, Delft, Gouda en Leiden. En het strand zo dichtbij is natuurlijk heerlijk. Ik was laatst met m’n twee zoontjes naar het Louwman Museum, ja ze houden van auto’s. Toen was het onverwacht nog heel lekker weer en hebben we de rest van de middag op het strand doorgebracht, lekker pootje baden en wat drinken bij een strandtent. Heerlijk.”

Ik&de stad!

Spannend

West weet Het is een informatief en gezellig lunchprogramma waarin luisteraars vragen kunnen stellen aan deskundigen. Dat is de ene keer een topkok, dan weer een dierenarts, hovenier of paragnost. Presentatrice Martine Boerkamp heeft enorm veel zin in het, voor haar, nieuwe programma: “ik vind het leuk om dieper in te gaan op onderwerpen, dus langer de tijd te hebben om ergens over te praten.” De bijdrage van de luisteraars maken West weet Het dan ook een herkenbaar en afwisselend programma. Martine: “het is een uitdaging om dagelijks een uitzending te presenteren, waarbij het iedere keer weer de vraag is waar de luisteraars mee komen. Dat is elke dag dus weer spannend.” Martine is iedere werkdag tussen 13 en 14 te beluisteren in West weet Het, via 89.3 Radio West.

Meepraten over jouw stad? Meedoen? Ga naar: www.denhaagindialoog.nl

Terug in de tijd met Varen als Toen Van oude marineschepen tot plezierjachten. Het programma Varen als Toen op TV West is een programma over de mensen die in ZuidHolland historische schepen restaureren, beheren en in de vaart houden. Als dé waterprovincie bij uitstek is Zuid-Holland thuishaven van een indrukwekkende vloot varend erfgoed. Varen als Toen laat u kennis maken met de bemanning van diverse schepen uit de vrachtvaart, marine, pleziervaart, sleepvaart en visserij. De laatste aflevering gaat over de historische werven waar zij hun schepen restaureren en onderhouden. Varen als Toen is vanaf maandag 25 oktober te zien op TV West. Meer informatie is te vinden op www.westonline.nl

se Hollandrs e t Mees n o.a. e n va met werk t, Debussy S c h ub e r s s i a e n en Me

vrijdag 5 november 20.15 uur

Deze week: Woensdag vanaf 17.00 uur TV West Nieuws Westdoc Verkeersjournaal Donderdag vanaf 17.00 uur TV West Nieuws Kek kunst en cultuur Verkeer en Meer Vrijdag vanaf 17.00 uur TV West Nieuws Vak W Verkeersjournaal

Zaterdag vanaf 18.00 Nieuwsweek TV West Sport Zondag vanaf 17:00 uur TV West Nieuws TV West Sport Verkeersjournaal

Maandag vanaf 17:00 uur TV West Nieuws Varen als Toen Verkeersjournaal Dinsdag vanaf 17:00 uur TV West Nieuws Team West Wat nou Zuid-Holland?! Verkeersjournaal

Elke werkdag tussen 7-9 uur TV West Ochtendnieuws TV West is via Ziggo Digitaal te vinden op kanaal 989

Deze week: maandag t/m vrijdag 06-09 u West wordt Wakker 09-12 u de Ochtendshow 12-13 u het Twaalfuurtje 13-14 u West weet Het 14-16 u de Middagshow 16-18 u West komt Thuis 18-19 u Gesprek van de Dag

zaterdag 08-11 u ZEP 11-12 u And the beat goes on 12-14 u Ik hou van Holland 14-18 u Radio West Sport 18-19 u Ron’s Platencast

zondag 08-09 u ZEP 09-10 u Ouwe Joekels 10-12 u Klassiek op West 12-18 u Non-stop muziek 18-19 u Ouwe Joekels (hh) 19-21 u Klassiek op West (hh)

Zie voor het actuele nieuws, de exacte uitzendtijden en meer programma-informatie TV West Teletext of Westonline.nl

Dr Anton Philipszaal Info & kaarten www.philipszaal.nl 070 88 00 333 41-014_ADVERTENTIE_DenHaagCentraal.indd 1

klassiek aan het

Spuiplein 07-10-2010 14:06:29


Vrijdag 22 oktober 2010

Theater Muziek Evenementen vrijdag 22 oktober 10.00

11.00

11.00

11.00

11.00

11.00

11.00

13.00

14.30

14.30

14.30

15.00

15.00

15.30

16.00

16.30

Museum voor Communicatie> ‘Herfstvakantie activiteiten’. In de herfstvakantie biedt het Museum voor Communicatie elke dag activiteiten voor jong en oud. Doe je dromen. www.muscom.nl Den Haag> ‘De Betovering’. Kinder Kunst en Cultuur Festival met voorstellingen en workshops in diverse theaters. www.debetovering.nl Theater aan het Spui> ‘Animatiefilms’. Ben je acht jaar of ouder, dan kun je Bij Herman kijken naar animatiefilms, die het Shoot Me Film Festival speciaal voor jou geselecteerd heeft. Tot 17.00 uur. www.theateraanhetspui.nl Theater aan het Spui> ‘De Knuffelautomatiek’ De Bonte Hond. Uit de Knuffelautomatiek trek je geen kroketten of frikadellen, maar knuffelbeesten. Tot 17.00 uur. www.theateraanhetspui.nl Theater aan het Spui> ‘Gedichtentelefoon’. Er zitten acht verschillende gedichten in de telefoon, dus kies en luister? Tot 17.00 uur. Gratis. www.theateraanhetspui.nl Theater De Regentes> ‘Moestuin’ Danstheater Aya. Zintuiglijke voorstelling in tuinaarde voor twee danseressen. € 5,-. www.deregentes.nl Zorgcentrum Loevestein> ‘De legende van Woesterdam’ Kopergietery, Studio Orka. We nemen je mee naar het buurtpark voor een liefdesverhaal vol grappige geheimen, ontroerende herinneringen en een bloedmooie - vliegende – legende (ook om 14.00 uur). € 3,-. www.studio-orka.be/ Theater aan het Spui> ‘Pieter Tiddens - De Páneet’. Pa wil de planeet zo inrichten als hij dat wil. € 5,-. www.theateraanhetspui.nl Kooman’s Poppentheater> ‘Lompie de Lorrebeer’. Een slechte lorrenman heeft de bril van de Oude Geleerde Man gestolen. De dief wil de bijzondere bril voor veel geld verkopen en verstopt deze in zijn pakhuis. Maar daar woont ook Lompie, een versleten teddybeer. € 9,50 UITpas 8,50; jeugd 7,-. www.koomanspoppentheater.nl Theater Diligentia> ‘Tophit, van Monteverdi tot Michael Jackson’. Het verhaal van een muziekdoosje, een kleine, blikken trommel. € 7,50. www.theater-diligentia.nl Theater Merlijn> ‘Koning van Katoren’. De koning van Katoren is al 17 jaar dood en zes ministers regeren nu het land. Nog nooit heeft iemand gevraagd wat je moet doen om koning te worden... € 10,-; jeugd 8,-. www.rabarber.net De Koninklijke Schouwburg> ‘Jazz4kids op reis’. We reizen door de jazzmuziek en maken zo kennis met heel veel soorten jazz. € 5,-. www.ks.nl Malieveld> ‘Jungle Fantasy’ Circus Herman Renz. Avontuurlijke circusshow waarin internationale topacts samenkomen. Machtige leeuwen, imponerende krachtacrobaten, Ghanese dansers, de bekende clown Milko & Frenky en nog veel meer! € 17,- t/m 25,-; jeugd 12,- t/m 30,-. www.renz.nl Theater aan het Spui> ‘Pieter Tiddens - De Páneet’. Pa wil de planeet zo inrichten als hij dat wil. € 5,-. www.theateraanhetspui.nl Muzee Scheveningen> ‘De vier vrouwen van Willem van Oranje’ Het Portret spreekt. Het woord is aan de vier echtgenotes van Willem van Oranje. Via hen leert u - Willem van Oranje - onze Vader des Vaderlands kennen. Ook om 13.30 uur. € 15,-. www.muzee.nl Theater aan het Spui> ‘Cowboystad!’. Stap

<25

service

17.30

19.00

19.45 20.00

20.00

20.00

20.00

20.00

20.00

20.00

20.15

20.15

20.15

20.15

20.30

20.30

in de wereld van leren laarzen, tinkelende sporen, briesende windmolens, opwaaiend stof met in de verte gitaarmuziek. www.theateraanhetspui.nl Appeltheater> ‘Tuin van Holland’ Toneelgroep De Appel. Theatermarathon (van 5 uur) over de vaderlandse geschiedenis, waarbij het publiek zelf haar eigen geschiedenis samenstelt uit een groot aantal vaderlandse gebeurtenissen die in de verschillende ruimtes gespeeld worden. Tot 23.00 uur. www.toneelgroepdeappel.nl Theater Merlijn> ‘Koning van Katoren’. De koning van Katoren is al 17 jaar dood en zes ministers regeren nu het land. Nog nooit heeft iemand gevraagd wat je moet doen om koning te worden... € 10,-; jeugd 8,-. www.rabarber.net Madurodam> ‘Madurodam by Light’. www.madurodam.nl Binnenstad Den Haag> ‘Haagse PopWeek’. Tien dagen lang uitsluitend Haagse en regionale acts, die optreden in de cafés van de Haagse binnenstad. Gratis. www.haagsepopweek.nl Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Cremers plus> ‘Gentlemen of Verona’. Compromisloze, lo-fi garagerock die gegarandeerd een schroeiplek achterlaat op de ziel van elke rockliefhebber. Gratis. www.cafecremers.nl Malieveld> ‘Jungle Fantasy’ Circus Herman Renz. Avontuurlijke circusshow waarin internationale topacts samenkomen. € 17,t/m 25,-; jeugd 12,- t/m 30,-. www.renz.nl Stella Theater> ‘Kraskrasi’ Stella Den Haag. Over Antonie die zich in Paramaribo staande probeert te houden. € 5,-. www.stella.nl ‘t Goude Hooft> ‘Jazzvocalistensessie’. Jazzjamsessie met zangeres Dasha Skorokhodova begeleid door een trio o.l.v. pianist Miguel Rodriguez. Gratis. www.goudehooft.nl World Forum Theater> ‘Cirque Stiletto’. Ten Damme als middelpunt van een internationale circusshow. € 25,- t/m 55,-. www.worldforum.nl De Brandweerkazerne> ‘Bed’ Theatergroep Drang. Negen mijmerende personages bevinden zich in de twilight zone van de ouderdom. € 17,50 UITpas 15,-. www.drang.nl De Koninklijke Schouwburg> ‘De wijze kater’ Het Toneel Speelt. Komisch, boosaardig sprookje over een jongen en zijn pratende kater. € 20,- t/m 28,- UITpas 18,50 t/m 26,50. www.ks.nl De Warenar> ‘Richard Groenendijk - Terug bij af’. Hoogtepunten uit tien jaar Richard Groenendijk in het theater. Een show met hoogtepunten uit zijn solo’s> hilarische verhalen, snelle oneliners, scherpe observaties, improvisatie en hartverscheurende nummers. € 16,-. www.warenar.nl Dr Anton Philipszaal> ‘Residentie Orkest olv Lawrence Foster - Franck, Saint-Saëns, Fauré en Debussy’. Jean-Yves Thibaudet vervangt hierbij Aldo Ciccolini. € 19,- t/m 36,- UITpas 16,50 t/m 33,50. www.philipszaal.nl HTM Tramremise Lijsterbesstraat> ‘Plastische vervorming’ ‘t Arsenaal, Jetzt. Na de dood van haar vader gaat Sofie op zoek naar zijn geschiedenis. € 17,50 UITpas 12,50. www.theatergroephetarsenaal.nl Literair Theater Branoul> ‘Extaze’. De weduwe Cécile van Even brengt haar avonden al dromend door, totdat haar leventje wordt verstoord door de kennismaking met Taco Quaerts. € 15,- UIT-

Brongegevens Agenda

Dit is een selectie van Den Haag Marketing, voor de volledige agenda en het toeristische en recreatieve aanbod, kijk op: www.denhaag.com. Voor cultureel aanbod, kaartverkoop en Last Minute Tickets kijk op: www.uitburo.nl. Tips voor de agenda kunt u (uiterlijk een maand van te voren) mailen naar Arja Kalhorn: info@denhaag.com

pas 13,-. www.branoul.nl 20.30

20.30

20.30

21.00

21.00

22.00 23.00

23.00

Paard van Troje> ‘Pam Feather’. Soulvolle pop van een drieëntwintigjarige Nederlandse zangeres die de sterren van de hemel zingt en een stevig handje gitaar speelt. € 10,-. www.paard.nl Theater Camuz> ‘Kees Torn - Loze kreten’. Muzikale en ogenschijnlijk terloopse leuterkoek. € 14,50 UITpas 13,-. www.camuz.nl Theater PePijn> ‘Daniël Samkalden - IK en de wereld’. Een concessieloze muzikale conference. € 15,- UITpas 14,-. www.theater-pepijn.nl Cremers plus> ‘AlterNite’. As close as you can get 2 the lowlands. Tot 2.00 uur. Gratis. www.cafecremers.nl Lokaal Vredebreuk> ‘Muziekcafe Lokaal Vredebreuk’. AllGrrlBandnight and Lucid Dream. Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl Muziekcafé de Paap> ‘Live in de Paap’. Volgende x beter. www.depaap.nl Paard van Troje> ‘Lektroluv records label night’. Electro, alternative dance, eclectic. € 13,50. www.paard.nl Paard van Troje> ‘Vrij!. Met Kabooooooooom. Gratis. www.paard.nl

Woensdag is in Theater Diligentia Greg Shapiro te zien.

14.30

zaterdag 23 oktober 11.00

11.00

11.00

11.00

12.00

14.00

14.00

14.30

14.30

Den Haag> ‘De Betovering’. Kinder Kunst en Cultuur Festival met voorstellingen en workshops in diverse theaters. www.debetovering.nl Binnenstad Den Haag> ‘Dag van de Haagse geschiedenis - Waterlanders’. Voor iedereen die meer over de historie van Den Haag te weten wil komen. Dit jaar met het thema land en water. Met informatiekramen, rondleidingen, stadswandelingen, rondgang per koets en quizzen. Tot 16.00 uur. www.dagvandehaagsegeschiedenis.nl Theater De Regentes> ‘Moestuin’ Danstheater Aya. Zintuiglijke voorstelling in tuinaarde voor twee danseressen. (Onderdeel van Festival De Betovering) € 5,-. www.deregentes.nl Zorgcentrum Loevestein> ‘De legende van Woesterdam’ Kopergietery, Studio Orka. We nemen je mee naar het buurtpark voor een liefdesverhaal vol grappige geheimen, ontroerende herinneringen en een bloedmooie - vliegende - legende. € 3,-. www.studio-orka.be/ Museum voor Communicatie> ‘Herfstvakantie activiteiten’. Familiefilm. www.muscom.nl Centrale Bibliotheek> ‘Zingende waterlanders’. Duo Kortom! speelt en zingt Nederlandse liederen uit alle eeuwen over de strijd met het water. Over de zee, de stromen, de striemende regen in de polder, de tranen kortom, over de waterlanders in alle betekenissen. www.bibliotheekdenhaag.nl Zorgcentrum Loevestein> ‘De legende van Woesterdam’ Kopergietery, Studio Orka. We nemen je mee naar het buurtpark voor een liefdesverhaal vol grappige geheimen, ontroerende herinneringen en een bloedmooie - vliegende - legende. € 3,-. www.studio-orka.be/ Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Kooman’s Poppentheater> ‘Lompie de Lorrebeer’. Een slechte lorrenman heeft de bril van de Oude Geleerde Man gestolen. De dief wil de bijzondere bril voor veel geld verkopen en verstopt deze in zijn pakhuis. Maar daar woont ook Lompie, een versleten teddybeer.

15.00

15.00

15.30

17.30

19.00

9,50 UITpas 8,50; jeugd 7,-. www.koomanspoppentheater.nl Theater Merlijn> ‘Koning van Katoren’. De koning van Katoren is al 17 jaar dood en zes ministers regeren nu het land. Nog nooit heeft iemand gevraagd wat je moet doen om koning te worden... € 10,-; jeugd 8,-. www.rabarber.net De Koninklijke Schouwburg> ‘De wolf en de 7 geitjes’ Jeugdtheater Sonnevanck. De zeven geitjes verzinnen een list als de Boze Wolf aanklopt. € 5,-. www.ks.nl Malieveld> ‘Jungle Fantasy’ Circus Herman Renz. Avontuurlijke circusshow waarin internationale topacts samenkomen. Machtige leeuwen, imponerende krachtacrobaten, Ghanese dansers, de bekende clown Milko & Frenky en nog veel meer! € 17,- t/m 25,-; jeugd 12,- t/m 30,-. www.renz.nl Lutherse Kerk> ‘Bätzorgelconcert’. Een mooie gelegenheid om het beroemde Bätz-orgel - volgens kenners één der mooiste orgels van Nederland - te beluisteren. Ben van Oosten - Bätz, Schumann en Reger. € 8,-. www.luthersdenhaag.nl Appeltheater> ‘Tuin van Holland’

Machtige leeuwen, imponerende krachtacrobaten, Ghanese dansers, de bekende clown Milko & Frenky en nog veel meer! € 17,- t/m 25,-; jeugd 12,- t/m 30,-. www.renz.nl 20.00

Over Antonie die zich in Paramaribo staande probeert te houden. € 10,-; jeugd 5,- (t/m 12 jr). www.stella.nl 20.00

Ten Damme als middelpunt van een internationale circusshow. € 25,- t/m 55,-. www.worldforum.nl 20.15

personages bevinden zich in de twilight zone van de ouderdom. € 17,50 UITpas 15,-. www.drang.nl 20.15

boosaardig sprookje over een jongen en zijn pratende kater. € 20,- t/m 28,- UITpas 18,50 t/m 26,50. www.ks.nl 20.15

Zuidoost-Europa en Zuid-Amerika met de Friese taal. Een muzikale reis naar Zuid-Amerika en Zuid-Europa met Friesland

(van 5 uur) over de vaderlandse geschiede-

als ‘vertrekpunt’. Met Braziliaanse liedjes

nis. www.toneelgroepdeappel.nl

gemengd met funk en soul. € 17,- UITpas

Pathé Buitenhof> ‘The Metropolitan Opera>

15,50. www.rijswijkseschouwburg.nl 20.15

Weijers - Axestos’. ‘Axestos’ is puur, energiek,

Definition digital projection deze

brutaal, eerlijk en zeker niet onschuldig.

topproductie van de New York Metropolitan

€ 21,- UITpas 19,50.

Theater Merlijn> ‘Koning van Katoren’. De

www.rijswijkseschouwburg.nl 20.15

Dr Anton Philipszaal> ‘Residentie Orkest

koning van Katoren is al 17 jaar dood en zes

olv Lawrence Foster - Franck, Saint-Saëns en

ministers regeren nu het land. Nog nooit

Debussy’. Jean-Yves Thibaudet vervangt hierbij Aldo Ciccolini.

om koning te worden... € 10,-; jeugd 8,-.

€ 19,- t/m 36,- UITpas 16,50 t/m 33,50.

www.rabarber.net

www.philipszaal.nl

Madurodam> ‘Madurodam by Light’.

20.15

Haagse Kunstkring> ‘Jong Vocaal

www.madurodam.nl

- Russische serie’. Serie concerten. Liederen

Binnenstad Den Haag> ‘Haagse PopWeek’.

van Modest Moussorgsky door Titia van

Tien dagen lang uitsluitend Haagse en

Heyst, sopraan; Ekaterina Levental,

regionale acts, die optreden in de cafés van

mezzosopraan en Rixt van der Kooij, piano. € 12,50. www.haagsekunstkring.nl 20.30

HTM Tramremise Lijsterbesstraat>

www.haagsepopweek.nl

‘Plastische vervorming’ ‘t Arsenaal, Jetzt. Na de

Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary

dood van haar vader gaat Sofie op zoek naar

Poppins is de kleurrijke nanny van de familie

zijn geschiedenis. € 17,50 UITpas 12,50.

Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl

www.theatergroephetarsenaal.nl

Cremers plus> ‘Snowgrouse Comedy Night’. Harry Glotzbach, Pieter Jouke en Mystery Guest. € 9,-. www.cafecremers.nl

20.00

De Rijswijkse Schouwburg> ‘Guido

Metropolitan Opera.Volg live in High

Haagse Popweek) Gratis.

20.00

De Rijswijkse Schouwburg> ‘Canção’ Souldada. Een mix van wereldmuziek uit

de Haagse binnenstad. (Onderdeel van

20.00

De Koninklijke Schouwburg> ‘De wijze kater’ Het Toneel Speelt. Komisch,

heeft iemand gevraagd wat je moet doen

20.00

De Brandweerkazerne> ‘Bed’ Theatergroep Drang. Negen mijmerende

Opera. € 32,50. www.pathe.nl

19.45

World Forum Theater> ‘Cirque Stiletto’.

Toneelgroep De Appel. Theatermarathon

Live in High Definition - Boris Godunov’ The

19.00

Stella Theater> ‘Kraskrasi’ Stella Den Haag.

Malieveld> ‘Jungle Fantasy’ Circus Herman Renz. Avontuurlijke circusshow waarin internationale topacts samenkomen.

vervolg op pagina 26


26>

Theater Muziek Evenementen 20.30

Literair Theater Branoul> ‘Extaze’. De 21.00

weduwe Cécile van Even brengt haar avonden al dromend door, totdat haar

22.00

kennismaking met Taco Quaerts. € 15,- UIT22.00

pas 13,-. www.branoul.nl

Theater Camuz> ‘Kees Torn - Loze kreten’. Muzikale en ogenschijnlijk terloopse www.camuz.nl

20.30

20.30

21.00 21.00

Theater de Tobbe> ‘Jetty Mathurin - Jetty

het publiek. De acteurs en muzikanten

raarste wezens ten tonele, allen met hun

zetten dat ter plekke om in theater, de ene

eigen karakters en eigenaardigheden. € 5,-.

keer meer beeldend, de andere keer meer

www.theater-pepijn.nl

verbaal of muzikaal. € 10,-.

Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie

14.00

Dit is een selectie van Den Haag Marketing, voor de volledige agenda en het toeristische en recreatieve aanbod, kijk op: www.denhaag.com. Voor cultureel aanbod, kaartverkoop en Last Minute Tickets kijk op: www.uitburo.nl. Tips voor de agenda kunt u (uiterlijk een maand van te voren) mailen naar Arja Kalhorn: info@denhaag.com

Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl

Speeltheater Holland, Oorkaan. Komisch avontuur zonder woorden, waarin alles van

avonden al dromend door, totdat haar

Atrium> ‘Trampoline Mission 3’ cirq’ulation locale. Een combinatie van jongleerstunts,

kennismaking met Taco Quaerts. € 15,- UIT-

acrobatiek, straattheater en een

pas 13,-. www.branoul.nl

maxitrampoline. Gratis.

Malieveld> ‘Jungle Fantasy’ Circus Herman Renz. Avontuurlijke circusshow waarin

www.cirqulationlocale.com/ 16.00

Muzee Scheveningen> ‘De vier vrouwen

internationale topacts samenkomen.

van Willem van Oranje’ Het Portret spreekt.

Machtige leeuwen, imponerende

Het woord is aan de vier echtgenotes van

krachtacrobaten, Ghanese dansers, de

Willem van Oranje. Via hen leert u - Willem

bekende clown Milko & Frenky en nog veel

van Oranje - onze Vader des Vaderlands kennen. Ook om 13.30 uur. € 15,-.

www.debetovering.nl

www.renz.nl 14.00

16.00

leventje wordt verstoord door de

Murphy’s Law> ‘Matthew Berril’. Gratis.

Theater PePijn> ‘Hands Up’ Poppentheater

papier is gemaakt. € 10,-. www.philipszaal.nl

weduwe Cécile van Even brengt haar

14.00

Dr Anton Philipszaal> ‘Steen papier schaar’

Literair Theater Branoul> ‘Extaze’. De

meer! € 17,- t/m 25,-; jeugd 12,- t/m 30,-.

11.30

www.regentenkamer.nl 15.30

World Forum Theater> ‘Cirque Stiletto’.

www.muzee.nl 16.30

Theater Diligentia> ‘Verreck Zondagmid-

Café het Hoekpandje> ‘De Sjippies’.

Lejo. In een razend tempo verschijnen de

Ten Damme als middelpunt van een

dag’. Verreck en Pleijsier nemen op satirische

Allround covers. Gratis.

raarste wezens ten tonele, allen met hun

internationale circusshow. € 25,- t/m 55,-.

wijze de actualiteit door. Ze ontvangen een

Muziekcafé de Paap> ‘Live in de Paap’.

eigen karakters en eigenaardigheden. € 5,-.

www.worldforum.nl

keur aan gasten uit de literaire, theatrale en

Kikkuh peeruh. www.depaap.nl

www.theater-pepijn.nl

Crowne Plaza Promenade> ‘Haagse Jazz

muzikale wereld. € 10,- UITpas 8,50.

13.30

14.30

Algemene Begraafplaats Kerkhoflaan> ‘Rondleidingen over Haagse begraafplaatsen’. I.h.k. Huilen in Den Haag bezoekt u

www.theater-diligentia.nl

Club’. Tot 17.30 uur.€ 7,-. www.haagsejazzclub.nl 14.30

19.00

Theater Merlijn> ‘Koning van Katoren’. De

Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie

Spuiplein> ‘Stoffenbeurs Mode & Interieur’. De

onder begeleiding van gidsen van ‘t Gilde

koning van Katoren is al 17 jaar dood en zes

jubileert met liefde en overvloed!’. Onthullingen,

nieuwste collecties modestoffen,

deze begraafplaats. € 3,-.

ministers regeren nu het land. Nog nooit

verhalen en anekdotes, allemaal even

interieurstoffen aangevuld met fournituren,

www.gildedenhaag.nl/hidh-algemeen.html

heeft iemand gevraagd wat je moet doen

Lowbudgetarisn (swingende roots reggae),

gastvrij opgediend. € 15,- UITpas 13,50.

patronen, modevakbladen en accessoires.

Dr Anton Philipszaal> ‘Steen papier schaar’

om koning te worden... € 10,-; jeugd 8,-.

Zolarsem (hiphop) en Warren Fellow

www.detobbe.nl

Tot 16.30 uur. Gratis. www.stoffenbeurs.nl

Speeltheater Holland, Oorkaan. Komisch

www.rabarber.net

(trance). € 10,- (incl. buffet en verdampen).

Begraafplaats Oud Eik en Duinen>

avontuur zonder woorden, waarin alles van

wereld’. Een concessieloze muzikale

‘Rondleidingen over Haagse begraafplaatsen’.

papier is gemaakt. € 10,-. www.philipszaal.nl

Toneelgroep De Appel. Theatermarathon

conference. € 15,- UITpas 14,-.

I.h.k. Huilen in Den Haag bezoekt u onder

Draf- en Renbaan Duindigt> ‘Draverijen

(van 5 uur) over de vaderlandse geschiede-

www.theater-pepijn.nl

begeleiding van gidsen van ‘t Gilde deze

en rennen’. Paardensport. H. van Wickevoort

nis. www.toneelgroepdeappel.nl

Cremers plus> ‘Joy & Vision’. Tot 2.00 uur.

begraafplaats. € 3,-.

Crommelin Memoriaal, Sceptre-prijs (ren).

Regentenkamer> ‘Kom (uit)huilen bij

Staatsopera van Tatarstan. De strijd tussen

Gratis. www.cafecremers.nl

www.gildedenhaag.nl/hidh-algemeen.html

€7,-; jeugd gratis (tot 18 jr).

Theater Draad’ Theater Draad. Terugspeelthe-

twee rivalen, zowel in de politiek als om de

Den Haag> ‘De Betovering’. Kinder Kunst en

www.renbaanduindigt.nl

ater, een vorm van improvisatietheater die

liefde voor dezelfde vrouw. € 39,- UITpas

Theater PePijn> ‘Hands Up’ Poppentheater

gebruik maakt van persoonlijke verhalen uit

37,50. www.rijswijkseschouwburg.nl

Theater PePijn> ‘Daniël Samkalden - IK en de

10.00

14.00

Lejo. In een razend tempo verschijnen de

workshops in diverse theaters.

zondag 24 oktober

leuterkoek. € 14,50 UITpas 13,-.

Brongegevens Agenda

www.lokaalvredebreuk.nl www.murphysjazz.nl

leventje wordt verstoord door de

20.30

Vrijdag 22 oktober 2010

service

Lokaal Vredebreuk> ‘Muziekcafe Lokaal

10.30

Vredebreuk’. DC Express. Gratis.

11.00

Cultuur Festival met voorstellingen en

13.30

13.30

13.30

15.00

15.00

Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl 19.00

Appeltheater> ‘Tuin van Holland’

Cremers plus> ‘Oogstfeest’. Met o.a. de

www.cafecremers.nl 19.45

Madurodam> ‘Madurodam by Light’.

20.15

De Rijswijkse Schouwburg> ‘Il Trovatore’

www.madurodam.nl

Ingezonden mededeling

Maak kans op twee vrijkaarten voor Cirque Stiletto met Ellen ten Damme VOOR DE VOORSTELLING VAN ZONDAGMIDDAG 24 OKTOBER OM 14.00 IN HET WORLD FORUM THEATER DEN HAAG. Hoe maakt u kans op de kaarten? Stuur vóór vrijdagmiddag 22 oktober om 15.00 uur een e-mail naar vanessa@stardustbv.nl met de reden waarom u de vrijkaarten zou moeten winnen. De winnaars krijgen vrijdag 22 oktober voor 17.00 uur een persoonlijk bericht!

s.com

stcircu

tardu www.s

Cirque Stiletto Met Ellen ten Damme Zinderend – Spannend - Sexy – Sensationeel - Spannend. In deze grote circusshow is podiumbeest Ellen ten Damme het wervelende middelpunt. Omringd door stoere dansers uit So You Think You Can Dance en begeleid door een live band brengt zij hits van Madonna, Duffy, Britney Spears en vele anderen. Het geheel wordt omlijst door de beste en bekroonde circusacts ter wereld. De show is een ware achtbaan van emotie, spanning, humor en sensatie en werd vorig seizoen bejubeld door pers en publiek. Een perfecte match tussen zang, dans en acrobatiek. Zelden kwam u zo vrolijk, sprankelend en vol adrenaline uit een theatervoorstelling. Een échte 'must see'-show.

Bestel telefonisch via Seetickets op 0900-33 11 333 (45cpm dagelijks van 10 – 22 uur) of via de Nationale Theater Kassa 0900 – 9203 (45 cpm)

CIRQUE STILETTO is nu en nog t/m 24 oktober 2010 te zien in het World Forum Theater Den Haag


Vrijdag 22 oktober 2010

20.30

Theater PePijn> ‘Javier Guzman - Oorverdovend’. Vraagt hij zich weer van alles af of komt hij nu eens met oplossingen? Voorprogramma> Roel C. Verburg - De Naam Zegt Het Al? Hij weet als een van de weinige stand-up comedians van Nederland stand-up comedy te combineren met muziek. € 15,- UITpas 14,-. www.theater-pepijn.nl

21.00

Lokaal Vredebreuk> ‘Muziekcafe Lokaal Vredebreuk’. Hanae Wilke singersongwriter. Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl

maandag 25 oktober 19.45

Madurodam> ‘Madurodam by Light’. www. madurodam.nl

20.15

De Koninklijke Schouwburg> ‘Karakter’. Man, vrouw en zoon zijn allen even koppig. Dat botst. Gratis inleiding om 19.30 uur. € 20,- t/m 28,- UITpas 18,50 t/m 26,50.

14.00

14.30

successen in de jaren ‘70 beleefde. € 25,-. www.paard.nl 20.30

Theater PePijn> ‘Javier Guzman - Oorverdovend’. Vraagt hij zich weer van alles af of komt hij nu eens met oplossingen? Voorprogramma> Roel C. Verburg - De Naam Zegt Het Al? Hij weet als een van de weinige stand-up comedians van Nederland

14.30

stand-up comedy te combineren met muziek. € 15,- UITpas 14,-. www.theater-pepijn.nl 21.00

Murphy’s Law> ‘Live jazz-jamsessie’. Met o.a. studenten van het Koninklijk Conservatorium. O.l.v. Vinsent Planjer.

19.00

Gratis. www.murphysjazz.nl

dinsdag 26 oktober

19.45

12.30

20.00

13.30

19.00

19.30

19.30

19.45 20.00

20.15

20.30

Theater de Tobbe> ‘Lunchconcert’. Lunchconcert op de dinsdagmiddag. Jaap Eilander, pianorecital. € 3,-. www.detobbe.nl Museon> ‘Audiovisuele presentatie’. Lezing met projectie. Soldaat voor Ambon; de geheime missie van Erik Hazelhoff Roelfzema door Carel Erasmus. € 4,50. www.museon.nl Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Film Atelier Den Haag> ‘Lezing filmgeschiedenis’. Lezingreeks in een informele huiskamersetting waarbij filmgeschiedenis en techniek centraal staan. De komst van het geluid in de film. Over vroege geluidsexperimenten en nieuwe kansen en moeilijkheden bij de geluidsfilmproductie aan het eind van de jaren twintig / begin jaren dertig van de 20e eeuw. www.filmatelierdenhaag.nl Koninklijk Conservatorium> ‘Early Music Open Stage’. Concert door studenten van de afdeling Oude Muziek. Gratis. www.koncon.nl Madurodam> ‘Madurodam by Light’. www.madurodam.nl Theater de Tobbe> ‘Little Miss Sunshine’. Hartverwarmende feel good komedie over een gezin dat een lange reis door de Verenigde Staten onderneemt om de jongste dochter te laten deelnemen aan een miss verkiezing. € 10,- UITpas 8,50. www.detobbe.nl De Koninklijke Schouwburg> ‘Karakter’. Man, vrouw en zoon zijn allen even koppig. Dat botst. Gratis inleiding om 19.30 uur. € 20,- t/m 28,- UITpas 18,50 t/m 26,50. www.ks.nl Literair Theater Branoul> ‘Fabian’. Singer/songwriter repertoire is een

20.15

20.15

woensdag 27 oktober

Paard van Troje> ‘Joan Armatrading’. Britse singer-songwriter, die haar grootste

20.15

mengeling van pop, blues en zo nu en dan een vleugje hiphop. € 5,-. www.branoul.nl 20.30 Theater aan het Spui> ‘Cardenio (3)> Derde bedrijf’ NUT. Op vijf dinsdagavonden volgt u Het NUT op hun speurtocht naar de zwanenzang van de grootste schrijver aller tijden. € 15,- UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl 20.30 Theater PePijn> ‘Javier Guzman - Oorverdovend’. Vraagt hij zich weer van alles af of komt hij nu eens met oplossingen? Voorprogramma> Roel C. Verburg - De Naam Zegt Het Al? Hij weet als een van de weinige stand-up comedians van Nederland stand-up comedy te combineren met muziek. € 15,- UITpas 14,-. www.theaterpepijn.nl

www.ks.nl 20.30

20.15

20.15

20.15

20.15

20.15

20.30

Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Kooman’s Poppentheater> ‘Lompie de Lorrebeer’. Een slechte lorrenman heeft de bril van de Oude Geleerde Man gestolen. De dief wil de bijzondere bril voor veel geld verkopen en verstopt deze in zijn pakhuis. Maar daar woont ook Lompie, een versleten teddybeer. € 9,50 UITpas 8,50; jeugd 7,-. www.koomanspoppentheater.nl Theater Camuz> ‘Pluk van de Petteflet’. Pluk is op zoek naar een plekje om te wonen. Met zijn rode kraanwagentje komt hij op een dag aan bij de Petteflet. Het torenkamertje staat leeg en Pluk neemt er zijn intrek. € 5,-. www.camuz.nl Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Madurodam> ‘Madurodam by Light’. www.madurodam.nl Theater Zeebelt> ‘Avondje alles’. Op deze avondjes krijgt u een compleet samengesteld programma met een hoofdvoorstelling, korte film, performances, muziek en café. € 10,-. www.zeebelt.nl De Koninklijke Schouwburg> ‘Hamlet’ Toneelgroep Oostpool. Geen stuk is zo bekend als ‘Hamlet’. Keiharde confrontaties tussen goed en kwaad, trouw en verraad. € 16,- t/m 24,- UITpas 14,50 t/m 22,50. www.ks.nl De Koninklijke Schouwburg> ‘DegrotemonD’ SkaGeN. Door de eeuwen heen hebben redenaars hun toehoorders geschokt, geprikkeld en geïnspireerd, en daarmee hun gedachten beïnvloed. Een ode aan 2500 jaar redevoeren, met fragmenten uit bekende en minder bekende toespraken. € 15,- UITpas 13,50. www.ks.nl De Rijswijkse Schouwburg> ‘The Blues Brothers’. Jake en Elwood Blues, de chaotische, anarchistische broeders met de beste en krachtigste rythm & blues en soul songs. De originele West End productie met Londen cast, aangevuld met Jim de Groot en met compleet live orkest. € 32,- UITpas 30,50. www.rijswijkseschouwburg.nl Paleiskerk> ‘Schumann/Chopin, Pianowerken’. Kreisleriann opus 16 van Schumann en de Préludes opus 28 van Chopin. Alessandro Soccorsi> piano en Daniël van der Hoeven> piano € 12,50. www.scbdenhaag.nl Theater Diligentia> ‘Greg Shapiro - How to be Orange’. Greg Shapiro, bekend van Comedy Central en Boom Chicago, geeft weer zijn satirische blik over de gekke gewoontes van Nederland. € 16,- UITpas 14,50. www.theater-diligentia.nl Literair Theater Branoul> ‘Extaze’. De weduwe Cécile van Even brengt haar avonden al dromend door, totdat haar

20.30

20.30

20.30

20.30

20.30

21.00

Op zondagmiddag nemen Verreck en Pleijsier op satirische wijze de actualiteit door in Theater Diligentia. > Foto> PR

20.30

21.30

20.30

leventje wordt verstoord door de kennismaking met Taco Quaerts. € 15,- UITpas 13,-. www.branoul.nl Paard van Troje> ‘Steve Harley & Cockney Rebel’. De Britse rockgroep Steve Harley & Cockney Rebel komt eind oktober weer naar Nederland! € 25,-. www.paard.nl Theater aan het Spui> ‘Pimp, een gangster opera’ ZEP. Een satire op de hedendaagse samenleving. Met dans, zang en rap. € 15,- UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl Theater aan het Spui> ‘William Wilson’ Het Pakt. Wat gebeurt er als je afstand moet nemen van je eigen geweten? € 15,- UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl Theater PePijn> ‘Daniël van Veen - Ruilen binnen acht dagen’. Over consumptiedrift, over eindeloze keuzemogelijkheden en de daaruit voortvloeiende twijfels. € 12,- UITpas 11,-. www.theater-pepijn.nl Lokaal Vredebreuk> ‘Muziekcafe Lokaal Vredebreuk’. MnF de sessie Mauro Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl

SuperMarkt> ‘Haags Pop Podium’. Met Romagna (solo) en Pleen (EP presentatie). Pop/rock. Gratis. www.haagspoppodium.nl

donderdag 28 oktober 10.00 12.30

19.00

19.45 20.00

20.15

Plein> ‘Antiek-, Curiosa- en Boekenmarkt’. Gratis. www.denhaag.com Christus Triumfatorkerk> ‘Lunchconcert door studenten Koninklijk Conservatorium’. Gratis. www.christustriumfatorkerk.nl Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Madurodam> ‘Madurodam by Light’. www.madurodam.nl Cremers plus> ‘Bite Size’. Alle nieuwe lowlands-style muziek die nog niet in de hitlijsten staan. Tot 1.30 uur. Gratis. www.cafecremers.nl De Koninklijke Schouwburg> ‘Verre vrienden’ het Nationale Toneel. Komedie over een groep ‘echte’ vrienden. € 16,- t/m 24,- UITpas 14,50 t/m 22,50. www.ks.nl

Appeltheater/ Appelstudio Duinstraat 6-8, 070-3502200 Fortis Circustheater Circusstraat 4 070-4167600 Concordia Hoge Zand 42 070-3022680 Diligentia Lange Voorhout 5 0900-4104104 Nationale Toneel Gebouw Schouwburgstraat 8

20.30

20.30

20.30

21.00

21.00 22.00

De Koninklijke Schouwburg> ‘DegrotemonD’ SkaGeN. Door de eeuwen heen hebben redenaars hun toehoorders geschokt, geprikkeld en geïnspireerd, en daarmee hun gedachten beïnvloed. Een ode aan 2500 jaar redevoeren, met fragmenten uit bekende en minder bekende toespraken. € 15,- UITpas 13,50. www.ks.nl Kloosterkerk> ‘Kunnen wij het maken? Een goed leven?’. Lezingenreeks. Leven! Zonder oplossing! Aan de hand van zijn boek ‘Ethiek onderweg’ schetst Gerrit de Kruijf een perspectief op de drie velden van menselijke moraliteit> economie, politiek en lichamelijkheid. € 5,-. www.kloosterkerk.nl Lucent Danstheater> ‘Re-engage’ Nederlands Dans Theater II. Vier dansstukken, waaronder twee wereldpremières. Gratis inleiding een uur voor aanvang. € 27,50 t/m 32,50 UITpas 25,- t/m 30,-. www.ldt.nl Literair Theater Branoul> ‘Les règles du savoir-vivre dans la société moderne’ La Compagnie À Vol d?Oiseau. € 15,- UITpas 13,-. www.branoul.nl Paard van Troje> ‘Level 42’. Deze befaamde Britse popgroep scoorde grote hits in de jaren ‘80. € 35,-. www.paard.nl Theater aan het Spui> ‘Modem’ De Voortzetting. Vier moderne mensen leveren een gevecht met een digitale wereld. € 15,UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl Theater Camuz> ‘Gelukkig met Hadewych en Mike’. Gek op jazz, blues, soul en r&b en op zoek naar humor in de muziek. € 14,50 UITpas 13,-. www.camuz.nl Theater De Regentes> ‘Jeroen Zijlstra - Liefde & Dorpsgevoel’. Nederlandstalige jazzy popsongs. € 17,50 UITpas 16,-. www.deregentes.nl Theater PePijn> ‘Daniël van Veen - Ruilen binnen acht dagen’. Over consumptiedrift, over eindeloze keuzemogelijkheden en de daaruit voortvloeiende twijfels. € 12,- UITpas 11,-. www.theater-pepijn.nl Grand Café Club Madness> ‘Basily Gipsy Band’. Zigeuner muziek. Gratis. sites.google. com/site/basilygipsyjam/ ‘t Goude Hooft> ‘Jazznight’. Gratis. www.goudehooft.nl Muziekcafé de Paap> ‘Live in de Paap’. Ready to sing. www.depaap.nl

‘Bubble Boy’ is op zondag 31 oktober in Theater De Regentes te zien. Als voorschot daarop kunnen kinderen de jongen die in een bubbel leeft op zondag 24 oktober om 15.30 uur in het Atrium van het Stadhuis zien. Bubble Boy Tom leeft vanwege een ziekte in een plastic bubbel. > Foto: PR

info

THEATERS

<27

service

ingezonden mededeling

0900-3456789 Dr. Anton Philipszaal Spui, 070-8800333 Koninklijke Schouwburg Korte Voorhout 3 0900-3456789 Kooman’s Poppentheater Frankenstraat 66 070-3559305 Korzo Theater Binckhorstlaan 36 070-3637540 Branoul Maliestraat 12 070-3657285

Lucent Danstheater Spui, 070-8800333 Rijswijkse Schouwburg Gen. Spoorln. 10 Rijswijk, 070-3360336 Stella Theater Kerkstraat 11 070-3307070 Theater Camuz Damlaan 44 Leidschendam 070-3875314 Theater Merlijn Bilderdijkstraat 33 070-3450996 Theater Pepijn

Nwe Schoolstr. 21-23 0900-4104104 Theater Pierrot Ferrandweg 4 070-3933348 Theater in de Steeg Westeinde 165a 070-3648408 Theater aan het Spui Spui 187, 070-3465272 Theater Rest. Toussaint Spectacle Toussaintkade 21 070-3609324 Theater de Tobbe Burg. Feithplein 96

Voorburg 070-3864880 Theater Zeebelt De Constant Rebequeplein 20a 070-3656546 Theater Zwembad De Regentes Weimarstraat 63 070-3656515 World Forum Convention Center Churchillplein 10 070-3066228 Zeeheldentheater Trompstraat 342 070-3991000

MUZIEKCENTRA Haags Pop Centrum Burg. Hovylaan 12 070-4400086 Lokaal Vredebreuk Papestraat 38 070-3656046 Koorenhuis Prinsegracht 27 070-3422722 Musicon Soestdijksekade 345 070-3686800 Muziekcafé De Paap Papestraat 32

070-3652002 Muziekcafé De Pater Achterom 8 070-3450852 Paard van Troje Prinsegracht 12 070-3601838 Podium Vocale Ln v. Meerdervoort 32 070-3451423 Regentenkamer Lange Beestenmarkt 106, 070-3658612 ’t Syndicaat Nieuwe Molstraat 10 070-3600053


28>

Exposities De Affiche Galerij

Museum voor Communicatie

Het Souterrain (Station Spui), 070 3537006, ma t/m zo 06-24 uur T/m 7 november: Haagse waterlanders. De 40 beste inzendingen van het posterproject rondom het project Huilen in Den Haag.

Zeestraat 82, 070 3307500, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur. . UITpas geldig T/m 31 december: Het Rijk van Heen en Weer. Knetterend spannende ontdekkingstocht door zes wonderlijke landen (Anderland, Toenland, Huisland, Digiland, Droomland en Vreemdland), op zoek naar contact. T/m 31 december: De kiezer verleid? - Verkiezingsaffiches NL/DE. Verkiezingsaffiches uit Nederland en Duitsland. Vergelijk de tientallen affiches van 1918 tot nu en merk de overeenkomsten en verschillen op. T/m 31 december: Iconen van de Post. In deze tentoonstelling zie je hoe de geschiedenis was verlopen zónder belangrijke uitvindingen op het gebied van de post. T/m 31 december: StarRing. Wat hebben The Matrix, Harry Potter en Mary Poppins met elkaar gemeen? Tentoonstelling die je telefonisch meesleurt in de wereld van de speelfilm. T/m 31 december: Alles werkt! Contact in de jaren ‘50 en ‘60. T/m 31 december: Briefgeheimen. Selectie van honderden kaarten waarop Nederlanders en Vlamingen hun geheim anoniem opbiechten.

Galerie Ariana Vondelstraat 20, 070 3923613, wo t/m za 11.30-17, 1e en laatste zo v.d. maand 14-17 uur en op afspraak T/m 9 oktober: Tentoonstelling. Werk van Susanne Maris en Monique Polman

Arte Sin Limites galerie Anna Paulownastraat 71, 06 11646798, vr en za, laatste zo vd maand 13-18 uur en op afspraak T/m 13 december: Leed met een knipoog. Schilderijen van Nicole Carvajal uit Chili.

Atrium Spui 70, 070 3533629, ma t/m vr 07-19, do tot 21.30, za 9.30-17 uur T/m 20 november: Prettige voorstelling - 50 jaar Jeugdtheaters in Den Haag. Tentoonstelling n.a.v. het 50-jarig bestaan van Kooman’s Poppentheater in oktober.

Museum Beelden aan Zee Harteveltstraat 1, 070 3585857, di t/m zo 11-17 uur T/m 12 december: Henri Gaudier-Brzeska. Beelden en tekeningen uit de collectie van het Centre Pompidou. Tekeningen en beelden.

Bibliotheek Wateringse Veld Laan van Wateringse Veld 468, 070 3096729, ma 14-18, di 14-18, wo 14-18, do 14-20, vr 14-20 en za 11-16 uur T/m 29 oktober: Colours of Life. Foto’s van Ali Syed over de mens en zijn emoties in het leven van alle dag.

Bibliotheek Bouwlust Beresteinlaan, 070 3672939, ma 14-20, di 1417, wo 11-17, vr 14-20 en za 10-16 uur T/m 29 oktober: NG de Vriend. Kleurrijke abstracte kunstwerken.

Bibliotheek Morgenstond Leyweg 531, 070 3661346, ma 11-20, di 11-18, wo 11-18, do 11-18, vr 11-20 en za 11-16 uur T/m 28 oktober: Ans Ruiters-Hoff. Kleurrijke schilderijen.

Christus Triumfatorkerk Laan van Nieuw Oost Indie 143, 070 3837655, do en vr 12-14 uur T/m 27 november: Picabia. Installatie Marcelle van Bemmel.

Vrijdag 22 oktober 2010

service

Escher in Het Paleis Lange Voorhout 74, 070 4277730, di t/m zo 11-17 uur . UITpas geldig T/m 31 december: Escher tot in de eeuwigheid. Leven en werk van M.C. Escher vanuit een ander perspectief.

Designwinkel Edwin Pelser Piet Heinstraat 123, 070 3609237, di, wo, vr 11-18, do 11-19, za 11-17 uur T/m 6 november: Raw Color. Tentoonstelling over de kracht van natuurlijke kleur, een project van Christoph Brach & Daniera ter Haar.

Fotomuseum Den Haag Stadhouderslaan 43, 070 3381144, di t/m zo 12-18 uur. UITpas geldig T/m 9 januari: Het onvermoeibaar epos / The Tireless Epic - Fieret - Heyboer – Tichy. Drie excentrieke figuren die binnen de wereld van de fotografie als buitenstaanders worden beschouwd: Gerard Petrus Fieret (1924 -2009), Anton Heyboer (1924-2005) en de Tsjechische Miroslav Tichy (1926).

Gemeentemuseum Den Haag Stadhouderslaan 41, 070 3381111, di t/m zo 11-17 uur. UITpas geldig T/m 12 december: Mutters en Horrix - Twee Haagse meubelfabrikanten. Tentoonstelling over de Nederlandse wooncultuur. T/m 16 januari: Louise Bourgeois. Werk van deze op 29 mei overleden kunstenares, waarbij in deze tentoostelling de confrontatie met het wek van Hans Bellmer te zien is. T/m 21 november: Ina van Zyl – Schaamstukken. Schilderijen van realistische uitsneden van schaamstreken. T/m 31 oktober: Haags porselein.

Brongegevens Agenda Dit is een selectie van Den Haag Marketing, voor de volledige agenda en het toeristische en recreatieve aanbod, kijk op: www.denhaag.com. Voor cultureel aanbod, kaartverkoop en Last Minute Tickets kijk op: www.uitburo.nl. Tips voor de agenda kunt u (uiterlijk een maand van te voren) mailen naar Arja Kalhorn: info@denhaag.com

Presentatie met hoogtepunten uit de collectie Haags porselein. T/m 31 oktober: Eigentijds glas en keramiek. De schenking van een aantal glasobjecten van de hand van Peter Bremers door verzamelaar Hans A. Cats aan het Gemeentemuseum Den Haag vormt het hoogtepunt van deze tentoonstelling. T/m 17 oktober: Gerrit Benner. Werk van de Friese schilder Gerrit Benner. T/m 14 november: Andere tijden, nieuwe werelden. Als er iets is wat de kunst kenmerkt dan is het wel dat zij een kind is van haar tijd. Andere tijden creëren nieuwe werelden. Zo is dat eeuwenlang gegaan en zo gaat dat nog steeds. T/m 31 oktober: Islamitisch keramiek. T/m 27 maart: Wat van ver komt. Tentoonstelling rondom Japanse en Chinese invloeden in de westerse kunst. De meest uiteenlopende voorbeelden van architectuur, kunstnijverheid, mode en schilderkunst zijn in de Stijlkamers te zien. T/m 1 mei: László Moholy-Nagy - The Art of Light. Fotogrammen, foto’s, schilderijen, werken op papier, reconstructies en films te zien van deze Hongaarse kunstenaar.

De Grafische Werkplaats Prinsegracht 16, 070 3609387, ma t/m vr 09-17 uur T/m 29 oktober: Groot Grafisch Project. Bezoekers kunnen zien hoe grafiek tot stand komt. Het Groot Grafisch Project 2010 is een viertal samenwerkingsprojecten tussen kunstenaars, en leid tot 4 kunstwerken op een formaat van 3.5 x 3.5 meter.

Haags Historisch Museum Korte Vijverberg 7, 070 3646940, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur. UITpas geldig T/m 6 februari: Een Haagse baron en zijn schatten. Schilderijen uit de Romantiek, bijeengebracht door de Haagse verzamelaar J.D.C. baron van Heeckeren van Wassenaer. T/m 31 december: Allemaal naar het stemlokaal. Twee eeuwen politiek en democratie. T/m 9 januari: Den Haag in de jaren ‘50 en ‘60. Foto’s van Jacques Meijer die prachtige stadgezichten en foto’s van bewoners en hun activiteiten tonen.

Haagse Kunstkring Denneweg 64, 070 3647585, di t/m za 12-17, zo 13-17 uur T/m 26 oktober: Langs de grenzen van abstractie. Niet-figuratief werk van Lucien den Arend, Iemke van Dijk, Bander van Ierland, Adelbert Foppe e.a. Werk van Lucien den Arend, Iemke van Dijk, Bander van Ierland, Adelbert Foppe, Berrie van Koningsbruggen, Inez Ligtenberg, Annemieke Louwerens, Tineke Porck, John de Rijke, Evelyn Snoek, Pietertje van Splunter en Guido Winkler.

Heden (locatie Denneweg) Denneweg 14, 070 3465337, wo t/m za en eerste zondag van de maand 12-17 uur Van 24 oktober t/m 4 december: Pim Piët. Winnaar Heden oeuvreprijs 2010.

Heden Hier Weimarstraat 24, za 12-17 uur en op afspraak T/m 30 oktober: Schaafijs en wilde bussen. Surinaamse straatkunst.

Letterkundig Museum

Pim Piët, de winnaar van de Heden oeuvreprijs 2010.

Prins Wilem-Alexanderhof 5, 070 3339666, di t/m vr 10-17, za en zo 12-17 uur. UITpas geldig T/m 14 augustus: Een literaire roadtrip; door passie gedreven. Tentoonstelling over een vrolijk literair avontuur vol onverwachte ontmoetingen en bijzondere belevenissen. T/m 31 december: Het Pantheon - 100 schrijvers - 1000 jaar literatuur. Nederlandse en Vlaamse schrijvers vanaf de middeleeuwen tot heden. Alle hoogtepunten uit de Nederlandse literatuur in de meest brede zin bijeen. T/m 31 december: De Nationale Schrijversgalerij. Van Kader Abdolah tot Joost Zwagerman, van Louis Couperus tot Anna Enquist, van De Schoolmeester tot Toon Tellegen; sta oog in oog met schrijvers van toen en nu.

Liefhertje en De Grote Witte Reus Stationsweg 55, 070 3886585, di t/m vr 12-19, za 12-17 uur T/m 9 oktober: Martyn F. Overweel, Gijs kast. Twee zeer succesvolle tekenaars die beiden een voorliefde hebben voor handwerk en een rauwe en confronterende beeldtaal hanteren.

Livingstone Gallery Anna Paulownastraat 70 A/B, 070 3609428, wo t/m za 12-17 uur en laatste zo v.d. maand T/m 31 oktober: Klaas Gubbels - 25 jaar ontdekken met Livingstone. Schilderijen, beelden en tekeningen. T/m 31 oktober: Rock, paper, scissors. Groepstentoonstelling met werk van o.a. James Brown, Jürgen Brodwolf, An Hoang, Otmar Hörl, Jannis Kounellis, Raquel Maulwurf, Sigmar Polke en Jan Wattjes.

Louis Couperus Museum Javastraat 17, 070 3640653, do t/m zo 12-17 uur T/m 14 november: Louis Couperus en Multatuli. Twee visies op Nederlands-Indië. De expositie toont schilderijen uit de collectie van het Tropenmuseum, aangevuld met nog niet eerder tentoongestelde foto’s.

Louwman Museum Nationaal Automobiel Museum

T/m 24 oktober: Gaan als ze er staan - 40 jaar surfcultuur op Scheveningen. De Nederlandse surfgemeenschap in Scheveningen. Film, foto’s en portretten brengen dit tot leven. Suits, boards en andere relikwieën van eind jaren zestig tot heden completeren het beeld.

Galerie Nouvelles Images Westeinde 22, 070 3461998, di t/m za 11-17 uur (17 t/m 29 november gesloten) T/m 8 december: NI 50 jaar Part I. Werk van o.a. Jasper de Beijer, Cor van Dijk, Charles Fréger, Paul Klemann, Ton Kraayeveld. Ronald Noorman, Joseph Semah, Michael Tedja, Piet Tuytel, David Vandekop, Auke de Vries.

Nutshuis Riviervismarkt 5, 070 3459090, ma t/m vr 10-16 uur T/m 12 oktober: DHZW/08/10. Willem Poelstra, foto’s.

Pulchri Studio Lange Voorhout 15, 070 3461735, di t/m zo 11-17 uur T/m 17 oktober: Najaarssalon. Divers werk van leden, met uitreiking van de Van Ommeren-De Voogt Prijs.

Galerie Ramakers

Leidsestraatweg 57, di t/m zo 10-17 uur T/m 31 december: De Louwman collectie. Ruim 200 auto’s uit de periode 1886 tot heden, en een collectie automobiele kunst die bestaat uit schilderijen, sculpturen en affiches.

Toussaintkade 51, 070 3634308, wo t/m za 11-17, zo 13-17 uur T/m 7 november: in de tussentijd. Werk van onder andere; Ossip, Klaus Baumgartner, Sjoerd Buisman. Warffemius en Ien Lucas.

Madurodam

Galerie Rehorst

George Maduroplein 1, 070 4162400, 1 september t/m 31 december: 9-18 uur . UITpas geldig T/m 31 oktober: Pluk in Madurodam. Kinderen kunnen kennismaken met de verhalen en illustraties uit ‘Pluk van de Petteflet’ en ‘Pluk redt de dieren’ en zelf meemaken wat Pluk beleeft.

Regentesselaan 10, 070 3632500, do t/m za 12-17, eerste en laatste zo 13-17 uur en op afspraak T/m 21 november: Hans Könings. Werken met Thomas Hillig.

Museum Rijswijk

Koningin Emmakade 148, 070 3634047, di t/m do 10-18, vr 10-17 uur T/m 31 oktober: Indonesian Venus. Erotische foto’s van de Indonesiche fotografe Wulan Mei Lina.

Herenstraat 67, 070 3903617, di t/m vr en zo 14-17, za 11-17 uur (25, 31 dec en 1 jan gesloten) T/m 14 november: Jan Roëde (1914-2007). Overzichtsstentoonstelling met schilderijen, tekeningen en grafiek.

Mauritshuis

SEA LIFE Scheveningen

Korte Vijverberg 8, 070 3023456, di t/m za 10-17, zo 11-17 uur (april tot september ook op maandag) T/m 16 januari: Portretten van de familie Craeyvanger. Reeks 17de-eeuwse portretten van leden van één gezin (vader, moeder en acht kinderen), de Arnhemse familie Craeyvanger.

Strandweg (Boulevard) 13, 070 3542100, ma t/m zo 10-19 uur T/m 31 december: Kaaimannen! Kom oog in oog met deze fascinerende dieren. In het mooie verblijf zijn ze zowel op land als in het water te bewonderen. T/m 31 oktober: Help mee aan een gezonde Noordzee. De tentoonstelling geeft een beeld van de toestand van de Noordzee rond een wrak op 30 meter diepte.

Marcello’s Art Factory - Galerie Haags

Museum Meermanno I Huis van het Boek Prinsessegracht 30, 070 3462700, di t/m zo 12-17 uur. UITpas geldig T/m 24 oktober: Boekengeluk. Meermanno toont zijn vijftig topstukken. Van middeleeuws handschrift tot mummie, van Romeins borstbeeld tot modern kunstenaarsboek.

Museon Stadhouderslaan 37, 070 3381338, di t/m zo 11-17 uur. UITpas geldig T/m 31 december: De Poolzaal, overleven tussen ijs en smeltwater. De tentoonstelling biedt inzicht in de veranderingen die zowel natuur als cultuur in het polaire gebied doormaken en gaan doormaken. T/m 31 december: Leefruimte voor mens en dier. Educatieve tentoonstelling over o.a. de druk die door de mens wordt uitgeoefend op de natuur. T/m 31 oktober: Speed, techniek in de autosport. Het publiek ontdekt tijdens een actieve deelname aan de tentoonstelling de achterliggende wetenschap en technologie in de autosport. T/m 16 januari: De wereld van de scheepvaart. Deze interactieve maritiem tentoonstelling schenkt veel aandacht aan de technologie die wordt toegepast bij verkeer en vervoer over water, zoals navigatie. T/m 31 december: De eerste kustbewoners: ontdek het geheim onder een vinexwijk VINEX locatie Ypenburg was gedurende een aantal eeuwen het woongebied van de prehistorisch mens. T/m 31 december: Water, bron van leven. Interactieve tentoonstelling waarin het belang van schoon drinkwater en de problemen rond de verdeling ervan aandacht krijgen.

Muzee Scheveningen Neptunusstraat 90-92, 070 3500830, di t/m za 10-17, zo 12-17 uur. UITpas geldig

Ship of Fools Gallery Saturnusstraat 60, 070 3890858, di t/m vr 13-18.30 uur en op afspraak T/m 29 oktober: 100 % PRINT. Een samenwerking van eigentijdse vormgevers die werken op het snijvlak van fotografie, tekenen en vormgeving. In dit digitale tijdperk willen zij een zoveel mogelijk hands on benadering nemen voor dit project.

De Verdieping van Nederland Prins Willem Alexanderhof 5, 070 3140911, ma & zo 12-17, di 09-20, wo t/m za 09-17 uur T/m 16 januari: Nieuws op straat. Marskramers en hun handel. Een kijkje in de wereld van de rondtrekkende handelaren. Er zijn uiteenlopende voorstellingen van boek- prentverkopers, liedjeszangers en venters te zien zijn, naast het drukwerk dat zij verspreiden.

Vitrine Weimarstraat 48, Continu te bezichtigen T/m 22 oktober: Vitrine 19

Vonkel Assendelftstraat 19, 070 4278084, do en vr 14-18 uur, za 12-18 uur T/m 11 december: Greet Steenland. Schilderijen. T/m 11 december: Functionele dingen aan de muur. Erica Scheper, schilderijen.

Wijnlokaal 1900 Maliestraat 10, 06 42717591, wo t/m za 17-23 uur T/m 21 oktober: Lizzy Loesberg. Schilderijen. Van 24 oktober t/m 5 december: Schilderijen van Batya van Brakel.


Vrijdag 22 oktober 2010

DEN HAAG

do. vr. za. zo. wo. 12:00 14:00 15:50 uur. 2e WEEK BRIEFGEHEIM Avontuur drama naar het gelijknamige boek van Jan Terlouw.9a dagelijks 14:30 16:40 18:50 21:00 uur; do. vr. za. zo. wo. óók 12:20 uur; 2e WEEK vr. za. óók 23:50 uur. DESPICABLE ME 3D (OV) Animatie met de stem van Steve Carell. 2a dagelijks 16:10 18:40 uur; do. vr. za. zo. ma. wo. óók 21:10 uur; 2e WEEK ma. di. óók 13:30 uur. LIFE AS WE KNOW IT Romkom met Katherine Heigl, Josh Duhamel. 1t dagelijks 15:40 18:20 20:50 uur; vr. za. óók 23:50 uur; ma. di. óók 13:10 uur. 2e WEEK 3gt RED Actie komedie met Bruce Willis, Morgan Freeman, Helen Mirren. dagelijks 20:40 uur; do. vr. za. zo. wo. óók 17:50 uur; 3e WEEK ma. di. óók 14:20 17:30 uur. 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. dagelijks 19:00 uur; ma. di. óók 13:50 16:20 uur. 4e WEEK 2a LEGEND OF THE GUARDIANS 3D (OV) Animatiefilm. vr. za. 23:40 uur. LAATSTE WEEK 4a DEVIL Thriller met Logan Marshall-Green, Jenny O'Hara, Jacob Vargas. dagelijks 21:20 uur. LAATSTE WEEK RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D Deel 4 van evil reeks. 4ga vr. za. 00:00 uur. LAATSTE WEEK 4at THE NEW DAUGHTER Horror, thriller met Kevin Costner. dagelijks 17:40 uur. LAATSTE WEEK WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS Misdaad. 2gat di. 21:30 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

service

FILMLADDERPRINT.NL

Do. 21 okt. t/m Wo. 27 okt. 2010

D E N H A A G D O 2 1 O K T T / M W O 2 7 O K T 2 010

FILM A

G

E

N

D

A

PATHÉ BUITENHOF

www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm) Kassa open: dagelijks vanaf 10:00 uur. Grand-Café Restaurant Des Deux Villes dagelijks geopend vanaf 11:00 uur. Grand-Café Restaurant Des Deux Villes lunch 12:00 - 14:00 uur; diner 18:00 - 22:00 uur. Reserveren: info@deuxvilles.nl

Voor alle 3D voorstellingen gelden andere tarief voorwaarden.

FORGET FORGETTHE THEFILM, FILM,WATCH WATCHTHE THETITLES TITLESSpectaculair Spectaculairverzamelprogramma verzamelprogrammamet metde de spannendste 3 spannendsteen enmooiste mooistefilmtitelsequenties. filmtitelsequenties. 3 Voor Voorprogramma programmazie ziewww.debetovering.nl www.debetovering.nl

FESTIVAL FESTIVALDE DEBETOVERING BETOVERING

Dag. Dag.19:30; 19:30;ook ookDo. Do.Vr. Vr.13:00; 13:00;Wo. Wo.15:00 15:00(Fr, (Fr,100’) 100’)

YVES YVESSAINT SAINTLAuRENT LAuRENT--L’AMOuR L’AMOuRFOu FOu

3 3

PREMIÈRE PREMIÈRE

Docu 1 Docuover over 1 modeontwerper modeontwerperYves YvesSt. St.Laurent Laurentdoor doorde deogen ogenvan vanpartner partnerPierre PierreBergé. Bergé. PREMIÈRE Dag. PREMIÈRE Dag.19:30; 19:30;ook ookZa. Za.Wo. Wo.15:00 15:00(SL, (SL,90’) 90’) Koele, 3 Koele,berekenende berekenendeantiheldin antiheldinisiskeurige keurige 3 studente studenteèn èncallgirl. callgirl. PREMIÈRE Dag. 16:45 19:30 (TH, 113’) PREMIÈRE Dag. 16:45 19:30 (TH, 113’) Gouden 3 GoudenPalm-winnaar Palm-winnaarover overman man 3 ADRES: ADRES: die diezich zichteruggetrokken teruggetrokkenheeft heeftininde dejungle jungleom omdaar daarininvrede vredetetesterven. sterven. Spui Spui191 191 2e WEEK Dag. 21:30 (NL, 150’) WEEK Dag. 21:30 (NL, 150’)2e2eWEEK 2511 2511BN BNDen DenHaag Haag Naar 3 Naarwaargebeurd waargebeurdverhaal verhaalover overmoord moordop optiener. tiener. 3 RESERVEREN: RESERVEREN: 2e WEEK Dag. 2e Dag.19:00; 19:00;ook ookDo. Do.Vr. Vr.Zo. Zo.14:00 14:00(Turkije/Duitsland, (Turkije/Duitsland,103’) 103’) 2eWEEK WEEK online: online: Winnaar 1 WinnaarGouden GoudenBeer BeerBeste BesteFilm FilmBerlijn Berlijn2010. 2010. 1 www.fi www.filmhuisdenhaag.nl lmhuisdenhaag.nl 3e WEEK Dag. 3e Dag.21:00; 21:00;Dag. Dag.(beh (behVr. Vr.Di.) Di.)16:45 16:45(IT/FR, (IT/FR,122’) 122’) 3eWEEK WEEK Heruitbreng 3 Heruitbrengvan vanMichelangelo MichelangeloAntonioni’s Antonioni’smeesterwerk. meesterwerk. 3 Kassa: Kassa:070 070- -365 36560603030 3e WEEK Dag. 3e Dag.(beh (behZo.) Zo.)17:00 17:00(93’) (93’) 3eWEEK WEEK ma ma- -vrvrv.a. v.a.13:00 13:00u.u. zazav.a. v.a.14:00 14:00u.u. Docu 3 Docuen enmusical musicalover overwaarheid waarheiden enleugens leugensininpolitiek. politiek. 3 zozov.a. v.a.12:00 12:00u.u. 3e WEEK Dag. 3e Dag.19:30; 19:30;Dag. Dag.(beh (behMa.) Ma.)21:45 21:45(IT, (IT,126’) 126’) 3eWEEK WEEK Klein, 3 Klein,delicaat delicaatdrama dramaover overvreemdgaan. vreemdgaan. 3 Belbios: Belbios:0900 0900- -93936363 4e WEEK Dag. 4e Dag.(beh (behWo.) Wo.)21:45 21:45(VS, (VS,97’) 97’) 4eWEEK WEEK Hilarische 1 Hilarischedoc docvan vanBanksy. Banksy. 1 Restaurant: Restaurant:070 070- -364 36487876363 7eWEEK 7e WEEK Dag. Dag.17:00 17:00(FR, (FR,111’) 111’) 7e WEEK Over 4 Overde devervolging vervolgingzigeuners zigeunerstijdens tijdensWO WOIIII(Tony (TonyGatlif). Gatlif). 4 www.fi www.filmhuisdenhaag.nl lmhuisdenhaag.nl 8e WEEK Dag. 8e Dag.17:00 17:0021:30 21:30(AR, (AR,127’) 127’) 8eWEEK WEEK Oscarwinnend liefdesdrama. 4 Oscarwinnend liefdesdrama. 4 Vr. LAATSTE WEEK LAATSTE Vr.Di. Di.16:45; 16:45;Wo. Wo.15:15 15:15(FR, (FR,78’) 78’) LAATSTEWEEK WEEK Doc Docover overbabies babiesuit uitMongolië, Mongolië,Namibië, Namibië,S.S.Francisco Francisco&&Tokyo Tokyo LAATSTE WEEK Zo. Zo.13:00 13:00(NL, (NL,87’) 87’) LAATSTE LAATSTEWEEK WEEK Over 1 Overdementie. dementie. 1 LAATSTE WEEK Do. LAATSTE Do.Vr. Vr.Zo. Zo.13:00; 13:00;Wo. Wo.15:00 15:00(Canada, (Canada,88’) 88’) LAATSTEWEEK WEEK Vrouw 1 Vrouwvalt valtvoor voorEgyptische Egyptischebodyguard bodyguardvan vanhaar haarman man 1 Ma. Ma.22:00 22:00 SNEAK 4 SNEAKpREVIEW pREVIEWVerrassende Verrassendevoorpremière. voorpremière. 4

SLOVENIAN SLOVENIANGIRL GIRL

uNCLE uNCLEBOONMEE BOONMEE SCHEMER SCHEMER

HONEY HONEY(BAL) (BAL) LA LANOTTE NOTTE

COSAVOGLIODIpIù COSAVOGLIODIpIù

EXIT EXITTHROuGH THROuGHTHE THEGIFT GIFTSHOp SHOp LIBERTÉ LIBERTÉ BABIES BABIES

VERDWAALD VERDWAALDIN INHET HETGEHEuGENpALEIS GEHEuGENpALEIS CAIRO CAIROTIME TIME

KINDERVOORSTELLINGEN KINDERVOORSTELLINGEN

Do. Do.t/m t/mZo. Zo.15:00 15:00(NO, (NO,4+, 4+,74’) 74’)

3e WEEK 3e 3eWEEK WEEK

Do. Do.t/m t/mZo. Zo.15:00 15:00(DE, (DE,7+, 7+,98’) 98’)

4e WEEK 4e 4eWEEK WEEK

pELLE pELLEEN ENDE DEWATERDIEVEN WATERDIEVENAnimatie Animatieover overdappere dappereVW. VW. KROKODILLENBENDE KROKODILLENBENDEGelauwerde Gelauwerdeverfilming verfilmingkinderboek. kinderboek.

Do. Do.Vr. Vr.Zo. Zo.13:00 13:00(NL (NLgesproken, gesproken,5+, 5+,75’) 75’) Perfect Perfectgeanimeerde, geanimeerde,super superleuke leuketekenfilm. tekenfilm. Do. Do.Vr. Vr.Zo. Zo.14:30 14:30(NL (NLondertitled, ondertitled,8+, 8+,90’) 90’) Spannende Spannendejeugdfilm jeugdfilmininhet hetmysterieuze mysterieuzeIJsland IJsland

1 1

PATHÉ SCHEVENINGEN www.pathe.nl/scheveningen Kurhausweg 2 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Kassa open: do. zo. wo. 11:30 - 22:00 uur; vr. za. 11:30 - 01:00 uur; ma. di. 13:00 - 22:00 uur. Voor alle 3D voorstellingen gelden andere tarief voorwaarden.

2 2

DE DEDRIE DRIEROVERS ROVERS

1 1

GEEN GEENBEREIK BEREIK

2 2

Do. Do.t/m t/mWo. Wo.12:00 12:0016:00 16:0019:00 19:0022:00 22:00

Reserveringen Reserveringeneneninformatie: informatie: 0900 0900- -6664837 6664837 (0900 (0900- -OMNIVERSUM) OMNIVERSUM)

HuBBLE HuBBLELaat Laatjejeoverweldigen overweldigendoor doorde degrootsheid grootsheidvan vande deruimte ruimte

1 1

THE THEGREATEST GREATESTpLACES pLACES

1 1

en enjejevisie visieop ophet hetheelal heelalzal zalnooit nooitmeer meerhetzelfde hetzelfdezijn! zijn! Do. Do.t/m t/mWo. Wo.13:00 13:0017:00 17:0020:00 20:00

Een Eentocht tochtlangs langs77bijzondere bijzondereplaatsen plaatsenininde dewereld. wereld. Do. Do.t/m t/mWo Wo11:00 11:0015:00 15:0018:00 18:0021:00 21:00 Laat Laathet hetleven leven&&habitat habitatzien zienvan vanflamboyante flamboyante inktvissen inktvissenspeelse speelsezeeleeuwen zeeleeuwenen enongelofelijke ongelofelijkeveel veelkleurrijke kleurrijkevissen vissen Do. t/m Wo. 10:00 14:00 Do. t/m Wo. 10:00 14:00 Zwem mee met vriendelijke dolfijnen. Zwem mee met vriendelijke dolfijnen.

Adres: Adres: President PresidentKennedylaan Kennedylaan55 2517 2517JKJKDen DenHaag Haag

uNDER uNDERTHE THESEA SEA

www.omniversum.nl www.omniversum.nl

DOLpHINS DOLpHINS

BON JOVI

za. 13 november 19:00 uur.

1

VOORVERKOOP IS GESTART - LIVE opera vanuit New York

DON PASQUALE Van Gaetano Donizetti met Anna Netrebko als rijke weduwe. 1 wo. 24 november 20:00 uur. ‘LADIES NIGHT’ VOORVERKOOP IS GESTART 3a DE EETCLUB Thriller met Bracha van Doesburgh, Mark van Eeuwen. za. 18:00 uur. LIVE opera vanuit New York BORIS GODUNOV Van Modest Mussorgsky met dirigent Valery Gergiev. 1 wo. inloop 19:30 uur; film start 20:00 uur. PUBLIEKSPREMIÈRE MAJESTEIT Drama met Gijs Naber en Carine Crutzen speelt koningin Beatrix. 1 dagelijks 17:30 19:50 22:10 uur; ma. di. óók 10:35 12:50 15:10 uur. PREMIÈRE THE SWITCH Feelgood komedie met Jennifer Aniston, Jason Bateman. 3h dagelijks 22:30 uur; do. vr. za. zo. di. óók 16:30 19:30 uur; PAC PREMIÈRE do. vr. za. zo. óók 11:00 13:45 uur; ma. óók 12:45 19:45 uur; di. óók 10:45 uur; wo. óók 13:30 16:15 uur. 4gt THE TOWN Actie misdaadthriller met Ben Affleck, Rebecca Hall. do. vr. za. zo. 11:15 13:00 uur; ma. 11:00 uur; di. 15:40 uur; wo. 10:50 uur; 2e WEEK do. vr. za. ma. wo. óók 15:00 uur. BRIEFGEHEIM Avontuur drama naar het gelijknamige boek van Jan Terlouw.9a do. vr. za. zo. ma. di. 14:35 uur; ma. di. óók 10:35 12:35 uur; 2e WEEK ma. óók 17:45 uur. LANG & GELUKKIG Met Arjan Ederveen, Gijs Naber, Jack Wouters. 2g do. vr. zo. 16:45 19:45 uur; ma. di. wo. 19:00 22:00 uur; do. vr. óók 22:45 uur; 3e WEEK ma. di. óók 13:00 16:00 uur; di. óók 10:10 uur; wo. óók 11:30 uur. 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. do. vr. za. zo. 15:30 uur; wo. 14:50 uur. 4e WEEK 2a LEGEND OF THE GUARDIANS 3D (OV) Animatiefilm. dagelijks 19:20 uur. 5e WEEK WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS Misdaad. 2gat do. vr. za. zo. ma. wo. 19:15 uur; di. 17:45 uur. 14e WEEK 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. ma. 15:30 uur; di. 13:30 uur. 50+ BIOS AN EDUCATION Drama met Peter Sarsgaard, Carey Mulligan, Alfred Molina. 1t wo. 11:00 uur. EXTRA 50+ BIOS MAJESTEIT Drama met Gijs Naber en Carine Crutzen speelt koningin Beatrix. 1 di. 21:00 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

SNEAK PREVIEW

DE DELEuGEN LEuGEN

EL ELSECRETO SECRETODE DESuS SuSOJOS OJOS

KAARTVERKOOP GESTART OPERASEIZOEN 2010-2011. za. 30 oktober. DOUBLE BILL - VOORVERKOOP IS GESTART - HORROR NIGHT 4gat BURIED Claustrofobische thriller met Ryan Reynolds, Judy Reyes. za. 30 oktober. HORROR NIGHT THE LAST EXORCISM Horror met Patrick Fabian, Ashley Bell. 4gat do. 11 november 21:00 uur. VOORVERKOOP IS GESTART - PATHÉ MUSIC

1 1 1 1

SNEAK PREVIEW

PATHÉ SPUIMARKT www.pathe.nl/spuimarkt Spuimarkt 65 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Kassa open: do. vr. za. zo. vanaf 10:00 uur; ma. vanaf 13:30 uur; ma. di. wo. vanaf 11:30 uur. Voor alle 3D voorstellingen gelden andere tarief voorwaarden.

4gat

KINDERMATINEES

PATHÉ BUITENHOF www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Voor alle 3D voorstellingen GELDEN ANDERE TARIEF VOORWAARDEN. do. vr. za. zo. wo. 10:40 12:40 uur; ma. 10:50 uur. 2e WEEK

SINTERKLAAS EN HET PAKJES MYSTERIE do. vr. za. zo. 10:45 12:45 14:45 uur; wo. 14:30 16:45 uur.

VERSCHRIKKELIJKE IKKE 3D (NL) Animatie.

www.pathe.nl/scheveningen Kurhausweg 2

1

2e WEEK

2a

do. vr. za. zo. 11:40 13:40 15:40 uur; wo. 10:30 12:15 14:00 15:45 uur. 3e WEEK FOEKSIA DE MINIHEKS Naar ’t gelijknamige boek van Paul van Loon. 2a do. vr. za. zo. 11:10 13:20 uur; wo. 10:50 12:50 uur. 4e WEEK LEGENDE VAN GA’HOOLE 3D (NL) Fantasie animatiefilm. 2a do. vr. za. zo. wo. 13:20 uur. 2e WEEK 1 GARFIELD’S PET FORCE 3D (NL) Animatie. do. vr. za. zo. wo. 12:10 14:10 uur. 2e WEEK

PATHÉ SCHEVENINGEN SINTERKLAAS EN HET PAKJES MYSTERIE do. vr. za. zo. wo. 12:10 14:20 16:30 uur.

PATHÉ SPUIMARKT www.pathe.nl/spuimarkt Spuimarkt 65 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Kassa open: do. vr. za. zo. vanaf 10:00 uur; ma. vanaf 13:30 uur; ma. di. wo. vanaf 11:30 uur. Voor alle 3D voorstellingen gelden andere tarief voorwaarden.

4gat

wo. 24 november 19:30 uur. ‘LADIES NIGHT’ VOORVERKOOP IS GESTART 3a DE EETCLUB Thriller met Bracha van Doesburgh, Mark van Eeuwen. vr. za. 23:30 uur; di. 21:45 uur; wo. 22:30 uur. VOORPREMIÈRE JACKASS 3 3D Komedie met Johnny Knoxville, Steve-O, Bam Margera. 3gt do. vr. za. zo. 10:40 14:45 19:15 21:15 uur; ma. di. wo. 15:30 20:00 22:00 uur; PREMIÈRE do. vr. za. óók 23:15 uur; ma. di. óók 13:40 uur; di. óók 11:45 uur. 4a CEHENNEM 3D Horror met Ogün Kaptanoglu, Tuba Melis Türk. do. vr. za. zo. 19:10 uur; ma. di. wo. 17:35 19:55 uur; do. óók 12:45 16:55 uur; PREMIÈRE vr. za. zo. óók 10:50 13:45 16:50 uur; ma. óók 15:05 uur; di. óók 13:15 uur. CHARLIE ST. CLOUD Met Zac Efron, Amanda Crew, Charlie Tahan. 9a vr. za. zo. 10:20 16:15 19:25 uur; ma. di. 13:45 17:00 20:15 uur; PREMIÈRE wo. 12:40 15:40 18:50 22:10 uur; vr. za. óók 22:30 uur. 1 JHOOTHA HI SAHI Romantische Bollywoodfilm met John Abraham. do. vr. za. zo. 18:40 20:50 uur; ma. di. wo. 15:50 18:00 20:10 uur; PREMIÈRE do. vr. za. óók 23:45 uur; ma. wo. óók 22:15 uur; di. óók 11:45 13:45 uur. PARANORMAL ACTIVITY 2 Horror thriller met Katie Featherston. 4at do. vr. za. zo. 15:00 uur; di. 15:40 uur; wo. 12:50 uur; do. óók 10:50 uur; 2e WEEK vr. za. zo. óók 13:10 uur. BRIEFGEHEIM Avontuur drama naar het gelijknamige boek van Jan Terlouw.9a dagelijks 14:20 uur; do. vr. za. zo. óók 10:10 12:10 16:40 18:50 21:00 uur; 2e WEEK do. vr. za. óók 23:00 uur; ma. di. wo. óók 16:20 18:20 20:20 22:20 uur; wo. óók 12:20 uur. DESPICABLE ME 3D (OV) Animatie met de stem van Steve Carell. 2a do. vr. za. zo. 17:45 20:15 uur; ma. di. wo. 16:45 19:15 21:50 uur; 2e WEEK do. vr. za. óók 22:45 uur; ma. di. óók 14:15 uur; di. óók 11:45 uur. LIFE AS WE KNOW IT Romkom met Katherine Heigl, Josh Duhamel. 1t do. vr. za. zo. 14:00 16:30 19:00 21:30 uur; ma. 14:45 22:10 uur; 2e WEEK di. wo. 22:20 uur; do. vr. za. óók 00:00 uur; ma. wo. óók 17:15 19:45 uur; di. óók 13:30 16:00 18:30 uur; wo. óók 14:50 uur. 3gt RED Actie komedie met Bruce Willis, Morgan Freeman, Helen Mirren. do. vr. za. zo. 14:45 17:50 20:45 uur; ma. di. wo. 15:45 18:45 22:00 uur; 3e WEEK di. óók 12:45 uur. 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. do. vr. za. zo. 21:25 uur; ma. di. wo. 22:15 uur. 3e WEEK 4at THE NEW DAUGHTER Horror, thriller met Kevin Costner. do. 19:20 uur. 4e WEEK 3 ANJAANA ANJAANI Bollywood romkom met Priyanka Chopra. do. vr. za. zo. 16:50 uur; ma. di. wo. 17:30 uur. 4e WEEK 2a LEGEND OF THE GUARDIANS 3D (OV) Animatiefilm. do. ma. di. wo. 19:00 uur; vr. za. 19:30 uur; zo. 17:15 uur; do. óók 22:20 uur; 5e WEEK di. óók 11:50 uur. WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS Misdaad. 2gat do. ma. di. wo. 14:25 16:40 uur; vr. za. zo. 14:50 uur; do. vr. za. óók 23:40 uur; 7e WEEK vr. za. óók 17:15 uur. GROWN UPS Komedie met Adam Sandler, Chris Rock, Salma Hayek. 2at do. 11:20 16:20 21:50 uur; vr. za. 22:15 uur; zo. 20:00 uur; ma. 21:45 uur. 14e WEEK 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. do. 23:30 uur; di. 21:00 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

SNEAK PREVIEW

4gat

KINDERMATINEES

PATHÉ BUITENHOF www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Voor alle 3D voorstellingen GELDEN ANDERE TARIEF VOORWAARDEN. do. vr. za. zo. wo. 10:40 12:40 uur; ma. 10:50 uur. 2e WEEK

SINTERKLAAS EN HET PAKJES MYSTERIE do. vr. za. zo. 10:45 12:45 14:45 uur; wo. 14:30 16:45 uur.

VERSCHRIKKELIJKE IKKE 3D (NL) Animatie.

2a

do. vr. za. zo. 11:40 13:40 15:40 uur; wo. 10:30 12:15 14:00 15:45 uur. 3e WEEK FOEKSIA DE MINIHEKS Naar ’t gelijknamige boek van Paul van Loon. 2a do. vr. za. zo. 11:10 13:20 uur; wo. 10:50 12:50 uur. 4e WEEK LEGENDE VAN GA’HOOLE 3D (NL) Fantasie animatiefilm. 2a do. vr. za. zo. wo. 13:20 uur. 2e WEEK 1 GARFIELD’S PET FORCE 3D (NL) Animatie. do. vr. za. zo. wo. 12:10 14:10 uur. 2e WEEK

PATHÉ SCHEVENINGEN SINTERKLAAS EN HET PAKJES MYSTERIE www.pathe.nl/scheveningen Kurhausweg 2 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

1

2e WEEK

1

do. vr. za. zo. wo. 12:10 14:20 16:30 uur.

2e WEEK

do. vr. za. zo. wo. 12:00 13:50 uur.

3e WEEK

VERSCHRIKKELIJKE IKKE 3D (NL) Animatie.

2a

ERNST, BOBBY EN HET GEHEIM VAN MONTA ROSSA 1

PATHÉ SPUIMARKT www.pathe.nl/spuimarkt Spuimarkt 65 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

do. vr. za. zo. wo. 13:00 15:00 17:00 uur. 3e WEEK FOEKSIA DE MINIHEKS Naar ’t gelijknamige boek van Paul van Loon. 2a do. vr. za. zo. wo. 12:20 14:40 uur. 4e WEEK LEGENDE VAN GA’HOOLE 3D (NL) Fantasie animatiefilm. 2a do. 12:40 uur; vr. za. zo. 13:00 uur; wo. 12:30 uur; do. vr. za. zo. óók 11:00 uur. 2e WEEK 1 GARFIELD’S PET FORCE 3D (NL) Animatie. do. 10:35 12:20 14:30 uur; vr. za. zo. 11:05 uur; wo. 14:55 uur; 2e WEEK vr. za. zo. wo. óók 12:55 uur.

SINTERKLAAS EN HET PAKJES MYSTERIE

1

do. vr. za. zo. di. 12:20 uur; wo. 13:15 15:15 uur; do. vr. za. zo. óók 10:20 14:30 16:30 uur.

2e WEEK

do. vr. za. zo. 10:20 uur; wo. 14:10 uur; do. vr. za. zo. wo. óók 12:10 uur.

3e WEEK

VERSCHRIKKELIJKE IKKE 3D (NL) Animatie.

2a

ERNST, BOBBY EN HET GEHEIM VAN MONTA ROSSA 1

do. vr. za. zo. 10:45 12:30 14:15 16:00 uur; di. wo. 11:50 uur; wo. óók 13:50 uur. 3e WEEK FOEKSIA DE MINIHEKS Naar ’t gelijknamige boek van Paul van Loon. 2a do. vr. za. zo. 12:30 uur; wo. 13:15 uur. 4e WEEK LEGENDE VAN GA’HOOLE 3D (NL) Fantasie animatiefilm. 2a

4gat

wo. 24 november 19:30 uur. ‘LADIES NIGHT’ VOORVERKOOP IS GESTART 3a DE EETCLUB Thriller met Bracha van Doesburgh, Mark van Eeuwen. vr. za. 23:30 uur; di. 21:45 uur; wo. 22:30 uur. VOORPREMIÈRE JACKASS 3 3D Komedie met Johnny Knoxville, Steve-O, Bam Margera. 3gt do. vr. za. zo. 10:40 14:45 19:15 21:15 uur; ma. di. wo. 15:30 20:00 22:00 uur; PREMIÈRE do. vr. za. óók 23:15 uur; ma. di. óók 13:40 uur; di. óók 11:45 uur. 4a CEHENNEM 3D Horror met Ogün Kaptanoglu, Tuba Melis Türk. do. vr. za. zo. 19:10 uur; ma. di. wo. 17:35 19:55 uur; do. óók 12:45 16:55 uur; PREMIÈRE vr. za. zo. óók 10:50 13:45 16:50 uur; ma. óók 15:05 uur; di. óók 13:15 uur. CHARLIE ST. CLOUD Met Zac Efron, Amanda Crew, Charlie Tahan. 9a vr. za. zo. 10:20 16:15 19:25 uur; ma. di. 13:45 17:00 20:15 uur; PREMIÈRE wo. 12:40 15:40 18:50 22:10 uur; vr. za. óók 22:30 uur. 1 JHOOTHA HI SAHI Romantische Bollywoodfilm met John Abraham. do. vr. za. zo. 18:40 20:50 uur; ma. di. wo. 15:50 18:00 20:10 uur; PREMIÈRE do. vr. za. óók 23:45 uur; ma. wo. óók 22:15 uur; di. óók 11:45 13:45 uur. PARANORMAL ACTIVITY 2 Horror thriller met Katie Featherston. 4at do. vr. za. zo. 15:00 uur; di. 15:40 uur; wo. 12:50 uur; do. óók 10:50 uur; 2e WEEK vr. za. zo. óók 13:10 uur. BRIEFGEHEIM Avontuur drama naar het gelijknamige boek van Jan Terlouw.9a dagelijks 14:20 uur; do. vr. za. zo. óók 10:10 12:10 16:40 18:50 21:00 uur; 2e WEEK do. vr. za. óók 23:00 uur; ma. di. wo. óók 16:20 18:20 20:20 22:20 uur; wo. óók 12:20 uur. DESPICABLE ME 3D (OV) Animatie met de stem van Steve Carell. 2a do. vr. za. zo. 17:45 20:15 uur; ma. di. wo. 16:45 19:15 21:50 uur; 2e WEEK do. vr. za. óók 22:45 uur; ma. di. óók 14:15 uur; di. óók 11:45 uur. LIFE AS WE KNOW IT Romkom met Katherine Heigl, Josh Duhamel. 1t do. vr. za. zo. 14:00 16:30 19:00 21:30 uur; ma. 14:45 22:10 uur; 2e WEEK di. wo. 22:20 uur; do. vr. za. óók 00:00 uur; ma. wo. óók 17:15 19:45 uur; di. óók 13:30 16:00 18:30 uur; wo. óók 14:50 uur. 3gt RED Actie komedie met Bruce Willis, Morgan Freeman, Helen Mirren. do. vr. za. zo. 14:45 17:50 20:45 uur; ma. di. wo. 15:45 18:45 22:00 uur; 3e WEEK di. óók 12:45 uur. 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. do. vr. za. zo. 21:25 uur; ma. di. wo. 22:15 uur. 3e WEEK 4at THE NEW DAUGHTER Horror, thriller met Kevin Costner. do. 19:20 uur. 4e WEEK 3 ANJAANA ANJAANI Bollywood romkom met Priyanka Chopra. do. vr. za. zo. 16:50 uur; ma. di. wo. 17:30 uur. 4e WEEK 2a LEGEND OF THE GUARDIANS 3D (OV) Animatiefilm. do. ma. di. wo. 19:00 uur; vr. za. 19:30 uur; zo. 17:15 uur; do. óók 22:20 uur; 5e WEEK di. óók 11:50 uur. WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS Misdaad. 2gat do. ma. di. wo. 14:25 16:40 uur; vr. za. zo. 14:50 uur; do. vr. za. óók 23:40 uur; 7e WEEK vr. za. óók 17:15 uur. GROWN UPS Komedie met Adam Sandler, Chris Rock, Salma Hayek. 2at do. 11:20 16:20 21:50 uur; vr. za. 22:15 uur; zo. 20:00 uur; ma. 21:45 uur. 14e WEEK 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. do. 23:30 uur; di. 21:00 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

SNEAK PREVIEW

SNEAK PREVIEW

4

dagelijks 16:50 22:00 uur; wo. óók 14:30 uur. 2e WEEK THE KILLER INSIDE ME Drama misdaadthriller met Casey Affleck. 4g do. vr. za. zo. 17:50 20:15 uur; ma. di. wo. 19:30 21:50 uur; 5e WEEK do. vr. za. óók 22:40 uur; ma. di. óók 10:10 12:20 14:40 17:00 uur; wo. óók 17:10 uur. 3gasdht TIRZA Drama naar het boek van Arnon Grunberg. do. vr. za. zo. ma. wo. 22:15 uur; di. 10:30 12:50 uur; 6e WEEK do. vr. za. zo. wo. óók 17:00 uur; zo. óók 14:45 uur; ma. óók 10:15 12:30 16:50 uur; wo. óók 12:45 uur. THE AMERICAN Thriller met George Clooney, Thekla Reuten. 3gat wo. 24 november 20:30 uur. ‘LADIES NIGHT’ VOORVERKOOP IS GESTART 3a DE EETCLUB Thriller met Bracha van Doesburgh, Mark van Eeuwen. vr. za. 23:30 uur. VOORPREMIÈRE JACKASS 3 3D Komedie met Johnny Knoxville, Steve-O, Bam Margera. 3gt vr. za. 23:30 uur. VOORPREMIÈRE THE SOCIAL NETWORK Film over de evolutie van Facebook. 3dht dagelijks 19:20 21:40 uur; do. vr. za. zo. wo. óók 16:50 uur; PREMIÈRE vr. za. óók 00:10 uur; ma. di. óók 14:40 17:00 uur. PARANORMAL ACTIVITY 2 Horror thriller met Katie Featherston. 4at dagelijks 15:20 20:30 uur; ma. di. óók 13:10 uur. PREMIÈRE THE SWITCH Feelgood komedie met Jennifer Aniston, Jason Bateman. 3h dagelijks 18:40 21:30 uur; vr. za. óók 00:20 uur; ma. di. óók 13:10 16:00 uur. PREMIÈRE 4gt THE TOWN Actie misdaadthriller met Ben Affleck, Rebecca Hall. do. vr. za. zo. wo. 12:00 14:00 15:50 uur. 2e WEEK BRIEFGEHEIM Avontuur drama naar het gelijknamige boek van Jan Terlouw.9a dagelijks 14:30 16:40 18:50 21:00 uur; do. vr. za. zo. wo. óók 12:20 uur; 2e WEEK vr. za. óók 23:50 uur. DESPICABLE ME 3D (OV) Animatie met de stem van Steve Carell. 2a dagelijks 16:10 18:40 uur; do. vr. za. zo. ma. wo. óók 21:10 uur; 2e WEEK ma. di. óók 13:30 uur. LIFE AS WE KNOW IT Romkom met Katherine Heigl, Josh Duhamel. 1t dagelijks 15:40 18:20 20:50 uur; vr. za. óók 23:50 uur; ma. di. óók 13:10 uur. 2e WEEK 3gt RED Actie komedie met Bruce Willis, Morgan Freeman, Helen Mirren. dagelijks 20:40 uur; do. vr. za. zo. wo. óók 17:50 uur; 3e WEEK ma. di. óók 14:20 17:30 uur. 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. dagelijks 19:00 uur; ma. di. óók 13:50 16:20 uur. 4e WEEK 2a LEGEND OF THE GUARDIANS 3D (OV) Animatiefilm. vr. za. 23:40 uur. LAATSTE WEEK 4a DEVIL Thriller met Logan Marshall-Green, Jenny O'Hara, Jacob Vargas. dagelijks 21:20 uur. LAATSTE WEEK RESIDENT EVIL: AFTERLIFE 3D Deel 4 van evil reeks. 4ga vr. za. 00:00 uur. LAATSTE WEEK 4at THE NEW DAUGHTER Horror, thriller met Kevin Costner. dagelijks 17:40 uur. LAATSTE WEEK 2gat WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS Misdaad. di. 21:30 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

<29

1

2e WEEK

Lang & Gelukkig

In Lang & Gelukkig worden drie bekende sprookjesverhalen op een eigenzinnige, humoristische manier verteld. De muizige Assepoester, de wat oudere roodkapje en Prins Roderick kampen allemaal met onzekerheden, verlangens en familieproblemen. Assepoester moet verplicht in één huis wonen met haar nieuwe stiefmoeder Irma Zonderboezem en haar drakerige dochters Paris en Hilton en droomt heimelijk over die ene grote liefde. Roodkapje is erg onzeker en valt uiteindelijk hopeloos voor de charmes van een hongerige wolf. En de moeder van Prins Roderick vindt het hoog tijd worden dat hij aan de vrouw gaat, terwijl hij zelf veel liever tijd verdrijft met zijn trouwe lakei Willy. Met onder meer Arjan Ederveen, Gijs Naber, Jack Wouters. Regie is in handen van Pieter Kramer. Lang & Gelukkig is te zien in Pathé Buitenhof. > Foto: Piotr Kukla


30>

Vrijdag 22 oktober 2010

service

sudoku

kruiswoordpuzzel

4 1 7 3

3 3

2

6

2

2 7

4

5 3

7

9

8 1 5

1

2 3 9 1 4 6 5 7 8

6 7 1 8 5 9 2 3 4

3 4 6 5 9 2 7 8 1

3

13

1

14

19

7 5 8 4 6 1 9 2 3

9 1 2 7 3 8 4 5 6

8 6 7 2 1 4 3 9 5

1 2 5 9 8 3 6 4 7

4 9 3 6 7 5 8 1 2

E E I S T V A N O

A R N H E M

A U N I P T A O L

T O O O V T E G R E B S P E R E V L A R E D E E A P P L P I E R

9

23

28

6

I G N E T L M T O N I E E R M E N N I E S P P E A S S T I

29

Korte Poten 9, 2511 eb Den Haag t 070-3644040 f 070-3633570

Voor een compleet overzicht: www.denhaagcentraal.net

12 17

25

26

31

38

39

40

45 49 53 57

9

18

32

27 33

35

37

52

S T A T I G

8

21

30

48

E X T E R N

7

16

34 36

R I N S O E N P E N D E E P T I E L I G L A O T T O M L E V U I D R B E E K E L F L A N Y D A E R N E

15

24

58

41

42

46 50

59

43

47 51

54

55 60

61

56 62

63

© www.puzzelpro.nl

Horizontaal: 1 wooneenheid 10 familielid 11 onmiskenbaar 13 pluralis 14 vogel 17 regeringsreglement 19 haarkrul 20 veld 21 boerenbezit 22 als onder 24 en omstreken 25 water in Friesland 27 in de 28 onderbreking 31 bonbon 34 ijzerhoudende grond 35 naaldboom 36 Aziaat 40 muziekinstrument 44 annexus 45 Japans bordspel 46 uitgesloten aansprakelijkheid 47 compagnon

colofon Den Haag Centraal B.V.

6

20

22

8 4 N E V A D A

5

11

44

7

4

10

oplossingen vorige week 5 8 4 3 2 7 1 6 9

2

48 pausennaam 49 pl. in Zeeland 51 vreemde munt 52 titel 54 bontsoort 56 voorzetsel 57 sierplant 60 kortom 63 broodbeleg. Verticaal: 1 slee 2 speelgoed 3 per expresse 4 chemisch element 5 breekbaar 6 wijze 7 Europees Parlement 8 troefkaart 9 telegraaf restant 10 naakt 12 vervoermiddel 13 watertje 15 voederbak 16 strook 18 toe-

spraak 23 sermoen 26 beroep 29 handvat 30 Ierse verzetsgroep 32 gravin van Holland 33 dochter van Cadmus 36 rustig 37 drukkende lasten 38 vrouwelijk beroep 39 interval 40 zeekant 41 beroep 42 juwelenkistje 43 middag 50 liefdesgod 53 vierhandig zoogdier 55 vliegende schotel 58 vogel 59 normaal profiel 61 numero 62 Internet Protocol.

Ingezonden mededeling

Hoofdredacteur Coos Versteeg Coördinatie redactie Miranda Fieret Stadsredactie Floor de Booys Nynke Feenstra Joke Korving Alexander Münninghoff Casper Postmaa Theodore Pronk Hans Schmit Dominique Snip Alexandra Sweers Adrie van der Wel Gemeentepolitiek Jan van der Ven (coördinator) Elske Koopman Economie Joep van Zijl Cultuurredactie Annerieke Simeone (coördinator) Egbert van Faassen Sjoerd van Faassen Bert Jansma Babeth Knol Eric Korsten Thijs Kramer Doron Nagan Roos van Put Anneke Ruys Jill Stolk Aad van der Ven Sportredactie Ronald Mooiman (coördinator) André Buurman Eppo Ford Bert Tielemans Hans Willink Chris Willemsen Martin van Zaanen Eindredactie Dick Toet Wouter Storm (corrector)

Algemene Zaken Marianne ten Have Columnisten Marc Delissen Troy Douglas Kees Jansma Vilan van de Loo Marcella Mesker Marcel Verreck Rubrieken Teun Berserik (cartoon) Emilie Bolsius (medisch), Hugo Dirksmeier (onderwijs) Wendy Hendriksen (tuin) Bas Martens (juridisch) Marc Putto (weerbericht) Marnix van Rij (financieel) Henk Savelberg (culinair) Renate van der Zee (society) Illustraties Marcello’s Art Factory Vormgeving Anneke de Zwaan Fotografie Jurriaan Brobbel C&R Pan Chen Creative Images Eveline van Egdom Mylène Siegers Otto Snoek Wouter de Wit en fotopersbureau’s Hollandse Hoogte en WFA

Directeur/Uitgever Liesbeth Brackel Advertenties Suzanne Kooijman (hoofd verkoop) kooijman@denhaagcentraal.net mobiel: 06 30396125 Dennis Lageweg Pleeging@denhaagcentraal.net mobiel: 06 41976024 Mayka Postma postma@denhaagcentraal.net mobiel: 06 52579972 Advertentiebeheer Mayka Postma advertentie@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Administratie Ida Leferink leferink@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Correspondentie • Advertentie advertentie@denhaagcentraal.net • Redactie redactie@denhaagcentraal.net • Algemeen info@denhaagcentraal.net Abonnementsprijzen Kwartaal € 21,95 / Halfjaar € 39,95 / Jaar € 69,95 verzendkosten buitenland zijn voor rekening van de abonnee

spoedgevallen

Alarmcentrale

Politie Haaglanden SMASH (Stichting Mobiele Artsen Service Haaglanden)  070 - 346 96 69 SMASH is een samenwerkings­verband van alle huisartsen in Den Haag, Leidschendam, Rijswijk, Voorburg, Voorschoten en Wassenaar. SMASH regelt spoedeisende huisartsenhulp buiten kantoortijden. Iedere dag tussen 17.00 uur ‘s avonds en 8.00 uur ’s morgens; gedurende het hele weekend en op alle erkende feestdagen. www.smashaaglanden.nl

112

0900 - 8844

Tandartsendienst avond- en weekenddienst alleen spoedgevallen 070 - 311 03 05 Stichting Dierenambulance Den Haag 070 - 328 28 28 (dag en nacht bereikbaar) www.dierenambulancedenhaag.nl

Meldnummer dierenbescherming 0900 - 20 21 210 (10ct./min.)

>Abonnementenservice<

www.dierenbescherming.nl

Voor opgave abonnementen, verhuizingen, bezorging en wijzigingen:

Dierenartsen weekenddienst

Bel 0172 – 476085 (ma t/m vr: 9 – 17 u),

of per e-mail:abonnementen@denhaagcentraal.net. Voor opzeggingen (uitsluitend schriftelijk, uiterlijk 4 weken voor einde abonnementsperiode).

(Spoedgevallen nacht en weekend)

Informatie dienstdoende apotheken 070 - 345 10 00

0900 - 2226 333 en 0900 - 2222 456 www.dierenartsenkring-denhaag.nl


Vrijdag 22 oktober 2010

<31

service

koken met henk savelberg

Ingezonden mededeling

ZATERDAG ZONDAG MAANDAG DINSDAG WOENSDAG DONDERDAG VRIJDAG ZATERDAG

Aardappelen II Anno 2010 is de aardappel niet langer een anoniem product. Zowel de industrie, de professionele kok als de consument gebruiken aardappelen voor specifieke toepassingen. Hoewel er oude rassen aardappelen zijn met uitstekende eigenschappen, staat de rassenontwikkeling om diverse redenen niet stil. Zo is er een duidelijke tendens op het gebied van milieu: de grond moet steeds minder worden belast, waarvoor rassen nodig zijn met een hoge weerstand tegen ziektes en ongedierte. Door kruisen en veredelen komen er steeds meer aardappelrassen die weinig of geen bestrijdingsmiddelen nodig hebben. De meest bekende vroege aardappel van eigen bodem is de Opperdoezer, maar in het vroege voorjaar importeren we ook aardappelen uit Malta en van de Franse eilanden Ile de Ré en Ile de Noirmoutier. Bewaaraardappelen zijn de rassen die in september-oktober worden gerooid. Enige tijd voor het rooien wordt het loof verwijderd waardoor de groei stopt maar de schil dikker en steviger wordt. Onder de juiste condities kunnen deze aardappelen dan maanden lang worden bewaard. Naast een indeling in vroege en late rassen, worden aardappelen ook ingedeeld in vastkokend en afkokend. Vastkokende aardappelen hebben een fijne structuur en behouden hun vorm perfect na het koken. Door hun structuur is de kooktijd iets langer. Vroege aardappelen zijn bijna zonder uitzondering vastkokend. Ze zijn geschikt om te koken en te bakken. Afkokende aardappelen, ook wel bloemkokers genoemd, vallen bij het koken min of meer uiteen, uitgezonderd voor aardappelsalade zijn ze voor elke toepassing geschikt. Het koken van afkokers vraagt even wat aandacht maar levert op deze manier geen probleem op: 1 kilo afkokers geschild en in gelijke stukken gesneden, 1 theelepel zout,

1 theelepel boter:

doe de aardappelen in 1 laag in de pan, 2 lagen kan wel maar schud ze dan tussentijds op. Giet er zoveel water bij tot iets onder de helft van de eerste aardappellaag. Voeg zout en boter toe, leg het deksel op de pan en breng aan de kook. Temper de warmtebron en kook de aardappelen 15 minuten, ze zijn gaar als een vork er makkelijk doorheen prikt. Giet indien nodig af, schud de aardappels op en laat ze op zacht vuur droogstomen. Minder bekend is de aardappel als neutraal bindmiddel voor soepen, sauzen en stoofgerechten. Ook als basis voor een vinaigrette is de aardappel zeer geschikt. Met het oog op het komend seizoen voor wild- en stoofgerechten is hier mijn recept voor aardappelpuree.

Aardappelpuree Savelberg bijgerecht voor 4 personen: 750 gram kruimige aardappelen 150 gram roomboter ½ dl. room peper en zout

Kook de aardappelen in de schil gaar in water met zout (zo zout als de zee). Giet ze af en stoom ze droog, pel ze zodra dat kan zonder de vingers te verbranden en druk ze door de pureeknijper. Verwarm de room en smelt hierin de boter, werk dit mengsel beetje bij beetje door de aardappelen, daarbij goed roeren, breng op smaak met peper en zout.. Gebruik beslist geen staafmixer, de puree wordt dan taai Tip: tijdens spitsuur in de keuken is het misschien aantrekkelijk om de aardappelen nog even aan hun lot over te laten met het idee dat dat geen kwaad kan maar verwerk de aardappelen zodra ze gaar zijn meteen tot puree daar ze anders water opnemen en papperig worden, de puree kan later probleemloos worden opgewarmd.

Oktober woonmaand!

7 DAGEN 15% KORTING

Den Haag: Spui Gratis parkeren parkeergarage Stadhuis

• Zondag open

De uitrijkaart krijgt u bij de receptie van Hulshoff

Dat betekent véél voordeel bij Hulshoff Design Centers. Op uw aankopen geven wij vanaf s1.000,15% korting of dubbele Woon Waarde Zegels*.

www.hulshoffwonen.nl

Wat let u nog om uw woonwensen nú vorm te geven? *Met uitzondering van enkele merken en niet in combinatie met andere acties.

het weer in den haag

In de loop van het weekeinde weer regen

Het blijft voorlopig uitermate wisselvallig oktoberweer in Den Haag.De spil van dit volkomen herfstweer de afgelopen dagen was een actieve depressie die is komen afzakken uit het noorden en min of meer voor anker ging boven de Noordzee. Dit laag werd als het ware opgesloten tussen hogedrukgebieden aan weerszijden ervan en kon dus bijna geen kant op. In het kielzog nam deze raddraaier veel onstabiele lucht mee die bovendien op grote hoogte erg koud was. Voorbije woensdag lag de bovenluchttemperatuur op zo’n min 35 graden boven onze Haagse hoofden. Geen wonder dat de buien (extra invloed milde zeewater van 15 graden), die ook op donderdag nog vielen, stofhagel en onweer opleverden. Richting vrijdag en zaterdag wordt het tijdelijk even minder kil en nat, maar in het weekeinde komt een volgende randstoring weer op bezoek, waarschijnlijk later op zaterdag. Het regent dan periodiek en daarbij is het veelal somberheid troef. Het is even de vraag in hoeverre dit fenomeen, die randstoring dus, gaat uitdiepen en of de koers ‘goed’ ligt.

Vaak zie je dit soort ‘stormdepressies’ ineens op de weerkaarten verschijnen, terwijl er de volgende dag weinig meer van over is. Er is dus een kleine kans op flink wat wind aan zee in de loop van het weekeinde. In een later stadium (eind volgende week) zien we ook hogedrukgebied op de weerkaarten prijken, maar dit hoog komt waarschijnlijk nog te zuidwestelijk uit om ons weer te doen verbeteren. Mogelijk wordt het de laatste oktoberdagen rustiger als dat hogedrukgebied richting de Benelux komt. Voorlopig hebben we te maken met

vrijdag

zaterdag

Amsterdam, Villa Arena • Den Haag, Spui • Leiderdorp, WOOON • Rotterdam, Alexandrium III • Voorschoten

een ordinaire (zuid) westcirculatie en dus volop wisselvalligheid. De straalstroom (krachtige windbundel op grote hoogte) ligt voorlopig nagenoeg boven Nederland. En het is nu eenmaal zo dat het koerstraject van depressies vrijwel naadloos aansluit bij die ‘winddrift’ op genoemde hoogte. Nog storm op Scheveningen zondag? Bel de weerprimeurlijn eens op 09001234554.

Elke week op de deurmat? Neem nú een abonnement:

Marc Putto Weerman

zondag

Hart voor de stad?

maandag

13 weken 26 weken 52 weken € 21,95 € 39,95 € 69,95

Ga naar www.denhaagcentraal.net of bel 0172-476085 Ma. tot vrij. 9.00-17.00 uur Min (⁰C) 7 Max (⁰C) 12 Zon (%) 45 Neerslag (%) 40 Wind zw 4-5

6-7 11 40 65 z 5-6

8 12 25 90 zw 4-5

7 11 65 55 wzw 4-5

Dé krant van Den Haag


32>

Vrijdag 22 oktober 2010

society

vilan, renate & de residentie

‘Het loopt storm’ Aangelokt door luxe full colour folders, door het fenomeen van een hele week gewijd aan de geschiedenis en dan ook nog een groots interview met de directeur in onze eigen krant, was er maar één weg overgebleven die naar Rome leidde: naar de open dag van ons eigen Haags Gemeentearchief. Het atrium van het Gemeentehuis aan het Spui bood gastvrijheid, er stonden verschillende rondleidingen op het programma, zelfs door de diepe krochten van het Gemeentearchief, er was een koopjesmarkt, er waren quizzen, er kwam een presentatie Land en Water (het thema van de geschiedenisweek) en alsof dat alles nog niet genoeg was, zou er om dertienhonderd uur precies een Franstalige rondleiding plaatsvinden. Voor de expats, legde directeur Maarten Schenk uit. Ja, die hadden opgebeld, zei Maarten, en de altijd optimistische Wendy Louw, ook van het Gemeentearchief, had verteld dat “onze directeur” vloeiend Frans sprak, en voordat er iemand “mais Wendy” had kunnen zeggen, was de rondleiding een feit. “Ik heb ooit een jaar in Bretagne gewoond,” legde Maarten aan ons uit, “in het kader van een uitwisselingsprogramma”. Wij knikten begrijpend, en dachten aan Franse nachten doordrenkt van rode wijn en ohlala. Terwijl Maarten verdween om op de laatste Franse woordjes te blokken, keken wij eens om ons heen. De leegte van het atrium gaapte ons aan. Kraampjes zonder man of muis. Slechts een enkeling zat te lezen in een net aangeschaft boek. Verder was alleen bij de ingang van het Gemeentearchief enig leven te bekennen. De aangekondigde koopjesmarkt bleek te bestaan uit enkele bakken met oude prenten en boeken, plus merchandising van het Gemeentearchief zoals een verjaardagskalender met fraaie Haagse foto’s. Toezicht- en kassahouder was archiefman Fred Siliakus en deze mijnheer Kus meldde dat er om half tien al klanten bij de bakken met oude foto’s hadden gestaan. Die waren alweer weggegaan. Achter hem bevonden zich enkele kraampjes, waarvan er maar liefst twee bezet werden door de Stichting Indisch Familiearchief, zodat ze de gehele archiefdag in het atrium domineerden. De dames, elk van een onbestemde leeftijd, besloten na kort overleg de Residentie te woord te staan over het Indisch Familiearchief. “Het is moeilijk”, zei Herta van der Linden bedachtzaam. “We hebben te weinig vrijwilligers”, zei Joyce van Lingen hardop. “Er is te weinig plaats in de studiezaal”, vond Herta, en Jocye legde uit: “Dus dan moet er iemand de bezoeker te woord staan en weer iemand anders moet de spullen in het depot gaan opzoeken. Wij zijn allemaal een beetje op leeftijd, dus zo snel gaat het niet meer”. Waarop Herta concludeerde: “We hebben dus meer mensen nodig”. Joyce vulde aan: “En een secretariaat, en betere aansturing”. Het leken me geen dames die zich door wie dan ook lieten aansturen, dus op dat punt nam ik beleefd afscheid, maar ’t ging me toch aan het hart. Daar is dan het rijke Indische verleden van onze Hofstad, waar te weinig mensen naar omkijken. Met het geld van één full colour foldertje minder zou hier misschien wat goeds verricht kunnen worden. Binnen was een live radio-uitzending gaande van RTV Discus. Een gezellig uitziende juffrouw schoof aan en vertelde dat zij de coördinatrice van deze Haagse dag was. Hoe het liep, vroeg de

Het liep storm bij de oude foto’s. > Foto’s Otto Snoek

Een enkeling zat te lezen in een net aangeschaft boek.

De dames van het Indisch Familiearchief domineerden het atrium.

Bijna alle bezoekers van het evenement bijeen.

presentator. “Het loopt storm”, zei ze unverfroren, waardoor ik van schrik haar naam vergat. Want het atrium was en bleef zo leeg als het op zondagochtend meestal was, de Indische dames en mijnheer Kus uitgezonderd. Storm? Storm? Weliswaar was het aantal be-

huishouden overgekomen zijn, want binnen een uur kwam een montere mevrouw aangesneld met een klein meisje aan haar hand. “Waar is de archiefdag?” vroeg zij ietwat geagiteerd aan ons, “ik heb mijn kleindochter beloofd dat we naar de koopjesmarkt zou-

zoekers opgelopen tot minstens twaalf, maar dat was nog niet overweldigend stormend, en de dag duurde nog tot half vijf. Misschien was het propaganda. “Mensen, kom snel, nu het nog kan, we kunnen u net erbij proppen in het Atrium”. Zo moet het in minstens één

den gaan”. Wij deelden haar mee dat ze er al was. Op de achtergrond keek mijnheer Kus belangstellend toe. De dames van het Indisch Familiearchief verlegden een boek. Vilan van de Loo


dhc-180