Page 1

Cultur e

3

ECONOMIE 13 16

SPORT

20

SERVICE

22

3

Ellen ten Damme steelt als diva de circusshow

Speciale bijlage van cultureel seizoen ’10/’11

Vrijdag 3 september 2010

jaargang 4 nummer 173

€ 1,50

16 >Foto

: Carli Hermè s

CULTUUR

Woede in CDA over opstappen Schinkelshoek

}<(l(tp$=adbcae<

ACTUEEL

presen teert

2010e/l2Seizoen 011

Kermisvertier Op het Malieveld ontstaat langzaamaan een klein dorp dat door slechts een familie wordt bevolkt. Eén grote kermisfamilie. De afgelopen jaren waren de kermisexploitanten ertoe veroordeeld heen en weer te reizen tussen de caravans die ze bewoonden op het Norfolkterrein en de attracties op het Malieveld. Daarin is vorig jaar echter verandering gekomen, zodat nu op een steenworp afstand van hun rijdende woningen de grote septemberkermis wordt opgebouwd. Vanaf zaterdag is het publiek welkom. Er is ouderwets vertier zoals griezelen in het spookhuis, er zijn botsauto’s, een zweefmolen en een draaimolen. Maar er is bijvoorbeeld ook een kartbaan. Natuurlijk is alles prachtig opgetuigd en verlicht teneinde de bezoekers te verleiden. > Foto: Jurriaan Brobbel


2>

Vrijdag 3 september 2010

varia

stadsmens

Ombudsman Ineke Seuren moet zoeken in een jungle aan regels “Ik ben meewerkend voorman”, zegt Ineke Seuren ergens halverwege het gesprek. De Gemeentelijke ombudsman Den Haag, zoals de officiële titel luidt, licht dat nader toe: “Dit is een laagdrempelige voorziening. Ik behandel zelf ook zaken, neem de telefoon aan. Persoonlijk hecht ik daar zeer aan. Het geeft mij een goed beeld van met welke zaken mensen komen. Ook hoe een organisatie daar op reageert. Dat beeld heb je niet als medewerkers alles al hebben uitgezocht. Jij hebt zelf in die jungle moeten zoeken”. Door omstandigheden gedwongen gaat Ineke Seuren af en toe recht op haar doel af, ze vind dat ze regels móet mijden. Zoals onlangs toen een dakloze man op haar spreekuur

‘Bij de overheid gaat het altijd om burgers, vóór hen en met hen’ kwam. Hij had al een paar dagen niet kunnen eten. De wekelijkse bijdrage van de gemeente was niet op zijn pasje gestort. De gebruikelijke procedure is dat hij zich dan bij de betreffende dienst meldt. “Maar dat kun je niet doen als iemand al 24 uur niet gegeten heeft. Ik ben gaan bellen en het bleek een fout te zijn. De ambtenaar die dat behandelt, was ziek en zijn collega’s waren de overboeking vergeten. Aan het eind van de dag stond het geld op zijn rekening”. Gelukkig voor de man dat hij wist waar haar bureau zit. “Veel meer mensen zouden de weg moeten vinden”, klinkt het stellig. Mr. Ineke Seuren (58) heeft het maatschappelijk belang hoog in het vaandel. Al haar hele loopbaan werkt ze bij de overheid: zes jaar bij de Vereniging

Nederlandse Gemeenten, twaalf jaar in verschillende functies bij het ministerie van VROM en tien jaar bij de directie Personele Zaken, Organisatie en Informatie Voorziening van de gemeente Den Haag. Waarom deze voorkeur? “Het gaat altijd om burgers, vóór hen en met hen. Bij het bedrijfsleven draait het toch om winst. Daar zijn heel veel nuances op aan te brengen, maar het is wel de kern. De overheid dient de publieke zaak”. Sinds 2005 is zij Gemeentelijk ombudsman. De ombudsman die vrouw is. Het is niet de eerste keer dat zij dit hoort. “Het is een Zweeds woord en het betekent vertrouwensfunctionaris”, legt ze nog maar eens uit. “Het wordt in alle talen gebruikt, maar in het Nederlands klinkt het niet. Je zou kunnen zeggen mevrouw de ombudsman en ik word er ook niet zenuwachtig van als iemand ombudsvrouw zegt, maar puristen vallen daar over”. Dan, lachend: “Een beveiliger die hier heeft gewerkt, stuurt me elk jaar een kerstkaart en schrijft me altijd aan als ‘Ombudsdame’. Dat vind ik zo ongelooflijk bij Den Haag passen”. Eenvoudig uitgelegd is het haar wettelijke taak te toetsen of de gemeente al dan niet behoorlijk heeft gehandeld. Met die beoordeling houdt zij ‘het gemeentebestuur een spiegel voor’, zo schrijft ze in het jaarverslag 2009. ‘Wat mag de burger redelijkerwijs van het bestuur verwachten’. De toetsing gebeurt aan de hand van een lijst met behoorlijkheidsvereisten, die is opgesteld door de Nationale ombudsman. Uit de klachten die zij en haar twee medewerkers vorig jaar behandelden, werd onder meer duidelijk dat 2009 voor velen een financieel moeilijk jaar was. Mensen die om schuldhulp vroegen, voelden zich niet goed behandeld. Zij vonden dat ze te lang op hulp moesten wachten en werden te weinig begeleid bij het oplossen van

Ineke Seuren: ‘Ik krijg elke kerst een kaart die gericht is aan ‘Ombudsdame’. > Foto: Mylène Siegers

hun geldproblemen. Leidinggevenden hadden zelf al ingezien dat een andere benadering van cliënten en snellere en indringender hulpverlening nodig is, staat in het jaarverslag. Het plan van aanpak was intussen opgesteld, maar ‘het traject zou niet van het ene op het andere moment zijn beslag hebben’(…). ‘Ook in 2010 zal de vinger aan de pols moeten worden gehouden om te kunnen beoordelen of het traject tot succesvollere hulpverlening leidt’, aldus de ombudsman. Een klacht van heel andere aard is de ‘falende bezorging’ van de Posthoorn, die wekelijks ook de Stadskrant van de gemeente bevat. “De burger mist belangrijke informatie als de Posthoorn niet bezorgd wordt. Er kan bijvoorbeeld in staan dat je buurman

een vergunning heeft aangevraagd voor een dakopbouw. Als je gaat klagen, kan de gemeente zeggen dat het in de Posthoorn heeft gestaan en de rechter vindt dat de gemeente met de publicatie aan haar verplichtingen heeft voldaan”. Een mogelijke oplossing kan informatie per postcode zijn. “Je hebt bijvoorbeeld postcode 2512 en de geïnteresseerde burger zou, als compensatie voor de stadsberichten in de Posthoorn, kunnen vragen om per e-mail alles te ontvangen over wat zich rond die postcode voordoet. De gemeente moet dit nog uitwerken. Voor mensen die geen internet hebben, moet er meer greep op de bezorging komen. Die wordt nu uitbesteed omdat het minder kost. Maar moet altijd alles zo goedkoop? Dat is

‘Halalvoeding is big business’ Het is ramadan, de vastenmaand van de moslims. Tussen zonsopgang en zonsondergang mogen ze niet drinken, eten of seks hebben. Het voedsel van moslims moet bovendien halal ofwel rein zijn. Dat betekent bijvoorbeeld dat alleen vlees gegeten mag worden van dieren die ritueel zijn geslacht. Maar er zijn nog veel meer regels waaraan voedsel moet voldoen voordat het een halalkeurmerk krijgt. Door Floor de Booys

Vlakbij de Haagse Hogeschool – de eerste hogeschool met een halalkantine – is al sinds tien jaar de Stichting Halal Voeding en Voedsel gevestigd. De stichting heeft een eigen keuringsdienst. Deze verricht inspecties en geeft halalcertificaten af. Het beeldmerk is een berg, met een groene cirkel, een maansikkel en een ster. “Het is de berg waarop onze profeet Mohammed de heilige koran heeft doorgekregen, groen is de kleur van de islam en de bol symboliseert al wat leeft op aarde, de maan geeft de tijd aan en de ster wijst de weg”, legt voorzitter Abdul Qayyoem uit. Het Haagse keurmerk wordt internationaal gevoerd door grote merken als

Nestlé, Danone, Campina en DSM. Maar dit is al lang niet meer het enige halalkeurmerk dat in omloop is. “Er zijn er ongeveer dertig in Nederland en dat aantal neemt toe”, weet Qayyoem. De afgelopen tien jaar is de moslimconsument ontdekt en dus wil iedereen aan hem verdienen. “Halalvoeding is big business. De commercie is belangrijker geworden dan het strikt nastreven van de islamitische voedingswetten. Mensen van onze keuringsdienst zijn de hele dag in het slachthuis aanwezig, dat kost veel tijd en een keurmerk van ons kost dus relatief veel geld. Dat wil niet iedereen betalen”. Veel halalkeuringsinstanties nemen het volgens Qayyoem minder nauw. “Onder de noemer ‘halal’ worden veel producten op de markt gebracht die niet voldoen aan de islamitische normen. Helaas zijn veel moslimconsumenten zich daar vaak niet van bewust”. Vanwege een darmaandoening is hij zelf vegetarisch, maar als hij nog vlees zou eten dan zou hij dat nooit bij de supermarkt halen. “De halalkeurmerken van het vlees in supermarkten is twijfelachtig. Maar ook al zouden ze vlees met ons eigen keurmerk verkopen, dan nog zou ik het liever bij een winkel kopen die uitsluitend halalproducten verkoopt. In een su-

permarkt ligt het toch tussen producten die haram – onrein – zijn”. Meteen maar even de proef op de som. In het filiaal van de Albert Heijn op het Lorentzplein in Laakkwartier is een uitgebreid halalvleesassortiment in een eigen, aparte koeling. Van kipfilet, tot lams- en runder-merquezworstjes, kebabspiezen en zelfs runderrookworsten. Bij het koelvak hangen twee certificaten van AWIverscenter in Delft en Deen Hobuvlees in Almere. Het keurmerk is een moskee met hoge minaretten. Inderdaad, niet het keurmerk van de Haagse stichting. “Ik heb de directie van Albert Heijn hier wel aan tafel gehad, maar zij wil of kan niet voldoen aan al onze eisen. En dan doen we het niet. Je kunt niet een béétje halal zijn”. Mohammed Hadioui, die samen met zijn vrouw en kleindochter boodschappen doet bij de Appie, is duidelijk minder streng in de leer. “Het halalvlees is hier prima”, zegt hij. Pal naast de supermarkt zit een islamitische slagerij, maar Mohammed haalt zijn boodschappen liever in één keer. “Lekker makkelijk”. De medewerkers van slagerij Helal beweren uiteraard dat hun vlees honderd procent gegarandeerd halal is en dat je dat bij de supermarkt altijd maar af moet wach-

ten. “Mijn vrouw komt wel eens thuis met producten van de supermarkt, maar die gooi ik altijd meteen weg. Ik ben een goede moslim, dan moet je zeker weten dat het halal is”, zegt de slager. Als Abdul Qayyoem vanavond na zonsondergang het vasten verbreekt, begint hij met drie dadels, – precies zoals de profeet dat deed - gevolgd door een kopje linzensoep en vervolgens wat gebakken vis met

een politieke keuze. Ik vraag de gemeente erover na te denken”. Dat zal ongetwijfeld gebeuren. De ombudsman heeft de afgelopen jaren bij de gemeente ‘in de meeste gevallen een willig oor ervaren’, aldus het jaarverslag. Wat waren voor haar bijzondere momenten uit die tijd? “Ik ben vaak blij met iets dat ogenschijnlijk heel weinig lijkt, maar voor iemand heel veel kan betekenen. Als ik daarin mijn rol heb vervuld, heb ik een goede dag”. Joke Korving www.ombudsman-denhaag.nl St. Jacobstraat 125, tel. 3469565. Spreekuur: woensdagmiddag van 13.00 tot 15.00. Een afspraak maken is niet nodig.

brood en groenten. Dat veel moslims tijdens de ramadan juist aankomen door alle gezellige nachtelijke iftardiners, vindt hij een slechte zaak. “Daar is de vastenmaand niet voor bedoeld. Een moslim mag zich overigens nooit volproppen. Volgens de koran mag hij maar tweederde van zijn maag vullen. Halal gaat niet alleen over wát je eet, maar ook over hoe je je gedraagt”.

Halal is meer dan geen varkensvlees Veel mensen weten inmiddels dat een moslim geen varkensvlees of alcohol mag nuttigen. Maar de islamitische voedingsvoorschriften zijn veel uitgebreider. Een moslim mag alleen het vlees eten van een rein dier (bijvoorbeeld rund, schaap, kip) dat ritueel geslacht is. Dat betekent dat het door een halssnede met een scherp mes geslacht is. Ook moet een speciaal slachtgebed worden uitgesproken. Het slachten mag in principe door iedere gelovige moslim worden uitgevoerd. Hij moet wel voor twee getuigen zorgen. Alle vis is halal, maar schaal- en schelpdieren dan weer niet. Ook groente en fruit moeten halal zijn, niet met giftige bestrijdingsmiddelen

zijn bespoten. Het eko-keurmerk is een uitkomst voor moslims. Kaas is een probleem omdat er vaak stremsel uit de lebmaag van een niet ritueel geslacht kalf in zit. In snoep en gebak wordt vaak gelatine verwerkt, gemaakt van de beenderen van niet ritueel geslachte dieren. Zo zijn er veel meer voorbeelden te noemen van producten die problemen kunnen opleveren: bouillon, sauzen, mayonaise, boter, toetjes, chocolade en drankjes. Zelfs in cosmetica kunnen verkeerde ingrediënten zitten, zoals dierlijke eiwitten of proteïnen. Het Kruidvat heeft daarom sinds ruim een jaar een speciale halalcosmeticalijn met onder meer shampoo speciaal voor vrouwen met een hoofddoek.


Vrijdag 3 september 2010

actueel

Hagenaar kandidaat voor directeurschap Huis voor de Democratie

Woede en verbazing in CDA over opstappen Schinkelshoek Ballin verantwoordelijk voor de voordracht van Schinkelshoek tot directeur van het Huis voor de Democratie. En de voorzitter van de Raad van Toezicht van het Huis voor de Democratie is Wim Deetman, ook al een CDA-bekende van Schinkelshoek. De enige die nog voor een kink in de kabel kan zorgen is Maxime Verhagen, die als minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet nog dwars kan liggen.

Door Jan van der Ven

Woedend en verbaasd waren ze in het CDA toen kandidaat-Kamerlid Jan Schinkelshoek dinsdag bekend maakte het Binnenhof de rug toe te keren. De nummer 27 op de kandidatenlijst stelde dat hij zich steeds onbehaaglijker was gaan voelen bij de pogingen een VVD/CDA-kabinet te smeden, met gedoogsteun van de PVV. De grens aan zijn politieke spankracht was bereikt, liet de CDA’er weten. Daarom kiest hij voor een nieuwe functie, die van directeur van het Huis voor de Democratie. De boosheid over zijn besluit laat zich verklaren. De stap van Schinkelshoek werd bekend op een cruciale dag in de kabinetsformatie. Enkele uren nadat Schinkelshoek zijn besluit bekend had gemaakt, volgde in de fractiekamer van het CDA aan het Binnenhof een tumultueuze machtsstrijd tussen fractievoorzitter Maxime Verhagen en diens rechterhand en mede-onderhandelaar Ab Klink. De woede die dinsdag intern losbarstte over de verklaring van Schinkelshoek had vooral betrekking op het dubbelspel dat hij zou spelen. CDA’ers verzekeren dat de oud-journalist en voormalig hoofdredacteur van de Haagsche Courant nauw betrokken was bij de brief die voormalig premier Lubbers vorige week schreef. Daarin maakte Lubbers kenbaar niets meer te zien in een kabinet met het CDA dat regeert met gedoogsteun van de PVV. De arm van de oud-premier is lang en machtig. Hij kreeg gedaan dat Schinkelshoek op een uitgekiend moment met zijn PVVbedenkingen naar buiten kwam en zo-

Jan Schinkelshoek tijdens een symposium over het Huis voor de Democratie. > Foto: C&R

doende invloed uitoefende op de cruciale vergadering van de CDA-fractie. Lubbers Dat hij daarmee de kans op zijn benoeming tot directeur van het Huis voor de Democratie in gevaar bracht, is nagenoeg uitgesloten. Want de voormalig voorlichter van de CDA-fractie had zich

Erik Pasveer nieuw hoofd afdeling stedenbouw Door Casper Postmaa

De Delftse stedenbouwkundige ir. Erik Pasveer (51) is per 1 oktober benoemd tot hoofd stedenbouw van de gemeente Den Haag. Pasveer is nu nog hoofd ruimtelijke ordening van de gemeente Delft waar hij 6½ jaar in dienst was. Voordat hij er aan de slag ging, werkte hij onder meer bij BVR, het adviesbureau van de bekende Rotterdamse stedenbouwkundige Riek Bakker. Hij ondersteunde veel Nederlandse gemeenten bij het maken van plannen en projecten. Als hoofd ruimtelijke ordening van de gemeente Delft was hij intensief betrokken bij de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van de TU Delft en aanverwante kennislocaties, zoals bedrijvenpark Technopolis en de nieuwe Schieoevers. Pasveer heeft een groot aantal publicaties op zijn naam staan. Erik Pasveer bezet straks in Den Haag een van de moeilijkste posities binnen het gemeenteapparaat. Voor de zomer gaf het toenmalige hoofd stedenbouw Hans Kuiper er al na een jaar de brui

aan als hoofdontwerper van de gemeente. Hij beklaagde zich omstandig over de werkcultuur op het stadhuis. Zo zou hij in grote plannen niet worden gekend en maakten procesmanagers de dienst uit. Ook bij de benoeming van Kuiper was sprake van commotie, omdat hij niet de meer invloedrijke positie van stadsstedenbouwer van zijn voorganger Maarten Schmitt mocht overnemen. Deze voorgeschiedenis schrikt Pasveer niet af. “Dat zet me juist op scherp. Ik moet daar wel bij aantekenen dat ik ervaring heb met het werken binnen een gemeentelijke organisatie. Ik herken wel de ingewikkeldheden die Hans Kuiper is tegengekomen. Dat moet beter kunnen. Zodra ik in Den Haag aan de slag ben ga ik een keer met Hans een kop koffie drinken om zijn ervaringen te bespreken”. Delft is op dit moment op zoek naar een stadsarchitect, Pasveer ambieert die functie niet: “Ik denk dat ze echt een architect willen. Ik ben inderdaad afgestudeerd als architect, maar wel op een stedenbouwkundig onderwerp. Daar ligt mijn hart”.

Advertentiebijlage Huilen in Den Haag Bij deze krant bevindt zich een advertentiebijlage van het festival Huilen in Den Haag. Deze bijlage is verzorgd door de gelijknamige stichting en de deelnemers aan het evenement en valt niet onder de verantwoording van de hoofdredactie.

vooraf ervan vergewist dat de voordracht aan het kabinet in kannen en kruiken is. Het zijn ten slotte allemaal invloedrijke CDA’ers die hier over gaan. Zo is daar de vertrouweling van Lubbers, de CDA-minister Hirsch Ballin van Justitie. Samen met zijn collega en partijgenoot Ank Bijleveld, staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, is Hirsch

Koningin Jan Schinkelshoek kwam vier jaar geleden in de Tweede Kamer. Hij stond toen opvallend hoog op de kandidatenlijst: nummer 11. Dat hij vier jaar later genoegen moest nemen met plaats 27 had vooral te maken met interne kritiek op zijn functioneren als lobbyist voor de benoeming van burgemeesters. “Hij kreeg niets voor elkaar, hij kende niet eens de kabinetschefs van de commissarissen van de koningin”, aldus een invloedrijke CDA’er. Het gevolg daarvan was dat de partij enkele malen pijnlijk misgreep. Zo moest het CDA lijdzaam toezien dat Den Haag een VVD-burgemeester kreeg, na het vertrek van Wim Deetman. Later speelde zich een soortgelijk tafereel af in Rotterdam. Ook deze grote stad kreeg geen CDA-burgemeester. Intern was deze zomer al duidelijk geworden dat Schinkelshoek geen behoefte had aan een nieuwe termijn als lid van de Tweede Kamer. Hij keek om zich heen. “Toen zijn nieuwe baan eenmaal geregeld was, liet hij zich nog één keer om een boodschap door Lubbers en de zijnen sturen”, weet een CDA’er. Om er aan toe te voegen: “Dat heet opportunisme”.

Plan voor Boulevard definitief goedgekeurd Door Adrie van der Wel

Alle ingediende bezwaren tegen de verhoging van een deel van de Scheveningse boulevard zijn woensdag door de Raad van State verworpen. Daarmee is het plan definitief goedgekeurd. Veel omwonenden van het zuidelijke gedeelte bij de Vuurbaakstraat eisten eerder vernietiging van het bestemmingsplan waarin de herinrichting wordt geregeld. Ze vrezen onder meer geluidsoverlast, verslechtering van de luchtkwaliteit en verlies aan uitzicht, nu de rijbaan dichter langs de woningen aan de Strandweg wordt gelegd. Volgens de gemeente is de herinrichting noodzakelijk om de zeewering te versterken. Uit onderzoek in opdracht van de gemeente is gebleken dat het verkeerslawaai hooguit op een enkele plek iets kan toenemen. Maar in het algemeen neemt het lawaai juist af. Van een verslechtering van de luchtkwaliteit is volgens de onderzoekers ook geen sprake. Dat de onderzoeken niet deugen, zoals de bezwaarmakers beweerden, is niet aannemelijk gemaakt, zegt de Raad. Wel erkent de Raad dat het uitzicht door de verhoging van de rijbaan wat minder wordt. Maar dat is geen reden om het plan af te wijzen. Strandpaviljoen de Waterreus maakte ook bezwaar tegen het bestemmingsplan, omdat het de oppervlakte van de strandtenten en hun terrassen beperkt. De Waterreus kan daardoor niet meer uitbreiden en zou zelfs letterlijk terrein

verliezen, waardoor omzetschade dreigt. De Raad van State vindt echter dat de gemeente De Waterreus nog heel redelijk heeft behandeld.

Ingezonden mededeling

<3

Den Haag Centraal op het Uitfestival Medewerkers van Den Haag Centraal zijn zondag 5 september op het Lange Voorhout aanwezig tijdens het Uitfestival. Zij zullen daar onder de bezoekers 5000 ‘goodie bags’ uitdelen, waarin zich niet alleen een exemplaar van deze krant met de bijlage voor het nieuwe culturele seizoen bevindt maar ook tal van bijzondere aanbiedingen en enkele snuisterijen. De promotieteams van Den Haag Centraal staan op wisselende plekken en zijn herkenbaar aan hun appelgroene jacks.

Lancering nieuwe culturele stadsgids Sancho Panza, de nieuwe culturele stadsgids van Den Haag, wordt zaterdag 4 september gelanceerd. Het initiatief richt zich met name op een jong publiek dat met Sancho Panza meer zicht moet krijgen op het cultuuraanbod van de stad. Sancho Panza heeft de vorm van een envelop en wordt om de twee maanden verspreid op veertig verschillende locaties in Den Haag, van cafés, hostels, (kleding)winkels tot culturele instellingen. Elke uitgave wordt door een andere Haagse ontwerper, illustrator of kunstenaar ontworpen. In de envelop bevindt zich promotiemateriaal van jonge culturele organisaties, een stadsplattegrond van Den Haag met een zo breed mogelijk beeld van het culturele aanbod en een fotografiewerk op posterformaat van een nieuwe Haagse fotograaf. Eerder dit jaar won initiatiefneemster Jolien Schiphorst de publieksprijs van cultuurwedstrijd ‘De Komeet’, een initiatief van Fonds 1818 en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Sancho Panza wordt ten doop gehouden bij Liefhertje en De Grote Witte Reus, Stationsweg 55.

Vuurwerkfinale uitgesteld De finale van het 31ste Internationale Vuurwerk in Scheveningen is vanwege het weer van afgelopen weekend uitgesteld. De organisatie is direct met de gemeente Den Haag in overleg getreden voor een nieuwe datum. De voorkeur gaat uit naar zaterdag 11 of 25 september. Op die laatste dag wordt ook het Vliegerfestival op Scheveningen georganiseerd. Een van de grootste problemen voor het festival was de hoogte van de golven op de Noordzee afgelopen weekend.


Vrijdag 3 september 2010

feuilleton

DOELWIT DEN HAAG Hel wit licht floept aan als bliksem tegen een zomernachthemel. “Waar zijn we?”, vraagt Lotje met knipperende ogen. Ab glimlacht kil. “Geduld, duifje. En haal het niet in dat mooie hoofdje van je te vluchten”. Verbijsterd kijkt ze de ruimte rond die onmogelijk een grafkelder kan zijn maar meer lijkt op een commandocentrum uit een James Bond-film. Behalve, denkt ze bitter, dat 007 er niet is, alleen de schurken! Zoals Ab, die haar onder schot houdt! “Ga zitten”, zegt hij. “Borrel?” Ze knikt. “Wodka martini. Stirred, not shaken’. Verwezen staart ze naar de monitoren tegenover haar. Ze herkent het World Forum waarvoor politie-versperringen staan, het Binnenhof en de Lange Vijverberg die zijn afgezet, net als de omgeving van Paleis Noordeinde waar boven de oranje banier een heli cirkelt. Vergist ze zich in Ab? Ze herinnert zich zijn opmerking dat ze op Defensie ernstig rekening hielden met een terroristische aanslag vanuit de bunkers in Kijkduin. Is dit een commandopost van Defensie? Is die ‘Baas’ ook van Defensie? Ze had hem immers die avond na de bibliotheek uit Abs villa zien komen. En hebben ze haar alleen maar in de gaten gehouden en nu opgepakt omdat ze er anders over zou publiceren? Net als Rob? Maar waarom werd ze dan bedreigd? En waarom was die De Vries vermoord? Een bunkerfanaat, had Sjaak gezegd. Was dat zo? Of was hij soms één van de terroristen? Ab zet het glas voor haar neer en gaat tegenover haar zitten met een glas whisky. Het pistool legt hij onder handbereik voor zich. “Proost”, zegt hij. “Gladio. Wel eens van gehoord?” “ Gladio?” Ze knikt verbaasd, herinnert zich dat haar vader er ooit over had verteld. “Militairen en oud-verzetsstrijders die direct na de oorlog wapenvoorraden aanlegden, toch? Uit angst dat Nederland weer kon worden binnengevallen?” Ab knikt. “Overal in Nederland, op de Veluwe, in de oude mijnen, onder de forten van de Waterlinie, in Duitse bunkers en hier. Inmiddels allang vergeten maar niet door ons”. Hij zwijgt en Lotje ziet ‘de Baas’ uit een zijdeur binnenkomen. Achter hem een forse man met kortgeknipt grijs haar in een legeruniform. Op het moment dat het licht op zijn gelijnde kop valt, snakt ze naar adem. Ze kent die kop! Nog geen twee maanden geleden was hij wereldnieuws, de Amerikaanse opperbevelhebber in Afghanistan die tegen Obama was omdat de president de Amerikaanse troepen wilde terugtrekken. McChrystal! Wat doet die hier? Vanwege de conferentie? Maar hij was toch ontslagen? “Mijn naam is Quirinus”, zegt de Baas en Lotje herinnert zich dat Sjaak die naam had genoemd. “Je bent een halsstarrig gansje, meisje! Ik had je toch gezegd je er niet meer mee te bemoeien?” “Kill her!”, snauwt McChrystal. “No better place for it than this cemetery!” Maar Quirinus schudt zijn hoofd. “Alles op zijn tijd, generaal, ze heeft een handlanger.” Zijn Amerikaans klonk naar steenkolen, zijn donkere ogen wáren het. “Waar is die collega van je?” “Geen idee”, zegt Lotje. Waarom vraagt hij alleen naar Rob? En niet naar Sjaak? Weten ze niets van hem? Waar blijft Sjaak trouwens, verdomme. Tot haar

verbazing voelt ze zich plotseling heel kalm, hoewel het duidelijk is dat ze zich dus niet vergiste. Ze wilden haar doden! “There is the sucker!”, sist McChrystal en hij kijkt naar een monitor waarop Obama met Michelle van de trap van de Air Force One op Schiphol afdalen. “Let’s go”, zegt Quirinus. “Ab, we zitten hiernaast tot het uur U. Dennis zal zo wel komen.” Hij grinnikt naar Lotje. “Vaarwel, meisje!” Lotje huivert en vraagt zich af wie Dennis is. “Je hebt nooit van me gehouden, hè?”, zegt ze, zodra Quirinus en McChrystal verdwenen zijn. “Ik was alleen maar goed voor de seks omdat je vrouw niet meer wil!” “Je vergist je”, zegt Ab, “ik hou nog steeds van je! Maar god, Lotje, waarom zat je achter me aan?” “Achter jou aan? Wanneer?” “Die avond dat we Fortuyn bij de bibliotheek pakten en hem afvoerden in een zwarte Mercedes met een taxinummerbord. Je kwam naar mijn huis toen Quirinus daar was! Hij wist zeker dat je hem was gevolgd!” “Dat deed ik niet!” “Ontkennen heeft geen zin, duifje. Je wist dat Fortuyn aan een artikel werkte over de bunker bij Kijkduin. Hij hoorde dat een zekere Bal die bunker in een boek had beschreven. Die bunker was een opslagplaats van Gladio. Wij van de Militaire Inlichtingen Dienst bewaakten die”. “Ben jij van de MID?” Ab knikt. “Net als Quirinus. We hebben indertijd de hele oplage van Bals boek

vernietigd. Maar er bleken nog twee exemplaren te zijn”. “In de bibliotheek!”, zegt Lotje grimmig, “en bij de weduwe van Bal!” “Ja. Een zekere Jaap de Vries had dat boek geleend. En de twee pagina’s over onze bunker eruit gescheurd. Fortuyn hoorde dat De Vries het had geleend en belde hem. We tapten Fortuyn al langer”. “En jullie ontvoerden hem! Net toen ik er aankwam bij de bibliotheek!” Lotje zwijgt even. “Iemand kraste letters weg op een vorige pagina, maar er stonden nog een H en een B. Niet ‘Henk Bal’ maar de ‘Haagse Beek’!” Ab knijpt zijn ogen samen. “Je weet verdomd veel!” “Dus daarom moest De Vries dood. Omdat hij die pagina’s had en op een USBstick had gezet. En de weduwe Bal ook, een oude vrouw!” Hij glimlacht flauwtjes. “Dit is belangrijker dan een oude vrouw, duifje. Of dan een jonge!” Ze negeert het dreigement. “Waarom is die bunker dan zo belangrijk?” Ab geeft geen antwoord, hij kijkt naar de monitoren. Op één ervan stapt de koningin met Balkenende uit op het Binnenhof. “Politici!”, zegt Ab en het klinkt alsof hij op een bedorven oester kauwt. “Ze willen onze troepen uit Afghanistan halen. Net als dat watje Obama! Afghanistan, waar onze jongens vier jaar hebben gevochten! Waar jongens zijn gesneuveld! Waar de terroristen vrij spel hebben! Waar...” “Jezus!”, zegt Lotje, “Jullie zijn hier niet

Het verhaal speelt in de zomer van 2010. In de stad zijn de voorbereidingen gestart voor een tweede Afghanistan-conferentie. Een nieuw kabinet is nog niet gevormd maar de Verenigde Naties hadden al gekozen voor Den Haag; de Nederlandse leiding is in handen van de demissionaire ministers Verhagen en Middelkoop en de Haagse burgemeester Van Aartsen. Plaats zal natuurlijk weer zijn het World Forum. Een estafettefeuilleton geschreven door dertien Haagse schrijvers. Deze week de slotaflevering.

om een aanslag te verhinderen! Jullie willen hem plegen!” “Heel goed”, grijnst Ab, “ Zeker nu er een rechts kabinet met Wilders komt, zullen ze dat onzalige besluit tot terugtrekking onmiddellijk afblazen als zogenaamd de Taliban het Binnenhof straks opblaast!” Hij lacht venijnig en Lotje ziet in zijn ogen de hysterie van de fanaticus schitteren. “En wat dacht je van Washington als hun geliefde president...” Ab zwijgt omdat de zijdeur weer open gaat. Enkele seconden ziet Lotje niet meer dan een schim, dan springt ze overeind. “Sjaak! Sjaak, kijk uit! Hij heeft een pistool!” “Mooi dat je er bent, Dennis”, zegt Ab, “We maakten ons al zorgen. Waar is die Fortuyn?” Dennis? De gedachten malen kolkend in haar hoofd. Is Sjaak die Dennis? Hoe kan dat nou? Hoe…? “Verbaasd, schatje?” De afgrijselijke waarheid dringt langzaam tot Lotje door. Sjaak! Daar bij die bunker, waar de Baas hem zogenaamd had weggestuurd! Sjaak die zo graag de USB-stick had willen hebben. Sjaak die ze net nog had gebeld! Godnogaantoe, eerst Ab, nu Sjaak! “Waar is Fortuyn?”, vraagt Ab. “Hij ontsnapte uit mijn huis”, zegt Dennis. “Hij moet me gehoord hebben toen ik Quirinus belde”. “Maar waarom heb je hem dan uit de bunker bevrijd?”, vraagt Lotje verbluft. “Ja, waarom?”, snauwt Ab, “Niemand

had je die opdracht gegeven en...” Zijn ogen sperren zich open, want Dennis richt onverwacht een pistool op zijn voorhoofd. “Omdat jullie Jaap hebben vermoord”, zegt Dennis, “Dat had je niet moeten doen. Jaap was mijn beste vriend”, “Je vriend?”, zegt Ab, “Dennis, voel je je wel goed?” “Nee”, zegt Dennis, “Daarom. En noem me geen Dennis, want de naam is namelijk wél Sjaak! Sjaak van Dam, hoofdinspecteur recherche Haaglanden. Een paar maanden geleden belde Jaap me op dat er iets mis was in de duinen...” Lotje gilt, want ergens klinkt een schot, maar Sjaak lijkt het niet te horen. Zijn ogen zijn gericht op een monitor waarop een soort capsule als een miniatuur onderzeeër bruisend door donker water spuit. “O mijn God!” fluistert ze. “Wat is dat?” “Te laat!”, lacht Ab hysterisch, “ Snap je het, duifje? Daar gaat ie... Ons geleide projectiel. Door de ondergrondse loop van de Haagse Beek recht naar de Hofvijver! Kijk !” Op een van de monitoren stapt de koningin met Barack en Michelle Obama het bordes op van de Ridderzaal; een andere camera filmt de zaal met honderden genodigden onder wie Balkenende, Van Aartsen en de Afghaanse president Karzai. “The Big Bang!”, kraait Ab. “En nu jullie allebei, handen omhoog...” Hij gilt en klapt bloedend voorover op de plavuizen. Op hetzelfde moment komt de onderwatercapsule op de monitor plotseling tot stilstand. “Lotje!” Uit de zijdeur komt Rob naar haar toe rennen, achter hem Piercing met een machinepistool en tien zwaar bewapende commando’s die Quirinus en McChrystal onder schot houden. “Jaap en ik scharrelen in onze vrije tijd in die ouwe Duitse bunkers”, vertelt Sjaak, “ Een paar maanden geleden belde hij me dat er iets mis was met die bunker in Kijkduin. Hij had foto’s gemaakt waarop Quirinus en je minnaar Ab explosieven naar binnen brachten”. “Ex-minnaar!”, corrigeert Lotje. Sjaak grinnikt. “Enfin, ik infiltreerde als Dennis in hun groep… de rest weet je. Nog een wijntje?” “Graag”. Hij staat op en ze kijkt hem na hoe hij over het terras loopt. Ze schrikt op van haar ringtone, pakt haar mobieltje en ziet dat het Coos Verster op de redactie is. En dus schakelt ze uit en bedenkt hoe heerlijk het hier is op Sicilië. “Ex zei je, hè?”, zegt Sjaak en zet de glazen neer. “Heb je al een ander?” “Nee”, glimlacht Lotje en trekt hem naar zich toe. “Interesse?” Tomas Ross

> Foto: Jurriaan Brobbel

4>

Dit feuilleton is een samenwerkingsproject van Den Haag Centraal, Bibliotheek Den Haag en Stichting Huilen in Den Haag. De deelnemende auteurs zijn: Tomas Ross, Alfred Birney, Sjaak Bral, Kees ’t Hart, Mohana van den Kroonenberg, Menno Lindeman, Victor Meijer, Marly van Otterloo, Hans Sahar, Anja Sicking, Jill Stolk, Marcel Verreck en Christiaan Weijts. Aflevering gemist? Kijk dan op www.huilenindenhaag. com

Dit was de laatste aflevering van Doelwit Den Haag. Vanaf zondag 5 september is het complete feuilleton gebundeld verkrijgbaar in de boekhandel.


Vrijdag 3 september 2010

Stomerij Zeeheld houdt op te bestaan

Nooit zelf vlekken verwijderen Familiebedrijf Zeeheld aan de Zoutmanstraat houdt er na ruim honderd jaar mee op. Drie generaties werkten in het familiebedrijf, dat voorheen Quicker Than Quick heette en tachtig jaar aan de Vaillantlaan was gevestigd. Eigenaar Chris van den Berg (69) heeft het vak zien veranderen. “De branche vergrijst en er wordt te weinig geïnvesteerd”. Door Joep van Zijl

“Mijn opa stond nog met een sigaar in zijn mond boven een stampende open wasmachine met wasbenzine kledingstukken te reinigen. De pijp van een stoomketel, die in het water hing, verwarmde destijds het water. De gewassen kleding werd vervolgens gecentrifugeerd in een koperen centrifuge en daarna gedroogd”, vertelt Chris van den Berg. Hij groeide op in de stomerij die zijn opa in 1909 oprichtte en die hij later zelf van zijn vader overnam, incluis de bijbehorende anekdotes. “In de oorlogsjaren werden we gedwongen ook voor de bezetter te werken”, herinnert hij zich. “Zo is hier bijvoorbeeld de regenjas van Seyss-Inquart gewassen. De kleuren liepen door omdat er een Nederlandse vlag in de voering zat. Die hebben ze er toen uitgehaald. Daarna hebben ze jas en vlag apart gewassen en de vlag er vervolgens weer ingezet. Seyss-Inquart heeft dus al die tijd met onze driekleur rondgelopen”. Altijd alles perfect willen doen en investeren in de nieuwste was- en reinigingstechnieken. Dat is volgens Van den Berg de manier waarop stomerij Quicker Than Quick en later Zeeheld haar reputatie heeft opgebouwd. Conflicten met de overheid en het volgens Van den Berg gedwongen vertrek uit de Vaillantlaan, alsmede het naar zijn mening onnodige faillissement van Quicker Than Quick hebben daar niets aan kunnen veranderen. “Ik heb vier innovaties op mijn naam staan. Het intellectueel eigendom van drie daarvan is beschermd”. Talenknobbel “Regelmatig stoppen hier auto’s met een AA-kenteken (exclusieve cijfercombinatie voor leden van het Koninklijk Huis) om kledingstukken af te geven. Verder zijn bijna alle ambassades klant bij ons en stapt ook oud-burgemeester Deetman hier geregeld binnen”, zegt Van den Berg trots. “Een bekend kledingmerk als Oger raadt zijn klanten aan hier te komen. Dat doet het niet voor niets”, vervolgt de ervaren wasmeester, om meteen te benadrukken dat iedere klant even belangrijk is. Zijn Zwitserse echtgenote Anna Kunz noemt hij hét aanspreekpunt in de winkel. “Dat geldt zowel voor mede-

<5

varia

Chris van den Berg en zijn vrouw Anna Kunz vinden het mooi geweest. > Foto: Mylène Siegers

werkers als klanten. Anna heeft een ijzersterk geheugen en spreekt dankzij haar achtergrond Frans, Duits, Engels en Nederlands. Handig voor klanten die geen Nederlands spreken, zoals de vele expats die ons bezoeken en die profiteren van haar talenknobbel”, zegt Van den Berg. Zoals de Amerikanen, die hun overhemden nog altijd graag heel stijf gesteven hebben, zoals hij uit ervaring weet. “Die gaan bij ons dus in een speciaal bad met appret (een soort stijfsel)”, aldus de 69-jarige ondernemer. Aziaten Stond zijn opa nog achter een stampende open wasmachine met wasbenzine, Van den Berg werkt alweer een hele tijd met gesloten reinigingsmachines, een vernieuwing. Ook introduceerde hij de overhemdenservice, een dienst die het goed doet in het Zeeheldenkwartier. “Dit is een wijk waar veel tweeverdieners wonen. Vroeger waste de vrouw de overhemden van haar echtgenoot. ‘Doe het zelf maar. Ik moet ook werken’, zegt ze nu. Die mannen geven hun overhemden hier af om ze later gewassen en gestreken weer op te halen”. Over de toekomst van zijn vak is Van den Berg weinig optimistisch. “De branche vergrijst en er wordt te weinig geïnvesteerd. Bijna alle wasserettes zijn inmiddels in handen van Aziaten. Hetzelfde gebeurt met de stomerijen en je ziet dat de nieuwe eigenaren vaak

te weinig kennis van stomen hebben”. Het woord stomen, klopt trouwens eigenlijk niet”, zegt de wasmeester. “De stoom is alleen maar voor het persen. Soms zeggen mensen dat ‘dry cleaning’ beter is dan stomen, maar dat is echt onzin. We zijn een chemische wasserij, niets meer en niets minder. We gebruiken dus bepaalde vlekoplossende chemicaliën voor de reiniging van allerlei soorten stoffen en kledingstukken”. “Als je optimaal wilt reinigen, moet de kledingstof eerst op een zachte manier worden bevochtigd, dat doen we via het vernevelen van vocht. Daardoor gaan de vezels open staan en komt het vuil beter los. Alle kleding die hier binnenkomt, wordt daarom eerst goed gecontroleerd en krijgt indien nodig een speciale wasbehandeling”, legt Van

den Berg uit. De lastigste vlekken zijn volgens hem de vlekken die mensen zelf vergeefs hebben geprobeerd te verwijderen. “Afblijven en hierheen komen dus”, zegt Van den Berg. Maar wie zijn advies wil opvolgen, moet opschieten. Stomerij Zeeheld is nog een paar dagen geopend, ook al zou Van der Berg graag nog eens verhuisd zijn om in Ypenburg een grotere stomerij te beginnen, met ruimte voor onderzoek naar nieuwe reinigingstechnieken. Dit plan strandde echter omdat de financiering niet rond kwam, als gevolg van een juridisch conflict met het ministerie van VROM. Van den Berg (69) en zijn vrouw Anna Kunz (64) vinden het daarom mooi geweest. Klanten kunnen tot en met dinsdag 7 september hun kleding ophalen.

Snelfietsroute Den Haag - Leiden De provincie Zuid-Holland begint deze maand met de aanleg van een snelfietsroute langs het spoor tussen Den Haag en Leiden. Het traject dat de naam ‘Velostrada’ krijgt, begint in Den Haag op de Appelgaarde bij NS-station Mariahoeve en eindigt in Leiden op de Stevenshofdreef, net voorbij NS-station De Vink. Het fietspad wordt verbreed naar drieëneenhalve meter, zodat fietsverkeer in twee richtingen mogelijk is, en wordt bovendien geasfalteerd. Op sommige delen van de route worden onnodige bochten verwijderd. De verlichting wordt vernieuwd. Op die delen van de route waar nu ook auto’s mogen rijden, wordt een zogenaamde fietsstraat ingericht, een fietspad waar auto’s als bestemmingsverkeer te gast zijn. Tegen het eind van het jaar wordt ook het bestaande fietspad langs de N44 tussen Den Haag, Wassenaar en Leiden verbeterd tot snelfietsroute. Deze route gaat ‘Via 44’ heten en begint in Den Haag op de Leidsestraatweg. Het eindpunt in Leiden is de Ommedijkseweg. Op deze route is de kwaliteit van het wegdek slecht, met name langs de Rijksstraatweg en in Wassenaar. De werkzaamheden zijn in het voorjaar van 2011 afgerond. Het startsein voor de werkzaamheden is woensdag gegeven met een fietstocht waarbij projectleiders uitleg hebben gegeven over de toekomstige situatie.

Zwembad viert jubileum Zwembad Zuiderpark viert woensdag 8 september het tienjarig bestaan. Dat gebeurt met speciale activiteiten, waaronder ontbijtzwemmen, trimzwemmen, aquafit (aquarobic 50+), watergymnastiek en Tai Chi. Bij alle instuiflessen van fify-fit mogen kleinkinderen gratis met hun opa of oma mee het water in.’s Middags is er een speciaal programma voor de jeugd met diverse speelmaterialen, zoals het regenboogeiland, het monster van Loch Ness en de waterspin. Voor meer informatie: www.denhaag.nl/zwemmen

Ingezonden mededeling

Zoekt een nieuw bestuurslid Meer informatie op www.fonds1818.nl

verreck

Ik thai af

Op een van de vier hoeken van Laan van Meerdervoort en Goudenregenstraat resideert sinds mijn heugenis het Thaise restaurant Ramakien. Een uitstekende zaak met als extra voordeel: geopend op maandag. Een horecaluwe dag, maar wel de dag waarop vrouw en kind Verreck niet naar hun respectievelijke opvang (ministerie, crèche) hoe-

ven. Omdat ik zelf een flexibele zzp’er ben, met licht bourgondische inslag, trekken wij er op die dag in gezinsverband vaak op uit, om na wandeling of fietstocht te stranden in bovengenoemd restaurant. Toen ik onlangs deze plek van gelukzaligheid passeerde, bleken de bordjes verhangen te zijn. Sterker nog, het res-

taurant oogde uitgestorven en achter de ramen waren plakkaten opgehangen met onheilspellende teksten: VANAF 2 SEPTEMBER THAI4YOU en AS MUCH AS YOU CAN EAT FOR € 16,50. Een avondje lekker Thais bunkeren, dat behoort nu tot mogelijkheden. Schuif maar naar binnen, die fijnzinnige hapjes en curries. Kom Tom Ka Kai-soep slurpen uit een emmer. Voor maar € 16,50. Bij de existentie van gelegenheden waar je onbeperkt spareribs kan knagen heb ik mij neergelegd. In een vorig leven, als presentator van het televisieprogramma ‘De Asoshow’, heb ik met de redactie snode plannen gesmeed om de rekbaarheid van zo’n sparerib-boer te testen. We zouden z’n zaak bestor-

men met een paar honderd uitgehongerde rugby-bonken om vervolgens met verborgen camera’s de klantvriendelijkheid te registreren. Een fijn plan, helaas nooit uitgevoerd. De excessen van het all inclusive resort heb ik van zeer nabij meegemaakt. Afgelopen maart stond ik in zo’n gouden kooi (in Egypte, maar daar merk je niets van) naar een Rus in zwembroek te staren die drie glazen rode wijn tegelijk probeerde te drinken, terwijl hij nog eens een paar andere volle glazen als reserve op zijn omvangrijke buik had gepositioneerd. De dag in dit resort (met overigens een voortreffelijke keuken) kende één moeilijk moment: tussen zes en half zeven ’s avonds. Dan waren er alleen dranken beschikbaar

en moest je zien te overleven met wat je eerder van de overdadige buffetten had weten mee te grissen. Tja, honger ontstaat niet alleen door afwezigheid van voedsel maar ook door een uitgestalde overvloed aan spijzen. Of dergelijke praktijken zich ook op de hoek Laan van Meerdervoort-Goudenregenstraat zullen gaan afspelen is vooralsnog onbekend. Maar dat de nadruk van de voedselverstrekker op de kwantiteit komt te liggen, doet vrezen voor de kwaliteit. Ik ben bang dat deze Thai NOT4ME is. Marcel Verreck www.marcelverreck.nl


6> Vilan

Kas houden

Dus hier zit ik, hopeloos ouderwets, met een kasboekje van papier. Met de pen noteer ik mijn uitgaven. Ik heb het opgegeven het dagtotaal uit te rekenen en daarover voel ik me schuldig. Het was beter als ik alle gegevens online invoerde, want elke dag komt er ergens wel een digitaal kasboekje bij. Straks is het zo gewoon als een rekenmachientje. Naast de site kasboek.nl kan ik ook naar de site van het Nibud, naar een webding dat Yunoo heet, er zijn banken die kasboekjes als extra service aanbieden en dan heb ik de uitgebreide functies die familiekompas.nl mij biedt. Daar kan ik uitrekenen hoeveel ik de afgelopen vijf jaar aan lippenstift heb uitgegeven, wat dat betekent op dagbasis, en hoe zich dat verhoudt tot het bedrag dat ik spendeerde aan broccoli. Wie wil zoiets nou weten? Ik wil dat weten. Een encyclopedie uit mijn hoofd leren is nuttiger, want online kasboekieren is in feite één grote navelstaarderij. Minder of anders geld uitgeven doe ik er toch niet om. Ben ik in een armoedige fase, dan pin ik een weekbudget en op is dan op. Lenen van mezelf mag niet en statiegeldflessen heb ik nooit. Dus wat heb ik aan zo’n website? Niks. Financiële ijdeltuiterij is het. Aan de andere kant is online pokeren veel erger dan wat plezier in een digitaal kasboekje. En toch aarzel ik. Want op een moment dat een bank zoiets gaat aanbieden, of vreemde entertainmentachtige websites, op zo’n moment gaat het prikken in mijn nek. Een beetje kippenvel komt daar, waardoor ik weet dat er ofwel een migraine aankomt, ofwel er iets aan de hand is. Dat laatste is het geval met de digitale kasboekjes. Stel nou eens dat wij allemaal uit het Haagje onze uitgaven invoeren op dezelfde site. Dan ligt daar een prachtig overzicht van hetgeen Den Haag koopt en nog niet koopt. Waar en op welke dag het geld gespendeerd is, staat er netjes naast. Misschien kan het gekoppeld worden aan de data uit pinautomaten? Aan de informatie uit parkeergarages of de OVchipkaart? Het is natuurlijk voor ons eigen gemak dat we zoveel gegevens in ons kasboekje kunnen invoeren. Dan weten we waar ons geld blijft. En de zaak is goed beveiligd met een wachtwoord immers. U ziet vast wel wat ik bedoel. Nee, u heeft niets te verbergen, u bent een braaf mens, dat weet ik wel. Maar wat zouden kwaadwillende mensen allemaal met uw kasboekje kunnen doen? Vilan van de Loo

Vrijdag 3 september 2010

interview

Onderzoekster Betty Salverda:

‘Ook in Nederland zijn er vrouwen die nog voor hun rechten moeten vechten’ Uit cijfers van de Haagse GGD blijkt dat vooral Hindostaanse en Turkse meiden vaker een zelfmoordpoging ondernemen dan hun autochtone leeftijdgenotes. Betty Salverda (65) deed de afgelopen tien jaar intensief onderzoek naar het psychische welbevinden van allochtone meiden. In 2004 leverde dat het boek ‘Laat me los, Hou me vast’ op waarin de problemen van de Hindostaanse meisjes centraal staan. Met het boek ‘Wel en Wee: TurksNederlandse meisjes aan het woord over hun leven’ sluit Betty Salverda haar loopbaan af. “Dit boek mag niet in de bureaulade verdwijnen. De Turkse gemeenschap, docenten en hulpverleners moeten ermee aan de slag”. Door Floor de Booys Met haar blonde haren, helder blauwe ogen en nuchtere instelling is ze een typisch Hollandse vrouw. Wie bij haar op de thee komt, krijgt een kaneelbiscuittje. Op het dressoir staat Delfts blauw aardewerk, uit de erfenis van haar Friese ouders. In een lijstje een zwart-wit foto van haar moeder, als jonge vrouw in Kollummer klederdracht. “Mijn moeder was, zeker voor haar tijd, een verlichte vrouw. Ze heeft ons vrij opgevoed, maar wel met een groot gevoel voor eigen verantwoordelijkheid. Ze maakte geen onderscheid tussen jongens of meisjes”. Toen Betty vriendjes kreeg, kon ze die ook altijd mee naar huis nemen. “Daar deed ze niet moeilijk over, maar ze liet wél duidelijk merken of ze de jongen in kwestie mocht of niet”. In haar goedgevulde boekenkast hebben de jaren zestig en zeventig hun sporen nagelaten: Anja Meulenbelt, Doris Lessing, Marilyn French, Simone de Beauvoir. “Ik heb mezelf niet als een feminist beschouwd, omdat ik mezelf vrij voelde. Dat mannen en vrouwen dezelfde rechten hebben, was voor mij een vanzelfsprekendheid. Met het groeien der jaren besef ik steeds meer dat in andere delen van de wereld een gelijkwaardige positie voor veel meisjes en vrouwen nog een utopia is, dat we wat dit betreft hier op een eiland leven, en dat er ook in Nederland vrouwen zijn, waaronder een aantal meisjes uit mijn onderzoek, die nog voor hun rechten moeten vechten”. Door de vele gesprekken met de 26 Turkse meisjes uit haar onderzoek realiseert Betty zich eens te meer hoe vrij en onbezorgd haar eigen jeugd was. “Dat gaat niet op voor een deel van de meisjes uit mijn onderzoek. Zij kunnen niet vrij gaan en staan waar ze willen, moeten direct uit school naar huis. Hun bezigheden buitenshuis worden gecontroleerd door hun vader of broer, ingegeven door de angst voor voorechtelijke seks. Maar de meeste meisjes vinden dat ze genoeg vrijheid hebben, ook al vinden ze het vervelend dat er door de omgeving zo op hen gelet wordt en dat ze zo gemakkelijk onderwerp van geroddel kunnen worden. Dan is het fijn als je ouders hebt die je vertrouwen. De meesten beseffen dat ze zo veel meer kansen, mogelijkheden en vrijheden hebben dan hun ouders, vooral hun moeders. Dat neemt niet weg dat het hen ergert dat jongens veel meer

vrijheid hebben, terwijl zij altijd rekening moeten houden met wat de omgeving van meisjes verwacht: ingetogen gedrag, niet met jongens gezien worden, ’s avonds niet de deur uit, enzovoort. De meesten nemen zich voor om later geen verschil te maken tussen de opvoeding van jongens en meisjes”. Over een paar meisjes die zeer ontevreden zijn over hun leven, maakt Betty zich zorgen. “Zij hebben te maken met een ongeregelde, soms onveilige, gezinssituatie. Ze zijn met klappen grootgebracht, hun ouders verwachten onvoorwaardelijke gehoorzaamheid, hebben geen oog voor de wensen en behoeften van hun dochter, zijn niet geïnteresseerd in hun belevenissen en bezigheden buitenshuis, maar schermen hen juist af van de buitenwereld. Deze meisjes groeien op in een weinig liefdevolle, harmonische omgeving. En als het thuis niet fijn is en je kunt ook nog eens nauwelijks de deur uit, dan wordt de situatie wel erg nijpend. Want hoe slechter je het thuis hebt, hoe meer het gebrek aan vrijheid zich wreekt”. Cijfers De directe aanleiding voor het onderzoek naar het wel en wee van TurksNederlandse meisjes, zijn de cijfers van de Haagse GGD uit de periode 2002 tot 2004 over het aantal zelfmoordpogingen (parasuïcide) onder meisjes van allochtone afkomst. In deze periode voerden de meisjes en jonge vrouwen van Turkse afkomst de statistiek in negatieve zin aan. Relatief gezien – omgerekend naar 100.000 Turks-Nederlandse meisjes van 15 tot 24 jaar – doen zij tweemaal zo vaak een poging tot zelfdoding dan hun autochtone leeftijdgenotes. Betty Salverda wilde de werkelijkheid

‘Dat mannen en vrouwen dezelfde rechten hebben, was voor mij een vanzelfsprekendheid’

achter deze cijfers leren kennen. Ruim een jaar lang voerde ze verschillende gesprekken met 26 Turks-Nederlandse jonge vrouwen over hun leven. “De centrale vraag in het onderzoek is of meisjes van Turkse afkomst specifieke psycho-sociale problemen hebben die samenhangen met hun Turkse achtergrond. En als dat zo is, dan wilden we graag weten wat daarbij een rol speelt”. Betty sprak met de jonge vrouwen over hun migratiegeschiedenis, hun gerichtheid op een toekomst in Nederland, hun schoolprestaties en de houding van hun ouders tegenover onderwijs, hun vrije tijdsbesteding en vriendenkring, de mate van keuze- en bewegingsvrijheid, de kwaliteit van de relatie met de ouders en de manier waarop ze worden opgevoed, de opvatting van de meisjes, hun ouders en hun omgeving over vriendjes en partnerkeuze, eer en maagdelijkheid. “Het meer dan gemiddeld voorkomen van zelfmoordpogingen in één bepaalde groep kan een signaal zijn dat er zich binnen de groep als geheel specifieke problemen voordoen. Omdat de parasuïcidecijfers naar verwachting niet alleen iets zeggen over de nood van degenen die een zelfmoordpoging hebben ondernomen, maar ook iets over het welbevinden van het ‘doorsnee’ Turks-Nederlandse meisje, hebben we ervoor gekozen om te gaan praten met willekeurige meisjes van Turkse afkomst. Meisjes van wie ik niet wist of ze al dan niet met psycho-sociale problemen te maken hebben gehad.” Eenzelfde soort onderzoek heeft ook plaatsgevonden onder Hindostaanse meisjes in Den Haag (‘Laat me los, Hou me vast’, 2004). De meiden werden via Haagse scholen geworven. De helft zit op de havo of het vwo, de andere helft volgt een mboopleiding op het niveau 3 of 4. Met elk meisje zijn op school in de tussenuren of na schooltijd verschillende gesprekken gevoerd. Gastarbeider Hoewel ze opgroeide in een heel andere tijd en een andere cultuur, moest Betty bij het horen van alle verhalen soms aan haar eigen jeugd denken. “In zekere zin ben ik ook het kind van een gastarbeider”, vertelt ze. “Mijn vader was onderwijzer, maar kon in de jaren vijftig geen baan vinden in onze woonplaats Kollum, in het noordoosten van Friesland. Zo vlak na de oorlog heerste er grote

werkloosheid, ook in het onderwijs. Hij vond een baan in Alphen aan den Rijn. Hij kwam om de week in het weekend naar huis. Er was destijds op zaterdag ook nog school, dus hij kwam pas zaterdagavond in Kollum aan. En dan moest hij zondagmiddag alweer op de bus stappen om zondagavond in Alphen te arriveren. Hij woonde twee jaar op kamers bij een bejaarde dame in huis. Mijn moeder moest het die jaren alleen zien te rooien met vijf kleine kinderen”. Na twee jaar kreeg haar vader een vaste aanstelling, vond hij een huis – er was in die tijd een groot tekort aan woningen – en kon hij zijn gezin laten overkomen naar Alphen aan de Rijn. Universeel Toen Betty in de jaren zeventig als vormingswerkster werkende jongeren begon, waren de Schilderswijk en Transvaal nog grotendeels blanke arbeiderswijken. “Aan het begin van de jaren tachtig, toen ik als onderwijsopbouwwerkster werkzaam was in achterstandswijken, kwamen er steeds meer bewoners van allochtone afkomst. Maar de problemen van de bewoners vroeger en nu overlappen elkaar voor een deel. Veel problemen hebben niets met etniciteit of cultuur te maken, maar veel meer met de sociaaleconomische positie waarin mensen verkeren. Er zullen in grote steden als Den Haag altijd groepen met achterstanden zijn. Voor die groepen is scholing heel belangrijk. Net als er vroeger onder arbeiderskinderen veel verborgen talent zat, is dat nu het geval met kinderen van allochtone afkomst. Daar valt nog veel winst te boeken. Maar aan de andere kant laat mijn onderzoek zien dat scholing alleen niet genoeg is voor levensgeluk. Turkse meisjes doen het over het algemeen heel goed in het onderwijs en kennelijk hebben ze toch meer of andere psychische problemen dan hun autochtone leeftijdgenotes. Goede schoolprestaties en welbevinden gaan niet per definitie samen. Maar dat is een open deur, lijkt me”. “De cultuur en de opvoeding spelen daarin ook een belangrijke rol. Turkse meisjes hebben over het algemeen minder bewegingsvrijheid dan Nederlandse. Hun leven speelt zich hoofdzakelijk thuis en op school af. Op school maken ze vriendinnen, en voor meisjes met helemaal geen vrijheid is school de enige plek om vrienden te maken. Contact met jongens is over het algemeen taboe, omdat de ouders en/of de omgeving jongens ervan verdenken maar aan één ding te denken: seks. Vriendschap tussen jongens en meisjes wordt daarom niet helemaal vertrouwd. Dat komt omdat de eer van de familie afhankelijk is van het kuise gedrag van vrouwen, en niet als maagd het huwelijk ingaan kan dan ook tot reputatieschade leiden van zowel het meisje als haar familie. De meisjes zeggen dat ze in feite maar één keer met een jongen thuis kunnen komen, namelijk met hun toekomstige echtgenoot. Reden waarom nogal wat meisjes er stiekem een vriendje op nahouden. Experimente-


Vrijdag 3 september 2010

interview

<7

graag willen dat hun dochters het beter krijgen dan zij. Maar langer studeren betekent ook dat een huwelijk wordt uitgesteld en dus het hebben van seks. Sommige meisjes vertellen dat een islamitisch huwelijk dan uitkomst biedt. Hun verbintenis wordt dan ingezegend door een imam en het paar kan gaan samenwonen. In een later stadium trouwen ze dan voor de burgerlijke stand”. Maar de meeste meisjes hebben er weinig moeite mee om te wachten met vriendjes, die richten zich op hun schoolcarrière en zijn verder thuis. “Dat is veilig, maar ze leren op die manier de wereld niet kennen en worden slecht voorbereid op hun toekomstige werkend bestaan”. Na ruim veertig jaar gaat Betty de werkvloer verlaten. Maar eerst gaat ze nog de boer op met dit onderzoek. “Het mag niet in de bureaulade verdwijnen. Dus ga ik de komende maanden contact zoeken met Turkse organisaties met het verzoek om een bijeenkomst te beleggen om met elkaar over het onderzoek te praten. Dan lezen we, de vrouwen van de begeleidingscommissie en ik, passages uit het boek voor; zo geven we de meisjes die aan het onderzoek hebben meegewerkt een stem. Het is belangrijk dat er iets met hun verhalen wordt gedaan. De begeleidingscommissie bestaat uit Turks-Nederlandse en Hindostaans-Nederlandse vrouwen die al tien jaar betrokken zijn bij beide onderzoeken. Hindostaanse zelforganisaties wilden graag met ons praten over de uitkomsten van het onderzoek, net als de Hindostaanse media. We hebben toen heel veel Hindostaanse Nederlanders bereikt, ook buiten Den Haag. Ik hoop dat de Turkse gemeenschap net zo ontvankelijk is voor de verhalen van hun dochters”. Bang om in het zwarte gat van het pensioen te vallen, is ze niet. “Ik wil vrijwilligerswerk in het onderwijs gaan doen. En verder heb ik meer tijd voor mijn hobby’s, zoals zingen, de Franse taal onder de knie krijgen, fietsen en wandelen. En ik ben ook nog eindredacteur van een literair tijdschrift. Ik verheug me er vooral op dat ik alles wat in een rustiger tempo kan doen en niet steeds tijd te kort kom, zoals nu vaak het geval is”.

>Foto: Wouter de Wit

ren, zoals de meeste van hun autochtone leeftijdgenootjes doen, is voor hen niet weggelegd. “Dat vinden ze niet zo erg, ze willen zelf om verschillende redenen – uit overtuiging, uit angst om over de tong te gaan, uit vrees om hun huwelijkskansen te verkleinen – ook graag als maagd het huwelijk in. En juist daarom begrijpen ze niet waarom er zo op hen gelet wordt of ze beknot worden in hun vrijheid. Ze hebben het idee dat hun ouders hen niet vertrouwen, en dat vinden ze niet prettig. ‘We kunnen zelf wel op onze maagdelijkheid passen’, zeggen ze.

‘Als we met een jongen omgaan, kan dat gewoon vriendschappelijk zijn, maar het enige waar onze ouders aan denken is aan seks’. Overigens zijn ze ervan overtuigd, dat ze zelf hun partner kunnen kiezen, en dat vinden ze een hele vooruitgang”. Uit de interviews met de meisjes komt naar voren dat het voor hun levensgeluk vooral belangrijk is dat het ‘thuis goed zit’, dat ze met hun ouders over ‘alles kunnen praten’, dat ze thuis wat in te brengen hebben en hun ouders bereid zijn om compromissen te sluiten, dat

hun vader zich net zoveel met hun bezighoudt als hun moeder en dat ze zelf kunnen beslissen over de belangrijkste dingen in hun leven: opleiding, vriendenkring, invulling vrije tijd en de keuze voor een partner. En dat geldt gelukkig voor de meesten”. Meisjes voelen zich ongelukkig als hun ouders niet geïnteresseerd zijn in hun doen en laten, als die absolute gehoorzaamheid eisen en uitsluitend volgzaam gedrag verwachten, vooral als dat gepaard gaat met veel dwang en kritiek, klappen, uitschelden, negeren. “Deze

ontevreden meisjes groeien op met geen verboden, en zijn bang om de regels te overtreden. Hun ouders houden hen thuis, zodat ze een geïsoleerd bestaan leiden en stiekem met vrienden of vriendinnen moeten afspreken. Deze meisjes vinden dat hun ouders hen belemmeren in hun ontwikkeling, dat hun ouders hen tot last zijn”. Opvallend is dat de meisjes zo lang mogen studeren als ze willen. “De meisjes uit het onderzoek worden vooral gestimuleerd door hun moeders, die zelf vaak niet meer dan lagere school hebben en

‘De meisjes zeggen dat ze in feite maar één keer met een jongen thuis kunnen komen, namelijk met hun toekomstige echtgenoot’


8>

Vrijdag 3 september 2010

varia

Studentenwoningen in plaats van sloop

Een nieuw leven voor het Rode Dorp Het Rode Dorp aan de Hoefkade. Ooit was dit een hofje voor asocialen. Na een grondige renovatie werden de huizen geschikt voor sociale woningenbouw. Later dreigde echter sloop, maar inmiddels is bekend dat de huisjes opnieuw worden gerenoveerd, zodat er straks studenten kunnen wonen. Door Jan van der Ven

Het Rode Dorp in 2010, Monisha is een van de nieuwe bewoners. > Foto: Jurriaan Brobbel

Het Rode Dorp in 1979, met de heer van Wissen en zijn was. > Foto: Gerda van Nooy

De smalle straatjes van het Rode Dorp verraden niet dat het hier vroeger krioelde van bewoners. Het Rode Dorp ligt er nu verlaten bij. Veel voordeuren zijn voorzien van een hangslot en hier en daar is geprobeerd een achterdeur te forceren. Soms zijn sporen zichtbaar van – tijdelijke – bewoning. Peter (niet zijn echte naam) woont al meer dan een jaar anti-kraak in het Rode Dorp. Hij laat zijn woning zien: een betegelde woonkamer met in de hoek een gashaard, model jaren zeventig. In de uitbouw, het resultaat van de renovatie uit 1985, is een keukentje met daarachter een douche en toilet. Boven bevindt zich een slaapkamer. Als het mooi weer is, zit Peter in zijn tuintje. “Ik ben hier tevreden, maar kan me werkelijk niet voorstellen hoe ze hier ooit met z’n zessen woonden”, zegt Peter. Het Rode Dorp werd omstreeks 1840 gebouwd door de Maatschappij van het Nut en was bestemd voor huisvesting van sociaal zwakke gezinnen. De huisjes hadden weinig om het lijf; de bewoners leefden als het even kon op straat en veel lief en leed werd zodoende gedeeld. Tot ver in de vorige eeuw bleef het karakter van de hofjes en het wijkje bewaard; verhalen over die periode kenmerken zich door veel saamhorigheid, armoede, overmatig drankgebruik en gezelligheid. Veel over die periode is te vinden op de website http://www.haagschleven.nl Huisjes De renovatie uit 1985 leverde echter niet het gewenste resultaat op. De huisjes waren gewoon te klein voor bewoning en de plannen voor sloop werden gaandeweg steeds serieuzer. Eigenaar Staedion zag uiteindelijk geen ander alternatief dan de slopershamer. Samen met de gemeente werd een alternatieve bestemming ontwikkeld voor dit stukje Hoefkade. PvdA-wethouder Norder legt uit: “Na de sloop, zo was het plan, moest er een grote ondergrondse parkeergarage komen met daar bovenop een eenrichtingsweg. Het gebiedje

zou zodoende onderdeel worden van een plan om de verkeersstroom rond het Hollands Spoor anders te regelen”. Maar sloop en bouw van een ondergrondse parkeergarage bleken uiteindelijk niet haalbaar. Een woordvoerder van Staedion: “Het was gewoon te duur”. Het was wethouder Norder die daarom nog niet zo lang geleden opperde de huisjes geschikt te maken voor studentenhuisvesting. “Voor dit doel zijn ze uitstekend geschikt. Want het zijn eenvoudige huisjes op een mooie centrale locatie die na een bescheiden opknapbeurt weer vijftien tot twintig jaar meekunnen”, aldus de wethouder. Het in standhouden van het Rode Dorp hoeft volgens Norder geen probleem op te leveren voor het aanpakken van de verkeersdrukte op en rond het Hollands Spoor. De wethouder: “Het verkeer kan straks ook omgeleid worden via de Naaldwijksestraat. En parkeerplaatsen kun je ook op andere plaatsen realiseren”. Icoon Norder is uiteindelijk blij dat de sloop van het Rode Dorp niet doorgaat. De wethouder: “De sloop ging me aan het hart, want het Rode Dorp kent een lange historie. Nu krijgt deze icoon een nieuw leven. En gelukkig waren de plannen niet echt verknoopt met de herinrichting van de ruimte rond het Hollands Spoor”. De herkansing van het Rode Dorp past in de ambities van het nieuwe college om in de komende vier jaar 1500 extra studentenkamers te realiseren. Staedion richt zich wat betreft de toekomstige bewoners van het Rode Dorp vooral op de Haagse Hogeschool. Begin deze week kwam een grote groep eerstejaars studenten van de Haagse Hogeschool een kijkje nemen in het Rode Dorp in het kader van de introductieweken. Ze mochten ideeën spuien. Staedion wil de potentiële nieuwe bewoners op deze wijze betrekken bij de toekomst van dit stukje Schilderswijk. De nieuwe bewoners van het Rode Dorp hoeven zich straks niet eenzaam te voelen in dit deel van de wijk. Want op een steenworp afstand ontwikkelt studentenhuisvester Duwo een speciaal project voor buitenlandse studenten van het Koninklijk Conservatorium, het House of Music. Hier gaan over niet al te lange tijd 43 internationale studenten van het conservatorium wonen. Ze nemen dan hun intrek in de volledig gerenoveerde voormalige Rooms Katholieke meisjesschool, op de hoek van de Hoefkade en de voormalige Poeldijksestraat. Tot aan de sluiting van deze hoe-

renstraat was in dit schoolgebouw het grootste bordeel van Europa gevestigd. Directeur Jan Benschop van Duwo verwacht dat de eerste internationale bewoners eind dit jaar hun intrek nemen in de extra geïsoleerde studentenkamers. Buurtgenoten, ook straks die van het Rode Dorp, zullen hun weg vinden naar de voormalige meisjesschool, hoopt Benschop. “Op de begane grond is een speciale gemeenschapsruimte waar een keer per maand een concert gegeven zal worden”, stelt Benschop. Studentenwijk Al doende groeit de omgeving van het Hollands Spoor uit tot een heuse studentenwijk die gevoed wordt met studenten van de Haagse Hogeschool. Veel bewoners van het Strijkijzer zijn student van de Haagse Hogeschool, wat ook geldt voor de bewoners van de aanpalende flat Struyck, genoemd naar de architect die de opvallende tegelwand van deze studentenflat ontwierp. De bewonersvereniging Buurtstation bekijkt de ontwikkelingen echter met argusogen. Harrie Kampf van de bewonersvereniging vreest dat de bevolkingssamenstelling van de Stationsbuurt te eenzijdig wordt. “We vinden dat in het Rode Dorp nieuwe huizen moeten komen voor de oorspronkelijke bewoners”, stelt Kampf. Een overdaad aan studenten is niet goed voor het welzijn van de wijk, vindt hij. “Studenten vormen geen bijdrage aan de sociale cohesie van de buurt. Ze wonen er alleen doordeweeks en vertrek-

Verhalen over die periode kenmerken zich door veel saamhorigheid, armoede, overmatig drankgebruik en gezelligheid ken na een paar jaar weer. Daardoor vergroeien ze niet met de wijk”. Dus mag het wat hem betreft een onsje minder met al die studenten. Wethouder Norder deelt deze mening niet. “De hele wijk is in ontwikkeling. Dan hebben we het echt niet alleen over studenten. Er zijn ook mensen met dure koopwoningen, zoals aan het Huijgenspark”.

Ingezonden mededeling

Raimondi’s Villa Rozenrust Veursestraatweg 104 – 2265 CG Leidschendam – 070 220 75 81 www.raimondis.it Sapori d’Italia Javastraat 7 – 2585 AB Den Haag – 070 362 20 92 www.saporiditalia.nl

ANTI EK- & BO EK ENM ARKT DEN LANG HAAG DON E VOO D E RHO R OPEN DAG UT & ZO INGS NDAG TIJD 1 0-18 T/M 26 S EPTE UUR MBER


Vrijdag 3 september 2010

terugblik

VARIA

foto’s uit het haags gemeentearchief

Haags Uit Festival begon op ‘superkoninginnedag’ ‘Voorhout centrum Koninginnefeesten in Den Haag’ kopte de Haagsche Courant op 21 augustus 1973. Tijdens een ‘superkoninginnedag’ ter ere van het zilveren regeringsjubileum van koningin Juliana zouden op 5 september artiesten optreden op podia op het Lange Voorhout en in theaterzalen aan of bij het Voorhout voorstellingen plaatsvinden. Verder was op het Lange Voorhout een ‘hippiemarkt’ gepland en zou er een bloemencorso langskomen. Kort na deze eerste aankondiging publiceerde de krant een interview met J.C. van Duinen, secretaris van het Algemeen Haags Comité (AHC) dat in Den Haag ‘uitingen van feestelijkheid en herdenking’ organiseerde en dus ook het koninginnefeest van 5 september. Van Duinen haalde fel uit naar de gemeentelijke beoordelingsadvi-

‘Vaak zijn dat dan mannen die nog maar amper het verjaardagsfeestje van hun zoontje kunnen organiseren’

Ingezonden mededeling

seurs die het werk van het AHC niet op waarde wisten te schatten. ‘Vaak zijn dat dan mannen die nog maar amper het verjaardagsfeestje van hun zoontje kunnen organiseren’, aldus de AHC-secretaris die mogelijk een voorschot nam op het succes van het feest en de goodwill die dat het AHC zou opleveren. Inderdaad was het koninginnefeest van 5 september 1973 een groot succes. Deze dag smaakte naar meer en het AHC kondigde in 1974 aan dat aan het eind van de zomer een nieuwe feestdag zou komen, het ‘Voorhout Festival’. Dit moest een goede Haagse traditie worden. Bij de tweede editie op 7 september 1974 stond een keur aan artiesten op het programma, onder wie Rob de Nijs, Euson, Bolland en Bolland, Formatie Leo Unger, Saskia & Serge en Dimitri van Toorn. De oud-minister-president en burgemeester van Den Haag mr. V.G.M. Marijnen gaf om half drie het startschot, een half uur te laat als gevolg van hevige regenval. Op de foto vuurt de burgemeester een ‘kanonskogel’ af onder het toeziend oog van zijn echtgenote. Vanwege de regen moesten de optredens op onoverdekte podia vervallen en de belangstelling viel die dag een beetje tegen. In 1975 was het mooi weer gedurende het festival en trok het evenement 20- tot 25.000 bezoekers. Een traditie

was geboren. Het jaar daarop werd een door het MAIC (Maatschappelijk Advies- en Informatiecentrum) georganiseerde informatiemarkt aan het festival toegevoegd, waar maatschappelijke en culturele organisaties zich aan het publiek konden presenteren. Bij de opheffing van het AHC op 1 oktober 1988 nam de Stichting Toerisme Den Haag en omgeving de activiteiten over. Het Voorhout Festival beleefde in 1992 zijn 20ste editie, de laatste onder die naam. In 1993 verhuisde het festival van de zaterdag naar de zondag. Het zwaartepunt van de activiteiten kwam te liggen bij de nieuwe theaters aan het Spuiplein en dus kreeg het evenement een nieuwe naam: Haags Uit Festival. De Amsterdamse Uitmarkt, die sinds 1977 plaatsvindt in het laatste weekend van augustus, is uitgegroeid tot de landelijke opening van het theaterseizoen. De 38ste editie van het Haags Uit Festival is op zondag 5 september 2010.

Wim de Koning Gans www.gemeentearchief.denhaag.nl

>Foto: Haagsche Courant

<9


10>

Vrijdag 3 september 2010

opinie

Waar komt die bezuinigingsdrift vandaan? Door David Rietveld

Bezuinigen, bezuinigen, bezuinigen. Dat is ongeveer de rode draad in het collegeakkoord ‘Aan de slag’. Niet zomaar bezuinigen, maar vooral snel, hard en zonder visie. Maar is die noodzaak echt zo dringend? En moet het op deze manier? ‘Aan de slag’. Dat motto gold in ieder geval voor de postkamer van het Haagse stadhuis. In de eerste week van juli, vlak na het begin van het zomerreces, ontvingen alle cultuur- en welzijnsinstellingen een brief. Strekking: volgend jaar krijgt u bijna 8% minder subsidie van ons. Het college maakt geen keuzes, dat mogen de instellingen zelf doen. Waarom dat overspannen gedoe? Waar komt die bezuinigingsdrift vandaan? Staat de gemeente Den Haag op de rand van een faillissement? Zijn er onvoorziene uitgaven die voorrang zouden moeten krijgen op bestaande afspraken? Kort gezegd: eigenlijk niet. Deze bezuinigingsdrift is het simpele resultaat van een politieke keus om fors minder geld te besteden aan cultuur en welzijn. De omvang van de Haagse begroting is nog steeds een dikke 2,3 miljard euro. De verwachting is dat er in 2015 zo’n 100 miljoen euro minder beschikbaar is dan we in Den Haag hadden verwacht. Een flinke som geld, maar zie het wel in verhouding: het gaat om ongeveer 4,3% van de totale begroting, op een termijn van 5 jaar. Besef daarnaast dat de gemeente Den Haag een slordige 1 miljard euro in zogenaamde ‘bestemmingsreserves’ heeft zitten. Begrijpt u dan nog waarom het allemaal zo gehaast moet? Natuurlijk, de recessie zal zijn weerslag hebben op de gemeentelijke inkomsten. Zolang er in het ‘andere’ Den Haag nog geen kabinet is, is echter nog met geen mogelijkheid te voorspellen welke kant er op bezuinigd gaat worden, en hoeveel. Dat maakt de kippendrift van het Haagse college helemaal onbegrijpelijk. In februari van dit jaar is door toenmalig wethouder financiën Marieke Bolle een ‘financieel kader’ opgesteld, waar een inschatting is gemaakt hoeveel minder er de komende jaren de gemeentekas in stroomt. Die inschatting was natuurlijk gebaseerd op allerlei vooronderstellingen. Sinds die tijd heeft de wereld niet stilgestaan. Zo werd in maart de afschaffing van de precariobelasting teruggedraaid. Dat betekende een meevaller van 15 miljoen euro voor de gemeente Den Haag. Die meevaller alleen al zou betekenen dat er in 2011 in ieder geval nog niet be-

De verwachting is dat er in 2015 zo'n 100 miljoen euro minder beschikbaar is dan we in Den Haag hadden verwacht. >Foto: Morgue File

zuinigd hoeft te worden. Ondertussen weten we ook vrijwel zeker dat de Rijksbegroting voor 2011 nog geen grote kortingen op het gemeentefonds kent. Dat maakt het perspectief al een heel stuk zonniger, nietwaar? Vergeet trouwens ook niet dat ditzelfde college de OZB met 3,3 miljoen per jaar verlaagt. Het Haagse tarief voor de belasting voor huiseigenaren behoort tot de allerlaagste van heel Nederland. Er is geen enkele noodzaak dat tarief verder te verlagen, zeker niet als je daardoor de problemen voor Haagse cultuur- en welzijnsinstellingen alleen maar groter maakt. De ongekende haast waarmee het college de bezuinigingen wil doorvoeren heeft ook flink wat negatieve effecten. Een hele rij van instellingen heeft al aangegeven dat ze zich niet neerlegt bij de brief van het college. Logisch en terecht wat mij betreft. Voor vrijwel alle instellingen geldt dat ze erop

uw mening

CarTeun

Menselijkheid op de oprit. Ik parkeer mijn auto dus even deels op en naast de oprit om in huis na te vragen van wie de auto is en of die verwijderd kan worden. Voor een deel is dit gesprek zelfs in de tuin gevoerd. Bestuurder gevonden, we liepen naar de auto’s om het recht te zetten en wat blijkt: een bekeuring van 60 euro. De gemeentelijke verbalisanten hadden mij ook even in de tuin kunnen aanspreken, maar nee, het gaat om geld. Wanneer brengt de gemeente en vooral de dienst Stadsbeheer de menselijkheid terug in haar beleid? Wanneer leert men deze jagers op geld dat een gesprekje meer oplevert? Wie wil hier nu nog wonen? John Verschragen

© Teun Berserik

Wat een vreselijk beleid heeft de dienst Stadsbeheer Den Haag. De jacht op geld heeft groteske vormen aangenomen, en ik maar denken dat ik woon in een stad waar het normaal is rekening met elkaar te houden en enige clementie te hebben. Ik woon op de hoek Ruychrocklaan met de Van der Woertstraat. In de Van der Woertstraat heb ik een garage met parkeerplek daarvoor op eigen terrein. Tegenover mijn garage zit een garage waarin een bloemenkiosk opslag heeft; vaak lossen vrachtwagens er lading. We zijn in het kleine stukje dus wel wat gewend, iedereen weet dat en we houden rekening met elkaar. Niemand moppert. Vandaag kwam ik met mijn auto aanrijden en stond er een onbekende auto

mochten vertrouwen dat de afspraken die ze met de gemeente hadden, zouden worden nagekomen. Anders gezegd: de (financiële) nood is voor de gemeente Den Haag nog lang niet zo hoog dat de wet gebroken kan worden. De gierende haast wreekt zich ook op een andere manier. Er ligt geen enkele visie ten grondslag aan deze grootscheepse bezuinigingsoperatie. Het enige doel van het college voor 2011 is geld binnenharken. Hoe dat gebeurt, of ten koste waarvan dat gaat lijkt niets uit te maken. De instellingen mogen het helemaal zelf uitzoeken. Voor het Gemeentemuseum betekent dat zo’n 700.000 euro minder met ingang van 2011. Het Koorenhuis mag zien hoe ze het met zo’n 5 ton minder gaan doen. Niet alleen professionele instellingen moeten het met minder gaan doen. Alle mooie woorden in het collegeakkoord over popmuziek en vrijwilligersorganisaties kunnen wor-

den uitgegumd, want ook die instellingen krijgen volgend jaar gewoon minder geld. Het wordt nog gekker eigenlijk, want ondertussen gaat het college zich wel buigen over de ambities voor de jaren ná 2011. Zowel op het terrein van cultuur als van welzijn worden opnieuw prioriteiten bepaald. Zo zullen we straks dus instellingen zien die éérst 8% minder krijgen om daarna toch weer ruimer ondersteund te worden omdat ze toch tot de gemeentelijke speerpunten behoren. Daar is maar één woord voor: jojobeleid. Daar is niemand bij gebaat. Het kan anders. De noodzaak om in 2011 zó fors te bezuinigen is er niet. Het college zou er verstandig aan doen éérst te bepalen hoe het nieuwe cultuur- en welzijnsbeleid er uit zou moeten zien. Neem de tijd om samen met inwoners, instellingen en de gemeenteraad – binnen de nieuwe financiële

kaders – nieuwe prioriteiten te stellen. Geef helder aan welke kant je op wilt, welke sectoren je wilt versterken en waar het een onsje minder kan. Op die manier ontstaat een aanpak die allicht breder gedragen wordt dan de huidige ramkoers. Bijkomend voordeel is dat instellingen beter weten waar ze aan toe zijn, zodat ze geen rare bokkensprongen hoeven te maken om aan de eenzijdige en onzinnige bezuinigingen in 2011 te voldoen. Dat dit college de politieke keus heeft gemaakt om fors op cultuur en welzijn te bezuinigen, daar zal jammer genoeg weinig aan te veranderen zijn. Het is het college wel aan te rekenen dat ze die keus doorvoert zonder visie, en zonder eerst na te denken over de gevolgen. David Rietveld is gemeenteraadslid voor GroenLinks.


Vrijdag 3 september 2010

varia

Kamers tekort, bijbanen zat Het nieuwe collegejaar komt geleidelijk weer op gang en dus dartelen er weer een hoop nieuwe studenten door de stad. Soms ogen ze een tikje verdwaasd en staren ze wanhopig in het rond, dan weer ogen ze parmantig en enigszins overmoedig. Dat geldt niet voor wie een kamer zoekt, want er is namelijk nog steeds een groot tekort. Beter af is wie wil bijverdienen, werk is er namelijk genoeg.

stadsgroen

Hedera helix

“Het klimop slingerde een festoen Van levend groen Om raamkozijn en geveltrans En greep zich vast in spleet en scheur”

Door Theodore Pronk

Jan Pieter Heije (1809 - 1876)

Den Haag is dol op studenten. Niet voor niets profileert de gemeente zich als internationale studentenstad. Ze zijn goed voor de economie en ze zorgen voor sfeer en levendigheid. Het lijkt haast wel hoe meer hoe beter. Net als vorig jaar zorgt het broze economische klimaat ervoor dat jongeren kiezen voor de veiligheid van het onderwijssysteem en de studentenpopulatie groeit dit jaar dan ook opnieuw, tot ruim twintigduizend. Bij de grootste onderwijsinstelling van de stad, de Haagse Hogeschool (HHS), merken ze dat. De – zeer voorlopige – prognose is dat dit jaar 7600 studenten zich voor een opleiding hebben ingeschreven. “Dat aantal is inclusief overstappers en dubbele inschrijvingen”, benadrukt Bas Schrijver van de HHS, die vorig jaar rond deze tijd 7040 nieuwe inschrijvingen had geregistreerd. Met name HBOVerpleegkunde, PABO, HBO Recht en Bestuurskunde zijn dit jaar populair.

Bijna iedereen kent wel de gewone klimop. Hij kruipt fluks over muren, schuttingen, daken of gewoon over de grond. Het maakt hem niet uit of hij in schaduw of zon moet groeien, ook aan de bodemstructuur stelt hij geen eisen. Er is bijna geen eigenzinniger plant met zo’n tomeloze energie, hij kan wel tot dertig meter hoog

Traditiegetrouw liet de studentenlobby aan de vooravond van het nieuwe collegeseizoen van zich horen om het aloude probleem van het huisvestingstekort te agenderen. Volgens Falko Evers, voorzitter van de Haagse Studentenvakbond, betreft het een reëel probleem. “Er is een tekort van drieduizend woningen of kamers”. Hoewel wethouder Norder vorig jaar nog 1500 nieuwe woningen toezegde, is het tekort nog lang niet opgelost. “Dat vinden we fantastisch, maar gezien het huidige klimaat hebben we er een hard hoofd in of die woningen er komen. Door regelgeving kunnen in de Schilderswijk en Laak per adres niet meer dan twee mensen worden ingeschreven”. Daardoor wordt volgens Evers niet het optimale rendement uit woningen gehaald en zorgt de statische regelgeving ervoor dat het studentenkamertekort in Den Haag chronisch is. “Er zijn veel studenten die wel zouden willen verhuizen, maar er niet aan toekomen”. Die ‘verhuisdrang’ blijkt overigens ook uit cijfers

Om studenten aan zich te binden, zet studentenuitzendbureau roze suikerspinnen in. > Foto: Quintin van der Blonk

van de HHS. Uit een vorig jaar gehouden steekproef van de instelling blijkt dat 61,9 procent van de eerstejaars voltijdstudenten nog thuis woont; maar als eenmaal de propedeuse in de broekzak zit, daalt dat cijfer tot 49,5 procent. Het gros komt dan in een zelfstandige woonruimte terecht en niet in een kamer in een studentenhuis. Volgens Evers dus zonde, want zo’n huizencultuur zou een heel efficiënte oplossing kunnen zijn. Positief Waar het kamertekort dus chronisch blijkt, is op er een ander vlak goed nieuws voor de studenten. Zo constateren ze bij uitzendbureau Studenttalent dat er ten opzichte van vorig jaar weer meer werk is. “Als de economie weer aantrekt, merken wij dat direct”, zegt Sander Palm van het bedrijf dat zo ongeveer zit vastgeplakt aan de HHS. Het uitzendbureau trekt dit jaar weer alles uit de kast om nieuwe aanwas aan zich te binden en lijkt daarin prima te slagen. De uitzender werd zestien jaar geleden door studenten van de hogeschool opgezet en telt tegenwoordig zeven vestigingen in studentensteden. In totaal staan er twintigduizend studenten ingeschreven, waarvan Den Haag met vijfduizend hofleverancier is. Allemaal smachten ze naar werk om hun ‘stufie’ mee aan te vullen. “Wij zijn de grootste werkgever van Haagse studenten”, merkt Palm trots op. “Gemiddeld werken studen-

ten via ons zestien uur per week. Dat kan best naast een studie. Maar als een student de hele week college heeft, wordt het lastig. Ze moeten eigenlijk minimaal twaalf uur per week beschikbaar zijn”. Hoewel de markt voor studentenarbeid weer in de lift zit, geldt dat toch vooral voor het Nederlandssprekende deel van de populatie. Want, zo zegt Palm, “als ze geen Nederlands spreken, kunnen we niet bemiddelen. Onze opdrachtgevers stellen dat als eis. Op de werkvloer wordt namelijk gewoon Nederlands gesproken”. Dit staat haaks op de internationale profilering van Den Haag en bovendien op de internationalisering binnen het hoger onderwijs. Zo ‘investeert’ de Haagse Hogeschool flink in Chinese studenten en lopen er ook veel Poolse en Bulgaarse onderwijsconsumenten rond. In totaal zo’n tweeduizend. Volgens Evers van de studentenvakbond een probleem waar wederom statische regels de oorzaak van zijn. Poolse en Bulgaarse studenten mogen bij voorbeeld niet meer dan tien uur per week werken. Dit zou volgens de vakbond moeten veranderen, maar het op orde brengen van de huisvesting – specifiek – voor Chinese en Oost-Europese studenten lijkt het komende collegejaar prioriteit te krijgen voor de vakbond. “Ze wonen soms echt onder heel erbarmelijke omstandigheden. Daar moet nu echt wat aan worden gedaan”, aldus Evers.

grond uitgegeven. Die tijden zijn echt voorbij. Toch moet er iets gebeuren, want er staan veel te veel bordjes ‘te koop of te huur’. Wat kan de (fiscale) wetgever doen om de leegstand van kantoren en bedrijfspanden tegen te gaan? En hoe kan de gewenste woningbouw (inclusief woonzorgcomplexen) worden gestimuleerd? In de eerste plaats zou de overheid een conversiepremie kunnen geven aan eigenaren van leegstaande kantoren in gebieden waar herontwikkeling nodig is. Met die conversiepremie, die fiscaal

onbelast dient te zijn, kan de eigenaar het gebouw omvormen tot bijvoorbeeld betaalbare appartementen. Een ander idee is dat de overheid een slooppremie geeft. Dat in het geval dat het gebouw definitief gesloopt dient te worden. Ook die premie zou fiscaal vrij moeten zijn. De voorwaarde die de overheid aan die slooppremie kan stellen is een aanvaardbaar plan tot herbestemming. Verder zou er een fiscale vrijstelling voor particuliere beleggers moeten komen analoog aan het maatschappelijk beleggen. Het betreft dan een vrijstelling in box 3 tot een bedrag van € 55.000 per persoon en een extra heffingskorting van 1,2% in box 1. Deze fiscale faciliteiten zouden alleen moeten gelden voor beleggingen in duurzaam herontwikkeld vastgoed. Banken kunnen daartoe fondsen opzetten. Op deze wijze kunnen eigenaren meer eigen vermogen aantrekken, hetgeen nodig is, omdat de banken om begrij-

<11

Gewetenloos verdringt hij al zijn buren, hij heeft zelfs de intrinsieke neiging om te wurgen, zo hier en daar klimmen. Hij is altijd groen, groeit overal dwars doorheen, zoekt steun maar groeit ook over en door anderen heen. Gewetenloos verdringt hij al zijn buren, hij heeft zelfs de intrinsieke neiging om te wurgen, zo hier en daar. De officiële naam van de klimop is Hedera, wat van het Griekse haerere afkomstig is en dat ‘omklemmen’ en ‘zelf bevestigen’ betekent. Mogelijk is de naam hedera ook Keltisch van oorsprong, daar betekent het ‘touw’. De Nederlandse naam klimop spreekt

voor zich. Er is altijd al veel symboliek verbonden geweest aan de klimop. Haar bladeren vormden de kroon voor dichters en ook de staf van Bacchus was gekroond met deze bladeren. De muze van de liefdeszang, Calliope, droeg een kroon van klimop en het altaar van de huwelijksgod Hymen was omslingerd door deze groene ranken. De klimop was erg geliefd door Zeus en wanneer zijn priesters de blaadjes aanraakten, waren zij in staat te profeteren. De sterke, zelfhechtende klimplant is niet meer uit onze tuinen en parken weg te denken. Hij vlecht groene jasjes en dekentjes, zo pakt deze plant alle kale schuttingen, grove hekjes en blote gevels in. De lelijkste muurtjes worden weggewerkt, de kaalste erfafscheidingen groeien snel dicht en overal waar klimop verschijnt, is al snel een ‘touch of green’ aanwezig. Heb je overigens een piepkleine en overwegend schaduwrijke tuin, plant dan een fijner Italiaans klimopsoortje aan. De Hedera ‘Goldheart’ heeft een opvallend goudgele vlek in het midden van al haar blaadjes. Ze klimt maximaal een metertje of vijf, en doet daar lekker lang over. Als laatste nog even een onderonsje: vlecht een krans van hederabladeren en zet die op het hoofd. Het schijnt een probaat middel tegen dronkenschap te zijn. Wendy Hendriksen >Meer columns en een boek op www.wendyhendriksen.nl

financieel

Leegstand

Nederland heeft nog steeds geen kabinet. Prinsjesdag komt eraan. Ondanks goede tweede kwartaalcijfers is het veel te vroeg om van een economisch herstel te spreken. Er zijn grote problemen in bepaalde sectoren. Zo moeten veel gemeenten ambitieuze bouwplannen in de ijskast schuiven of annuleren. Een Haags voorbeeld is het beruchte plan voor een gebouw in de vorm van een M voor het Centraal Station naar een ontwerp van Remco Koolhaas. Ook dat is nu van de baan. Veel gemeenten hebben in de jaren 2002-2008 met grote winst veel te veel

pelijke redenen aanzienlijk minder scheutig zijn geld uit te lenen voor beleggingsvastgoed. Daar waar banken in het verleden soms tot 80%-90% van de waarde van het vastgoed beleenden is dat nu hooguit 50%-60%. Een andere maatregel zou een aanzienlijke verruiming van de fiscale vrijstelling in de vennootschapsbelasting moeten inhouden. Nu zijn bepaalde beleggingsvennootschappen onderworpen aan het 0-% tarief. Dat geldt voor onder meer vastgoedlichamen die beleggen. De aandelen zijn veelal ter beurze genoteerd of worden gehouden door niet belastingplichtige lichamen, zoals pensioenfondsen en stichtingen. Dit type vennootschappen heet fiscale beleggingsinstelling (fbi). Zij mogen tot slechts 60% geld lenen om te beleggen in vastgoed en moeten de fiscale winst binnen acht maanden na het sluiten van het boekjaar uitkeren aan de aandeelhouders. Het zou helpen wanneer

de wetgever de regels met betrekking tot de fbi’s verruimt. Zo mag een fbi in beginsel geen projecten ontwikkelen. Dat wordt als ondernemen gezien. Juist in de hierboven omschreven situatie, waarin sterk behoefte bestaat aan eigen vermogen om gewenste herontwikkeling in gang te zetten in grootstedelijke gebieden, is projectontwikkeling nodig. De huidige projectontwikkelaars doen dat in onvoldoende mate. De fiscale wetgever kan helpen door de fbi gedeeltelijk ook te laten ondernemen, onder meer in woonzorgcomplexen. Maar helaas is er nog geen kabinet en het lijkt er op dat we op Prinsjesdag een zogenaamd ‘beleidsarm’ belastingplan tegemoet zullen zien. Treurig, want het land heeft een daadkrachtig kabinet nodig om de economie en de vastgoedsector uit het slop te trekken. Marnix van Rij Belastingadviseur bij Ernst & Young www.ey.nl


“Wij cateren met de allure van een topkeuken”

S tichting S tandbeeld N elson Mandela D en Haag

Het kan ook anders ins & outs catering

preferred partner van het

amsterdam • rotterdam • den haag www.ins-outs.nl Advertentie A4 + DH Centraal.indd 1

lezersaanbieding

vanaf 60 personen

08-06-2010 17:20:17

den haag centraal

BIEDT AAN:

“UW AUTO AAN HUIS GEREINIGD!” Krachtige stoomreiniging  Hoogwaardig en 100% krasveilig

Huis-aan-huis service  Op een datum en tijd naar keuze

Exterieur, interieur, wax 

Extra voordelig totaalpakket

Eenvoudig aanmelden 

Vul uw gegevens in op www.autostomerij.nl

Milieuvriendelijk 

Gemiddeld slechts 3 liter waterverbruik per auto, zonder chemicaliën!

U zit nergens aan vast!

MAAK KANS OP 1 JAAR LANG EEN SCHONE AUTO!*

Meld u nu aan op www.autostomerij.nl en vermeld bij opmerkingen

“Den Haag Centraal Actie”

‘OOK INTERIEURREINIGING!’

NU IN DEN HAAG!

Geen abonnement 

*Staat gelijk aan 12x exterieurreiniging binnen een periode van één jaar. Uit aanmeldingen die vóór 1 oktober 2010 binnen komen selecteert de Autostomerij™ uiterlijk 15 oktober één winnaar. De uitslag wordt op de website en per mail aan de deelnemers bekend gemaakt. Over de uitslag kan niet worden gecorrespondeerd.


Vrijdag 3 september 2010

economie

Team Seinpost kookt in paviljoen tot afsluiting strandseizoen

‘De Staat’ van het Zuiderstrand

<13

Nederland-China naar Den Haag De Haagse gemeenschap van Chinese ondernemers heeft er een nieuwe aanwinst bij. De Vereniging Nederland-China (VNC) verhuist met ingang van 2 september van Amersfoort naar Den Haag. De VNC heeft als doel de contacten tussen beide landen op economisch en cultureel gebied te versterken. De organisatie, die is opgericht in 1977, doet dat door informatie over China aan haar leden te verstrekken en bemiddelt bij het leggen van contacten tussen Nederlandse en Chinese bedrijven, overheidsen kennisinstellingen en culturele organisaties. Nadat in de afgelopen jaren steeds meer Chinese ondernemingen voor vestiging in Den Haag kozen, volgen bilaterale instellingen zoals VNC het bedrijfsleven. Eerder dit jaar vestigde persbureau Xinhua zich en ook de China International Travel Service heeft besloten om binnenkort een kantoor in Den Haag te openen. De VNC vestigt zich aan de Van Limburg Stirumstraat tussen station Den Haag Hollandse Spoor en Chinatown.

LINKende ondernemers op Plein

Chef-kok Erik Florissen en eigenaar Erwin Unger. > Foto: Mylène Siegers

Ontbijten, borrelen, dineren, lunchen of loungen. Het kon deze zomer voor het eerst in ‘De Staat’. Het nieuwe paviljoen op het Zuiderstrand heeft iets weg van een verlaten legerkampement. Wie onder de poort bij de ingang loopt, waant zich even in het Oost-Europa dat vroeger achter het ijzeren gordijn lag. En in tegenstelling tot de doorgaans drukke boulevard van Scheveningen, is er hier ruimte en rust. De mooie vergezichten over strand en zee, geven bezoekers bovendien het gevoel even heel ver weg van Den Haag te zijn. Door Joep van Zijl

‘Misschien een beetje laat maar de diesel is op gang. En we willen toch graag ons paviljoen in zijn volle glorie aan jullie presenteren’, staat op de uitnodiging voor het officiële openingsfeest dat zaterdag 28 august plaatsvond. ‘Terwijl het seizoen voor De Staat ten einde loopt, moet het voor anderen juist beginnen. De Staat is dan ook zeer vereerd om het stokje symbolisch aan Seinpost over te dragen’, lezen we boven een veelbelovend viergangen menu, dat het team van Seinpost op 5 september in De Staat komt bereiden. Wie beide flyers naast elkaar legt, zou haast denken dat het paviljoen slechts een week open is. Niets blijkt minder waar. “We zijn april dit jaar open gegaan en in november 2009 met de eer-

ste voorbereidingen begonnen”, zegt Unger. “De meubels en schilderijen komen uit Bali. Daar hebben we langer op moeten wachten dan gedacht. Verder waren er nog wat andere aanloopproblemen. Zo liep de overname van Southbeach, zoals deze club voorheen heette, niet echt soepel. We wilden pas een openingsfeestje organiseren als het paviljoen echt helemaal klaar was. Vandaar dat we een beetje laat zijn”, zegt Erwin Unger. Samen met Jeroen Kuiper is hij eigenaar van De Staat. De naam van het strandpaviljoen was aanvankelijk bedoeld voor een festival dat uiteindelijk niet doorging. “Nog nooit hebben zoveel mensen me gevraagd hoe we op De Staat zijn gekomen, maar het is gewoon een naam”, benadrukt Unger. “Een prikkelende naam, dat wel. En een naam die eigenlijk een beetje vervelend klinkt en bovendien enorm veel mogelijkheden biedt. Wat dacht je bijvoorbeeld van de staat van dienst, de staat van ontspanning of bijvoorbeeld de staat van ontbinding voor goede afterparties”, vertelt Unger enthousiast. Sexy De paviljoenhouder omschrijft zichzelf als art director in de breedste zin van het woord. De titel ondernemer mag je daar zonder meer aan toevoegen. Zo was Unger de bedenker en eigenaar van Silly Symphonies, dat de gelijknamige club aan de Grote Markt oprichtte en populaire dansfeesten or-

ganiseerde. Daarnaast zette hij BG Magazine op, (BG staat voor Basic Groove) maar het blad overleefde het verbod op tabaksadvertenties niet. Unger is bovendien geen onbekende op het strand. De eigenaar van De Staat bezat voorheen strandclub Naturel op het Noorderstrand. “Een mooi paviljoen, maar slecht bereikbaar. Als het heel heet was, zat het stampvol maar op mindere dagen was het wel heel erg rustig. Daarnaast lag Naturel bij het naaktstrand en naturisme is in Nederland niet echt sexy, heb ik ervaren”, vertelt Unger. De Staat heeft volgens hem een veel betere locatie. “Het ligt bij het eindpunt van tramlijn 12. Bij de duinopgang kunnen mensen gratis parkeren. We zijn dus heel erg bereikbaar, maar je moet wel weten waar we zitten. Dat laatste is misschien wel het belangrijkste voordeel van deze plek. Het trekt mensen die hier om wat voor reden dan ook graag willen zijn. Dat is prettig”. Winter “Een van die mensen is Edwin van de Goor, de eigenaar van Seinpost. Hij komt hier regelmatig en zo raakten we in gesprek. Omdat al snel bleek dat we veel met dezelfde leveranciers werken en allebei voor eerlijke en biologische producten kiezen, kwamen we op het idee een keer samen te werken. Zo is het idee van Seinpost at De Staat ontstaan”, legt Unger uit. Het viergangen

diner, dat door het team van Seinpost wordt geserveerd, moet volgens hem de overgang van het strandseizoen naar het horecaseizoen aan de andere kant van de duinen markeren. Chef-kok Erik Florissen ontvangt daarom op 5 september het team van Seinpost in zijn keuken. Florissen, die al sinds zijn negentiende kookt en chef bij restaurant de Jonge Dikkert in Amstelveen was, kijkt ernaar uit. “We werken allebei met goede spullen. Bovendien houd ik van de hectiek in een keuken. Verder ben ik verknocht op het strand. Ik werk hier daarom met veel plezier”, zegt Florissen. Het Seinpost-diner omschrijft hij als een mooie afsluiter van een ontzettend druk seizoen. “We gaan nog tot eind september door, maar de eerste zomer is ontzettend hectisch geweest. Na een paar weken vakantie wil ik me deze winter daarom voorbereiden op het volgende seizoen. Zo wil ik nog duurzamer en meer biologisch koken. Dit betekent dat ik meer producten in de omgeving en met het seizoen mee wil inkopen, ook van vissers in Scheveningen. Daarnaast moet ik een goede biologische teler in het Westland zien te vinden. Vol nieuwe energie en met meer lokale producten kunnen we dan het nieuwe seizoen in”. Unger: “We willen een restaurant op het strand zijn. In de toekomst willen we daarom graag het hele jaar open. Het is toch heerlijk om ook in de herfst, winter of lente echt op het strand uit eten te gaan”.

De gemeente Den Haag en de Rabobank organiseren op 7 en 8 september op het Plein het Ondernemersplein. Het thema van de bijeenkomst, die voor de tweede keer wordt gehouden, is dit jaar LINKen. Het Ondernemersplein heeft als doel ondernemers uit de Haagse regio met elkaar in contact te brengen en kennis te laten delen. Het programma start dinsdagochtend met een ondernemersontbijt en sluit woensdagavond af met de uitreiking van de Zilveren Ooievaar aan de ondernemer van het jaar. Daarnaast is er een uitgebreid programma met onder meer een Lagerhuisdebat en de Businessclub Meeting. Het Ondernemersplein is tot stand gekomen in samenwerking met de Kamer van Koophandel Den Haag, VNO-NCW West, MKB Den Haag, ondernemersverenigingen en onderwijsinstellingen.

Nominatie The Hague Festivals De Haagse festivalperiode The Hague Festivals is voor het derde jaar op rij genomineerd voor de Amerikaanse Pinnacle awards. Op woensdag 15 september wordt op het congres van de IFEA (International Festivals & Events Association) in de Amerikaanse stad Saint Louis bekend gemaakt of Den Haag weer in de prijzen is gevallen. Vorig jaar ging The Hague Festivals er vandoor met de Zilveren Grand Pinnacle, en werd daarmee bekroond als het op één na beste festival ter wereld. The Hague Festivals is vooral een promotiemiddel voor Den Haag en bundelt evenementen en concerten in Den Haag in de maand juni, zoals The Hague Jazz, Parkpop, Festival Classique, The Hague Pride en Den Haag Sculptuur. In totaal trok de festivalperiode dit jaar ongeveer een miljoen bezoekers.

Ingezonden mededeling

Grote Beerstraat 28 Tel.: 070-3837294 GroteBZ Beerstraat 28 Tel.: 070-3837294 2516 Den Haag www.kanongroup.nl Fax.: 070-3080781 2516 BZ Den Haag www.kanongroup.nl Fax.: 070-3080781

A.S. Zaterdag open van tot 10.00 tot 15.00 A.S. Zaterdag open huishuis van 10.00 15.00


14>

Vrijdag 3 september 2010

uit

Tramremise decor voor Lees Karin Slaughte vader-dochterrelatie De tramremise vormt het grillige decor voor een gevoelig verhaal over een meisje dat de laatste dagen van het leven van haar vader reconstrueert. Terwijl de trams piepend binnenrijden voor een opknapbeurt, is Sofie op zoek naar een verklaring, een motief, een dader en een verhaal. Door Miranda Fieret

Op het geel gemarkeerde pad in de tramremise staat Mirjam Douma, initiator en regisseur van het stuk ‘Plastische Vervorming’. Ze is nog druk bezig het decor op orde te krijgen, dat, naast de locatie natuurlijk, wordt gevormd door steigers die op verschillende hoogten zijn opgebouwd. “De steigers maken het ondoorzichtig. Hoe meer er van het mysterie wordt ontsluierd, hoe meer het decor verdwijnt en helderheid wordt geschapen”. Douma liep al twee jaar rond met het idee in de tramremise een stuk op te voeren. “Ik werkte als actrice bij een training waar deelnemers leren omgaan met ingrijpende gebeurtenissen. Toen ik hier kwam, zat ik meteen in de sfeer. Ik wist meteen dat op deze locatie eigenlijk theater gemaakt moest worden”. Haar inspiratiebron waren de deelnemers van de cursus. “Het moest een verhaal worden dat nergens anders verteld kon worden. Daarom besloot ik de HTM als uitgangspunt te nemen. Hier werken mensen die veel meemaken en ik merkte dat ze er ook over konden praten. Ze deden dat met zo’n mentaliteit van ‘we moeten door’. Dat greep me enorm aan”.

Douma interviewde vele trambestuurders. “Ik sprak ook iemand die heel veel afwist van de tramtechniek. Hij kon er zo gepassioneerd over praten. Staal op staal vond hij iets magisch. Je kunt veel vaart maken, maar je hebt ook een lange remweg. Bovendien kun je niet uitwijken. Je stuurt, maar je bent geen chauffeur. Daarom heb ik voor de naam ‘Plastische Vervorming’ gekozen. Dat is iets onomkeerbaars. De beschadiging kan niet ongedaan worden gemaakt”. Fictie Ook al heeft Douma genoeg verhalen gehoord, het verhaal dat ze heeft gemaakt, is pure fictie. “Eerst probeerde ik de rechten van het boek ‘Extreem luid en ongelooflijk dichtbij’ van Jonathan Safran Foer te krijgen. Ik ben echt verzot op dat boek. Maar dat is zelfs nog niet voor beroemde filmregisseurs weggelegd”. Daarom koos ze ervoor Sofie te creëren. Sofie’s vader komt om bij een tramongeluk. Een jaar later vindt iedereen dat ze het ‘een plekje’ moet geven. Dat doet ze, maar op haar eigen manier. Tot in detail reconstrueert ze de laatste dagen van haar vaders leven. Elke stap en elk gesprek brengt ze in kaart, waardoor ze ook dingen over haar vaders leven ontdekt die ze anders nooit zou hebben geweten. “De dood is zoiets raars. De persoon die je hebt verloren krijgt opeens een heel andere positie.” De rol van Sofie’s vriend is geïnspireerd op de hoofdpersoon uit ‘Extreem luid en ongelooflijk dichtbij. “Joachim bezit dezelfde nieuwsgierigheid en

fantasie. Hij doet allerlei uitvindingen om Sofie te helpen. Hij kan niet zo goed dingen zeggen als ‘wat vind ik het erg voor je’ en daarom verzint hij allerlei ‘wat als’-theorieën. Hij maakt een secondestretcher zodat haar vader de tijd zou hebben van de tram weg te springen. En een hartpuls waardoor Sofie altijd de hartslag van haar vader dichtbij kan voelen”. Voordat het stuk begint, wordt het publiek langs een kleine tentoonstelling vol uitvindingen geleid. Daar staan de secondestretcher, de hartpuls en andere kunstwerkjes. Daarnaast is er een animatie te zien van beeldend kunstenaar Conny de Vugt die de ziel van tramlijn 9, ‘de dader’, blootgeeft. Douma heeft heel bewust gekozen de vader-dochterrelatie een belangrijke rol te geven. “Het is een verhouding die heel anders is dan de relatie met je moeder. Het is toch makkelijker je moeder een knuffel te geven. Als ik mijn vader laat weten hoe blij ik met hem ben, krijg ik al snel een antwoord als ‘dat weet ik toch wel’. Toch is er de angst mijn vader te verliezen zonder alles gezegd te hebben. Het stuk is daarom ook een cadeau voor mijn vader”.

‘Plastische Vervorming: het onzichtbare leven van trams’. Try-outs op donderdag 9 en vrijdag 10 september. Première op zaterdag: 11 september. Aanvang: 20.30 uur. Prijs: € 17,50 of € 12,50 (CJP, UITpas en studenten). Voor meer informatie en speeldata: www.theatergroephetarsenaal.nl

‘Sara dwong zichzelf het toilet te betreden en voor de jonge vrouw neer te hurken. Haar blouse was omhooggetrokken en Sara zag een grote, verticale snee die over haar buik liep, haar navel in tweeën kliefde en boven het schaambeen ophield (…) Het bloed liep nog steeds gestaag in een stroompje langs haar lichaam naar beneden’. Door Alexandra Sweers

Wie een gevoel van walging niet kan onderdrukken bij het lezen van deze tekst, kan de boeken van Karin Slaughter maar beter links laten liggen. De scènes in haar thrillers zijn vaak nog bloederiger, dreigender of smeriger dan deze. Slachtoffers worden levend begraven, vastgebonden aan betonnen blokken en in het water gegooid, of letterlijk met handen en voeten vastgenageld aan de grond. Recensenten adviseren: niet in je eentje lezen en zeker niet in het donker. Blijkbaar beschikken veel Nederlanders over een sterke maag en hongeren ze naar spanning, meedogenloos geweld, zorgvuldig in elkaar gedraaide plots en forensische details; de Amerikaanse Karen Slaughter verkocht meer dan twee miljoen van haar thrillers in ons land. Deze zomer verscheen ‘Verbroken’, haar nieuwste boek in de zogenaamde Sara Linton-serie, vernoemd naar de hoofdrolspeelster Sara, een kinderarts die bij tijd en wijlen ook de rol van patholoog-anatoom op zich neemt, wanneer in het zuidelijke Grant County iemand genadeloos om het leven wordt gebracht. Het boek lijkt na een paar weken al Stieg Larssons Millennium-trilogie van de troon te stoten. Slaughter is op tournee door Europa en woensdag 8 september in Den Haag om bij Borderkitchen te vertellen over haar laatste boek. “Er zijn eigenlijk geen nieuwe manieren om mensen te vermoorden”, zegt ze in gesprek met deze krant. “Ik bedoel, je kunt al het gruwelijks dat bestaat in de Bijbel terugvinden”. Waar ze wel meteen aan toevoegt dat ze er niet op uit is alleen

Karin Slaughter. > Foto: Alison Rosa

te shockeren. “Ik probeer me te richten op wat het geweld doet met de mensen die achterblijven. Hoe het ze

Webfilms in traditie Film worden al lang niet meer alleen vertoon op een witte bioscoopscherm of televisie. Het genre is razend populair op internet en inmiddels is er sprake van de ‘webfilm’. Dat subgenre krijgt ook dit seizoen in Upload Cinema in het Filmhuis weer een kans op het grote scherm. Door Theodore Pronk

Mirjam Douma: 'Ik wist meteen dat op deze locatie theater gemaakt moest worden'. > Foto: Eveline van Egdom

Filmmakers krijgen per editie van het Filmhuis de gelegenheid een productie te maken die past bij een vooraf vastgesteld thema. Deze maand is gekozen voor ‘Art Without Walls”. Een jury en een gastcurator bepalen welke films uiteindelijk het witte doek halen. Voor de gastcurator van dienst, Oscar van Gelderen, een mooie kans zijn liefde voor streetart-fenomeen Banksy te laten spreken. Van Gelderen, in het dagelijks leven uitgever onder de vlag Lebowski, is niet bepaald verbaasd dat juist hij door TAG en Upload Cinema is gevraagd de honneurs waar te nemen. “Men weet dat ik streetart verzamel en dat ik er veel vanaf weet”, klinkt het zelfbewust. Min of meer toevallig brengt zijn uitgeverij eind deze maand een nieuw boek uit over het fenomeen streetart. Volgens de gastcurator is de legendarische Banksy nog altijd een voorname

bron van inspiratie voor nieuwere kunstvormen als street- en webart. De in Bristol geboren kunstenaar maakt sinds de jaren tachtig furore met vlijmscherpe, geëngageerde ironie die hij in beeld uitdrukt. Wie Banksy werkelijk is, is een mysterie; de kunstenaar houdt zijn identiteit ook liever verborgen, want er hangt hem een enorme boete boven het hoofd, want niet iedereen is even gecharmeerd van zijn publieke manifestaties. Al is het voor Van Gelderen uitermate verleidelijk zijn curatorschap te gebruiken voor een eerbetoon aan Banksy wil de uitgever zijn selectie films voor Upload Cinema toch niet teveel toespitsen op het Britse straatkunstfenomeen. “Het wordt geen eerbetoon aan hem, maar ik wil wel graag een fragment uit de nieuwe film over hem laten zien”. De expert meent dat er nog veel misverstanden bestaan over streetart. “Veel mensen denken dat streetart alleen maar graffiti is, maar dat is niet zo. Streetart is kunst op straat in beeld en slogans, maar ook interventie. Dat vind ik persoonlijk het leukst. Daarbij worden veranderingen aangebracht in het landschap. Ik ben niet zo geïnteresseerd in mensen die hun namen op een muur zetten. Het is kunst op de straat, maar ook met materialen van de straat. Ik denk


Vrijdag 3 september 2010

<15

uit

er niet alleen in het donker Slaughter, ook wel de queen of suspense – koningin van de spanning – genoemd, sluit in haar thrillers verschillende verhaallijnen feilloos op elkaar aan. De hoofdpersonen, de analytische Sara, de impulsieve rechercheur Lena en de doortastende politiechef Jeffrey, worstelen allen met hun verleden, de een nog dramatischer dan de ander. En dat terwijl ook nog een brute moord moet worden opgelost. De spanning zit niet alleen in de vraag wie waarom het slachtoffer heeft vermoord. Ook de ontwikkeling van de relaties tussen de hoofdpersonen en de persoonlijke groei die ze doormaken, zorgen ervoor dat je het ene na het andere boek verslindt en met ingehouden adem de puzzelstukjes in elkaar ziet vallen. Het nieuwste boek is het tiende in de serie, ook al was Slaughter in eerste instantie helemaal niet van plan een serie te maken. “Halverwege mijn eerste boek ‘Nachtschade’ begon ik te denken aan een ander verhaal dat ik er ook in wilde verwerken. Ik realiseerde me toen dat ik van dat verhaal een heel nieuw boek kon maken. Het was een hele opluchting, want het is echt geweldig om details van de hoofdpersonen en hun relaties te bewaren voor toekomstig werk.” Slaughter plant altijd een aantal boeken vooruit zodat ze niet het gevoel krijgt alle details in een verhaal te hoeven proppen. ‘Ze wees naar een geelbruine kneuzing rond de middelste wond. (…) Dit is veroorzaakt door het heft van het mes, dus hij heeft het er helemaal ingestoken. Ik vermoed dat ik wel wat kerven in de ruggengraat zal tegenkomen als ik haar openmaak. Ik voelde al iets onregelmatigs toen ik met mijn vinger naar binnen ging. Er zitten waarschijnlijk nog losse stukjes bot.’

individueel verandert. Juist de personen in mijn boek verankeren het verhaal”.

Forensische passages als deze zijn typerend voor Slaughters boeken. En die zijn om over naar huis te schrijven. De lezer krijgt een behoorlijke portie anatomie voorgeschoteld. Om dit zo realistisch mogelijk te beschrijven, leest Slaughter medische boeken en legt ze

haar teksten voor aan een doctor friend. “Soms bezorgen de passages waarin Sara een autopsie uitvoert, je meer kippenvel dan de moord zelf”, aldus de schrijfster. De Amerikaanse wil met haar boeken geweld presenteren zoals geweld werkelijk is. Volgens Slaughter kwamen haar onderwerpen alleen in ‘jongensboeken’ voor. Bovendien vindt de schrijfster het vrouwelijk perspectief verfrissend. “Vrouwen weten wat vrouwen eng vinden. Wij denken op een bepaalde donkere, psychologische manier die ons echt angst inboezemt.” Ze vindt het bovendien tijd om te praten over verkrachting en geweld tegen vrouwen en hoopt met haar verhalen een discussie op gang te brengen over deze vorm van geweld. “Als we het beter begrijpen, kunnen we het misschien voorkomen”. Karin Slaughter in Borderkitchen. Op woensdag 8 september. Locatie: Pulchri, Lange Voorhout 15, Den Haag. Aanvang: 20.00 uur, entree: 5 euro. Voor meer informatie: www. borderkitchen.nl ‘Verbroken’ wordt uitgegeven door Cargo en kost € 19,90. De citaten in dit artikel komen uit ‘Nachtschade’.

Gratis naar Karin Slaughter Crossing Border stelt vijftien kaarten beschikbaar voor Borderkitchen. Liefhebbers van de boeken van Karin Slaughter kunnen zich tot uiterlijk 6 september opgeven via info@borderkitchen.nl. Zet uw naam, adres en een verwijzing naar deze actie in de mail en u krijgt zo spoedig mogelijk bericht of u heeft gewonnen.

van fenomeen Banksy dat het heel toegankelijke kunst is die veel communiceert. Het is misschien geen high art, zoals veel conceptuele kunst, maar vaak wel heel fraai uitgevoerd. Je kunt het overal neerzetten”. Daarin zit, volgens Van Gelderen, de grootste overeenkomst met webart. Het genre is even vogelvrij als streetart en kent ook een natuurlijke selectie. Van Gelderen: “Het grappige aan webfilms is dat je niet afhankelijk bent van curatoren, het is toch een beetje do it yourself. Iedereen kan het en als je goed genoeg bent, word je vanzelf opgepikt. Banksy zei: het probleem is dat er te weinig graffiti is, want er zijn heel veel lelijke gebouwen die mooier gemaakt kunnen worden. Alles wat streetart in zich heeft, heeft webart ook. Ze is namelijk ook onafhankelijk”. Welke films definitief worden geselecteerd voor een vertoning in het Filmhuis moet nog blijken, want de uiteindelijke line-up is nog niet vastgesteld. Maar rekenen op webfilms die passen in de Banksy-traditie lijkt een bijzonder logische verwachting. Upload Cinema – Art without Walls Maandag 6 september, 19:30 uur Zaal 5, Filmhuis Den Haag Entree: 6 euro Meer info: www.tag004.nl, denhaag.. uploadcinema.net

Later deze maand brengt gastcurator Van Gelderen een nieuw boek uit over Banksy.

de eetrubriek

Kandinsky Internationaal

8Oordeel: + uitzicht + presentatie gerechten – prijzig

Coos en ik hadden van te voren geen reservering gemaakt bij Kandinsky, aangezien we ervan uitgingen dat het op een doordeweekse dag makkelijk zou zijn er een plekje te vinden. Niet dus. Bij binnenkomst vertelt de bediening dat we minstens drie kwartier moeten wachten. Niet omdat het vol zit, maar omdat het chique restaurant van het Kurhaus geen twee personen aan een enorme tafel wil plaatsen. Tja, daar zit ook wat in. Gelukkig zijn Coos en ik deze avond nogal flexibel ingesteld; met de huiscocktail Kir Kandinsky (€ 13,50) vermaken we ons prima op het privé-terras met uitzicht op zee. Wel vragen we ons af of het niet attent zou zijn tijdens de lange zit wat versnaperingen te serveren.

Op de kaart staat dat de kreeftensoep geparfumeerd is met Cognac,wat niet alleen te ruiken is, maar ook duidelijk te proeven

Een half uur later komen ze echter toch op tafel onder het motto beter laat dan nooit. We bestellen gelijk maar een Bru (€ 6,50) en nemen de kaart door. Het à la carte-gedeelte lijkt ons aantrekkelijker dan het maandmenu. Als we eenmaal naar binnen mogen, nemen we, onder de dwarsfluittonen van Berdien Stenberg, plaats aan een met linnen bedekte tafel met fijn servies en mooi bestek. We worden vergezeld door voornamelijk vijftigplussers die rustig van de ambiance genieten. De grote tafels zijn nog altijd leeg. Onze oplettende ober blijft onderwijl geregeld de lekkere zuurdesembroodjes aanbieden, die we met boter en olie kunnen besmeren. De chef-kok heeft zichtbaar zijn best gedaan op de eerste creaties die op tafel verschijnen. De gang van gebakken coquilles, tartaar van langoustines en tonijn met een mousse van avocado en Japanse limoenbes (€ 29,50) is een plaatje om te zien en smaakt ook zo. De avocadomousse is wel wat aan de flauwe kant, ik proef ook geen limoen. Op de kaart staat dat de kreeftensoep geparfumeerd is met Cognac (€ 19,50), wat niet alleen te ruiken is, maar ook duidelijk te proeven! Coos vindt de romige soep voortreffelijk. DatzelfAdres Gevers Deynootplein 30 Telefoon (0)70 4162636 Geopend Dinsdag t/m zaterdag van 18.00 tot 22.00 uur Alle creditcards

de geldt voor de wijn: La Braccesca uit Montepulciano, geproduceerd door de Antinori-familie. Vino nobile zegt het etiket en inderdaad: wat een elegantie. We krijgen deze topwijn voor de vriendenprijs van € 39,00, omdat de Sangiovese van hetzelfde huis niet meer op voorraad is. Het hoofdgerecht van Coos, de proeverij van Hollands lamsvlees met een tuinkruidensaus (€ 29,50) waarbij zwezerik, lamsnek en boutjes op het bord liggen, bevat malse stukken en kleurrijke groenten. De gegrilde tarbot met asperges en gekonfijte aardappeltjes en een sjalotten-botersaus (€ 32,50) is prima. Als je echt wilt uitpakken, dan staat er nog een visgerecht van € 58,00 op de kaart: gebakken zeetong. Die wordt dan wel aan je tafel gefileerd. De chef pâtisserie of wie er dan ook verantwoordelijk is voor de desserts, heeft er zin in. Mijn compositie is vrij strak: rechts een warm Valrhona chocoladetaartje, opgevuld met witte chocolade, in het midden een schuine rij van frambozen op een dito coulis en links een bol anijsijs (€ 12,50). Wat een prettige combi trouwens. Een smeltend chocoladetaartje stelt bijna nooit teleur, maar het is vooral de pittige anijssmaak die het afmaakt. Coos wijkt even van de kaart af en neemt het dessert van het menu: een proeverij van bramen: gemarineerde bramensorbet en mascarpone gemarmerd met bramensiroop (€ 12,50). Ook hier weer een mooie compositie op het bord. En er gaat toch niks boven vers ijs! De mascarpone moet je wel mixen met de siroop, anders blijft ze wat vlak. De rekening bedroeg ten slotte € 208,40. Achteraf blijkt dat onze dubbele bestelling aan koffie en thee per abuis niet is aangeslagen; was dat wel gebeurd dan zouden we zo’n € 220 hebben moeten betalen, schat ik. Al met al is Kandinsky echt zo’n plek waar je met een gerust hart je schoonfamilie mee naar toe kunt nemen. Het is allemaal keurig verzorgd. Reken voor het viergangenmenu, inclusief wijnarrangement plus een kop koffie, op minimaal honderd euro per persoon.

Annerieke Simeone Voorgerechten vanaf € 15,50 Hoofdgerechten vanaf € 22,50 Nagerechten vanaf € 12,50 Info www.kurhaus.nl/restaurantsbars/kandinsky-restaurant


16>

Vrijdag 3 september 2010

cultuur

Buitenaardse opera in theater Zeebelt Door Babeth Knol

Ellen ten Damme in Cirque Stiletto. >Foto: PR

Rockdiva ten Damme steelt de circusshow Door Coos Versteeg

In de wereld van Cirque Stiletto leven mensen voor wie de zwaartekracht niet telt. Hier gelden andere wetten van evenwicht en logica. Mannen die op één hand ondersteboven op het hoofd van een ander staan. Of die zichzelf horizontaal met twee handen langs een stang in balans houden, terwijl een ander nog eens achteloos op hun middel gaat staan. De kunsten van ‘Lord of The Rings’ Yuri van Gelder lijken er kinderspel bij. Ja, laat het uitkiezen van internationale circusacts – en we hebben het over de topklasse op wereldniveau – maar aan Henk van der Meijden en Monica Strotmann over. In de loop der jaren heeft dit Haagse producentenechtpaar de koorddansers, trapezewerkers en slangenmensen uit alle uithoeken van Rusland, China en Korea naar Nederland gehaald. Meestal naar Koninklijk theater Carré in Amsterdam.

Met Cirque Stiletto werd vorig jaar door Van der Meijden en Strotmann heel bewust afgeweken van de gebaande circuspaden. Multitalent Ellen ten Damme nam zingend, swingend, dansend en ‘acrobaterend’ de plek in van de gebruikelijke spreekstalmeester, de verbindende factor tussen de diverse acts. Die alom bejubelde show gaat nu in aangepaste vorm als reisproductie tot en met 23 januari volgend jaar het hele land door.

Burlesk Met Ellen ten Damme krijgt het begrip circus een nieuwe dimensie. Het is meteen duidelijk: hier staat iemand! Haar verschijning in de burleske creaties van Jan Aarntzen is imposant, haar vertolking van Blondie, Nina Hagen, Lady Gaga, Madonna bij tijd en wijle weergaloos. En degene die heeft bedacht dat bij Nena’s ‘99 Luftballons’ enorme luchtballonnen vanaf het podium de zaal in moeten worden geknald, verdient nu al een onderscheiding.

Ellen ten Damme is de Diva met een hoofdletter in Cirque Stiletto. Omringd door een groep geweldige dansers en gesteund door een lekkere band, zorgt zij ervoor dat al die fantastische acts van veelvuldig bekroonde artiesten niet gaan vervelen. Want hoe indrukwekkend hun optredens ook mogen zijn, als Elena Skrypets uit de Oekraïne voor de zoveelste keer haar lichaam over haar hoofd vouwt of haar linkerbeen als een soort dodelijke schorpioenangel boven haar rug zwaait, geloof je het op zeker moment wel. Ellen ten Damme is telkens weer een verfrissend intermezzo. Al zou iemand haar moeten vertellen dat ze die al te sexy pakjes inmiddels beter kan laten. Heeft ze ook niet nodig.

Klingons, het vechtlustige volk uit de serie Star Trek, schijnen dol te zijn op opera. Maar hoewel in sommige afleveringen fragmenten van Klingon-strijdliederen te zien zijn en er ooit al een voorstelling van Hamlet in het Klingon werd vertaald, bestond er nog geen echte Klingon opera. Een uitgelezen kans voor kunstenaar Floris Schönfeld. Hij besloot de eerste authentieke Klingonopera te produceren. De uitdaging van Schönfeld, zelf geen ‘Trekkie’, is zijn werk aansluiting te laten vinden binnen de vele fanclubs die rondom Star Trek zijn ontstaan. En dan natuurlijk vooral de Klingon-subcultuur daarbinnen. Op 25 september is de grote test. Dan voert zijn Klingon Terran Research Ensemble de opera ‘U’ op in een bos in Duitsland, voor een publiek van alleen Klingons. Voor die tijd is de voorstelling te zien in theater Zeebelt. ‘U’ begon in 2008 als Schönfeld’s afstudeerproject voor het ArtScience programma aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst en vertelt het verhaal van Kahless the Unforgettable, de ontstaansmythe van de Klingons. Bestaande informatie, uit de serie of uit eerdere studies, vormt de basis. Vervolgens zijn de lege gaten nauwgezet ingevuld. Aan het Klingon Terran Research Ensemble hebben sinds 2008 zo’n 25 mensen deelgenomen, in wisselende samenstelling. Onder hen taalkundige Marc Okrand, ontwikkelaar van het Klingon, de kunsttaal die inmiddels wereldwijd bekend is en ook buiten de serie wordt gebruikt. Okrand vertaalde het libretto en trainde de acteurs in het Klingon. Het verhaal en de muziek volgen de klassieke Klingon tekst ‘paq’jachchu’ oftewel ‘Book of the Perfect Scream’. Ook de instrumenten zijn op basis van Klingondocumenten gebouwd door een professionele instrumentenbouwer. Maar het invullen van de ontbrekende informatie was niet gemakkelijk. “Het is een beetje vergelijkbaar met ontdekkingsreizigers in de Gouden Eeuw. Die kwamen terug met een heel klein beetje informatie over een volk ver weg. En die informatie was vaak erg verschillend”, vertelt Schönfeld. “Klingon-opera wordt bijvoorbeeld omschreven als een voor nietKlingons ondraaglijk geluid, maar ook als de allermooiste muziek.” Het is te hopen dat de uitkomst van het onderzoek meer naar het laatste neigt.

Cirque Stiletto. Gezien op 26 augustus in het Nieuwe Luxor te Rotterdam (première). In Den Haag van 15 t/m 24 oktober (World Forum Theater). Meer info: www.stardustcircus.com

Authentiek Ondanks, of misschien wel dankzij, de precieze werkwijze is de opera niet precies wat je zou verwachten. “Ik wilde bewust niet aansluiten bij wat anderen maken naar aanleiding van de serie. Ik wil mijn eigen methode gebruiken om

Het waarom van de verhuizing is mij niet geheel duidelijk, maar ze past wel bij het zwerversbestaan van de club: van het Hofje van Nieuwkoop (de échte regentenkamer aldaar), naar de Laan van Meerdervoort en verder. Gemeente Den Haag, WOM en Staedion geven de kerk voor een periode van 3 tot 5 jaar in bruikleen, meldt de Regentenkamer. De nieuwe plek is op loopafstand van de Jazz-enblues-sociëteit van Charlie Engels aan de Emmakade, waar Frits Kaatee en zangeres Lils Mackintosh het nieuwe seizoen op 5 september beginnen. Meer nieuws is er van saxofonist Simon Rigter die meldt dat er een jazzpodium bij komt. ‘Jazz Club 2’ is de naam, gevestigd in de Korte Molenstraat nummer 2 en een initiatief van café Kremers daarnaast. ‘Het ziet er te gek uit’, meldt Simon en er gaat

voorlopig mondjesmaat (elke derde donderdag van de maand) jazz klinken. Op 23 september is de opening, met de saxen van Simon Rigter en een van zijn leermeesters, Ferdinand Povel. Stichting Prospero is al met jazz van start gegaan in Beelden aan Zee (de Vlaamse toptrompettist Bert Joris) en gaat verder met een concert van pianist Mike del Ferro en de Braziliaanse zangeres Ceumar in het Institute of Social Studies (17 september). Een succesvolle combinatie die ook internationaal scoort. Jazzpianist Del Ferro heeft steeds uitbreiding van zijn muziekterrein gezocht. Hij is een zoon van operazanger Len del Ferro en hij nam dan ook ‘belcanto’ op, jazzversies van ‘La donna è mobile’ tot de koude handjes-aria (‘Che gelida manina’). Hij had een jazzpuur groep met de Belgische saxofo-

een zo authentiek mogelijk resultaat te krijgen”. Bij een presentatie van de opera op de FedCon science fiction conventie in Duitsland bleek dat ‘U’ daardoor afwijkt van de meeste projecten bínnen de wereld van Star Trek. Dat levert geregeld kritische reacties op. Klingons letten soms op heel specifieke details, zoals op zwaarden die iets te krom zijn. Op Star Trek-fora wordt betwist of sommige ‘oerkreten’ in de voorstelling wel Klingon zijn. Tijdens de eerste testvoorstelling ontlokte de serieuze en precieze werkwijze een Klingon in vol ornaat de uitspraak: “Het was echt heel erg leuk. Maar jullie nemen het allemaal wel een beetje te serieus”. Uiteindelijk is dat het doel van het project: de reactie van de Klingons zelf. Wordt Schönfeld’s toevoeging aan de Klingon-cultuur geaccepteerd? Gaan Klingons misschien zelfs verder met de ontwikkeling van deze operavorm? Tijdens de voorstelling filmt Schönfeld een documentaire over dit onderwerp. De voorstelling is zo een middel om het effect van de ‘inbreuk’ in deze wereld te toetsen. Dat betekent overigens niet dat de voorstelling zelf minder belangrijk is. De acteurs en muzikanten pretenderen zelf geen Klingons te zijn. Ze zijn ‘een menselijk ensemble dat Klingon speelt, in Klingon kostuum’, maar proberen alle menselijke muziektradities zoveel mogelijk achterwege te laten. Ze willen het publiek meeslepen, zorgen dat ze even geloven. Of liever, hun ongeloof even opschorten. Want ook voor nietKlingons moet de voorstelling interessant zijn. Daarom begint de voorstelling met een uitgebreide introductie door Schönfeld. “Maar je moet het verder vooral zien als een geheel buitenaards theater. Het is leuk, omdat je iets te zien krijgt wat je nooit eerder hebt gezien”. In de aanloop naar de première heeft ook het Klingon Terran Research Ensemble zijn eventuele ongeloof opgeschort om het verhaal van ‘U’ onderdeel te maken van de werkelijkheid. Via een radiotelescoop in Dwingeloo is dit voorjaar een boodschap over de voorstelling verstuurd naar Kronos, thuisplaneet van de Klingons. (coördinaten verkregen van de wetenschappelijk adviseurs van Star Trek) Als het weer het toelaat wordt op het strand een symbool in het zand gegraven, zodat Klingons die de voorstelling willen bezoeken weten waar te landen. Zij hebben nog niet bevestigd, maar volgens Schönfeld is dat ook niet zo ‘des Klingons’. “Als er niet ergens anders een goed gevecht gaande is, komen ze vast even langs”. “U - the opera”, in Theater Zeebelt van 9 t/m 12 september, 20.30 uur toegang:15 euro. De Constant Rebecqueplein 20 a, Den Haag, 070-3656546, Zie ook: www.zeebelt.nl

jazz

De Regentenkamer verhuist

Het grote nieuws aan het begin van het Haagse jazzseizoen is een verhuizing. Van de Regentenkamer namelijk, die de Lange Beestenmarkt (de Kombinatie) verruilt voor de Noord West Buiten singel. Daar betrekt de club van Thea van Loon (beeldende kunst, literatuur, klassieke muziek, jazz) de leegstaande kerk van de Zevende Dags Adventisten. Ik rijd er al jaren met de tram langs, vond het een nogal onvriendelijk ogende bunker,

maar de mensen van de Regentenkamer zijn er hard bezig de boel op te knappen. De opening wordt op 11 september verricht door wethouder van cultuur Marjolein de Jong, voorafgaand aan een concert van ‘Barnicle Bill’, het verfrissend leuke trio van saxofonist Miguel Martinez, drummer John Engels en bassist Mark Haanstra, dat zich specialiseert in jazz- en swing‘standards’ die net geen ‘evergreens‘ geworden zijn.

nist Frank Vaganee, speelde met de Fra Fra big band en haalde daarmee ook de ‘latin’-kant van de jazz binnen. Veelzijdig dus. In het voorprogramma het kwintet van twee jonge Hagenaars, saxofonisten Tom van der Zaal en Floris Wempe. Het eerstvolgende van de reeks tussen-de-middag-concerten die Prospero en pianist Peter Beets hier op diverse locaties geven, komt op 24 september op een opvallende plek terecht: in de rotonde van de Passage. Beets inviteert daarvoor de jonge trompetheld Rik Mol en zij zullen er de muziek van trompettist Freddie Hubbard vertolken. Dat gaat daar flink schallen in de Passage.

Bert Jansma


Vrijdag 3 september 2010

cultuur

<17

Onafhankelijke componist wordt 75 jaar

Otto Ketting hoort nergens bij Hij begon zijn muzikale carrière als trompettist. Maar we kennen Otto Ketting voornamelijk als componist. Dat hij niet de gedegen opleiding heeft gekregen waaraan zijn bekendste generatiegenoten onder de Nederlandse componisten zich onderwierpen is achteraf gezien niet iets om over te treuren. Wellicht heeft het bijgedragen aan de frisheid en de onafhankelijkheid van zijn muziek. Door Aad van der Ven

De bekende Haagse componist wordt op 3 september 75 jaar. Met grootse muzikale festiviteiten zal de viering niet gepaard gaan. Den Haag lijkt Ketting te zijn vergeten. Het Residentie Orkest, waarin hij als jongeman zeven jaar lang trompet speelde, zwijgt. Wie zijn composities wil horen moet in november naar Eindhoven reizen, waar het Brabants Orkest een muziekdriedaagse aan hem wijdt. Of men moet luisteren naar één van de cd’s met zijn orkestwerken en zijn poëtische liederencyclus ‘The Light of the Sun’. Hij was van meet af aan een buitenbeentje. Hij sympathiseerde wel met de ideeën van voornamelijk Amsterdamse generatiegenoten als Louis Andriessen, Peter Schat, Jan van Vlijmen en Reinbert de Leeuw, die met de Notenkraker-acties protesteerden tegen het starre artistieke beleid bij de orkesten, maar Ketting bleef op een afstand. Eerder viel hij al op door de beslissing die hij in het begin van de jaren zestig nam. Want na enige tijd adviezen te hebben gekregen van zijn vader, de ook bepaald niet onbekende componist Piet Ketting, moest en zou hij

naar Karl Amadeus Hartmann gaan. En dat nota bene in een tijd waarin alle jonge componisten hier met Frankrijk en Italië dweepten en de Duitse cultuur geen blik waardig keurden. Otto Ketting bewonderde de in München wonende Duitse toondichter en dacht veel van deze schepper van norse, hoekige symfonieën te kunnen opsteken. De jonge Nederlander hoorde na enige tijd tot zijn grote verbazing zijn oudere collega tegen hem zeggen: “Ik kan je niets meer leren”. Er ontstond wel een band van wederzijds respect en sympathie. Invloed De invloed van de Duitse traditie op Otto Ketting – hij hield bovenal van Alban Berg – zou overigens van betrekkelijk korte duur zijn. Zijn muziek werd al snel helderder en speelser, in combinatie met een instrumentale bravoure die maakte dat zijn compositie ‘Time Machine’ (1972) een internationaal succes werd, ook doordat Nederlandse orkesten en dirigenten het werk mee naar het buitenland namen. Ketting is de enige Nederlandse componist van naam, die veel tijd in film-

Otto Ketting is de enige Nederlandse componist van naam, die veel tijd in filmmuziek heeft gestoken

muziek heeft gestoken. Twintig films, zowel documentaires als speelfilms, heeft hij van een klinkende achtergrond voorzien. Er zijn bekende films bij van Bert Haanstra, waaronder het populaire ‘Alleman’ en ‘Dokter Pulder zaait papavers’, waarin zowel de sfeer van verstilde polders als het onbezorgde vertier van een stel feestende landgenoten opklinkt. Groots en meeslepend werd het nooit. Dat zou niet bij de Nederlandse films uit die tijd hebben gepast. Fantasierijk Als componist met een ruime adem manifesteert Otto Ketting zich in zijn symfonieën. De symfonie heette hier dood te zijn, net als de roman, maar hij heeft zich daar nooit veel van aangetrokken. Drie jaar geleden voltooide hij zijn Vierde. Het meest fantasierijk en verrassend is hij misschien wel in het viertal orkestwerken dat hij in de eerste helft van de jaren negentig schreef: ‘De overtocht’, ‘De aankomst’, ‘Het oponthoud’ en ‘Kom, over de zeeën’. De geest gaat, zoals de titels suggereren, op reis en de ontdekkingen zijn talrijk en frappant. Waardevol is hier ook dat statische elementen uit de minimal music, waartegen Ketting zich nooit (zoals veel collega’s wel deden) heeft afgezet, samenvloeien met lyriek en speelsheid. Van meer dramatische kwaliteiten geeft zijn enige ‘volwassen’ opera blijk. ‘Ithaka’ werd gecomponeerd voor de opening van het Amsterdamse Muziektheater in 1986. Het bleef bij een enkele productie. Zoals het met alle Nederlandse opera’s gaat: eens maar nooit weer.

Otto Ketting. > Foto: Teo Krijgsman

Artistiek manager Mis het niet, wat de mix ook is RO naar Noorwegen Eerste museumnacht op vijfentwintig locaties Voor de eerste Haagse Museumnacht openen vijfentwintig instellingen de deur. Zelfs de Tweede Kamer doet mee. Naast historisch spektakel is er ook ruimte voor intimiteit, dans en muziek in de museumzalen. Door Egbert van Faassen

Rotterdam en Amsterdam hadden al een museumnacht waarmee het culturele seizoen werd ingeluid en ditmaal doen ook de Haagse musea mee, in de verwachting dat daarmee een nieuw publiek wordt geïnteresseerd. Burgemeester Van Aartsen opent de festiviteiten op Het Plein en zal daarbij ongetwijfeld ingaan op het motto ‘Mix it, don’t miss it’, dat door het organiserend bureau werd verzonnen. Het Engels heeft toch altijd een je-ne-sais-quoi waardoor de betekenis enigszins vaag blijft en dat is handig wanneer nog niet bekend is wat de deelnemers het publiek precies zullen voorschotelen; tegelijk kan het ook dwingend klinken: mis het niet, wat de mix ook is! Zo serveert Panorama Mesdag zomerse drankjes als invulling van het thema ‘mix it.’ Vandaar steek je over naar het Museum voor Communicatie om aan de glamour van Hollywood te snuffelen. Het Letterkundig Museum belooft een ‘literaire lapdance’, maar die aankondiging hoeft vast niet al te letterlijk te worden genomen. Huub van der Lubbe, de zanger van De Dijk van wie onlangs de

dichtbundel ‘Guigelheil’ verscheen, wordt intiem in de literaire nachtclub die wordt ingericht door de Koninklijke Bibliotheek, het Letterkundig Museum en het Nationaal Archief. Hij geeft een akoestisch concert, rond elf uur ’s avonds. Er zijn dan al optredens geweest van Aaf Brandt Corstius en Machteld van Gelder, auteurs van het ‘Handboek voor de Moderne Vrouw’ en van schrijvers van verfilmde romans als Giphart en Boudou. Het Mauritshuis werd omgebouwd als het stadspaleis voor de gouverneur van Nederlands-Brazilië en daarom laat DJ Hekker daar iets Zuid-Amerikaans horen. Maar er zijn ook ‘flits-rondleidingen’. Wie meer in politiek geïnteresseerd is dan in nachtclubs – al blijken politieke besluitvorming en horeca soms nauw met elkaar verweven – kan direct na de rede van Van Aartsen naar de Tweede Kamer. Hier wordt het historische debat over het voorstel tot vrijlating van ‘De Drie van Breda’ nagespeeld. De drie waren veroordeelde oorlogsmisdadigers die in Breda werden vastgehouden. De toenmalige minister van justitie, Dries van Agt, wilde hen vrij laten. De discussie zoals die op 29 februari 1972 plaats vond is verdicht tot een samenvatting van drie kwartier en wordt nagespeeld door acteurs. Dit gebeurt telkens op ’t hele uur, vanaf acht uur ’s avonds tot twee uur ’s nachts. Indertijd duurde het debat trouwens tot 3 uur in de ochtend. De Gevangenpoort, dat vanwege de ver-

bouwing lang verborgen was achter een schutting, gedecoreerd met zwevende martelwerktuigjes in schattige kleurtjes, gaat ook historisch met een griezelige fakkeloptocht. Stroom duikt nog veel dieper in de geschiedenis met een remake van Het Laatste Avondmaal door de Mexicaanse kunstenaar Raul Ortega Ayala. Wanneer u tot de eerste twaalf bezoekers behoort, wast hij uw voeten en mag u aanzitten. In het Gemeentemuseum wordt u ontvangen door Sara Vrugt, die kleding en publiek tot een performance mixt. Er is een lezing over ‘dingen, die er niet zijn’, terwijl directeur Benno Tempel laat zien wat er wel in het museum is. De zanger Waylon, die de Amsterdamse Uitmarkt opende, geeft een intiem concert, terwijl hij plaatsneemt onder Mondriaans ‘Victory Boogie Woogie’. Dan is er nog een afterparty in Het Paard van Troje, terwijl Nest een feestje organiseert voor de bezoekers van ‘Hoogtij’, de avondlijke opening van de Haagse galeries. Mix dat maar eens. Museumnacht. Op zaterdag 4 september vanaf 19.30 u. Passse-partouts kosten 10 euro in de voorverkoop, ter plekke 12, 50 euro. Tussen 19 en 23 uur zijn vijftien Haagse galeries geopend, toegang gratis. Afterparty in Nest, De Constant Rebqueplein 20b vanaf 23 uur. www.museumnachtdenhaag.nl. www.hoogtij.net

Door Aad van der Ven

Het Residentie Orkest zoekt een nieuwe artistiek manager. Ronald Vermeulen (43) vertrekt na twee jaar uit Den Haag om dezelfde functie op zich te nemen bij het Philharmonisch Orkest van Bergen (Noorwegen). Vermeulen meent dat zijn nieuwe baan in de geboortestad van Edvard Grieg hem aantrekkelijke mogelijkheden biedt die het R.O. hem, zeker in de huidige omstandigheden, niet kan geven. De aankondiging van zijn vertrek valt deze week samen met besprekingen binnen de staf van het Haagse orkest over de wijze waarop in de nabije toekomst de opgelegde bezuiniging van circa zeven procent kan worden gerealiseerd. “Dat wordt een buitengewoon zware opgave. Het programma voor het seizoen 2011-2012 is al bijna rond, maar daar zal nu stevig het mes in moeten. Het is moeilijk op die manier een artistiek beleid te ontwikkelen”. Ronald Vermeulen had voordat hij naar Den Haag kwam in Amsterdam dezelfde functie bij het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Hij

vindt dat het R.O. ‘tot de Europese top behoort’. Dat laatste hoort hij ook om zich heen wanneer het orkest in het buitenland optreedt. “Maar in ons land, ook in Den Haag, beseffen ze dat blijkbaar niet. Voor alle mensen die bij het Residentie Orkest betrokken zijn is het gebrek aan waardering en belangstelling heel frustrerend. Er wordt veel energie in gestoken, maar het resultaat blijft op die manier onvoldoende”. Toch is het niet uitsluitend de situatie bij het R.O. die hem er toe brengt te vertrekken. “Ik wilde al lang in het buitenland werken, kijken hoe het muziekleven er ergens anders uitziet. Maar intussen doken in Nederland steeds leuke banen op die ik eigenlijk ook wel wilde. Nu deze aantrekkelijke post in Bergen vrij kwam kon ik niet nee zeggen”. Het door Andrew Litton gedirigeerde orkest, dat in 2015 zijn 250-jarig bestaan viert, heeft grote ambities, ook internationaal, zegt Ronald Vermeulen. “Het geldt als een boegbeeld van de Noorse regering, net als het Philharmonisch Orkest van Oslo. Het heeft over steun en belangstelling niet te klagen”.


Pluk van de Petteflet is een boek van Annie M.G. Schmidt met illustraties van Fiep Westendorp. © illu Fiep Amsterdam bv.

(advertentie)

TV West nu ook te zien in de Haagse tramtunnel Het nieuws van TV West is nu dagelijks ook te zien op de beeldschermen in de Haagse tramtunnel. Het speciale nieuwsbulletin is, net als de overige informatie op deze schermen, voor de reiziger een nuttige tijdsbesteding terwijl er op de tram wordt gewacht. De Haagse tramtunnel is niet de eerste openbare ruimte waar TV West te zien is. De regionale omroep verzorgt sinds langere tijd een dagelijks nieuwsprogramma op beeldschermen in de wachtruimten van Medisch Centrum Haaglanden en bij diverse huisartsen en apotheken. Ook in de Haagse Hogeschool, het stadion van ADO Den Haag, op diverse tankstations en postkantoren en bij meerdere winkelketens is het korte nieuwsbulletin van TV West te zien. Met de schermen in de Haagse tramtunnel erbij, brengt TV West het nieuws via dit systeem al op meer dan 160 locaties in de regio.

Adverteren

Op al deze zogenoemde narrowcasting-schermen is rondom de nieuwsblokken van TV West ruimte voor commerciële boodschappen. Omroep West biedt zelf deze ruimte aan en geeft adverteerders daarmee een extra mogelijkheid zich te profileren in de regio. Meer over deze en andere advertentiemogelijkheden is te vinden op de website www.westadverteren.nl.

Brasserie NL krijgt een 9- van Den Haag Centraal! Coos Versteeg in DE EETRUBRIEK: “Hier wordt gekookt dat het een lieve lust is”.

Uniek kijkje achter de deuren van Internationale Iconen

“Als ik zeker wil zijn dat het eten goed is, zijn er een paar koks voor wie ik mijn hand in het vuur durf te steken. Eén daarvan is Ruben van Dieten”.

In het eenmalige programma Internationale Iconen gaat burgemeester Van Aartsen op stap met TV West-presentator Fred Zuiderwijk. In Internationale Iconen trekken Fred Zuiderwijk en burgemeester Jozias van Aartsen langs drie belangrijke internationale instellingen die in de Hofstad gevestigd zijn: het Vredespaleis, het Joegoslavië-tribunaal en het Octrooibureau. De burgemeester vertelt over de rol van deze Internationale Iconen. Fred mag ook even binnen kijken en dat laat hij zich geen twee keer zeggen. Zo krijgt hij de gelegenheid op zijn geheel eigen wijze uit te zoeken wat er eigenlijk gebeurt binnen de muren van deze bekende instellingen. Internationale Iconen is te zien op zondag 5 september, vanaf 19.30 uur en vervolgens elk uur op TV West.

Aanbieding: Bestel een menu en krijg tegen inlevering van deze advertentie een fles huiswijn Geldt niet in combinatie kado! met andere aanbiedingen

Wie, net als Fred, ook eens een kijkje wil nemen achter de schermen van deze en andere internationale instellingen kan terecht tijdens de Open Dag op zondag 19 september. Meer informatie is te verkrijgen via Westonline.nl.

Hart voor de stad?

TV West Ochtendnieuws Steeds meer Hagenaars beginnen de dag goed met het Ochtendnieuws. TV West brengt hen aan het begin van elke werkdagopdehoogtevanhetlaatstenieuws,actueleverkeersinformatie en de weersverwachting voor de regio. TV West Ochtendnieuws is een kort regionaal nieuwsbulletin, dat wordt afgewisseld met het landelijke journaal van de NOS. Ochtendnieuws is er elke maandag t/m vrijdag vanaf zeven uur. Op TV West natuurlijk.

g

3 9 14

en rneliss Paul Co amp Esc gunt ater echt the

17 18

6/7

id erbele ds tee Parke nogs zorgt elonrust ve voor

zaterdag vanaf 18.00 uur Nieuwsweek TV West Sport op Zaterdag RegioNed

zondag vanaf 17:00 uur TV West Nieuws TV West Sport op Zondag Internationale Iconen

dinsdag vanaf 17:00 uur TV West Nieuws Team West Van 0 tot 23

maandag vanaf 17:00 uur TV West Nieuws Bep het Medium Zomertoer RegioNed

woensdag vanaf 17.00 uur TV West Nieuws Westdoc

Elke werkdag tussen 7.00-9.00 uur TV West Ochtendnieuws

Vrijda

ustus 20aug 2010

g4 jaargan 171 nummer

€1,50

17

lt anke aasw Koolh Mvan

en estig sbev aulian ethouder r&w oninginJ ilmeer emeeste hetK nhe en. vanburg lhaasop ezougee denkom menecollege RemKooocommerc nkelszou aags itect eencomensma nwi rEur itenhetH vanarchwikkelaa .Ste ningene ling)wilg ke enenbu sdatdeM ojectont oren,wo ontwikke.DirecteurJ.Diserspra  nenbinn ergrooti bouwd.Pr arinkant dA,stadsogduren Bron lgenshem etekenenht. wwa r(Pv n.Vo kunnenb ekansze ordenge rcen datd gegebou nixNorderocomme ontkenne uitgezoc nietzalw datzounworden meterho uderMarenmetEu plein ennoch fronden, et93 etho oete rekk bevestig ennoga dienogm 3. zieninh ordelijkw gesp uws a gde rekk ectenin verder pagin ilhetniendegesp Verantworenzolan nasp ingw Zie oete taarleve ndernem n.Erzitte maakt”.> uo.“ Wem vandieostatusq nietrealisere ezwaarge vaneen tproject orbeeldb bijvo ehe datw hebben uren Deb

>Foto:

Mylène

rs

Siege

TV West is via Ziggo Digitaal te vinden op kanaal 989

Deze week: maandag t/m vrijdag 06-09 u West wordt Wakker 09-12 u de Ochtendshow 12-13 u het Twaalfuurtje 13-14 u West Weet het 14-16 u de Middagshow 16-18 u West komt Thuis 18-19 u Gesprek van de Dag

lon: d Triath Offroa naar p opsta WK? EK en

10/11

Deze week:

vrijdag vanaf 17.00 uur TV West Nieuws Vak W

}<(l(tp$=adbcae<

Den Haag Centraal zit er middenin

L ACTUEE MIE ECONO R CULTUU SPORT E SERVIC

donderdag vanaf 17.00 uur TV West Nieuws West Zomerpodium

Neherpark 5 2264 ZD Leidschendam Reserveren: www. brasserienl.nl info@brasserienl.nl 070 3208 550 7 dagen per week open van 11.00 - 21.00

zaterdagw 08-11 u ZEP 11-12 u And the beat goes on 12-14 u Ik hou van Holland 14-18 u Radio West Sport 18-19 u Ron’s Platencast

zondag 08-09 u ZEP 09-10 u Ouwe Joekels 10-12 u Klassiek op West 12-18 u Non-stop muziek 18-19 u Ouwe Joekels (hh) 19-21 u Klassiek op West (hh)

Zie voor het actuele nieuws, de exacte uitzendtijden en meer programma-informatie TV West Teletext of Westonline.nl

Elke week op de deurmat? www.denhaagcentraal.net of bel tussen 09.00 en 17.00 uur , 0172 – 476 085

13 weken voor € 19,95 26 weken voor € 35,95 52 weken voor € 59,95

Dé krant van Den Haag


Vrijdag 3 september 2010

cultuur

<19

Richard Meier: ‘Het is een excellent gebouw; goed doordacht en een sterk architectonisch statement’

Requiem voor de Zwarte Madonna

wekken de indruk dat Weeber het menselijk bestaan heeft teruggebracht tot de objectiviteit van een verzameling logische formules waarin geen ruimte is voor het geringste sprankje gevoel.’ Zelf dacht ik er volgens Groenendijk toen, in 1987, al anders over: ‘Met de minimale strakke vorm kan het gebouw bijna als een op zichzelf staand modern kunstwerk worden beleefd’. Uitgesproken onverwacht is de lof van de Amerikaanse architect Richard Meier, bekend van het Haagse stadhuis en het feit dat hij alleen in het wit bouwt: ‘Het is een excellent gebouw; goed doordacht en een sterk architectonisch statement. (…) Het is erg in zichzelf gekeerd. Dat zouden we vandaag de dag anders doen. Maar dat is nog geen reden voor een doodvonnis.’ Binnen de gemeenteraad, en met name binnen de PvdA, verliep het waarderingsproces juist in de omgekeerde richting. Steeds vaker klonk in de raad het verwijt dat de bewoners het vreselijk vonden in de Zwarte Madonna, wat nogal bezijden de waarheid was. De toenmalige socialistische wethouder van stadsontwikkeling Peter Noordanus, de man die de Zwarte Madonna het hardnekkigste om zijn lelijkheid had gelaakt, zette de kroon op het werk door de Madonna voor te dragen voor sloop.

Door Casper Postmaa

Ze protesteerden, liepen de deur van het Paleis van Justitie plat, brandden kaarsjes, ontwikkelden alternatieve plannen, schreven stukken in kranten en gaven interviews, maar de bewoners redden het uiteindelijk niet. Op 5 juni 2007 begon de sloop van de Zwarte Madonna in het centrum van Den Haag. Het door Carel Weeber ontworpen complex was op dat moment de enige sociale woningbouw in de binnenstad en jarenlang de trots van de PvdA die onder leiding van toenmalig wethouder Adri Duivesteijn het project in de jaren tachtig mogelijk had gemaakt. Hoezeer de tijden waren veranderd bleek op die lentedag in 2007, want het was uitgerekend een opvolger van Duivesteijn, PvdA-wethouder Marnix Norder die met beide duimen omhoog à la Nina Brink glunderend als eerste de sloop ter hand nam. Het was een foto die deed denken aan een geruchtmakend tafereel een jaar eerder toen de Amsterdamse wethouder van cultuur Carolien Gehrels een steen door de ruit van de Sandbergvleugel van het Stedelijk Museum gooide ten teken dat de sloop officieel was begonnen. Het Haagse plaatje was even ongepast: de PvdA had haar sociale prestigeobject met de grond gelijk gemaakt en dus was het feest. Collage Vanaf dat moment was de Madonna historie en dus hoort daar ook geschiedschrijving bij, moet architectuurpublicist Paul Groenendijk hebben gedacht, want van zijn hand verscheen onlangs ‘De Zwarte Madonna. De onfortuinlijke geschiedenis van een Haags woningbouwcomplex’. Het leek me al bij voorbaat mosterd na de maaltijd. Er was al zoveel over geschreven, waarom nog een keer? Dat oordeel was bij nader inzien niet terecht. Het is een interessante en leerzame collage geworden van feiten, meningen, analyses en krantenstukken waar een duidelijke rode draad doorheen loopt, omdat de auteur niet alleen de geschiedenis van de Zwarte Madonna beschrijft maar ook die van de plek. Hij begint in 1946 met het herbouwplan van stadsarchitect Dudok voor Bezuidenhout-Spui en werkt daarna de lange lijst af: de Nieuwe Hout van Lucas & Niemeier, Zwolsmans Nerviplan, het Forumgebied van Carel Weeber, de studie van Babylon tot Nieuwe Kerk van Rob Krier et cetera. Den Haag heeft er van onthouden dat geen enkele stedenbouwkundige de onherbergzaamheid uit dit gebied heeft kunnen verdrijven, al kreeg Weeber nog het stevigst poot aan de grond. Maar een stukje stad om van te houden is het nooit geworden. Groenendijk gaat uiteraard in op de ontvangst van de Zwarte Madonna, want die was van het begin af aan sterk wisselend en uiteindelijk is het etiket ‘lelijk’ haar fataal geworden. Maar dat er al verzet was voordat er een steen op de andere stond is wellicht minder bekend. Het waren de buurtbewoners. Er

De Zwarte Madonna in de beginjaren.> Foto: Piet Rook

Carel Weeber in zijn Antilliaanse villa. > Foto: Jeroen Musch

Wethouder Marnix Norder neemt de sloop van de Zwarte Madonna ter hand. > Foto: gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling.

deugde volgens hen niets aan het gebouw al vonden ze de kleur wel toepasselijk: ‘ter nagedachtenis aan een treurige en zwarte periode van het Spuikwartier’. Bij het slaan van de eerste paal pareerde Weeber die kritiek luchthartig: ‘Wij hebben er tien jaar

over nagedacht, denk eerst eens tien jaar na voor je protesteert’. Achteraf gezien was dat meer dan een ironische opmerking, want naarmate de jaren verstreken groeide de waardering voor gebouw en architectuur. Vooral in het eerste decennium, toen

PG1008 Adv DH Centraal Gratis DVD 275x40mm*.pdf Ingezonden mededeling C

M

Y

CM

MY

CY

CMY

K

1

26-08-10

13:40

de staat van onderhoud nog behoorlijk was, kwam het gebouw heel goed voor de dag. Al was er nog steeds heftige kritiek, bijvoorbeeld van architectuurrecensent Max van Rooy (NRC Handelsblad) in 1990: ‘De angstaanjagende monotonie van zijn woonkazernes (…)

Rechter Zijn opvolgers Hilhorst en Norder maakten het karwei af. De aanzegging om te verhuizen viel bij al die gezinnen op sinterklaasavond in de bus. De sloopkogel kwam eraan, maar niet nadat de rechter de gemeente er nog fijntjes op had gewezen dat zij zich bij het uitzetten van de bewoners niet aan de wet hield. Daarna ging er juridisch nog van alles mis, toch was het einde onvermijdelijk. Hoe is het met de hoofdrolspelers afgelopen? De bewoners hebben na een lange en moeizame herplaatsingsprocedure op eigen kracht of met steun van de gemeente ergens in Den Haag of elders een huis gevonden. Carel Weeber verhuisde als Carlos Weeber naar Curaçao. Paul Groenendijk laat jaloers makende plaatjes zien van de architect in zijn door hem zelf ontworpen villa. Het is een Caribisch feest van kleuren waarin geen streepje zwart is te ontdekken. Arend-Jan Hilhorst moest als wethouder aftreden en Noordanus (‘de slopers Peter Noordanus en zijn PvdA-kliek’, merkt Weeber bitter op in een voetnoot) is na een mislukt avontuur als projectontwikkelaar onlangs benoemd tot burgemeester in Tilburg. Daar weten ze wat puinruimen is. Van 1957 tot 1975 was de Brabantse stad het domein van burgemeester C.J.G. Becht, in de volksmond Cees de Sloper omdat hij zo’n beetje het hele oude centrum van Tilburg liet neerhalen. Noordanus gaat er nu aan de slag, misschien is het een vorm van boetedoening. De Zwarte Madonna. De onfortuinlijke geschiedenis van een woningbouwcomplex. Auteur: Paul Groenendijk. Uitgever: 010. Prijs: € 24,50


20> Marc

Vrijdag 3 september 2010

sport

Mogelijk nieuw topkoppel voor Beach Team Holland

Daan Spijkers wil verder met Boersma Er werden geen medailles gewonnen door Beach Team Holland op het door noodweer getroffen The Hague Open. Toch kijken Bert Korteling, manager van Beach Team Holland, en beachvolleyballer Daan Spijkers in de herstelweek tevreden terug op de prestaties.

File

Op vrijdagmiddag begint in Nederland de file al om 14.00 uur. Het is normaal om vrijdag wat eerder te stoppen met werken. Het weekend staat immers voor de deur! Vreemd, want omdat nu juist het weekend begint, zou je eerder geneigd zijn te zeggen dat je vrijdag nog wel even kan doorwerken. Veel logischer is het om bijvoorbeeld maandag eerder naar huis te gaan, omdat je er dinsdag toch weer zit. Maar nee, Nederlanders houden er op vrijdag wat eerder mee op. Dit vrijdagmiddagritueel zegt veel over onze mentaliteit: niet vies van een beetje de kantjes ervan af te lopen. Met topsport heeft dat op het eerste gezicht weinig te maken. De vraag is of de Nederlandse cultuur überhaupt wel geschikt is voor topsport. Topsport gaat slechts om winnen. Het in Nederland tot kunst verheven polderen, sluit winnen uit. In Nederland wordt ons het “winnen is niet belangrijk, als we er maar uitkomen principe” met de paplepel ingegeven. Tegen die achtergrond willen we wél de wereldkampioenschappen voetbal, de Ryder Cup (golf) en, als klap op de vuurpijl, de Olympische Spelen organiseren. Exemplarisch voor het ontbreken van een topsportmentaliteit zijn de gebeurtenissen rond het WK Voetbal. Nagenoeg heel Nederland (de media voorop) vond de prestaties van Oranje tijdens het toernooi maar matig. Geen vloeiende aanvallen, geen scorende spits en een haperende hamstring. Gemakshalve werd vergeten dat door Oranje (ogenschijnlijk makkelijk) alle wedstrijden werden gewonnen. En daar kwamen we toch voor! Maar nee, tijdens de WK ontevreden, maar toen we de finale eenmaal hadden verloren, wisten we niet hoe snel we naar Amsterdam moesten gaan om ze al feestend te huldigen. Voor een tweede plaats. En daar waren we toch níet voor gekomen. Het binnenhalen en organiseren van mondiale sportevenementen vergt een bepaalde mentaliteit. Van de overheid, van de organiserende instanties, maar ook van de gewone sterveling op straat. Geen poldergedoe, maar (soms vervelende) keuzes maken die er voor zorgen dat de wedstrijd wordt gewonnen. Zo ver zijn we nog lang niet. Pas als de file op vrijdag om 17.30 uur begint, zijn we op de goede weg. Marc Delissen Voormalig hockeyer en advocaat bij Delissen Martens Advocaten & Belastingadviseurs

Door Eppo Ford

Bert Korteling: “Als ik kijk naar het sportieve aspect, dan zie ik dat we drie teams bij de top vijf hadden, en vier teams bij de top tien. Dat is het beste resultaat tot nu toe”. Hij loopt kort de teams langs: “Spijkers en Boersma hebben het geweldig gedaan. Wesselink en Meppelink zijn vijfde geworden. Keizer en Van Iersel hebben het goed gedaan, al hebben ze net geen medaille gewonnen”. Nummerdor en Schuil, die vorig jaar wonnen en heersend Europees kampioen zijn, eindigden op de negende plaats. “Nummerdor was niet helemaal fit. De eerste wedstrijd verloren ze. Daarna zijn ze nog knap negende geworden. Gezien de omstandigheden hebben ze voortreffelijk gepresteerd”. Veel werd tijdens het toernooi gesproken over het weer. Slagregens en harde wind teisterden een week lang de spelers en speelsters. Korteling gelooft niet dat de natte en winderige omstandigheden een voordeel waren voor de Nederlandse teams, die het beachstadion in Den Haag gedurende het seizoen als trainingslocatie gebruiken. “Wij spelen in deze omstandigheden ook heel weinig. Meestal treffen we dezelfde omstandigheden als de andere koppels van het circuit”, aldus Korteling. “We spelen wel eens in 45 graden in Bahrein. Nu was 16 graden. Maar de hele zomer is het redelijk weer geweest in Nederland, met weinig wind. Dit was gewoon pech”. De buitenlandse koppels hadden on-

Daan Spijkers (links): “Ik kijk zeer positief tegen een samenwerking met Emiel Boersma aan”. > Foto: Creative Images

danks het slechte weer een positief beeld van het toernooi op het Scheveningse strand, vertelt Daan Spijkers (23). “Eigenlijk was iedereen heel erg positief over de organisatie en de mooie locatie. Ze vinden de Pier leuk. Meestal worden de toernooien in de steden gehouden. Dit is een van de weinige toernooien die op het strand plaatsheeft”. Het noodweer verhinderde een topprestatie niet. Spijkers speelt pas drie weken samen met Emiel Boersma. “We zijn in die drie weken negende geworden, zeventiende en bereikten een halve finale. Dat had ik niet verwacht”. De wedstrijd om het brons verloren ze

van het als eerste geplaatste Amerikaanse duo Matthew Fuerbringer en Nicholas Lucena. De vierde plaats is het hoogtepunt uit zijn carrière. Met zijn vorige partner Jon Stiekema acteerde hij meestal in het achterveld op de World Tour. Hij is blij dat hij enkele weken geleden, na de breuk met zijn partner Jon Stiekema, de stoute schoenen aantrok en Boersma benaderde voor een samenwerking. Boersma zat werkloos thuis omdat diens partner Alexander Brouwer geblesseerd is. Volgende week bespreekt hij samen Boersma en de technische staf of ze in de toekomst een koppel blijven vor-

men. Spijkers. “Voordat we besloten samen te spelen, hebben we afgesproken dat we na The Hague Open even de tijd nemen om ons te bezinnen”. Voor zichzelf is hij er wel uit. “Ik kijk zeer positief tegen een samenwerking aan”. De stop in Scheveningen was voor de mannen de afsluiting van de World Tour. Het geeft Spijkers de mogelijkheid om het lichaam wat rust te geven. “We hebben vierentwintig partijen gespeeld in deze drie weken. Dat is redelijk extreem. We hebben twee rustdagen gehad. De rest bestond uit speeltijd en reistijd”, aldus een vermoeide maar gelukkige Spijkers.

Hockeyclub ziet versterkingen bij vrouwen als beloning voor beleid

HDM nog in diepe rouw door overlijden Tanuscio Terwijl de Nederlandse hockeydames trachten de wereldtitel te veroveren in Argentinië, gaat volgende week bij de heren de competitie in de hoofdklasse van start. Het Haagse HDM, dat vorig jaar terugkeerde in de hoofdklasse, bereid zich voor op een seizoen vol uitdagingen, denkt voorzitter Jeroen Gribling, die nog altijd onder de indruk is van het onverwachte overlijden van de Argentijnse HDM-speler Diego Tanuscio. Door Ronald Mooiman

“De club staat er goed voor”, zo luidt de openingszet van HDM-preses Jeroen Gribling. “De organisatie staat er. We hebben het afgelopen jaar geen verlies gemaakt. Dat is in het hedendaagse hockey bijna een mirakel. Voor het tophockey geldt dat we alleen geld uitgeven als we het ook daadwerkelijk hebben”. Sportief gezien ging het de Haagsche Delftsche Mixed ook redelijk voortvarend. Het eerste herenteam wist terugkeer naar de Hoofdklasse te bewerkstelligen, terwijl de dames behouden bleven voor de hoogste hockeyklasse van Nederland. “Het is geweldig te zien dat enkele topspeelsters de weg naar HDM hebben gevonden. Wanneer speelsters als Miek Geenhuizen en Louise Mitterdorfer bij ons willen spelen, zie ik dat als een resultaat van het tophockeybeleid dat we de afgelopen jaren hebben gevoerd. Met deze versterkingen denk ik dat we

Diego Tanuscio hier nog in actie voor HDM. > Foto: Creative Images

in de hoofdklasse aardig zullen meespelen. Kampioen zullen we niet worden, maar een plek in de middenmoot moet zeker lukken”. De HDM-heren spelen het komende seizoen weer in de hoofdklasse. Gribling voorspelt een seizoen vol uitdagingen. “De jongens hebben vorig seizoen een geweldig jaar beleefd, maar moeten nu weer van onder af aan beginnen. Promoveren is niet makkelijk, maar een eerste jaar in de hoofdklasse blijven is nog moeilijker. Het verschil tussen de overgangsklasse en de hoofdklasse is gewoon erg groot.

Maar met de nieuwe aanwinsten zie ik het wel helemaal zitten”. Eén van hen is de 32-jarige Argentijn Matias Cammareri, een geroutineerde speler die maar liefst dertien jaar voor het Argentijnse elftal uitkwam en in Nederland eerder speelde voor SCHC, Laren en Rotterdam. Een Argentijnse speler die de Haagse club in meerdere opzichten zal gaan missen is Diego Tanuscio. De international overleed begin juli na een verkeersongeval in Buenos Aires. Tanuscio, die sinds 2008 voor HDM uitkwam, was in het beslissingsduel voor een plek in de hoofd-

klasse tegen Rood Wit nog belangrijk geweest. Hij maakte de beslissende strafbal, terwijl hij in de reguliere speeltijd ook al productief was geweest. Na dit duel vertrok hij naar Buenos Aires om zijn ernstig zieke moeder te bezoeken en zich aan te sluiten bij het Argentijnse team. Gribling: “Het verlies van Diego heeft diepe wonden achtergelaten bij de club. Het is nu bijna twee maanden geleden dat hij verongelukte, maar het voelt allemaal heel erg vers. We zullen hem heel erg missen. Diego was een geweldige, sociale jongen. Behalve dat hij een goede hockeyer was, nam hij ook tijd voor de jeugd. Het was een kleine jongen met een groot hart. De hele club was er kapot van toen we hoorden dat hij was verongelukt. Vanuit de club is ook het verzoek gekomen om een herdenkingsbijeenkomst te organiseren. Dat iemand op zo’n leeftijd sterft, is tragisch. Zijn vriendin, die eveneens lid van HDM is, en twee selectiespelers, Floris Quak en Roderick Beudeker zijn op de begrafenis geweest. Zij hebben een HDM-shirtje en -vaantje bij de kist achtergelaten. Bij de herdenking op vrijdag 10 september zullen we waarschijnlijk bekendmaken dat we een jaarlijkse prijs naar Diego gaan vernoemen. Dat willen we nog met de selectie bespreken. De naam van Diego moet bij HDM blijven. Bij de opening van het seizoen tegen kampioen Bloemendaal zullen we met rouwbanden spelen en zal een minuut stilte in acht worden genomen”.


Vrijdag 3 september 2010

sport

VUC uit op revanche, Quick vol ambities

Veel derby’s op zondag Na een lange zomerstop en talloze saaie oefenpotjes rolt vanaf komend weekend de bal weer om ’t echie voor de amateurvoetballers. Alleen de Topklassers van Haaglandia hebben er al drie competitiewedstrijden opzitten. Een rondje langs de velden van de hoogste klassen in de Haagse regio, waar komend seizoen voetballiefhebbers, vooral op zondag, veel derby’s krijgen voorgeschoteld.

Zondag Hoofdklasse A Na de degradatie en uiteindelijk zelfs het definitief verdwijnen uit de competitie van TONEGIDO uit Voorburg is HBS de enige overgebleven hoofdklasser uit Den Haag. Derby’s ontbreken daardoor in wat eens de hoogste amateurklasse was. Het gemis wordt opgevangen door enkele interessante regionale derby’s tegen het gepromoveerde DHC uit Delft, Westlandia uit Naaldwijk en Alphense Boys. Vooral DHC heeft grote plannen en hoopt oude tijden te laten herleven in ‘het stadion’ in Delft. HBS, dat vorig jaar net naast promotie naar de Topklasse greep, heeft de selectie danig versterkt met de van TONEGIDO overgekomen keeper Gianni Kamperveen en verdediger Bart Koffeman van VUC. Kamperveen moet de concurrentie aan met Sander Pronk, al jaren vaste keus onder de lat bij HBS. Een andere opvallende aanwinst voor HBS is aanvallende middenvelder Dominique Broekhuizen. Na veel blessureleed en een teleurstellend seizoen bij VUC is de creatieve speler uit op sportieve revanche. Terug van eigenlijk nooit weggeweest is trainer Wim de Jong. De Jong, die vorig seizoen technisch coördinator was aan de Daal en Bergselaan volgt Wim van Laar op die al na één seizoen verkast naar ADO Den Haag. Op ‘de Aftrap’ wordt Van Laar hoofd opleidingen. Zondag Eerste Klasse B Maar liefst zes Haagse verenigingen kent de eerste klasse B: VUC, HVV, Quick en GDA uit Den Haag en RKAVV en Wilhelmus uit Leidschendam-

HCC: alles is nog mogelijk De cricketers van HCC wisten zich afgelopen weekeinde te plaatsen voor de finaleronde. De wedstrijd tegen VRA werd door de vele regen afgelast, waardoor de Haagse cricketers zich kunnen gaan opmaken voor de beslissing in de Topklasse. Of HCC, de kampioen van twee jaar geleden, kans maakt vroegen we Volkert Rijkens, bestuurslid technische zaken van de Haagse vereniging.

Hoe groot zijn de kansen voor HCC? Rijkens:”Ik denk dat alle vier de teams erg aan elkaar gewaagd zijn. We moeten in de eerste ronde op zaterdag bij Hermes DVS spelen. Dan hangt het een beetje af van de vorm van de dag. We moeten ook even afwachten in welke vorm onze internationals, die met Oranje in Engeland hebben gespeeld, terugkeren”.

Door Bert Tielemans

Zondag Topklasse Alleen Haaglandia wist zich te plaatsen voor de nieuwe Topklasse van het amateurvoetbal. Voor ‘de derde voetbaldivisie’ van het Nederlandse voetbal reist de ambitieuze fusieclub door het hele land. De Rijswijkers ontmoeten nieuwe tegenstanders zoals Dijkse Boys uit Helmond, FC Lienden van coach Hans Kraay jr. en De Treffers en Achilles ’29 uit Groesbeek. Maar ook oude bekenden, eveneens gepromoveerd uit de Hoofdklasse A: Argon, FC Hilversum, VVSB en AFC. Favoriet is het uit de Jupiler League gedegradeerde FC Oss. Haaglandia streeft naar een plek in het ‘linkerrijtje’ en heeft zich versterkt met vooral jonge spelers, zoals Tom Kalkhuis van FC Chabab en Umit Bektas van TONEGIDO. Omdat de Topklasse uit 16 clubs bestaat begon Haaglandia al op 22 augustus met de competitie. In een aantrekkelijke wedstrijd werd thuis gelijk gespeeld tegen AFC uit Amsterdam (1-1). Een week later werd bij JVC Cuijck eveneens met 1-1 gelijkgespeeld. De kampioen van de zondag Topklasse speelt na afloop van de competitie tegen de winnaar van de zaterdag Topklasse. De winnaar van die wedstrijd heeft het recht – niet de plicht – te promoveren naar de Jupiler League. Door het instellen van de Topklasse hoopt de KNVB de doorstroming in het Nederlandse voetbal beter te organiseren.

<21

Bij winst zitten jullie nog niet in de finale. “Nee, de competitie ziet er voor de leek misschien wat vreemd uit. Wij moeten dan spelen tegen de verliezer van de wedstrijd tussen Excelsior’20 en VRA. Ook dan hebben we geen thuisvoordeel. We gaan kijken hoever we kunnen komen. Het behalen van de play-offs was de doelstelling. Er is nu van alles mogelijk”.

Harold Tjaden is er met ‘zijn’ Wilhelmus helemaal klaar voor. > Foto’s: Creative Images

Haaglandia streeft naar een plek in het ‘linkerrijtje’ en heeft zich versterkt met vooral jonge spelers, zoals Tom Kalkhuis van FC Chabab en Umit Bektas van TONEGIDO Voorburg. Het affiche HVV – Quick staat van oudsher garant voor spektakel en is het jaarlijkse hoogtepunt voor deze historische clubs. Maar de Haagse voetballiefhebbers kunnen zich bijna wekelijks verheugen op een interessante derby. Quick wil met trainer Frans Danen net als vorig jaar weer meedoen voor promotie. Vorig jaar grepen de Haantjes net mis in de finale van de nacompetitie. Omdat de selectie van Danen nagenoeg intact bleef is het elftal ingespeeld en klaar voor een hoge klassering. In het hedendaagse amateurvoetbal is dat een uitzondering. Clubliefde lijkt een onbekend fenomeen geworden, nu spelers steeds gemakkelijker van club veranderen. Ook Wilhelmus, met Harold Tjaden al weer voor het derde jaar aan het roer, trok nauwelijks nieuwe jongens aan. Alleen Ferdi Claessen, oudTONEGIDO, komt over van een lager elftal van VUC. Belangrijke winst voor de Voorburgers is dat steunpilaren als Mario Mansveld, Brian Moen en keeper Steven Verstraten ondanks aanbiedingen van andere verenigingen zijn gebleven. De 23-jarige Verstraten staat al zes seizoenen onder de lat bij Wilhelmus en kende vorig jaar een uitstekend seizoen. In belangrijke wedstrijden ‘pakte’ de doelman punten die uiteindelijk promotie en een hoofdprijs opleverde. De winst van de Sir Winston Cup van het Haaglanden Voetbal Toernooi werd in Voorburg, terecht, gevierd als een serieuze prijs. Outsider in de eerste klasse is het RKAVV van Bas Steffens. De Leidschendammers spelen al jaren in de middenmoot, maar spraken dit jaar de ambitie

uit een gooi naar de hoofdklasse te doen. Aan de Kastelenring werd een half elftal van het opgedoekte TONEGIDO begroet plus de ervaren Wesley van Maren en Michael Drosten van Scheveningen-zaterdag. Het Haagse VUC is uit op revanche. Na de degradatie uit de hoofdklasse kenden de pinguïns vorig seizoen onder Wim Schaap een kleurloos seizoen. De van Laakkwartier overgekomen Toon Brakus moet voor een frisse wind zorgen aan Het Kleine Loo. Het elftal waarmee Brakus dat moet doen is nagenoeg nieuw. Enkele routiniers vertrokken, maar daarvoor kreeg Brakus onder anderen Achmed Akbulut, de broers Malaha en verschillende spelers van zijn oude vereniging Laakkwartier terug. Zondag Tweede Klasse C Ook de Tweede Klasse kent een groot aantal derby’s. Het jonge elftal van ADO Den Haag, onder leiding van trainer Marcel Koning, speelde vorig jaar lang mee om promotie en is wederom één van de favorieten voor een hoge klassering. Het elftal van SV Wateringse Veld heeft een ware metamorfose ondergaan. Veel spelers volgden de vertrekkende trainer Madjo Dewus naar Vierdeklasser SVLY in Leidschenveen. De nieuwe trainer, oud-ADO speler Martin Abbenhuis, heeft daardoor een bijna volledig nieuwe selectie tot zijn beschikking. Promovendus HVV Laakkwartier bestaat dit jaar 90 jaar. Een mooie reden om, met de nieuwe trainer Hans van Laar die de

naar VUC vertrokken Toon Brakus opvolgde, te streven naar een stapje hogerop. Andere Haagse clubs in de tweede klasse zijn HMS, GONA en VELO uit Wateringen. Zaterdag Hoofdklasse A Met oud-ADO spelers Rick Hoogendorp en Virgilio Teixeira wilde het Scheveningen vorig seizoen niet lukken te promoveren naar de zaterdag Topklasse. Misschien dat het dit jaar, met het aantrekken van John Nieuwenburg (Haarlem BVO) en keeper Samir Beeldsnijder (VUC) wel lukt. Even leek ook Levi Schwiebbe, die bij ADO Den Haag op een zijspoor belandde, bij de Scheveningers onderdak te vinden, maar hij koos er op het laatste moment voor op amateurbasis bij AGOVV te gaan spelen in de Jupiler League. Mehmet Aldogan werd recentelijk aangetrokken door de ploeg van John Blok. Sparta Rotterdam bood de oud VCS’ er geen contractverlening, waardoor één van de grote Haagse talenten weer terug is in Den Haag. Zaterdag Tweede Klasse C In de eerste klasse zaterdag komen dit jaar geen Haagse clubs aan de start. In de tweede klasse C daarentegen vinden we liefst 5 ploegen uit Groot Den Haag. Eén daarvan is het sympathieke DUNO. Haagse tegenstanders zijn het gepromoveerde Haaglandia (zat), Forum Sport uit Voorburg, RAS en SVC’08 met z’n prachtige nieuwe tribune annex kantine als blikvanger.

Tip 5 Ook komende week staan er interessante sportevenementen op de agenda. Den Haag Centraal maakte voor u een kleine selectie.

Kokolishi - Storks > Elke keer staat weer het Haagse prestige op het spel in deze derby. Zaterdag. 4 september, 14.00 en 16.00 uur, Leen Volkerijkstadion Dedemsvaartweg. HRC – Utrechtse RC > Na de succesvolle Haagsche Rugby Dagen gaat voor de organiserende Haagsche Rugby Club de competitie weer van start. Ze ontvangt in de eerste competitiewedstrijd de concurrenten uit Utrecht. Zaterdag. 4 september, 16.00 uur, Theo Mann Bouwmeesterlaan. ADO – Almere > De honkballers van ADO spelen in de degradatieserie voor lijfsbehoud in de hoofdklasse. In een ‘best of five’ speelt ADO tegen Almere. Zondag 5 september, 14.00 uur, Leen Volkerijkstadion, Dedemsvaartweg. HVV – SJC > Het traditionele HVV opent de competitie in de eerste klasse B, waarin veel Haagse clubs uitkomen, met een thuiswedstrijd tegen SJC uit Noordwijk , Zondag 5 september, 14.00 uur, Van Hogenhoucklaan.

Ingezonden mededeling

Wij zoeken baas! Wist u dat konijnen en veel knaagdieren niet graag alleen zijn. Het zijn groepsdieren. Heeft u één konijn of knaagdier neem dan contact op met Het Knaaghof en plan een date voor uw dier! Wij zijn specialist in het koppelen van dieren. Kijk op www.HetKnaaghof.nl

Het enige wat niet mogelijk is, is om in een thuisduel de titel te pakken. “Wanneer we ook het tweede duel winnen, zullen we weer een uitwedstrijd moeten spelen in de finale. We hebben het afgelopen seizoen wisselvallig gespeeld, maar van de andere drie clubs in de play offs wel een keer gewonnen. En wanneer je drie moeilijke uitduels op rij wint, kun je spreken van een verdiende titel, lijkt me”.

meubel- en gordijnstoffen lampen en -kappen

Bentinckstraat 107 Tel.070-3318418 2582 ST Den Haag www.juffrouwbentinck.nl

Blauw Zwart – Scheveningen > Met Roel de Hartog heeft Blauw Zwart per 1 september een opvolger voor trainer Driss Rahouani, die om gezondheidsredenen moest afhaken. Vier dagen later staat de nieuwe trainer de eerste derby tegen Scheveningen te wachten. Zondag 5 september, 14.00 uur, Dr. Mansveltkade, Wassenaar.


22>

Theater Muziek Evenementen vrijdag 3 september 09.00

Vrijdag 3 september 2010

service

20.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag

Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim de Ruysscher’. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher. Gratis. www.denhaagsculptuur.nl;www. flickr.com/groups/denhaagsculptuur 17.00 Binnenstad Den Haag > ‘Noordeinde kunstdagen’. Noordeinde in Den Haag is de grootste kunststraat van Nederland. In deze historische straat openen meer dan 20 galeries en designstudio’s met een speciaal programma hun deuren. 19.00 Het Zeeheldentheater > ‘Xpectacolo’. Hét avondje uit voor Expats en andere buitenlanders met een verrukkelijke cuisine, een spectaculaire dans- en muziekshow en uitzinnige disco. (Voertaal engels). € 85,- (incl. 3-gangen buffet, show). www.zeeheldentheater.nl 19.30 Strandtent de Fuut > ‘Barre@ theBeach’ De Dutch Don’t Dance Division. Een bar verandert steeds van eigenaar. Soms verandert de bar in een balletbarre. € 37,50. www.defuut.nl19.30 De Koninklijke Schouwburg: ‘Under the influence’ Ontroerend Goed. Voor de ogen van het publiek voltrekt zich, op de electrobeats van o.a. Boys Noize, Chemical Brothers en Meat Katie een losgeslagen feestje, uitgevoerd door vijftien performers op zoek naar een manier om zichzelf te verliezen. Gratis

20.15

20.30

20.30 20.30

20.30

20.30

21.30

nagesprek. € 12,- UITpas 10,50. www.ks.nl Fortis Circustheater> ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.fortiscircustheater.nl Theater De Regentes > ‘My Fair Lady’ Theatergroep Spot. Eliza wordt getransformeerd, in het kader van een weddenschap, van een volkse meid in een echte dame. € 14,-. www.deregentes.nl Nationale Toneel Gebouw > ‘Retour Hollandse Spoor.’ het Nationale Toneel. Een realitysoap. Een komedie over het leven in Den Haag. € 17,50 UITpas 15,-. www.nationaletoneel.nl Paard van Troje > ‘Drive Like Maria’. Alternative rock. € 11,-. www.paard.nl Theater aan het Spui > ‘Tocht’ RO Theater . Twee vrouwen worstelen met eenzaamheid, loslaten, vergeten, dood, tijd. € 15,- UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl Theater aan het Spui > ‘Vielfalt’. Het onvermogen van een treurige goochelaar om zijn eigen leven te regelen, leidt tot een chaos waarin illusie en werkelijkheid een gemeen spelletje met hem spelen. € 15,UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl Theater PePijn > ‘Kees Torn - Loze kreten’. Muzikale en ogenschijnlijk terloopse leuterkoek. € 12,- UITpas 11,-. www.theater-pepijn.nl Centrale Bibliotheek > ‘Literatuur Late Night’. Een talkshow met

Brongegevens Agenda 12.45

Dit is een selectie van Den Haag Marketing, voor de volledige agenda en het toeristische en recreatieve aanbod, kijk op: www.denhaag.com. Voor cultureel aanbod, kaartverkoop en Last Minute Tickets kijk op: www.uitburo.nl. Tips voor de agenda kunt u (uiterlijk een maand van te voren) mailen naar Arja Kalhorn: info@denhaag.com

schrijvers over hun nieuwste boek. Plus een prijsvraag en een live optreden van een sprankelende artiest. Met Arthur Japin, Sanneke van Hassel en een live optreden van One trick Pony. € 5,-. www.bibliotheekdenhaag.nl

13.00

13.00

14.30

zaterdag 4 september 09.00

10.00

11.00

12.00

12.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim de Ruysscher’. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher. Gratis. www.denhaagsculptuur.nl;www. flickr.com/groups/denhaagsculptuur Goeverneurlaan > ‘Nazomermarkt’. Gezellig struinen langs deze ruim 150 kraampjes tellende braderie. Tot 17.00 uur. Gratis. www.starpromotions.nl Binnenstad Den Haag > ‘Noordeinde kunstdagen’. Noordeinde in Den Haag is de grootste kunststraat van Nederland. In deze historische straat openen meer dan 20 galeries en designstudio’s met een speciaal programma hun deuren. Grote Kerk > ‘Paranormaalbeurs Paraview’. Beurs met circa 140 deelnemers met alles op het gebied van new age en alternatieve geneeswijze. Tot 17.30.00 uur. € 6,50/65+ 5,- (incl. sieradenbeurs). www. grotekerkdenhaag.nl Grote Kerk > ‘De Sieradenbeurs’. Diverse standhouders zullen een verscheidenheid aan sieraden en kralen

16.00

16.00

19.00

19.30

19.30

20.00

20.00

20.00

20.15

20.30

20.30

Vrijdag staat de band Drive like Maria in het Paard van Troje. > Foto: PR

20.30

tentoonstellen, tevens workshops. Tot 17.30.00 uur.€ 6,50/65+ 5,(incl. paranormaalbeurs). www.grotekerkdenhaag.nl Boulevard Scheveningen > ‘Shantykoren Festival Scheveningen’. Diverse shantykoren (18 koren, 810 zangers, zangeressen en muzikanten) uit heel Nederland zijn te beluisteren in Scheveningen. Tot 18.00 uur. Gratis. www.shantykoorscheveningen.nl Aloysius College > ‘Open Dag Volksuniversiteit Den Haag’. Maak kennis met het aanbod cursussen, lezingen en workshops. Tot 16.00 uur. Gratis. www.volksuniversiteitdenhaag.nl Malieveld > ‘Haagse Kermis’. Grootste najaarskermis van Nederland met topattracties en dagelijks entertainment programma. Tot 24.00 uur. www.kermisdenhaag.nl Fortis Circustheater > ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.fortiscircustheater.nl Kloosterkerk > ‘Jubileumconcert 25 jaar Stichting Kunstcentrum Kloosterkerk’. Door Leontien van Selms (fluit), Jan Hage (orgel) en Anton Weeren (trompet)mer werk van Bach, Alain, Telemann, Weeren en Hage. € 8,-. www.kloosterkerk.nl Openluchttheater Zuiderpark > ‘Residentie Orkest olv Santtu Rouvali - Zuiderparkconcert’ Residentie Orkest. Geniet van een luchtig nazomerconcert in de openlucht. www.openluchttheaterzuiderpark.nl Het Zeeheldentheater > ‘Xpectacolo’. Hét avondje uit voor Expats en andere buitenlanders met een verrukkelijke cuisine, een spectaculaire dans- en muziekshow en uitzinnige disco. (Voertaal Engels). € 85,- (incl. 3-gangen buffet, show). www.zeeheldentheater.nl Den Haag > ‘Museumnacht Den Haag’. Nachtopenstelling van musea en galeries, een mix van cultuur. Op elke plek is een uniek programma te zien en te horen dat past bij het thema van de nacht: Mix it, don’t miss it. € 10,- (passe-partout). www.museumnachtdenhaag.nl Nationale Toneel Gebouw > ‘Retour Hollandse Spoor.’ het Nationale Toneel. Een realitysoap. Een komedie over het leven in Den Haag. € 25,-. www.nationaletoneel.nl De Koninklijke Schouwburg > ‘Under the influence’ Ontroerend Goed. Voor de ogen van het publiek voltrekt zich, op de electrobeats van o.a. Boys Noize, Chemical Brothers en Meat Katie een losgeslagen feestje, uitgevoerd door vijftien performers op zoek naar een manier om zichzelf te verliezen. € 25,UITpas 23,50. www.ks.nl Fortis Circustheater > ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.fortiscircustheater.nl Paard van Troje > ‘Club 3VOOR12’. Line up: 20.00 uur DUF, 21.00 uur Tilt The Head, 22.10 uur The Casings, 23.20 uur Soul Sister Dance Revolution. Gratis. www.paard.nl Theater De Regentes > ‘My Fair Lady’ Theatergroep Spot. Eliza wordt getransformeerd, in het kader van een weddenschap, van een volkse meid in een echte dame. € 14,-. www.deregentes.nl Paard van Troje > ‘Orange Grove’. Een mix van reggae, ska en rock. De vijf bandleden zijn afkomstig van St. Maarten, Curacao en Suriname, Support: Santa Nero. € 10,-. www.paard.nl Theater aan het Spui > ‘Tocht’ RO Theater. Twee vrouwen worstelen met eenzaamheid, loslaten, vergeten, dood, tijd. € 15,- UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl Theater aan het Spui > ‘Vielfalt’. Het onvermogen van een treurige goochelaar om zijn eigen leven te

regelen, leidt tot een chaos waarin illusie en werkelijkheid een gemeen spelletje met hem spelen. € 15,- UITpas 13,50. www.theateraanhetspui.nl 20.30 Theater Diligentia > ‘Kees Torn - Loze kreten’. Muzikale en ogenschijnlijk terloopse leuterkoek. € 12,- UITpas 11,-. www.theater-diligentia.nl

zondag 5 september 09.00

10.00

11.00

11.00

11.00

11.00

12.00 12.00

12.45

13.00

13.00

13.30

14.00

14.15

15.30

19.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim de Ruysscher’. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher. Gratis. www.denhaagsculptuur.nl;www. flickr.com/groups/denhaagsculptuur Lange Voorhout > ‘Antiek-, Curiosa- en Boekenmarkt’. Sfeervolle markt met antiek, boeken en curiosa. Tot 18.00 uur. Gratis. www.denhaag.com Binnenstad Den Haag > ‘Noordeinde kunstdagen’. Noordeinde in Den Haag is de grootste kunststraat van Nederland. In deze historische straat openen meer dan 20 galeries en designstudio’s met een speciaal programma hun deuren. Goeverneurlaan > ‘Nazomermarkt’. Gezellig struinen langs deze ruim 150 kraampjes tellende braderie. Tot 17.00 uur. Gratis. www.starpromotions.nl Grote Kerk > ‘Paranormaalbeurs Paraview’. Beurs met circa 140 deelnemers met alles op het gebied van new age en alternatieve geneeswijze. Tot 17.30.00 uur.€ 6,50/65+ 5,- (incl. sieradenbeurs). www.grotekerkdenhaag.nl Grote Kerk > ‘De Sieradenbeurs’. Diverse standhouders zullen een verscheidenheid aan sieraden en kralen tentoonstellen, tevens workshops. Tot 17.30.00 uur. € 6,50/65+ 5,- (incl. paranormaalbeurs). www.grotekerkdenhaag.nl Haagse Bos, Walther Boerweide > ‘Haagsche Boschconcerten’. Gratis. Lange Voorhout > ‘Residentie Orkest olv Santtu Rouvali - Sneak Preview tijdens Uitfestival’ Residentie Orkest. Wat heeft het nieuwe seizoen u te bieden? Gratis. www.residentieorkest.nl Boulevard Scheveningen > ‘Shantykoren Festival Scheveningen’. Diverse shantykoren (18 koren, 810 zangers, zangeressen en muzikanten) uit heel Nederland zijn te beluisteren in Scheveningen. Tot 18.00 uur. Gratis. www.shantykoorscheveningen.nl Lange Voorhout > ‘Haags UIT Festival’. Opening van het nieuwe culturele seizoen. Met veel gratis optredens op diverse locaties en een culturele informatiemarkt. Op het programma o.a. Alderliefste, Deep River Quartet, Babette van Veen, Femmage, Andermans Veren Live! enTim Akkerman. Tot 19.00 uur. Gratis. www.haagsuitfestival.nl;www.flickr.com/groups/uitfestival Malieveld > ‘Haagse Kermis’. Grootste najaarskermis van Nederland met topattracties en dagelijks entertainment programma. Tot 23.00 uur. www.kermisdenhaag.nl Escher in Het Paleis > ‘Lange Lindelaan workshop’. Workshop Lindeboom maken en versieren. Mail een foto van jouw Lindeboom naar Escher in Het Paleis en hij komt op de Lange Lindenlaan Wedstrijd Website. Voor kind 4 t/m 15 jr. www.escherinhetpaleis.nl Fortis Circustheater > ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.fortiscircustheater.nl Theater De Regentes > ‘My Fair Lady’ Theatergroep Spot. Eliza wordt getransformeerd, in het kader van een weddenschap, van een volkse meid in een echte dame. € 14,-. www.deregentes.nl Abdijkerk > ‘Concert Abdijkerk’. Pro Cantare, Haags a capella vrouwenkoor olv Petra Oudshoorn. Gratis. www.abdijkerk.info Fortis Circustheater >


Vrijdag 3 september 2010

‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.fortiscircustheater.nl 20.15 Theater De Regentes > ‘My Fair Lady’ Theatergroep Spot. Eliza wordt getransformeerd, in het kader van een weddenschap, van een volkse meid in een echte dame. € 14,-. www.deregentes.nl

leventje wordt verstoord door de kennismaking met Taco Quaerts. € 15,- UITpas 13,-. www.branoul.nl 20.30 Nationale Toneel Gebouw > ‘Retour Hollandse Spoor.’ het Nationale Toneel. Een realitysoap. Een komedie over het leven in Den Haag. € 17,50 UITpas 15,-. www.nationaletoneel.nl 20.30 Paard van Troje > ‘Atari Teenage Riot’. Heftig is wel een gepast woord voor de Duitse hardcore technoband Atari Teenage Riot. Met de keiharde mix van alles wat zich tussen speed metal, acid, jungle en hardcore punk bevindt, werd de band uit Berlijn eind vorige eeuw bekend. € 16,50. www.paard.nl 21.30 SuperMarkt > ‘Haags Pop Podium’. Twee talentvolle Haagse band worden voorgesteld aan het publiek. Kyle & Mik en The Badabings (pop/rock). Gratis. www.haagspoppodium.nl

maandag 6 september 09.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag

Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim de Ruysscher’. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher. Gratis. www.denhaagsculptuur.nl;www. flickr.com/groups/denhaagsculptuur 13.00 Malieveld > ‘Haagse Kermis’. Grootste najaarskermis van Nederland met topattracties en dagelijks entertainment programma. Tot 23.00 uur. www.kermisdenhaag.nl 20.30 Theater PePijn > ‘Loft’. Een monoloog waarin een vrouw een bewustzijnsproces ondergaat, waarin zij de oorzaak ontdekt van alle conflicten in haar leven. Het proces dat zich in haar hersenen voltrekt, wordt tegelijkertijd op een scherm visueel gemaakt. € 15,-. www.theater-pepijn.nl

donderdag 9 september 09.00

10.00

dinsdag 7 september 09.00

12.30

13.00

13.30

20.00

20.30

20.30

woensdag 8 september 09.00

12.45

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim de Ruysscher’. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher. Gratis. www.denhaagsculptuur.nl;www. flickr.com/groups/denhaagsculptuur Nederlands Muziek Instituut > ‘Lunchpauzeconcert’. Tot 13.00 uur. Gratis. www.nederlandsmuziekinstituut.nl Malieveld > ‘Haagse Kermis’. Grootste najaarskermis van Nederland met topattracties en dagelijks entertainment programma. Tot 23.00 uur. www.kermisdenhaag.nl Museon > ‘Audiovisuele presentatie’. Lezing met projectie. Bedreiging van taal en cultuur van Siberische en Papua-volkeren door Cecilia Odé. € 4,50. www.museon.nl World Forum Theater > ‘Crazy shopping, de musical’. Over de komische, extreme en soms obsessionele kanten van het shoppen. € 19,- t/m 59,-. www.worldforum.nl Literair Theater Branoul > ‘Extaze’. De weduwe Cécile van Even brengt haar avonden al dromend door, totdat haar leventje wordt verstoord door de kennismaking met Taco Quaerts. € 15,UITpas 13,-. www.branoul.nl Nationale Toneel Gebouw > ‘Retour Hollandse Spoor.’ het Nationale Toneel. Een realitysoap. Een komedie over het leven in Den Haag. € 17,50 UITpas 15,-. www.nationaletoneel.nl

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim

13.00

19.30

20.00

20.30

Er zijn weer dansende badgasten in De Fuut. Ditmaal ‘Barre @ the Beach;’. > Foto: PR

de Ruysscher’. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher. Gratis. www.denhaagsculptuur.nl;www. flickr.com/groups/denhaagsculptuur 12.30 Nieuwe Kerk > ‘Lunchconcert Prijswinnaars Prinses Christina Concours’. Gratis. www.christinaconcours.nl 13.00 Malieveld > ‘Haagse Kermis’. Grootste najaarskermis van Nederland met topattracties en dagelijks entertainment

programma. Tot 23.00 uur. www.kermisdenhaag.nl 19.30 Strandtent de Fuut > ‘Barre@theBeach’ De Dutch Don’t Dance Division. Een bar verandert steeds van eigenaar. Soms verandert de bar in een balletbarre. € 37,50. 20.00 Fortis Circustheater > ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-.

Lucent Danstheater Spui, 070-8800333 Rijswijkse Schouwburg Gen. Spoorln. 10 Rijswijk, 070-3360336 Stella Theater Kerkstraat 11 070-3307070 Theater Camuz Damlaan 44 Leidschendam 070-3875314 Theater Merlijn Bilderdijkstraat 33 070-3450996 Theater Pepijn

Voorburg 070-3864880 Theater Zeebelt De Constant Rebequeplein 20a 070-3656546 Theater Zwembad De Regentes Weimarstraat 63 070-3656515 World Forum Convention Center Churchillplein 10 070-3066228 Zeeheldentheater Trompstraat 342 070-3991000

www.fortiscircustheater.nl 20.00

Pulchri Studio > ‘BorderKitchen met

Karin Slaughter’. Een ontmoeting met Karin Slaughter. Ze is te gast naar aanleiding van haar nieuwe boek ‘Verbroken’. € 5,-. www.pulchri.nl 20.00 World Forum Theater > ‘Crazy shopping, de musical’. Over de komische, extreme en soms obsessionele kanten van het shoppen. € 19,- t/m 59,-. www.worldforum.nl 20.30 Literair Theater Branoul > ‘Extaze’. De weduwe Cécile van Even brengt haar avonden al dromend door, totdat haar

info

THEATERS Appeltheater/ Appelstudio Duinstraat 6-8, 070-3502200 Fortis Circustheater Circusstraat 4 070-4167600 Concordia Hoge Zand 42 070-3022680 Diligentia Lange Voorhout 5 0900-4104104 Nationale Toneel Gebouw Schouwburgstraat 8

<23

service

20.30

20.30

20.30

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim de Ruysscher’. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher. Gratis. www.denhaagsculptuur.nl;www. flickr.com/groups/denhaagsculptuur Lange Voorhout > ‘Antiek-, Curiosa- en Boekenmarkt’. Sfeervolle markt met antiek, boeken en curiosa. Tot 18.00 uur. Gratis. www.denhaag.com Podium Vocale > ‘Podium Vocale - Lunchconcert’. Lukas Zéman (bariton) en Wim Voogd (piano): Tsjechisch liederenprogramma. Gratis. www.podiumvocale.nl Malieveld > ‘Haagse Kermis’. Grootste najaarskermis van Nederland met topattracties en dagelijks entertainment programma. Tot 23.00 uur. www.kermisdenhaag.nl Strandtent de Fuut > ‘Barre@theBeach’ De Dutch Don’t Dance Division. Een bar verandert steeds van eigenaar. Soms verandert de bar in een balletbarre. € 37,50. 20.00Fortis Circustheater > ‘Mary Poppins’. Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.fortiscircustheater.nl World Forum Theater > ‘Crazy shopping, de musical’. Over de komische, extreme en soms obsessionele kanten van het shoppen. € 19,- t/m 59,-. www.worldforum.nl Literair Theater Branoul > ‘Extaze’. De weduwe Cécile van Even brengt haar avonden al dromend door, totdat haar leventje wordt verstoord door de kennismaking met Taco Quaerts. € 15,UITpas 13,-. www.branoul.nl Nationale Toneel Gebouw > ‘Retour Hollandse Spoor.’ het Nationale Toneel. Een realitysoap. Een komedie over het leven in Den Haag. € 17,50 UITpas 15,-. www.nationaletoneel.nl Paard van Troje > ‘Boo!’. Afrikaanse ritmes, melodische pop en dance. € 12,-. www.paard.nl Theater Zeebelt > ‘‘U’’ Klingon Terran Research Ensemble. Klingon opera ‘U’. Dit is de allereerste keer dat dit buitenaardse muziekspektakel op onze planeet te horen is. € 15,-. www.zeebelt.nl

ingezonden mededeling

0900-3456789 Dr. Anton Philipszaal Spui, 070-8800333 Koninklijke Schouwburg Korte Voorhout 3 0900-3456789 Kooman’s Poppentheater Frankenstraat 66 070-3559305 Korzo Theater Binckhorstlaan 36 070-3637540 Branoul Maliestraat 12 070-3657285

Nwe Schoolstr. 21-23 0900-4104104 Theater Pierrot Ferrandweg 4 070-3933348 Theater in de Steeg Westeinde 165a 070-3648408 Theater aan het Spui Spui 187, 070-3465272 Theater Rest. Toussaint Spectacle Toussaintkade 21 070-3609324 Theater de Tobbe Burg. Feithplein 96

MUZIEKCENTRA Haags Pop Centrum Burg. Hovylaan 12 070-4400086 Lokaal Vredebreuk Papestraat 38 070-3656046 Koorenhuis Prinsegracht 27 070-3422722 Musicon Soestdijksekade 345 070-3686800 Muziekcafé De Paap Papestraat 32

070-3652002 Muziekcafé De Pater Achterom 8 070-3450852 Paard van Troje Prinsegracht 12 070-3601838 Podium Vocale Ln v. Meerdervoort 32 070-3451423 Regentenkamer Lange Beestenmarkt 106, 070-3658612 ’t Syndicaat Nieuwe Molstraat 10 070-3600053


24>

Exposities De Affiche Galerij Het Souterrain (Station Spui), 070 3537006, ma t/m zo 06-24 uur t/m 6 september: Bzzztôh affiches van drukkerij de Dageraad. Overzichtstentoonstelling van de affiches van Drukkerij De Dageraad. t/m 7 november: Haagse waterlanders. Huilen in Den Haag. De 40 beste inzendingen van het posterproject rondom het project Huilen in Den Haag.

Museum Beelden aan Zee Harteveltstraat 1, 070 3585857, di t/m zo 11-17 uur t/m 10 oktober: Vaders en zonen. De opvolging in de Nederlandse beeldhouwkunst. Beelden aan Zee vroeg aan 15 bekende Nederlandse beeldhouwers met welke jongere collega zij zich het meest verwant voelen. De antwoorden op deze prikkelende vraag zijn te zien op de expositie. t/m 12 september: Gooitzen 1932-2004. Retrospectief. Werk van beeldhouwer, schilder en tekenaar Gooitzen de Jong. t/m 12 september: Spookrijders. Nicolas Dings, installatie. t/m 12 december: Henri Gaudier-Brzeska. Beelden en tekeningen uit de collectie van het Centre Pompidou. Tekeningen en beelden.

Bibliotheek Wateringse Veld Laan van Wateringse Veld 468, 070 3096729, ma 14-18, di 14-18, wo 14-18, do 14-20, vr 14-20 en za 11-16 uur t/m 29 oktober: Colours of Life. Foto’s van Ali Syed over de mens en zijn emoties in het leven van alle dag.

Centrale Bibliotheek Spui 68, 070 3534455, ma 12-20, di t/m vr 10-20, za 11-17 en zo 12-17 uur van 5 september t/m 26 september: Een Haagse huilbui. Huilen in Den Haag. In het kader van festival ‘Huilen in Den Haag’ heeft kunstenares Joke Feitsma (jokewf) een enorme Haagse Huilbui gecreëerd.

Bibliotheek Bouwlust Beresteinlaan, 070 3672939, ma 14-20, di 14-17, wo 11-17, vr 14-20 en za 10-16 uur

Vrijdag 3 september 2010

service

t/m 29 oktober: NG de Vriend. Kleurrijke abstracte kunstwerken.

Bibliotheek Morgenstond Leyweg 531, 070 3661346, ma 11-20, di 11-18, wo 11-18, do 11-18, vr 11-20 en za 11-16 uur t/m 28 oktober: Ans Ruiters-Hoff. Kleurrijke schilderijen.

Christus Triumfatorkerk Laan van Nieuw Oost Indie 143, 070 3837655, do en vr 12-14, za 12-16 uur t/m 27 november: Picabia. Installatie Marcelle van Bemmel.

Museum voor Communicatie Zeestraat 82, 070 3307500, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur. . UITpas geldig t/m 31 december: Het Rijk van Heen en Weer. Knetterend spannende ontdekkingstocht door zes wonderlijke landen (Anderland, Toenland, Huisland, Digiland, Droomland en Vreemdland), op zoek naar contact. t/m 31 december: De kiezer verleid? - Verkiezingsaffiches NL/DE. Verkiezingsaffiches uit Nederland en Duitsland. Vergelijk de tientallen affiches van 1918 tot nu en merk de overeenkomsten en verschillen op. t/m 31 december: Iconen van de Post. In deze tentoonstelling zie je hoe de geschiedenis was verlopen zónder belangrijke uitvindingen op het gebied van de post. t/m 31 december: StarRing. Wat hebben The Matrix, Harry Potter en Mary Poppins met elkaar gemeen? Tentoonstelling die je telefonisch meesleurt in de wereld van de speelfilm. Ontdek welke rol is weggelegd voor jouzelf... en voor jouw mobieltje! t/m 31 december: Alles werkt! Contact in de jaren ‘50 en ‘60. Contact in de jaren ‘50 en ‘60. t/m 31 december: Briefgeheimen. Selectie van honderden kaarten waarop Nederlanders en Vlamingen hun geheim anoniem opbiechten.

Escher in Het Paleis Lange Voorhout 74, 070 4277730, di t/m zo 11-17 uur. UITpas geldig t/m 31 december: Escher tot in de eeuwigheid. Leven en werk van M.C. Escher vanuit een ander perspectief.

Brongegevens Agenda Dit is een selectie van Den Haag Marketing, voor de volledige agenda en het toeristische en recreatieve aanbod, kijk op: www.denhaag.com. Voor cultureel aanbod, kaartverkoop en Last Minute Tickets kijk op: www.uitburo.nl. Tips voor de agenda kunt u (uiterlijk een maand van te voren) mailen naar Arja Kalhorn: info@denhaag.com

Galerie De Fietsenstalling Anthonie Duyckstraat 183, 070 3500107, tijdens exposities op za en zo 13-17 uur en op afspraak t/m 30 september: Niets ligt vast. Werk van Jennifer Huyer, verschillende technieken.

GEM Stadhouderslaan 43, 070 3381133, di t/m zo 12-18 uur. UITpas geldig t/m 3 oktober: Stunde. Schilderijen van de Duitse kunstenaar David Schnell.

Gemeentemuseum Den Haag Stadhouderslaan 41, 070 3381111, di t/m zo 11-17 uur. UITpas geldig. t/m 12 september: Mutters en Horrix - Twee Haagse meubelfabrikanten. Tentoonstelling over de Nederlandse wooncultuur. t/m 16 januari: Louise Bourgeois. Werk van deze op 29 mei overleden kunstenares, waarbij in deze tentoostelling de confrontatie met het wek van Hans Bellmer te zien is. t/m 12 september: De Collectie Dommering Guido van der Werve. Videokunst van Guido van der Werve uit de collectie van het echtpaar Dommering. In Zaal 19 worden de werken vertoond met begeleidend tekst- en beeldmateriaal. t/m 21 november: Ina van Zyl – Schaamstukken. Schilderijen van realistische uitsneden van schaamstreken. t/m 12 september: Horizons. Installatie van Jan Dibbets.

Haags Historisch Museum Korte Vijverberg 7, 070 3646940, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur. UITpas geldig t/m 31 december: Allemaal naar het stemlokaal. Twee eeuwen politiek en democratie. t/m 26 september: Oorlog en bevrijding in 3-D. Foto’s van Den Haag van Wim Berssenbrugge. t/m 9 januari: Den Haag in de jaren ‘50 en ‘60. Foto’s van Jacques Meijer die prachtige stadgezichten en foto’s van bewoners en hun activiteiten tonen.

t/m 7 september: Artistieke vriendschap. Multidisciplinair project met kunstenaars van Baztille Ateliers Zoetermeer en leden van de Haagse Kunstkring.

Korte en Lange Voorhout, t/m 12 september: Den Haag Sculptuur 2010: Manolo Valdés en Kim de Ruysscher. Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout met werk van de Spaanse beeldhouwer Manolo Valdés en de Vlaamse kunstenaar Kim De Ruysscher.

t/m 31 oktober: Speed, techniek in de autosport. In deze interactieve expositie beleeft u de wereld van de Formule 1 en ervaart de sensatie van het autoracen. Het publiek ontdekt tijdens een actieve deelname aan de tentoonstelling de achterliggende wetenschap en technologie in de autosport. t/m 16 januari: De wereld van de scheepvaart. Maak kennis met de wereld van de scheepvaart. Deze interactieve maritiem tentoonstelling schenkt veel aandacht aan de technologie die wordt toegepast bij verkeer en vervoer over water, zoals navigatie. t/m 31 december: De eerste kustbewoners: ontdek het geheim onder een vinexwijk VINEX locatie Ypenburg was gedurende een aantal eeuwen het woongebied van de prehistorisch mens. t/m 31 december: Water, bron van leven. Interactieve tentoonstelling waarin het belang van schoon drinkwater en de problemen rond de verdeling ervan aandacht krijgen.

Letterkundig Museum

Muzee Scheveningen

Prins Wilem-Alexanderhof 5, 070 3339666, di t/m vr 10-17, za en zo 12-17 uur. UITpas geldig t/m 31 december: Het Pantheon - 100 schrijvers - 1000 jaar literatuur. Nederlandse en Vlaamse schrijvers vanaf de middeleeuwen tot heden. Het Pantheon brengt alle hoogtepunten uit de Nederlandse literatuur in de meest brede zin bijeen. t/m 31 december: De Nationale Schrijversgalerij. Van Kader Abdolah tot Joost Zwagerman, van Louis Couperus tot Anna Enquist, van De Schoolmeester tot Toon Tellegen; sta oog in oog met schrijvers van toen en nu.

Neptunusstraat 90-92, 070 3500830, di t/m za 10-17, zo 12-17 uur. UITpas geldig t/m 24 oktober: Gaan als ze er staan - 40 jaar surfcultuur op Scheveningen De Nederlandse surfgemeenschap in Scheveningen. Film, foto’s en portretten brengen dit tot leven. Suits, boards en andere relikwieën van eind jaren zestig tot heden completeren het beeld. Ook om 13.30 uur.

Kunstpost Mariahoeve Isabellaland 253, 06 44758897, Za 12-17 uur. t/m 25 september: Uit de school geklapt. Werk van meer dan 20 kunstenaars uit Haagse Hout in heel diverse stijlen, richtingen en manieren van werken.

Lange Voorhout

Livingstone Gallery Anna Paulownastraat 70 A/B, 070 3609428, wo t/m za 12-17 uur en laatste zo v.d. maand van 5 september t/m 31 oktober: Klaas Gubbels 25 jaar ontdekken met Livingstone Schilderijen, beelden en tekeningen. van 5 september t/m 31 oktober: Rock, paper, scissors. Groepstentoonstelling met werk van o.a. James Brown, Jürgen Brodwolf, An Hoang, Otmar Hörl, Jannis Kounellis, Raquel Maulwurf, Sigmar Polke en Jan Wattjes.

Louis Couperus Museum Javastraat 17, 070 3640653, do t/m zo 12-17 uur t/m 14 november: Louis Couperus en Multatuli. Twee visies op Nederlands-Indië. De expositie toont schilderijen uit de collectie van het Tropenmuseum, aangevuld met nog niet eerder tentoongestelde foto’s.

Louwman Museum Nationaal Automobiel Museum

Haagse Kunstkring

Leidsestraatweg 57, di t/m zo 10-17 uur t/m 31 december: De Louwman collectie. Ruim 200 auto’s uit de periode 1886 tot heden, en een collectie automobiele kunst die bestaat uit schilderijen, sculpturen en affiches.

Denneweg 64, 070 3647585, di t/m za 12-17, zo 13-17 uur

Madurodam George Maduroplein 1, 070 4162400, 1 september t/m 31 december: 9-18 uur. UITpas geldig t/m 31 december: Heel Holland in één stad. De bekendste gebouwen van Nederland op schaal 1:25.

Mauritshuis Korte Vijverberg 8, 070 3023456, di t/m za 10-17, zo 11-17 uur (april tot september ook op maandag) t/m 16 januari: Portretten van de familie Craeyvanger. Reeks 17de-eeuwse portretten van leden van één gezin (vader, moeder en acht kinderen), de Arnhemse familie Craeyvanger.

Museum Meermanno I Huis van het Boek Prinsessegracht 30, 070 3462700, di t/m zo 12-17 uur. UITpas geldig t/m 24 oktober: Boekengeluk. Meermanno toont zijn vijftig topstukken. Van middeleeuws handschrift tot mummie, van Romeins borstbeeld tot modern kunstenaarsboek.

Museon

' Ik ben alleen gelaten' van Peter Keizer. Te zien in Galerie Noordeinde.

Stadhouderslaan 37, 070 3381338, di t/m zo 11-17 uur. UITpas geldig t/m 31 december: De Poolzaal, overleven tussen ijs en smeltwater. De tentoonstelling biedt inzicht in de veranderingen die zowel natuur als cultuur in het polaire gebied doormaken en gaan doormaken. t/m 31 december: Leefruimte voor mens en dier. Educatieve tentoonstelling over o.a. de druk die door de mens wordt uitgeoefend op de natuur.

Nutshuis Riviervismarkt 5, 070 3459090, ma t/m vr 10-16 uur t/m 12 oktober: DHZW/08/10. Willem Poelstra, foto’s.

Bas van Pelt binnenhuisarchitectuur Lange Houtstraat 15b, 070 3630618,

Pulchri Studio Lange Voorhout 15, 070 3461735, di t/m zo 11-17 uur t/m 9 september: Den Haag Sculptuur in Pulchri. Ruimtelijk werk en tekeningen, schilderijen Manolo Valdès en Kim de Ruysscher. t/m 19 september: Van der Horst, Emons, Drukker. 3D Neon-sculpturen van Jozef van der Horst. Digitale prints van Nico Emons. Schilderijen en werk op papier van Sam Drukker. t/m 19 september: Fototentoonstelling. Samengesteld door gastcurator Matthijs Reppel. t/m 19 september: Kinderateliet KunSTek. Huilen in Den Haag. In de Tuingalerie de bijna twee maanden lang de bijzondere KunSTek emotieboom. t/m 17 oktober: Najaarssalon. Divers werk van leden, met uitreiking van de Van Ommeren-De Voogt Prijs.

Regentenkamer Noord-West Buitensingel 20, 070 3658612, wo t/m zo 12-17, za 12-21 uur t/m 3 oktober: De kunst van afscheid nemen. Huilen in Den Haag. In het kader van Huilen in Den Haag.

SEA LIFE Scheveningen Strandweg (Boulevard) 13, 070 3542100, ma t/m zo 10-19 uur t/m 31 december: Kaaimannen! Kom oog in oog met deze fascinerende dieren. In het mooie verblijf zijn ze zowel op land als in het water te bewonderen.

Theater aan het Spui Spui 187, 070 3465272 t/m 24 september: Theater Gezichten. Fotoexpo n.a.v. een project waarbij diverse acteurs op de foto gaan en waar ze (in het boekje dat er gemaakt wordt) iets vertellen over hun carrière en hun band met Den Haag.

De Verdieping van Nederland Prins Willem Alexanderhof 5, 070 3140911, ma & zo 12-17, di 09-20, wo t/m za 09-17 uur t/m 3 oktober: Nazomeren. Foto’s van fotograaf Willem van de Poll. De reclameaffiches, reisgidsen voor (Duitse) toeristen uit 1884 en diverse zomers getinte boeken, zoals ‘Een zomerzotheid’ van Cissy van Marxveldt.

Vonkel Assendelftstraat 19, 070 4278084, do en vr 14-18 uur, za 12-18 uur t/m 16 oktober: Lichting ‘10. Groepsexpositie van zes jonge kunstenaars, die dit jaar zijn afgestudeerd van de Nederlandse kunstacademies. t/m 16 oktober: Angeles Nieto. Schilderijen.


STEP UP 3 3D Deze film neemt je meer naar een wedstrijd in Parijs.

2gt

do. vr. ma. di. wo. 16:20 uur; za. zo. 17:00 uur.

PATHÉ BUITENHOF

Vrijdag 3 september 2010

www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm) Kassa open: dagelijks vanaf 09:30 uur. Café Maxime Buitenhof dagelijks geopend vanaf 10:00 uur.

Restaurant Maxime Buitenhof lunch 12:00 - 14:00 uur; diner 18:00 - 22:00 uur. Reserveren: info@maximebuitenhof.nl

D E N H A A G D O 2 S E P T / M W O 8 S E P 2 010

FILM A

G

E

N

Zo. 12:00 - 17:00

D

A

HAAGS UIT FESTIVAL Zie voor programma www.filmhuisdenhaag.nl Ma. 19:30

FESTIVAL

Wo. 19:00 SPECIAAL (Klara van Es) Film en debat over dementie in Nederland, i.a.v. onder meer de regisseuse. Dag. (beh Di.) 16:45 19:15 (Duitsland, 110’) PREMIÈRE Biografie over Duitse non en multi-talent Hildegard von Bingen. 1 Prachtig historisch drama van Margarethe von Trotta. PREMIÈRE Dag. (beh Di.) 21:45; ook Zo. Wo. 15:00 (BEL/NL, 84’) Weemoedig portret à la de gebr. Dardenne van 3 Waals gezin dat volledig langs elkaar heen leeft. PREMIÈRE Dag. (beh Di.) 19:30 (NL, 86’) Jongste zoon van slagersfamilie weigert de 3 familietraditie te volgen. Scenario van Maria Goos. 2e WEEK Dag. (beh Di.) 21:45; Dag. (beh Di. Wo.) 16:45 19:15; Wo. 15:00 (AR, 127’) Een onopgeloste moord staat 4 centraal in Argentijnse Oscarwinnende thriller én liefdesdrama. 2e WEEK Dag. (beh Di.) 17:00 21:30 (VS, 107’) Komedie over veertiger (Ben Stiller) met zenuwinzinking. 4 Dag. (beh Di.) 19:45; ook Vr. Zo. 17:00 (Mexico, 93’) 3e WEEK Innemend portret van een vader en zijn 5-jarig zoontje. 1 Dag. (beh Di.) 16:45; Dag. (beh Ma. Di.) 19:15; ook Zo. 13:00 (CA, 88’) 3e WEEK Vrouw op leeftijd valt voor de bodyguard van haar man. 1 Dag. (beh Di.) 21:45; ook Zo. 13:00; Wo. 15:00 (FR, 90’) 4e WEEK Realistisch drama van François Ozon. 3 Dag. (beh Di.) 21:15; ook Do. Za. Ma. Wo. 17:00; ook Zo. 14:00 (106’) 5e WEEK Juliette Binoche in hersenkrakende puzzel. 1 Zo. 13:00 (BG, 89’) LAATSTE WEEK 2 Broers raken betrokken bij racistische aanslag. 3

VERDWAALD IN HET GEHEUGENPALEIS VISION

ADRES: Spui 191 2511 BN Den Haag RESERVEREN: online: www.filmhuisdenhaag.nl Kassa: 070 - 365 60 30 ma - vr v.a. 13:00 u. za v.a. 15:00 u. zo v.a. 12:00 u. Belbios: 0900 - 93 63 Restaurant: 070 - 364 87 63

www.filmhuisdenhaag.nl

C’EST jA DE L’éTE VREEMD BLOED

EL SECRETO DE SUS OjOS GREENBERG ALAMAR

PATHÉ SCHEVENINGEN www.pathe.nl/scheveningen Kurhausweg 2 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Kassa open: do. ma. di. 13:00 - 22:00 uur; vr. 13:00 - 01:00 uur; za. 11:30 - 01:00 uur; zo. wo. 11:30 - 22:00 uur.

CAIRO TIME LE REFUGE

COPIE CONFORME EASTERN PLAYS

KINDERVOORSTELLINGEN

Zo. 15:00 (SE, 4+, NL gesproken, 60’)

LABAN MAAKT ER EEN POTjE VAN

Zes vrolijke, nieuwe avonturen van het kleine spookje uit Zweden. Zo. 15:00 (NL, 4+, 80’) Viegeltje lijkt op een meisje maar heeft vleugels in plaats van armen! Gebaseerd op kinderboek van Joke van Leeuwen. Do. t/m Zo. 12:00 16:00 20:00; Ma. 13:00; Di. Wo. 13:00 16:00

IEP!

Adres: President Kennedylaan 5 2517 JK Den Haag

www.omniversum.nl

Een tocht langs 7 bijzondere plaatsen in de wereld. Do. t/m Zo. 13:00 17:00; Ma. 12:00; Di. Wo. 12:00 17:00

MYSTERIES OF EGYPT

De publieksfavoriet volgens bezoekers van Omniversum Do. t/m Zo. 19:00

Café Maxime Buitenhof dagelijks geopend vanaf 10:00 uur. Restaurant Maxime Buitenhof lunch 12:00 - 14:00 uur; diner 18:00 - 22:00 uur. Reserveren: info@maximebuitenhof.nl

FORCES OF NATURE

www.pathe.nl/scheveningen Kurhausweg 2 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Kassa open: do. ma. di. 13:00 - 22:00 uur; vr. 13:00 - 01:00 uur; za. 11:30 - 01:00 uur; zo. wo. 11:30 - 22:00 uur.

1

FILMLADDERPRINT.NL1

Voel de vulkaanuitbarstingen, aardbevingen, en tornado’s in deze spectaculaire film. Do. t/m Zo. 11:00 15:00 18:00 21:00; Ma. 11:00; Di. Wo. 11:00 15:00 Laat het leven & habitat zien van flamboyante inktvissen speelse zeeleeuwen en ongelofelijke hoeveelheid kleurrijke vissen Do. t/m Zo. 10:00 14:00. Di. Wo. 14:00 Zwem mee met vriendelijke dolfijnen.

1 1

DEN HAAG

1

1

KAARTVERKOOP GESTART OPERASEIZOEN 2010-2011. wo. 15 sept. 20:00 21:00 uur. ‘LADIES NIGHT’ - UITVERKOCHT KAARTVERKOOP IS GESTART VOOR ALLE VOORSTELLINGEN VANAF 7 OKTOBER! 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. do. 16 sept. om 21:00 uur. EENMALIGE VOORSTELLING - VOORVERKOOP IS GESTART

LADIES AND GENTLEMEN: THE ROLLING STONES 3

Op de voorste rij staan bij de legendarische optredens van The Rolling Stones tijdens de Exile On Main Street U.S. Tour in 1972. KAARTVERKOOP IS GESTART VOOR ALLE VOORSTELLINGEN VANAF 23 SEPTEMBER! WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS Misdaad. 2gat ma. 20:00 uur. EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE GOING THE DISTANCE Romkom met Drew Barrymore, Justin Long. 1t dagelijks 10:00 13:30 17:00 20:30 uur. ALS ENIGE IN DEN HAAG - PREMIÈRE Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. AVATAR: SPECIAL EDITION 3D Epische actie-avonturenfilm. 3ga dagelijks 20:45 uur; do. vr. ma. di. óók 10:40 13:20 uur; PAC PREMIÈRE do. ma. di. óók 16:00 uur. 3gadt LA RAFLE Drama met Jean Reno, Melanie Laurent, Gad Elmaleh. dagelijks 15:00 17:15 21:50 uur; do. vr. ma. di. óók 10:30 uur. 3e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. THE LAST AIRBENDER 3D Live-action van M. Night Shyamalan. 9a dagelijks 19:40 uur; do. vr. za. zo. ma. wo. óók 10:10 uur; 5e WEEK do. vr. ma. di. óók 12:50 uur. 3ga SALT Politieke thriller met Angeline Jolie, Liev Schreiber, Zoe Lister Jones. dagelijks 18:15 21:15 uur; do. vr. za. zo. ma. wo. óók 12:15 uur; 7e WEEK do. vr. za. zo. wo. óók 15:15 uur; di. óók 10:20 uur. 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. dagelijks 18:40 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 9e WEEK SHREK FOREVER AFTER 3D (OV) Animatie vierde deel. 2ga ma. 15:30 uur; di. 13:30 uur. 50+ BIOS UP IN THE AIR Komedie van Jason Reitman (JUNO), met George Clooney. 1t di. 21:30 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

SNEAK PREVIEW

PATHÉ SCHEVENINGEN

PREMIÈRE

Do. t/m Zo. 22:00

DOLPHINS

www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm) Kassa open: dagelijks vanaf 09:30 uur.

1

1

THE ALPS Spannende beklimming van de Eiger noordwand

UNDER THE SEA

PATHÉ BUITENHOF

PREMIÈRE

Do. 2 sept. t/m Wo. 8 sept. 2010

THE GREATEST PLACES Reserveringen en informatie: 0900 - 6664837 (0900 - OMNIVERSUM)

Op de voorste rij staan bij de legendarische optredens van The Rolling Stones tijdens de Exile On Main Street U.S. Tour in 1972. KAARTVERKOOP IS GESTART VOOR ALLE VOORSTELLINGEN VANAF 23 SEPTEMBER! WALL STREET: MONEY NEVER SLEEPS Misdaad. 2gat ma. 20:00 uur. EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE GOING THE DISTANCE Romkom met Drew Barrymore, Justin Long. 1t dagelijks 10:00 13:30 17:00 20:30 uur. ALS ENIGE IN DEN HAAG - PREMIÈRE Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. AVATAR: SPECIAL EDITION 3D Epische actie-avonturenfilm. 3ga dagelijks 20:45 uur; do. vr. ma. di. óók 10:40 13:20 uur; PAC PREMIÈRE do. ma. di. óók 16:00 uur. 3gadt LA RAFLE Drama met Jean Reno, Melanie Laurent, Gad Elmaleh. dagelijks 15:00 17:15 21:50 uur; do. vr. ma. di. óók 10:30 uur. 3e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. THE LAST AIRBENDER 3D Live-action van M. Night Shyamalan. 9a dagelijks 19:40 uur; do. vr. za. zo. ma. wo. óók 10:10 uur; 5e WEEK do. vr. ma. di. óók 12:50 uur. SALT Politieke thriller met Angeline Jolie, Liev Schreiber, Zoe Lister Jones. 3ga dagelijks 18:15 21:15 uur; do. vr. za. zo. ma. wo. óók 12:15 uur; 7e WEEK do. vr. za. zo. wo. óók 15:15 uur; di. óók 10:20 uur. 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. dagelijks 18:40 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 9e WEEK SHREK FOREVER AFTER 3D (OV) Animatie vierde deel. 2ga ma. 15:30 uur; di. 13:30 uur. 50+ BIOS UP IN THE AIR Komedie van Jason Reitman (JUNO), met George Clooney. 1t di. 21:30 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

PATHÉ SPUIMARKT www.pathe.nl/spuimarkt Spuimarkt 65 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm) Kassa open: do. vr. za. zo. di. wo. vanaf 11:30 11:30uur; uur vanaf ma. vanaf 12:30 uur.

4

KINDERMATINEES

www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

PATHÉ

service

SNEAK PREVIEW

PATHÉ SPUIMARKT www.pathe.nl/spuimarkt Spuimarkt 65 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm) Kassa open: do. vr. za. zo. di. wo. vanaf 11:30 uur; ma. vanaf 12:30 uur.

za. zo. wo. 10:20 12:20 14:20 uur. 4e WEEK MARMADUKE (NL) Komische familiefilm met Owen Wilson, Emma Stone. 1 vr. 16:10 uur; za. zo. wo. 10:30 12:30 14:30 uur. 5e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. SAMMY’S AVONTUREN: DE GEHEIME DOORGANG 3D (NL) 2ga za. zo. wo. 12:50 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 9e WEEK SHREK VOOR EEUWIG EN ALTIJD 3D (NL) 4de deel. 2ga za. zo. wo. 10:40 16:30 uur. 11e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. TOY STORY 3 3D (NL) Derde Pixar animatiefilm van Lee Unkrich. 2a za. zo. 12:40 14:50 uur; wo. 12:20 14:20 uur. 4e WEEK MARMADUKE (NL) Komische familiefilm met Owen Wilson, Emma Stone. 1 za. zo. wo. 12:50 15:10 uur. 5e WEEK

<25 1t

wo. 15 sept. 19:30 uur.

‘LADIES NIGHT’ - UITVERKOCHT 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. wo. nacht 15 sept. ALLEREERSTE VOORSTELING IN NL - VOORVERKOOP IS GESTART 4a DEVIL Thriller met Logan Marshall-Green, Jenny O'Hara, Jacob Vargas. vr. 20:00 uur. BOLLYWOOD EVENT WE ARE FAMILY Bollywood drama met Kajol, Kareena Kapoor, Arjun Rampal. 3 vr. za. 23:30 uur. VOORPREMIÈRE GROWN UPS Komedie met Adam Sandler, Chris Rock, Salma Hayek. 2at vr. za. 23:15 uur. VOORPREMIÈRE 4gt MACHETE Actie met Danny Trejo, Robert De Niro, Jessica Alba. do. zo. ma. di. wo. 13:40 15:50 18:00 20:00 22:15 uur; PREMIÈRE vr. za. 12:50 14:50 16:50 19:00 21:00 23:15 uur; do. zo. di. wo. óók 11:45 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 4gast PIRANHA 3D Remake van de horrorfilm uit 1978. do. zo. ma. di. wo. 21:50 uur; vr. za. 22:00 uur; do. vr. ma. di. óók 14:30 uur; PREMIÈRE do. vr. di. óók 12:10 uur. SHANGHAI Misdaad thriller met John Cusack, Li Gong, Yun-Fat Chow. 4gt za. 12:30 15:20 17:50 20:15 22:40 uur; PREMIÈRE zo. ma. di. wo. 14:00 16:20 18:50 21:20 uur; zo. di. wo. óók 11:40 uur. WE ARE FAMILY Bollywood drama met Kajol, Kareena Kapoor, Arjun Rampal. 3 do. 18:30 21:10 uur; vr. 22:20 uur; do. vr. óók 12:30 15:00 uur. 2e WEEK AASHAYEIN Bollywood drama met John Abraham, Vikram Inamdar, Farida Jalal. 3 do. zo. ma. di. wo. 22:00 uur; vr. za. 22:15 uur. 2e WEEK 4g AFTER.LIFE Thriller met Christina Ricci, Liam Neeson, Justin Long. do. zo. ma. di. wo. 13:30 16:10 18:45 21:30 uur; 2e WEEK vr. za. 13:15 15:45 18:15 20:45 23:10 uur. DINNER FOR SCHMUCKS Komedie met Paul Rudd, Steve Carrell. 3st dagelijks 16:40 uur; do. zo. ma. di. wo. óók 18:40 uur; 2e WEEK do. ma. di. óók 14:40 uur; vr. za. zo. wo. óók 11:45 uur; vr. za. óók 18:50 uur. VAMPIRES SUCK Komedie met Ken Jeong, Matt Lanter, Chris Riggi. 3gt do. zo. ma. di. wo. 14:40 17:10 19:40 22:00 uur; vr. za. 12:40 17:30 20:00 uur; 3e WEEK do. zo. di. wo. óók 12:20 uur; vr. óók 15:00 22:50 uur; za. óók 15:10 22:30 uur. THE EXPENDABLES Actie thriller met Sylvester Stallone, Jet Li. 4gt do. zo. ma. di. wo. 14:00 16:15 18:30 20:50 uur; 3e WEEK vr. za. 14:10 16:30 18:45 21:15 uur; do. vr. za. zo. di. wo. óók 11:50 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. THE LAST AIRBENDER 3D Live-action van M. Night Shyamalan. 9a do. zo. ma. di. wo. 20:40 uur; vr. za. 20:50 uur; do. di. óók 12:20 uur. 5e WEEK SALT Politieke thriller met Angeline Jolie, Liev Schreiber, Zoe Lister Jones. 3ga do. zo. ma. wo. 12:50 15:20 17:50 20:20 uur; 5e WEEK vr. za. 13:30 15:50 18:10 20:30 uur; di. 11:50 14:20 16:50 19:10 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. STEP UP 3 3D Deze film neemt je meer naar een wedstrijd in Parijs. 2gt dagelijks 16:00 uur; do. vr. ma. di. óók 13:00 uur; 7e WEEK do. zo. ma. di. wo. óók 19:00 uur; vr. za. óók 19:15 uur. 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. vr. za. 13:50 uur; zo. wo. 13:40 uur. 7e WEEK THE KARATE KID Familie actiefilm met Jackie Chan, Jaden Smith. 2ga vr. za. 22:50 uur. 8e WEEK 3ga KNIGHT & DAY Romkom actie met Cameron Diaz, Tom Cruise. do. zo. ma. di. wo. 19:20 uur; vr. za. 19:30 uur. 11e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. TOY STORY 3 3D (OV) Derde Pixar animatiefilm van Lee Unkrich. 2a di. 21:20 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

SNEAK PREVIEW

4

KINDERMATINEES

PATHÉ BUITENHOF www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

PATHÉ SCHEVENINGEN www.pathe.nl/scheveningen Kurhausweg 2 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

wo. 15 sept. 19:30 uur.

SNEAK PREVIEW

PATHÉ BUITENHOF

dagelijks 21:00 uur; do. ma. di. wo. óók 13:40 uur; vr. za. zo. óók 14:10 uur. 7e WEEK 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. do. ma. wo. 20:40 uur; vr. za. zo. 21:20 uur. LAATSTE WEEK 3ga KNIGHT & DAY Romkom actie met Cameron Diaz, Tom Cruise. di. 21:30 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

1t

‘LADIES NIGHT’ - UITVERKOCHT 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. wo. nacht 15 sept. ALLEREERSTE VOORSTELING IN NL - VOORVERKOOP IS GESTART 4a DEVIL Thriller met Logan Marshall-Green, Jenny O'Hara, Jacob Vargas. vr. 20:00 uur. BOLLYWOOD EVENT WE ARE FAMILY Bollywood drama met Kajol, Kareena Kapoor, Arjun Rampal. 3 vr. za. 23:30 uur. VOORPREMIÈRE GROWN UPS Komedie met Adam Sandler, Chris Rock, Salma Hayek. 2at vr. za. 23:15 uur. VOORPREMIÈRE 4gt MACHETE Actie met Danny Trejo, Robert De Niro, Jessica Alba. do. zo. ma. di. wo. 13:40 15:50 18:00 20:00 22:15 uur; PREMIÈRE vr. za. 12:50 14:50 16:50 19:00 21:00 23:15 uur; do. zo. di. wo. óók 11:45 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 4gast PIRANHA 3D Remake van de horrorfilm uit 1978. do. zo. ma. di. wo. 21:50 uur; vr. za. 22:00 uur; do. vr. ma. di. óók 14:30 uur; PREMIÈRE do. vr. di. óók 12:10 uur. SHANGHAI Misdaad thriller met John Cusack, Li Gong, Yun-Fat Chow. 4gt za. 12:30 15:20 17:50 20:15 22:40 uur; PREMIÈRE zo. ma. di. wo. 14:00 16:20 18:50 21:20 uur; zo. di. wo. óók 11:40 uur. WE ARE FAMILY Bollywood drama met Kajol, Kareena Kapoor, Arjun Rampal. 3 do. 18:30 21:10 uur; vr. 22:20 uur; do. vr. óók 12:30 15:00 uur. 2e WEEK AASHAYEIN Bollywood drama met John Abraham, Vikram Inamdar, Farida Jalal. 3 do. zo. ma. di. wo. 22:00 uur; vr. za. 22:15 uur. 2e WEEK 4g AFTER.LIFE Thriller met Christina Ricci, Liam Neeson, Justin Long. do. zo. ma. di. wo. 13:30 16:10 18:45 21:30 uur; 2e WEEK vr. za. 13:15 15:45 18:15 20:45 23:10 uur. DINNER FOR SCHMUCKS Komedie met Paul Rudd, Steve Carrell. 3st dagelijks 16:40 uur; do. zo. ma. di. wo. óók 18:40 uur; 2e WEEK do. ma. di. óók 14:40 uur; vr. za. zo. wo. óók 11:45 uur; vr. za. óók 18:50 uur. 3gt VAMPIRES SUCK Komedie met Ken Jeong, Matt Lanter, Chris Riggi. do. zo. ma. di. wo. 14:40 17:10 19:40 22:00 uur; vr. za. 12:40 17:30 20:00 uur; 3e WEEK do. zo. di. wo. óók 12:20 uur; vr. óók 15:00 22:50 uur; za. óók 15:10 22:30 uur. THE EXPENDABLES Actie thriller met Sylvester Stallone, Jet Li. 4gt do. zo. ma. di. wo. 14:00 16:15 18:30 20:50 uur; 3e WEEK vr. za. 14:10 16:30 18:45 21:15 uur; do. vr. za. zo. di. wo. óók 11:50 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. THE LAST AIRBENDER 3D Live-action van M. Night Shyamalan. 9a do. zo. ma. di. wo. 20:40 uur; vr. za. 20:50 uur; do. di. óók 12:20 uur. 5e WEEK SALT Politieke thriller met Angeline Jolie, Liev Schreiber, Zoe Lister Jones. 3ga do. zo. ma. wo. 12:50 15:20 17:50 20:20 uur; 5e WEEK vr. za. 13:30 15:50 18:10 20:30 uur; di. 11:50 14:20 16:50 19:10 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. STEP UP 3 3D Deze film neemt je meer naar een wedstrijd in Parijs. 2gt dagelijks 16:00 uur; do. vr. ma. di. óók 13:00 uur; 7e WEEK do. zo. ma. di. wo. óók 19:00 uur; vr. za. óók 19:15 uur. 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. vr. za. 13:50 uur; zo. wo. 13:40 uur. 7e WEEK THE KARATE KID Familie actiefilm met Jackie Chan, Jaden Smith. 2ga vr. za. 22:50 uur. 8e WEEK 3ga KNIGHT & DAY Romkom actie met Cameron Diaz, Tom Cruise. do. zo. ma. di. wo. 19:20 uur; vr. za. 19:30 uur. 11e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. TOY STORY 3 3D (OV) Derde Pixar animatiefilm van Lee Unkrich. 2a di. 21:20 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

6e WEEK

THE SORCERER’S APPRENTICE Familiefilm met Nicolas Cage. 9a

1t

dagelijks 11:10 13:50 16:20 19:00 21:40 uur. 2e WEEK 3s IO SONO L’AMORE Drama met Tilda Swinton, Flavio Parenti. do. vr. za. zo. di. wo. 16:40 19:20 uur; ma. 11:00 15:50 uur; 3e WEEK do. vr. di. óók 11:50 uur. 3ht CRIME D’AMOUR Thriller drama met Kristin Scott Thomas. do. vr. za. zo. wo. 21:50 uur; ma. 13:30 uur; do. vr. di. óók 14:20 uur. 4e WEEK THE JONESES Komisch drama met David Duchovny, Demi Moore. 3adt wo. 15 sept. 20:30 uur. ‘LADIES NIGHT’ VOORVERKOOP IS GESTART 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. vr. za. 23:50 uur. VOORPREMIÈRE GROWN UPS Komedie met Adam Sandler, Chris Rock, Salma Hayek. 2at vr. za. 00:30 uur. VOORPREMIÈRE 4gt MACHETE Actie met Danny Trejo, Robert De Niro, Jessica Alba. dagelijks 17:20 19:30 21:40 uur; do. vr. ma. di. óók 13:10 15:10 uur; PREMIÈRE vr. za. óók 00:00 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 4gast PIRANHA 3D Remake van de horrorfilm uit 1978. vr. za. 00:20 uur. 2e WEEK 4g AFTER.LIFE Thriller met Christina Ricci, Liam Neeson, Justin Long. dagelijks 13:20 15:50 18:20 20:50 uur; vr. za. óók 23:30 uur. 2e WEEK DINNER FOR SCHMUCKS Komedie met Paul Rudd, Steve Carrell. 3st dagelijks 17:00 19:00 uur; do. vr. ma. di. óók 13:10 15:00 uur. 2e WEEK VAMPIRES SUCK Komedie met Ken Jeong, Matt Lanter, Chris Riggi. 3gt do. ma. di. wo. 16:40 18:40 uur; vr. za. zo. 17:10 19:20 uur; 3e WEEK za. zo. óók 12:10 uur. STERKE VERHALEN Met Achmed Akkabi, Sallie Harmsen. 3sdht dagelijks 14:20 16:50 19:10 21:30 uur; vr. za. óók 00:00 uur; 3e WEEK za. zo. wo. óók 12:00 uur. 4gt THE EXPENDABLES Actie thriller met Sylvester Stallone, Jet Li. do. ma. di. wo. 13:20 18:10 20:30 uur; vr. za. zo. 17:20 19:40 22:00 uur; 3e WEEK do. ma. di. óók 15:40 uur; vr. za. óók 23:40 uur; vr. óók 15:00 uur; za. zo. wo. óók 12:30 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. THE LAST AIRBENDER 3D Live-action van M. Night Shyamalan. 9a do. ma. di. wo. 18:50 21:20 uur; vr. za. zo. 19:20 21:50 uur; 5e WEEK do. vr. ma. di. óók 14:00 uur; vr. za. óók 00:10 uur. SALT Politieke thriller met Angeline Jolie, Liev Schreiber, Zoe Lister Jones. 3ga dagelijks 16:30 18:50 21:10 uur; do. vr. ma. di. óók 14:10 uur. 5e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 2gt STEP UP 3 3D Deze film neemt je meer naar een wedstrijd in Parijs. do. vr. ma. di. wo. 16:20 uur; za. zo. 17:00 uur. 6e WEEK THE SORCERER’S APPRENTICE Familiefilm met Nicolas Cage. 9a dagelijks 21:00 uur; do. ma. di. wo. óók 13:40 uur; vr. za. zo. óók 14:10 uur. 7e WEEK 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio. do. ma. wo. 20:40 uur; vr. za. zo. 21:20 uur. LAATSTE WEEK 3ga KNIGHT & DAY Romkom actie met Cameron Diaz, Tom Cruise. di. 21:30 uur. VERRASSINGSPREMIÈRE

SNEAK PREVIEW

1t

dagelijks 11:10 13:50 16:20 19:00 21:40 uur. 2e WEEK 3s IO SONO L’AMORE Drama met Tilda Swinton, Flavio Parenti. do. vr. za. zo. di. wo. 16:40 19:20 uur; ma. 11:00 15:50 uur; 3e WEEK do. vr. di. óók 11:50 uur. 3ht CRIME D’AMOUR Thriller drama met Kristin Scott Thomas. do. vr. za. zo. wo. 21:50 uur; ma. 13:30 uur; do. vr. di. óók 14:20 uur. 4e WEEK THE JONESES Komisch drama met David Duchovny, Demi Moore. 3adt wo. 15 sept. 20:30 uur. ‘LADIES NIGHT’ VOORVERKOOP IS GESTART 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. vr. za. 23:50 uur. VOORPREMIÈRE GROWN UPS Komedie met Adam Sandler, Chris Rock, Salma Hayek. 2at vr. za. 00:30 uur. VOORPREMIÈRE 4gt MACHETE Actie met Danny Trejo, Robert De Niro, Jessica Alba. dagelijks 17:20 19:30 21:40 uur; do. vr. ma. di. óók 13:10 15:10 uur; PREMIÈRE vr. za. óók 00:00 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 4gast PIRANHA 3D Remake van de horrorfilm uit 1978. vr. za. 00:20 uur. 2e WEEK 4g AFTER.LIFE Thriller met Christina Ricci, Liam Neeson, Justin Long. dagelijks 13:20 15:50 18:20 20:50 uur; vr. za. óók 23:30 uur. 2e WEEK DINNER FOR SCHMUCKS Komedie met Paul Rudd, Steve Carrell. 3st dagelijks 17:00 19:00 uur; do. vr. ma. di. óók 13:10 15:00 uur. 2e WEEK VAMPIRES SUCK Komedie met Ken Jeong, Matt Lanter, Chris Riggi. 3gt do. ma. di. wo. 16:40 18:40 uur; vr. za. zo. 17:10 19:20 uur; 3e WEEK za. zo. óók 12:10 uur. STERKE VERHALEN Met Achmed Akkabi, Sallie Harmsen. 3sdht dagelijks 14:20 16:50 19:10 21:30 uur; vr. za. óók 00:00 uur; 3e WEEK za. zo. wo. óók 12:00 uur. THE EXPENDABLES Actie thriller met Sylvester Stallone, Jet Li. 4gt do. ma. di. wo. 13:20 18:10 20:30 uur; vr. za. zo. 17:20 19:40 22:00 uur; 3e WEEK do. ma. di. óók 15:40 uur; vr. za. óók 23:40 uur; vr. óók 15:00 uur; za. zo. wo. óók 12:30 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. THE LAST AIRBENDER 3D Live-action van M. Night Shyamalan. 9a do. ma. di. wo. 18:50 21:20 uur; vr. za. zo. 19:20 21:50 uur; 5e WEEK do. vr. ma. di. óók 14:00 uur; vr. za. óók 00:10 uur. SALT Politieke thriller met Angeline Jolie, Liev Schreiber, Zoe Lister Jones. 3ga dagelijks 16:30 18:50 21:10 uur; do. vr. ma. di. óók 14:10 uur. 5e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. STEP UP 3 3D Deze film neemt je meer naar een wedstrijd in Parijs. 2gt do. vr. ma. di. wo. 16:20 uur; za. zo. 17:00 uur. 6e WEEK THE SORCERER’S APPRENTICE Familiefilm met Nicolas Cage. 9a dagelijks 21:00 uur; do. ma. di. wo. óók 13:40 uur; vr. za. zo. óók 14:10 uur. 7e WEEK 3ga INCEPTION Science fiction actiethriller met Leonardo DiCaprio.

LADIES AND GENTLEMEN: THE ROLLING STONES 3

SNEAK PREVIEW

UPLOAD CINEMA

UPLOAD CINEMA ART WITHOUT WALLS i.s.m. TAG

KAARTVERKOOP GESTART OPERASEIZOEN 2010-2011. wo. 15 sept. 20:00 21:00 uur. ‘LADIES NIGHT’ - UITVERKOCHT KAARTVERKOOP IS GESTART VOOR ALLE VOORSTELLINGEN VANAF 7 OKTOBER! 1 EAT PRAY LOVE Romantisch drama met Julia Roberts, James Franco. do. 16 sept. om 21:00 uur. EENMALIGE VOORSTELLING - VOORVERKOOP IS GESTART

PATHÉ SPUIMARKT www.pathe.nl/spuimarkt Spuimarkt 65 Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

za. zo. wo. 10:20 12:20 14:20 uur. 4e WEEK MARMADUKE (NL) Komische familiefilm met Owen Wilson, Emma Stone. 1 vr. 16:10 uur; za. zo. wo. 10:30 12:30 14:30 uur. 5e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 2ga SAMMY’S AVONTUREN: DE GEHEIME DOORGANG 3D (NL) za. zo. wo. 12:50 uur. Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 9e WEEK SHREK VOOR EEUWIG EN ALTIJD 3D (NL) 4de deel. 2ga za. zo. wo. 10:40 16:30 uur. 11e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. TOY STORY 3 3D (NL) Derde Pixar animatiefilm van Lee Unkrich. 2a za. zo. 12:40 14:50 uur; wo. 12:20 14:20 uur. 4e WEEK MARMADUKE (NL) Komische familiefilm met Owen Wilson, Emma Stone. 1 za. zo. wo. 12:50 15:10 uur. 5e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 2ga SAMMY’S AVONTUREN: DE GEHEIME DOORGANG 3D (NL) za. zo. wo. 12:10 14:20 uur. 9e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. SHREK VOOR EEUWIG EN ALTIJD 3D (NL) 4de deel. 2ga za. zo. 12:10 14:40 uur; wo. 15:40 uur. 11e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. TOY STORY 3 3D (NL) Derde Pixar animatiefilm van Lee Unkrich. 2a za. zo. wo. 15:00 uur. LAATSTE WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. 2g CATS & DOGS: DE WRAAK VAN KITTY GALORE 3D (NL) za. 12:10 14:00 uur; zo. wo. 12:15 14:10 uur. 4e WEEK MARMADUKE (NL) Komische familiefilm met Owen Wilson, Emma Stone. 1 za. zo. wo. 12:40 14:40 uur. 5e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. SAMMY’S AVONTUREN: DE GEHEIME DOORGANG 3D (NL) 2ga do. zo. ma. di. wo. 16:50 uur; vr. za. 17:00 uur. 11e WEEK Voor deze 3D versie gelden andere tarief voorwaarden. TOY STORY 3 3D (NL) Derde Pixar animatiefilm van Lee Unkrich. 2a

Vreemd bloed

Vreemd Bloed is een licht surrealistisch familiedrama over drie generaties slagers en speelt zich af van 1960 tot 1983. De jongste telg van de familie, Jere, wordt geboren op Kerstavond 1960, en is voorbestemd slager te worden. Want ook zijn vader is slager, zijn grootvader was slager en aan zijn broers Cor, Bolle en Arie wordt van kinds af aan het slagersvak bijgebracht. Maar Jere is anders; hij lacht en hij zingt graag. Moemoe, zijn grootmoeder, besluit Kind, zoals ze hem noemt, in bescherming te nemen tegen zijn vastomlijnde toekomst en de akelige trekken van de andere mannen in de familie. En terwijl vader niet meer zelf mag slachten en zijn dorpse slagerij moet wijken voor de oprukkende nieuwbouw, moet Kind zijn eigen weg gaan. De hulp van Moemoe is daarbij van levensbelang. > Foto: Filmhuis Den Haag


26>

Vrijdag 3 september 2010

service

sudoku

kruiswoordpuzzel

9 4 5

5 8

2 8 3 4 9 8 6 2 4 5 8 7 5 6 3 4

1

4 8 1 5 9 2 3 7 6

2 6 5 7 3 8 4 9 1

7 9 3 1 4 6 8 5 2

1 3 2 8 7 4 5 6 9

6 5 8 3 1 9 7 2 4

9 4 7 6 2 5 1 3 8

3 1 6 9 8 7 2 4 5

5 7 4 2 6 1 9 8 3

8 2 9 4 5 3 6 1 7

B A C O N D A T U M

K D O S I S

I T A A E D E N X T P S I A K A M E R E O E T S E L I T R E S R C M O A L I E U T E P P

R C E D E I L E D E A D M E

O V O M O E R S T E R R E E I Z S E G Z E

3

4

15

16

21

17 22

25

8

12

Korte Poten 9, 2511 eb Den Haag t 070-3644040 f 070-3633570

Voor een compleet overzicht: www.denhaagcentraal.net

6

7

13

26

44

27

29

32

33

A T I E M T R E P A L S D B L O E L E N O U G E N T E D E L E L G R A A E L A A T P I L

35

37

38

45

A N G S T

40

41

42

47

51

52

48 53

56 59

K I N D S

39

46

55

20

28

31

50

10

24

34 36

9

19

23

30

3 7 6

8

14

18

60

61

43 49

54 57

63

58 62

64

© www.puzzelpro.nl

Horizontaal: 1 systeem 6 kunstrichting 11 waterkering 12 pensioenuitkering (afk.) 14 roem 15 Eerwaarde Heer 17 land in MiddenAmerika 20 bruto 21 te koop aangeboden 23 dagtekenen 24 via 25 deftig 27 toets alleen 28 buisverlichting 29 vogelverblijf 30 oxidatie 32 muziektempel 34 zangnoot 35 per expresse 37 hechtlat 40 inhoudsmaat 44 tijd 46 onzes inziens 47 titel 48 houten hamer

colofon Den Haag Centraal B.V.

5

11

oplossingen vorige week G I N D S

2

50 water in Utrecht 51 gelijkluidend 54 ijzig 55 voegwoord 56 in voorkomend geval 58 inhoudsmaat 59 loflied 60 profeet 61 oever 63 sportterm 64 diagram. Verticaal: 1 act 2 en dergelijke 3 Local Area Network 4 beroep 5 onlangs 6 boekformaat 7 viskaar 8 Ierse verzetsgroep 9 selenium 10 gebakken vloertegel 13 vreemde munt 16 Hare Koninklijke Hoogheid 18 Nederlands

dichter 19 betaalmiddel 20 vogel 22 houding 24 nachthemd 26 lettergrootte 29 richting 31 één en ander (afk.) 33 pl. in Gelderland 36 toespraak 37 rekenopgave 38 tennisterm 39 gezelschapsspel 40 sappig 41 deel v.e. trap 42 ieder 43 redelijk 45 domoor 49 boom 51 voorzetsel 52 commerciële tv-zender 53 riv. in Rusland 56 pl. in Gelderland 57 zouteloos 59 Openbaar Ministerie 62 Chinese munt.

Ingezonden mededeling

Hoofdredacteur Coos Versteeg Coördinatie redactie Miranda Fieret Stadsredactie Floor de Booys Nynke Feenstra Joke Korving Alexander Münninghoff Casper Postmaa Hans Schmit Dominique Snip Alexandra Sweers Adrie van der Wel Gemeentepolitiek Jan van der Ven (coördinator) Elske Koopman Theodore Pronk De gemeentepolitieke verslaggeving wordt mede mogelijk gemaakt door Stichting Democratie en Media Economie Joep van Zijl

Eindredactie Dick Toet Wouter Storm (corrector) Algemene Zaken Marianne ten Have Columnisten Marc Delissen Troy Douglas Kees Jansma Vilan van de Loo Marcella Mesker Marcel Verreck Rubrieken Teun Berserik (cartoon) Emilie Bolsius (medisch), Hugo Dirksmeier (onderwijs) Wendy Hendriksen (tuin) Bas Martens (juridisch) Marc Putto (weerbericht) Marnix van Rij (financieel) Henk Savelberg (culinair) Renate van der Zee (Society) Illustraties Marcello’s Art Factory

Cultuurredactie Annerieke Simeone (coördinator) Egbert van Faassen Sjoerd van Faassen Bert Jansma Babeth Knol Eric Korsten Thijs Kramer Doron Nagan Roos van Put Anneke Ruys Rob Soetenhorst Jill Stolk Aad van der Ven Sportredactie Ronald Mooiman (coördinator) André Buurman Eppo Ford Bert Tielemans Hans Willink Chris Willemsen Martin van Zaanen

Directeur/Uitgever Liesbeth Brackel Advertenties Suzanne Kooijman (hoofd verkoop) kooijman@denhaagcentraal.net mobiel: 06 30396125 Dennis Lageweg Pleeging@denhaagcentraal.net mobiel: 06 41976024 Mayka Postma postma@denhaagcentraal.net mobiel: 06 52579972 Marije Teppema (advertentiebeheer) teppema@denhaagcentraal.net t: 070-3644040 Administratie Ida Leferink leferink@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Correspondentie • Advertentie advertentie@denhaagcentraal.net

Vormgeving Anneke de Zwaan Fotografie Jurriaan Brobbel C&R Pan Chen Creative Images Eveline van Egdom Mylène Siegers Otto Snoek Wouter de Wit en fotopersbureau’s Hollandse Hoogte en WFA

• Redactie redactie@denhaagcentraal.net • Algemeen info@denhaagcentraal.net Abonnementsprijzen Kwartaal € 19,95 / Halfjaar € 35,95 / Jaar € 59,95

spoedgevallen

Alarmcentrale

Politie Haaglanden SMASH (Stichting Mobiele Artsen Service Haaglanden)  070 - 346 96 69 SMASH is een samenwerkings­verband van alle huisartsen in Den Haag, Leidschendam, Rijswijk, Voorburg, Voorschoten en Wassenaar. SMASH regelt spoedeisende huisartsenhulp buiten kantoortijden. Iedere dag tussen 17.00 uur ‘s avonds en 8.00 uur ’s morgens; gedurende het hele weekend en op alle erkende feestdagen. www.smashaaglanden.nl

112

0900 - 8844

Tandartsendienst avond- en weekenddienst alleen spoedgevallen 070 - 311 03 05 Stichting Dierenambulance Den Haag 070 - 328 28 28 (dag en nacht bereikbaar) www.dierenambulancedenhaag.nl

Meldnummer dierenbescherming 0900 - 20 21 210 (10ct./min.)

>Abonnementenservice<

www.dierenbescherming.nl

Voor opgave abonnementen, verhuizingen, bezorging en wijzigingen:

Dierenartsen weekenddienst

Bel 0172 – 476085 (ma t/m vr: 9 – 17 u),

of per e-mail:abonnementen@denhaagcentraal.net. Voor opzeggingen (uitsluitend schriftelijk, uiterlijk 4 weken voor einde abonnementsperiode).

(Spoedgevallen nacht en weekend)

Informatie dienstdoende apotheken 070 - 345 10 00

0900 - 2226 333 en 0900 - 2222 456 www.dierenartsenkring-denhaag.nl


Vrijdag 3 september 2010

<27

service 107,6_175 DHC:-

koken met henk savelberg

01-07-2010

10:56

Pagina 1

Ingezonden mededeling

Fruitterrine U kunt voor deze terrine het fruit naar eigen smaak variëren, misschien heeft u een moerbeiboom, Japanse wijnbes of bosbessen in de tuin. Als u bramen plukt in het wild, pluk dan alleen de vruchten die boven kniehoogte groeien. Zieke dieren, vooral vossen, kunnen door hun urine ziekten en onder meer lintworm overbrengen, waardoor de lager aan de struik zittende bramen niet geschikt zijn voor consumptie. Bosbessen kunt u ook beter niet plukken in gebieden waar vossen wonen. Was het in het wild verzamelde fruit hoe dan ook grondig. Ook na het zomerfruit kunt u de terrine maken van de vruchten van het seizoen. Het moet fruit zijn dat geschild of ontveld kan worden, of fruit met een zachte schil die kan blijven zitten. Dat maakt bijvoorbeeld kersen ongeschikt, terwijl pruimen wel geschikt zijn, maar het ontvellen nogal een karwei is. Mango, papaya, ananas en kiwi zijn ongeschikt. Ze bevatten een proteolytisch (eiwitsplitsend) enzym waardoor de gelatine zijn bindkracht verliest en de gelei niet opstijft.

Terrine van zomervruchten met blauwe bessencoulis en sorbetijs dessert voor 4 personen >sorbetijs

voor de gelei: >1 dl. rode wijn >1 dl. rode port >1 dl. crème de cassis >1 kaneelstokje >½ doorgesneden vanillestokje (merg uitschrapen en apart toevoegen) >1 kruidnagel >1 laurierblaadje >1 schijfje citroen >40 gram suiker, meer of minder naar smaak >18 blaadjes (30 gram) geweekte gelatine per liter vloeistof.

voor de vulling: >3 vijgen >1 doosje aardbeien >1 doosje bramen

>2 doosjes blauwe bessen >1 doosje frambozen >2 perziken

voor de vruchtencoulis: >1 doosje blauwe bessen >25 gram poedersuiker >1 eetlepel crème de cassis

Zet een terrinevorm een nacht in de diepvriezer. Gelei: Breng alle ingrediënten voor de gelei, behalve de gelatine, aan de kook en laat 1 uur trekken. Proef op suiker. Zeef de vloeistof boven een maatbeker en los daarin de voorgeschreven hoeveelheid gelatine in op. Laat afkoelen. Terrine: Maak alle vruchten schoon en laat ze goed uitlekken. Snijd de vijgen en aardbeien in partjes, snijd de perziken ongeschild in stukjes, verwijder de pitten. Bevochtig de terrinevorm van binnen rondom met een dun laagje gelei en laat dat stollen. Vul de vorm met de vruchten, doe af en toe wat gelei erbij, gebruik blauwe bessen om de gaatjes te vullen. Let op dat alle gaatjes gevuld zijn, druk goed aan en klop met de vorm enige keren op het werkvlak om nog aanwezige lucht in de terrine te verwijderen. Zet de vorm in de koelkast, giet er na 1 uur wat gelei overheen. Zet de terrine minstens 3 uur in de koelkast. Los de terrine door de vorm een paar tellen in warm water te houden. Snijd hem in plakken met een elektrisch mes en houd daarbij een pannenschraper tegen de kant zodat de plakken niet uit elkaar vallen. Blauwebessencoulis: Pureer alle ingrediënten voor de coulis in de keukenmachine, zeef het mengsel door een grove zeef en vang de vruchtenpuree (coulis) op.

Vaders en Zonen Beeldhouwers kiezen beeldhouwers 25.06-10.10.2010 Spookrijders Nicolas Dings 28.05-12.09.2010 Gooitzen (1932-2004) Retrospectief 28.05-12.09.2010

Harteveltstraat 1 2586 el Den Haag (070) 358 58 57 Dinsdag t/m zondag Henk Visch (1950), Sculpture early 21st century Europe #2 2010, h 180 cm, polyester/textiel

11.00-17.00 uur

Mogelijk gemaakt door sns reaal Fonds, Fonds Sluyterman van Loo, Vrienden en Zakenvrienden,

www.beeldenaanzee.nl

Sculpture Club en BankGiro Loterij

Presentatie: Leg op elk bordje, dakpansgewijs 2 plakken vruchtenterrine, lepel er wat coulis omheen en leg er een bolletje ijs naast.

het weer in den haag

Uitmuntend septemberweekeinde Na het Haagse hondenweer van een week terug, is het inmiddels een stuk kalmer geworden in de atmosfeer. De actieve depressie die stormperikelen, regen en kou bracht (afgelopen zondagmiddag met 11 graden in de Hofstad zo’n beetje de koudste augustusnamiddag in vele jaren) werd gevolgd door een hogedrukgebied. Dit gebied zal ons weerbeeld in ieder geval tot en met begin volgende week in positieve zin bepalen. Voornaam punt is dat het nog een aantal dagen op rij droog blijft in Den Haag en dat is al een hele luxe in deze zeer natte tijden. De komende dagen is het droog met flinke zonnige perioden. Een paar wolkenvelden zullen er ook nog wel zijn. Vooral in het weekeinde doet de zon het goed en maakt tot (meer dan) tien uur per dag, met wat geluk. Met noordoostenwinden wordt geen warme lucht aangevoerd en al komen de maxima weliswaar op een hoger plan dan aan het begin van de week, 25 graden is voorlopig niet haalbaar. Toch kan het in het weekeinde wel eens ruim 22 graden worden in de stad, wanneer de wind nog wat

ruimt naar oost of zelfs oostzuidoost. Het strandweer zou trouwens best wel goed kunnen uitpakken op Scheveningen met september op de kalender. Tot zondag zijn de nachten soms koud als het overwegend helder is. Temperaturen tot rond 6-7 graden zijn mogelijk net buiten de bebouwde kom. Medio volgende week zien we een nieuwe depressie opstomen richting Engeland en de kans is vrij groot dat het stabiele septemberweer (klassiek voor de eerste week van de maand) geen vervolg krijgt. Dit jaar blinkt toch al niet uit in de

vrijdag

Min (⁰C) 9 Max (⁰C) 18 Zon (%) 80 Neerslag (%) 15 Wind nno 3

zaterdag

8 20 85 5 ono 3-4

aanwezigheid van langdurige stabiele fasen, maar misschien kan een ex-cycloon straks nog voor fraai nazomerweer gaan zorgen. Vaak wordt aan de voorzijde van zo’n voormalige storm (op de oceaan) veel warmte richting West-Europa getransporteerd, zodat er een mooi hogedrukgebied ontstaat. Een perfecte 25 graden begin komende week ? Bel de weerprimeurlijn eens op 0900-1234554 voor een kundige vooruitblik. Marc Putto

– is het kloppend hart van de beeldende kunst aan het Lange Voorhout. Een ontmoetingsplaats van kunst, kunstenaars en kunstliefhebbers. Kom zelf maar eens kijken. De toegang is gratis. Vraag

naar de

Nog t/m 8 september: Den Haag Sculptuur: Manolo Valdes en Kim de Ruysscher

Jozef van der Horst: zondag

8 21 90 5 o 3-4

maandag

9 21-22 90 10 0 4-5

heid van renteloze, gespreide

t/m 19 september:

Weerman

mogelijk-

‘Lichttonen, technische know-how en natuurvormen’ Neonkunst • Sam Drukker: ‘Schilderijen van een stadsjutter’

Nico Emons:

‘Europa in de Kunst’ •

Saskia Crefcoeur

(curator) ‘Verse fotografie’: StudentenKABK (eindexamen) Fotowerk in uitvoering

betaling. Leden van Pulchri Studio ontvangen 5% korting bij aankoop.


28>

Vrijdag 3 september 2010

society

vilan, renate & de residentie

Ondernemen blijkt helemaal niet zo ingewikkeld

Applaus! In de vakantieperiode hoorden wij dat zich deze zomer talloze nieuwe abonnees hebben aangemeld, omdat ze in de veronderstelling verkeerden dat onze rubriek voorgoed was opgeheven. Wat een bittere teleurstelling voor deze mensen! Want we zijn er niet alleen weer, wij hebben er ook zin in! Al moet ik zeggen dat het begin van de week wat moeizaam was. Zo hadden wij graag de show van onze favoriete couturier Michael Barnaart van Bergen in het nieuwe Hilton bezocht, maar dat bleek niet mogelijk, omdat een Den Haag Centraal-redactrice, die wij hier voor haar veiligheid niet met name zullen noemen, de uitnodiging had ingepikt. De uitnodiging voor de Studentenondernemersprijs in het Circustheater had ze laten liggen, dus moesten we daar naar toe. Als wij het woord ondernemer horen, beginnen wij meestal luidruchtig te gapen, maar gelukkig bleek de presentatie in handen van Harmke Pijpers. Die wij niet alleen bewonderden om haar overduidelijk op de Chinese opera geïnspireerde make-up, maar ook om de vertrouwd pittige manier waarop zij de studentenondernemers de maat nam. Tegen een studentenondernemer met plannen om naar Amerika te verhuizen: “Is dat niet old-school? Moet je niet naar China?” En tegen een studentenondernemer met kind: “Hmm. Dus op dat gebied ben je ook ondernemend geweest. Maar vader je wel genoeg?” Ook was daar het D66-kamerlid Kees Verhoeven, die meldde dat Nederland nog steeds over handelsgeest beschikt, wat wij heel geruststellend vonden. Ondernemen blijkt ook helemaal niet zo ingewikkeld als je zou denken. Als je bijvoorbeeld ‘na intensief marktonderzoek tot de con-

Niet gewonnen?

Elke ondernemer zou wel over de krachten van Mary Poppins willen beschikken. > Foto's Mylène Siegers

clusie komt dat er voor buxushagen een intensieve markt bestaat waarop niet goed wordt ingespeeld’, richt je, als je Pim Donkerlo heet, gewoon de website www.mijnbuxus.nl op. Daar kunnen dan mensen terecht die in hoge buxusnood verkeren maar geen kant op kunnen. Zij krijgen hun struik binnen 48 uur thuis bezorgd, plus een abonnement voor onderhoud, zodat ze voorlopig nog niet van je af zijn. Pim, die pas 23 jaar is en inderdaad wel iets heeft van een opgewekte tuinkabouter, mocht er de belofteprijs voor veelbelovende startende studentenondernemers voor in ontvangst nemen. Het publiek dat voor de prijsuitreiking naar het Circustheater was toegestroomd, bestond voor een groot deel uit een beetje Peek & Cloppen-

burg-achtige jongens, die wij in onze studententijd geen blik waardig hadden gekeurd. Maar goed, wij studeerden dan ook in een tijdperk dat de belangrijkste tijdsbesteding van een student bestond uit slemppartijen gevolgd door ontucht. Hedendaagse studenten weten niet eens wat dat inhoudt, laat staan dat ze er tijd voor hebben als ze ook nog eens ondernemer zijn. Maar wat ons die middag het meest intrigeerde was het linguïstische aspect. Wij hoorden curieuze uitdrukkingen waarvan wij niet wisten wat ze inhielden, zoals: ‘een marketingkanaal neerleggen’ of ‘ergens full commitment voor gaan’. Er blijkt een mensensoort te bestaan die zichzelf ‘een echte teamspeler’ noemt, er lopen ondernemers rond die ‘de

uitknop van de turbo hebben zoekgemaakt’ en een buxushaag mag je gewoon ‘een product’ noemen. We maakten vlijtig aantekeningen. Hoogtepunt van de middag was de vlammende toespraak van ondernemer/wereldverbeteraar Ruud Koornstra die het juryrapport had moeten voorlezen, maar daar wegens dyslexie van afzag. ‘Als er brandweerauto staat, lees ik benzinestation’. Wel riep hij zijn publiek op bij te dragen aan een betere wereld. Als voorbeeld gaf hij de elektrische sportwagen waarin hij rijdt. Daarbij tekende hij aan dat hij onlangs gesnapt werd terwijl hij met 220 kilometer per uur over de snelweg reed en geen bekeuring kreeg, omdat de dienstdoende politieagent vond dat hij thuis niet kon aankomen met het verhaal dat hij een

‘plastic auto die op batterijen loopt’ op de bon had geslingerd. Een anekdote waaruit de aanwezige studentondernemers volgens ons alleen maar op konden maken dat je, als je de wereld wilt verbeteren, gewoon erg hard moet rijden. De studentenondernemersprijs ging uiteindelijk naar de 27-jarige student commerciële economie Abel Vegter die met de import van het waveboard zijn fortuin maakte, maar er toch in slaagde er uit te blijven zien als een zorgeloze beachboy. En die, toen de jury hem streng toevoegde dat de waveboard-hype na vijf jaar beslist zou zijn overgewaaid, vrolijk antwoordde: “Vijf jaar? Ik dacht toch echt drie, hoor!” Renate van der Zee

dhc-173  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you