Page 1

4Actueel 4Cultuur 4Sport 4Service

1-8 9-11 12-13 25-28

4 H  et groen-gele hart van Ruud Mansveld

4 P rozafestival in 2008 naar Hofstad

pagina 2

4 G  uido de Moor prijs voor Mirjam Stolwijk

pagina 3

pagina 10/11

vrijdag 31 augustus 2007 • jaargang 1 • nummer 16 • € 1,00

Amerikaanse diplomate na ongeluk

‘Sorry, I have a meeting’ Heeft een diplomaat, als vertegenwoordiger van zijn land, een voorbeeldfunctie? Of leidt de diplomatieke onschendbaarheid tot een vrijbrief voor onbehouwen en asociaal gedrag? De legal counsellor Denise Manning van de Amerikaanse ambassade hier ter stede wist na het veroorzaken van een ongeluk in elk geval alleen dat ze naar een meeting moest. Door Alexander Münninghoff Zonder goed te kijken opende diplomate Denise Manning op maandag 16 april van dit jaar het portier van haar stationcar. De actrice en toneelschrijfster Jannie Houweling reed op dat moment op haar fiets voorbij en smakte tegen de grond. Gevolg: een open gecompliceerde breuk aan haar elleboog, een akelige wond aan haar knie en veel bloedverlies. “Dat was een ongeluk dat iedereen kan overkomen. Dat neem ik haar ook niet echt kwalijk. Maar ik ben verbijsterd door de onpersoonlijke, niet-humane reactie die volgde”, zegt Houweling. Die reactie was inderdaad niet erg gevoelvol. Mevrouw Manning bleef enkele minuten in de buurt van haar slachtoffer en toen iemand van het Octrooibureau, voor welks deur het ongeval plaats had, enige eerste hulp had verleend en een ambulance had gebeld, vertrok zij onder het uitspreken van de verklarende woorden: ‘Sorry, I have a meeting to attend to, I have to go’. Diezelfde avond werd Houweling in het Bronovo geopereerd en liep vervolgens een aantal weken rond met een arm die tot de oksel in het gips zat, met nu nog steeds voortdurende hinderlijke gevolgen. Voor een actrice die hard bezig was met de voorbereiding van een volgende productie een ramp. Eenmaal tot rust gekomen belde Houweling naar de Amerikaanse ambassade. Dat was op woensdag 18 april, twee dagen na de gebeurtenis. Houweling: “Dat werd een krankzinnig gesprek. Het begon ermee dat ik mevrouw Man-

Kraak en Smaak vervangt Krezip Danceformatie Kraak en Smaak vervangt vrijdag 31 augustus Krezip bij de ‘opwarmer’ van Beatstad. Krezip stond oorspronkelijk gepland op Beatstad Heats, een evenement op de Grote Markt dat vooraf gaat aan het eigenlijke Beatstad zaterdag op het Malieveld. De gemeente liet begin deze week weten dat hier geen vergunning voor werd gegeven, omdat Krezip te veel publiek zou trekken waardoor onveilige situaties konden ontstaan. Arwin Touw, organisator van het evenement had niet verwacht dat de gemeente zich zo zou opstellen. Vergelijkbare ingrepen bij BeatNach met zowel Anouk als Kane vindt hij niet vergelijkbaar. “Krezip is lang niet zo groot als Anouk en Kane, maar ik kan niks aan de beslissing veranderen. De politie heeft op dit moment een zomerrooster en als de gemeente zegt dat de veiligheid hierdoor niet gegarandeerd kan zijn, houdt het op”. Kraak & Smaak bestaat uit Mark Kneppers (DJ Knuppelhout en de helft van het DJ-duo Wipneus & Pim), de klassiek geschoolde Oscar de Jong en Wim Plug. Hun muziek is een mix van elektronische funk, samples en breakbeats. Ook de zangeres Rose zal met de formatie optreden.

de telefoon had gepakt om de diplomate op het laakbare van haar handelwijze te wijzen. In die maand waren heel wat telefoontjes van Houweling onbeantwoord gebleven. “Wij werden als het ware gepiepeld. Ze beloofden om actie te ondernemen en dan volgde er weer stilte. Het was duidelijk dat het initiatief om dit tot een verzekeringstechnisch normaal einde te brengen steeds bij ons werd gelegd”, zegt Houweling. Ook deed de actrice aangifte bij de politie. Maar dat blijkt een losse flodder: hier komt de diplomatieke onschendbaarheid om de hoek kijken. De afdeling protocol van Buitenlandse Zaken geeft toe dat er niet veel meer dan een vermanend woord richting de Amerikaanse ambassade in zit. En die ambassade hoeft er verder niet op te reageren. Wat zij ook metterdaad niet doet: op ter zake doende vragen van Den Haag Centraal antwoordt de afdeling Voor Jannie Houweling is de verwerking van de perscontacten met het nietsellende nog niet voltooid. Foto Mylène Siegers zeggende: ‘Traffic incidents are always unfortunate; this ning moest uitleggen wie ik was. ‘O ja’, one is no different. As the incident is zei ze toen. Alsof ik in de eerste plaats being handled in the proper channels, een lastige bijkomstigheid was, die ze it would not be appropriate for the Emalweer half vergeten had. Mevrouw bassy to discuss it publicly’. Hoe ‘proManning vroeg verder niet hoe het met per’ die ‘channels’ zijn is overigens nog me ging en dat heeft ze tot op de dag niet duidelijk, want tot op de dag van van heden niet gedaan. Ik legde haar heden is er, ondanks een toezegging die uit dat ik in het ziekenhuis was geope- op 15 juni is gedaan, nog geen teken reerd en dat ik niet kon werken, wat van leven van de betreffende verzekevoor een free lancer zoals ik natuurlijk ringsmaatschappij ontvangen. geen pretje is. ‘It is not my responsibili- Voor Jannie Houweling is de verwerty that you can’t work’, was haar enige king van de ellende nog niet voltooid. reactie. Wel heeft ze er een creatieve draai aan weten te geven. Haar komende producT o p a d v o c aa t tie, ‘Leven? Of theater?’ geheten, gaat Was dit al frustrerend voor Houwe- juist over het inzicht in de oorzaak van ling wegens het zo onbegrijpelijke ge- conflicten waar mens en maatschappij brek aan gevoel voor de situatie en de mee geconfronteerd worden. De aceigen verantwoordelijkheid in deze trice: “En mijn ongeval, met de nasleep zaak bij Manning, nog erger werd het daarvan, heeft me bij de ontwikkeling de weken die daarop volgden. Pas na van mijn productie zeker geholpen. Wel een maand ondertekende Manning het grappig. Zoals ik het nu bekijk zou ik schadeformulier, niet dan nadat een eigenlijk mevrouw Manning dankbaar met Houweling bevriende topadvocaat moeten zijn”.

vrijdag 31 augustus 2007

Toneel

Den Haag Centraal presenteert: Cultureel Seizoen 2007/2008

• Muziek • Cabaret • Dans • Mode • Opera • Beeldende kunst • Musical

Extra bijlage Cultureel Seizoen 2007/2008

15_Voorpagina.indd 15

29-08-2007 13:52:42

Den Haag Centraal omvat deze week een tweede katern, waarin vooruit wordt geblikt op het Culturele Seizoen 2007/2008. Interviews, achtergronden en beschouwingen over de programmering van onder meer Het Nationale Toneel, De Appel, het Nederlands Dans Theater en Residentie Orkest. Wat presenteren de Koninklijke Schouwburg, Theater aan het Spui, Diligentia, Circustheater en Regentes? Wat valt er te zien in het Gemeentemuseum Den Haag, Fotomuseum, Gem en Mauritshuis. Welke avonturen kunnen we bij Stroom en de Vrije Academie tegemoet zien? Dat alles en nog veel meer in een aparte bijlage van 14 pagina’s. Op zondag 2 september presenteert cultureel Den Haag zich op het UIT Festival op en rond het Voorhout.

4Adver tenties3

4Adver tenties3

Kijk voor de programmering op radio en tv West op pagina 28.

0017_1735x108_def.indd 1

28-08-2007 17:33:56


2

Feuilleton

Vrijdag 31 augustus 2007

AFLEVERING 16

Wat vooraf ging. Wanneer Robbie Sulapessy de foto van Inge Hogenhuis komt ophalen, merkt Lex dat die

is verdwenen, mét het telefoonnummer waaronder ze bereikbaar is. Robbie werd door haar gebeld om foto’s van haar op een adres in de Bankastraat af te leveren.

Het adres, had Robbie gezegd, was Bankastraat 120. Ik was er met zijn envelop om zes uur. In de envelop zaten nog twee foto’s die hij indertijd van Inge in het Rode Kruis had gemaakt maar, zoals hij had gezegd, het waren slechte opnamen en je zag haar er nauwelijks op. Ik had mijn voorzorgen genomen. Ik was niet met de Heinkel gegaan maar op de oude Fongers van Balemans die ik van hem had geleend met het smoesje dat mijn scooter niet wilde starten. Ik was bovendien drie blokjes omgereden om er zeker van te zijn dat er geen blonde vent achter me aan zat. Remmelt. Wat zou hij doen als hij zijn sigarettenkoker miste? Meteen al toen ik naar het huis toefietste, zag ik er wat er mis was. Het stond leeg. En te huur. De straat zelf lag er bij, zoals alle straten in Den Haag op een late zondagmiddag, alsof alle bewoners net waren ontvoerd door de Martianen. De enige auto stond naast het huis geparkeerd, een witte Borgward Isabella coupé. Ik stapte af, keek toch eerst om me heen en liep naar de twee grote ramen van de beletage. De kleinere eronder van het sousterrain waren afgeschermd met houten schotten. Ik ging op mijn tenen staan en tuurde door stoffig glas naar lege, kolossale kamers-en-suite. Naast een marmeren schouw stond alleen een werkbank met wat gereedschap erop. Verder weg schemerde het groen van een tuin. Ik liep het bordesje op. Boven een trekbel gaven twee schroefgaatjes aan dat iemand een naamplaatje had weggehaald. Op de deur ernaast prijkte onder huisnummer 122 een koperen bord met de lettering CARELSE’s BOEKHOUDKUNDIG BUREAU, eronder een briefje “Wegens vakantie afwezig”. Een leeg kantoorpand. Had Robbie zich vergist in het huisnummer? Inge Hogenhuis, alias Zwarte Molly, alias Suze. Een vrouw die er vandoor was gegaan toen ik naar haar armband had gevraagd. Waar gíng dit verdomme allemaal om? Grimmig realiseerde ik me dat ze me misschien op ditzelfde moment wel ergens achter een van die spiegelende ramen in de gaten hield. Zij of die Remmelt! Als het inderdaad zo was, als ik dacht, hoe zou ze dan binnen komen? Had ze

de sleutel? Via de achtertuin? Een leeg pand, te huur gezet door makelaardij Zeilstra & Co. Ik wandelde omhoog, ging op de hoek van de Kerkhoflaan op een bankje zitten en staarde een tijdje rokend naar het immense groen van de Scheveningse Bosjes. Wat kon ik doen? Ik kon toch moeilijk afwachten of zij of die Remmelt hier op zou duiken! Waarom wilde ze die foto’s? De armband? Want die stond erop. Een vrouw die gedichten declameerde maar een hoertje was geweest. Een hoertje dat eind jaren veertig uit Amsterdam naar de Doubletstraat was gekomen. Opeens zat ik onbeweeglijk, de gedachten tollend door mijn hoofd. Een hoertje in Amsterdam! Had ik haar dáár dan gezien, die winter van ’44, bij Madame Zarathoestra? Was zij één van de meisjes geweest die daar met Moffen en landverraders naar bed ging? Nico had een glimp van de man opgevangen die de armband van Madame Zarathoestra had gekocht. Een vent met een speldje van de NSB. Had híj die armband aan Inge Hogenhuis gegeven of hoe ze ook mocht heten? Maar dan nog. Waarom was ze er dan vandoor gegaan toen ik ernaar had gevraagd? Wilde ze niet dat iemand van haar verleden wist? Maar ik had alleen gezegd dat ze een mooie armband droeg! Had ze mij soms ook herkend? We hadden de paar meisjes die er werkten, soms gezien. Een enkele keer als die benauwde zolder te veel werd, wipten we even naar buiten, even een hap ijskoude frisse lucht op het binnenplaatsje waar twee achterramen op uitkeken. Ik herinnerde me dat we er surrogaatsigaretten hadden gerookt terwijl we naar de moffen keken die binnen in gedempt licht met enkele schaars geklede vrouwen onze Hollandse jenever dronken. Had ze mij toen gezien, en ik haar? Maar waarom had ze dan die vent opdracht gegeven bij me in te breken? Plotseling herinnerde me de oude Indische wijsheid dat als je de tijger niet kunt vinden, je moet zorgen dat hij naar je toekomt. Ik had weliswaar geen bokje om aan de klapperboom

De moord op Blonde Dolly door Tomas

ven want hij miste het ding, het was een verjaardagscadeautje van zijn vrouw, ziet u. Hij heeft de sleutel weer netjes teruggebracht hoor. U zou nog wel horen, zei hij”. Het duizelde me. Dus dan had een rechercheur vannacht die koker verloren! Kon dat? Black Beauty-sigaretten. Maar wie had er dan een peuk van dat merk in de ontwikkelaar uitgedrukt? Die rechercheur? Was hij dan weer langs de achtergevel teruggeklauterd? De tintels vlogen over mijn rug maar op de een of andere manier lukte het me om mijn stem onder controle te houden. “Hoe zag hij eruit?” “Daar let ik op mijn leeftijd niet meer op, hoor! Ja, hij was blond en droeg een zonnebril. En hij had een lelijke schram op zijn wang opgelopen door de rozenstruiken vannacht…”. Een schram! Anneke had gezegd dat ze de man had afgeweerd toen hij haar met een mes had bedreigd! “Hij reed in een witte Borgward Isabella”, zei het jongetje. “Net zoals op het plaatje van Hus dat ik gisteren bij de beschuit kreeg, weet u nog wel, oma?” Ze lachte. “Japie weet alles van auto’s. Kom, knul, pappa en mamma wachten en het is nog een eind naar Moerwijk”. Ze knikte naar me en liep met het jochie naar de Javastraat. Wezenloos liep ik de trappen op naar mijn etage. Een Borgward. Dezelfde als ik in de Bankastraat had gezien? Had die vent me dan de hele tijd in de gaten gehouden? Goddomme, hier gewoonweg brutaal binnen gekomen en de koker gepakt en… Ik stond stil toen ik de lichtblauwe envelop op de bank zag. Had ik die niet gezien toen ik de rotzooi had opgeruimd? Alleen mijn naam stond erop, in blokletters: “A.A. van der Broek”. Alex Anton. Erin zat een velletje luchtpostpapier, ook in blokletters beschreven. Ze dansten voor mijn ogen, één regel maar: “Stop ermee als uw leven u lief is”.

Ross

vast te binden en me verdekt in de alang allang met m’n karabijn op te stellen, maar ik had wel wat anders! Nerveus haalde ik één van Robbie’s foto’s uit de envelop. Ik legde hem op mijn knie en schreef er in blokletters achterop: “Beste mevrouw Hogenhuis. Ik zou graag eens met u willen praten over die winter van ’44 toen in Amsterdam. U kunt dan meteen de sigarettenkoker van uw vriend Remmelt terugkrijgen. U kent vast mijn telefoonnummer”. Ik stopte de foto terug in de envelop en kwam overeind. Liep Robbie gevaar? Dat leek me niet, het ging om mij al wist ik dan bij God niet waarom. Ik liep langs de huizen terug. De Borgward was verdwenen. Een ogenblik overwoog ik op nr. 118 aan te bellen en te informeren naar de eigenaar van het lege kantoorpand maar het leek me beter geen aandacht te trekken dus gooide ik de envelop in de bus, pakte de Fongers en fietste terug naar huis. Net toen ik daar afstapte kwam m’n bejaarde buurvrouw haar deur uit met een kleine jongen. “Ach, meneer van der Broek. Er was zojuist een rechercheur voor u”. “O. En?” “Hij zei dat hij vannacht zijn sigarettenkoker in mijn tuin had verloren en of ik die misschien had gevonden”. “Wat?”, zei ik onnozel. “Wat ik zei. Ik heb hem maar uw sleutel gege-

Stadsmens

door

Wordt vervolgd.

Joke Kor ving

Het groen-gele hart van Ruud Mansveld Opgedoken uit het archief: in een interview vertelt Aad Mansveld dat zijn zoontje Rudy van bijna tien al een week niet tegen hem praat. De voetballer heeft aangekondigd te gaan stoppen en het jongetje pikt dat niet. “Daar staat me vaag iets van bij”, reageert Ruud Mansveld op dit verhaal uit het verleden. “Maar mijn vader zei in 1975 al dat hij ermee ophield. Dat riep hij elk jaar weer en hij is toch doorgegaan tot 1982”. Het nieuwe ADO-stadion in het Forepark schittert je op deze zonnige ochtend tegemoet. Op het voorplein staat het bronzen beeld van Aad Mansveld. Hij lijkt een beetje eenzaam in die enorme ruimte. Op het hoofdkantoor wordt druk gesleuteld aan buitendeuren. In de kamer van Ruud Mansveld, medewerker van de afdeling marketing en pr van ADO Den Haag, zijn de dozen nog hoog opgestapeld. Het zijn de laatste loodjes van een verhuizing. Als Ruud wordt verteld dat het nieuwe stadion en alles daar omheen imponeren, glimmen zijn ogen. “Dit is een te mooi stadion voor de eerste divisie”, steekt hij van wal. “Hier moet op Europees niveau gevoetbald worden, tegen Barcelona, niet tegen Veendam”. Maar, weet zelfs de leek, ADO zit toch niet meer in de eredivisie. “Ach, dat is maar eventjes”, wuift hij de reactie weg. “Als je alles tegen elkaar afzet, en de winterstop meerekent, duurt het een maand of negen”. Want de liefde voor zijn club is groot. “Ik heb een groen-geel hart”, zegt hij halverwege het gesprek. Ruud Mansveld is dagelijks vele uren in touw voor ADO Den Haag dat eigen media heeft, zoals televisie. Een van zijn taken is bijvoorbeeld het maken van webpagina’s voor de club en hij zorgt onder meer voor wedstrijdverslagen. “Dat doe ik in samenwerking met Frans Leermakers. Hij is sportjournalist geweest en schrijft het verslag. Ik

Ruud Mansveld: ‘Ik had het er even moeilijk mee’. Foto Creative Images ga naar alle uitwedstrijden, bel na afloop bepaalde feiten naar hem door en analyseer de wedstrijd. Dat doe ik eerlijk en objectief, maar wel een beetje gezien met een groen-gele bril op”.

Hoe kijkt hij dan? Mansveld: “Als het slecht was, wordt er natuurlijk niet geschreven dat het een wereldwedstrijd is geweest. Maar je hoeft niet alle overtredingen te melden als er geen gele kaart

voor is gegeven. Waarom zou je dat aanwakkeren?”. Zo’n tien jaar geleden vroeg Mark Wotte, toenmalige hoofdtrainer en technisch directeur van ADO, of hij manager wilde worden van het landelijke jeugdteam. “Na twee jaar heb ik de handdoek in de ring gegooid. Het ging niet zo goed tussen de trainer en mij. In mijn beleving had ik meer verstand van voetbal dan hij”. Mansveld, die intussen een internetbedrijfje had, keerde na een paar jaar terug. Hij bouwde, geheel gratis, een website voor ADO. “We stonden onderaan de eerste divisie en de club bezat geen cent. Dan ga je daar geen geld voor vragen”. Mansveld liet zijn groen-gele hart spreken. Tot toenmalig algemeen directeur Robert Langenbach hem vroeg in dienst te komen bij ADO. “Onder zijn leiding was de club met sprongen vooruit gegaan. Ik moest een keuze maken. Of doorgaan met mijn eigen bedrijf of fulltime bij ADO werken. Er zullen best mensen zijn geweest die me voor gek hebben verklaard dat ik voor dat laatste koos. Maar ik vind het een eer”. Want denk niet dat hij ooit één dag met tegenzin bij ADO arriveert. “Ik moet hier niet werken, ik mág hier werken”. Zijn vader, die in december 1991 overleed, is een ware Haagse held. De aanloop naar de officiële onthulling van zijn standbeeld eind vorige maand was indrukwekkend: Elvis Presley die ‘You’ll never walk alone’ zong, supporters die de naam van Aad Mansveld scandeerden. Wie had er geen brok in de keel. “Dat heb ik van heel veel mensen gehoord. Het is aan mij een beetje voorbijgegaan. Ik stond toen nog buiten het stadion”. De ontroering kwam bij hem tijdens de onthulling. Op dat enorme voorplein lijkt zijn vader zo eenzaam. Ruud Mansveld valt een seconde stil en vertelt dan dat hij kort geleden een bijzondere ervaring had. “Het regende en ik reed over de snelweg naar huis toen ik naar hem keek. Ik weet dat het een bronzen beeld is en dat ik er nog aan moet wennen, maar ik vond het niet prettig: ‘Kijk ‘ie daar nou staan in de zeikregen’. Ik had het er even moeilijk mee”. www.adodenhaagtv.nl


Actueel

Vrijdag 31 augustus 2007

Amsterdams prozafestival naar Den Haag Het Amsterdamse proza- en columnistenfestival ‘Verhaal halen’ komt in 2008 naar Den Haag. Stichting Dichter aan huis, initiatiefnemer van het festival, heeft hiertoe besloten vanwege ontoereikende subsidies in Amsterdam. Het evenement is het enige Nederlandse prozafestival. “We hebben zulke positieve reacties gekregen dat het zonde is om te stoppen”, aldus Ferry Simonis van Stichting Dichter aan huis. door

Columnist Hugo Borst was vorig jaar een van de trekkers bij ‘Verhaal halen’. Straks wellicht in Den Haag? Foto: Pim Ras/Hollandse Hoogte Hierbij treden dichters op in de intimiteit van kleinschalige locaties zoals woonhuizen, ateliers en woonschepen. Daarnaast organiseerde de stichting het internationale poëziefestival ‘Literair Paspoort’. “Helaas kregen we daar ook te weinig subsidie voor. Aangezien ‘Dichter aan huis’ om het jaar is, zou 2008 eigenlijk een loos jaar zijn”. Nu ‘Verhaal halen’ naar Den Haag komt, is dat probleem opgelost. Het festival staat het laatste weekend van september 2008 gepland, maar verder heeft Simonis zich nog niet geconcentreerd op het programma. “Het worden in ieder geval top-

schrijvers. Vorige keer heeft zo’n negentig procent van alle schrijvers toegezegd om te komen, dus ik verwacht weinig problemen”. Wie er in ieder geval op zijn verlanglijstje staan, zijn Wim de Bie en Kees van Kooten. “Deze Haagse schrijvers kunnen natuurlijk niet ontbreken”.

Kleine

locaties

De intimiteit waarin het verhaal wordt verteld, is een belangrijke pijler in ‘Verhaal halen’. Daarom kiest de stichting voor kleine locaties, waar schrijver en lezer elkaar normaal gesproken niet ontmoeten. “De schrijvers lezen voor in woonhuizen en

ateliers. Hetzelfde principe passen we toe in het poëziefestival, maar eigenlijk wil ik nu wel andere huizen in de route hebben”. Simonis hoopt dat mensen hun huis ter beschikking stellen voor het festival. “We concentreren ons op het centrum, maar dat is al een breed begrip voor ons. Huizen van Scheveningen tot randje Schilderswijk komen in aanmerking. Enige voorwaarde is dat we het voor elkaar krijgen om drie huizen vlakbij elkaar tot onze beschikking hebben. Het vraagt dus wel om enige samenwerking tussen de buren”. Geïnteresseerden kunnen hun huis opgeven via festival@dichteraanhuis.nl.

‘Juliana kan maar beter verhuizen’ Door Elske Koopman

Het beeld van Juliana van Stolberg. Foto Roel Rozenburg

Juliana van Stolberg kan maar beter verhuizen. Dat vindt een groep actieve bewoners van Bezuidenhout-Midden. Zij willen dat het beeld aan de Koningin Marialaan voortaan in het Koningin Sophiepark komt te staan. Dat maakt fotograaf Roel Rozenburg komend weekeinde bekend bij de presentatie van zijn nieuwe fotoboek over Bezuidenhout. Het Koningin Sophiepark is de afgelopen jaren volledig opgeknapt. De gemeente deed de opknapbeurt op verzoek van de bewoners. Nu ligt er een mooi park en volgens de bewoners hoort daar een mooi beeld bij. Het beeld van Juliana van Stolberg is door het nationaal comi-

té geschonken aan de toenmalige prinses Juliana bij haar achttiende verjaardag. De kunstenaar A. M. IngenHousz (1881-1953) ontwierp een zandstenen monument met als middelpunt Juliana van Stolberg. Zij heeft haar hoofd lichtgebogen en haar handen rusten op de muren naast haar. Om die muren staan haar vijf zoons. Onder haar rechterhand staat Willem van Oranje en onder haar linkerhand Lodewijk. Aan de achterkant van het monument staan Adolf en Hendrik en in het midden Jan de Oude. Het was het eerste en waarschijnlijk enige beeld dat ooit van Juliana van Stolberg is gemaakt. Prinses Juliana onthulde het monument op 23 april 1930, onder het toeziend oog van koningin Wilhelmina en koningin-moeder Emma, naar verluidt grote bewonderaars van Juliana van Stolberg. Het monument stond toen op het Louise de Colignyplein. In 1954 verhuisde het naar de Koningin Marialaan.

Emilie Gordenker nieuwe directeur Mauritshuis Het Mauritshuis krijgt voor het eerst in zijn geschiedenis een vrouwelijke directeur. Kunsthistoricus Emilie Gordenker (1965) neemt vanaf 1 januari 2008 de taak over van Frits Duparc, die sinds 1991 aan het museum is verbonden. Gordenker is momenteel senior Curator Nederlandse en Vlaamse kunst in de National Gallery of Scotland in Edinburgh. Antony Burgmans, voorzitter van de Raad van Toezicht van het Mauritshuis heeft er alle vertrouwen in: “Ze is een gerespecteerd kunsthistoricus met gedegen kennis van het collectiegebied van het Mauritshuis”. Gordenker heeft kunstgeschiedenis gestudeerd in de Verenigde Staten aan het Institute of Fine Arts, New York. In 1998 is zij daar gepromoveerd op een dissertatie over de Vlaamse 17deeeuwse schilder Anthony Van Dyck, dat nu als standaardwerk geldt. Na haar studie heeft ze als freelance kunsthistoricus gewerkt met opdrachtgevers als de Metropolitan Museum of Art en de Frick Collection. Ook werkte ze voor het Londense bedrijf Antenna waar ze audiotours produceerde voor bekende musea.

Haagse opleidingen vrede en veiligheid De Haagse Hogeschool krijgt vanaf september twee nieuwe internationale opleidingen op het gebied van recht en management. De school wil hiermee inspelen op de profilatie van Den Haag als internationale stad voor recht, vrede en veiligheid. De eerste opleiding, ‘law’, is de Engelstalige variant van de opleiding HBO-rechten. In gemiddeld vier jaar worden studenten tot breed inzetbare professionals opgeleid die zich vooral bezighouden met de praktische toepassing van het (internationale en Europese) recht. De tweede studie heet ‘Public Mangement’ en moet een nieuwe stroom internationale beleidsmakers opleiden.

Geologische kaart Den Haag en Rijswijk

Miranda Fieret

René Appel, Wim de Bie, Hugo Borst, Midas Dekkers, Hanneke Groenteman en Joost Zwagerman. Deze en tientallen andere schrijvers lieten vorig jaar de prachtigste proza horen in Amsterdamse huiskamers en ateliers. Het festival ‘Verhaal halen’ moet het publiek in contact brengen met de schrijver. “Maar we kregen niet genoeg subsidie van het Amsterdamse Fonds voor de Kunsten”, zucht Simonis. Zelfs in beroep gaan tegen de uitspraak bleek niet te werken. Het tweedaagse festival zat zonder geld. Ferry Simonis heeft het daarom naar Den Haag gehaald. “Jetta Klijnsma was meteen enthousiast over het idee. We hebben al een mondelinge toezegging. Nu moeten we het verzoek nog officieel indienen bij de gemeente”. De gemeente geeft aan dat de stichting pas na de beoordeling van het verzoek daadwerkelijk uitsluitsel krijgt over de subsidie. Sinds 1991 organiseert de stichting Dichter aan huis het gelijknamige tweejaarlijkse poëziefestival ‘Dichter aan huis’.

3

Nu het Sophiepark helemaal af is, getuige de officiële opening begin juli door stadsdeelwethouder Marnix Norder, vinden de bewoners het tijd dat Juliana van Stolberg verhuist. “Het Sophiepark is de ideale plek. Alle architectuur komt er samen, je hebt de wederopbouw van de jaren vijftig en je kijkt tegen de Prinsenhof op. Dat is beter dan waar ze nu staat, daar staat ze maar te vereenzamen”, aldus Rozenburg. Een vrij actieve club onderhoudt het park en wil ook wel voor het beeld zorgen. Uiteraard zal Juliana van Stolberg tussen de Marialaan en haar nieuwe verblijf wel even opgepoetst moeten worden. Het beeld is namelijk hard toe aan een opknapbeurt. Rozenburg geeft toe dat niet iedereen blij zal zijn met een verhuizing. “De mensen die nu vlakbij het beeld wonen, zijn misschien niet zo blij, maar ze staat daar nu wel een beetje verloren. Bovendien mochten zij al vijftig jaar naar Juliana van Stolberg kijken, nu zijn wij aan de beurt”, aldus Rozenburg.

“Woon je op het zand of op het veen?” Het antwoord op deze bekende vraag staat in de nieuwe geologische kaart van Den Haag en Rijswijk. De kaart laat een totale nieuwe benaming zien voor de geologische ondergrond van de regio. Ook worden alle archeologische vindplaatsen in Den Haag en Rijswijk voor iedereen toegankelijk. De nieuwe geologische kaart is gratis verkrijgbaar bij het gemeentelijk ContactCentrum in het stadhuis van Den Haag en bij de publieksbalie in het stadhuis van Rijswijk. De kaart is ook terug te vinden op internet. Voor Den Haag staat de informatie op www. denhaag.nl/archeologie. Hier staat ook informatie over alle archeologische vindplaatsen in de stad. Voor Rijswijk staat de informatie op www.rijswijk.nl onder de button ‘Archeologie’.

Meedenken over nieuwe burgemeester De gemeenteraadsleden vinden dat ‘ervaring en passie’ essentiële eigenschappen zijn voor de nieuwe burgemeester van Den Haag. Maar een definitieve profielschets is er nog niet. Vanaf 10 september kunnen burgers via internet meedenken over de eigenschappen die de nieuwe burgemeester moet hebben. Reacties kunnen ook schriftelijk via de Posthoorn worden ingestuurd. Niet alleen Hagenaars hebben zeggenschap in de reeks van ‘gewenste eigenschappen’. De gemeenten in de regio Haaglanden zijn ook vrij om hun stem te laten horen.

Haagse sportpenning voor Ruurd de Boer Ruurd de Boer heeft deze week de Sportpenning van de gemeente Den Haag ontvangen. Burgemeester Wim Deetman prees De Boer om zijn enorme daadkracht, passie en volharding waarmee hij zijn taak van voorzitter vervult. Dit geldt vooral voor zijn rol in de coördinatie van de voorbereidingen en de bouw van het nieuwe stadion in het Forepark. De voorzitter van de Raad van Commissarissen van ADO Den Haag kreeg de prijs in het nieuwe stadion uit handen van de burgemeester.

4Adver tentie3

De Nederlandse taal beheerst de Amerikaanse Gordenker vloeiend dankzij haar Nederlandse moeder en haar talrijke langdurige verblijven in Nederland. De kunsthistoricus verheugt zich op haar nieuwe functie. “Het is een geweldige uitdaging voor mij deze fantastische collectie te gaan beheren en waar mogelijk nog te versterken”. Emilie Gordenker volgt na een korte overdrachtsperiode Frits Duparc op.

0017_bon_rechts_def.indd 1

28-08-2007 17:35:23


0017_p4_Paagman_adv.indd 1

28-08-2007 18:32:24


Varia

Vrijdag 31 augustus 2007

Het zwaard heeft alles in zich Natuurlijk is Den Haag de stad waar de regering zetelt en de koningin resideert, maar het is ook de spirituele hoofdstad van Nederland. De Indiëgangers brachten niet alleen Gado Gado mee van de Gordel van Smaragd, maar ook het geloof in geesten en bovennatuurlijke krachten. De Haagse auteur Louis Couperus schreef erover in zijn boek ‘De Stille Kracht’. Vandaar deze gelijknamige zomerserie over spiritualiteit in Den Haag. Deze week: Iaido. Door Floor de Booys Ik heb niets met Oosterse vechtsporten. Ik heb Kill Bill niet gezien en ook de Last Samurai niet, terwijl ik graag naar Tom Cruise mag kijken. Maar als ik via via hoor van het bestaan van de in Scheveningen wonende Samurai Bjorn Aris, wordt mijn interesse toch gewekt. Zeker als ik op zijn website lees dat hij zich ook bezighoudt met Zen filosofie. Tijd voor een afspraak. We ontmoeten elkaar op een druilerige vrijdag in het Kurhaus. Daar zit een keurige man in de lobby. Niets Oosterse mystiek, geen staartje of kimono, laat staan een zwaard, eerder het type sportieve zakenman. “Dat klopt ook wel een beetje. Ik heb twaalf jaar bij een investeringsbank gewerkt”, vertelt Bjorn Aris. Hij heeft er wel schik in dat hij niet voldoet aan mijn vooringenomen beeld. “Je hoeft niet met geitenwollen sokken op een kleedje te gaan zitten hummen om spiritueel bezig te zijn. De ontdekkingsreis maak je binnen in jezelf. En dat doet iedereen op zijn eigen manier”. Voor Bjorn begon die tocht op zijn twintigste. Toen raakte hij in de ban van Iaido, de Japanse zwaardvechtkunst. Hij beoefent nu al tweeëntwintig jaar Iaido en behoort tot de top drie van Europa. Het was aanvankelijk vooral een fysieke ontdekking. De geestelijke component kwam er pas een paar jaar later bij, toen Bjorn met Zen begon. “Bij de bank was ik onder hoge druk enorme bedragen aan het verdienen. Dat was in het begin een kick, maar na een tijd werd het een trucje, een lege huls. Ik was hongerig naar meer. Niet in materialistische zin, maar geestelijk. Ik was nieuwsgierig naar het mystieke, wilde me verwonderen en iets leren over mezelf”.

Culturalis kiest voor buurtkunst Achter de coulissen van Culturalis aan de Hobbemastraat wordt hard gewerkt aan de totstandkoming van het nieuwe theater. De komende maanden ondergaat het gebouw (voorheen Volksbuurtmuseum/Zcala) een ware metamorfose. De oplevering van de theaterzaal heeft plaats in de zomer van 2008. Kim van der Boon, directeur van Culturalis: “De grote zaal blijft het hart van ‘t gebouw. Er komt een betere klimaatbeheersing en een inschuifbare tribune. Ook de kleine zaal is een volwaardige speelplek, maar kan tevens makkelijk omgetoverd worden tot repetitieruimte. Het gebouw biedt verder alles wat nodig is om theaterproducties te maken: repetitieruimtes, twee geluidsstudio’s en een decorwerkplaats”. Culturalis wil van het theater een centrum maken voor ‘community art’, oftewel amateurkunst uit de eigen wijk: theater, muziek, dans etc. “Daarnaast krijgt het theater een duidelijke jongerensignatuur; zij worden cultureel eigenaar van de producties”. Wie op de hoogte wil blijven, kan de website van Culturalis in de gaten houden: www.culturalis.nl . Culturalis organiseert overigens buiten de deur, te weten in de Grote Kerk, het Culturalis Korenfestival. Diverse koren uit Den Haag en de regio Haaglanden zijn uitgenodigd op zaterdag 20 en zondag 21 oktober 2007 optredens van maximaal 15 minuten te verzorgen. Dat gebeurt tussen 13.00 en 17.00 uur. Zo kunnen er per dag maximaal 20 koren optreden. De presentatie is in handen van Gregor Bak en de toegang is gratis.

Zieke kastanjes worden gekapt De bloedingziekte die meer dan de helft van de Haagse kastanjebomen heeft getroffen, zorgen voor de kap van nog eens 36 bomen. Tussen 3 september en 14 september worden op verschillende locaties in Den Haag ernstig zieke kastanjebomen gekapt, waaronder 2 monumentale bomen op het Nassauplein. In het komende plantseizoen worden op de lege plekken nieuwe bomen geplant. Per locatie wordt bekeken welk soort boom het beste in het straatbeeld past. Tot op heden zijn 272 kastanjebomen gekapt ten gevolge van de ziekte. Een bestrijdingsmiddel is nog niet gevonden, daarom worden er nog geen kastanjebomen teruggeplant.

Op z’n Haags de weg vinden

Eenvoudig

Bjorn sprong meteen in het diepe, kocht een boek over Zen en begon te lezen. Het duurde even voordat hij begreep dat Zen draait om het éénworden met wat er is. Bjorn: “Leven in het hier en nu. Het loslaten van het ego. Het is eigenlijk heel eenvoudig, wat overigens niet wil zeggen dat het ook gemakkelijk is. Het is juist heel moeilijk, want mensen schakelen in hun hoofd vaak heen en weer tussen verleden en toekomst en vergeten in het nu te leven”. Bjorn nam ontslag bij de investeringsbank en begon zijn eigen trainings- en adviesbureau Return on People. “In mijn trainingen speelt de Japanse gevechtskunst Iaido een belangrijke rol. Alles wat je nodig hebt om succesvol te kunnen leven zit in de Katana, het zwaard van de Japanse Samurai. Zij gebruikten het om te overleven, overal kon immers een vijand op de loer liggen. Wij gebruiken het om te léren leven. Om de geest te scherpen, alert te zijn en de kansen te benutten als ze zich voordoen”. Hij nodigt me uit om de eerstvolgende zondagmiddag deel te nemen aan een van zijn lessen om zo het wonder van het zwaard zelf te ervaren. En zo sta ik twee dagen later in mijn joggingbroek met een houten zwaard – voor beginners – in de hand in de gymzaal van een basisschooltje ergens in het Statenkwartier. Gelukkig ruikt het er niet meer naar zweetvoeten, maar naar wierrook. Bjorn is al een uur alleen aan het opwarmen geweest. Hij ziet er indrukwekkend uit in zijn zwarte kimono. Er staat een klank-

5

Samurai Bjorn Aris: ‘Over elke beweging is nagedacht’. Foto Mylène Siegers schaal en er staat een schilderij met een rode cirkel en daarin het teken van Iaido. De vijf leerlingen – allen man – maken bij binnenkomst een buiging in de richting van dat teken. Bjorn opent de les met het reciteren van de Hartsutra, een heilige tekst, in het Japans. Ik doe ook een poging, maar raak al snel het spoor bijster in de onbegrijpelijke keelklanken. Ook de Nederlandse vertaling is raadselachtig. Het gaat over de leegheid, begin noch einde. Zoveel is me duidelijk. Bjorn slaat op de klankschaal en daarna gaan we tien keer heel rustig in en uit ademen om ons hoofd leeg te maken en de geest alert en helder. Bjorn doet de vier basistechnieken van Iaido voor. Nikitsuke: het trekken van het zwaard, meteen overgaande in een snede. Kiritsuke: de direct volgende slag, snede of steek. Chiburi: er vanuit gaande dat de tegenstander is geveld, volgt het afschudden van het bloed van de zwaardkling. Noto: het insteken van het zwaard in de schede. Het ziet er mooi, geconcentreerd en krachtig uit. Maar het lijkt niet meteen heel erg moeilijk. En dat valt dus vies tegen als je het zelf

‘Je hoeft niet met geitenwollen sokken op een kleedje te zitten hummen’

gaat doen. We beginnen heel eenvoudig: het zwaard ligt voor ons op de grond. Wij zitten op onze knieen en buigen tot op de grond. Daarna pakken we het zwaard en steken het in onze (denkbeeldige) schede. Je mag het zwaard niet zomaar even vasthouden en ermee rondzwaaien. Bij Iaido ligt elke handeling vast omdat de zwaarden levensgevaarlijk zijn. Bjorn laat zien waar de vechttechnieken vandaan komen, welke situaties eraan ten grondslag liggen. Dat doet hij door de tegenstander te visualiseren met medeleerlingen. “Als je het ziet, begrijp je waarom de punt van het zwaard precies daar terecht moet komen en niet hier. Want dan raakt ie het hart bijvoorbeeld niet. Elke handeling is uiterst efficient. Over elke beweging is nagedacht”. Bjorn legt uit waarom hij een snee overdwars maakt en dan snel een stap naar achter doet voordat hij zijn zwaard weer opbergt. “Dat is omdat ik mijn tegenstander in zijn buik snijdt, daardoor vallen de darmen er direct uit en als je dan geen stap naar achter doet

wordt je kimono vies”. De gymzaal baadt in de late middagzon, buiten fluiten merels en klinken uitgelaten kinderstemmen. Binnen suizen de zwaarden door de lucht. Helaas maakt mijn houten zwaard niet zo’n fraai geluid. Ik moet nog teveel nadenken om iets spiritueels bij Iaido te ervaren. Bovendien wordt ik een beetje opstandig van al die regeltjes. “Daardoor ga je kracht zetten, terwijl je vanuit je kracht moet werken”, zegt Bjorn. Het vergt jaren oefening voordat je het nadenken over elke handeling kunt loslaten en het vanzelf gaat. “Dan wordt het net zo vanzelfsprekend als ademhalen en kom je in verbinding met je dieptste zelf”. Na afloop is er een kop jasmijn thee en ligt de gymzaal vol onzichtbare lijken.

‘Ik was hongerig naar meer. Niet in materialistische zin, maar geestelijk’

De Iaido lessen worden gegeven op dinsdagavond van 19.00 – 21.00 en op zondagmiddag van 13.00 – 15.00. Voor meer informatie: www.ikiru.nl Trainings- en adviesbureau Return on People: www.returnonpeople.nl of: 070 331 91 23

Gebruikers van het navigatiesysteem TomTom kunnen voortaan hun weg naar ‘ut èspalès’ in een Haags accent vinden. Het Nederlandse bedrijf Navigatiestemmen.nl heeft de Nachtburgemeester van Den Haag, René Bom, gevraagd om de Haagse versie van de gesproken wegaanduidingen voor zijn rekening te nemen. De presentator van Parkpop, Pure Jazz en Haagse KoninginneNach sprak de navigatiestem in plat Haags in. Uitspraken zoals ‘Veâhrdeâhrop zie je ut Rèswèkse plèn’ ontbreken niet in het vocabulaire.

Inzage plannen ambassade VS Voor de bouw van de Amerikaanse ambassade op de locatie Benoordenhoutseweg heeft de gemeente Wassenaar een ontwerp voor het bestemmingsplan Waalsdorperlaan opgesteld. Vanaf vrijdag 7 september ligt dit plan gedurende zes weken ter inzage bij de centrale balie van de gemeente, Johan de Wittstraat 45. Het plan is ook in te zien via de website www.wassenaar.nl/amerikaanseambassade. Op deze site wordt ook de verdere procedure uitgelegd. Indien er vragen zijn, is er op donderdag 20 september tussen 16.00-18.00 uur op Raadhuis de Paauw gelegenheid voor een mondelinge toelichting. Er zijn dan medewerkers aanwezig die het ontwerpbestemmingsplan mede hebben opgesteld. Voor deze bijeenkomst kan er uiterlijk een week voor het einde van de ter inzage legging, een telefonische afspraak gemaakt worden via telefoonnummer: 070-5122339 of 070- 5122451.


6

Interview

Vrijdag 31 augustus 2007

‘Het is zaak om van het verl

Ofschoon hij niet over aftellen wil spreken, komt een einde aan wat een eeuwig huwelijk leek sneller in zicht dan hij zich realiseert. De wegen van Rob Milders en Duindigt, altijd in één adem genoemd, scheiden zich over vier maanden na ruim 42 jaar. Een vreemd idee, Duindigt zonder Rob Milders. Toch is de hamvraag in deze of Duindigt en met name de draf- en rensport het wel zullen rooien zonder hun vaste man in de politieke frontlinie.

door

André Buurman

Het moet gezegd, Rob Milders was in de afgelopen 42 jaar zijn Duindigt één keer ‘ontrouw’. Een functie als secretaris, aanvaard in november 1989, bij de toen nog stichting Nederlandse Draf- en Rensport (NDR), zeg maar de KNVB van de paardensport, luidde zijn eerste en tevens eenmalige vertrek in als directeur van Duindigt. Maar het werd een kortstondige, amper drieënhalf jaar durende scheiding. Duindigt bleek in de praktijk namelijk niet zonder zijn boegbeeld te

kunnen. Zijn meeste opvolgers, in de rol van directeur c.q. manager van Duindigt, bleken in de praktijk toch niet zo geschikt te zijn. Op een directeur, die zelf de verfkwast ter hand neemt om een of ander onbenullig hekje te schilderen, of een zichzelf noemende manager, die louter van achter zijn bureau de boel meent te kunnen besturen, daar zat met name het bestuur van de Koninklijk Nederlandse Harddraverij- en Renvereniging (K.N.H.R.V.) niet

op te wachten. En dus keerde hij, Rob Milders, min of meer uit nood geboren, weer terug op het oude, vertrouwde nest, waar hij in 1974, amper 31 jaar jong, als directeur werd aangesteld. Met het Mildersloze tijdperk in de beginjaren negentig in het achterhoofd, lijkt de vraag of hij, Rob Milders (64), zich dadelijk makkelijk kan losweken van Duindigt niet zo relevant. Belangrijker is een antwoord te verkrijgen op de stelling of Duindigt, en meer nog in grote mate

het overkoepelende NDR, het wel zonder ‘hun Robbie’ kunnen stellen. Want met het ophanden zijnde vertrek van ‘de heer onder het paardenvolk’, zoals hij ook wel wordt genoemd, vloeit straks ook een enorme brok aan kennis over de draf- en rensport in één klap weg. Terwijl de sport eigenlijk al jaren te kampen heeft met een bijna chronische leegloop van ter zake kundige lieden. En met ‘kennis’ wordt niet alleen de mans ijzersterke, historisch geheugen over alles


leden te leren’

wat er op sportief gebied vanaf de jaren vijftig op Duindigt plaatsvond, bedoeld. Veel meer nog is het gegeven dat Rob Milders de afgelopen jaren namens de sector veelal als dé gesprekspartner met de bestuurlijke overheden naar voren werd geschoven. Hij was immers niet alleen het gezicht van Duindigt, maar in de ogen van veel politici de immer, zo niet enige, betrouwbare en constante factor binnen de draf- en rensport. Over nagenoeg alle aspecten binnen de sport weet de scheidende directeur immers van de hoed en de rand. Dus ook de valkuilen, de mogelijkheden en de uitdagingen. Op brallerige types, die het (politieke) varkentje wel eventjes zouden wassen, daar zaten met name de lokale overheden niet op te wachten. Waar in de loop der jaren diverse malen bestuurders van de NDR de deur werd gewezen, daar schoof Rob Milders, als ambassadeur van de draf- en rensport, wél aan tafel met de beslissers in de politiek. En dus maakte het hoofdbestuur van de NDR vaak dankbaar gebruik van zijn talenten. Terugkijken op ruim vier decennia Duindigt, Rob Milders kan er naar eigen zeggen inmiddels wel een dik boek over schrijven. Echter de intentie om zijn memoires aan het papier toe te vertrouwen, die heeft de Voorschotenaar niet. Althans, nu nog niet. Wie weet straks, als Duindigt echt een gepasseerd station is. Maar voorlopig bestiert ‘mister Duindigt’ nog altijd het reilen en zeilen van het 26 hectare grote complex, dat qua ligging tot de mooiste hippodromen van Europa behoort.

Recessie

Echt in een gespreid bedje komen, dat was er voor Rob Milders 33 jaar geleden niet bij. Want op het moment dat hij het op het voormalig landgoed van de familie Jochems voor het zeggen kreeg, waren reeds de eerste tekenen van een licht verval van de draf- en rensport zichtbaar. De toto-omzet, het aantal weddenschappen op paarden, daalde vanwege een almaar teruglopend aantal bezoekers op de Nederlandse koersbanen. De oorzaak van die terugloop in de beginjaren tachtig lag in de liberalisering van de wedmarkt, waardoor er een overdosis aan wedmogelijkheden ontstond. Want waar tot op dat moment alleen de paardentotalisator en de Staatsloterij de enige vergunning-

‘Toen de sport op zijn hoogtepunt was, hadden we hier op Duindigt iedere zondag gemiddeld 4000 betalende bezoekers. Dat zijn er nu nog 1250’ houders waren, kwamen daar van de ene op de andere dag ook de casino’s bij. Maar ook andere spelsoorten deden hun intrede. Tegen deze moordende concurrentie kon de draf- en rensport niet op. Met alle gevolgen van dien. En ook Duindigt ontkwam niet aan de recessie, die zich langzaam maar zeker meester begon te maken van de sport. Milders: “Er was op een gegeven moment geen houden meer aan. Het aantal wedders op paarden nam zienderogen af. Toen de sport op zijn hoogtepunt was,

7

Varia

Vrijdag 31 augustus 2007

‘Er schuilt een groot gevaar om te vaak naar het verleden te wijzen en te roepen ‘hoe goed en beter het toen wel was’ hadden we hier op Duindigt iedere zondag gemiddeld 4000 betalende bezoekers. Dat zijn er nu nog 1250. Op dagen dat de grote nummers werden verreden als de Grote Prijs der Lage Landen, een Gouden Zweep of een Derby, was de belangstelling twee keer zo groot. Ik herinner mij de Grote Prijs van 1972 met cracks als Fideel en Une de Mai aan de start. Daar kwamen toen 10.000 bezoekers op af. Of een Dag van het Paard medio jaren zeventig. Met ruim 16.000 toeschouwers werd toen een absoluut record gevestigd”. “De draf- en rensport was destijds hot. Iedereen had in die periode zijn eigen favoriet, of beter gezegd, held. Paarden als Quicksilver S, Henri Buitenzorg, Hairos II, Jojo Buitenzorg en nog wat jaartjes terug Theo Messidor, Roland en O Marijke. Namen die klonken als een klok. Ik zou er zó nog wel een paar kunnen opnoemen. Deze dravers zijn vandaag de dag nog een begrip. Ook bij de mensen, die nog nooit één voet op een renbaan hebben gezet. Dat zegt eigenlijk veel, zo niet alles over de publiciteit, waar het de sport heden ten dage aan ontbeert”. “En wat diezelfde publiciteit betreft: de landelijke dagbladen en zeker ook de lokale kranten pakten ooit elke maandag uitvoerig uit over de races van het voorbije weekeinde. De sport verkocht zich op die manier zelf wel. En vergeet ook de radio en televisie niet. Hans Eysvogel stond bijna iedere zondag op zijn commentatorpositie om zijn verslag de ether in te slingeren. Ook die periode ligt weer ver achter ons. Met geen, of onvoldoende publiciteit heb je het als sport zwaar’’. “Toch schuilt er een groot gevaar om te vaak naar het verleden te wijzen en te roepen ‘hoe goed en beter het toen wel was. Ook ik maak me hieraan weleens schuldig. We leven nu, roep ik dan tegen mezelf. Anno 2007. Het is zaak om van het verleden te leren. Niet te veel op terugkijken”.

Reddende

engel

“Maar binnen de draf- en rensport waren er destijds ook lieden met een vooruitziende blik. Zelfs toen de bomen in de draf- en rensport nog tot in de hemel groeiden, heeft het toenmalige bestuur van de NDR, onder aanvoering van Piet van Binsbergen, bij het toenmalige ministerie van Landbouw er op aangedrongen het wedden op paarden ook buiten de baan toe te staan. Maar het ministerie gaf niet thuis. Het promoten van de Staatsloterij en in tweede termijn de casino’s, daar was men meer bij gebaat. Daarvan vloeiden tenslotte de inkomsten voor een groot deel terug in de staatskas. Dit in tegenstelling tot de paardentoto, die daar slechts marginaal aan bijdroeg’’. “Toch zou het iets te gemakkelijk zijn om de huidige malaise van de sport grotendeels in de schoenen van de overheid te schuiven. De sector kan zichzelf ook wel het nodige aanrekenen. Na Piet van Binsbergen, ook al zijn sommigen een andere mening toegedaan over de man, heeft de draf- en rensport te kampen gehad met te veel incompetente bestuurders. Dat steek ik niet onder stoelen of banken. Medio jaren tachtig was de sport zo goed als bankroet. De reddende engel was toen de Engelse wedgigant Ladbroke, die van 1986 tot eind 1991 de totalisator runde. Nu is er een contract met Scientific Games. Het moet gezegd, de houding van de over-

Ramp op ramp Ik lag in bed, keek naar de televisie en net toen ik enigszins ontspande, toen ging het mis. Een meisje kwam in beeld en kwaakte iets over rampen, voorbereid zijn, website bestuderen. Meisje uit beeld. Na de reclame deed ik het licht uit, maar slapen kon ik niet meer. heid jegens de draf- en rensport heeft een positieve wending gekregen. Zo is de jaarlijkse verplichte financiële afdracht ten behoeve van de totale hippische sport inmiddels stopgezet. Daarvoor hebben we wel keihard moeten knokken. De sport heeft zijn diepste dal achter de rug. Er is sinds 2005 weer sprake van een stijging van de toto-omzet, dus ook prijzengelden voor de winnende eigenaren’’.

Opknapbeurt

Dat Duindigt van de draf- en rensport alléén niet meer kan leven, dat is ook voor Rob Milders allang geen publiek geheim meer. Reeds in 1994 gingen er stemmen op om de renbaan Duindigt een multifunctioneel karakter te geven. Maar dit plan, ontsproten uit het brein van de oudvoorzitter van PSV, Jacques Ruts, stierf een zachte en stille dood. Met name de gemeente Wassenaar, waaronder Duindigt ressorteert, had weinig affiniteit met de progressieve toekomstplannen van de voormalige Philips preses. Inmiddels, ruim dertien jaar na dato, blijkt diezelfde gemeente Wassenaar er toch van overtuigd dat het Wassenaarse hippodroom aan een behoorlijke opknapbeurt toe is en van de veertig koerszondagen in het jaar alléén niet meer kan bestaan. De gemeente Wassenaar hecht er aan dat Duindigt op deze locatie blijft bestaan. Milders:

‘Ook na mijn vertrek als directeur hier, zal ik me met de toekomst van Duindigt bezig houden’ “De Stichting Beheer Renbaan Duindigt, de juridische eigenaar van Duindigt, waarvan ik onder andere deel uitmaak, is in gesprek met OVG Projectontwikkeling ten aanzien van de toekomst van Duindigt. De plannen hierover zullen naar ik verwacht hopelijk in het vierde kwartaal bekend zijn. Belangrijk is dat de hippische activiteiten op het complex centraal blijven staan. Ook na mijn vertrek als directeur hier, zal ik me met de toekomst van Duindigt bezig houden. Dus zal ik straks ook niet helemaal van het toneel verdwijnen’’. De geboren Zwollenaar Rob Milders (1943) verhuist op 11-jarige leeftijd met zijn ouders naar Den Haag, waar vader Milders twee jaar eerder al een functie als raadsheer van het gerechtshof had aanvaard. Op zijn 12de kruipt Rob voor het eerst op een renpaard uit de stallen van volbloedtrainer Joep Dekkers. Zijn gewicht, zestig kilogram schoon aan de haak inmiddels, is te zwaar om definitief voor het beroep van jockey te kiezen. Maar een rol als amateurrijder, waar het gewicht van de man of vrouw op het paard er minder toe doet, blijkt hem uitstekend te passen. En zo rijdt hij als knaap van 16 jaar in 1959 zijn eerste officiële ren. Zes jaar later en met drie overwinningen achter zijn naam, waaronder het bij de amateurs begeerde ‘Zilveren Schild’ in 1960, staat hij te boek als assistent-secretaris van de K.N.H.R.V. Het blijkt achteraf gezien de ideale opstapplek te zijn voor de functie van directeur Duindigt, die hij in 1974 aanvaardt.

Rampen op komst, zou het dan toch waar zijn? Jan-Peter had op het journaal gezegd dat niemand bezorgd hoefde te wezen, Nederland was er helemaal klaar voor, maar of dat voor mij ook gold, wist ik nog niet zo zeker. Ik ben eigenlijk nergens goed op voorbereid. De website was een verschrikking. Van lelijkheid, dat was het eerste waarvan ik schrok. Toen kwam de inhoud. Rampen zus en zo, en als ik wilde weten welke ramp mijn wijk naar alle waarschijnlijkheid ging treffen, dan kon ik in dit venster mijn eigen postcode invoeren. Want daarna kon ik een nuttig document uitprinten waarop stond uitgelegd wat ik ingeval van de desbetreffende rampen moest doen. Ik stelde het me voor. Grote vuurzee in de straat. “Waar ligt dat papier met de reddingsadviezen ook al weer?” Biologisch wapen in het drinkwater, cholera massaal op uitbreken in de stad. “Eh... even in de keukenla kijken”. Het kenmerk van een ramp is juist

Vilan

het onbeheersbare. Anders gaat er gewoon iets mis. Toch liet het me niet los, ook al door de verstoorde nachtrust. Ben ik moe, dan word ik droevig en dan verlang ik naar afleiding. In de krant las ik dat het Haagse Leger des Heils (‘en toch hebt u God nodig’) een nachtportier zocht voor het maatschappelijk centrum waar zo’n vijftig dak- en thuislozen verblijven. Het is voor 24 tot 30 uur, en het belangrijkste dat je moet doen, is de veiligheid bevorderen. Rondlopen in een mooi uniform, met de zaklantaarn zwaaien en in geval van opstand de bokslessen in de praktijk brengen. Kleine rampen voorkomen. Iemand moet het doen. Net toen ik mezelf bijna zag als de opvolgster van de Majoor, keek ik naar de functie-eisen. Christelijkheid werd verlangd. Ik wist niet dat er een geloofsovertuiging nodig was om te kunnen nachtportieren. Zo belandde ik van de ene ramp in de andere. Onvoorbereid op de ellende die ons land gaat treffen, ongeschikt om dak- en thuislozen ‘s nachts te bewaken. Misschien moet ik een koffertje in de gang klaarzetten en afwachten. Of op Jan-Peter leren vertrouwen, en rustig gaan slapen omdat de regering waakt.

Vilan

van de

Loo

Rotonde Mesdag voor even zichtbaar

Het 19de-eeuwse beeld van Scheveningen van Hendrik Willem Mesdag is door vele ogen gezien. Wie kent niet het idyllische gezicht van de kust? Maar de buitenkant van de rotonde waar de kunstenaar het panorama in schilderde, is een goed verborgen geheim. Met de sloop van het oude zwembad aan de Mauritskade wordt het voor even blootgelegd. De grote, ronde kolos met een puntig dakje lijkt uit het niets in het straatbeeld te zijn geplaatst. Toch staat het er al sinds 1881. “Niemand kon het zien door het zwembad, dat net voor de rotonde is gebouwd”, verteld Marijke de Jong van Panorama Mesdag. Het historische zwembad, waar de laatste jaren Caesar Sport’s Health Club was gevestigd, heeft nu plaats gemaakt voor een kale vlakte. In de loop van 2008 komt er een reconstructie van het zwembad. Beide panden zijn gebouwd door de Haagse aannemer

Klomp. “Heel bijzonder dat de sloop van één van zijn bouwwerken juist een ander onthult”. Panorama Mesdag is het oudste panorama ter wereld dat nog op de oorspronkelijke plek te zien is. De locatie aan de Zeestraat is geen vreemde keuze geweest, vindt De Jong. “Het was de rand van het centrum en Den Haag was aan het uitbreiden”. Met de sloop is er nu vrij uitzicht ontstaan op de grijze rotonde met een doorsnede van 36 meter. Deze is speciaal voor het panorama gebouwd, in opdracht van het Brusselse ‘Société Anonyme du Panorama maritime’. Het pand uit het Victoriaanse tijdperk is een afgeleide van de tenten waar men kleinere panorama’s kon bewonderen. “Panorama’s waren commercieel vermaak van die tijd en reisden door de hele wereld in tenten. Dit gebouw lijkt met zijn puntdak ook op een tent”. Met name de lichtrand op het dak is essentieel. “Dat zorgt voor de natuurlijke belichting in de ruimte. Als het buiten slecht weer is, lijkt dat ook op het doek zo. Het geeft de illusie van echtheid”. Nieuwsgierigen kunnen nog zeker een aantal maanden genieten van het weidse uitzicht op het panoramagebouw.


8

Varia

Vrijdag 31 augustus 2007

‘Ik praat met mijn buddy niet alleen over mijn ziekte’ door

Alexandra Sweers

Het leven van Karin Hendrickx (46) veranderde in één klap toen er anderhalf jaar geleden borstkanker bij haar werd geconstateerd. Het was geen milde vorm en het dagelijks leven van haar man, kinderen en zichzelf stond vervolgens in het teken van chemo’s, bestralingen en de strijd tegen deze ziekte. Om niet in paniek te raken en omdat Karin ook eenzame momenten kende wanneer ze ziek thuis zat, was er die sterke behoefte om te praten over hoe de kanker haar zo enorm in de greep had. Een buddy zou voor Karin net even dat stukje support hebben gegegeven dat ze nodig had. Iemand waarmee ze zonder terughoudendheid over haar situatie zou kunnen praten. Karin: “Voor mijn man was het enorm zwaar en mijn vriendinnen, die ik absoluut niets wil verwijten, waren al zo druk. Ik wilde hen niet constant belasten met mijn ziekte.” Tijdens de zoektocht naar een oplossing, vond haar man informatie over Stichting Buddy Netwerk (SBN).

nog in Emmeloord, waar SBN niet actief was. Maar toen ze eenmaal in Den Haag woonde, was het formulier zo ingevuld. Na een basistraining van zeven dagdelen wordt er op een professionele manier een match gemaakt. Het liefst met iemand die een levensbedreigende ziekte heeft. Annemiek: “Het is moeilijk om die voorkeur uit te leggen, maar het idee om iemand te ondersteunen die continu verschillende fases zou doorlopen, spreekt mij aan. Alsof je samen een pad bewandelt”. De coördinator bij SBN liet haar al snel weten dat er iemand was gevonden. Ik heb iemand gevonden die perfect bij je past, had hij gezegd. Al snel vond er een ontmoeting plaats tussen Karin en Annemiek en het klikte meteen. Nu bijna een jaar verder hebben de twee dames elkaar wekelijks een dagdeel gezien. Allebei zijn ze kordate, goedlachse types die elkaar in gesprek feilloos aanvullen. Wat ze dan zoal doen wanneer ze elkaar zien? Karin: “We praten niet alleen maar over mijn ziekte. We kletsen, drinken koffie, gaan naar de film of uit eten”. Het basisprincipe van buddyzorg is dat Karin aangeeft wat zij wil doen wanneer ze elkaar zien. Annemiek ging wel eens op bezoek, wanneer Karin een chemokuur kreeg in het ziekenhuis. Ook is ze wel eens meegegaan naar de chirurg. De ziekte van Karin is het uitgangspunt van hun contact, terwijl er nu toch wel een vriendschap is ontstaan. Maar toch met een andere dimensie volgens Annemiek. “Met vrienden heb je iets wederkerigs,” vindt ze, “maar ik ben in deze situatie belangeloos. Het gaat niet over mij, maar over Karin en dat kan wel eens vreemd zijn in de gesprekken die we hebben. Want dan gaat het nauwelijks over wat ik meemaak, terwijl je dat in gesprekken tussen vrienden wel hebt.”

‘De grootste valkuil voor een buddy is dat je je maatje wilt redden’

Stichting Buddy Netwerk in Den Haag werft en traint buddies die mensen met een chronische of levensbedreigende ziekte emotionele steun bieden. Tenminste één dagdeel in de week, voor een periode van minstens een jaar, dragen deze vrijwilligers bij aan de kwaliteit van het leven van een ernstig zieke cliënt. En die zorg blijkt nodig te zijn, want in 2007 heeft SBN de vraag naar buddyzorg onder mensen met kanker sterk zien toenemen ten opzichte van vorig jaar. Deze toename is volgens SBN vooral toe te schrijven aan de steeds groter wordende bekendheid van deze intensieve vrijwilligerszorg en de actieve doorverwijsfunctie van oncologieverpleegkundigen, huisartsen en thuiszorgorganisaties.

Match

Annemiek van Campen (26) las ooit over het fenomeen buddy in een tijdschrift. Het leek haar meteen een geweldig idee. Niet om zonodig een vrijwilliger te zijn, maar uit betrokkenheid. Toen woonde ze

Mantelzorg

Echt moeilijk is de ziekte van Karin niet geweest voor Annemiek. Confronterend wel. Het zorgt er voor dat ze meer bewust wordt van de belangrijke dingen in het leven. Als ze na een afspraak met Karin op de fiets naar huis gaat, heeft

TerugBlik

Karin Hendrickx (links) en Annemiek van Campen. Foto: creatieve images ze enorm veel energie en staat ze erbij stil hoe gelukkig ze moet zijn met haar gezondheid. Zwaarmoedig is ze nooit. Annemiek: “De grootste valkuil voor een buddy is dat je je maatje wilt redden. Al zou ik het willen dan kon ik dat niet. Het is constant zoeken naar de rol die een buddy zou moeten spelen. In ieder geval is het vooral luisteren en zo de druk van de ketel halen bij Karin. Voor je het weet ben je een mantelzorger en sta je af te wassen of stof te zuigen, terwijl dat niet de taak is van een buddy.” Iedere buddy krijgt een basistraining voordat ze aan iemand gekoppeld worden. Annemiek: “Tijdens

Foto’s uit het Haags Gemeentearchief

de training van SBN is de grootste les: je eigen grenzen aangeven. Wil je een ander redden, of kun je het ook laten? Ook een goede zelfreflectie is nooit weg. Je moet als buddy bewust zijn van je eigen bagage en goed weten waarom je dit wilt”. Karin heeft inmiddels haar laatste kuur met een nieuw genmedicijn afgerond. Er zijn geen uitzaaiingen gevonden en fysiek gaat het redelijk. Zoals gebruikelijk bij SBN wordt het contact tussen haar en Annemiek na een jaar geëvalueerd. Het is doorgaans niet het geval dat een buddy-maatje contact langer dan twee jaar duurt. Annemiek en Karin zien wel in waarom. Annemiek:

‘Ik wilde hen niet constant belasten met mijn ziekte’

door

S t a l & Va n D o o r n

Ze wilden hem allemaal de hand drukken,

behoudende katholieken ook een stem te geven.

de scheidende kapelaan van de kerk aan de

Hij was zijn meerderen opgevallen door zijn

Sportlaan – de jonge, geleerde kapelaan Simonis

intelligentie en had in Rome verder gestudeerd,

die het in zijn preken zo treffend en scherp kon

nu leerde Nederland hem kennen. Klapstuk was

formuleren. ‘Deze parochie’, zei hij nu in zijn

een interview in de Gazet van Antwerpen van

afscheidspreek, ‘blijft mijn geestelijk thuisfront.’

18 april 1970. De ‘conservatieve eenzaat’ zou

Krap twee maanden eerder had Rome bekend

het Pastoraal Concilie hebben bestempeld als

gemaakt dat Simonis de nieuwe bisschop van

‘hoogmoedswaanzin’ van ‘je reinste amateur-

Rotterdam werd. En vandaag, 21 februari 1971,

istische beeldenbestormers’, als een poging tot

dag van zijn afscheid, waren ze met duizenden

‘culturele revolutie van de kerkprovincie’. Simonis

naar de Sportlaan gestroomd. De met bloemen

ontkende het zo gezegd te hebben. Maar zijn

versierde kerk was bomvol. ‘Al ga ik weg’, hield de

Foto Stokvis

aanstaande bisschop zijn toehoorders voor, ‘ik blijf

reputatie was gemaakt. En nu was deze jonge kapelaan zowaar door paus Paulus

kapelaan, in breder verband’. Aan het eind van zijn

roerige tijden geweest. De gemoedelijke paus Johannes

VI op de bisschopszetel gehesen – en dat terwijl hij

preek vroeg hij te bidden – voor hem. Want het beloofde

XXIII had met het Vaticaans Concilie een modernisering

op geen enkel voordrachtslijstje stond. Een Romeinse

moeilijk te worden.

in gang gezet, die vooral in Nederland heftige

schoffering die zelfs tot Kamervragen leidde.

Inderdaad, de benoeming was fel omstreden. De

debatten ontketende. Debatten over democratisering,

De afscheidsreceptie was er op 21 februari 1971 niet

pauselijke beslissing had heel katholiek Nederland

gewetensvrijheid, de pil, het priestercelibaat. Als forum

minder hartelijk om. Simonis werd overspoeld met

in rep en roer gebracht. Priesters startten een

diende het ‘Pastoraal Concilie’, dat in de jaren 1966-1971

geschenken, flessen whisky, sigaren, enveloppen. Voor

brievenactie, dekens en pastoors protesteerden openlijk,

in Noordwijkerhout plaatsvond en waar progressieve

u kapelaan, alstublieft monseigneur! Het was een en

bisschoppelijke adviseurs traden af omdat er ‘met die

geesten al gauw de toon zetten. Tot de Haagse kapelaan

al roomse gezelligheid. Pastoor Zoutenbier grapte

Simonis niet viel samen te werken’. Er woedde een ware

Simonis er opdook en ouderwetse woorden gebruikte als

besmuikt dat hij nu ineens ònder zijn kapelaan stond.

godsdienstoorlog.

‘hiërarchie’, ‘kerkelijk leiderschap’ en ‘de wetten van God’.

Dat de bisschop tot nog grotere hoogten zou stijgen, tot

Ook voor de katholieke kerk waren de jaren zestig

Simonis was van hogerhand gestuurd, juist om

aartsbisschop, tot kardinaal, kon hij niet bevroeden.

“Na twee jaar zou het buddycontact wel eens kunnen vertroebelen waarbij de essentie uit het zicht raakt. Nu al is er een speciale band ontstaan en dat is niet zo gek, want ik zie Karin regelmatiger dan sommige vriendinnen van mij. Voor een aantal buddies is het een taak die er na twee jaar gewoonweg op zit, daarna is het misschien nog een kerstkaart, een telefoontje of af en toe nog een drankje.” Welke richting het uitgaat voor de dames weten ze nog niet. “Gelukkig is het niet verboden om na twee jaar nog contact te hebben,” zegt Karin lachend. Iedere twee maanden start bij voldoende interesse, een basistraining van zeven dagdelen voor aankomende buddies. Voor meer informatie over Stichting Buddy Netwerk of aanmeldingen, ga naar www. buddynetwerk.nl of bel 070-3649500.

Michael Chabon te gast bij BorderKitchen Crossing Border organiseert op 20 september aanstaande een BorderKitchen met Pullitzer Prize winnaar Michael Chabon. Hij vertelt over zijn onlangs in het Nederlands verschenen boek ‘De Jiddische Politiebond’ in de BorderKitchen in Den Haag. De avond wordt geleid door Volkskrant journalist Hans Bouman. Michael Chabon won de Pulitzer Prize voor zijn roman ‘De wonderlijke avonturen van Kavalier & Clay’. Hij woont in Berkely, Californië met zijn vrouw, de schrijfster Ayelet Waldman, en hun kinderen. Chabon’s boek ‘The Yiddish Policemen’s Union’ verscheen onlangs in het Nederlands onder de titel ‘De Jiddische Politiebond’. In dit gedachte-experiment van Chabon vestigt een nieuwe gemeenschap van Joden uit het oude Europa zich tijdens de Tweede Wereldoorlog in de fictieve Amerikaans-Joodse staat Alaska. Na zestig jaar telt de bevolking vijf miljoen zielen; Jiddisch is de voertaal. Het verhaal speelt zich af in de ruige, overbevolkte hoofdstad Sitka. De avond begint om 20.00 uur en een kaart kost 5 euro. De locatie is de Prinses Mariestraat 34 in Den Haag en er kan telefonisch gereserveerd worden tijdens werkdagen via 070-3462355 of per mail naar info@borderkitchen.nl. (let op: onze salon heeft een beperkte capaciteit).


Cultuur

Vrijdag 31 augustus 2007

9

Muziekfestival groeit langzaam maar zeker Door Aad van der Ven

Nog steeds niet helemaal los van het Delfts Kamermuziekfestival? De vele honderden Hagenaars die na ‘Delft’ nog iets van de muzikale euforie in hun hoofd voelen rondtollen kunnen het feest binnenkort elders voortzetten. Nog dichter bij huis nota bene. Voor de vijfde keer wordt op diverse Haagse locaties het Kamermuziekfestival Haaglanden (7 t/m 16 september) gehouden. De formule is bekend in binnen- en buitenland. Ook hier vormt een musicus de spil, hier de violiste Eva Stegeman, die andere, vaak bevriende musici uitnodigt om samen in korte tijd een aantal kamermuziekwerken voor te bereiden en ten gehore te brengen. En liefst op een aantrekkelijke locatie, die zowel musici als luisteraars het gevoel geeft dat ze zich even buiten het reguliere muziekleven bevinden. “In het begin was er geen locatie en geen geld”, zegt Eva Stegeman. “Toen kwam Kasteel Duivenvoorde, er ontstond een stichting en we kregen een paar sponsors. Inmiddels hebben we het festival kunnen uitbreiden van een weekeinde tot anderhalve week, met in totaal negen concerten. Ook het aantal zalen nam toe. Na Duivenvoorde en Diligentia

kwam vorig jaar de Glazen Zaal er bij. En nu hebben we ook de Paleiskerk”.

vaste gast. Erkes maakt ook, net als Eva Stegeman, deel uit van het Cristofori Pianokwartet, dat van meet af aan een belangrijke rol in het Haaglanden-festival heeft gespeeld.

Orkesten

Eva Stegeman woont in Leiden, maar is opgegroeid in Den Haag, waar zij deel uitmaakte van Hofstads Jeugdorkest en aan het Koninklijk Conservatorium studeerde. Zij werd concertmeester van het Nationaal Jeugdorkest, speelde af en toe in het Concertgebouworkest en nam vervolgens plaats aan de eerste lessenaar van het European Union Chamber Orchestra. Maar de kamermuziek gaat voor deze ex-leerlinge van Davina van Wely boven alles. “Ik zoek in muziek toch vooral het persoonlijk contact zoals dat bij het samenspelen ontstaat. In een orkest, hoe prachtig dat ook kan zijn, gaat daar iets van verloren”. Als leider van het Haagse festival voelt zij zich als een vis in het water. Zij had dat vroeger al, als hockeymeisje, zegt zij: altijd op het middenveld, het spel verdelen. Geen programma wordt samengesteld zonder goed contact met de spelers die het gaan uitvoeren en die ook volop hun eigen ideeën naar voren kunnen brengen. Zelf heeft Eva Stegeman als violiste een belangrijk aandeel in de meeste concerten. “Wanneer anderen met vakantie zijn heb ik mijn drukste tijd, want ik moet daar veel stukken voor instuderen”. In de zomer pleegt zij ook aan diverse andere festivals mee te werken. Daar ontmoet zij dan musici die zij weer kan uitnodigen om naar Den Haag te komen. Zo is de altviolist Johannes Erkes, die zelf een festival in Zuid-Duitsland leidt, een

Vo l d o e n i n g

“Persoonlijke betrokkenheid van de musici is bij zo’n festival een van de voorwaarden. De honoraria zijn trouwens ook zodanig dat niemand voor het geld komt. Het geeft me veel voldoening wanneer je mensen hebt uitgenodigd en je merkt bij het musiceren dat het klikt, ook al hebben ze misschien nooit eerder met elkaar samengespeeld”.Een behoorlijk festival heeft een thema. Dit jaar staat de combinatie tekst en muziek centraal. Niet alleen is een liederenavond onderdeel van het programma, ook diverse instrumentale stukken hebben een uitgesproken ‘verhalend’ karakter, zoals Mendelssohns Lieder ohne Worte en Schumanns Carnaval voor piano, Quatuor pour la fin du temps van Messiaen en het strijkkwartet met de titel ‘Intieme brieven’ van Janacek. Tijdens het openingsconcert op 7 september in Diligentia, met op het programma onder meer Beethovens Kreutzersonate, is er een literaire bijdrage van de eigenzinnige dichter en romancier Ilja Leonard Pfeijffer. Voor Eva Stegeman is hij, als exklarinettist in Hofstads Jeugdorkest, een oude bekende.

Violiste Eva Stegeman. Foto: Willem Laros

Kunstkring zit vijftig jaar aan de Denneweg De Haagse Kunstkring zit vijftig jaar aan de Denneweg 64. De al sinds 1881 bestaande kunstenaarsvereniging viert dit jubileum met een aantal manifestaties. Zaterdag 1 september openen onder de noemer ‘Document van een plek’ twee exposities onder de titel ‘Explosie’ en ‘Na de explosie’ . Met ‘Na de explosie’ wordt gerefereerd aan de periode van na COBRA en de Vijftigers. ‘ExpLositie’ is een presentatie van de Kunstkring nu. Het pand, voormalig woonhuis van Paul van Vliet, kon destijds worden aangekocht dankzij de royale erfenis van het lid Leonora van Bijsterveld. ‘Na de explosie’ bevat onder meer een reconstructie van de eerste ledententoonstelling die in het toen nieuwe verenigingsgebouw in 1957 werd ingericht. Het experiment werd destijds niet geschuwd. Veel exposanten worden nu tot de voorhoede van de vernieuwing gerekend. Er is onder andere werk van Hermanus Berserik, Louis Meijs, Rudy Rooyackers, Co Westerik, Wil Bouthoorn, Willem Schrofer, Ferry Slebe. Ook is er een reprise van de tentoonstelling Nederlandse Zeefdrukkunst die in 1971 in de Haagse Kunstkring te zien was. De namen van Kees van Bohemen, Bob Bonies, Willem Hussem, David van de Kop, Peter Struycken, Lucebert, Gerard Verdijk en Jeroen Henneman zijn niet weg te denken uit het naoorlogse kunstleven. Verder zijn er foto’s, catalogi, affiches en archiefstukken uit de periode 1957-1975 te zien.

Leden van de Kunstkring in 1967. Archieffoto HKK Dinsdag 11 september is er een impressie van een poëzieavond die in 1958 in de Kring plaatsvond. Evenals toen zijn er gedichten te horen van dichter van ‘na de explosie’ zoals Peter de Rubain, Jan Stolker, Wim Gijsen, Ger van Wijck, Hans Wesseling en Edith de Clerq Zubli. Zij staan allen in de bloemlezing Met andere woorden (1960) die werd ingeleid met: ‘het wordt tijd om af te spreken: ‘experimentele’ poëzie heeft nooit bestaan. Wim Hazeu belicht de periode. Wim de Haas en Piet van de Pas lezen de gedichten. Componist Otto Ketting is dinsdag 25 september aan de Denneweg te gast in een muzikale talkshow met muziekvoorbeelden en filmfragmenten. Els de Boer, musicologe, gaat in gesprek met de componist die studie heeft gemaakt van het Haagse muziekleven van na de oorlog. Ketting verzorgde een cassette met historische opnames van het Resi-

Kamermuziekfestival Haaglanden – Theater Diligentia, Kasteel Duivenvoorde, Glazen Zaal en Paleiskerk. Van 7 t/m 16 september. Meer informatie: www.festivalhaaglanden.nl

dentie Orkest tussen 1950 en 1960. Over diezelfde periode schreef hij onlangs een groot essay. ExpLositie 2007 is het hedendaagse deel van de manifestatie. Het laat de Kunstkring anno 2007 zien in een doorlopende tentoonstelling en presentaties op 16 en 18 september. Een kleine 150 beeldend kunstenaars, architecten, vormgevers, muzikanten, componisten, theatermakers, acteurs, schrijvers en dichters, maken speciaal werk voor deze gelegenheid. Na de manifestatie worden de werken als één document opgenomen in het Haags Gemeentearchief om bij de viering van 100 jaar Denneweg weer te voorschijn te komen. Haagse Kunstkring, Denneweg 64, Den Haag, tel. (070) 364 75 85. De galerie is open: dinsdag t/m zaterdag van 12.00 tot 17.00 uur en zondag van 13.00 tot 17.00 uur. De toegang is gratis. Verdere info: www.haagsekunstkring.nl.

In samenwerking met Gemeentemuseum

Vrije Academie opent deuren voor niet-westerse kunst De Vrije Academie en het Gemeentemuseum hebben de handen ineen geslagen om aan de Paviljoensgracht (op de begane grond van de Vrije Academie) een plek te realiseren voor hedendaagse niet-westerse kunst. ‘Gemak’ heet de expositieruimte, waar door middel van beeld en debat actuele thema’s worden behandeld. De samenwerking is een initiatief van Ingrid Rollema en Wim van Krimpen, respectievelijk directeur van de Vrije Academie en van het Gemeentemuseum. Centraal in ‘Gemak’ staan de ontwikkelingen in de kunst, het politieke en sociale debat en de verbinding daartussen. Dit gebeurt door het werk van buitenlandse, niet-westerse kunstenaars te tonen en te koppelen aan eigentijdse Haagse kunst, maar ook door middel van lezingen en debatten voor een breed geïnteresseerd publiek. De uitgenodigde kunstenaars kunnen in ‘Gemak’ gebruik maken van de atelierruimte van de Vrije Academie en op die manier samenwerken met Nederlandse kunstenaars, ervaringen uitwisselen en elkaar verrijken met nieuwe inzichten. Hun kunst staat centraal en vormt het uitgangspunt voor de discussies die worden gevoerd. De benedenverdieping van de Vrije

Academie aan de Paviljoensgracht in het centrum van Den Haag is inmiddels ingrijpend veranderd: licht en ruimte voeren de boventoon in de royale expositieruimte die is gecreëerd door het doorbreken van muren. Hier kunnen de debatten worden georganiseerd, voorstellingen worden gegeven en kunnen de kunstenaars bovenal hun kunst tonen. De ruimte zal ook beschikbaar zijn voor openingen van manifestaties of andersoortige presentaties. ‘Green Zone/Red Zone’, de openingstentoonstelling van ‘Gemak’ en eerste expositie in het kader van het thema ‘De Grens’, behandelt de beperkingen die in het kader van de veiligheid aan een stad kunnen worden opgelegd. Bagdad is verdeeld in groene en rode zones, waar groen veilig behoort te zijn en waar rood gevaar betekent. Maar wordt de groene zone een enclave die niet meer bij de stad hoort? Hoe voelen de mensen zich die in een Rode zone wonen? Mensen die daar vaak niet voor hebben gekozen, maar die toevallig in een gebied woonden dat als zodanig werd aangemerkt. Wat betekent deze nieuwe geografische en planmatige realiteit voor het werken, wonen, leven in die stad? Op 19 oktober opent ‘Gemak’ haar deuren.

Willem Barentsz Festival 2007 uitgesteld De derde editie van het Willem Barentsz Festival wordt uitgesteld tot april 2008. De organisatie van het festijn over het heden, verleden en de toekomst van inheemse volken in de Arctis heeft meer

voorbereidingstijd nodig. De focus van het Willem Barentsz Festival ligt op Groenland en stond aanvankelijk gepland op 18 t/m 24 oktober 2007 in het Filmhuis Den Haag.

4Adver tentie3

Lezing Marc Leijendekker Marc Leijendekker, chef opinie NRC, houdt een lezing over Italië naar aanleiding van zijn publicatie ‘Het land van de krul. Italië achter de schermen’. De lezing wordt afgewisseld met toepasselijke muziekfragmenten.

Zondag 9 september om 14.30 uur op de begane grond.

passage 39 den haag www.selexyz.nl


10

Uit

Vrijdag 31 augustus 2007

35ste Haags UIT festival

Het Haags UIT festival wordt dit jaar voor de 35ste keer gehouden. Het is de oudste uitmarkt van het land en sinds twee jaar weer terug op de plek waar het eertijds als Voorhoutfestival begon. Foto: PR

Om het culturele seizoen stevig in te luiden, laat Den Haag zich zondag 2 september van zijn meest creatieve kant zien. Traditiegetrouw worden bezoekers van het Haags UIT festival getrakteerd op een programma vol theater, muziek, dans en cabaret. Het centrum van het festijn vormt het Lange Voorhout. Hier staan drie podia waar optredens zijn van onder andere Freek de Jonge en zijn band, Spinvis en jazz-zanger Wouter Hamel. Dit Amsterdamse talent maakt

lichtvoetige jazz waarbij een glimlach lastig te onderdrukken is. Zelf zingen kan ook. Op het podium bij Pulchri Studio is er de meezingbioscoop met liedjes uit ‘Ja zuster, nee zuster’. Ook de kinderen worden niet vergeten. Zo is jeugdtheaterschool Rabarber te zien met de voorstelling ‘Te laat om naar huis te gaan’. Holland Dance Festival presenteert de van oorsprong Poolse Katarzyna Sitarz. Zij danst op het Lange Voorhout de internationale prijzen winnende solo ‘When the last candle is blown out’. Rond de Grote Kerk combineert Culturalis cultuur met een maatschappelijk thema. Tijdens het Poverty Requiem van de bekende componist Peter Maissan wordt het eerste

millenniumdoeleinde, ‘extreme armoede de wereld uit’, onder de aandacht gebracht. Haagse koren, zangers en ook bezoekers zingen onder leiding van dirigent Ger van Dijk. Rachid Larouz zorgt voor de nodige humor tijdens het UIT festival. Velen kennen hem als ‘Achmed de slager’ van het televisieprogramma ‘Raymann is laat!’. Nu tracht hij met rake grappen, snelle typeringen en een flinke dosis zelfspot het Haagse publiek voor zich te winnen. Het Haags UIT festival is op zondag 2 september van 13.00 uur tot 20.00 uur. Voor het volledige programma: www.haagsuitfestival.nl

Op zoek naar Haagse dichters Gevoelige gedichten, vrolijke rijmen of misschien wel een limerick. Alles is welkom op het evenement ‘Poëzie op pootjes’. Robert-Jan Rueb van de R.G. Ruijsstichting roept Hagenaars op om mee te doen: “We letten niet op spel- en stijlfouten. Zolang het Haagse gevoel maar duidelijk is”.

Muziek in de voortuin van het parlement. Foto AVEQ

Residentie Orkest en Sol Gabetta sluiten het Binnenhoffestival af Komend weekend is een weekend, waarin Den Haag bol staat van cultuur. Maar voordat alle gezelschappen laten zien wat ze komend seizoen te bieden hebben, is de aftrap voor het Binnenhoffestival. Woensdag is het al begonnen, maar ieder die niet in de gelegenheid was om daar bij te zijn, heeft op donderdag en vrijdag een herkansing. Het Residentie Orkest sluit het festival af met de Vierde symfonie van Tsjaikovskie en het celloconcert van Dvorak met als speciale gast soliste Sol Gabetta. ‘Het is een volksfeest, laagdrempelig en van hoog artistiek niveau’, dat is de omschrijving die initiatiefneemster Thea

van Bennekum aan het Binnenhoffestival geeft. De afgelopen zes jaar is het feest uitgegroeid tot een driedaags evenement dat verschillende culturen en disciplines laat samenwerken. Ook dit jaar is het politieke centrum getransformeerd tot cultureel bolwerk met muziek en dans van gevestigde namen en nieuw talent. Donderdag 30 augustus Galili Dance, aanvang: 20.30 uur. Vrijdag 31 augustus Residentie Orkest met Neeme Järvi en Sol Gabetta, aanvang: 20.30 uur. Voor meer informatie: www.binnenhoffestival.nl

Om de creatieve geest te prikkelen, wordt op zondag 2 september de vierde verdieping van de Centrale Bibliotheek omgetoverd tot Open Podium voor poëzie. Dichters uit de eerste editie van ‘Poëzie op pootjes’ dragen nogmaals hun gedichten voor en ook bekende Haagse dichters proberen de bezoekers te inspireren. “Eigenlijk is het bedoeld om iedereen aan het schrijven te krijgen”, legt Rueb uit. “We willen zoveel mogelijk gedichten bijeenbrengen. Tijdens de vorige editie drie jaar geleden hebben we 254 gedichten verzameld, nu is mijn streven om er zeker vierhonderd binnen te krijgen”. Een jury is er niet. Het evenement biedt een podium voor alle Hagenaars die hun gedicht met anderen willen delen. “We gaan een gedichtenbundel publiceren, we komen op televisie, in de krant, we staan op de Nationale Gedichtendag en we verspreiden poëzie op posters door heel de stad. Met zo’n fors pakket is het helemaal niet nodig om te kiezen”. Hagenaars hebben tot 15 november de tijd om hun gedicht op te sturen. Volgens Rueb zijn er veel dichters in Den Haag, alleen lang niet iedereen kent ze. “Dichters in spé hebben niet het vertrouwen om hun werk voor te dragen of weten niet waar ze hun publiek kunnen treffen. Daar willen wij verandering in brengen”. Poëzie op Pootjes Zondag 2 september in de Centrale Bibliotheek van 15.00 – 15.45 uur op de vierde verdieping. Gedichten kunnen tot 15 november 2007 gestuurd worden naar: Poëzie Op Pootjes, Postbus 16685, 2500 BR Den Haag. E-mail: info@poezieoppootjes.nl Voor meer informatie: www.poezieoppootjes.nl

Mirjam Stolw Moorprijs tij Mirjam Stolwijk krijgt komend weekeinde in de De Kersentuin, de culturele talkshow van Jan Paul Bresser, de Guido de Moorprijs 2007 uitgereikt. De actrice heeft de jaarlijkse Haagse publieksprijs met name verdiend voor haar opmerkelijke rol in de voorstelling ‘Maria Stuart’. Mirjam Stolwijk speelde de titelrol. De voorstelling – tevens genomineerd voor de Toneel Publieksprijs – vertelt het verhaal van de katholieke Maria van Schotland en haar nicht, de protestantse Elisabeth van Engeland. Ze bestrijden elkaar op leven en dood, met als inzet de Engelse troon. Als Elisabeth het pleit kan beslechten, twijfelt zij echter. Ze durft het doodsvonnis niet te tekenen van haar rivale die al bijna twintig jaar gevangen wordt gehouden. Stolwijk wordt in recensies geroemd om haar overtuigingskracht en gelaagdheid, die ze kwetsbaar en vol empathie weet over te brengen. Naast ‘Maria Stuart’ heeft de actrice onder meer gespeeld in ‘Eline Vere’ van regisseur Léon van der Sanden en ‘As you like it’, waarin zij speelde met Anniek Pheifer, winnares van de Guido de Moorprijs van vorig jaar. Stolwijk is dit jaar gekozen uit 24 kandidaten. De Guido de Moorprijs, vernoemd naar in 1989 overleden Haagse acteur, is een initiatief van de Vrienden van de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel. De onderscheiding dient als stimulans voor jong talent bij het Nationale Toneel. De prijs, waaraan een geldbedrag van 2500 euro is verbonden, wordt traditiegetrouw uitgereikt aan het einde van talkshow ‘De Kersentuin’. De culturele talkshow van Jan Paul Bresser begint op zondagmiddag 2 september aan zijn vijfde jaargang in de grote zaal van de Koninklijke Schouwburg. Naast Mirjam Stolwijk zijn onder meer acteur Paul van Vliet, wethouder Jetta Klijnsma en jazztalent Rembrandt Frerichs te gast in de eerste aflevering van De Kersentuin. Evert de Jager, algemeen directeur van het Nationale Toneel en Oscar Wibaut, directeur van de Koninklijke Schouwburg zullen er bovendien hun visie geven op het nieuwe toneelkwartier dat is ontstaan door de nieuwbouw van het Nationale Toneel achter de schouwburg. De Kersentuin, culturele talkshow van Jan Paul Bresser. Zondag 2 september van 15.00 tot 17.00 uur in de grote zaal van de Koninklijke Schouwburg. Toegang: gratis.

Mirjam Stolwijk (voorgrond) met Will van Kra

Nieuw thuis v Ze zijn terug. Verbeterd, vernieuwend met nog altijd multidisciplinaire voorstellingen. Theater Zeebelt heeft het oude honk aan de Willemstraat verruild voor een riant pand aan het De Constant Rebecqueplein. Meer dan ooit wil Zeebelt een combinatie zijn van een werkplaats en een theater. Artistiek leider Judith Schoneveld is blij met het nieuwe onderkomen. “Dit wordt echt hét centrum waar alles gebeurt”.

door

Miranda Fieret

Nog niet alle spullen zijn verhuisd, de telefoonlijn liet het nog wel eens afweten, maar wat er ook gebeurt: theater Zeebelt opent volgend weekend op 7 september de deuren voor het publiek. Het is wel even chaotisch, maar Schoneveld vergeet het spontaan als ze over het nieuwe pand praat. “We hebben meer ruimte voor hetpubliek, veel mogelijkheden in de zaal en een foyer”, zegt ze trots. “We hebben nu ook meer daglicht. Dat wordt benut door de zaal overdag als een soort atelier te gebruiken. Kunstenaars kunnen zo hun volledige project binnen de muren van Theater Zeebelt creëren”. Als eerste voorstelling heeft Schoneveld gekozen voor ‘The Phantom Story’ van Nicola Unger. Dit Engelstalige

Fragment uit ‘The Phantom Story’ waarbij een Duitse vrouw een bijna-ontmoeting heeft met terrorist Carlos ‘the Jackall’. Foto: PR


11

Uit

Vrijdag 31 augustus 2007

wijk krijgt Guido de jdens De Kersentuin

De Eetrubriek van

Co o s Ve r s t e e g

Filmhuis Als je ‘Das Leben der anderen’ in het Filmhuis Den Haag wilt zien, wat ligt er dan meer voor de hand dan daar meteen in het restaurant rustig een hapje te eten? Nou, denk nog maar eens over alternatieven na! Want die film begint al om zeven uur en het restaurant gaat pas om zes uur open. Hoewel, een uur is toch best veel. Ik ken wel restaurants waar ze je binnen dat tijdsbestek moeiteloos drie gangen achter je kiezen stampen. Lapje over de tafel, volgende shift. “TIP: Heeft u haast? Laat het ons weten bij uw reservering, of bij het aan tafel gaan. Dan kan de keuken daar rekening mee houden”, meldt de website van het Filmhuis. En dus doen we dat braaf. “Als u alleen een hoofdgerecht neemt, is het geen probleem”, krijgen we te horen. Omdat we klokslag zes uur nog de enige gasten zijn, informeer ik aarzelend of vooraf een kopje tomatensoep (€ 3,50) wellicht ook nog kan. Nou, dat moet wel lukken, krijg ik met een licht bedenkelijk gezicht te horen. Het maakt me een beetje giebelig. Hoe lang duurt het om tomatensoep warm te maken? Twee minuten, drie? Als we een dik kwartier verder zijn, komt die soep. Dampend als een Portugese bosbrand. En over Portugal gesproken: het lijkt ook wel of er een scheut piri piri in is gegaan, zo peperpikant is de soep. Ik neem nog maar een extra Spa (€ 1,90) en lepel stevig door, omdat ik elk moment verwacht dat onze maaltijdsalade Bergman (€ 9,50) en Boeuf Bourgignon (€ 10,50) kan arriveren. En terwijl links en rechts van ons de zoete vegetarische quiches (€ 9,50) worden uitgeserveerd – bij mensen die allemaal later zijn binnengekomen – blijven wij in spannende afwachting. Een kwartier voor de film aanvangt, begin ik toch wel wat ongerust te worden en maak dat aan de bediening kenbaar. Als onze schotels eindelijk arriveren hebben we nog precies twaalf minuten. BEOORDELING Waaraan Sterke punten heeft het + leuke locatie nu gelegen dat ’t Minpunten zo lang duurde? Toch niet aan - kwaliteit keuken die salade Bergman met blauwe - klantonvriendelijk kaas. Want de croutons die erbij zitten, komen uit de groothandelsverpakking, de spekjes zijn ook niet à la minute gebakken – want koud – en de avocado die op de kaart wordt beloofd, zit er helemaal niet bij. Boeuf Bourgignon is ook niet iets wat je pas gaat maken als de klant het bestelt, dus dat kan ook alleen een kwestie van verhitten zijn geweest. Het is trouwens het enige vleesgerecht onder de hoofdgerechten. Ik was eerlijk gezegd wel lichtelijk verbaasd te zien dat je verder alleen voor die vegetarische quiche, een vegetarische curry en een vegetarische pasta terecht kan. Staat hier een kok met een bepaalde overtuiging? En word ik soms in wachttijd gestraft, omdat ik de euvele moed heb gehad om vlees te bestellen? Ik zal er nooit achter komen, want tijd om wat dan ook te vragen is er niet meer. Ik laat de laatste gebakken aardappels met rozemarijn maar liggen, want anders moet ik weg zonder af te rekenen. En hoewel ze eigenlijk niet beter verdienen, ben ik daar te beleefd voor. Met spijt – ik ben een toetjesliefhebber – denk ik nog even aan de desserts op de kaart: frisse aardbeienkwarktaart met room en vruchten (€ 3,50) en romige chocolademousse met kokos en likeur (€ 3,50). Die kun je natuurlijk alleen bestellen als je hier een film om pakweg tien uur gaat zien. Moet je niettemin ook wel tijdig aan tafel gaan. Koffie zit er natuurlijk ook niet meer in, dus al met al heb ik behoorlijk de smoor in. Ik kan bij ’t afrekenen (€ 42,-) dan ook niet nalaten op te merken dat buiten de dramatische logistiek ook het eten zelf niet meeviel. Een maaltijdsalade met fabriekscroutons, de avocado vergeten en koude spekjes… Het enige commentaar dat de streng bebrilde serveerster geeft, is dat er nergens op de kaart staat dat die spek warm zou zijn. Geen woord van verontschuldiging. Wat dat betreft zijn de kwaliteiten van de keuken en de bediening dus perfect met elkaar in harmonie. Volgende keer toch maar naar Henk Au op de Markthof. Voor nog geen tientje krijg je daar binnen vijf minuten met de vriendelijkste Oosterse glimlach een dampend bord bami met groente naar keuze en twee soorten vlees. Gelukkig is de film fantastisch. Dat maakt weer een hoop goed.

Hoe lang duurt het om tomatensoep warm te maken? Twee minuten, drie?

alingen in ‘Maria Stuart’. Foto Deen van Meer.

4

1/2

voor theater Zeebelt verhaal is een combinatie van live poppenspel, schaduwspel en videoprojectie. In het stuk staat de bijna-ontmoeting centraal van een Duitse vrouw met terrorist Carlos ‘the Jackall’. Haar leven verandert daardoor ingrijpend, want in de ogen van anderen wordt ook zij een terrorist. En zo blijft ‘the Jackall’ in haar leven een fantoom, die haar elk moment kan besluipen. “Het is een mooie combinatie van verschillende disciplines. Het wordt beeldend verteld, waarbij alles ‘live’ gebeurt. Zo ziet de bezoeker vanzelf een vorm ontstaan”.

Nieuwsgierig

De bezoeker speelt een belangrijke rol in de nieuwe Zeebelt. “We willen het proces van een voorstelling ook in het programma opnemen. Het publiek wordt steeds nieuwsgieriger. Mensen willen weten hoe kunst ontstaat, welke beslissingen worden genomen”. Omdat juist het proces een gevoelige fase is voor de kunstenaar, houdt Zeebelt wel rekening met de nodige privacy. “Kunstenaars werken met hun ziel en zaligheid aan een project en wanneer

er dan al een oordelend publiek tegenover je zit, kan dat het proces verstoren. Het theater treedt daarom op als een soort bodyguard. Wij bedenken de vorm waarop het publiek dit proces te zien krijgt. Dat kan bijvoorbeeld een interview zijn of korte opnames”.

Een

grotere doelgroep

Zeebelt richt zich het komende seizoen op een grotere doelgroep. Met name in het Valkenbos- en Regentessekwartier wil het theater zijn gezicht laten zien. “Dit wordt hét centrum waar alles gebeurt. We willen een fanclub in de buurt krijgen, daarom houden we het laagdrempelig”. Een clubhuis wordt het theater nog net niet, maar het gevoel van een clubhuis wil Schoneveld zeker benaderen. “Vooral de foyer zorgt ervoor dat mensen kunnen blijven om een drankje te nemen, even na te praten. We blijven een klein theater en we willen niet dat het publiek zich anoniem voelt”. Ook de kunstenaars krijgen meer ruimte om hun creativiteit te laten zien. “We hebben de zaal heel ruw gehouden.

Kunstenaars kunnen het helemaal inpakken met donkere doeken, zodat het één zwarte zachte kamer wordt, maar er mogen bijvoorbeeld ook gewoon gaten in de muur worden geboord”.

Peepshow

Om mensen nieuwsgierig te maken naar het nieuwe programma heeft de artistiek leider tijdens het Haags UIT festival op zondag 2 september een ware ‘peepshow’ staan. Achter elk kijkgaatje schuilt een ander project. “Zo zien mensen hoe divers Zeebelt kan zijn. Daarbij willen we ook meer interactie met het publiek. We vragen daarom iedereen die heeft gekeken om een beschrijving van de voorstelling te geven. De meest creatieve omschrijving kan een jaar lang gratis naar onze voorstellingen”. Theater Zeebelt De Constant Rebecqueplein 20A Tel. 070 3656546 ‘The Phantom Story’ van Nicola Unger 7 en 8 september: 20.30 uur zondag 9 september 14.30 uur Toegang: gratis

CATEGORIE Internationaal Voorgerechten vanaf € 3,50 Hoofdgerechten vanaf € 9,50 Nagerechten vanaf € 3,50 PIN ADRES Spui 191 2511 BN Den Haag Telefoon 070 3648763 GEOPEND Dagelijks van 18.00 tot 21.00 uur, reserveren vanaf 16 uur. INTERNET www. Filmhuisdenhaag.nl

4Adver tentie3

 

  




12

Sport

Vrijdag 31 augustus 2007

Hellas wil ‘gewoon’ meedoen om de prijzen

Marc

LEIDERSCHAP

Hockey. Het spel verandert, evenals de attitude van spelers en (sommige) bestuurders. Deze veranderingen vinden in hoog tempo plaats, niet zelden onder de noemer professionalisering. Vaak worden de huidige veranderingen ingegeven door geld. Drie berichten in de media bevestigen die constatering.

Portengen: “We missen nog vastigheid, moeten nog een constantere manier van spelen vinden”. Foto: Creative Images

Voor de heren handballers van Hellas begint dit weekeinde de competitie in de eredivisie. Niet alleen bij de club in Den Haag, maar bij zeker tweederde van alle teams is het nodige veranderd, niet in de laatste plaats de naam van de trainer. Een ambitieuze Peter Portengen over de voorbereiding tot nu toe, de potentie van zijn spelers en de kansen van Hellas dit seizoen. door

Menno Schraven

“We zijn pas vier weken bezig”, haalt Portengen wel drie, vier keer aan tijdens het gesprek. Niet dat de 41-jarige Amsterdamse nieuwkomer, die in eerste instantie zijn ja-woord gaf aan het Utrechtse UDSV, zich wil verschuilen achter een eventueel tegenvallende competitiestart. Hij geeft slechts aan dat er nog bergen werk te verzetten valt met zijn jonge ploeg. Daarvoor is direct ook al de trainingsintensiteit verhoogd van vorig jaar vier, naar nu zes keer in de week. “De opkomst, ook die op de middagtrainingen, valt me zeker niet tegen. Door de late vakanties in deze regio zijn we pas sinds twee weken echt

compleet. Alleen door veel en hard te trainen kunnen spelers individueel beter worden en daarmee wordt ook het team sterker”, verklaart Portengen. De 24-koppige selectie bestaat voor de helft uit jonge spelers, waarvan de oudste nog maar dertig is. De individuele mogelijkheden om qua niveau nog flink te groeien zijn dus zeker aanwezig. Portengen: “We hebben niet zo’n hele grote groep, maar we geven jeugdspelers bijvoorbeeld wel de kans om twee keer per week mee te trainen. Dat geldt voor jongens die echt ambitie hebben, iets van hun handbalcarrière willen maken. De totale groep stelt zich positief op en wil graag leren. Een goed voorbeeld is Jorik Lommen (overgekomen van Hercules, red.), in wie hoop potentie in zit. Handballend gezien heeft iedereen zeker mogelijkheden. Al zal een aantal ook de tijd nodig hebben om zich te kunnen verbeteren en een hoger niveau te halen”. Onder het bewind van Portengen willen de Haagse handballers in wedstrijden een zo hoog mogelijk speeltempo hanteren. “We moeten ervoor zorgen dat we het zelf zestig minuten lang vol kunnen houden, om op die manier een tegenstander stuk te spelen. Conditioneel zullen we daarvoor nog wat sterker moeten worden. Maar er zijn nog genoeg andere punten te verbeteren. Als ik zeg dat we iets op een bepaalde manier gaan doen, betekent dat niet dat het ook meteen zo gebeurt. We zullen

veel met elkaar moeten trainen en spelen om ons een nieuwe speelwijze eigen te maken. Met het aanbrengen van die structuur zijn we nu vier weken hard bezig. Ik ben een vrij ambitieuze trainer en door mijn aantrekken komen de ambities voor Hellas automatisch ook hoger te liggen. Willen we straks serieus meedoen in de competitie, moeten we een goede start maken. Te beginnen aanstaande zaterdag thuis tegen E&O”.

Geen

contract

Portengen, zo’n beetje de enige full-time trainer in Nederland, ook al ontkent hij zelf ten stelligste over een arbeidsovereenkomst met Hellas te beschikken, reist elke dag helemaal vanuit zijn woonplaats Arnhem naar Den Haag. Erg vindt hij dat allerminst. “Het geeft je de tijd om over van alles en nog wat na te denken. Handbal is mijn hobby en heeft altijd als een rode draad door mijn leven gelopen. Ook nadat ik negen jaar geleden zelf als speler ben gestopt”. De vele uren die hij aan het handbal en het bekijken van vele wedstrijden spendeert, deren hem dan ook niet. “Ik vind training geven leuk en bij Hellas bevalt het me tot nu toe goed”. Vorig weekend sloot Hellas de voorbereiding min of meer af met een toernooiwinst in het Belgische Visé. Portengen: “We hebben daar bepaalde perioden in wedstrijden goed gespeeld. Ook al was het toernooi minder sterk bezet dan vantevoren gedacht, onder

Ten eerste het bericht dat er voor het eerst in de geschiedenis van het hockey een transfersom is betaald voor een speler. Een unicum nu, gemeengoed over enkele jaren. Spelers zijn niet meer zo honkvast als vroeger en het zal dus vaker voorkomen dat er tussentijds contracten worden ontbonden. En als je een contract voortijdig ontbindt ben je (doorgaans) schadeplichtig, hetgeen zich uit in een transfersom. Wie had dat ooit kunnen bedenken! Ten tweede is daar een jongeling van Hockeyclub Den Bosch die – hoewel een afspraak met Den Bosch – zijn toekomst toch liever ergens anders voortzet. Speler en club gaan naar de rechter. Spelers tekenen tegenwoordig wel contracten (of komen mondeling tot overeenstemming), maar voelen zich over het algemeen niet gebonden aan een contract, als ze denken ergens anders meer te kunnen verdienen of beter te kunnen presteren. Gelijk Alves, de speler van (nu nog) Heerenveen. Hij wil weg. Hij huilt krokodillentranen. Het gras (en de euro’s) is (zijn) bij de buurman altijd groener.

meer doordat het Franse Duinkerken een jeugdploeg had gestuurd. Wij hebben tegen hen daarom ook voornamelijk met spelers van achttien en negentien jaar gespeeld. De enige wedstrijd die we verloren, met 19-24 tegen Hasselt, waren we erg slecht. We missen nog vastigheid, moeten nog een constantere manier van spelen vinden. Al ging het benutten van de kansen alweer een stuk beter dan in eerdere oefenwedstrijden”.

Titel

als doel

Ondanks de flinke verschuivingen onder de eredivisietrainers dit seizoen, weigert

En tot slot de spelers en speelsters van het Nederlands elftal. Zij hebben zich inmiddels verenigd in een heuse stichting die hun portretrechten beheert en – belangrijker – exploiteert. Portretrechten. Hét modewoord bij sporters. Verzilverbare populariteit heet dat in het juridische jargon. De dames en heren vinden zichzelf inmiddels zo populair dat ze zich tegenover de bond hebben opgesteld. Vakbond NL Sporter steunt (logisch) de sporters: “De sporters moeten al alles inleveren en als ze nu ook nog hun portretrecht inleveren blijft er niets voor hen over”. Je zou medelijden met ze krijgen. En hoewel de meeste spelers en speelsters van de nationale elftallen niet verder komen dan een foto met handgeschreven onderschrift in het familiealbum, blijkt er toch voor iedereen geld in te zitten. Ben benieuwd. Deze veranderingen zijn niet te stoppen en misschien is dat maar goed ook. Om alles echter in goede banen te leiden is (bestuurlijk) leiderschap nodig. In chaos heerst emotie, in structuur het verstand. Iedereen is gebaat bij spelregels. Binnen de lijnen, maar nu ook steeds vaker daarbuiten. Regels ten aanzien van tussentijdse transfers, van entreegelden bij competitiewedstrijden, overschrijvingsverplichtingen van clubs, noem maar op. Hockey wordt geconfronteerd met deze veranderingen en moet bij de hand worden genomen. Liever vandaag nog dan morgen.

Marc Delissen

Portengen om al te veel naar de concurrentie te kijken. “We zijn vooral met ons eigen team bezig. Veel clubs zullen door de komst van een nieuwe trainer toch wat anders gaan spelen. BEVO uit Panningen, dat al een aantal jaren aan de weg timmert, en Volendam dat de laatste jaren kampioen werd, zullen de favorieten voor de titel zijn. Daarachter zit een groep kanshebbers, waaronder Hellas. Ik vind alleen dat je een doelstelling altijd zo hoog mogelijk moet leggen. Dat betekent voor ons tot het einde meedoen om alle prijzen en uiteindelijk kampioen worden. Ook al zal dat laatste niet eenvoudig zijn”.

Duinzicht is een volwassen golfclub geworden De periode dat met name door de grote golfclubs met een zogenoemde A-status een beetje schamper werd gesproken over collega-verenigingen met slechts een 9 holes par-3 baantje, lijkt inmiddels passé. Niet dat golfclub Duinzicht daar ooit mee heeft gezeten. De Haagse vereniging, buurman van hockeyclub HDM, is met name de afgelopen vijf jaar in haar volwassenheid sterk gegroeid. Daar is de ontwikkeling van de Duinzicht Invitational een mooi voorbeeld van. door

André Buurman

Als in 1996 de teaching professional van golfclub Duinzicht, Vince Kelly, het idee oppert om een aantal, met name Schotse, collega’s uit te nodigen voor een wedstrijd op de par-3 course, vindt hij van het toenmalige bestuur van de vereniging alle medewerking. Een prima promotie voor de club, was elf jaar geleden de gedachte achter het invitatietoernooi. Onder de naam van ‘Duinzicht Invitational’, krijgt het initiatief van Kelly een jaarlijks vervolg. Maar ook al komen er regelmatig bekende namen van professionals aan de start, de veelal Britse vrienden en relaties van de Engelsman Vince Kelly zagen

Scoregirl Els Veentjer, Meindert Jan Boekel (winnaar Invitational 2006), Geert Jan Bakker, Ralph Miller, Frank van Rijn en Jan Zwemmer. Foto: Duinzicht Duinzicht Invitational meer als een jaarlijks uitje, waarin het golfen tot bijzaak werd verheven. Acht edities lang houdt het Duinzicht Invitational namelijk de traditie van vooral een ‘fun’-toernooi te zijn in ere. Maar als vanaf 2004 de heren Le Noble, Den Hertog en Docter zich met de organisatie van de ‘Invitational’ gaan bemoeien, worden de zaken van de ene op de andere dag serieuzer aangepakt. Een van de eerste en voor de deelnemers meteen ook meest rigoureuze maatregel is het afschaffen van het nuttigen van alcoholische versnaperingen in de baan tijdens het toernooi. Zo wordt de mobiele bierpomp, beter bekend als ‘Major Tom’, waaruit het gerstenat acht jaar lang op de fairways en greens rijkelijk vloeit, per direct van de baan verbannen.

Duinzicht Invitational heeft inmiddels het roemruchte verleden van zich afgeschud en staat ook internationaal prominent op de kaart. Zo prominent zelfs, dat de Professional Golf Association (PGA), de overkoepelende golforganisatie voor professionals, al heeft laten doorschemeren de organisatie van het evenement vanaf volgend jaar te willen overnemen. De PGA hoopt uiteraard, mede vanwege het grote aantal bekende golf-professionals dat op de startlijst prijkt, commercieel voordeel uit het golftoernooi te halen.

Precisie

Niet alleen op eigen bodem, ook in de omringende landen staat het inmiddels twaalfde ‘Invitational’ bij de pro’s op de agenda. Het aantal aanmeldingen voor 17 september overstijgt volgens mede-organisator Peter le Noble jaarlijks weer het maximum van 54 startbewijzen. Le Noble: “Het feit dat de PGA zijn oog heeft laten vallen op dit toernooi, geeft aan dat de par-3 baan als volwaardig wordt beschouwd. Veel grote banen met een zogenoemde A-status hebben hun mening over de par-3 banen fors bijgesteld. Of ze hebben inmiddels een par-3 baan, of zijn van plan die te gaan aanleggen. Het eerste herenteam van Duinzicht is onlangs Nederlands kampioen van de C-mixed competitie par-3 geworden. En dat word je echt niet zomaar. Het korte werk rond de green vereist van de golfer nu eenmaal veel precisie’’.

De twaalfde editie van het Duinzicht Invitational vindt plaats op maandag 17 september en telt 54 deelnemers. Na 18 holes strokeplay, zullen de negen beste spelers nog een zogenoemde ‘supernine’ over negen holes spelen voor de definitieve rangorde. Er is een totaal prijzengeld van enkele duizenden euro’s beschikbaar. De professionals kunnen extra geldprijzen verdienen met het scoren van birdies, neary’s (de bal het dichtst bij de hole) en uiteraard voor een holein-one. De zondag voorafgaand aan het Duinzicht Invitational vindt een pro-am plaats, waaraan negen teams deelnemen. Elk team van amateurs wordt aangevoerd door een bekende professional. Op beide dagen wordt om 12.00 uur begonnen en voor beide evenementen geldt dat de toegang gratis is.

Prijzengeld

Een professioneel golftoernooi kan uiteraard niet zonder prijzengeld. Weliswaar staat een en ander niet in verhouding tot een groot evenement als het vorige week gespeelde KLM Open. Toch kan de winnaar een cheque tegemoet zien van naar verwachting circa duizend euro. Le Noble: ‘’Dit jaar is voor het eerst een officiële referee aangesteld. Dat ben je als organisator eigenlijk ook wel verplicht met een voor onze begrippen best fors prijzengeld. En net als voorgaande edities staan de pro’s bij wijze van spreken in de rij om hier de 17de september te mogen spelen. En het zijn niet de min-

ste namen die hier jaarlijks komen. John Woof, Andrew Allen, professional van het jaar Helen Reid, Meindert Jan Boekel, de winnaar van vorig jaar, en uiteraard meervoudig Nederlands kampioen Jan Dorrestein zijn mannen die in hun categorie tot de top van Nederland behoren. Dorrestein is inmiddels 62 jaar oud, maar nog zo fit als een hoentje. Dat Dorrestein het Duinzicht Invitational serieus neemt, blijkt wel uit het feit dat hij vorig jaar een paar dagen voor het toernooi al kwam oefenen’’.

Ruimer in haar jasje Golfclub Duinzicht is in 1982 op initiatief van een aantal leden van hockeyclub HDM opgericht. Op de voormalige hockeyvelden van het Haags Lyceum aan het Theo Mann Bouwmeesterpad werden de eerste holes aangelegd. Door het vrijkomen van de velden van de voetbalverenigingen Postalia en Archipel/Ornas, vijf jaar geleden, kwam Duinzicht wat ruimer in haar jasje te zitten. Dankzij een uitspraak van de Raad van State van 23 mei jongstleden, mag Duinzicht op het plandeel Amonsvlakte, grenzend aan de oostkant van het complex, binnenkort nog eens twee extra holes aanleggen, waardoor de club tevens de begeerde EGA (Europese Golf Associatie) status krijgt.


13

Sport

Vrijdag 31 augustus 2007

Haaglandia gaat voor het hoogste

‘We hebben 22 gelijkwaardige spelers’

Over ‘t dode punt heen? Na de magere start – twee punten uit drie wedstrijden – hervond ADO Den Haag zich afgelopen maandag enigszins. Door een zeer late goal van invaller Lex Immers werd met 1-0 van SC Cambuur-Leeuwarden gewonnen. Het eerste doelpunt en de eerste zege in het nieuwe stadion. Trainer Wiljan Vloet was opgelucht. Vloet: “De opbouw verliep beter en sneller. Ook voorin begint het allemaal wat vastere vormen aan te nemen: Hans van de Haar als aanspeelpunt, Yuri Cornelisse en Rick Hoogendorp als lopende mensen, Hursut Meric met zijn spectaculaire acties op de rechtervleugel; goede assist ook van hem. Het begint te komen”. De punten kan ADO Den Haag héél goed gebruiken. “We moesten over het dode punt heen. Dat zijn we nu ook wel. Een wedstrijd als deze hadden we nodig. Spel waar verbetering in zit, een overwinning waardoor we stijgen op de ranglijst en, ook zeer belangrijk, ik denk dat het publiek zich vermaakt heeft. Minpuntjes: onderlinge misverstanden bij combinaties en die goal van ons had natuurlijk eerder moeten vallen. En Cambuur kreeg nog twee grote kansen”. Wat een verhaal van die Immers. De nieuwe cultheld. “Vorige week deed hij het als invaller tegen RKC Waalwijk al goed. En wat hij nu als Haagse jongen - tot voor kort stond hij zelf als supporter op de tribune - voor elkaar krijgt, moet voor hem een droom zijn”. De rode kaart van invaller Wesley Verhoek…… “Bepaald niet slim natuurlijk, onprofessioneel. Heel zonde ook. Zowel voor de ploeg als voor hem zelf”. Aanstaande zondag HFC Haarlem uit. Die hebben pas twee punten, staan in de onderste regionen. “Dat duel mag dan ook geen probleem opleveren. We moeten nu dóór. Laten zien dat we echt over dat dode punt heen zijn”.

Tip 5 Van Otterloo (links) klaar voor de voorzet, nog niet voor komend seizoen. Foto: Arnaud Roelofsz

Het is drie jaar na de fusie tussen RVC/Rijswijk en Kranenburg. Wanneer dit weekend de hoofdklasse van start gaat, hoopt het product van deze fusie, Haaglandia, een goed begin te maken met wat een glorierijk seizoen moet worden. De club droomt van een kampioenschap in de hoogste amateurklasse, al durft het die ambitie net niet hardop uit te spreken. door

Eppo Ford

Terwijl de spelers zich in de kleedkamer voorbereiden op de bekerwedstrijd tegen zondagtweedeklasser Alphense Boys, blikt voorzitter Hans Zielstra in de businessruimte vooruit. De voormalig voorzitter van RVC/Rijswijk rookt een sigaret en zijn bewegingen stralen een week voor het begin van de competitie het zelfvertrouwen uit van een topclub in wording. Zielstra: “We zaten midden in de onderhandelingen van de fusie en hebben het toen al gezegd: in het derde jaar moeten we kunnen zeggen dat we meedoen om het kampioenschap. Maar, voegt hij toe, “je kan nog zo’n goede selectie hebben, je bent altijd afhankelijk van een dosis geluk”. Het lijkt erop dat de club heeft geleerd van de voorgaande seizoenen, waarin disciplinaire incidenten de sportieve doorgroei in de weg stonden. Een seizoen duurt lang en een succesvol resultaat is niet alleen afhankelijk van de voetbalkwaliteiten van een elftal. De Rijswijkse selectie is verbreed en

er is een nieuwe trainer in de persoon van Albert van der Dussen, die afgelopen seizoen met promovendus VUC net onder Haaglandia eindigde. Over het voetballende vermogen bestaat bij Zielstra weinig twijfel. “We zijn erg tevreden over John van Kuijeren (de technisch coördinator – red.) die de selectie fantastisch in elkaar heeft gezet. We hebben 22 gelijkwaardige spelers. Er is een luxeprobleem”. Ruim een dozijn nieuwe spelers begroette Haaglandia, waaronder exprofs Winston Faerber (ADO Den Haag, FC Den Bosch), Daniël Koegler (ADO Den Haag) en Mourad Mghizrat (onder meer Sparta, Willem II). Zielstra is vooral over de laatste te spreken: “Hij kreeg geen contract bij Emmen en kwam via zijn zaakwaarnemer hier terecht. Hij geeft het elftal iets extra’s”. Daartegenover staat dat zeven spelers vertrokken, waaronder basisspelers Barry de Poorter en Richard Staakman, die beide wegens hun drukke werk naar oude liefde DHC in Delft terugkeerden.

Vo o r b e r e i d i n g

Op het veld vertaalt de brede selectie zich één week voor de competitie nog niet naar een klinkend resultaat. Op een van de bijvelden – het toekomstige hi-tech kunstgras hoofdveld is nog in aanleg – weet tegenstander Alphense Boys zelfs via Patrick Kalkema (ook ex-ADO Den Haag) op 0-1 voorsprong te komen. Spits Brutil Hosé kan aan de andere zijde weinig gevaar stichten, maar krijgt van zijn middenveld ook nauwelijks mogelijkheden. Faerber, Koegler en Mghizrat staan niet in het veld; zij behoren tot de vele geblesseerden, waaronder ook vormgever Dominique Broekhuizen. Alsof het nog niet genoeg is, wordt Hosé voor de rust,

eveneens aangeslagen, gewisseld. Van Kuijeren onderhoudt zich tijdens de rust in de kantine met vaste bezoeker Ricky van den Bergh, ex-Kranenburg, tegenwoordig aanvaller van Eredivisionist Heracles. De technisch coördinator maakt zich echter nog geen zorgen over de ambities van Haaglandia. “Ik ben vrij positief. Al is de voorbereiding moeilijk verlopen”, wijst hij op de blessures. Samen met zijn staf heeft hij in de aanloop naar het nieuwe seizoen getracht het scorend vermogen van de selectie te vergroten, evenals de creativiteit op het middenveld. Hij is tevreden over de uiteindelijke samenstelling. Alleen had hij de trainer meer mogelijkheden op de linksbackpositie willen bieden. Brian Brocker werd een paar dagen voor de overschrijvingstermijn aangetrokken door ADO Den Haag en de versterking Frank Karreman tekende later een contract bij Haarlem.

K a mp i o e n s c h a p

Desalniettemin droomt Van Kuijeren van het kampioenschap. “We zijn een ambitieuze club en zeker geen grijze muis. We willen meedoen, maar dat willen nog dertien clubs. De zondag hoofdklasse A is de beste amateurcompetitie van Nederland, dat is al jaren zo”. De feiten ondersteunen zijn stelling, want algeheel landskampioen SV Argon is deze competitie weer een van de kanshebbers. Haaglandia wil daarom bij de beste vijf eindigen. “Het seizoen is geslaagd als we minimaal dertig punten pakken, progressie boeken met het elftal, zowel in de organisatie als de discipline, ook om het elftal heen. Maar er hoort wel een prijsje bij: de HC Cup, een periodetitel, de Amstel Cup voor amateurs of directe plaatsing voor de Amstel Cup voor de profs”.

Trainer Van der Dussen – een jeugdvriend van Van Kuijeren, samen hebben ze bij ODB en Esdo gevoetbald – zal het worden vergeven als hij de titel in zijn eerste jaar nog niet pakt. Maar er wordt van de nieuwe trainer wel verwacht dat hij de komende jaren uit de brede selectie een elftal samenstelt dat meedoet om de titel. Dat er voorlopig een verschil bestaat tussen wens en werkelijkheid, bewijst de tweede helft tegen Alphense Boys. De bezoekers die dit jaar in de tweede klasse eveneens kampioensaspiraties hebben, winnen verdiend met 1-2, en Haaglandia komt geen moment in haar spel.

Goed

begin

Aanvoerder John van Otterloo (31) baalt na de wedstrijd. Hoewel de stoere centrale verdediger slechts anderhalve week in training is en de juiste conditie ontbeert, had hij zoals altijd graag willen winnen. “We hebben goede voetballers, maar het staat nog niet”, concludeert hij, terwijl het zweet uit zijn poriën gutst. Hij bevestigt dat Haaglandia wil gaan voor het hoogste. “De versterkingen zijn uitstekend, maar ook jonge jongens als Tim de Best en Jeroen Nagel hebben toekomst. Maar de jaren hiervoor speelden we ook goed voetbal. We hielden elf, twaalf keer de nul, en dachten dat we meededen. We moeten dit seizoen zien hoe we teleurstellingen verwerken”. Een goed begin, ziet hij daarom als het halve werk. “We moeten lekker beginnen tegen VVSB en VUC, er gelijk twee winnen”. Als Haaglandia vervolgens bij de eerste vijf weet te blijven, zo weet Van Otterloo, zijn ze een stapje dichterbij het doel waarom deze club ooit in het leven werd geroepen: het kampioenschap in de hoofdklasse.

Ook komende week staat er een aantal interessante sportevenementen op de agenda. Den Haag Centraal maakte voor u een kleine selectie. Wat valt er allemaal te doen, zien en beleven?

1 . E K B e a c h v o l l e y b a l

De zomervakanties zijn vrijwel voorbij, het strandseizoen bijna. In het Beachsport Stadion wordt nog een paar weken gesport. Van 30 augustus tot 2 september vindt het Europees Kampioenschap beachvolleybal onder 20 jaar plaats. Start donderdag 30 augustus 9.00 uur. Op zondag 2 september worden de finales gespeeld, aanvang 15.00 uur (heren) en 16.30 (dames).

2. Hellas – E

en

O

Niet alleen de voetbalcompetitie, ook de handbalcompetitie neemt weer zijn aanvang. De Hellasheren spelen hun eerste wedstrijd thuis, op zaterdag 1 september, om 20.30 uur, Sportpark Laan van Poot.

3 . S c h e v . - ‘ s G r a v e n z a n d s e SV

Eindelijk starten de amateurcompetities. Scheveningen wil zo snel mogelijk vanuit de eerste klasse terug naar de Hoofdklasse. Maar ‘s Gravenzandse SV heeft ook ambities. Zaterdag 1 september, aanvang 14.30, Sportpark Houtrust.

4. VUC - AFC

Twee hoofdklassers heeft de regio Den Haag nog over. Eén daarvan trapt het seizoen af tegen de Amsterdamsche Football Club, dat vorig seizoen als vijfde in de competitie eindigde, drie plaatsen boven de Pinguïns. Zondag 2 september, aanvang 14.00, Het Kleine Loo.

5. HBS - Nieuwenhoorn

Uiterst verrassend wist HBS vorig seizoen de nacompetitie te halen. Bijna speelde het tegen Haaglandia en VUC, maar HBS promoveerde net niet. Dit seizoen wagen ze in de eerste klasse een nieuwe poging. Zondag 2 september, aanvang 14.00, Daal en Bergselaan.


14

Society

Roos

Vrijdag 31 augustus 2007

Renate & de Residentie

Met

f o t o ’s v a n

Otto Snoek

Op de modeshow vloeide de champagne rijkelijk en waren niet alleen Braziliaanse bikini’s te zien, maar ook Braziliaanse sieraden en enorme Argentijnse tassen.

Over Haagse chic en hun pampabags Wij hadden ons naar de Scheveningse Beachclub Culpepper laten lokken door pr-vrouw Marie-Claire Schimmelpenninck van der Oije, die ons had beloofd dat er een modeshow van Braziliaanse bikini’s zou plaatshebben en dat daarbij ‘Haagse chic’ aanwezig zou zijn. Van dat laatste geloofden wij, door de wol geverfd als we zijn, natuurlijk helemaal niets. “Ja, ja’’, dachten we. ”Haagse chic. Big deal’’. Maar aangekomen bij Culpepper drukte Frédérique van Randwijck ons een glas roze champagne in onze handen, ontwaarden wij Vanessa Loudon in een beeldig beach-jurkje en signaleerden wij ook gynaecologe Maddy Smeets die, zo ze zelf al niet chic is, toch zeker de drie chicste babies van Nederland ter wereld heeft geholpen. Tja, en toen hadden wij natuurlijk niet meer zoveel praats. Wat overigens ruimschoots goed kwam na de derde pink champagne. Bij het woord ‘strandtenteigenaar’ denkt u natuurlijk onmiddellijk aan een vent met een beperkt vocabulaire die altijd wat te zeuren heeft. Maar Frédérique van Randwijck, die samen met Annejet Philipse en hun beider mannen Beachclub Culpepper runt, bewijst dat je een strandtent kunt hebben, toch lichtelijk bekakt kunt spreken en niet per se hoeft te zeuren. Die strandtent was een droom van de vrouwen waarin hun echtgenoten enthousiast meegingen. En na de slechtste zomer in de Nederlandse strandgeschiedenis zijn ze dat nog steeds. “We hebben al onze targets gehaald en die waren gebaseerd op mooi weer’’, beweren ze. Toegegeven, de familie Van Randwijck moest wel even wennen aan het idee dat Frédérique uitbaatster werd van een strandetablissement, maar uiteindelijk hebben ze waarschijnlijk wel begrepen dat zij na jaren senior beleidsmedewerkster te

Bij Culpepper hebben ze een aparte Pampabag-stalling. zijn geweest bij het ministerie van justitie toch nog wat van haar leven wilde maken. En dat doet ze nu! Op de modeshow, die afgelopen zondag plaatshad, vloeide de champagne rijkelijk en waren niet alleen Braziliaanse bikini’s te zien, maar ook Braziliaanse sieraden en enorme Argentijnse tassen van het merk Pampabags, waarvan de importeur, Coen van Dijk, overigens weer bevriend is met het prinselijk paar. Wij namen aan dat de naam Pampabags was gekozen omdat die tassen zo groot zijn dat je er moeiteloos een hele pampa inclusief gauchos en geroosterde biefstukken in kwijt kunt. En dat werd ook meteen bevestigd door de charmante Argentijnse echtgenote van Coen van Dijk, Graciela Rossetto. Maddy Smeets, die in Bronovo natuurlijk al heel wat ervaring heeft opgedaan met weer een ander soort pampabags, vertelde ons dat zij thuis een speciale party heeft gehouden om de Argentijnse tas bij haar vriendinnen te introduceren. Een doorslaand succes! Iedereen bleek meteen zo’n tas te willen. Smeets: “De party was van zes tot acht, maar de eerste gasten kwamen al om vijf uur en de laatste gingen om twaalf uur weg’’. De modeshow werd overigens gepresenteerd door presentatrice/actrice Micky

die onthulde dat ze tegenwoordig liever in Scheveningen komt dan op het strand van Bloemendaal. “Daar zie je alleen maar vrouwen met heel veel make-up en hoge hakken. Scheveningen is meer ontspannen. Bovendien vind ik de service bij Culpepper goed en het eten heerlijk. En dat zegt wat, want ik ben natuurlijk wel een beetje verwend.’’ Nou daar was zondag echt helemaal niets van te merken, vonden wij. Micky gedroeg zich gewoon net als de andere vrouwen. Wij lieten ons tijdens de modeshow vooral betoveren door de kortharige mannequin Kelly, die een carrière als model combineert met een loopbaan als jongerenwerkster in het Transvaalkwartier. Ze prefereert overigens het laatste: “Complexe problemen trekken me aan’’, zei ze. En dat terwijl wij het dragen van een minuscule Braziliaanse bikini nou juist weer zien als een complex probleem. Maar dat zal wel komen doordat wij van nature zijn uitgerust met pampabags. Wij liepen die middag ook actrice Marike Mingelen tegen het lijf met haar twee zoons, van wie het bebrilde exemplaar intimiderend veel op pappa Ferry lijkt. De andere raadde zijn moeder aan een van de enorme Braziliaanse ringen aan te schaffen. “Als een man jou aanvalt, kun je je daarmee verdedigen, Mama.’’ Marike Mingelen is overigens

Let wel: lingerie en badkleding kunnen niet worden geruild.

Een strandmand voor de Haagse chic met een hondje, een typisch geval van vuilnisbakkenras, dat hogerop wil. ‘Wûf!’. binnenkort met haar toneelgezelschap Plankgas in Beachclub Culpepper te zien in een stuk van Maria Goos. Wij vinden het zo leuk dat een strandtent zoiets organiseert dat wij dit belangeloos en puur uit enthousiasme melden (speeldata: 12 en 13 september, meer info www.culpepper.nl). Het was een heerlijke middag en toen het feest tegen het einde liep, ontmoet-

ten wij bij de laatste resten champagne visagiste Jennifer Bardoul, die vertelde dat zij de make-up had gedaan maar dat Micky had vergeten haar te noemen. “Ik ga mijn verdriet nu dus maar verdrinken’’, kondigde ze vrolijk aan. Voor iemand die onvergefelijke fouten zo sportief opvat, hebben wij respect. Bij deze dus, Jennifer!


vrijdag 31 augustus 2007

Toneel

Den Haag Centraal presenteert: Cultureel Seizoen 2007/2008

• Muziek • Cabaret • Dans • Mode • Opera • Beeldende kunst • Musical


Is te koop op de volgende locaties: • Postkantoor Den Haag ZuidWest, Almeloplein 60-61, 2533 AD Den Haag • Tabakshop Waldeck, Alphons Diepenbrockhof 165, 2551 LD Den Haag • C 1000 van Leest, Alphons Diepenbrockhof 6, 2551 LD Den Haag • Tabakshop Duran, Apeldoornseln 292, 2573 LM Den Haag • Primera Appelstraat, Appelstraat 230, 2564 EL Den Haag • Scryptopoint, Appelstraat 242/244, 2564 EL Den Haag • Trofmarkt Van Olst, Arabislaan 38, 2555 DL Den Haag • Grooteman, P F J Arnold Spoelplein 93, 2553 CG Den Haag • Le Cigare, Badhuisstraat 187, 2584 HH Den Haag • De Gebroeders Jong, Bankastraat 3a, 2585 EE Den Haag • Korlvinke-Fumé, Beeklaan 385a, 2562 AZ Den Haag • Primera van de Wege, Betje Wolfstraat 132, 2533 HT Den Haag • Joop Vlak, Betje Wolfstraat 271, 2533 HM Den Haag • Texaco Bezuidenhoudseweg, Bezuidenhoutseweg, 2270 AA Voorburg • Mieke & Peter Lectuur en Tabak, Boekhorststraat 101A, 2512 CM Den Haag • Spar Clingendael, Breitnerlaan 271/ 273, 2596 GZ Den Haag • Bronovo Shop, Bronovolaan 5, 2151 RH Nieuw Vennep • Elka, Brouwersgracht 4, 2517 XD Den Haag • Ziekenhuis Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1, 2262 BA Leidschendam • Tabaksspeciaalzaak Naomi, Castricumpln 44, 2547 JA Den Haag • Bruna Centraal Station, Centraal Station, 3503 AG Den Haag • Mieke’s Striptiek, Chassestr 71, 2518 RW Den Haag • Supermarkt Hanemaaijer, D. Hoogenraadstraat 45, 2586 TC Den Haag • Koning Tabakspeciaalzaak, Damlaan 22, 2265 AN Leidschendam • Carla’s, De Savorin Lohmanplein 22b, 2566 AC Den Haag • Multi- media en Lifestylshop, Deltaplein 512/513, 2554 GH Den Haag • DunaVista BV, Deltaplein 550, 2554 GH Den Haag

39340_DHC_293x440_te koop op loc1 1

• Dastan Tabakshop, Denneweg 132a, 2514 CL Den Haag • Aurora, Dr. H. Colijnlaan 305-307, 2283 XK Rijswijk • Totaal gemak Driebergenstraat, Driebergenstraat 321, 2546 BJ Den Haag • Sigarencorner Nesli, Elandstraat 93, 2517 XD Den Haag • Texaco Escamplaan, Escamplaan, 2270 AA Voorburg • Van Amerongen Boek en Kantoor, Fahrenheitstr 536 - 546, 2561 DJ Den Haag • Bruna Fahrenheitstraat, Fahrenheitstraat 446, 2561 DG Den Haag • Brink Sigarenmagazine, Fahrenheitstraat 541, 2561 DA Den Haag • Merlijn Tabak en Lectuur, Forellendaal 286, 2553 LM Den Haag • Adelante Cigarross, Frederik Hendriklaan 152, 2582 BJ Den Haag • De Vulpen, Frederik Hendriklaan 179, 2582 CA Den Haag • Paagman Den Haag B.V., Frederik Hendriklaan 217, 2582 CB Den Haag • De Haagse Boekerij, Frederikstraat 24, 2514 LK Den Haag • Markthof Sigaretten en Postzaken, Gedempte Gracht 405 J, 2512 AM Den Haag • De Oude Leeuw, Geestbrugweg 5/7, 2281 CC Rijswijk • Bruna Gentsestraat, Gentsestraat, 2587 HV Den Haag • Gouverneur Tobacco, Goeuverneurlaan 361, 2523 CA Den Haag • Bruin´s Sigaren en Lectuur, Goudenregenplein 58, 2565 GK Den Haag • Tabakhuis Van de Arend B.V., Governeurlaan 664, 2523 CS Den Haag • Ben Goudswaard, Heelsumstraat 27, 2573 NE Den Haag • Wijngaards, Heeswijkplein 9, 2531 HC Den Haag • Ylona Tabacshop, Henry Dunantlaan 86-88, 2286 GE Rijswijk • Walk In Stripboekhandel, Herengr 13, 2511 EG Den Haag • Van Stockum Boekverkopers, Herengr 60, 2511EJ Den Haag • Night 2 Night, Herengracht 1, 2511 EG Den Haag • Bruna Herenstraat, Herenstraat 5, 2282 BN Rijswijk • Primera Lancee, Herenstraat 84, 2282 CA Rijswijk • Van der Sprong, Het Kleine Loo, 2592 CK Den Haag

• The Read Shop, Hildo Kroplaan 96, 2552 XT Den Haag • Primera Dewir, Hillenaarplantsoen 85, 2284 VS Rijswijk • Sigarenmagazijn Canarat, Hobbemastraat 190, 2526 JT Den Haag • Zigger In den Boogaard, J. Friso Promenade, 2282 XX Rijswijk • Bruna Kon. Julianaplein, Kon Julianapln 24, 3503 AG Voorburg • Tabakshop Oranje, Jan Hendrikstraat 7, 2500 XX Den Haag • Totaal gemak Jan Heintz, Johanna Westendijkplein 62, 2521 EN Den Haag • Groeneweg, Juliana van Stolberglaan 284, 2595 CP Den Haag • Esso Ligthart Kaapseplein, Kaapseplein 100, 2572 NH Den Haag • W.A.C. van Leeuwen, Keizerstraat 119, 2584 BD Den Haag • Geja-Sadia, Keizerstraat 33, 2584 BB Den Haag • Boekhandel Scheveningen, Keizerstraat 50, 2584 BK Den Haag • Bruna Kon. Julianaplein, Kon Julianapln 24, 3503 AG Voorburg • Totaal gemak Julianaplein, Kon. Julianaplein 7, 2274 JD Voorburg • Pelgrim Boeken en Muziek, Korte Poten 42, 2511 EJ Den Haag • Texaco Laan, Laan, 2270 AA Voorburg • Primera Wijnands, Laan van Meerdervoort 197, 2517 BB Den Haag • Sigarettenmagazijn Obdam, Laan van Meerdervoort 868, 2564 AS Den Haag • Boekhandel De Kler, Langstraat 148, 2242 JX Wassenaar • Daily shop Wassenaar, Langstraat 192 a, 2242 JZ Wassenaar • Texaco Leyweg, Leyweg, 2270 AA Voorburg • Haga Ziekehuis Leyenburg, Leyweg 275, 2545 CH Den Haag • Zigger, Leyweg 651, 2545 GK Den Haag • Zigger, Leyweg 707, 2545 GM Den Haag • Bruna Leidschenhage, Liguster 38, 3503 AG Leidschendam • Primera Zuydwijk Leidschendam, Liguster 81, 2262 AC Leidschendam • Medisch Centrum Haaglanden, Westeinde, Lijnbaan 32, 2512 VA Den Haag • Totaal gemak Dubb, Lindelaan 243, 2282 EV Rijswijk

• De Tabacotiek TTS, Loosduinse Hoofdstraat 180, 2552 AL Den Haag • Texaco Michel Vrijenhoeklaan, Michel Vrijnehoeklaan, 2270 AA Voorburg • Texaco Midachterweg, Midachterweg, 2270 AA Voorburg • Den Haag Marketing & Events, Nassaulaan 25, 2512 XX Den Haag • Van Stockum, Noordeinde 62, 2514GK Den Haag • ‘t Brandpunt Sigarenmagazijn VOF, Oostdorperweg 57, 2242 NE Wassenaar • Tabakshop De Oude Man, Oudemansstraat 103, 2522 SE Den Haag • Doorschodt Sigarenmagazijn, Paletplein 85, 2526 GZ Den Haag • Boekhandel A. Houtschild, Papestraat 13, 2513 AV Den Haag • Bruna Parijsplein, Parijsplein 3, 3503 AG Wateringseveld • Match-box, Parkweg 280A, 2271 BH Voorburg • Heynen, Parkweg 294, 2271 BH Voorburg • Hartelust, Parkweg 46, 2271 AK Voorburg • Selexyz Verwijs, Passage 39, 2511 AC Den Haag • Hamilton, Passage 9, 2511 AB Den Haag • Efficiency, Piet Heinstraat 118, 2518 CH Den Haag • Primera De Jong, Prins Hendrikstr 74, 2518 HV Den Haag • De Jongens Tabaks - Post en Tijdschriften, Reinkenstraat 93, 2517 CS Den Haag • Primera De Sluis, Sluisplein 3, 2266 AV Leidschendam • Primera Snijdersstraat, Snijdersstraat 4, 2525 BX Den Haag • Winkelen/ Wedden, Soestdijksekade 26, 2574 AM Den Haag • Primera Scholten, Soestdijksekade 389, 2574 BA Den Haag • Vivant City, Spui 169, 2511 BM Den Haag • Knijff Sigarenmagazijn, Stationswg 95a, 2515 BK Den Haag • Uw kruidenier, Stevinstraat 250, 2587 EW Den Haag • Tabak & Gifts Patrick, Terletstraat 23, 2573 EW Den Haag • Van Seters, Theresiastraat 123, 2593 AE Den Haag • Totaal gemak Theresiastraat, Theresiastraat 260,

2593 AW Den Haag • Primera Van de Hoogen, Theresiastraat 53, 2593 AA Den Haag • Read Shop, Theresiastraat 93, 2593 AC Den Haag • Primera Van der Zwaan, Turfmarkt 18, 2511 CA Den Haag • Sigarenmagazijn De Pauw, Valeriusstraat 16, 2517 HR Den Haag • Esso Valkenbos, Valkenboslaan 333, 2563 CZ Den Haag • Totaal gemak De Valkenier, Valkenbosplein 12, 2563 GB Den Haag • Esso Wassenaar, Van Cranenburglaan181, 2241 PM Wassenaar • Daily shop Hoytema, Van Hoytemastraat t/o 40, 2596 ER Den Haag • Texaco Verhulstplein, Verhulostplein, 2270 AA Voorburg • De Jongens, Vlamingstraat 6, 2511 BD Den Haag • Bruna Vlierboomstraat, Vlierboomstraat 582, 3503 AG Den Haag • Vingerling Boekhandel, Vliethof 88, 2291 RZ Wateringen • C 1000 Volendamlaan, Volendamlaan 670, 2547 CK Den Haag • Esso Ligthart, Vreeswijkstraat t/o 301, 2546 AJ Den Haag • Selecta Tabac, W. Alexander promenade, 2284 DH Rijswijk • Versmarkt Rene Daane, Waalsdorperweg 103, 2597 HR Den Haag • K2 Tabakshop, Wagenstraat 113, 2512 AS Den Haag • Fonville, Walnootstraat 1, 2555 XH Den Haag • Techador De rokende ooievaar, Weimarstr 125, 2562 TG Den Haag • Primera Jan Kramps, Weimarstr 349, 2562 HK Den Haag • Van alles wat, Weissenbruchstraat 296, 2586 GP Den Haag • J. Van Bezeij, Weissenbruchstraat 54, 2596 GK Den Haag • Dolfijn Sigarenmagazijn, Westduinweg 70, 2583 EK Den Haag • De Kiosk, Willem Royaardsplein 25, 2597 GS Den Haag • Overman tabakspeciaalzaak, Willen de Zwijgerlaan 76 b, 2582 ES Den Haag • Barelli Stripwinkel, Zoutmanstraat 80, 2518 GT Den Haag • Esso Ligthart Zwolsestraat, Zwolsestraat 443,

11-07-2007 13:30:20


Cultuur

Vrijdag 31 augustus 2007

17

Haal het doek maar op! ‘Haal het doek maar op. Doe het licht maar aan. Dan zal ik je eens even laten zien wat ik kan’, zong Wim Sonneveld wervend. Het is inderdaad weer zover. We staan aan het begin van het culturele seizoen 2007/2008. De zomervakanties van acteurs, dansers en musici zitten erop, in de repetitieruimtes gonst en zoemt het van de inspiratie en spanning. In musea en expositieruimtes zijn de eerste nieuwe tentoonstellingen alweer ingericht. Ook wij zijn er klaar voor met Den Haag Centraal. Een echte Haagse krant, die kunst en cultuur hoog in het vaandel heeft, kan dit moment niet ongemerkt voorbij laten gaan. Jaar in jaar uit reeds volgen kunstredacteuren als Bert Jansma, Roos van Put en Aad van der Ven de verrichtingen van Nationale Toneel, Appel, Nederlands Dans Theater, Gemeentemuseum, Vrije Academie, Stroom, Residentie Orkest en wie al niet meer. In het seizoen 2007/2008 zullen deze voormalige Haagsche Courant-redacteuren dat doen als vanouds. Samen met ervaren journalisten/recensenten als Floor de Booys, Peter Breedveld, Babeth Knol, Eric Korsten, Isabella Lanz, Doron Nagan, Anneke Ruys, Jill Stolk en Rob Soetenhorst.

In deze speciale bijlage presenteert Den Haag Centraal een overzicht van hoogtepunten op het gebied van toneel, muziek, cabaret, dans, mode, opera, beeldende kunst, musical etc. Wat bij die vooruitblik opvalt, is dat 2007/2008 vooral het seizoen zal zijn van het Haagse toneel. Aan de Schouwburgstraat is door architectenbureau PRO een klein wonder verricht door achter de Koninklijke Schouwburg een alles omvattend nieuw huis te realiseren voor het Nationale Toneel. Het Haagse gezelschap vindt hier niet alleen kantoren en repetitielokalen, maar ook nieuwe podia. Er staat werkelijk een compleet nieuw theatercentrum met imposante foyer op deze plek. Artistiek directeur Johan Doesburg wacht een grote uitdaging om straks in zowel de Koninklijke Schouwburg als in het NT-Gebouw de diverse gezichten van zijn gezelschap te laten zien. We kijken ernaar uit. Dat andere Haagse gezelschap, de niet kapot te krijgen Appel, pakt onder leiding van Aus Greidanus andermaal uit met een megaproductie: ‘Odysseus’ naar Homerus. Na het succes van ‘Tantalus’ opnieuw een marathonstuk, dat ’s middags om 13.30 uur begint en (inclusief pauzes en eten) pas ’s avonds om circa 22.30 uur eindigt.

Hugo Maerten (zie de voorpagina van deze bijlage) vertolkt de rol van Odysseus, de frontsoldaat die nooit meer thuis komt. Een tocht waarin hij leert om zijn mateloze ambitie en eerzucht te begraven en de eigen sterfelijkheid te aanvaarden. Wie denkt dat er in deze tijd van haast en stress geen publiek meer te vinden is voor zo’n lange zit, heeft het goed mis. Genoeg mensen willen naast oppervlakkig vertier en ongecompliceerd entertainment ook verdieping en bezinning. Vanaf het moment dat ‘Odysseus’ werd aangekondigd, kreeg De Appel al telefoontjes wanneer er gereserveerd kon worden. De voorverkoop loopt storm. En er is nog veel meer. In Theater aan het Spui, De Regentes, Diligentia, het Gemeentemuseum, Mauritshuis, Stroom enzovoort, enzovoort. Tel daarbij op dat dit een cultureel seizoen wordt met opnieuw een Holland Dance Festival, als ook twee dagen Pure Jazz en het moment is daar om de zakagenda in te gaan vullen. Het zal op sommige dagen moeilijk kiezen worden. Co o s Ve r s t e e g Hoofdredacteur

Schokeffect voor Haags theaterlandschap Door Bert Jansma

Wat er dit seizoen in en achter de Koninklijke Schouwburg staat te gebeuren, kun je zonder overdrijving een aardverschuiving binnen cultureel Den Haag noemen. In het nieuwe gebouw van het Nationale Toneel aan de Schouwburgstraat, zitten drie theaterzalen. Waarin het gezelschap in één seizoen een salvo van liefst acht premières zal afvuren. Op O’Neills ‘Long Day’s Journey Into Night’ na, allemaal nieuw repertoire, voor driekwart het werk van jonge theatermakers. Met daarnaast nog de ‘grote’ premières van het gezelschap in de Koninklijke Schouwburg. Toneelkwartier Den Haag is de naam voor de combinatie van de Koninklijke – met zijn eigen programmering – en die drie nieuwe zalen. Het Haagse theaterlandschap lijkt er grondig door te zullen veranderen. Een ‘schokeffect’, vergelijkbaar met de impact die de opening van het HOT-theater aan de Oranjebuitensingel in 1969 (door de Haagse Comedie) had en dat toen het begin werd van een nieuwe bloeiperiode voor het theater in Den Haag. De vergelijking bevalt Johan Doesburg wel. Hij is artistiek directeur van Het Nationale Toneel naast algemeen directeur Evert de Jager. “Dat HOT heeft toen emotioneel een ontzettend belangrijke

rol voor mij gespeeld”, stelt Doesburg, “dat theater in die oude kerk, met dat theater in arenavorm dat je vervolgens bij De Appel terugvindt. Maar wij zijn als Nationaal Toneel nu in die drie nieuwe zalen de producent van alle voorstellingen. Wij máken ze allemaal. Met als enige uitzondering straks Crossing Border waarvoor wij, en de Koninklijke Schouwburg, al onze zalen ter beschikking stellen. We hopen in dat nieuwe gebouw eenzelfde dynamiek te krijgen als dat HOT indertijd had. Met ruimte voor randprogrammering. Met in het kleinste van de drie zalen schrijvers of vertalers met wie van gedachten gewisseld kan worden. Met een horecaruimte waarin na afloop het publiek kan blijven hangen en met acteurs kan praten. En we hopen dat er een interactie gaat plaatsvinden tussen de Schouwburg en die drie zalen daarachter. Het sluit aan bij de ambitie van Den Haag om een echt ‘stadsgezelschap’ te hebben met een plek waar je toneel in meerdere kleuren kunt vinden”.

puur Haags mee als hij hem uitspreekt: “Hollandsé Spoor, met die e, zoals Haagse bus- en taxi-chauffeurs het zeggen”. Het wordt een liefdesverhaal rond een meisje van Turkse afkomst dat haar milieu wil ontvluchten met een Nederlandse jongen. “Het Hollands Spoor als kapstok, de vergaarbak, de in- en uitlaat van Den Haag. Met een stationsfilosoof, een toiletjuffrouw, FC Den Haag-supporters, donker én wit. Een ‘feel good’-voorstelling die laagdrempelig moet worden. Ook wie in Den Haag nooit naar theater gaat, moet ’t kunnen volgen”.

Johan Doesburg: ‘Ik zoek naar de rafels’

Hollandse Spoor

“Acht van de twaalf stukken die Het Nationele Toneel het komend seizoen presenteert zijn nieuw, stukken die er nog niet waren”, benadrukt Johan Doesburg. En met zogenaamde ‘klassieke’, grote producties als ‘Eline Vere’ (in de bewerking van regisseur Leon van der Sanden vanaf 18 dec.) en Shakespeare’s ‘As you like it’ (vanaf 12 feb.) zijn we hopelijk niet klassiek-klassiek bezig. Gerardjan Rijnders regisseert ‘As you like it’ en ik hoop datie het stuk flink losschudt”. Doesburg zelf is verantwoordelijk voor twee premières dit seizoen. Officiële openingsvoorstelling van het nieuwe gebouw wordt zijn ‘Hollandse Spoor’ (v.a. 17 jan.), een montage-voorstelling gebaseerd op materiaal van vier schrijvers – onder wie de Turkse Nazmiye Oral, rond het Haagse treinstation. Doesburg geeft de titel een flinke dot

Steekwoord Eros

Vooraleerst is Doesburg aan het werk met onder anderen Ariane Schlüter en Gijs Scholten van Aschat aan ‘Les liaisons dangereuses’ (vanaf 9 okt.), de toneelbewerking die Christopher Hampton maakte van de beruchte brievenroman van Pierre Choderlos de Laclos. “Ik heb eerder met Gijs en Ariane gewerkt in ‘Demonen’van Lars Norén. Dat beviel zo dat ik zocht naar een constructie waarin ik deze acteurs elkaar weer tegen kon laten komen. Samen hebben we gezocht naar een stuk waarbij het steekwoord ‘Eros’ was. Wat me in dit stuk boeit is het genot van het amorele, de omgang met het niet-deugdzame. Niet om een vingertje op te heffen in verband met de verloedering van de zeden anno nu. Dit zijn twee mensen die als konijntjes gevangen zijn in elkaars licht. Wat ze verbindt, is liefde, het instrument dat ze gebruiken is erotiek. In spelletjes waaraan anderen te gronde gaan. Ik vraag me erbij af waarom het publiek blijkbaar met genot kijkt naar de amoraliteit van zulke personages. Kijk naar Mozarts ‘Don Juan’. Een verwerpelijk type, drie vrouwen tegelijkertijd, God moge verhoeden dat iemand denkt dat hij het goede voorbeeld is. Maar het is wel de meest gespeelde opera. ‘Liaisons dangereuses’ zet onze deugdzaamheid onder druk. En ik zoek naar de rafels”.

Johan Doesburg: ‘Het Hollands Spoor als in- en uitlaat van Den Haag’. Foto Leo van Velzen

Maar liefst 500 voorstellingen in Toneelkwartier Door Eric Korsten

Anne-Will Blankers en Paul van Vliet naast elkaar op de planken in de Koninklijke Schouwburg. Foto: Roy Beusker

‘I love acting. It is so much more real than life’. Deze woorden van Oscar Wilde vormen het motto voor al het moois dat de Koninklijke Schouwburg over ons gaat uitstorten en waarmee het zijn plek in de Haagse kunsten probeert te bepalen. De gedistingeerde en bovenal trotse bonbonnière aan het immer statige Korte Voorhout maakt sinds kort deel uit van wat Het Toneelkwartier Den Haag moet gaan worden. De geïntensiveerde samenwerking met het Nationale Toneel en de nieuwbouw die er naast de KS verrezen is, mét eigen zalen, heeft ertoe geleid dat de beide theatermastodonten voor een bomvolle agenda van het overstelpende aantal van liefst zo’n 500 voorstellingen in het komende seizoen tekenen. Dat is niet niks – en het is dan ook zaak om eens goed tegen het licht te houden wat wel en misschien niet per se de gang naar deze kwartiermakers rechtvaardigt: al was het maar omdat er elders in Den Haag ook meer dan genoeg moois te zien is. Volle zalen gaat het in elk geval wor-

den bij ‘Liefdesbrieven’ van de Amerikaan Gurney uit 1988, met Anne-Will Blankers en Paul van Vliet – bij elkaar liefst tachtig jaar theaterervaring – samen op de planken. Deze bovenal erg Haagse aangelegenheid, een waar koningsduet, kent ook een mooie en interessante artistieke tegenstelling: die van een topactrice ten overstaan van een meestercabaretier. Grote toeloop wordt verwacht, want het stuk is in grote delen van de maanden augustus t/m november te zien. Anne-Will is trouwens later in het seizoen opnieuw te gast in de Koninklijke, met Brechts ‘Moeder Courage’ in een regie van Hans Croiset (4 t/m 6 mrt., 21 en 22 apr., 13 en 14 mei).

To p s t u k k e n

De reeks aan spannende maar vertrouwde oud-Hollandse kwaliteit en aan topstukken is ook in Het Toneelkwartier meer dan ruim voorhanden, met voorstellingen van het Noord Nederlands Toneel (18 okt.; 19 mrt.), NTGent (7 t/m 10 nov.; 3 feb.; 17 mrt.; 12 mei; 27 en 28 juni) Toneelgroep Amsterdam (31 okt. t/m 3 nov.; 13 en 14 nov.; 2 t/m 5 apr.), het Toneelhuis (16 nov.; 28 jan.;

26 en 27 apr.), de Paardenkathedraal (5 t/ m 8 dec.) ro theater (19 en 20 jan.; 17 en 18 apr.) en Het Toneel Speelt (19 okt.; mogelijk nog feb.; 5 t/m 10 mei). Op toneelgebied zijn er voorts nog interessante ondernemingen van Will van Kralingen met Peter Tuinman, Huub Stapel en anderen in ‘De goede dood’ (25 t/m 29 mrt.), en Pierre Bokma met onder anderen Carice van Houten, geregisseerd door Ursul de Geer, die gezamenlijk ‘De gravin van Parma’ maken, van de grote Hongaarse schrijver Sándor Márai. Ten overvloede zijn er nog de erkende cabaretiers. Youp komt met een reprise van ‘De schreeuwstorm’ (30 en 31 aug.), Najib Amhali (6 nov.) is present, NUHR ( 15 jan.) trekt langs, Bert Visscher (3 t/m 7 juni, 10 t/m 14 juni) adhd’t weer wat en Herman Finkers (15 en 16 juni) ziet het na enige tijd echt helemaal zitten. Ter completering moet vermeld worden dat er familievoorstellingen zijn en dat de KS als festivallocatie dient voor onder meer het Crossing Border Festival. En, o ja, lieve hemel, Wende komt langs (14 apr.)! www.ks.nl


WWW.STROOM.NL

NOG T/M 9 SEPTEMBER 2007 LOST TONGUES REDISCOVERED IHKV STROOM PREMIUM 2006

OMBOUWEN/

RESTRUCTURE

DRIE BENADERINGEN VAN

INTELLIGENTBOUWEN

SUPERUSE BUILDING LIGHTNESS

Verlengd t/m 28.10

CRADLE TO CRADLE

De goddelijke aardwormen van Jan Snoeck

STROOMDEN HAAG

museum Beelden aan Zee

23 SEP T/M 11 NOV 2007 HOGEWAL 1-9/2514 HA DEN HAAG/070-3658985/INFO@STROOM.NL

OPEN: WO T/M ZO 12-17 U

22.06.2007- 28.10.2007 Harteveltstraat 1, Scheveningen, +31 (0)70 358 58 57 www.beeldenaanzee.nl

MBaZ Snoeck_N_140x220verl.indd 1

28-08-2007 13:24:22


Cultuur

Vrijdag 31 augustus 2007

Nieuwe theatermarathon bij De Appel

‘Odysseus is een soort Elckerlyc’ door

Bert Jansma

Zevenduizend kaarten zijn er al verkocht voor ‘Odysseus’, de nieuwe theatermarathon dit seizoen van Toneelgroep De Appel! Terwijl de première pas op 23 december plaats heeft en Aus Greidanus en zijn acteurs nog maar net aan het repeteren zijn voor dit Griekse spektakel dat ditmaal ‘slechts’ negen uur zal duren. “Waanzinnig”, zegt regisseur Aus Greidanus opgewekt. “En dan te bedenken dat we er met de ‘Tantalus’-marathon heel hard aan hebben moeten trekken. Het zag er toen in het begin helemaal niet naar uit dat het zo’n succes zou worden”. Tien acteurs van De Appel doen het wéér. Nu negen uur Homerus aan de Scheveningse Duinstraat, een pauze en een maaltijd. Het publiek lijkt bij voorbaat te vallen voor dit ‘event’. “Ja, een gebeurtenis”, beaamt Greidanus. En met een onuitgesproken verwijzing naar de meester in dat soort happenings verderop in Scheveningen: “Maar wel een ‘event’ dat zich onderscheidt van de grote musicals. Visueel is onze Odysseus ook een gebeurtenis, maar toch met inhoudelijk een grote zeggingskracht”.

Bijfiguren

Zes maanden heeft Greidanus, met een ‘club’ schrijvers, gewerkt aan zijn bewerking van de stof van Homerus. “Diens ‘Odyssee’ is de basisbron, maar in de tijd van Homerus was het gebruikelijk de hoofdfiguur een held te laten zijn. Negatieve kanten zijn afgezwakt. Wij spelen niet de ‘Odyssee’, maar ‘Odysseus’. We hebben elementen gebruikt uit de bewerking van Imme Dros voor de jeugd. Omdat daarin een aantal bijfiguren aan het woord kwamen. We gebruiken materiaal uit ‘Tantalus’, en wat aan de Trojaanse oorlog is voorafgegaan. Om de figuur van Odysseus te verdiepen. In de onderwereld, de Hades, heeft hij een conflict met dode legeraanvoerders en hij ontmoet er Achilles die zegt: ‘Als ik ’t over zou moeten doen, zou ik niet meer voor de roem kiezen. Roem is een zeepbel’. Dat is het kantelpunt voor de figuur Odysseus. Tweede fundamentele vraag is: kun je überhaupt nog thuis komen vanuit een oorlog. Daar beland je bij Vietnam, bij Srebrenica, bij Irak. Wat doet oorlog met een soldaat? En: Kan je thuiskomen naar een verleden dat er ooit was? Het maakt de slotontmoeting van Penelope en Odysseus tot een heel dualistische ontmoeting. ‘Odysseus’ is eigenlijk een psycho-analyse van de mens. Je zou hem

“Tachtig voorstellingen van één stuk spelen wij in één stad. Wie doet ons dat na?”, vraagt Aus Greidanus retorisch. En over de ‘succesformule’: “Dat is de magie die we ontdekt hebben bij ’Tantalus’. Iedereen vroeg zich af of er in

deze jachtige tijd nog wel iemand elf uur theater wilde kijken. Als je naar een ‘Shakespeare’ gaat die drieënhalf uur duurt, vind je dat een flinke zit. Bij dit soort verhalen blijkt het anders te werken”.

Voor een scherp tarief op de eerste rij

Van de Frisse speelt Young Ones II. Foto: Rene den Engelsman

Door Eric Korsten Kleurenrijkdom en veelzijdigheid, dat is wat Theater aan het Spui – podium voor jong & eigenwijs theater – het komende seizoen en volgens eigen zeggen te bieden heeft. Feitelijk beperkt het theater in de Haagse binnenstad zich grosso modo

tot kleinschalige maar aanstekelijke toneel- en dansvoorstellingen, maakt het ongeregelde uitstapjes richting muziek (-theater) plus cabareteske escapades, en dient het veelvuldig als festivallocatie. Zo nu en dan staat er ook wat feestelijks voor de kleintjes op het programma. Theater aan het Spui kiest doorgaans

niet voor gevestigde namen – het plaveit graag de weg voor (jong) talent waarvan het denkt dat het de potentie in zich heeft om te groeien. Allereerst zijn er de vaste gasten en makers zoals ALBA Theaterhuis (Mahagonny Songspiel, 4 t/m 19 sept), regisseur Annechien Koerselman (n.n.b.) en de choreografen Lonneke van Leth (een reprise van Jeuk / Grip in samenwerking met de Haagse jazztrompettist Michael Varekamp aan het eind van september; Afstand, half april), en Sanne van der Put (n.n.b.). Natuurlijk is er dan ook nog het roemruchte huisgezelschap – hoewel het vrijwel in Amsterdam resideert – toneelgroep Annette Speelt. De groep komt dit jaar met Trojaanse Vrouwen van Euripides, een voorstelling die wordt gespeeld in ‘het centrum van de politieke macht in Nederland’ (eind nov t/m eind dec). Verder brengt de groep Malpensa uit, het tweede stuk dat Ilja Leonard Pfeijffer voor de groep schrijft (maart). Naast al de jonge aanwas die er in Theater aan het Spui steeds weer in groten getale is – bijna niet bij te benen – zijn er ook dit seizoen toch ook heel wat oude getrouwen die gezellig langskomen. Een greep: Carver (13 en 14 feb), Orkater (19 en 20 sept; 24 nov en 1 t/m 3 apr), ‘t Barre Land (23 en 24 okt; 15 apr), Growing up in Public (2 okt; 26 jan; 28 mrt), Het Zuidelijk Toneel (13 okt; 6 mei), Onafhankelijk Toneel (25 sept en 27 feb), Rieks Swarte (15 dec), de Theatercompagnie (27 mrt) en d’Electrique (18 en 19 mrt).

Dans

Op dansgebied biedt Theater aan het Spui met andere theaters in de stad onderdak aan een extra feestelijke editie van het Holland Dance Festival, want kroon op

Lachen in het Circustheater

Bij het Circustheater in Scheveningen is ‘t niet alleen apen in de jungle wat de klok slaat. Hoewel de musical ‘Tarzan’ publiek blijft trekken en daarom nog wel oneindig in het theater te zien is, zijn er in de programmering op de maandagen genoeg andere grote namen te vinden. Bijvoorbeeld Boudewijn de Groot met zijn nieuwe theaterprogramma ‘Lage Landen’ (19 nov.) De Groot, al veertig jaar een fenomeen in het muziekgenre Nederlandstalig, wisselt oud materiaal als ‘Prikkebeen’ en ‘Het land van Maas en Waal’ af met nieuwe nummers van zijn onlangs verschenen album. Meer Nederlandstalige tophits, maar dan in een nieuw jasje komen met het voorjaar wanneer René Froger het theater aandoet (21 apr.). Geen karaoke zoals bij de Toppers in Concert, Froger gaat alleen ‘in concert’ als vervolg op zijn succesvolle tournee ‘Mijn Hollands hart’. Blijft er dan toch nog het gemis van de hits uit de jaren tachtig, dan is er op 31 maart Re-play met ‘De Trip’. Een muzikale reis van de jaren vijftig tot aan de jaren tachtig, waarbij geen bekende hit wordt overgeslagen. Voor de kleintjes zijn er Fleur, Anouk, Monique en Meike van de formatie KUS op 2 januari. De meiden komen met strakke dansjes op hun hits ‘Dagboek’ en ‘Mama’, maar ook met nummers van hun nieuwe album dat eind 2007 uitkomt. Ook komt in het voorjaar (19 mrt.) de bekendste kater van Nederland langs: Dikkie Dik. Tijdens deze show kunnen de kinderen leren rappen en leren ze een echte poezendans. Er wordt ook nog gelachen tijdens het aankomende theaterseizoen. En hard ook. Bij de vele typetjes van Tineke Schouten (7 apr.), de wellustig schaterende Marc-Marie Huijbregts (28 jan.) en het duo Van Muiswinkel & Van Vleuten (18 feb.). En dan de enorm populaire Najib Amhali. Met meteen het teleurstellende bericht dat de kaarten van zijn theatershows al tijden zijn uitverkocht. Als troost valt er te verklappen dat de Vliegende Panters begin 2008 worden verwacht.

Jubileumjaar voor Regentes

Aus Greidanus: ‘Wat doet oorlog met een soldaat?’ Foto Leo van Velzen een soort Elckerlyc kunnen noemen”. Tot begin volgend seizoen houdt de Griekse mythe tussen half twee ’s middags en half elf ’s avonds repertoire bij De Appel. Alleen op Scheveningen. Nederland moet maar komen kijken.

19

het Haags dansjaar 2007. Voorts is het vooral uitzien naar Dansgroep Kriszina de Châtel, nog altijd parel van de dans in Nederland. Allereerst is er 4GO (21 dec) met werken van gastchoreografen. Allerwegen wordt dan de adem ingehouden voor een reprise van Imperium (20 en 21 feb), het machtige (bouw-)werk dat de groep een decennium geleden maakte op welluidende barokmuziek van Purcell: een piramide van stoelen klatert na talloze intriges aan het hof uiteindelijk met veel geraas neer op het podium. Het is destijds gemaakt op de afmetingen van Koninklijk Theater Carré te Amsterdam, en het is de vraag of en hoe De Châtel er in slaagt dit meeslepende en grootse werk opnieuw tot zijn recht te laten komen. Natuurlijk is er nog meer dans te zien. We noemen hier slechts Pieter de Ruiter, Conny Janssen Danst en Galili Dance.

Festivals

Tot besluit zijn er dan nog de festivals: naast de eerder genoemde zijn dat Pure Jazz (7 en 8 sept), Dag in de Branding (6 okt; 15 mrt), Festival De Betovering (19 en 20 okt), Winternachten (17 t/m 20 jan), Boekids (22 en 23 feb), BinneNach (28 apr) en het Hindustaans Filmfestival (21 t/m 25 mei). Theater aan het Spui is nog altijd een theater dat je nieuwsgierig houdt, al wisselt de kwaliteit van het gebodene nogal – maar dat houdt een bezoekje spannend. Wel wordt het zaak dat het theater eens wat meer aandacht aan het interieur besteedt zodat het een verzorgder aanblik krijgt. Maar als je er voor aanvang ruim op tijd in de wachtrij staat, heb je er wel een scherp geprijsd kaartje voor een eersterangsplaats in een van de zalen. www.theateraanhetspui.nl

Dit theaterseizoen is een jubileum voor Theater Zwembad de Regentes. Het is alweer tien jaar geleden dat buurtbewoners konden voorkomen dat het oude zwembad gesloten zou worden. Het jubileum wordt gevierd met om te beginnen een open dag op zondag 9 september. Tijdens die dag zijn er workshops, rondleidingen en gaan de kaarten voor het komende seizoen met fikse kortingen in de verkoop. In september komt er een vervolg op het succesvolle korenproject van vorig jaar. En koren staan in de belangstelling, zeker na het programma van Henny Huisman vorig seizoen. Zo’n 150 amateurzangers met een paar professionele solisten zullen 15 september de opera Lucia di Lammermoor van Gaetano Donizetti zingen. Oosterse invloeden zijn te zien van 8 t/m 10 november. Dan treedt het Bejing Modern Dance Company op met ‘Women of the World’. De twee vrouwelijke choreografen Yanjinzi Gao en Anouk van Dijk verenigen met deze voorstelling de Chinese invloeden met Westerse dans. En natuurlijk is er toneel. In december en januari zijn er verschillende producties die in het teken van familie staan. Poppentheater voor de kleinsten, maar ook jeugdtheater. Van 24 t/m 26 januari loopt er een toneelvoorstelling van de Koninklijke Schouwburg. Sizwe Banzi est Mort van het Théâtre des Bouffes du Nord onder regie van Peter Brook, één van de belangrijkste theatermakers in Europa. Sizwe Banzi est mort, theater van de armoede over een wanhopige vriendschap die opbloeit tussen twee kartonnen dozen en een theaterlamp. Natuurlijk zijn er ook de bekende Nederlandse namen die voorbij komen. Boris geeft in december een funky concert. Angela Groothuizen komt met haar intieme semi-akoestische theatertour ‘Klein’ in april. Die maand is Huub van der Lubbe, zonder de Dijk en Concordia, maar wel met Jan Robijns te gast in het zwembad. En met onder meer Brigitte Kaandorp in mei, is het zeker de moeite waard om het hele programma van de Regentes eens te bekijken op www.deregentes.nl


20

Cultuur

Vrijdag 31 augustus 2007

NDT met nieuw werk van Kylian en Lightfoot León

Van Manen even terug ter ere van 75ste verjaardag Manen. Deze grootmeester van het ballet, ook wel omschreven als de Mondriaan van de Nederlandse dans, viert dit jaar zijn 75ste verjaardag. Ter ere daarvan worden in drie weken tijd her en der vijf programma’s gepresenteerd, bestaande uit twintig balletten van Van Manen. De hommage wordt uitgevoerd door diverse internationale gezelschappen en NDT2, waarbij Van Manen in het verleden zo graag werkte. NDT2 brengt in het kader van het Holland Dance festival ‘Simple Things’ (vanaf 1 nov.). ‘Simple Things ging in 2001 ook bij het Holland Dance Festival in première. Het ballet opent en sluit af met een overweldigend duet voor twee mannen op aanstekelijke accordeonmuziek. Een typisch Van Manenballet, waarin relaties opdoemen, veranderen, zich lijken te vestigen en weer veranderen. Het hogeschoolwerk van de dans ziet eruit als een ‘simpel ding’.

Nieuwe

‘Simple Things’ van Hans van Manen wordt als eerbetoon aan de meester door NDT2 gepresenteerd in het kader van het Holland Dance Festival. Foto PR door

Coos Versteeg

Natuurlijk ontbreken in de zes programma’s die het Nederlands Dans Theater (NDT) dit seizoen presenteert de namen van Jiri Kylian en het echtpaar Paul Lightfoot & Sol León niet. Lightfoot León, zoals het duo zich presenteert, maakt in het kader van het Holland Dance Festival een nieuwe choreografie (vanaf 14 nov.) voor de tweede groep, NDT2. Op de nieuwe Kylian moeten we tot 7 februari 2008 wachten. De voormalig artistiek directeur van het NDT heeft twee jaar

terug met ‘Tar and Feathers’ voor het laatst van zich doen spreken. In ditzelfde programma presenteert Mats Ek, de Zweedse choreograaf die geregeld aan het Spui in Den Haag aanwezig is, zich met zijn ballet ‘Fluke’, voor Nederland een première. Reprises zijn er van Kylians ‘Bella Figura’ (vanaf 20 sept.), ‘Tar and Feathers’ (vanaf 14 nov.) en ‘Wings of Wax’ (vanaf 29 mei). Van het duo Lightfoot León is er oud werk in de vorm van ‘Drawn onward’ (vanaf 20 sept.), ‘Signing Off’ en ‘Speak for yourself’ (beide vanaf 29 mei). Naast Mats Ek zijn er meer oude ver-

trouwde namen in het programma voor 2007-2008 terug te vinden. De Amerikaan William Forsythe bijvoorbeeld met ‘Trio’, een ballet uit 1996 op muziek van Beethoven (vanaf 20 sept.) en de Zweed Johan Inger, ooit zelf danser bij het NDT en nu directeur van het Cullberg Ballet. Inger keert (vanaf 28 feb.) terug met ‘Dream Play’, gebaseerd op het rituele lenteoffer uit Stravinski’s ‘Le Sacre du Printemps’.

Hans

van

Manen

Maar de meest in het oogspringende ‘gouwe ouwe’ bij het NDT is Hans van

generatie

Van de nieuwe generatie choreografen die eerder bij het NDT een voet tussen de deur kregen, zien we dit seizoen Alexander Ekman terug. De Zweed Ekman presenteerde eind 2006 ‘Flockwork’ en dat smaakte kennelijk naar meer. Een wereldpremière van zijn hand is te zien in het kader van het programma voor het Holland Dance Festival (vanaf 14 nov.). De Fransman Medhi Walerski, danser bij NDT1, deed vorig jaar voor het eerst van zich spreken met ‘Moume’, een ballet in een decor van honderden plastic bekertjes, en maakt nu een nieuwe choreografie voor NDT2 (vanaf 28 feb.). In hetzelfde programma debuteert de Belg Stijn Celis met een wereldpremière bij NDT2. Celis is naast danser, choreograaf en decorontwerper sinds 2003 directeur van het Bern Ballet. Voorts twee wereldpremières van NDT-danser Lukas Timulak en exNDT’er Gustavo Ramirez Sansano (beide vanaf 1 nov.).

Verantwoord lachen in Diligentia en PePijn Door Eric Korsten Voor fans van cabaret en stand-up comedy is Theater Diligentia en zijn satelliet Theater PePijn traditioneel de aangewezen locatie. Was het jaren geleden nog zo dat je al mijlenver vooruit kon zeggen wat echt leuk zou gaan worden; zo is het tegenwoordig niet meer. Het genre is behoorlijk in ontwikkeling, ook door toedoen van een nieuwe uitingsvorm die de laatste jaren salonfähig is geworden, die van de stand-up comedy; door de een hartgrondig verafschuwd, door een ander juist omarmd omdat hij de schreeuwlelijkerds juist kort en krachtig vindt. In ieder geval kan gesteld worden dat stand-up comedy voor nieuw elan in het genre heeft gezorgd en dat platgetreden paden met de regelmaat van de klok omgeschoffeld worden. Al met al heeft het ook voor een ferme verjonging en nieuwe aanwas van cabarettalent gezorgd en zijn er tal van mengvormen ontstaan. De echt grote namen uit het Nederlandse cabaret doen Diligentia niet aan. Ondanks de recente verbouwing is de zaal te klein voor het uitbaten van de grote toppers op dit vlak. Die zijn te zien in de Koninklijke Schouwburg, of zelfs nog verderop, op Scheveningen, in het Fortis Circustheater. Dat is des te interessanter voor Diligentia en zijn publiek, want zo kan er ruimte komen voor nieuwelingen. Diligentia richt zich daarom op laten we zeggen de lui die over vijf tot tien jaar toch echt de Youps, Theo’s en Brigitte’s van hun troon hebben gestoten: Javier Guzman (14 sept., 27 t/m 29 mrt.), publiekslieveling Guido Weijers (22 sept.), Jan Jaap van der Wal (15 en 16 okt.), Erik van Muiswinkel (21 okt.), Dolf Jansen (25, 26 okt.) en Lebbis (24 nov.) bijvoorbeeld. Zij kloppen nadrukkelijk aan de gewelven van de hemelpoort die nu nog door de oude garde worden ingenomen. Wel moet gezegd worden dat het vaak gaat om oud materiaal, dat vorig seizoen ook al te zien was, al was dat niet altijd in Diligentia.

Nieuwelingen

Gelukkig zijn er ook talloze nieuwe producties in aantocht: van Micha Wertheim (13 okt.), Sanne Wallis de Vries (17 t/m 19 okt.), Pieter Derks (10 nov.), Ronald Goedemondt (29 feb.) en Sara Kroos (27, 28 mei) bijvoorbeeld, en groepen als de Ashton Brothers (19 t/m 21 juni), Dames voor na vieren (22 en 23 nov.) en Rooyackers, Kamps en Kamps (14 en 15 dec.). Voor literaire speurneuzen is er opnieuw een op het oog onderhoudend avondje met het illustere trio Giphart, Chabot en Bril (1 feb.). Dan een optreden van Renee van Bavel (8 mrt.). Haar combi van soms omfloerste dan weer onbekommerde, kleinkunstige jazzy melodietjes en ritmes, de poëtische Nederlandstalige teksten die zij daaroverheen legt en die er niet om liegen, plus een zekere cabareteske touch, maken haar wat ongrijpbaar want niet echt in een hokje te plaatsen, maar als u de kans heeft: ga haar zien!

Holland Dance en nog meer Den Haag presenteert zich meer dan voorheen als uitgesproken dansstad. Nu kun je dat zelf wel van de daken schreeuwen, maar het zal toch vooral uit de programmering moeten blijken. Concurrentie van Amsterdam en met name Rotterdam ligt voortdurend op de loer. Dit seizoen is er in elk geval weer een Holland Dance Festival (30 oktober t/m 18 november), het tweejaarlijkse evenement dat alweer zijn elfde editie beleeft. Met circa zeventig voorstellingen, meer dan honderd workshops en de Dansparade waaraan ruim duizend amateur-dansers deelnemen, kan niemand om dit internationale festival heen. Het Holland Dance Festival viert de dans in al haar facetten en biedt een breed pallet aan dans: voor de doorgewinterde én nieuwsgierige liefhebber. Kortom, voor iedereen die nu wel eens wil weten hoe het nu zit met de magie van de dans. Het opent met de terugkeer van Nacho Duato op het podium. Duato was jarenlang een beeldbepalende danser en choreograaf bij het Nederlands Dans Theater en heeft al jaren zijn eigen succesvolle gezelschap in Madrid.  Maar naast oude bekenden zijn er ook voor Den Haag volstrekt nieuwe namen, zoals de jonge theatermakers van DeDe Dance Company uit Jaffa en de Wee Dance Company uit Berlijn, die samen een avondvullend programma vol korte dansstukken en video’s presenteren. Voor het eerst zijn hier ook de dansers van de Raw Dance Company uit Australië. Het complete programma van dit evenement staat inmiddels op de site www.hollanddancefestival.com.

Holland Dance Events

Naast het Holland Dance Festival kent Den Haag tegenwoordig ook de Holland Dance Events, een internationale dansprogrammering in het Lucent Danstheater die het gat moet dichten in de periode dat er geen festival is. Dat de namen en logo’s van festival en events-serie erg op elkaar lijken is geen toeval: beide staan onder leiding van Samuel Wuersten. In de reeks Holland Dance Events zien we op 26 januari Sylvie Guillem & Russell Maliphant. De legendarische Guillem, die ooit het ballet van de Parijse Opera de rug toekeerde om bij The Royal Ballet in Londen te gaan werken, was eerder dit jaar ook nog in het Holland festival in Amsterdam te gast. In de Hofstad brengt zij vier stukken: ‘Solo’, ‘Shift’, ‘Two’ en ‘Push’. Voorts biedt deze serie Holland Dance Events een avond met Wim Vandekeybus en Ultima Vez op 23 mei en het Koninklijk Ballet van Vlaanderen met ‘The return of Ulysses’.

Hans

Theater PePijn

PePijn richt zich gewoontegetrouw op de jongste loten van het cabaret en de standup comedy en vormt zo als het ware een broedplaats. Namen om in de gaten te houden zijn Kees Torn (4 en 5 sept.), Begijn le Bleu (28, 29 sept.), Alex Agnew (11 en 12 okt.), Jochem Myjer (25 t/m 27 okt., inmiddels uitverkocht), Droog Brood (30 en 31 jan.), improcomedy van Op Sterk Water (27 nov., 18 dec., 22 jan., 26 feb., 18 mrt.), Pieter Derks (24 en apr., try-out), Kasper van Kooten (7 en 8 mei). En natuurlijk is er dan nog in Diligentia en PePijn een schier oneindige parade aan finalistenavonden waarop de winnaars en bijna-winnaars podiumervaring opdoen, en soms ook echt top of the bill zijn. Maar deze finalisten van de diverse cabaret- en stand-up comedyfestivals worden al te vaak onafgericht voor de leeuwen – u dus – geworpen. www.theater-diligentia.nl

Nacho Duato.

Sanne Wallis de Vries. Foto Ben van Duin

van

Manen

Niet alleen het Nationale Ballet en het Nederlands Dans Theater eren dit seizoen Hans van Manen. Ook Introdans Ensemble voor de jeugd viert de 75ste verjaardag van de maestro met een speciaal programma: de VanManenmix, met ‘Sticky Pieces’, ‘ Polish Pieces’ en ‘Bits and Pieces’ (29 sept. Lucent Danstheater). Het programma laat goed de diverse kanten van zijn sprankelende werk zien: de humor en de muzikaliteit, Van Manens aansprekende gevoel voor modern ballet. Het Nationale Ballet presenteert op zondag 11 november in dezelfde zaal een selectie van de bijna 120 choreografieën die het oeuvre van Van Manen telt. Publiekstrekkers in het Lucent Danstheater zijn ongetwijfeld het Sint-Petersburg Ballet met stersolisten van het Bolshoj Ballet, muzikaal begeleid door het Filharmonisch Orkest van Oekraïne, alsook het jubilerende Spirit of the dance. Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan is een speciale ‘best of’ van de tours gemaakt met alle hoogtepunten van het afgelopen decennium. Vanzelfsprekend zijn ook oude bekenden als Scapino (28 nov. en 14 mrt.), Galili Dance (15 dec.) en Conny Janssen Danst (5 jan.) aan het Spui te vinden. En nog veel meer. Zie ook www.ldt.nl


Cultuur

Vrijdag 31 augustus 2007

21

Geen hek rond de moderne muziek Door Aad van der Ven Voor de Alpensinfonie van Richard Strauss wordt alles uit de kast gehaald. Wanneer het Residentie Orkest die monsterpartituur onder leiding van Neeme Järvi speelt blijft geen vierkante meter van het podium in de Dr Anton Philipszaal ongebruikt. Maar het RO is evenmin vergeten dit seizoen het fijnere werk op het programma te zetten. Ravel (Ma mère l’Oye) bijvoorbeeld, bij wie de instrumenten als kleine radertjes in elkaar grijpen. Natuurlijk zijn Haydn en Mozart evenmin overgeslagen. “Niets is beter voor het onderhoud van het orkest”, zegt Paul de Kok, sinds begin vorig jaar artistiek leider van het RO. Dit wordt bij het Haagse orkest het eerste seizoen dat helemaal door hem geprogrammeerd is. “Het vorige seizoen was nog vrijwel geheel het werk van mijn voorgangers. Ik kon alleen een paar kleinigheden invullen.” De Kok (1963) was, voordat hij naar Den Haag kwam, acht jaar muziekprogrammeur bij de AVRO-radio. Of het veel verschil maakt, programma’s maken voor de radio of voor een orkest? “Ja en nee. Bij de omroep heb je veel meer partijen die willen meepraten. Over alles moet overlegd worden. Maar je kunt daar artistiek wel iets verder gaan doordat je niet voortdurend aan de zaalbezetting hoeft te denken. Anderzijds voel je je bij een orkest niet ingekapseld binnen een enorme organisatie. Alles kan directer. Dat is weer een voordeel”.

Bekaaid

Aan veelzijdigheid geen gebrek, al komt de liefhebber van de na-oorlogse muziek

Strijkers van het RO. Foto PR

Paul de Kok. Foto: Frank van Rossum

er een beetje bekaaid vanaf. “Ik streef er naar die sector in de komende seizoenen geleidelijk meer aandacht te geven. Dit is tenslotte een orkest met een avontuurlijk verleden. Maar het is wel een kwestie van behoedzaam doseren. We moeten wel ons publiek zien vast te houden”. Eén ding is duidelijk: het Residentie Orkest heeft het hek rond de moderne muziek weggehaald. Geen aparte, daarvoor ingerichte serie meer, maar een gecombineerde aanpak, die maakt dat Dutilleux naast Prokofjev staat en Stravinsky naast Tsjaikovski. “Moderne muziek die is ingebed in een geheel met lijnen naar het verleden, daar geloof ik in, niet in het scheiden van de genres”, zegt de artistiek leider. Niet door hem maar door De Nederlandse Opera is de enorme kluif verzonnen die het RO aan het einde van het seizoen te wachten staat: Messiaens opera Saint François d’Assise, waarvoor we naar het Amsterdamse Muziektheater moeten. Ooit, onder leiding van Willem van Otterloo en Jean Martinon, blonk het Residentie Orkest uit in Franse muziek. Bij

latere chefdirigenten is het orkest steeds meer vastgeklonken geraakt aan de Centraal- en Oost-Europese muziek, net zoals de orkesten in Amsterdam en Rotterdam trouwens. Paul de Kok zou, zegt hij, wel iets willen doen om die ‘Franse kwaliteit’ van het Haagse orkest wat meer naar voren te halen. “Met de houtblazers die wij hebben zou dat prachtig zijn.” Maar ook hierbij is hij behoedzaam. “Franse muziek trekt niet zo. De meerderheid luistert liever naar Bruckner en Mahler. Belangrijk is in elk geval dat we Marc Minkowski hebben weten te krijgen voor een Berlioz-programma”.

Beleid

Minkowski behoort, net als Gerd Albrecht, tot de dirigenten die het RO lang geleden hebben geleid, maar die daarna nooit meer zijn teruggevraagd. “Het valt me op”, zegt De Kok, “hoeveel uitstekende dirigenten voor dit orkest hebben gestaan. Meestal is het contact daarmee snel weer verbroken. Zonde is dat. Dat komt waarschijnlijk ook door het artistieke beleid in de afgelopen ja-

ren, dat vaak aan wisseling onderhevig is geweest.” Dat laatste heeft er ook toe geleid dat het contact met specialisten in de oude muziek bijna verloren is geraakt. “Ik ben blij dat naast Hogwood en Minkowski dit seizoen ook Philippe Herreweghe en Jan Willem de Vriend komen. Zij hebben een iets andere benadering van de muziek, die voor ons van waarde kan zijn. We kunnen ons niet permitteren niet met die ontwikkeling mee te gaan.” Paul de Kok, zelf in zijn vrije tijd koordirigent, heeft vrij veel vocale muziek in zijn eerste seizoen ondergebracht. Niet alleen solistisch, met enkele concerten van Christianne Stotijn en Sally Matthews, maar ook door samen te werken met een paar eminente beroepskoren, zoals Collegium Vocale Gent, het Nederlands Kamerkoor,

het Zweeds Radiokoor en Cappella Amsterdam. Met het laatstgenoemde ensemble wordt onder leiding van Jan Willem de Vriend Bachs Johannes Passion uitgevoerd. In het optreden met Haagse amateurkoren ziet Paul de Kok vooralsnog geen heil. “Het niveau is te laag in vergelijking met dat van het orkest. En we willen nu juist omhoog”. Bij ‘omhoog’ horen ook prestigieuze buitenlandse tournees, maar die zitten er volgend seizoen niet bij. Een bezoekje van een paar dagen aan Zwitserland, meer is het niet. En wat neemt het Residentie Orkest mee naar dit Alpenland? Die dekselse Alpensinfonie van Richard Strauss. Kunnen ze daar ook eens in de concertzaal genieten van al die ruisende watervallen en met bellen rinkelende koeien in deze schilderachtige Tondichtung.

‘Dit is tenslotte een orkest met een avontuurlijk verleden’

Operaliefhebbers kunnen vooruit Door Aad van der Ven Goed nieuws voor operaliefhebbers in Den Haag en omstreken. Het aanbod groeit. Belangrijk is bovenal dat de Nationale Reisopera dit seizoen met al haar producties hierheen komt. Vijf worden er in het Lucent Danstheater opgevoerd: ‘Medea’ (Cherubini), ‘Les contes d’Hoffmann’ (Offenbach), ‘White Snow’ (Micha Hamel), ‘La traviata’ (Verdi) en ‘Die Zauberflöte’ (Mozart). Daarnaast is de Koninklijke Schouwburg uitgekozen voor de kleinschalige scènische opvoering van ‘La Barca’, die enkele madrigalen van Italiaanse barokcomponisten, onder wie Banchieri, omvat. Alleen Opera Zuid gaat er op achteruit. Dat bescheiden gezelschap uit Maastricht trad hier vorig seizoen twee keer op. Nu blijft het bij één keer: ‘Cendrillon’, oftewel Assepoester, van Massenet. Helaas gaat de Limburgse productie van ‘Il Trittico’, de meesterlijke Puccini-triptiek bestaande uit ‘Il Tabarro’, ‘Suor Angelica’ en ‘Gianni Schicchi’, onze neus voorbij. Daarvoor moeten we naar Rotterdam – of verder – reizen. Voor het stevige Italiaanse werk kan men bij de Staatsopera van Tatarstan terecht, die met twee Verdi’s, ‘Aida’ en ‘Nabucco’, naar Den Haag komt. En

natuurlijk is ook de Stichting Internationale Operaproducties present. Die brengt al een aantal jaren met groeiend succes voorstellingen tot stand, waarbij Nederlanders – meestal het regieteam – samenwerking met Oost-Europese, vooral Poolse, zangers. Dit seizoen gaat het om ‘Madama Butterfly’ (Puccini), ‘Così fan tutte’ (Mozart) en ‘Lucia di Lammermoor’ (Donizetti). In Puccini en Donizetti doet bariton Henk Poort – de musical staat blijkbaar even op een laag pitje – mee.

Elzbieta Szmytka

Scène uit ‘La traviata’. Foto PR

De productie die de Nationale Reisopera van Cherubini’s ‘Medea’ tot stand brengt levert een hernieuwde kennismaking op met Elzbieta Szmytka, die in de jaren tachtig enige tijd in Den Haag woonde. De Poolse sopraan was toen een snel rijzende ster, die al spoedig naar Brussel verhuisde, waar de Vlaamse opera-intendant Gerard Mortier, de latere directeur van het festival in Salzburg, haar in diverse producties liet optreden. Sindsdien is het bergopwaarts gegaan met haar carrière. Bijzonder is de ‘Medea’ van de Reisopera nog in een ander opzicht. Regisseur is namelijk Dale Duesing, die we in Nederland uitsluitend als zanger kennen. Van de producties van de

Reisopera is ‘La traviata’ als enige een reprise. Jaap van Zweden maakt plaats voor Mark Shanahan. Maar wat blijft is de prachtige manier waarop Monique Wagemakers het overbekende werk in 2003 heeft geregisseerd. Menigeen zal zich deze Traviata dan ook niet alleen herinneren vanwege de mooie jurken, maar ook door de geladenheid die het drama kreeg.

Sneeuwwitje

Ook ‘Die Zauberflöte’, waarmee de Reisopera het seizoen in juni 2008 afsluit, belooft iets bijzonders te worden. Want de enscenering is van Gerrit Timmers en Mirjam Koen (Onafhankelijk Toneel), die op hun geestige en spitsvondige manier al diverse opera’s fris in de verf hebben gezet. En waarachtig, men durft het ook aan in Den Haag een gloednieuwe opera te presenteren: ‘Snow White’ van Micha Hamel (muziek en libretto), gebaseerd op de gelijknamige roman van Donald Barthelme. Daarin deelt Sneeuwwitje met zeven mannen een appartement. Eén keer in de week mogen de zeven met Sneeuwwitje onder de douche. De rest verklappen we niet. Meer informatie: www.reisopera.nl; www. philipszaal.nl; www.ldt.nl


Hester Scheurwater, Poster Girl videostill 2003

WHOMEN MAURA BIAVA, KIMBERLY CLARK,

HESTER SCHEUR WATER, ELLY STRIK, curator: Felix Villanueva

Opening: vrijdag 7 september om 16.00 uur

ERICH WEISS. 7 SEPT/M 5 OKT. 2007 Bij deze gelegenheid zal de kunstwetenschapper Stef van Bellingen een gesprek voeren met Maura Biava en Erich Weiss

VRIJE ACADEMIE WERKPLAATS VOOR < Maura Biava, still uit de video Effervescing, 2007

BEELDENDE KUNSTEN DEN HAAG Paviljoensgracht 20 –24 Den Haag / 070 3638968 maandag t/m vrijdag 10.00 – 17.00 uur


Gemeentemuseum Den Haag, Fotomuseum en het GEM

Gevestigde namen, experiment en nieuwe inzichten Door Roos van Put Sinds de oprichting van het Fotomuseum Den Haag in 2002 krijgt het publiek steevast een mix van tentoonstellingen voorgeschoteld waarbij werk wordt getoond van zowel gevestigde namen als van jong talent. Het experiment wordt niet geschuwd, maar ook grote publiekstrekkers, zoals ‘De vele gezichten van Isabelle Huppert’ en ‘De Zilveren Camera 2006’ waren te zien in dit wereldberoemde Haagse museum. Het programma voor het nieuwe seizoen laat de ware fotoliefhebber watertanden. Wim van Sinderen, conservator van het Fotomuseum Den Haag vertelt: “We openen het seizoen met een klassieke persfotograaf, lekker veel zwart/wit foto’s. Leonard Freed is helaas vorig jaar november overleden, het was eigenlijk de bedoeling dat hij aanwezig zou zijn bij zijn eerste overzichtstentoonstelling in Den Haag. Maar dat heeft niet zo mogen zijn”. Een bijzonder detail in de biografie van Freed is de relatie met Nederland; hij woonde hier geruime tijd, van 1958 tot en met 1970. Zijn foto’s zijn niet gemanipuleerd, wat wel het geval is bij het werk van Michael Najjar, van wie een tentoonstelling op het programma staat voor het voorjaar 2008. Het is werk dat zich prachtig voegt in het programma van fotografie van de digitale verbeelding van het Haagse Fotomuseum. Denk aan Loretta Lux, Desiree Dolron en Gregory Crewdson. “Najjar krijgt zijn eerste overzichtstentoonstelling hier”, aldus Van Sinderen. “We gebruiken de zalen van het Gem omdat zich in zijn oeuvre foto’s van monumentaal formaat bevinden”. Andere juweeltjes in de programmering zijn onder meer de Collectie Van Zoetendaal, verworven in 2006 door directeur van het Gemeentemuseum Wim van Krimpen. Willem van Zoetendaal is de eigenaar van de gelijknamige galerie in Amsterdam. Hij is een voormalige docent aan de Rietveld Academie in Amsterdam en een spin in het web in de wereld van de hedendaagse fotografie. Grote namen zoals Rineke Dijkstra, Hellen van Meene en Paul Kooiker worden door hem op het mondiale podium vertegenwoordigd. Het Gemeentemuseum Den Haag heeft met de aankoop van zijn collectie een grote slag geslagen op het gebied van fotografie. Het Stedelijk Museum Amsterdam zou er zomaar heel erg jaloers op kunnen zijn.

Gem

en

23

Cultuur

Vrijdag 31 augustus 2007

Gemeentemuseum

Op het actuele terrein van beeldende kunst kan de hedendaagse liefhebber in de zomer zijn hart ophalen want dan is er een grote tentoonstelling te zien in het Gem en

Hofmode, v.l.n.r.: Van Scherpenzeel-Kahn, Avondjapon: lijfje en rok, Amsterdam, ca. 1892-1893; M. de Koning, Batavia, Gala-ambtskostuum: jas, vest, broek, steek en degen, Batavia, ca. 1900; Baljapon: lijfje en rok, Lijfje: ca. 1860; rok: ca. 1870, M. Öfner, La Haye, Ambtskostuum Referendaris: jas, broek, sierdegen, Den Haag, november 1905; Maison de Bonneterie, Avondjurk, Nederland, 1956-1957; Fasskessel & Müntmann, Rokkostuum: rokjas, vest, broek, ca. 1895; Baljapon: lijfje en rok, Nederland, ca. 1852; Galakostuum: jas, vest, broek, steek, Nederland, ca. 1810; Decor: Foto Interieur Paleis Noordeinde, Audiëntiezaal, ca. 1910, Fotografie: Barrie Hullegie, assistentie: Arne Hoek, Art Direction: Maarten Spruyt in het Fotomuseum met werk van jonge kunstenaars. Met een lokaal, nationaal en internationaal aanbod, samengesteld door Wim van Sinderen en Wim van Krimpen. De tentoonstelling heeft nog geen titel, maar zeker is dat er werk van verschillende Haagse kunstenaars is te zien. In het Gemeentemuseum is een van de ‘highlights’ zojuist in de laatste week van augustus geopend: ‘Ordupgaard’. Dit is een tentoonstelling met werken uit de collectie van de Deen Wilhelm Hansen, hij leefde van 1868 tot en met 1936. John Sillevis, conservator 19de eeuw van het Gemeentemuseum en samensteller van de tentoonstelling vertelt: ‘’Er is werk te zien van Franse impressionisten naast kunst uit de Deense 19de eeuw. Bijzonder omdat deze werken tot nu toe alleen maar in Denemarken waren te bewonderen”. Een ander 19de eeuws hoogtepunt is de grote Salontentoonstelling. Sillevis: “Dit is een expositie waarbij de nadruk nu eens niet ligt op de Franse avant-garde van de

19de eeuw, maar juist op de kunst waartegen deze voorhoede zich verzette: de door de Academie gestuurde kunst. Denk aan portretten. Werken die een heel eigen kwaliteit bezitten. De tentoonstelling is eigenlijk een rechtvaardiging van de Franse kunst uit de 19de eeuw”.

Gebroeders Oyens

Verder staat op het programma nog een mooie tentoonstelling van de Gebroeders Oyens, woonachtig te Brussel. Een tweeling bovendien, beiden gezegend met een groot talent voor schilderen. Sillevis vertelt dat dit zeer uitzonderlijk is. De tentoonstelling wordt zodanig ingericht dat de sfeer van het Brussel van toen, de 19de eeuw, levendig wordt opgeroepen. “De mensen leefden destijds als ‘bon vivants’. Dat gevoel en die Brusselse atmosfeer van toen, wil ik terughalen’’, aldus Sillevis. Wim van Krimpen, directeur van het Gemeentemuseum blikt nog even terug

alvorens hij vooruitkijkt. “We hebben de drukste maand juli ooit gehad. Waar we vorig jaar 9000 bezoekers over de vloer hadden, waren dat er nu 22.000”. Lachend: “Het Gemeentemuseum Den Haag heeft het leukste tentoonstellingsprogramma van Nederland! Niet alleen de cijfers wijzen dat uit, maar ook de rijen voor de deur. Al vanaf 11 uur staan de bezoekers te wachten”. Wat hem betreft kent zowel het Fotomuseum als het Gem als het Gemeentemuseum het komende seizoen vele hoogtepunten. “Picasso natuurlijk, opent halverwege december. We hebben een tentoonstelling over Hofmode. Er staat een grote overzichtstentoonstelling van Lucian Freud op het programma, vanaf volgend voorjaar tot de zomer, uniek voor Nederland. Daniël Richter in het Gem, een jonge Duitse kunstenaar. Mannenmode. Kortom, zoals ik al zei, het Gemeentemuseum heeft het leukste tentoonstellingsprogramma!”.

Six voor ‘t eerst in Den Haag Door Roos van Put Het mag bijzonder worden genoemd, sterker nog, een ervaring die je in het kader van die ‘eens in je leven belevenis’ kunt rubriceren. Uniek dus. Want, vanaf 13 oktober kan de bezoeker in het Mauritshuis tijdens de tentoonstelling ‘Hollanders in Beeld, portretten uit de Gouden Eeuw’ een heel bijzonder schilderij van Rembrandt bewonderen. Het portret van Jan Six uit 1654.

Het portret van Jan Six uit 1654.

Quentin Buvelot, conservator van het Mauritshuis en samensteller van de tentoonstelling benadrukt het nog maar eens: “Het werk bevindt zich in een familiecollectie en was daarom niet toegankelijk voor het museumpubliek. Nu wel. Het is een schilderij dat op mij ooit een onuitwisbare indruk maakte. Ik verwacht, zeker weten doe je natuurlijk niets in het leven, maar ik verwacht zeker dat het typisch zo’n werk is waar veel mensen lang voor blijven stilstaan. Met de inrichting van de tentoonstelling heb ik daar eigenlijk al een beetje rekening mee gehouden. In de terminologie van de mode heet zo’n werk een showstopper’’. Dit portret van Jan Six neemt een aparte plek in binnen het oeuvre van Rembrandt. Te zien is een man die bezig is zijn handschoenen aan of uit te trekken. Een nogal alledaagse handeling. Zijn lichaam is tegen een donkere achtergrond gezet. Het is bekend dat meneer Six goed bevriend was met Rembrandt. Ten tijde van het schilderij was Six nog geen burgemeester van Amsterdam, dat zou hij later wel worden. Quentin Buvelot licht toe waarom juist dit schilderij een hoogtepunt van de tentoonstelling is: “De geportretteerde staat er heel ongedwongen op. Het werk gaat helemaal leven door de handeling die Six verricht, waardoor het werk de associatie oproept met een snapshot, een term die je kunt plaatsen in de tegenwoordige tijd. We weten veel

over dit schilderij, maar onbekend is of Six ervoor heeft moeten betalen. Misschien was het wel een vriendendienst van Rembrandt? Het portret van Six was echt bedoeld voor een privé omgeving. Bij andere portretten zie je dat ze gemaakt waren om in een openbare officiële plek aanschouwd te worden. Je kunt aan portretten goed zien wie men was en wat voor functie men vervulde en ook voor wat voor soort ruimte ze bedoeld waren. Daarom zijn portretten heel representatief voor de tijd waarin ze zijn ontstaan. Je kunt er ontzettend veel informatie uit halen. Over beroepen, smaak, mode, ambities, rijkdom’’.

Revolutionair

Buvelot is lyrisch over de schilderijen van Frans Hals die nu voor het eerst in deze samenstelling tegelijk zijn te zien. “Er gebeurt zoveel op die schilderijen, die waren in die tijd werkelijk revolutionair’’. Ook noemt hij het specifieke karakter van de tentoonstelling. “Wat mij bevreemdt is dat er nog niet eerder zo’n tentoonstelling heeft plaats gevonden. Hollanders in Beeld, Portretten uit de Gouden Eeuw. In Amsterdam is er al eerder een dergelijke expositie geweest, maar die besloeg een groter tijdvak, namelijk de 16de, 17de, 18de en 19de eeuw’’. Werken van grote meesters zijn te zien, zoals Nicolaes Maes, Jan Claesz, Johannes Verspronck, Honthorst, Jan van Ra-

vesteyn, Bartholomeus van der Helst, Salomon de Bray. Van laatstgenoemde is eveneens een hoogtepunt in de tentoonstelling opgenomen; een portretje van een tweeling. Een levende. Wat uitzonderlijk is. Want kindersterfte kwam destijds veel voor, de meeste portretjes waren van gestorven kinderen. “Die twee kindjes liggen in bed, voor zover je dat bed nog kan zien, want de kunstenaar heeft de omgeving waarin ze liggen, heel leuk en uitbundig gedecoreerd. Vandaag de dag komen tweelingen vaak voor, dat was toen niet het geval’’. Conservator Buvelot heeft zijn oog laten vallen op de belangrijkste en mooiste schilderijen van Hollandse meesters uit de Gouden Eeuw, waarbij de grootmeesters Rembrandt en Frans Hals sterk zijn vertegenwoordigd. Schilderijen van de beeldbepalende portrettisten uit die periode zijn aanwezig en dus kun je vaststellen dat er een representatieve groep bijeen is gebracht. Er zijn 55 werken te zien van 35 meesters. Vaak hoor je dat portrettentoonstellingen maar weinig mensen kunnen bekoren. Buvelot denkt daar anders over: “Als je op een terras zit en je bekijkt mensen, kijk je toch ook naar de gezichten, naar de kleding, de houding?’’. Mauritshuis. Hollanders in Beeld. Portretten uit de Gouden Eeuw, vanaf 13 oktober t/m 13 januari.

Vrije Academie en Stroom: veelzijdig en vooruitstrevend door

Babeth Knol

Veel van wat er speelt, speelde en zal spelen op het gebied van beeldende kunst en architectuur in Den Haag ziet u in de Vrije Academie en Stroom. Deze twee centra voor beeldende kunst bieden exposities op verschillende niveaus, bijna altijd met een Haagse link. In september start Stroom met een expositie over intelligent bouwen. Drie benaderingen van deze architectonische tak worden in de tentoonstelling (22 sept. t/m 11 nov.) gevisualiseerd. Het gaat om hergebruik (Superuse), lichte constructies (Building Lightness) en Cradle to Cradle (‘afval is een ontwerpfout’). Architectuur met duurzaamheid, hergebruik, vernieuwing en creativiteit als bouwstenen. Eén van de projecten recyclet bijvoorbeeld de aluminium kozijnen van de gesloopte Zwarte Madonna. Sciencefiction of een blik op de toekomst? U kunt het dit najaar zelf gaan zien. Een update van de status van de beeldende kunst in Den Haag is te zien in ‘Visionair Den Haag’ (24 nov. t/m 27 jan.) waarin bekende en minder bekende Haagse kunstenaars te zien zijn. De expositie toont de ontwikkeling van de Haagse kunstwereld. Een historische (tijdelijke) inwoner van Den Haag wordt geëerd in de tentoonstelling “After Neurath: The Global Polis’ (9 feb. t/m 6 apr.), onderdeel van een manifestatie die sinds 2006 wordt georganiseerd rondom de filosoof Otto Neurath. Toen deze Oostenrijkse econoom, filosoof en socioloog tussen 1934 en 1940 in Den Haag woonde, ontwierp hij samen met zijn vrouw Marie Reidemeister en kunstenaar Gerd Arntz zijn ‘beeldstatistiek’. Dit was een middel om zijn kennissysteem (het coherentisme) voor een betere wereld begrijpelijk te maken en de kiem van de huidige pictogrammen. Recensenten vonden een eerdere Neurath expositie begin dit jaar een ‘moeilijke maar sterk richtinggevende tentoonstelling’. Stroom biedt gelukkig regelmatig lezingen aan, die ook over dit onderwerp meer duidelijkheid en inzicht zullen geven. In de Stroom dependance aan de Toussaintkade is een ruimtelijke installatie van kunstenaar Navid Nuur te zien (13 okt. t/m 2 dec.). Enige tijd geleden maakte hij een prachtig abstract doek met slechts een blauwe viltstift als kwast. (Aandoenlijk detail: voor dit werk stond hij nachtenlang om de paar uur op om het doek nat te houden). Ook deze installatie is ongetwijfeld weer een verrassing. De Vrije Academie opent het seizoen met ‘WHOMEN’ (7 sept. t/m 5 okt.). Met veelzijdige werken van Maura Biava, die in diverse technieken verschillende vrouwelijke personages visualiseert. Met werken van Kimberly Clark, pseudoniem van de drie vrouwelijke kunstenaars Josepha de Jong, Ellemieke Schoenmaker en Iris van Dongen. Videoperformances van Hesther Scheurwater die hun nagels in de kijker klauwen. En de waterverfwerken van Elly Strik, die ondanks de lieflijkheid van het medium beklemmen en beklijven. Tegenover deze werken die de vrouwelijke identiteit en sociaal-culturele verhoudingen flink aan de kaak stellen, zet curator Felix Villanueva foto’s en video’s van de Duitse kunstenaar Erich Weiss. Deze benadrukken juist de schoonheid en ongenaakbaarheid van het vrouwelijke icoon. Dit belooft een heftige expositie te worden die je ook buiten de deur van de Vrije Academie nog zal achtervolgen. Een veelzijdig programma dus in de beide instituten. Wie zich naast het bekijken van de exposities verder wil verdiepen in beeldende kunst heeft zowel bij Stroom als de Vrije Academie volop de gelegenheid. Beide instituten organiseren regelmatig excursies, reizen en activiteiten. Dit gaat van geluidswandelingen door de stad (Stroom) tot een vijfdaagse excursie naar Terschelling (Vrije Academie, 3 t/m 7 september 2007). Stroom, Hogewal 1-9, Den Haag. Open: woensdag t/m zondag van 12.00 tot 17.00. Adres Stroom Dependance, Toussaintkade 55, Den Haag. Open: woensdag t/m zondag van 12.00 – 17.00. Meer informatie: www. stroom.nl of 070 365 89 85 Vrije Academie Werkplaats voor Beeldende Kunsten, Paviljoensgracht 20-24, Den Haag, open: maandag t/m vrijdag 10.00 tot 17.00 uur. Meer informatie: 070 363 89 68 of www. vrijeacademie.org


24

Cultuur

Volop oude en nieuwe musicals

Nog meer in Letterkundig Museum Pinkeltje, Pipi en de Griezelbus. Thomas à Kempis, Jacob Cats en Betje Wolff. Van nieuwe tot oude figuren komen voorbij in het Letterkundig Museum. En dat worden er alleen maar meer. Vanaf oktober zal het museum namelijk grootscheeps worden verbouwd. Deze verbouwing levert 500 vierkante meter extra expositieruimte op zodat de nationale schrijversportrettengalerij uitgebreid wordt en de omvang van het kinderboekenmuseum verdubbelt. Dit betekent niet dat het museum tot het najaar 2008 dichtgaat. Het archief blijft toegankelijk en het kinderboekenmuseum verhuist tijdelijk naar de Koninklijke Bibliotheek. In het weekend van 29 en 30 september wordt de start van de verbouwing gevierd met de opening van een nieuwe tentoonstelling ‘Geheimen’. Hierin staan de schrijvers Paul van Loon, Francine Oomen en Jacques Vriens centraal. In negen verschillende kamers kom je de Griezelbus tegen en ook Lena Lijstje en Rosa uit de boeken van Oomen. Stiekem gluren door de sleutelgaten in Hotel Korenwolf van Vriens maakt het extra spannend. Francine Oomen en Jacques Vriens komen dit weekend nog voorlezen uit eigen werk en tijdens deze tentoonstelling is aandacht voor Thea Beckman, Paul Biegel en Annie M.G. Schmidt. Maar voor die tijd is er nog tot 30 september de succesvolle tentoonstelling ‘Helden in Beeld’. Een overzicht van originele tekeningen uit meer dan 250 kinderboeken. Je was haast vergeten dat ze nog bestonden: Pipi Langkous, Pinkeltje, Madelief, Paulus de Boskabouter en Kikker. Wanneer het Museum in 2008 helemaal klaar is, komen er twee permanente tentoonstellingen. Het nieuwe kinderboekenmuseum en een top 100 van de Nederlandse literatuur. Deze canon van honderd (reeds overleden) schrijvers leidt de lezer langs de literaire hoogtepunten van Nederland. Onder meer Erasmus, Hugo de Groot, Spinoza, Multatuli en Herman Gorter worden hier vertegenwoordigd. Letterkundig Museum, Prins Willem-Alexanderhof 5, geopend: dinsdag t/m vrijdag 09.00 tot 17.00 uur weekend en feestdagen 12.00 tot 17.00 uur

Henry van de Velde als boekverzorger Museum van het boek Meermanno staat vanaf 22 september t/m 25 november in het teken van Henry van de Velde (1863-1957). Van de Velde is bekend als architect van het Kröller-Müller museum en villa ‘De Zeemeeuw’ in Scheveningen. Maar naast architect was Van de Velde een begaafd boekverzorger. De tentoonstelling ‘boekontwerp tussen Art Nouveau en Nieuwe zakelijkheid’ geeft de ontwikkeling van zijn werk weer. De ontwerpen van Van de Velde omspannen vijftig jaar en laten de veranderingen zien. Van een sierlijke stijl met veel ornamenten tot aan de Nieuwe zakelijkheid die getypeerd wordt door eenvoud en duidelijkheid. Het is voor het eerst dat de boekontwerpen van deze Belgische kunstenaar bijeen zijn gebracht. De permanente tentoonstelling van Meermanno toont werken uit de Westerse boekgeschiedenis en voorwerpen uit de Griekse, Egyptische en de Romeinse oudheid. Nog tot en met 2 september is er een tentoonstelling over Paul Schuitema (1897-1973), de foto in de avant-gardetypografie. De werken van Schuitema, één van de pioniers van de nieuwe typografie en fotografie, omvatten een uniek overzicht. Originele werktekeningen, collages en filmmateriaal in combinatie met werk van zijn collega’s geven Schuitema’s werk een plaats binnen de typografie. Museum Meermanno, Prinsessegracht 30, di. t/m vrij. 11.00-17.00 uur, za. en zo. 12.0017.00 uur.

Vrijdag 31 augustus 2007

door

Coos Versteeg

Met het Circustheater als eerste musicaltheater van het land heeft Den Haag een reputatie als musicalstad gevestigd. Hier gingen de afgelopen tien jaar ‘Miss Saigon’, ‘Elisabeth’, ‘Aida’, ‘The Lion King’ en vorig seizoen nog ‘Tarzan’ in première. Inmiddels hebben ook het World Forum Convention Center (Congresgebouw) en Lucent Danstheater al aan heel wat reismusicals onderdak geboden. En ook de Koninklijke Schouwburg en de Rijswijkse Schouwburg pikken hun graantje mee van de toegenomen belangstelling voor muziektheater. Er is dus heel wat te zien. Uit de musicalfabriek van Joop van den Ende doen dit seizoen de geheel eigen productie ‘Ciske de Rat’ (12 dec. t/m 13 jan.) en de nieuwe uitgave van ‘Evita’ (6 feb. t/m 17 feb.) Den Haag aan, beide in het World Forum. De musical ‘Ciske de Rat’ moest er wel een keer van komen. Het boek van Piet Bakker (1897-1960) was – ook al verscheen het tijdens de Tweede Wereldoorlog – meteen een daverend succes. De verfilming in 1955 leverde in Venetië een Zilveren Leeuw op en de nieuwe rolprent van 1984, met Danny de Munk, was goed voor meer dan twee miljoen bioscoopbezoekers. Het verhaal van het aandoenlijke Amsterdamse schoffie dat in een vlaag van woede zijn ontaarde moeder vermoordt, blijkt tijdloos. Deze oer-Hollandse klassieker is dan ook het eerste resultaat van een aantal nieuwe Nederlandse musicalproducties die op initiatief van Joop van den Ende worden ontwikkeld. De musical ‘Ciske de Rat’ is gebaseerd op de complete trilogie van Piet Bakker en omvat dus – in een bewerking van André Breedland en Maurice Wijnen – ook periodes uit de delen ‘Ciske groeit op’ en ‘Cis de man’. Henny Vrienten is verantwoordelijk voor de muziek en debuteert hiermee als componist voor een grootschalige musical.

Ta l e n t e n j a c h t

‘Don’t cry for me Argentina’, zong Pia Douwes destijds in de musical Evita. Inmiddels is er een hele nieuwe generatie musicalliefhebbers opgegroeid, die de Nederlandse versie van Andrew Lloyd Webber’s ‘Evita’ nooit heeft gezien. Gelukkig heeft zich in diezelfde periode ook een hele nieuwe generatie Nederlandse musicalartiesten ontwikkeld. Wie straks echter in de voetsporen van musicalster Pia Douwes zal treden om de legendarische Evita Peron te vertolken, is voor iedereen nog een groot vraagteken. En dat blijft het zelfs tot zes weken voor de landelijke galapremière. Als eerste markt buiten Engeland wordt bij deze productie namelijk het door de BBC ontwikkelde concept van een bijzondere talentenjacht toegepast. Miljoenen Britten zaten in de zomer van 2006 aan de televisie gekluisterd bij het programma ‘How to solve a problem like Maria’, waarin werd gestreden om de hoofdrol in Andrew Lloyd Webber’s ‘The Sound of Music’. In samenwerking met de AVRO zijn voor deze nieuwe Nederlandse musical ‘Evita’ na audities met duizenden kandidaten tien potentiële hoofdrolspeelsters geselecteerd, waarvan al het nodige op tv te zien is geweest. Een kijkerspubliek bepaalt uiteindelijk wie van de finalisten de hoofdrol daadwerkelijk krijgt. Een geheel nieuwe aanpak voor een geheel nieuw publiek. Want het verhaal van Evita Duarte de Péron (1919-1952) mag dan

Ella Fitzgerald – is te vinden in ‘Bubbling Brown Sugar’, na jaren door Marc Vijn teruggebracht in de Nederlandse theaters (22 t/m 26 dec. in Lucent Danstheater en op 20 feb. in de Rijswijkse Schouwburg). Voornamelijk swingende muziek uit de jaren dertig, zoals die op house-rent-parties en in de clubs van Harlem te beleven viel. ‘It don’t mean a thing, if you ain’t got that swing’. En wat betreft Billie Holiday: Ruth Jacott doet een kleine intieme musical over het leven van de legendarische blues- en jazzzangeres (21 dec. in de Rijswijkse Schouwburg). In deze nieuwe oorspronkelijke Nederlandse productie zien we hoe Billie weet door te breken als zangeres maar tegelijkertijd niet weet om te gaan met de roem die haar ten deelt valt. Sex, drugs en een uitbundig nachtleven branden haar op en leiden tot de vroegtijdige dood.

Mooiste

nummers

Vanaf september 2007 zullen bekende musicalartiesten als Joke de Kruijf, Brigitte Nijman, Maaike Widdershoven, Tony Neef en Frans Schraven de mooiste nummers uit zowel de bekende als minder bekende musicals vertolken in het theaterconcert ‘Musical to the Max’. Deze show van Opus One voert het publiek langs bijzondere mijlpalen van de internationale en Nederlandse musicalgeschiedenis. De regie is in handen van de Amerikaanse musicalregisseur John Yost die, sinds de legendarische eerste editie van Cats in 1987 in Nederland een vaste werkplek heeft gevonden. ‘Musical to the Max’ staat op 15 oktober in het World Forum in Den Haag en op 23 januari in de Rijswijkse Schouwburg.

Fa m i l i e m u s i c a l s ‘Ciske de Rat’ als musical. Danny de Munk keert erin terug als volwassen Cis. Foto Govert de Roos ruim een halve eeuw oud zijn, het raakt ons nog steeds en blijft zodoende springlevend. Niet voor niets worden op haar graf in Buenos Aires nog vrijwel dagelijks verse rode rozen gelegd.

Tw e e

keer

Fa m e

Een klassieker die dit seizoen ook opnieuw door Van den Ende wordt uitgebracht is ‘Les Misérables’, maar deze show staat uitsluitend in het Nieuwe Luxor in Rotterdam. Maar er is nog meer musicalgeschiedenis dat wel deze kant op komt. Allereerst twee versies van ‘Fame’: een Nederlandstalige van het productiebedrijf van Albert Verlinde met onder andere idol Jim Bakkum en Kim-Lian van der Meij in de hoofdrollen en een Engelstalige versie van impresariaat Ruud de Graaf met in de cast Jody Bernal en Casey Francisco. De Engelse ‘Fame’ (25 okt. in de Rijswijkse Schouwburg en 29 nov. in het Lucent Danstheater) vormt tevens het musicaldebuut van voormalig AVRO-presentator Hans van der Togt. Wie de Nederlandstalige versie prefereert moet wat langer geduld hebben: 3 en 4 mei in het Lucent Danstheater. De flower power-kraker ‘Hair’ uit de jaren ’70 blijkt ook tijdloos, is althans afgestoft en opgewreven. In een geactualiseerde versie van Seaside Productions reist deze show dit seizoen langs de Nederlandse theaters (7 en 8 nov. in het Lucent Danstheater en 17 en 18 januari in de Rijswijkse Schouw-

burg). In de hoofdrollen zien we onder andere Jelka van Houten (‘Turks Fruit’) en Oren Schrijver (‘Saturday Night Fever’ en ‘Mamma Mia’) en ook hier onvermijdelijke ex-idols, te weten Dewi en Joel. De dialogen zijn van Ronald Giphart en nieuwe liedteksten werden geschreven door Jan Rot. De succesvolle Argentijnse sieradenmaker Rodrigo Otazu is verantwoordelijk voor de kostuums.

Muziekgeschiedenis

Bij actrice Jelka van Houten (het zusje van filmster Carice) viel al de titel ‘Turks Fruit’; welnu, de makers daarvan hebben ook niet stilgezeten. Zij lieten zich net als de creatieve geesten achter de films ‘Easy Rider’ en ‘Kill Bill’ inspireren door de vergane glorie van de legendarische autoweg Route 66 dwars door de VS. In de musical ‘Route 66’ (12 en 13 dec. in de Rijswijkse Schouwburg) – met veel klassiekers uit de Amerikaanse muziekgeschiedenis – gaat het om een liefdesverhaal tussen een vrouw op de vlucht en een verbitterde automonteur. In de cast treffen we onder andere Loes Haverkort (tv-serie Van Speijk), Bas Ragas (‘Aida’) en Jim de Groot (zoon van Boudewijn, speelde onder meer in ‘Hair’, ‘Fame’ en ‘Rent’). Een bekend gezicht voor degenen die de Haagse Comedie nog hebben meegemaakt is dat van Rick Nicolet. Meer Amerikaanse muziekgeschiedenis – Billie Holiday, Duke Ellington en

Voorstellingen voor het hele gezin zijn er ook nog en die heten tegenwoordig, zodra er een liedje in wordt gezongen, meteen familiemusicals. Voor de allerkleinsten is daar ‘Nijntje op vakantie (6 okt. Rijswijkse Schouwburg en 2 t/m 5 januari Koninklijke Schouwburg), dat vorig seizoen al in première ging, ‘De Fabeltjeskrant’(28 t/m 30 dec. in het Lucent Danstheater) en het al jaren rondreizende succes van het Belgische Studio 100 ‘Pinokkio!’ (19 en 20 feb. in het Lucent Danstheater). Karel de Kok keert terug met twee shows: ‘De droom van de Koning’ (3 okt. Pierrot, 20 apr. Warenar in Wassenaar en 5 mei De Regentes) en ‘Het boek van Sinterklaas’ (18 nov. De Regentes, 29 nov. Warenar en 4 dec. Rijswijkse Schouwburg). Keuze te over dus.

Maaike Widdershoven is een van de sterren in ‘Musical to the Max’. Foto PR

Kritisch kijken naar alle uitingen van communicatie Wie meer wil leren over de verschillende vormen van media en communicatie, waarmee wij iedere dag omringd zijn, kan ook de komende maanden weer terecht in het Museum voor Communicatie. Vraagt u zich ook wel eens af hoe het ook al weer was om afspraken te maken zónder mobiele telefoon? De semi-permanente tentoonstelling ‘Alles werkt’ geeft een kijkje in de keuken van de praktische kant van communicatie in de jaren 50 en 60, met ieder weekend speciale demonstraties van bijvoorbeeld telefooncentrales, telexen en een postsorteermachine. Een leuke ervaring, maar bovendien een rake illustratie van de enorme ontwikkelingen van communicatiesystemen in de laatste jaren. Op dit moment staat de postbode centraal in de tentoonstelling met de tot de verbeelding sprekende titel ‘Respect the mailman’. Het bij de tentoonstelling betrokken creatief collectief ‘Paprika’ uit Rotterdam levert al sinds 2005 een eerbetoon aan de postbode met hun ‘Respect the mailman’ polsbandjes en t-shirts. In

deze expositie wordt zijn werk en zijn verhaal belicht. Lang leve de postbode. Vanaf oktober gaat het museum voor communicatie in op de psychologische kant van communicatie. “Hoe makkelijk ben jij eigenlijk te beïnvloeden?” is de kernvraag van de expositie ‘Eyeopener’. Bekende slogans, iconen en logo’s komen aan bod, maar ook de grensgevallen van de vormgeving en tegenbewegingen zoals de anti-reclames van Ad-busters komen aan bod. Eerder was de tentoonstelling te zien tijdens de Design Biënnale in Lissabon onder de naam ‘Catalysts! The cultural force of communication design’. Het museum voor communicatie hoopt met deze en andere exposities de bezoeker anders en vooral kritisch te laten kijken naar de grote stroom van communicatie uitingen die dagelijks voorbij flitst. Dit voormalig bedrijfsmuseum van de PTT beperkt zich al lang niet meer tot zuiver post en telecommunicatie. Ook de kunstzinnige, psychologische en maatschappelijke kanten van communicatie worden belicht.

‘Eye opener, de kracht van beeldtaal’ 12 oktober 2007 t/m 31 december 2008 ‘Panorama mooi Nederland’ 17 oktober 2007 t/m 28 februari 2008 ‘Respect The Mailman’ t/m 31 oktober 2007 ‘ZieZo’ t/m 1 juni 2008 (speciaal voor kinderen tussen de 5 en 12 jaar) ‘Alles werkt!’ semi-permanent

Museum voor Communicatie, Zeestraat 82, Den Haag, open dinsdag t/m vrijdag van 10.00 tot 17.00 en zaterdag, zon- en feestdagen van 12.00 tot 17.00 Voor meer informatie: 070-3307500 of www.muscom.nl

4Adver tentie3

Pulchri Studio aan het Lange Voorhout 15 te Den Haag biedt een dynamisch tentoonstellingsprogramma met hedendaagse kunst. Geopend dinsdag t/m zondag 11.00 -17.00 uur. Pulchri Studio, tel. 070 3 46 17 35 Internet: www.pulchri.nl Internet: www.boenk.nl

Pulchri.indd 1

29-08-2007 10:43:02


25

Service

Vrijdag 31 augustus 2007

g Theater / muziek / evenementen vrijdag 31 augustus

10.00 Omniversum, Omniversum. Ronduit Spectaculair, Prachtige films op een gigantisch koepelscherm. Voor zomeraanbiedingen kijk op de site. www.omniversum.nl 10.00 SEA LIFE Scheveningen, De Noordzee de – lekker zwemmen??! Leuke en leerzame presentaties over wat je allemaal in Noordzee vindt. Tevens poppenkastvoorstelling. www.sealife.nl 11.30 Stoomgroep West Zuiderpark, Treintje rijden in het Zuiderpark, Maak een ritje met een echte miniatuur stoomtrein (niet bij slecht weer!). € 0,80/kind 0,65 per rit www.stoomgroepwest.nl 14.00 Zeeheldentheater, WAM! Daar zit muziek in! Briza. Multidisciplinair en sprookjesachtig programma waarin Lotte kennismaakt met Hoge Noot. Deze noot wordt buitengesloten van elk muziekstuk. € 5,– www.zeeheldentheater.nl 19.30 Toussaint Dinner Shows, Quanta Costa Cabareteske show over een stel die in Italië een camping beginnen, terwijl u geniet van een 4-gangen diner.€ 55,– www.toussaintdinnershows.nl 20.00 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,– t/m 79,– www.circustheater.nl 20.15 Appeltheater Studio II, 5.51u Toneelgroep De Appel, Vijf mensen zitten in een wachtruimte van een vliegveld. De stem door de speakers meldt: ‘All flights are cancelled till further notice’. De passagiers doen wat iedereen doet tijdens het wachten: telefoneren, lezen, kijken. € 14,– UITpas 12,50 www.toneelgroepdeappel.nl 20.15 Koninklijke Schouwburg Grote zaal, Youp van ‘t Hek – De schreeuwstorm, Stevig in zijn gympies, actueel tot aan het laatste journaal, hard en poëtisch, niet bang en heel veel lachen! € 22,– t/m 26,– UITpas 20,50 t/m 24,50 www.ks.nl 20.30 Binnenhof, Binnenhof Festival 2007, Muziek en dans op deze historische locatie. Muiziek – Het Residentie Orkest onder leiding van Neemi Järvi. Het Residentie Orkest zal de ‘Vierde symfonie’ van Tsjaikovski spelen. De jonge celliste Sol Gabetta zal het celloconcert van Dvorak ten gehore brengen. € 6,50 passe-partout 15,– www.binnenhoffestival.nl 21.45 Openluchttheater Zuiderpark, Zaïna, Cavalière de l’Atlas, Een verhaal in de traditie van 1001 Nacht. € 6,50 www.openluchttheaterzuiderpark.nl 22.00 Madurodam, Madurodam by Light, Sensationeel zomeravondspektakel waarbij de miniatuurstad verlicht zal worden door een show (c.a. 20 minuten) van water, licht en laser over het verhaal van Hansje Brinker. € 13,–; jeugd 9,25 (kind 3-11 jaar) www.madurodam.nl 23.00 Paard van Troje, Famous Dj’s (voorheen Streamers) € 15,– www.paard.nl zaterdag 1 september

09.30 H  ommerson Beachsport Stadion, Palm Beach Life - Beach Volleyball Circuit, Beachvolleyball. Op ruim 80 speelvelden op het strand en in het Beachsport Stadion. Tevens EK under 20.Gratis www. beachsportstadion.com 10.00 Evenementenhal Rijswijk, Neuzelbeurs, Allerlei tweedehands artikelen tegen zeer aantrekkelijke prijzen. € 4, www.evenementenhalrijswijk.nl 10.00 Legermuseum, Piraten bestormen het Legermuseum! Demonstraties en leuke activiteiten die de periode rond 1700 tot leven wekken. € 2,50 www.legermuseum.nl 10.00 Omniversum, Omniversum. Ronduit Spectaculair, Prachtige films op een gigantisch koepelscherm. Beeld en geluid in Omniversum zijn zo groot dat het theater op zijn grondvesten trilt. www. omniversum.nl 10.00 SEA LIFE Scheveningen, De Noordzee - lekker zwemmen??! Leuke en leerzame presentaties over wat je allemaal in de Noordzee vindt. Tevens poppenkastvoorstelling. www.sealife.nl

4Adver tentie3

12.00 Boulevard Scheveningen, Shantykoorfestival, Optredens van negen verschillende koren. Optredens van Shantykoor Scheveningen, Shantykoor Midscheeps (Leidschendam), Shantykoor West Zuidwest (Gouda), Shantykoor De Bossche Maten (Oudenbosch), Shantykoor De Vlietzangers (Rijnsburg), Shantykoor voor de Mast (Katwijk), Piratenkoor de Stormvogels (Emmen), Havenkoor De Woelwaters (Maurik), Zeemanskoor de Raddraaiers (IJmuiden).Gratis 14.30 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical, Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,t/m 79,- www.circustheater.nl 17.00 Malieveld, Beatstad PINK, te zien Festival 2007, In tegenstelling tot voorgaande jaren is Beatstad niet meer alleen een ‘Haags feestje’, maar een landelijk evenement met een internationaal karakter. Dit jaar met VanVelzen, Ilse DeLange, DI-RECT en PINK.€ 15,-. www.beatstad.nl 18.00 Regentenkamer, Regentenkamer Jazzconcert, Rob van Kreeveld (piano), Maarten van der Grinten (gitaar), Ulie Glazmann (bas), Marcel Serierse (drums). € 7,50 www.regentenkamer.nl 19.00 De Werf, Industrieterrein Zichtenburg, Saturday Night Cruise 2007, Meeting voor en door Amerikaanse autoliefhebbers. Gratis 19.30 Toussaint Dinner Shows, Quanta Costa, Cabareteske show over een stel dat in Italië een camping wil beginnen, terwijl u geniet van een vier-gangen diner. € 55,www.toussaintdinnershows.nl 20.00 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical, Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,t/m 79,- www.circustheater.nl 20.00 Haags Pop Centrum, HPC’s Muziekcafé, Bloid & Esion (metal).Gratis www.haagspopcentrum.nl 20.15 AppeltheaterStudio II, 5.51u Toneelgroep De Appel, Vijf mensen zitten in een wachtruimte van een vliegveld. De stem door de speakers meldt: ‘All flights are cancelled till further notice’. De passagiers doen wat iedereen doet tijdens het wachten: telefoneren, lezen, kijken. € 14,- UITpas 12,50 www.toneelgroepdeappel.nl 20.15 Koninklijke Schouwburg, Liefdesbrieven. Iedereen heeft wel eens een liefdesbrief geschreven in de hoop dat het verlangen en de diepgekoesterde wens zo spoedig mogelijk in vervulling gaat. € 17,50 t/m 33,- UITpas 16,- t/m 31,50; jeugd 10,- t/m 31,50 www.ks.nl 20.30 Theater PePijn, Cameretten - selectie, Aanstormend cabarettalent strijdt voor een plek in de voorrondes van Cameretten. € 8,- UITpas 7,- www.theater-pepijn.nl 21.00 Bodega de Posthoorn, Blues- & Rockband The Limits. Zesmansformatie met swingende muziek uit de jaren ‘60 en ‘70. Gratis www.bodegadeposthoorn.nl 22.00 Club Mundial, Salsa Club Mundial. Met Dj’s Bas en Franklin. € 7, www.mundialcaribbeanclub.nl 22.00 Madurodam, Madurodam by Light, Sensationeel zomeravondspektakel waarbij de miniatuurstad verlicht zal worden door een show (ca 20 min.) van water, licht en laser over het verhaal van Hansje Brinker. € 13,-; jeugd 9,25 (kind 3-11 jr) www.madurodam.nl 23.00 Paard van Troje, Kleine Zaal, Supernatural funky musique Ft. Dj’s Ronny Hammond & Bossa Boogie.€ 7,- www.paard.nl zondag 2 september

g Adressen THEATERS

Appeltheater/Appelstudio Duinstraat 6-8 070-3502200 Fortis Circustheater Circusstraat 4 070-4167600 Concordia Theater & Zalen Hoge Zand 42 070-3022680 Diligentia Lange Voorhout 5 0900-4104104 Dr. Anton Philipszaal Spui 070-8800333 Koninklijke Schouwburg Korte Voorhout 3 0900-3456789

dinsdag 4 september

op Beatstad. Foto Anneke Ruys

09.30 Hommerson Beachsport Stadion, Palm Beach Life - Beach Volleyball Circuit Beachvolleyball. Op ruim 80 speelvelden op het strand en in het Beachsport Stadion. Tevens EK under 20.Gratis www. beachsportstadion.com 10.00 Evenementenhal Rijswijk, Neuzelbeurs. Allerlei tweedehands artikelen tegen zeer aantrekkelijke prijzen. € 4, www.evenementenhalrijswijk.nl 10.00 Lange Voorhout, Antiek-, Curiosa- en Boekenmarkt. Sfeervolle markt met antiek, boeken en curiosa op het statige en welbekende Lange Voorhout. Gratis 10.00 Legermuseum, Piraten bestormen het Legermuseum! Demonstraties en leuke activiteiten die de periode rond 1700 tot leven wekken. € 2,50 www.legermuseum.nl 10.00 Omniversum, Omniversum. Rondom Spectaculair. Prachtige films op een gigantisch koepelscherm. Beeld en geluid in Omniversum zijn zo groot dat het theater op zijn grondvesten trilt. www.omniversum.nl 10.00 SEA LIFE Scheveningen, De Noordzee - lekker zwemmen??! Leuke en leerzame presentaties over wat je allemaal in de Noordzee vindt. Tevens poppenkastvoorstelling. www.sealife.nl 11.30 Stoomgroep West Zuiderpark, Treintje rijden in het Zuiderpark. Maak een ritje met een echte miniatuur stoomtrein (niet bij slecht weer!). Western Weekend.€ 0,80/ kind 0,65 per rit www.stoomgroepwest.nl 12.00 Dr Anton Philipszaal, Residentie Orkest o.l.v. Neeme Järvi - Haags Uit Festival Residentie Orkest. Gratis www.philipszaal.nl 12.00 Houtrustkerk, Belgische composities. Organist Bernard Carlier speelt werk van o.a. Mailly, Verkaeren en Barras. Gratis www.houtrustkerk.nl 12.00 Lange Voorhout, Haags UIT Festival 2007.De opening van het Haagse culturele seizoen met een programma vol cabaret, theater, dans en muziek en een culturele informatiemarkt. Gratis. www.haagsuitfestival.nl 13.00 Het Nutshuis, Culturalis pakt uit. Op verschillende podia rondom het Nutshuis treden diverse groepen op o.a. Residentie Brassband, Axioma (salsa), Cross Town en COS-Haaglanden (dans) en het ‘Poverty Requiem’ van Maissan. Gratis www.nutshuis.nl 13.30 Escherin Het Paleis, Een spiegeling vasthouden. Workshops en activiteiten voor kinderen van 5 t/m 15 jr n.a.v. het spiegeldoolhof van kunstenares Natasha JohnsMessenger. www.escherinhetpaleis.nl 14.00 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical. Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,t/m 79,- www.circustheater.nl 14.30 CentraleBibliotheek, Smartlappen door

Kooman’s Poppentheater Frankenstraat 66 070-3559305 Korzo Theater Prinsestraat 42 070-3637540 Literairtheater Branoul Maliestraat 12 070-3657285 Lucent Danstheater Spui 070-8800333 Rijswijkse Schouwburg Gen. Spoorln. 10 Rijswijk 070-3360336 Stella Theater Kerkstraat 11 070-3307070 Theater Camuz / Leidschendam Damlaan 44 070-3875314 Theater Merlijn Bilderdijkstraat 33 070-3450996 Theater Pepijn

Janus en Nelis Janus en Nelis. Gratis www.bibliotheekdenhaag.nl 14.30 Centrale Bibliotheek, Theater ZieZo Potpourri Theater ZieZo. Voor kinderen vanaf 4 jaar. Gratis www.bibliotheekdenhaag.nl 15.00 Centrale Bibliotheek, Kick-off Poëzie Op Pootjes. De tweede editie van dit ‘inzamelingsproject’ voor gedichten over het Haags gevoel. Gratis www.bibliotheekdenhaag.nl 15.00 Koninklijke Schouwburg Grote zaal, Culturele Talkshow De Kersentuin. Presentatie: Jan Paul Bresser. Gesprekken over theater, politiek, muziek, boeken en beeldende kunst. Gratis www.ks.nl 16.00 Regentenkamer, Muziek van de Balkan, Hongaars, Roemeens en gipsy jazz. Giani Lincan en ensemble.€ 7,50 www.regentenkamer.nl 17.00 Strandtentde Fuut, Jazz in De Fuut. Gratis liveoptredens in de ontspannen sfeer van de opvallende kanariegele strandtent. Bob Wijnen (toetsen), Andres Thor Gunlaugsson (gitaar) en René Winter (drums). Gratis www.defuut.nl 19.00 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical . Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,t/m 79,- www.circustheater.nl 20.15 De Rijswijkse Schouwburg Grote zaal, In de steigers Middelbare Meiden. Begint de lichamelijke woning wat te kraken en te piepen, een vlekje, een pijntje, een kraaienpootje, een grijze haar...? Moet er echt gerenoveerd, gaat alles in de steigers of volstaat een kwastje en een lik plamuur...? € 19,- UITpas 17,50 www.rijswijkseschouwburg.nl 20.15 Koninklijke Schouwburg, Liefdesbrieven. Iedereen heeft wel eens een liefdesbrief geschreven in de hoop dat het verlangen en de diepgekoesterde wens zo spoedig mogelijk in vervulling gaat. € 17,50 t/m 33,- UITpas 16,- t/m 31,50; jeugd 10,- t/m 31,50 www.ks.nl maandag 3 september

10.00 O  mniversum, Omniversum. Rondom Spectaculair. Prachtige films op een gigantisch koepelscherm. Beeld en geluid in Omniversum zijn zo groot dat het theater op zijn grondvesten trilt. www.omniversum.nl 17.00 Kasteel Duivenvoorde, Much Ado About Nothing Illyria. Claudio houdt van Hero en Benedick haat Beatrice. En dat is maar goed ook, want Hero houdt van Claudio en Beatrice haat Benedick... Een komedie over liefde en haat. € 17,50; jeugd 14,50 www.kasteelduivenvoorde.nl 21.00 Murphy’s Law, Live jazz-jamsessie. Met o.a. studenten van het Koninklijk Conservatorium. Gratis www.murphysjazz.nl

Nieuwe Schoolstr. 21-23 0900-4104104 Theater Pierrot Ferrandweg 4 070-3933348 Theater in de Steeg Westeinde 165a 070-3648408 Theater aan het Spui Spui 187 070-3465272 Theater Rest. Toussaint Spectacle Toussaintkade 21 070-3609324 Theater de Tobbe / Voorburg Burg. Feithplein 96 070-3864880 Theater Zeebelt 070-3656546 De Constant Rebequeplein 20a Theater Zwembad De Regentes Weimarstraat 63 070-3656515 World Forum Convention Center Churchillplein 10 070-3066228

Zeeheldentheater Trompstraat 342

MUZIEKCENTRA

10.00 O  mniversum, Omniversum. Rondom Spectaculair. Prachtige films op een gigantisch koepelscherm. Beeld en geluid in Omniversum zijn zo groot dat het theater op zijn grondvesten trilt. www.omniversum.nl 12.30 Theater de Tobbe, Fluit en gitaar Duo Extempore. Ondanks de invloed van de klassieke muzikale traditie is folklore de voornaamste inspiratie bron van alle stukken. € 3,- www.detobbe.nl 18.30 Strandtent de Fuut, La Strada De Dutch Don’t Dance Division. De brute worstelaar Zampano en de wereldvreemde Gelsomina proberen te overleven in de wereld van het circus. € 37,50 (incl. theaterdiner) www.defuut.nl 20.00 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical. Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,t/m 79,- www.circustheater.nl 20.00 Kasteel Duivenvoorde, The Wind in the Willows Illyria. Vier heel verschillende dieren, woonachtig aan de bedding van een rivier, die dikke maatjes worden en de hele zomer samen avonturen beleven. Book online: € 17,50; jeugd 14,50 www. kasteelduivenvoorde.nl 20.30 Theater aan het Spui Grote Zaal, Mahagonny ALBA. Een groep geldwolven sticht ‘de ideale stad’ en lokt daarmee gelukszoekers. € 13,- UITpas 11,50 www.theateraanhetspui.nl 20.30 Theater PePijn, Kees Torn - Dood en verderf. Torn vindt het leuk om dood en verderf te zaaien onder zijn collega’s en de reuzen van de middelmaat. Gewapend met venijn, spitsvondigheid en muziek trekt hij ten strijde. Op luchtige wijze, want dat is voor hem een voorwaarde. € 12,- UITpas 11.- www.theater-pepijn.nl 21.00 ‘t Syndicaat, Salsa Party - Dj Niche € 2,woensdag 5 september

10.00 Omniversum, Omniversum. Rondom Spectaculair. Prachtige films op een gigantisch koepelscherm. Beeld en geluid in Omniversum zijn zo groot dat het theater op zijn grondvesten trilt. www.omniversum.nl 13.00 Stoomgroep West Zuiderpark, Treintje rijden in het Zuiderpark. Maak een ritje met een echte miniatuur stoomtrein (niet bij slecht weer!). € 0,80/kind 0,65 per rit www.stoomgroepwest.nl 14.30 Kooman’s Poppentheater, Max de mol. Bioloog Maarten bestudeert het leven onder de grond. Hij ziet hoe een plagerig beest zijn Aardkijker stukmaakt. € 8,50 UITpas 7,50; jeugd 6, www.kooman-poppentheater.nl 18.30 Strandtent de Fuut, La Strada De Dutch Don’t Dance Division. De brute worstelaar Zampano en de wereldvreemde Gelsomina proberen te overleven in de wereld van het circus. € 37,50 (incl. theaterdiner) www.defuut.nl 19.30 Toussaint Dinner Shows, Soulution dinnershow. Een ‘reality show’ waarin dominee ‘reverend Moses Creeble’ u gidst op uw weg naar de muzikale verlossing terwijl u geniet van een vier-gangen diner. € 55,- www.toussaintdinnershows.nl 20.00 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical. Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,t/m 79,- www.circustheater.nl 20.00 Holland Casino Scheveningen, Special Ladies Day. Met presentator Winston Post en optredens van Bas Muijs en Peter Groenendijk.Gratis www.hollandcasino.nl 20.15 AppeltheaterStudio II, 5.51u Toneelgroep De Appel. Vijf mensen zitten in een wachtruimte van een vliegveld. De stem door de speakers meldt: ‘All flights are cancelled till further notice’. De passagiers doen wat iedereen doet tijdens het wachten: telefoneren, lezen, kijken. € 14,- UITpas 12,50 www.toneelgroepdeappel.nl 20.30 Theater aan het Spui Grote Zaal, Mahagonny ALBA. Een groep geldwolven sticht

070-3991000

ASTA Spui 27 070-3461096 Café restaurant Greve Torenstraat 138 070-3603919 Haagse Jazz Club/ BowlingWorld Zuiderpark (ingang Melis Stokelaan) 070-4020777 Mr. P. Droogl. Fortuijnweg 79 Haags Pop Centrum Burg. Hovylaan 12 070-4400086 Lokaal Vredebreuk Papestraat 38 070-3656046 Koorenhuis

Prinsegracht 27 Musicon Soestdijksekade 345 Muziekcafé De Paap Papestraat 32 Muziekcafé De Pater Achterom 8 Paard van Troje Prinsegracht 12 Podium Vocale Laan v. Meerdervoort 32 Regentenkamer Laan v. Meerdervoort 34 ‘t Syndicaat Nieuwe Molstraat 10

070-3422722 070-3686800 070-3652002 070-3450852 070-3601838 070-3451423 070-3658612 070-3600053


26

Service

Vrijdag 31 augustus 2007

g Exposities ‘de ideale stad’ en lokt daarmee gelukszoekers. € 13,- UITpas 11,50 www.theateraanhetspui.nl 20.30 Theater PePijn, Kees Torn - Dood en verderf. Torn vindt het leuk om dood en verderf te zaaien onder zijn collega’s en de reuzen van de middelmaat. Gewapend met venijn, spitsvondigheid en muziek trekt hij ten strijde. Op luchtige wijze, want dat is voor hem een voorwaarde. € 12,- UITpas 11.- www.theater-pepijn.nl 21.00 ‘t Syndicaat, Tango Café. Met Dj Kees. Gratis

De Affiche Galerij Het Souterrain (Station Spui), 070 3537006, ma t/m zo 06-24 van 12 september t/m 20 november: Schoon of Schijn. Affiches van hedendaagse Haagse ontwerpers op het thema Schoon of Schijn.

donderdag 6 september

Atrium Den Haag Spui 70, 070 3533629, ma t/m vr 07-19, do tot 21.30, za 9.30-17 uur van 20 augustus t/m 3 september: Afghanistan in beeld. van 26 september t/m 12 oktober: Thuis in je eigen wereld. Aan de hand van hun werk laten kunstenaars met psychiatrische en/of psychosociale problematiek zien, hoe zij de wereld ervaren.

10.00 Lange Voorhout, Antiek-, Curiosa- en Boekenmarkt. Sfeervolle markt met antiek, boeken en curiosa op het statige en welbekende Lange Voorhout. Gratis 10.00 Omniversum, Omniversum. Rondom Spectaculair. Prachtige films op een gigantisch koepelscherm. Beeld en geluid in Omniversum zijn zo groot dat het theater op zijn grondvesten trilt. www.omniversum.nl 11.00 Panorama Mesdag, Inname- en taxatiedag. Georganiseerd door Glerum Acutioneers. www.panorama-mesdag.nl 18.00 Carlton Ambassador Hotel, Expat night in Bar-Bistro Rubens. Ontmoet expats van diverse nationaliteiten. Tussen 18.00 en 20.00 uur gratis Hollandse hapjes. Vanaf 18.30 uur live muziek. www.carlton.nl/ ambassador 18.30 Strandtent de Fuut, La Strada De Dutch Don’t Dance Division. De brute worstelaar Zampano en de wereldvreemde Gelsomina proberen te overleven in de wereld van het circus. € 37,50 (incl. theaterdiner) www.defuut.nl 19.30 Filmhuis Den Haag,Tartina City. www.filmhuisdenhaag.nl 19.30 Toussaint Dinner Shows, Quanta Costa. Cabareteske show over een stel dat in Italië een camping wil beginnen, terwijl u geniet van een vier-gangen diner. € 55,www.toussaintdinnershows.nl 20.00 Fortis Circustheater, Tarzan, de musical. Een Engels jongetje wordt na een schipbreuk voor de kust van West-Afrika wees. Hij groeit op in een gorillakolonie. € 29,t/m 79,- www.circustheater.nl 20.00 Haags Pop Centrum, HPC’s Muziekcafé. Provoke (metal). Gratis www.haagspopcentrum.nl 20.00 Regentenkamer, Muziek met een praatje. Xandra Willis interpreteert haar repertoire op een pure wijze met een swingende touch.€ 7,50 www.regentenkamer.nl 20.00 BinnenstadDen Haag, Haagse Popweek. Een week lang uitsluitend Haagse en regionale acts, die optreden in de cafés van de Haagse binnenstad. www.haagsepopweek.nl 20.15 AppeltheaterStudio II, 5.51u Toneelgroep De Appel. Vijf mensen zitten in een wachtruimte van een vliegveld. De stem door de speakers meldt: ‘All flights are cancelled till further notice’. De passagiers doen wat iedereen doet tijdens het wachten: telefoneren, lezen, kijken. € 14,- UITpas 12,50 www.toneelgroepdeappel.nl 20.15 Koninklijke Schouwburg, Liefdesbrieven. Iedereen heeft wel eens een liefdesbrief geschreven in de hoop dat het verlangen en de diepgekoesterde wens zo spoedig mogelijk in vervulling gaat. € 17,50 t/m 33,- UITpas 16,- t/m 31,50; jeugd 10,- t/m 31,50 www.ks.nl 20.30 Theater aan het Spui Grote Zaal, Mahagonny ALBA. Een groep geldwolven sticht ‘de ideale stad’ en lokt daarmee gelukszoekers. € 13,- UITpas 11,50 www.theateraanhetspui.nl 20.30 Theater PePijn, Murth Mossel - Status aparte. Iedereen heeft iets nodig, iemand nodig. Binnen ‘Het Grote Geheel’ waarvan we allemaal deel uitmaken, zijn velen op zoek naar zelfstandigheid en onafhankelijkheid. ook Murth Mossel. Maar hoe onafhankelijk ben je als je nog steeds een publiek nodig hebt? € 12,- UITpas 11,www.theater-pepijn.nl 21.00 ‘t Syndicaat, Spaanse muziek en dansavond. Swingende muziek van een Dj. Gratis 23.00 Paard van Troje, N.O. (Naschoolse opvang) Danceparty. Elke donderdag. ft. Dj’s De La Sarge & Guests + kleine zaal: Indie hague.€ 5,- www.paard.nl

Brongegevens Agenda Dit is een selectie van Den Haag Marketing & Events, voor de volledige agenda en het toeristische en recreatieve aanbod kijk op www.denhaag.com Voor cultureel aanbod, kaartverkoop en Last Minute Tickets kijk op www.uitburo.nl Tips voor de agenda kunt u mailen naar Arja Kalhorn: info@denhaag.com

Artoteek Denneweg 14, 070 3465337, wo t/m vr 11-18, za 10-17 en 1e en laatste zondag van de maand 12-17 uur van 12 september t/m 7 oktober: Landing Soon #2. Resultaat van artist-in-residence programma voor Indonesische en Nederlandse kunstenaars.

Museum Beelden aan Zee Harteveltstraat 1, 070 3585857, di t/m zo 11-17 uur Het hoofdthema van de beeldhouwkunst was in alle tijden en culturen: de mens. Dat is ook het onderwerp van de vaste collectie van Beelden aan Zee. van 22 juni t/m 23 september: Nummer 14 in brons. Cruijff volgens Claus. Geboetseerde en getekende portretten van Johan Cruijff door Eric Claus. van 26 juni t/m 23 september: De goddelijke aardwormen van Jan Snoeck. Overzicht van beeldhouwer Snoek, met werk in kermiek, metaal en papier. van 26 juni t/m 23 september: Mythen en Metamorfosen. Overzicht van monumentale beelden in marmer. Centrale Bibliotheek Spui 68, 070 3534455, ma 12-20, di t/m vr 10-20, za 11-17 en zo 12-17 van 28 juni t/m 3 september: Haegsche Règâh: ode aan onze ooievaar. Tentoonstelling in het teken van de ooievaar met o.a. tekeningen van de Haagse tekenaar Marnix Rueb met Haagse Harrie en zijn Règâh. van 5 september t/m 1 oktober: Kunstproject De Nollen. Tekeningen, voorstudies en foto’s van Hendriktje Ruiter over het kunstproject De Nollen. van 1 september t/m 30 september: Het nieuwe ADO-stadion Fotograaf Arnold Hoogendorp volgde het bouwproces van het nieuwe ADO-stadion. Boulevard Scheveningen van 8 juni t/m 16 september: Planet Ocean. Openluchttentoonstelling bestaande uit 100 originele detailfoto’s van het leven in onze oceanen. De foto’s zijn gemaakt door de wereldberoemde natuurfotograaf Dos Winkel. Museum Bredius Lange Vijverberg 14, 070 3620729, di t/m zo 11-17 uur van 16 mei t/m 2 september: Meesters en molens, van Rembrandt tot Mondriaan. Tentoonstelling geheel gewijd aan de molen in de Hollandse schilderkunst van 1600 tot 1940. Museum voor Communicatie Zeestraat 82, 070 3307500, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur van 26 juni t/m 31 december: Alles werkt! Contact in de jaren ‘50 en ‘60. van 1 september t/m 30 juni: ZieZo. Kindertentoonstelling (5 t/m 11 jr.) waar je ogen proeven, je oren ruiken en je mond kan zien. van 10 juli t/m 31 oktober: Respect the Mailman. Weer of geen weer, de postbode bezorgt al jarenlang onze brieven en pakketjes. Hoog tijd om de postbode aan het woord te laten!

Gemeentemuseum Den Haag Stadhouderslaan 41, 070 3381111, di t/m zo 11-17 uur van 15 september t/m 16 december: Willem van Konijnenburg. Schepper van de ideale schoonheid. Overzichtstentoonstelling Willem van de Konijnenburg. van 18 augustus t/m 11 november:Over licht in de schilderkunst. Werk van Ton Boelhouwer, Soll LeWitt, Bruce Naumann en JCJ Vanderheyden. van 17 juli t/m 16 december: Têtes Fleuries. Het portret in de collectie van de Triton Foundation. In de Triton-reeks, staat deze keer het portret centraal. Met onder meer werken van Picasso, Daumier, Van Dongen, Appel, Westerik en Auerbach wordt een overzicht geschetst van de ontwikkeling van de portretkunst vanaf de tweede helft van de 19de eeuw. van 25 augustus t/m 2 december: Ordrupgaard. Van Courbet tot Købke. De oprichter van Ordrupgaard collectie, de Deense Wilhelm Hansen (1868-1936), veramelde al Franse Impressionisten en werken uit de Deense Gouden Eeuw toen deze nog lang niet zo bekend en gewild waren als nu. Het museum toont een groot aantal werken. van 22 juni t/m 16 september: Volmaakt verchroomd. D3 en het avantgardemeubel in Nederland. Overzicht van het Nederlandse interieur uit de jaren dertig van de vorige eeuw, met nadruk op het stalenbuismeubilair van de Rotterdamse fabriek d3. van 12 juli t/m 28 oktober: Michael Kirkham. Schilderijen van vooral meisjes en vrouwen, die zich bewegen in een wereld van melancholie en apathie. van 26 juni t/m 23 september: Vazen met tuiten. Bloemenvazen met tuiten, die rond 1700 in alle maten en uitvoeringen op de markt werden gebracht. van 15 september t/m 2 december: Haagse hofmode. Kledingstukken uit de 18de tot 20ste eeuw vertellen een indrukwekkend verhaal over de hofcultuur uit vervlogen tijden. van 17 mei t/m 2 september: Helene Schjerfbeck: het geheim van Finland. Fijngevoelige landschappen, stillevens en indringende (zelf-)portretten. Museum de Gevangenpoort Buitenhof 33, 070 3460861, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur. Elk heel uur rondleiding Middeleeuwse gevangenis met unieke collectie folterwerktuigen. Expositie over de strafrechtgeschiedenis van Nederland. Grafiekwinkel INKT Prinsegracht 20/24, 070 3563788, wo t/m za 9.30-17.30 uur van 21 juli t/m 8 september: Zomertentoonstelling. Werk van o.a. Anton Vrede, Frederick Linck, Frits Droog, Rose-Marijke Weiss en Adri Frigge. van 15 september t/m 3 november: Den Haag en de zee. Een tijdloze inspiratiebron voor diverse kunstenaars. Haags Historisch Museum Korte Vijverberg 7, 070 3646940, di t/m vr 1017, za & zo 12-17 uur van 27 februari t/m 6 januari: Geboeid! Zeven eeuwen Gevangenpoort. Geschiedenis van de Gevangenpoort, waarbij straf- en martelwerktuigen centraal staan. van 29 juni t/m 1 juli: Rijksmuseum aan de Hofvijver. Topstukken van de vaderlandse geschiedenis.

Voormalig KPN-gebouw Binckhorstlaan 36, van 14 september t/m 23 september: Site Et Cetera. Carlijn Mens, Jolanda Jansen, Liesbeth Bos, Linda Arine de Bruin, Myrthe Rootsaert, Nelleke Lettinga, Petra Knötschke, Richard Mens, Sylvia Zijl en Viola Onderdelinden, site-specific installatie. Open: di t/m zo 12-17 uur. Lange Voorhout Korte en Lange Voorhout, van 15 juni t/m 9 september: Den Haag Sculptuur 2007: De Overkant / Down Under. Zomerfestivals 2007. Tien jaar Den Haag Sculptuur. Beeldhouwkunst van nu uit Australië en Nederland, dag en nacht. gratis toegankelijk. Met werk van James Angus, Robyn Backen, Harold de Bree, Jon Campbell, Mikala Dwyer, Richard Goodwin, Fiona Hall e.a.Gratis Letterkundig Museum / Kinderboekenmuseum Prins Wilem-Alexanderhof 5, 070 3339666, di t/m vr 09-17, za & zo 12-17 uur van 19 maart t/m 30 september: Gaan waar de woorden gaan. Van de brieven van Slauerhoff, tot de stofzuiger van Simon Vestdijk. van 24 november t/m 30 september: Helden in beeld. Tentoonstelling van illustraties uit kinderboeken. van 29 september t/m 31 december: Geheimen. In het Kinderboekenmuseum leer je op een actieve manier Paul van Loon, Francine Oomen en Jacques Vriens kennen. Geheimen sluit aan bij het thema van de Kinderboekenweek 2007: Sub rosa, boeken vol geheimen. Loosduins Museum De Korenschuur Marg. v. Hennebergweg 2A, 070 3973342, za & 1e zo v.d. maand 13-17 uur van 22 september t/m 22 december: Diverse kunstenaars. Louis Couperus Museum Javastraat 17, 070 3640653, do t/m zo 12-17 uur van 26 juni t/m 18 november: De grenzen der betamelijkheid. Schilderijen, aquarellen en reproducties geven een beeld van de ontwikkeling in de visie op het lezen door vrouwen in de 19de-eeuw. Museum Meermanno Prinsessegracht 30, 070 3462700, Di t/m vr 11-17, za & zo 12-17 uur van 28 juni t/m 2 september: Paul Schuitema. De foto in de avant-gardetypografie. Overzicht van het (typo-)grafische werk van Paul Schuitema. van 22 september t/m 25 november: Henry van de Velde (1863-1957). Boekontwerp tussen Art Nouveau en Nieuwe Zakelijkheid. Museumschip ex-Hr. Ms Mercuur 2e Binnenhaven Schokkerweg, Scheveningen, 070 3540315, di t/m zo 10-17 Permanent. Het laatste grote houten schip van de Koninklijke Marine. Museum Mesdag Laan van Meerdervoort 7 f, 070 3621434, di t/m zo 12-17 uur Museum van 19de-eeuwse schilderkunst, in het huis dat het schildersechtpaar Mesdag van Houten voor z’n privéverzameling liet bouwen.

Museon Stadhouderslaan 37, 070 3381338, di t/m zo 11-17 uur ’Jouw Wereld, Mijn Wereld’ laat zien hoe rijk onze wereld is aan natuurlijke en culturele diversiteit en wat de rol van de mens is bij het in stand houden hiervan. van 20 juni t/m 28 oktober: Het gezicht van de zee. Een tentoonstelling met foto’s van de gerenommeerde onderwaterfotograaf Dos Winkel. van 26 juni t/m 11 november: Apenkoppen. Op reusachtig formaat geëxposeerde foto’s van mensapen. van 26 juni t/m 28 oktober: Robot Zoo. Enorme robot dieren laten zien hoe ze in elkaar zitten en wat ze allemaal kunnen. van 26 juni t/m 31 december: Een krijgersgraf uit de zevende eeuw Muzee Scheveningen Neptunusstraat 90-92, 070 3500830, di t/m za 10-17, zo 12-17 uur van 14 juli t/m 28 oktober: Pootjebaden & Beachlife. Badmode in Scheveningen vanaf 1818 tot heden. Panorama Mesdag Zeestraat 65, 070 3644544, ma t/m za 10-17, zo 12-17 uur Permanent. Panorama Mesdag, sta midden in het grootste schilderij van Nederland, 14 meter hoog en 360 graden in het rond. Geschilderd door Hendrik Willem Mesdag. van 26 juni t/m 28 oktober: Jonkheer Jan de Jonge. Aquarellen en tekeningen; strandtafereeltjes, portretten en figuren op klein formaat van het dagelijkse leven rond 1900 gemaakt door Mesdags tijdgenoot. Pulchri Studio Lange Voorhout 15, 070 3461735, di t/m zo 11-17 uur van 25 augustus t/m 15 september: Progress in beeld. Manifestatie met divers ruimtelijk werk rond het thema ‘progress’. van 25 augustus t/m 15 september: Hans Ensink op de Kemna. Grote schilderijen. van 25 augustus t/m 17 september: Textiel in de kunst O.a. Lotte Veldt, textielvormgeving; Charlotte de Groot, textielvormgeving KABK Den Haag; Arjan van Gent, olieverf en aquarel; Annette Koek, bronzen sculpturen. van 1 september t/m 16 september: Pat Gentenaar en Peter Gentenaar. Papierpulpschilderijen van Pat Gentenaar-Torley en bronzen en papieren beelden van Peter Gentenaar. van 1 september t/m 18 september: Joseph Cals. Ruimtelijk werk en schilderijen. van 22 september t/m 14 oktober: Najaarssalon. Divers werk van Pulchri-leden. Regentenkamer Laan van Meerdervoort 34, 070 3658612, wo t/m zo 12-17 (za tot 21 uur) van 1 september t/m 30 september: Paméla Schellekens/Piet Gispen. Paméla Schellekens beeldende kunst/Piet Gispen jazz fotografie/ Eindexamenkandidaten meubeldesign. Museum Rijswijk Herenstraat 67, Rijswijk, 070 3903617, di t/m vr en zo 14-17, za 11-17 uur van 1 september t/m 16 september: Arti-Shock. Jaarlijkse ledententoonstelling met schilderijen, aquarellen, beelhouwwerken en sieraden. van 22 september t/m 21 oktober: Wij5en. Experimenteel werk van texielkunstenaars Marion Jacobs, Hanneke Leeuwerink, Manja Markies, Tineke Oost, Gerda Soufan. Het Sarnámi Huis Brouwersgracht 2, ma t/m za 10-17 uur Permanent. De migratiegeschiedenis van de Nederlandse Hindoestanen. Geschiedenis, taal en cultuur van Hindoestanen wordt in beeld gebracht en gepreserveerd.

Escher in Het Paleis Lange Voorhout 74, 070 4277730, i t/m zo 11-17 uur Museum en virtuele attractie gewijd aan werk en leven van de Nederlandse graficus M.C. Escher en de kroonluchters van Hans van Bentem. van 28 juni t/m 2 september: Den Haag Sculptuur te gast bij Escher in Het Paleis. Beelden van Ron Mueck en Ah Xian en visuele installaties van Natasha Johns-Messenger.

SEA LIFE Scheveningen Strandweg (Boulevard) 13, 070 3542100, ma t/m zo 10-19 uur van 27 juni t/m 31 december: Zeepaardjes, geboorte van een sprookje. Zie het zeepaardje in het kweekcentrum en in hun natuurlijke leefomgeving. van 27 juni t/m 30 december: Rood ijs. Het International Fund for Animal Welfare laat zien hoe mooi de wereld van de zeehond is en toch onze bescherming nodig heeft.

Fotomuseum Den Haag Stadhouderslaan 43, 070 3381144, di t/m zo 12-18 uur van 26 juni t/m 30 september: Koos Breukel - Onder fotografen. Portretten van collega-fotografen van Breukel, in combinatie met één werk uit het oeuvre van de betreffende fotografen. van 26 juni t/m 28 oktober: Drie Australische Fotografen. Bill Henson, Tracey Moffatt & Anne Zahalka.

Stroom Den Haag Hogewal 1-9, 070 3658985, wo t/m zo 12-17 uur van 1 juli t/m 9 september: Lost Tongues Rediscovered. Zeven kunstenaars bekijkende relatie tussen woord en ding of tussen het object en de voorstelling ervan. Met o.a. Harold de Bree en gerlach en koop. van 23 september t/m 11 november: Ombouwen / Restructure Tentoonstelling door 2012Architecten, Lightness Studios. Met medewerking van Cradle to Cradle Nederland. Gratis

GEM Stadhouderslaan 43, 070 3381133, di t/m zo 12-18 uur van 2 juni t/m 7 oktober: Yoshitomo Nara. Recent werk van Japanse pop art kunstenaar. Haags Gemeentearchief Spui 70, 070 3537020, ma t/m vr 07-19 (do tot 21uur), za 9.30-17 uur van 5 september t/m 22 september: Maquettes van de nieuwe stad. Project i.h.k.v. van de architectuurroute van het Koorenhuis. van 8 september t/m 3 november: Langs Lijn 6 Fototentoonstelling i.h.k.v. 100 jaar Haagsche Amateur-Fotografen Vereeniging.

Museum Swaensteyn Herenstraat 101, Voorburg, 070 3861673, wo t/m zo 13-17 uur van 26 juni t/m 30 september: De Nieuwe Ploeg. Tentoonstelling met werk van o.a. Constant, Corneille en Wessel Couzijn.

Strandtafereel door jonkheer Jan de Jonge in Panorama Mesdag.

De Verdieping van Nederland Prins Willem Alexanderhof 5, 070 3140911, ma & zo 12-17, di 09-20, wo t/m za 09-17 uur van 6 juli t/m 23 september: Op Vakantie! Een presentatie over 100 jaar vakantie, strand en kamperen.


Service

Vrijdag 31 augustus 2007

g Wat voor weer zou het zijn in Den Haag? Vrijdag 31-08

Zaterdag 1-09

Zondag 2-09

Maandag 3-09

Min. 15º Max. 19º Zon 40% Wind W4

Min. 16º Max. 20º Zon 35% Wind W5

Min. 15º Max.18º Zon 65% Wind NW4

Min. 12º Max. 18º Zon 30% Wind W4

27

Pierre Wind Pierre’s Droom: Gegratineerde kalfshaas Ik heb deze week slecht geslapen en helemaal niet gedroomd. Je kan wel eens van die weken hebben. Balen, maar recepten die heb ik in overvloed. Daar kan ik altijd van op aan. Dit keer geen dromerig gerecht, maar de harde werkelijkheid. Het is een hoofdgerecht dat bestaat uit witlof, saus, gegratineerde kalfshaas en je eigen favoriete pasta. Heb je geen trek in kalfshaas, dan kan het natuurlijk ook met een varkensoester of een kipfilet. Het zou zelfs ook met kabeljauw kunnen. Leg in het midden van het bord de haas. Daar strak tegen aan vier helften witlof (vierkantje ontstaat). Dan naast de haas aan elke kant, recht tegenover elkaar, bijvoorbeeld een ravioli of ander pastagerecht. Daaromheen de saus.

© Marcello’s Art Factory / bron: weeronline

g Bioscopen Pathé Buitenhof 1408 dagelijks 13:50 do/vr/za/zo/ma ook om 21:00 zo ook om 11:30 Because I Said So dagelijks 14:40 17:00 19:20 Becoming Jane dagelijks 15:30 18:20 Disturbia dagelijks 21:40 Evan Almighty dagelijks 16:20 do/vr/za/zo/ma/di ook om 18:40 Hairspray dagelijks 13:10 16:00 18:50 21:30 zo ook om 10:40 Harry Potter and the Order of the Phoenix (OV) do/vr/za/zo/di/wo 20:50 Infamous dagelijks 13:00 21:15 zo ook om 10:30 No Reservations wo 20:15 Ratatouille (OV) dagelijks 12:45 15:40 18:15 zo ook om 10:20 Simpsons - De Film (NL) do/vr/za/zo/ma/wo 12:50 15:00 zo ook om 10:45 Simpsons - The Movie (OV) dagelijks 17:10 19:30 21:50 Sneak Preview di 21:00 Volver di 13:30 Zoop in Zuid-Amerika dagelijks 12:30 zo ook om 10:20 Voor meer informatie: www.pathe.nl/buitenhof tel. 0900-1458 (35cpm)

Pathé Scheveningen 1408 dagelijks 22:10 do/vr/za/zo/ma/wo ook om 15:10 17:30 19:50 do/vr/za/zo/wo ook om 13:00 vr/za ook om 00:30 di ook om 14:20 16:50 19:10 Bordertown dagelijks 16:20 18:50 vr/za ook om 00:15 ma/di ook om 13:50

Bratz: De Film (NL) do/vr/za/zo/wo 13:50 Die Hard 4.0 vr/za 00:20 Disturbia dagelijks 13:40 16:10 18:40 21:10 vr/za ook om 23:50 Evan Almighty dagelijks 14:30 16:40 21:00 Hairspray dagelijks 13:20 15:50 18:20 20:50 vr/za ook om 23:30 Harry Potter and the Order of the Phoenix (OV) dagelijks 16:10 21:25 I now pronounce you Chuck and Larry dagelijks 19:00 License to Wed dagelijks 19:10 ma/di ook om 14:00 No Reservations wo 20:30 Ocean’s Thirteen vr/za 00:10 Planet Terror vr/za 23:50 Ratatouille (NL) do/vr/za/zo/wo 13:00 15:40 Ratatouille (OV) dagelijks 21:30 ma/di ook om 14:00 16:30 Rescue Dawn dagelijks 21:20 Shrek de Derde (NL) do/vr/za/zo/wo 12:20 Simpsons - De Film (NL) do/vr/za/zo/wo 15:00 Simpsons - The Movie (OV) dagelijks 17:20 do/vr/za/zo/ma/di ook om 19:30 do/vr/za/zo/wo ook om 12:40 do/vr/za/zo/ma ook om 21:40 ma/di ook om 15:00 Sneak Preview di 21:30 The Lookout dagelijks 18:50 vr/za ook om 23:40 Zoop in Zuid-Amerika do/vr/za/zo/wo 12:10 14:15 Voor meer informatie: www.pathe.nl/scheveningen tel. 0900-1458 (35cpm)

Filmhuis Den Haag The Lookout/ Scott Frank do/vr/za/zo/ma/wo 21:45 uur

Still life/ Jia Zhang Ke zo 13:00 uur do/vr/za/zo/ma/wo 19:30 uur London to Brighton/ Paul Andrew Williams do/vr/za/zo/ma/wo 21:45 uur Moliére/ Laurent Tirard do/vr/za 19:30 uur zo 14:45 uur zo/ma/wo17:00 uur Death at a funeral/ Frank Oz do/vr/za/zo/ma/wo 17:00 uur zo| 15:00 uur Summer palace/ Lou Ye Yihe yuan do/vr/za/zo/ma/wo 19:15 uur Wolfsbergen/ Nanouk Leopold do/vr/za/zo/ma/wo 19:30 uur do/vr/za/zo/ma/wo 21:30 uur La Marea/ Diego Martínez Vignatti do/vr/za17:00 uur zo 3:00 uur zo/ma/wo 19:30 uur The host THE HOST/ Joon-ho Bong Gwoemul do/vr/za/zo/ma/wo 22:00 uur Half moon/ Bahman Ghobadi Niwemang do/vr/za/zo/ma/wo 17:00 uur Mon fils a moi/ Martial Fougeron do/vr/za/zo/ma/wo 17:30 uur Les temoins/ André Techine do/vr/za/zo/ma/wo 21:45 uur Das Leben der Anderen/ Florian Henckel von Donnersmarck do/vr/za/zo/ma/wo 16:30 uur do/vr/za/zo/ma/wo 19:00 uur

Cinematheek Zaïna, cavaliere de l’atlas/ Bourlem Guerdjou Openluchttheater Zuiderpark vr 21:45 uur

M Geestbrug Tot en met 2 september is de Geestbrug in de Prinses Mariannelaan/Geestbrugweg op de grens van Rijswijk en Voorburg afgesloten voor alle verkeer. Voetgangers en fietsers kunnen gebruik maken van een pontje over de Haagse Vliet. Autoverkeer wordt omgeleid via de Rijswijkseweg, Mercuriusweg en Binckhorstlaan. M Hubertusviaduct In de tweede helft van 2007 wordt gelijktijdig met het maken van de aansluiting op de Hubertustunnel groot onderhoud uitgevoerd aan het Hubertusviaduct, daarna kan ook het zware vrachtverkeer weer van het viaduct gebruik maken.

M Mauritskade/Dr.Kuyperstraat; afsluiting De riolering in de Mauritskade, de Koninginnegracht en de Prinsessegracht is aan vervanging toe. Het totale werk duurt tot eind 2007. De werkzaamheden in de Mauritskade duren tot half oktober. Half augustus starten de rioolwerkzaamheden in de Koninginnegracht en de Prinsessegracht (tussen Javastraat tot het Korte Voorhout). Advies: Het wordt druk in de Javastraat en de Laan Copes van Cattenburch. Mijd zoveel mogelijk deze routes. M Theresiastraat In verband met nieuwbouw van het ministerie van Landbouw & Visserij is de rijbaan ter plaatse richting Prins Clauslaan versmald tot één rijstrook. De werkzaamheden duren tot eind augustus. M Westvlietweg Tot en met half december krijgt de Westvlietweg een nieuwe laag asfalt. De weg is dan afgesloten voor het doorgaand verkeer. De omleidingen lopen over de Prins Bernhardlaan – Prinses Mariannelaan (Leidschendam-Voorburg). Voor langzaam verkeer loopt

Kalfshaas: 1. Vorm de kalfshaas à la tournedos 2. Peper de kalfshaas. 3. Bak de kalfshaas voor status medium aan. 4. Zout dan de kalfshaas 5. Laat ze op een ovenplateau rusten 6. Doe een plak geitenkaas op de kalfshaas 7. Daarop een dun laagje basterdsuiker en daarop het citroensap gesprenkeld 8. Dan maximaal 2 minuten in een voorverwarmde oven van 240 ° C

Hoofdgerecht: ingrediënten per persoon

4150 gram kalfshaas 4plak zachte geitenkaas (35 gram) 41 afgestreken theelepel basterdsuiker 4sap van 1/ 4 citroen Witlof: 42 kleine witlofstronken 470 cc (2 borrelglazen) witte wijn 450 gram roomboter 4P&Z 41 volle eetlepel honing

Saus (0,5 dl): 42 stuks sjalot 4tijm naar gevoel 4Laurier naar gevoel 40,5 dl Aceto Balsamico 43 dl kalfsfond

g Spoedgevallen Alarmcentrale: 112 Politie Haaglanden: 0900 8844 SMASH (Stichting Mobiele Artsen Service Haaglanden) SMASH is een samenwerkingsverband van alle huisartsen in Den Haag, Leidschendam, Rijswijk, Voorburg, Voorschoten en Wassenaar. SMASH regelt spoedeisende huisartsenhulp buiten kantoortijden. Iedere dag tussen 17.00 uur ‘s avonds en 8.00 uur ‘s morgens; gedurende het hele weekend en op alle erkende feestdagen. Tel. 070 - 346 96 69 Website: www.smashaaglanden.nl

Informatie dienstdoende apotheken Tel. 070 345 10 00 Tandartsendienst: avond- en weekenddienst (alleen spoedgevallen): (070) 311 03 05. Overig Stichting Dierenambulance Den Haag Tel. 070 - 328 28 28 (dag en nacht bereikbaar) Website: www.dierenambulancedenhaag.nl Dierenartsen weekenddienst Spoedgevallen nacht en weekend Tel. 0900 - 222 6 333 en 0900 - 2222 456 Website: www.dierenartsenkring-denhaag.nl

Zaal5 Reviewing grandfahter’s movies/ Richard Goodwin video-expositie Richard Goodwin do/vr/za 18:00 uur zo 12:00 uur T/m 2 september dagelijks doorlopend te bezoeken van 18.00-22.00 uur (zo. vanaf 12.00 uur), toegang gratis. Voor meer informatie: www.filmhuisdenhaag.nl

Den Haag Centraal B.V. Korte Poten 9, 2511 EB Den Haag T: 070-3644040 / F: 070-3633570 info@denhaagcentraal.net redactie@denhaagcentraal.net advertentie@denhaagcentraal.net abonnementen@denhaagcentraal.net Klantenservice Den Haag Centraal Voor opgave abonnementen, verhuizingen en bezorging: Servicenummer Adrepak Abonnementenregistratie: 070-3590723 (ma t/m vr: 09.00 tot 17.00 uur) Antwoordnummer 45001 2504 VC Den Haag. Voor opzeggingen (uitsluitend schriftelijk, uiterlijk 4 weken voor einde abonnementsperiode) Den Haag Centraal postbus 45666 2504 BB Den Haag.

g Werk in uitvoering M Bezuidenhoutseweg; reconstructie De Bezuidenhoutseweg tussen de Laan van Nieuw Oost Indië en de Carel Reinierszkade wordt gereconstrueerd. In verband daarmee is de rijbaan voor doorgaand autoverkeer afgesloten. Het autoverkeer wordt lokaal omgeleid. De werkzaamheden duren tot 6 september.

Witlof: 1. Maak de witlof schoon (bitterstukje eruit). 2. Gaar de stronkjes zachtjes samen met witte wijn, honing, roomboter en P&Z in een kookpan met deksel 3. Dan de witlof over de lengte halveren en serveren Saus: 1. Sjalot, tijm, laurier aanzweten in boter. 2. Dan blussen met de aceto balsamico 3. Op laag vuur reduceren tot minimaal de helft 4. Dan kalfsfond erop en zachtjes laten indampen tot 0,5 dl 5. Zeven

de omleiding via Leidschenveen-Ypenburg. Doorgaand verkeer wordt aangeraden de A4 te gebruiken. Woningen en bedrijven aan de Westvlietweg zijn wel toegankelijk via een omleiding. M Oude Middenweg (Leidschenveen) In verband met de aanleg van tramsporen moet het verkeer van 23 augustus tot en met 21 september ter hoogte van het Pijlkruidveld rekening houden met vertragingen. Het verkeer wordt in beide richtingen ‘om en om’ met verkeerslichten geregeld. Het Pijlkruidveld wordt bij de Oude Middenweg afgesloten voor autoverkeer. Dit om de doorstroming op de Oude Middenweg zo goed mogelijk te kunnen garanderen en blokkades op de kruising Oude Middenweg/Zoetermeerse Rijweg te voorkomen M A4; afsluiting afrit 6 Vanwege asfalteringswerkzaamheden wordt de afrit Zoeterwoude-Rijndijk /N11 ( nummer 6) van de A4 (Amsterdam richting Den Haag) donderdag 6 september om 21:00 uur tot en met 23:00 uur afgesloten. Het verkeer zal worden omgeleid via de af- en toerit Zoeterwoude (afrit nummer 7 ), door middel van omleidingsborden (omleidingsletter A).

Abonnementsprijzen: Kwartaal € 12,95 / Jaar € 49,95 Hoofdredacteur: Coos Versteeg Coördinatie redactie: Miranda Fieret Coördinatie cultuur: Roos van Put Coördinatie sport: Martin van Zaanen Eindredactie: Dick Toet, Wouter Storm (corrector) Algemene Zaken: Marianne ten Have Medewerkers: Floor de Booys, Peter Breedveld, Maarten van Doorn, Mirjam Flore, Eppo Ford, Bert Jansma, Babeth Knol, Elske Koopman, Eric Korsten, Joke Korving, Isabella Lanz, Alexander Münninghoff, Doron Nagan, Monique van Oostrum, Anneke Ruys, Hans Schmit, Rob Soetenhorst, Rogier Slop, Kees Stal, Jill Stolk, Alexandra Sweers, Aad van der Ven, Renate van der Zee Feuilleton: Tomas Ross Columnisten: Kees Jansma, Vilan van de Loo, Marcella Mesker, Marc Delissen Rubrieken: Teun Berserik (cartoon), Emilie Bolsius (medisch), Hugo Dirksmeier (onderwijs), Bas Martens (juridisch), Marnix van Rij (financieel), Pierre Wind (culinair) Illustraties: Marcello’s Art Factory Vormgeving: Rob Hofland / Grafische Zaken Fotografie: C&R, Willy Jolly, Harmen de Jong, Mylène Siegers, Otto Snoek en fotopersbureau’s Hollandse Hoogte en WFA Uitgever/directeur: Robert Conijn Zie voor een compleet overzicht: www.denhaagcentraal.net


28

Service

programmering

g Cryptogram

radio west en tv west Van de Bollenstreek tot het Westland, van het Scheveningse strand tot de markt in Gouda. Het uitzendgebied van Omroep West is groter dan Den Haag alleen. Maar van al die steden en dorpen is Den Haag onbetwist de grootste. En dat maakt dat de residentie en haar bewoners in onze programma’s vaak aan bod komen. Onderstaand de weekprogrammering voor Radio West en TV West. Voor actuele uitzendtijden kunt u terecht op onze website Westonline.nl.

tv west U

U

U

U

Horizontaal 1. Dit is meestal ook een opener. (9) – 6. Het kan zijn, dat ik me tot dat symbool wend. (5) – 9. Heeft de boom het nodig in de stelling gezet te worden? (5) – 10. Indonesische gordel. (7) – 11. Bergplaats voor een vliegtuig. (4) – 12. Drooggevallen vaarroute. (8) – 15. Een vouwblad. (8) – 16. Maximale gave van een onderwijzer. (4) – 19. Een trompettist. (7) – 20. Een standhouder. (5) – 22. De balk hiervoor is niet van hout. (5) – 23. Verwondingen in blessuretijd. (9)

Oplossing vorig nummer

U

U

Verticaal 1. De pater is het er duidelijk niet mee eens. (5) – 2. Een dekbed. (15) – 3. Vandaar dat de bruid dikker wordt. (6) – 4. Er wordt gezegd, dat hij een heiden is. (6) – 5. Hij is daar mans genoeg voor om te winnen. (8) – 6. Zij mogen het dichthouden. (8) – 7. Geheelonthouder. (15) – 8. Werkdagen voor de deurwaarder. (9) – 11. Dierenvoer. (9) – 13. Het ziet ernaar uit, dat de kachelladen staan te roken. (8) – 14. Lekker ding in de brievenbus. (8) – 17. De maat van een tengel. (6) – 18. Van boven is het verrukkelijk. (6) – 21. Gelijkmatige letters. (5)

U

tv West Nieuws ZEP Travel Meelopers RegioNed Het Andere Oog vrijdag vanaf 17.00 uur tv West Nieuws RegioNed Filmspot Cor achter de Dijken zaterdag vanaf 17.00 uur NieuwsWeek ZEP Travel Als ze me missen... Verkeer & Meer zondag vanaf 17.00 uur tv West Nieuws Zomertuin Haagse Iconen tv West Sport RegioNed maandag vanaf 17.00 uur tv West Nieuws Meetrainen Als ze me missen... RegioNed dinsdag vanaf 17.00 uur tv West Nieuws Meetrainen Peper & Zout Het Andere Oog Vlieg woensdag vanaf 17.00 uur tv West Nieuws Haagse Iconen Zomertuin Het Andere Oog

89.3 radio west U

Oplossing vorig nummer

maandag t/m vrijdag

06-09 uur WestNieuws 09-12 uur Negentwaalf.nl 12-14 uur Roukost 14-15 uur Non-stop muziek 15-17 uur Geniet van je Middag 17-18 uur WestNieuws 18-19 uur Het Gesprek van de Dag 19-23 uur Non-stop muziek 23-00 uur Met het Oog op Morgen

g Sudoku Een sudoku bestaat uit een veld van 9 x 9 hokjes. Dit gebied is weer onderverdeeld in negen vierkanten van 3 x 3 hokjes. Hierin moeten steeds de getallen 1 tot en met 9 worden ingevuld, zodat elk getal precies één keer voorkomt in elke rij, in elke kolom en elk vakje van 3 x 3.

donderdag vanaf 17.00 uur

Cor achter de dijken De bekendste pianist van Nederland vaart deze zomer weer met zijn boot over de prachtige wateren van Noorden Zuid-Holland. Met aan boord een vleugel. Bekende en minder bekende artiesten stappen bij Cor Bakker in voor een onvergetelijke, muzikale toer door het schitterende Hollandse landschap. In afgelopen seizoenen zijn bij Cor Bakker artiesten op bezoek geweest als Karin Bloemen, Paul de Leeuw, Brigitte Kaandorp, Piet Veerman en Edsilia Rombley. Maar ook de regionale muzikanten krijgen in ‘Cor achter de Dijken’ ruimschoots de kans hun talent ten gehore te brengen. Vanaf vrijdag 31 augustus te zien op TV West.

Westpop ‘Westpop’ brengt veelbelovende bands en artiesten uit de regio. Dennis Weening presenteert dit muzikale tv programma. Omroep West is op zoek naar bands en artiesten die willen optreden in het programma of die een videoclip hebben gemaakt. Alle muziekgenres zijn welkom. Wil je meedoen aan dit programma? Stuur dan je demo en/of videoclip en informatie over je band naar westpop@omroepwest.nl ‘Westpop’ is vanaf donderdag 6 september wekelijks te zien op TV West.

op woensdag 20-22 uur Stork on Air

op donderdag 21-23 uur Jazz op West

op vrijdag 19-21 uur Stork on Air 21-23 uur Hot Talk U

zaterdag

08-11 uur ZEP 11-12 uur … And the beat goes on 12-14 uur Ik hou van Holland 14-17 uur Sport op zaterdag 17-18 uur Non-stop muziek 18-20 uur Jazz op West 20-23 uur Non-stop muziek 23-00 uur Met het Oog op Morgen

U

zondag

08-09 uur ZEP 09-10 uur Ouwe Joekels 10-12 uur Klassiek op West 12-14 uur Non-stop muziek 14-17 uur ADO Den Haag Live 17-18 uur Non-Stop muziek 18-19 uur Ouwe Joekels 19-21 uur Klassiek op West 21-23 uur Hot Talk 23-00 uur Met het Oog op Morgen

Klassiek op West Aad de Been presenteert elke zondagochtend een klassiek ontbijt op bed met ‘Klassiek op West’. Met muziek van Mozart tot Jacques Brel en maandelijks een live-concert vanuit de Haagse dr. Anton Philipszaal. Een heerlijke opmaat voor een ontspannen zondag.

zie voor actuele programmainformatie tv west teletekst en de website westonline.nl

01_dhc16  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you