Issuu on Google+

}<(l(tp$=adbcae<

Den Haag entraal Vrijdag 13 mei 2011

Culinair l.net

gcentraa

) 364 40

vrijdag

> uitgave

13 mei 2010

van Den

traal >

Haag Cen

n 9A, 2511

Korte Pote

EB Den

tel. (070 Haag >

.denhaa 40 > www

Speciale bijlage voor een speciaal festijn

Beeldfeuilleton

Vincent van Gogh in Den Haag

2

van liteitstoer – de kwa ura evenement ingen van Bio Fut culinaire e Haagse jke verpakk te, het enig ieuvriendeli

Car – mil Antinori traal: A la Haag Cen atische wijnfamilie ave van Den aristocr akelijke uitgontmoeting met de In deze sm

jaargang 5 nummer 209

€ 1,75

Interview

Marnix Rueb, de vader van Haagse Harry

6/7

– een ndriaan ROC Mo

Voormalige Hofkapel in volle glorie

De voormalige hofkapel van koningin Anna Paulowna is weer in volle glorie te bewonderen. Met de vele schilderijen, liturgische gewaden, tapijten, processievaandels en iconen hebben bezoekers al snel ogen tekort. De restauratie van de kapel in de

Russisch-orthodoxe kerk achter het Vredespaleis is deze week helemaal afgerond. Enkele tonnen waren ermee gemoeid om de collectie in ere te herstellen. Voorvechter en conservator, N.W. Conijn, was ook aanwezig tijdens de heropening. Archimandriet

Nikon en vader Grigori zetten Conijn en de vele fondsen tijdens een speciale dankdienst in het zonnetje. Lees verder op pagina 10. > Foto: Eveline van Egdom


2>varia

© Teun Berserik

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

‘Van Gogh is niet goed bij zijn hoofd’ Door Coos Versteeg

Nee, Teun Berserik is geen fan van Vincent van Gogh. “Ik vind zijn werk verschrikkelijk”. En meteen daarna mag hij graag Rudie Kousbroek citeren, waar die het had over de droeve plicht om het verplicht mooi te vinden. Want Van Gogh afwijzen is een soort heiligschennis, zeker in een kunstzinnig milieu als waar Teun Berserik (56) uit komt. Zijn vader was de bekende kunstenaar Hermanus Berserik, zijn moeder Mien Voûte was fotografe annex interieurarchitect en zijn zus Françine is eveneens kunstenaar. Zelf koos Teun aanvankelijk een heel andere richting. Twaalf jaar lang had hij in Poeldijk een garage voor de restauratie van antieke auto’s. Op zijn 40ste koos hij alsnog voor het tekenen. Figuratief. Sindsdien vestigde hij zich als illustrator van met name schoolboeken. Vooral uitgevers van historische en technische studieboeken wisten hem te vinden. “Er zijn maar weinig tekenaars die echt tech-

nisch zijn, die het verschil weten tussen een bladveer en een springveer. Daar heb ik goed mijn geld mee verdiend. Ik kan natuurlijk ook heel natuurgetrouw auto’s tekenen”. Daarnaast was er zijn vrije werk, fraai gedetailleerde stripalbums over Het Oranje Orkest, een verzetsgroep op de Veluwe in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog of over ongewoon soldaat Jaap Jansen. Toeval Het beeldfeuilleton ‘Vincent van Gogh in Den Haag’, waarvan deze week de eerste aflevering in deze krant verschijnt, ontstond bij toeval. Conservator John Sillevis van het Haags Gemeentemuseum opperde jaren geleden al het idee om het leven van de kunstenaar Jongkind te verstrippen. Berserik maakte wat proefpagina’s. “Maar er zit naar mijn gevoel te weinig verhaal in Jongkind”. Pas enkele jaren geleden, nadat Berserik de brieven van Van Gogh had hergelezen, kwam het plan op om deze wereldberoemde kunstenaar als onderwerp te nemen. “Van

Gogh is niet goed bij zijn hoofd. Daar is altijd wat te vertellen”. Prostituee Berserik koos heel bewust voor Van Gogh’s tijd in Den Haag. “Alle aandacht gaat altijd naar de Franse periode met het afsnijden van dat oor. Maar hier in Den Haag is de basis voor alles gelegd. Al die kunstenaars die hij hier kende, de lessen die hij kreeg van Mauve, dat hij optrok met Breitner”. De relatie die Van Gogh hier had met de prostituee Sientje zorgt ook nog voor een smeuïg element en broer Theo die hem financieel ondersteunt maakt het verhaal dramatisch compleet. Teun vond – net op tijd voor de grote bezuinigingen – de gemeente Den Haag bereid een subsidie te verstrekken, zodat hij zich een tijd lang uitsluitend op Van Gogh kan richten. Hij tekent twee pagina’s per week, die eerst in Den Haag Centraal worden gepubliceerd alvorens het complete verhaal in 2012 als stripalbum verschijnt. De beoogde samenwerking met Van

Gogh-kenner Sillevis kwam uiteindelijk niet van de grond, maar de tekenaar vond begin dit jaar kunsthistorische en dramatische ondersteuning bij Feiko Hoekstra en Ger Apeldoorn. Zij staan hem bij wat betreft het verloop van het verhaal, de ruwe pagina-indeling. “Ik teken wat in potlood op een A4tje. Daar reageren zij op. Vervolgens ga ik aan het werk op aquarelpapier. Ik teken op 200% en dan ga ik schilderen. Veel historisch onderzoek voor dit project doet Teun zelf: hebben de mensen op de tekeningen wel de voor die tijd juiste kleding aan, klopt het hoe de straatlantaarns eruit zien? Teun stopt er zelf ook wat illustratieve grapjes in. Zo zijn er in het stripverhaal veel beeldelementen verwerkt die verwijzen naar bestaande schilderijen van Van Gogh en tijdgenoten. Maar snappen waarom uitgerekend Van Gogh zo wereldberoemd is, doet Teun Berserik nog steeds niet. “Zijn tekeningen, er zit wel veel kracht achter. Door waanzin gedreven kracht. Dat vind ik wel fascinerend. Maar verder... Ik heb andere favorieten”.

Teun Berserik in Van Gogh-sfeer. > Foto: PR


3

actueel<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

Bij ons vierjarig bestaan De samenleving verandert voortdurend. En de krant verandert, als spiegel van diezelfde samenleving, uiteraard mee. Voor Den Haag Centraal betekent dat niet dat we ineens meegaan in de popularisering van nieuws, in sensatiezucht of roddeljournalistiek. Wij blijven staan voor nieuws dat er echt toe doet en een groeiend aantal lezers geeft aan die aanpak te waarderen. Bij een recent onderzoek onder 1600 abonnees gaf liefst 69,4% ons een 8 of hoger. Bovendien bleek 88,8% de krant 15 tot 30 minuten of langer te lezen. Cijfers die ons het gevoel geven dat we op het goede spoor zitten. Niettemin vonden we het tijd om, bij de viering van onze

vierde verjaardag, een aantal zaken bij te stellen. Zo is de kleur van ons logo van het prille lentegroen veranderd in een meer volwassen krachtig donkergroen. Langdurig is ter redactie gediscussieerd of we onze wapenspreuk ‘Een échte Haagse krant’ zo gaandeweg niet moesten vervangen. Maar we blijken te zeer gehecht aan deze leuze. Immers, dat is wat ons onderscheidt van andere periodieken in deze regio. Den Haag Centraal is geen product dat op een willekeurig industrieterrein ver hier vandaan in elkaar wordt gezet, geen gratis huis-aan-huisblad dat ongevraagd door elke brievenbus wordt gestopt. Den Haag Centraal is een abonneekrant voor bewuste lezers,

een weekkrant die met hart voor de stad wordt gemaakt door journalisten die in Den Haag wonen en werken. Met de introductie op 1 januari dit jaar van de aparte UITagenda blijken we veel lezers een groot plezier te doen. In deze periode van het jaar dat er in de wereld van theater, evenementen en festivals veel te doen is, breiden we die bijlage dan ook nog tijdelijk uit. De UITagenda maakte destijds al een herschikking binnen de gewone krant noodzakelijk, die heeft nu een vervolg gekregen met de verplaatsing van het wekelijkse grote interview naar de middenpagina. Dat is ook het juiste moment om een nieuwe fotograaf bij dit interview te introduceren: Wouter de Wit geeft deze week de fakkel over aan Raymond van Houten. In deze vernieuwde krant verwelkomen wij als nieuwe medewerker Marnix Rueb, de geestelijk vader van strip-

figuur Haagse Harry. Wekelijks neemt hij op de opiniepagina met zijn ruige taalgebruik de plek in van de CarTeun. Dat hangt samen met het feit dat tekenaar Teun Berserik vanaf heden een jaar lang met het beeldfeuilleton ‘Vincent van Gogh in Den Haag‘ op pagina 2 te vinden zal zijn. Cabaretier/columnist Marcel Verreck verhuist om die reden naar pagina 8, een plek in de krant waar wij voortaan ook meer aandacht gaan geven aan de randgemeenten Wassenaar, Rijswijk en VoorburgLeidschendam. Zie het als een opfrisbeurt, waarmee we weer een nieuw levensjaar ingaan. Maar nog steeds met diezelfde intentie: een echte Haagse krant voor onze stad maken. Coos Versteeg Directeur/hoofdredacteur

Scheveningen krijgt eigen vismerk Topverse vis, op een verantwoorde manier gevangen. Bovendien krijgen de vissers ook een extraatje. Dat proberen rederij Jaczon, de visafslag Scheveningen en groothandel Den Heijer waar te maken. De drie ondernemingen hebben hun krachten gebundeld en lanceren vrijdag een nieuw merk: Scheveninger’ Best. Door Miranda Fieret

Scheveninger’ Best is het eerste merk voor Nederlandse verse Noordzeevis. Twee kotters zijn inmiddels de zee op om de eerste lading vis te vangen. Er wordt gevist op schol, tong, kabeljauw, rode poon, mul en inktvis. Ook komen er speciale vissoepen op de markt zoals de bouillabaisse en een scholroomsoep, ontwikkeld door kok Pierre Wind. Van de opbrengst van Scheveninger’ Best gaat een hoger bedrag naar de vissers zelf toe. De vissers krijgen al jaren lage prijzen voor hun vangst en de hoge dieselprijzen werken ook niet mee aan een beter bestaan. Daarom wordt in de vissector gezocht naar mogelijkheden om te komen tot een betere verkoopprijs. Wim de Jong, werkzaam bij visgroothandel Den Heijer, is nauw betrokken

Scheveninger’ Best is het eerste merk voor Nederlandse verse Noordzeevis. > Foto: Jurriaan Brobbel

bij de ontwikkeling van het merk. Samen met rederij Jaczon en de visafslag Scheveningen is er zo’n anderhalf jaar gedaan over het uitdenken van Scheveninger’ Best. “Ik zal niet zeggen dat het goed gaat in de visserij. Het is keihard werken”. Toch wil De Jong de lancering van het

nieuwe merk niet aangrijpen om alles wat stroef gaat in de branche weer even op de agenda te zetten. Het idee achter het merk is juist om te benadrukken wat er allemaal wèl kan. “Het gaat erom dat we een mooi product willen promoten. Scheveningen en de vissen uit de Noord-

zee moeten op de kaart worden gezet”. De verkoop van vissen met het predicaat gaat net even anders in zijn werk dan normaal het geval zou zijn. Want vrijdag, wanneer de eerste vangst de visafslag binnenkomt, kan niemand meer op de vis bieden. Alles wordt dus op bestelling gevangen en kan ook buiten de klok van de visafslag worden geleverd. De Jong: “Ondernemingen moeten vooraf aangeven wat ze precies willen. Dan kunnen wij hierop inspelen”. De vis wordt bij de Makro verkocht en ook een aantal visspeciaalzaken hebben interesse getoond. De prijs van de vis ligt wel iets hoger dan vis zonder het keurmerk. “Je moet rekenen op de gemiddelde afslagprijs plus een bedrag voor de schippers. We moeten nog kijken hoeveel dat precies gaat worden, we willen uiteraard de Scheveninger’ Best niet uit de markt prijzen”. Verantwoord De Scheveninger’ Best moet borg staan voor versheid en is op een verantwoorde manier gevangen. Nu zijn er nog maar twee kotters de zee op, maar binnenkort komen hier nog vijf bij. De vissers maken gebruik van vistechnieken die de zeebodem minder in beroering brengen. Technieken die gebruikt worden zijn twinrig,

flyshoot en pulswing. Vooral twinrigging is een methode die aan populariteit wint. Het is een moderne vorm van bordenvisserij waarbij twee sleepnetten met elkaar zijn verbonden. De scheerborden zitten aan de buitenzijden van de constructie en tussen de netten in zitten sloffen, zware gewichten die over de zeebodem kunnen glijden. Een kleine kotter kan op deze manier met vrij weinig vermogen en met lage snelheid een groot bodemoppervlak bevissen. De twinrigkotters van Rederij Jaczon ontvangen binnenkort het belangrijke duurzaamheidskeurmerk MSC voor hun scholvisserij. Als de vissen eenmaal zijn binnengehaald, worden ze op speciaal ‘slurry’ ijs gelegd. Dit ijs is zachter en wateriger dan gewoon ijs. Het voordeel is dat de vis minder snel indeukt en beter gekoeld blijft en zijn natuurlijke glans behoudt. Nog dezelfde dag gaat de vis naar de winkels. Momenteel gaan er zeven kotters voor het merk op pad. De Jong hoop dat dit er snel meer kunnen worden. “De nieuwe manier van bestellen moet nog gemeengoed worden. Als dat lukt, hoop ik dat meer vissers zich aanmelden om mee te doen. De vissers hebben een belangrijke functie. Mensen onderschatten vaak wat er allemaal bij komt kijken”.

Mogelijk verdere samenwerking tussen HTM en RET De RET sprak al van gesprekken over een fusie, maar volgens HTM gaat het om besprekingen om samen rijksbezuinigingen op te vangen. Desondanks dienden de GroenLinks-fracties in Den Haag en Rotterdam vandaag bij hun raden een voorstel in voor een fusie tussen de vervoersmaatschappijen. Wethouder Peter Smit (VVD, Verkeer en vervoer) kijkt met belangstelling naar het voorstel. Door Elske Koopman

Smit noemt een fusie een optie, die mogelijk tot meer doelmatigheid kan leiden voor beide bedrijven. “In het verleden zijn er ook al gesprekken gevoerd over samenwerking met het oog op schaalvoordelen, vooral bij inkoop en onderhoud van materieel. Maar samenwerking is geen fusie en fusie is niet de enige optie. Ook samenwerking met andere partijen dan RET kan mogelijkheden bieden”. “Je kunt bezuinigingen die de overheid oplegt niet tegenhouden, maar je kunt wel kijken hoe je die voor je bedrijf kunt verzachten. Dan is samenwerking een optie”, zei een woordvoerder van HTM tegen het ANP. Een fusie zou volgens hem zelfs erg moeilijk zijn omdat de twee stadsgewesten waarin de stadsvervoerders opereren, heel anders zijn. Als de twee vervoersbedrijven al samengaan, is volgens de HTM een voorwaarde dat de stadsgewesten samen een vervoersautoriteit vormen. “Laten we eerst wachten wat daar uit gaat komen en dan eventueel verder kijken”. Volgens RET-

directeur Pedro Peters zitten de directies om tafel, maar moet daarover ook met de verantwoordelijk wethouders worden gepraat. Den Haag en Rotterdam zijn eigenaar van de vervoersbedrijven. Peters denkt dat er ‘een vruchtbare bodem is Ingezonden mededeling

voor verregaande samenwerking’, maar stelde ook dat een fusie een heel ingrijpend proces is, zo vertelde hij het ANP. GroenLinksraadsleden Arjen Kapteijns en Arno Bonte zien een fusie als een kans voor meer doelmatigheid en een betere

openbaarvervoersverbinding tussen beide steden. Nu zijn er twee buslijnen en één Randstadrail die de twee met elkaar verbinden. Volgens GroenLinks kan lijn 1 nog worden doorgetrokken en kan er een lightrailverbinding door het West-

land komen om de steden beter met elkaar te verbinden. Beide steden zien het liefst dat ze opgaan in een metropool. De colleges van beide steden hebben regelmatig contact en vergaderen soms samen.


4>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

stadsmens

Xandra Landwehr fotografeert lief en leed in wijk Transvaal Op haar website wisselt Xandra Landwehr foto’s van ongemakken in haar buurt af met fraaie plaatjes. Zo’n vier jaar doet zij vrijwel dagelijks verslag van wat haar woede wekt of vrolijk stemt in de wijk Transvaal. Neem de maand april. Het Paul Krugerplein krijgt vernieuwde tramsporen. Xandra bracht de bouwput in beeld, met daarbij de tekst: ‘Paul Krugerpijn hoge chaos tolerantie in Transvaal’. Maar te zien is ook de bloeiende bloesem vlakbij haar huis op de Steijnlaan. Waar zij gaat, heeft zij de camera bij zich. Daarom op haar website tevens foto’s van de wilde hyacinten in park Ockenburgh. Xandra Landwehr registreert (tijdelijke) puinhopen en wil tegelijk anderen laten delen in het moois dat op haar pad komt. Het registreren van de chaos in Transvaal gaat met boosheid gepaard. “De halve wijk is in de loop van de tijd neergehaald. We leven al twintig jaar in bouwputten. Zeker één tot anderhalve generatie kinderen heeft dat meegemaakt. Ze zijn opgegroeid met lawaai en altijd staan overal hekken; er is nooit rust”. Toch heeft zij haar hart verpand aan Transvaal. “Ik hou van deze wijk. Er worden ook goede dingen neerge-

was vochtig en vervallen, maar ik zag de tuin en dacht meteen: daar komt ’s middags de zon. Dat voelde goed”. Ze gaf haar baan in het ziekenhuis op omdat zij ‘nooit te lang één ding wil doen’. Xandra wilde uiting geven aan haar creativiteit. Zij ontwierp hoedjes, schreef onder meer kinderverhaaltjes en illustreerde die ook. Zes jaar geleden werd zij actief voor PassiePower, een groep vrouwen met verschillende culturele achtergronden. “Ik mocht voor hun website portretten maken van deze vrouwen. Daar krijg je niet gemakkelijk toestemming voor. Ik ben er trots op dat zij mij vertrouwden en heb er heel veel contacten aan overgehouden”. Xandra Landwehr: ‘Er worden hier ook goede dingen neergezet’. >Foto: Creative Images

zet, zoals het wijkplein dat groot en weids is. Dat is fijn in een buurt die zo volgebouwd is”. Kritisch als zij is, heeft Xandra ook commentaar. “Ik zou het nooit wijkpark genoemd hebben, maar wijkplein. Een park staat vol bomen, dit is een open plein”. Ze woont sinds 27 jaar op de Steijnlaan. Toen zij nog als radiologisch therapeut

in het ziekenhuis Leyenburg werkte, kwam zij er geregeld langs met de tram. “Ik vond de Steijnlaan altijd een overgangsgebied. Het sombere, verpauperde deel lag achter je en je naderde de Dierenselaan waar je al die winkels zag”. Xandra, op zoek naar een etage, werd door een oud-patiënt op haar huidige woning gewezen. “Het huis

Website Nadat zij de cursussen vormgeving en website bouwen had gevolgd, begon zij haar eigen website en werd (vrijwillig) verslaggever van de website Transvaalkwartier. Xandra: “Tot twee jaar geleden werd die samen met de wijkkrant gesubsidieerd door de gemeente. Sinds de subsidie is opgehouden, is de website zelfstandig verder gegaan”. Onlangs stopte zij abrupt als bestuurder bij de Bewoners Organisa-

tie Transvaal Noord (BOT) uit protest tegen de plannen om vrijwilligerswerk verplicht te stellen voor mensen met een uitkering. Een van haar laatste activiteiten was het vormgeven van het Beleidsplan 2010-2018. Xandra maakte er een kalender van. Want, redeneert ze, een Beleidsplan verdwijnt in een la, als kalender wordt het papier ‘hergebruikt’. Nog een heel kleine greep uit haar website. Zo is te zien dat Xandra in maart per kusttram reisde van het Belgische Oostende naar De Panne. Op 26 februari fotografeerde zij een anti-discriminatie demonstratie die door krakers in Transvaal werd gehouden. “Ik heb me daar zorgen over gemaakt. Als dat maar geen ruzie wordt in een wijk waar zoveel nationaliteiten wonen, dacht ik. Maar het is een groot succes geworden. Bewoners liepen mee en uit het raam hingen mensen met hun laptop met een webcam erop. Wie weet waar die beelden terecht zijn gekomen. Misschien wel in Irak of Iran”. Joke Korving Informatie: www.sannieshirt.nl

Ingezonden mededeling

Keukens à la carte!

GREEPLOOS | LANDELIJK | MODERN | D E S I G N | H A N D G E M A A K T

Voor inspiratie, creatie en uitvoering van spraakmakende (bedrijfs) feesten en evenementen.

WWW.VANHALENEVENTS.NL

Zoetermeer | Coppeliaschouw 8 (Woonhart) | Tel 079 - 33 00 900 Den Haag | Theresiastraat 168 - 178 | Tel 070 - 38 35 010 info@wimvanderhamkeukens.nl | www.wimvanderham.nl

GALVANISTRAAT 5 || 3316 GH DORDRECHT || t 078 6174537 || f 078 6174953 || INFO@VANHALENEVENTS.NL || WWW.VANHALENEVENTS.NL


5

actueel<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

Kijkdagen Europa op vier plaatsen In het kader van het evenement ‘Europa kijkdagen’ zijn ook in Den Haag komend weekeinde vier projecten gratis te bezichtigen. Het gaat om het World Experience Center, het Humanity House, de nieuwe Boulevard en de stadstuin Emma’s Hof. In heel Europa zijn tal van Europese projecten geopend om het publiek te laten zien hoe Europees geld wordt besteed. Het World Experience Center is een nieuw internationaal cultureel centrum in het hart van de stad. Het instituut aan de Paviljoensgracht is vrijdag 13 en zaterdag 14 mei open van 10.00 uur tot 17.30 uur. In het Humanity Huis kunnen bezoekers ervaren hoe het is om in een conflict- of rampgebied te leven. Vrijdag is er een publiek debat over de rol van Europa in de internationale vrede. Vrijdag is het ‘House’ aan de Prinsegracht open van 10.00 uur tot 17.00 uur, op zaterdag en zondag van 12.00 uur tot 17.00 uur. Op de Boulevard worden zaterdag en zondag om 14 en 16 uur rondleidingen gehouden. Stadstuin Emma’s Hof heeft, hoewel nog niet officieel open, rondleidingen op vrijdag om 16.00 uur en op zaterdag om 11.00 en 13.00 uur. De stadstuin ligt aan de Galileïstraat.

Volledig biologische Nutstuin geopend Op zaterdag 14 mei is het eindelijk zo ver. Na ruim een jaar breken, bouwen en planten, gaat de Nutstuin open voor het publiek. De nieuwe groene plek in het hart van Den Haag is voortaan iedere werkdag vrij toegankelijk. De tuin, aangelegd op het voormalige parkeerterrein achter de panden van Fonds 1818 en het Nutshuis, is volledig biologisch met fruit- en notenbomen en een grote variëteit aan plantensoorten. Naast appel- en perenbomen zijn een walnotenboom en hazelnootstruiken geplant. Langs de zijmuur van de tuin staan kassen en is een deel bestemd voor de moestuin. Vrijwilligers kunnen hierin groente en fruit kweken. Op het dak

Bijna vier ton voor culturele projecten

> Foto: Hugo Sc

huitemaker

van de kas liggen zonnepanelen die zorgen voor de energievoorziening en de vijver in het midden van de tuin wordt gevoed met regenwater. Op die manier hoeft geen gebruik gemaakt te worden van leidingwater om de waterpartij te vullen en op peil te houden. Op een podium in het midden van de Nutstuin kunnen in de toekomst kleinschalige optredens worden gegeven. Stella Den Haag zal met de voorstelling ‘Vogels’ de tuin officieel in gebruik nemen. Wilt u aanwezig zijn bij de opening om 16.00 uur, stuur dan een mail naar nutstuin@fonds1818.nl. Vermeld daarbij met hoeveel personen u denkt te komen.

Werkzaamheden Veenkade liggen stil Ondanks de vele bouwmaterialen en machines die aan de Veenkade staan, is het uitzonderlijk rustig. Zowel de bouw van de ondergrondse parkeergarage als de werkzaamheden aan de kademuur zijn stilgelegd. Bezwaren en te korte damwanden zorgen ervoor dat de bewoners van de Veenkade voorlopig nog tegen een arsenaal van bouwmaterialen aankijken. Door Miranda Fieret

De bouw van de garage tussen de Veenkade en de Noordwal loopt vertraging op

door een bezwaar dat is ingediend door vier personen. Het bezwaar richt zich tegen de vernieuwing van de riolering. Deze week is het bezwaar bij de bezwarencommissie in behandeling genomen. De gemeente hoopt over anderhalve week een uitspraak te krijgen. “Als in ons voordeel wordt besloten, kunnen we gelijk het werk hervatten”, aldus een woordvoerder. Wanneer er groen licht wordt gegeven, kan de garage volgens verwachting eind 2013 in gebruik worden genomen. Aan de andere kant van de Veenkade ligt het probleem wat ingewikkelder. Daar is al vanaf maart het werk neergelegd. Tij-

dens de uitvoering van de werkzaamheden aan het eerste deel van de kademuur tussen de Hemsterhuisstraat en de Zorgvlietstraat bleek bij het inheien van de damwanden dat deze te kort zijn. “De aannemer kreeg in de eerste fase al de indruk dat er iets niet klopte. Het ging te gemakkelijk. Daarom hebben wij een onafhankelijk ingenieursbureau ingeschakeld om alles nogmaals te berekenen”, laat de woordvoerder van de gemeente weten. Uiteindelijk is uit het onderzoek naar voren gekomen dat de aannemer het goed had gezien: aanvullende voorzieningen zoals ‘groutpalen’ zijn nodig om de stabiliteit van de kade

te waarborgen. Het eigen ingenieursbureau van de gemeente heeft hierin fouten gemaakt. Daarom wordt er voordat de werkzaamheden van het tweede gedeelte van de Veenkade van start gaan, eerst een externe toets op het oorspronkelijke ontwerp gedaan. “We zijn nog in afwachting van de resultaten. Dan moeten we kijken hoe het verder moet. Misschien gaan we opnieuw aanbesteden”, aldus de gemeente. In totaal zijn de werkzaamheden aan de kademuur begroot op 932.000 euro. De meerkosten kunnen worden gedekt uit de post ‘onvoorzien’. Hoeveel vertraging dit project gaat oplopen, is nog niet bekend.

Studententorens ‘positieve klap’ voor de stad Over twee en een half jaar moeten ze er staan. Twee zeventig meter hoge multifunctionele studentenwoontorens bij station Den Haag Hollands Spoor. De complete bruto oppervlakte van circa 29.500 m2 zal 382 woningen bevatten voor 602 studenten. Totale investering: € 45 miljoen. Kosten voor de gemeente Den Haag: nul. Door Dominique Snip

Voor de bouw van de ‘twin towers’ hebben NS Poort, WoonGoed 2-duizend, Stichting DUWO, VOF Waldorpstraat en de gemeente Den Haag de handen ineengeslagen. Volgens Peter Beeks van WoonGoed 2-duizend, een woningcorporatie in Limburg, beschikt DUWO over onvoldoende financiële middelen om huisvesting voor studenten in Den Haag te realiseren. “Zij gingen dus op zoek naar colle-

ga’s in andere delen van het land waar wellicht wél middelen over waren”, aldus Beeks. Aan de torens hangt een prijskaartje van € 45 miljoen. Een investering die op den duur moet worden terugverdiend. De studentenwoningen worden daarom multifunctioneel gebouwd, wat inhoudt dat ze kunnen worden omgevormd tot twee of driekamer koopstudio’s. Het gaat volgens architectenbureau K2 om een vrij unieke vraag. “Dat men de vrijheid wil hebben om de woningen in een ander type te kunnen veranderen, komt niet zo heel vaak voor. Het is iets wat je dus van tevoren inbouwt. In technische zin is dus heel veel voorbereid”. Volgens Beeks wordt op deze wijze handig ingespeeld op de omstandigheden op de markt op een bepaald moment. “Nu is er veel vraag naar ‘shortstay’ huisvesting. Maar over tien jaar zou de vraag wel anders kunnen liggen. Bouwen kost natuurlijk veel

geld. Maar als je kunt verkopen, kun je er een voordeeltje uit halen”. Geluk Wethouder Norder, die de afgelopen tijd een aantal rake klappen had te incasseren, kan zijn geluk niet op. “Het kost de gemeente niks. WoonGroep 2-duizend betaalt alles. Hun inkomsten zullen met name uit huuropbrengsten komen die studenten betalen. Maar of ze meer investeren dan dat ze eruit krijgen, weet ik niet. Ik vind het ook helemaal niet erg. Ik ben blij dat ze de investering doen”, aldus Norder. Hij is er bijvoorbeeld niet rouwig om dat de herstructurering van de Stationsbuurt niet volgens plan verloopt. Hij kijkt vooruit. “Heel veel gaat wel door. Het zijn bestaande panden die bij marktpartijen zitten. Zij hebben tijd nodig om nieuwe plannen te maken die wel weer haalbaar zijn. Dat betekent dus enige vertraging”. Op dit

moment is hij ‘heel diep’ in gesprek met de NS om rond het station op korte termijn een paar grote stappen te zetten. Het beeld van Den Haag als snelgroeiende studentenstad, maakte het volgens Norder niet moeilijk om partijen bij elkaar te krijgen. “Zij weten dat de gemeente heel graag studentenwoningen wil. Ze weten ook dat als ze gebouwd zijn dat ze vol zitten. Dan is het logisch dat iemand daarop inspeelt”. Trots is hij op de snelheid waarmee de plannen worden gerealiseerd. “We moeten niet alleen praten, maar ook echt gaan bouwen. Het is een enorme positieve klap voor de stad. In één keer ruim 600 studenten gehuisvest”. Een officiële naam is er nog niet voor de torens. “Toren 1 en 2 of ‘twin towers’ ligt niet erg voor de hand. Ik heb er vertrouwen in dat DUWO met een gepaste naam komt”, aldus Beeks.

Het college van B&W kent voor de tweede helft van 2011 € 393.675,– toe aan 39 culturele projecten in Den Haag. Dit geld is bedoeld voor het stimuleren van professionele en kunstzinnige activiteiten. Voor 86 projecten was een aanvraag ingediend. Volgens wethouder van Cultuur, Marjolein de Jong, heeft het college aanvragen gehonoreerd die passen bij het diverse en veelzijdige karakter van de internationale stad van vrede en recht. Zo krijgt het Genootschap van Nederlandse Componisten subsidie voor een concertreeks in de Kloosterkerk als onderdeel van het 100-jarig jubileum. Het Haags Historisch Museum ontvangt subsidie voor de tentoonstelling ‘Mijn Surinaams Den Haag’ die zij in samenwerking met het Sarnámi Instituut Nederland organiseert. Stichting Schollenpop krijgt subsidie voor het festival Schollenpop op het Zuiderstrand in Scheveningen. Een overzicht van alle gesubsidieerde projecten is te vinden op www.denhaag.nl/cultuur.

Creatieve sector blijft groeien Sinds de publicatie van Richard Florida’s boek ‘The rise of the creative class’ in 2002 is duidelijk dat een creatieve klasse goed is voor de economie in een stad. Het in 2005 gestarte project Creatieve Stad werpt sindsdien zijn vruchten af: uit onderzoek van de Kamer van Koophandel blijkt dat de werkgelegenheid in deze sector substantieel stijgt. Bovendien is de werkgelegenheid in de creatieve sector de laatste vijf jaar in Den Haag met 15% gestegen: van 15.856 banen naar 18.114 banen. Ook het aantal startende creatieve ondernemers – grafische vormgevers, architecten, modeontwerpers, meubelmakers, fotografen, tekstschrijvers – groeit gestaag. De groei is ondermeer te danken aan beurzen voor net afgestudeerden en stimuleringssubsidies aan startende ondernemers. Daarnaast wordt de creatieve sector versterkt door deelname aan bijzondere evenementen zoals het mode-evenement ‘Résidence de la Mode’ en buitenlandse exposities zoals de WorldExpo in Shanghai en de presentatie van de Koninklijke Academie op de Salone Internazionale del Mobile in Milaan. Voor het programma Creatieve Stad is tot en met 2012 € 3,5 miljoen beschikbaar. Van dit bedrag wordt 40% door de Europese Unie betaald en 60% door de gemeente Den Haag.


6>Hotel Des indes

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

Hotel viert 130-jarig bestaan met jubileumboek

Hotel Des Indes bundelt verhalen Hotel Des Indes bestaat deze maand 130 jaar. Het beroemde Haagse hotel, dat in 1858 werd gebouwd en aanvankelijk dienst deed als stadspaleis voor Baron van Brienen van de Groote Lindten Dortsmunde, viert dit met een jubileumboek vol herinneringen van gasten en (oud) werknemers. Ook zijn er gedurende de maand mei nog verscheidene andere feestelijke activiteiten.

Hotel de Indes: Klassiek en enige in zijn soort. > Foto's: Jurriaan Brobbel

Door Joep van Zijl

“De response op onze oproep was overweldigend. Meer dan honderd mensen stuurden verhalen in en daar zaten hele leuke, gekke en bijzondere herinneringen tussen. Zo was er het verhaal van een gast die teveel shampoo in het bubbelbad had gedaan. De enorme hoeveelheid schuim verhinderde dat hij ontspannen kon badderen”, zegt prmedewerker Patricia Voogd. “Of wat dacht je van het verhaal van een kok, die ooit een pakje boter stal”, vervolgt ze. “Het gebeurde in de tijd dat er nog gekookt werd op kolenkachels. De Chef had gezien dat het pakje boter in de broekzak van de kok was verdwenen en riep de kok bij zich bij de kachel. Daar hield hij de man net zolang aan de praat totdat de margarine langs zijn been sijpelde”. “Het zijn twee van de vele herinneringen, die misschien in het jubileumboek belanden. De inzender van het mooiste verhaal maakt bovendien kans op een overnachting voor twee met diner en ontbijt”, zegt Voogd. Na de grote verbouwing van vijf jaar geleden en ter ere van het toen 125-jarig bestaan, bracht Hotel Des Indes eveneens een boek uit. Toch wordt het tweede jubileumboek

volgens Voogd geen kopie van de voorgaande publicatie. “Toen zijn we meer ingegaan op het hotel zelf en het interieur. Nu is de insteek duidelijk anders en richten we ons op de verhalen en herinneringen. Het jubileumboek bevat daarom meer tekst ”, zegt Voogd. Naast Hotel Des Indes verzorgt ze ook de communicatie van het Sheraton Amsterdam Airport Hotel op luchthaven Schiphol en Hotel Pulitzer in Amsterdam. Het laatste hotel staat aan de Prinsengracht in de hoofdstad en maakt net zoals Hotel Des Indes deel uit van de zogeheten Luxury Collection Hotels. “Het betreft hier bijzondere hotels, die hun eigen unieke karakter behouden binnen een keten. In dit geval Starwood Hotels & Resorts, een hotelgroep met wereldwijd meer dan duizend hotels en negen verschillende merken waaronder Le Meridien, Sheraton, Westin en St Regis”, legt Voogd uit. “Hotel Pulitzer is bijvoorbeeld opgebouwd uit 25 authentieke 17de en 18de eeuwse grachtenpanden. Dat geeft het hotel een uniek karakter en maakt het minder geschikt voor de standaardisatie die we bij een keten zoals Sheraton hanteren. Daar lijkt de inrichting van de kamers bijvoorbeeld meer op elkaar.

‘Daar hield hij de man dichtbij een kachel net zolang aan de praat totdat de margarine langs zijn been sijpelde’ Of je nu op Schiphol of ergens anders ter wereld verblijft”. Conciërge “Hotel Des Indes is daar net zoals Hotel Pulitzer te uniek voor”, zegt Voogd. Het bijzondere karakter van het gebouw wordt zowel door het in- als het exterieur bepaald. Want hoe groen de bomen op het Lange Voorhout ook zijn; de gele gevel van Des Indes blijft een blikvanger voor passanten. In de gloed van de ondergaande zon, krijgt de buitenkant bovendien een extra warme uitstraling. De gevel is trouwens niet altijd geel geweest. Voor de laatste grote verbouwing, die in 2005 en 2006 werd uitgevoerd, was de buitenkant ‘gewoon’ wit.

Bij Hotel Des Indes geen moderne parkeergarage. Onder het oog van de portier glimmen de vaak dure bolides van hotelgasten op een klein parkeerterrein recht voor de ingang. Het smalle terras biedt daarnaast de mogelijkheid om met uitzicht op de lange lindelaan een kopje koffie te nuttigen. De grootste verrassingen van Hotel Des Indes zitten echter in het pand. Na een begroeting door de portier, die bij fris of koud weer een lange zwarte jas en hoge hoed draagt, kom je via een klassieke draaideur in de vrij smalle hal van het hotel. Wie na een opstapje rechtsaf slaat, ontmoet links de conciërge en loopt recht op de intieme receptie af. “Hotel Des Indes is het enige hotel in Den Haag met een conciërge”, weet Voogd. Ze is aangesloten bij Les Clefs d’Or (gouden sleutels), de internationale vereniging van hotelconciërges. Het reserveren van een tafel in een goed restaurant, informatie geven over de laatste exposities, theatervoorstellingen en leuke uitstapjes. Je zou het de alledaagse en eigenlijk eenvoudige werkzaamheden van een conciërge kunnen noemen. Want om het gasten zoveel mogelijk naar de zin te maken, kan de hotelmedewerker ook worden ingeschakeld om meer bijzondere wen-

sen te realiseren. “Dit kan het regelen van een mooie bos bloemen zijn voor iemand die in Hotel Des Indes of een ander hotel verblijft. In het laatste geval doet de conciërge van het Haagse hotel een beroep op een collega elders”, legt Voogd uit. “Zo waren er eens gasten uit het Midden-Oosten die in Nederland paarden wilden kopen”, vervolgt ze. “De conciërge zoekt dan voor ze uit waar ze dat kunnen doen, regelt vervoer en maakt afspraken met de te bezoeken maneges en bedrijven”. Rotonde “Hotel Des Indes wordt veel bezocht door toeristen uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en België”, zegt Voogd. Dat economieën elders groeien, merken ze volgens haar ook steeds meer aan het Lange Voorhout. Zo mag het hotel steeds vaker gasten uit Azië, Rusland en het Midden-Oosten begroeten. “Het unieke karakter van Hotel Des Indes zorgt er daarnaast voor dat het restaurant populairder is dan in een regulier hotel. Hagenaars, dagjesmensen en toeristen die elders verblijven, reserveren er daarom regelmatig een tafel. De inmiddels beroemde High Tea, die uit


7

Hotel Des indes<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

n en herinneringen

maar liefst uit vier gangen bestaat, is een andere publiekstrekker”, zegt Voogd. Hetzelfde geldt voor de hotellounge met daarboven een ronde balustrade en koepel. De imposante ruimte wordt volgens Voogd ook wel de rotonde genoemd. Die naam dankt de lounge aan het feit, dat waar nu de gasten lopen en zitten vroeger de paarden met koets een rondje reden om de gasten op een feest van Baron van Brienen te laten uitstappen. Het interieur telt meer dingen die herinneren aan de man die het pand ooit voor anderhalve ton puur goud liet bouwen. Zo staat op de vele klassieke deurklinken in het hotel de letter B. Een nog kleiner detail dat herinnert aan vervlogen tijden, is het kleine gaatje in de bovenkant van iedere deurklink. “Daar ging vroeger een rode veer in om aan te geven dat er niet gestoord mocht worden. Een witte veer was het teken dat er rustig binnengetreden kon worden. Eigenlijk de voorloper van de ‘don’t disturb’ bordjes die hotelgasten tegenwoordig aan de deurklink hangen”, vertelt Voogd. Dat oud en nieuw goed kunnen samengaan, wordt duidelijk als we de flatscreens en het espressoapparaat in

de Presidential Suite zien. Hetzelfde geldt voor de enorme speaker waarin gasten een IPod kunnen klikken om hun eigen muziek in uitstekende kwaliteit te beluisteren. Verder beschikt het hotel over WiFi en kunnen gasten dus overal draadloos internetten. Indonesië Ook sigarenrokers kunnen in Hotel Des Indes hun hart ophalen. Zo beschikt het hotel over een heuse Cigar Lounge waar niet alleen sigaren mogen worden gerookt. De veelal in Cuba gerolde bolknakken, kunnen er namelijk worden bewaard in een van de veertig sigarenkluizen in de zogeheten humidor. Het woord humidor lijkt op het Spaanse ‘humedad’ wat luchtvochtigheid betekent. De bewaarkluisjes voor sigaren zijn er dan ook voornamelijk voor om het juiste luchtvochtigheidsniveau te creëren en behouden. De kwaliteit van sigaren wordt zo voor lange tijd gegarandeerd. Het Spaanse woord ‘humo’ betekent overigens rook. Sigarettenrook is in de Cigar Lounge echter uit den boze. En ondanks het feit dat roken in hotelkamers niet bij wet is verboden, zijn alle 92 kamers van Hotel Des Indes rookvrij. Dat geldt ook voor alle andere ruimtes. Liefhebbers van

een sigaret kunnen deze dus alleen buiten opsteken. En voor wie het nog niet wist; vroeger waren er twee hotels die de naam Des Indes droegen. Het andere werd in 1856 in Indonesië gebouwd en stond in Batavia (Jakarta). Nadat de kolonie onafhankelijk werd, confisqueerde de Indonesische regering het hotel en gaf het de naam Hotel Duta Indonesia. Uiteindelijk werd het pand in 1971 afgebroken om plaats te maken voor een winkelcomplex. “Het Haagse Des Indes had altijd een andere directie dan Des Indes in Indonesië”, zegt Voogd. “Wel is er een soort van verbondenheid met het land en dat merken we tot op de dag vandaag”, vervolgt ze. “Er komen hier nog steeds relatief veel Indonesische mensen uit Den Haag en Indonesië”. Een andere categorie bezoekers, die

‘Hotel Des Indes is het enige hotel in Den Haag met een conciërge’

Hotel Des Indes eveneens regelmatig mag verwelkomen, is die van sterren, regeringsleiders en andere beroemdheden. Zo sliepen onder anderen de Spice Girls, U2, Mick Jagger, de Amerikaanse president Roosevelt, Mitterand en Blair in het hotel. Beroemde Nederlandse gasten waren onder anderen Lee Towers en de schrijvers Hugo Camps en Simon Carmiggelt. Concurrent Maar hoe uniek, bekend of bijzonder Hotel Des Indes ook mag zijn, het hotel kreeg vorig jaar te maken met een derde vijfsterrenconcurrent in de binnenstad. Hilton The Hague, dat op ongeveer tien minuten lopen ligt, is namelijk alweer een tijdje open en ligt bovendien dichtbij die andere chique Haagse straat, het Noordeinde. Voogd: “Natuurlijk merken wij dat ook maar er is zeker geen sprake van een enorme daling wat het aantal boekingen betreft. Viersterrenhotels in Den Haag hebben er misschien wel meer last van. Het Hilton is een meer gestandaardiseerd en strakker hotelconcept dat sterk afwijkt van Hotel Des Indes. De toerist of zakenreiziger die op zoek is naar een uniek hotel dat afwijkt door zijn klassieke uitstraling blijft gewoon

hier komen”. Om ervoor te zorgen dat alle hotels en dus ook Hotel Des Indes voldoende gasten kunnen blijven verwelkomen, pleit Voogd wel voor een betere internationale positionering van de Hofstad. “Den Haag heeft het strand, paleizen, goede winkels en restaurants, Madurodam, het Mauritshuis en veel andere interessante musea alsmede een breed cultureel aanbod. De stad van Vermeer, Delft, ligt in de buurt. Toch is de stad in het buitenland relatief onbekend en daar moet echt verandering in komen. Nu laten nog te veel mensen Den Haag links liggen”, zegt Voogd. Het zestig pagina’s tellende jubileumboek wordt begin juni gepresenteerd. “Momenteel ligt het bij de drukker en zijn we volop bezig met de organisatie van een feestelijke receptie. Het boek wordt waarschijnlijk uitgereikt door een bekende Hagenaar maar ik vertel nog niet wie dat is”, zegt Voogd. Het antwoord op de vraag of er onlangs nog beroemde mensen in Des Indes verbleven, blijft ze eveneens schuldig. “Dat blijft een groot geheim. Als zij er zelf niet mee naar buiten komen, doe ik daar omwille van de privacy geen mededelingen over”.


8>regio verreck

Zero Points

Die twee minuten stilte op 4 mei hebben er in onze pret- en lawaaimaatschappij blijkbaar behoorlijk ingehakt. Op 5 mei begon het grote compenseren. Zo stuiterde ik tijdens het Bevrijdingsfestival over het Spui, voortgestuwd door de onbarmhartige tonen van allerlei Loeiharde Goede Bedoelingen. Na deze prachtige dag vol leven was de herrie nog niet voorbij. Maar over de opvoedkundige tripjes naar Auschwitz met een Reiseführer van de PVV liever een andere keer. De voorzomer, al zo vol grasmaaiers, cirkelzagen en luidruchtig barbecuegeweld, biedt traditiegetrouw halverwege mei ook nog het rumoer van het Eurovisiesongfestival. Het zal u misschien verbazen, maar er kijken ook hetero’s naar deze dolle kermis. Veel van de ellende heb ik dan ook aanschouwd en er bevindt zich in mijn geheugen op makkelijk bereikbare plaatsen menig gênant Songfestivalmoment. Maar laat ik mij beperken tot de goede herinneringen. Liefst tweemaal deed het liedjesfestival Den Haag aan. Eén keer omdat we het jaar daarvoor hadden gewonnen. (Toen moet ik heel jong zijn geweest.) En één keer omdat het land dat gewonnen had de organisatie niet kon betalen. Welk land dat was? Nu zou je onmiddellijk zeggen: Griekenland, Ierland of Portugal. Maar ik denk dat het Luxemburg was. Dat landje huurde telkens in een van de andere landen een lekker zangeresje en dito deun. Maar misschien betrof het Israël, waar het ook enige jaren achter elkaar Hallelujah! was. In ieder geval, het circus kwam naar het Nederlands Congresgebouw. Bij ons om de hoek. Daar liep bijvoorbeeld Les Humpries! (Geen meervoud overigens, hij kwam niet uit Frankrijk, zoals Les Poppys.) In die tijd was er nog een overzichtelijk aantal deelnemende landen en werd het spektakel op één avond afgewerkt. Dankzij de initiatieven van de heer Gorbatsjov en wijlen de heer Milosevic (uiteindelijk overleden in Den Haag!) is het aantal Europese landen zo toegenomen dat ze nu drie dagen bezig zijn. Nu winnen wij helemaal nooit meer! Nee dan vroeger. Toen zaten we tenminste nog bij de beste 20. Het gezin schaarde zich rond de buis en alle liedjes kregen een cijfer. Nederland steevast een 10. Het hielp niet. Ook dit jaar vrees ik een transformatie van 3Js tot 3Nee’s. Welke acts zullen wél opzien baren? Osama Bin L. uit Talibanië met ‘Mijn laatste bommetje’? Martijn Krabbé voor Zuid-Cocaïnië met ‘Blue Eyes?’ Of Mevrouw Dutroux uit België met ‘Non, je ne regrette rien’? Het schijnt dat Jan Kees de Jager gevraagd is als co-commentator. Marcel Verreck www.marcelverreck.nl

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

Cuypersgenootschap in beroep tegen B&W Wassenaar

Boerderijen De Horsten inzet juridische strijd Wassenaar – De Koninklijke familie kan de twee na-oorlogse boerderijen op landgoed De Horsten voorlopig nog niet laten slopen. Het Cuypersgenootschap – een stichting die zich inzet voor het behoud van bouwkundig erfgoed uit de 19de en 20ste eeuw en zich in toenemende mate richt op de bescherming van erfgoed uit de periode van na 1940 – maakt bezwaar tegen de beslissing van B&W van Wassenaar om de boerderijen niet als monument te erkennen. Secretaris Leo Dubbelaar heeft namens het genootschap deze week een beroepschrift ingediend bij de rechtbank in Den Haag. De Koninklijke familie wil de boerderijen op De Horsten laten slopen om op die plek nieuwe woningen te realiseren die erfpachtinkomsten zullen genereren. De Oranjes maken thans verlies op de exploitatie van het landgoed, waar prins Willem-Alexander en zijn gezin wonen. Het Cuypersgenootschap probeert de sloop van de boerderijen te voorkomen, omdat de boerderijen een bijzondere cultuurhistorische waarde hebben. De kwestie houdt het Wassenaarse college al meer dan een jaar bezig. De gemeente Wassenaar heeft het besluit om de panden niet op de monumentenlijst te zetten namelijk al twee keer genomen. Het eerste besluit werd teruggedraaid nadat de gemeente eind vorig jaar had geconstateerd dat er fouten waren gemaakt in de besluitvorming. Het Cuypersgenootschap stelt dat B&W het nu weer niet goed heeft gedaan. Volgens woordvoerder Dubbelaar heeft Wassenaar verzuimd de procedure opnieuw op te starten en is daarmee de erfgoedverordening niet doorlopen. “Ons bezwaar is in feite een soort ingebrekestelling”. Het bezwaar leidt er hoe dan ook toe dat er voorlopig nog geen sloopvergunning kan worden afgegeven. De bestuursrechter zal eerst beide partij-

De bedreigde boerderijen, die volgens het Cuypersgenootschap thuis horen op de gemeentelijke monumentenlijst. De Koninklijke familie wil ze slopen. > Foto: Arie Kievit/Hollandse Hoogte

en vragen nadere informatie te verstrekken om het bezwaar c.q. verweer nader te onderbouwen. Pas daarna wordt een datum voor de hoorzitting bepaald en die zal gelet op de drukke

agenda van de rechtbank pas na de zomer liggen. Overigens vraagt het Cuypersgenootschap niet alleen om de beslissing van het Wassenaarse college te vernietigen, maar wordt de rechter te-

vens verzocht de boerderijen meteen als monument aan te wijzen. Dubbelaar: “Dat hebben we in andere procedures ook wel gedaan. De rechter heeft die bevoegdheid”.

Rijswijk krijgt kruisverhoor over landgoederenzone Door Adrie van der Wel

De Raad van State heeft het de gemeente Rijswijk dinsdag knap lastig gemaakt tijdens de behandeling van de bezwaren tegen het bestemmingsplan Landgoederenzone. Dit plan regelt de ontwikkelingen in het 250 hectare grote groene gebied tussen Den Haag en Rijswijk. Hete hangijzers zijn de gedwongen verplaatsing van pizzeria Casanova aan de Huys Te Wervelaan en de mogelijke bouw van maximaal 50 woningen op de locatie De Opperd langs de Guntersteinweg. Met name het gedwongen vertrek van de al bijna 40 jaar bestaande pizzeria

ging er bij de Raad maar moeilijk in. De gemeenteraad van Rijswijk oordeelde al eerder dat dit bedrijf moet plaatsmaken voor een groene verbindingszone tussen het Rijswijkse Bos en Landgoed Te Werve. Met het nieuwe bestemmingsplan wil Rijswijk er nu serieus werk van maken. De huur van de grond van Casanova zal worden opgezegd en de pizzeria zal worden onteigend als de Raad van State het bestemmingsplan goedkeurt. Maar dat voornemen riep bij de Raad forse twijfels op. Als de groene verbindingszone minder breed wordt dan de geplande 50 meter kan Casanova namelijk gewoon blijven zitten. Ook begreep de Raad niet waarom het college

van Rijswijk, ondanks de al bestaande plannen voor een groene verbinding, Casanova het aanbod deed om de grond te kopen. “Verbazingwekkend”, aldus de voorzitter van de Raad. De advocaat van de gemeente bleef echter onverstoorbaar betogen dat de pizzeria toch echt weg moet om de al langer bestaande plannen mogelijk te maken. Maar daarbij speelt ook de provincie een rol als stoorzender. De provincie ziet niets in het plan voor grootschalige woningbouw bij De Opperd. Beperkte woningbouw zou nog wel kunnen. Omdat de gemeente onvoldoende tegemoet kwam aan de bezwaren van de provincie, greep de provincie in. Met

een zogenoemde aanwijzing voorkwam de provincie dat de gemeente de ongewenste woningbouw alsnog uitvoert. En dat was weer tegen het zere been van de gemeente, die vindt dat de provincie dit machtsmiddel niet had mogen inzetten. De Raad mag overigens oordelen over bezwaren van een aantal omwonenden van landhuis De Voorde. Die vrezen overlast van de ‘lichte’ horeca die in het landhuis wordt toegestaan. Volgens de gemeente is die vrees onterecht, omdat ‘lichte’ horeca nauwelijks voor overlast zorgt en de bewoners te ver van het landhuis wonen. De Raad van State doet over zes weken uitspraak.

Burgernet ook in Leidschenveen-Ypenburg Na Segbroek, Loosduinen en Scheveningen is Leidschenveen-Ypenburg het vierde Haagse stadsdeel dat is aangesloten op Burgernet. Met Burgernet werken politie en gemeente samen met Hagenaars om vermiste en verdachte personen op te sporen en de veiligheid in de wijken te verbeteren.

Nadat de centralist van de politiemeldkamer een melding krijgt van bijvoorbeeld een inbraak of een vermist kind, ontvangen deelnemers van Burgernet op basis van een goed signalement een ingesproken bericht via de (mobiele) telefoon of een tekstbericht per sms met het verzoek uit te kijken

naar een duidelijk omschreven persoon of voertuig. Dit kan gewoon vanuit de eigen woning, op straat of vanaf de werkplek. Burgernet is niet bedoeld om aangifte danwel melding te doen van vermeende misdrijven. Daarvoor kan nog steeds contact worden opgenomen

met het lokale politiebureau via telefoonnummer 0900 8844 of in geval van misdrijven op heterdaad via het alarmnummer 112. Wie ook wil deelnemen aan het Burgernet kan zich aanmelden via internet: www. burgernet.nl


9

economie<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

Haagse ondernemers bouwen sportwagen van 4 ton

‘Onze auto concurreert met de Lamborghini’

Forenzen gezocht voor ‘proefwonen’ Dagelijks reizen tienduizenden forenzen met auto of openbaar vervoer van en naar hun werk in Den Haag. Om hen te laten ervaren dat Den Haag naast een werkstad, ook een goede woonstad is, start in juni het project Proefwonen. De gemeente Den Haag zoekt nu maximaal dertig forenzen die willen ervaren hoe het is om vijf dagen in Den Haag te wonen. Ze krijgen dan een totaalbeleving van de stad: een volledig ingerichte woning in hartje centrum, een persoonlijke rondleiding door een ‘Greeter’ en een fiets om mee naar het werk te gaan. Proefwonen is een project van de gemeente in samenwerking met Vestia, HaagWonen en Vesteda. Wethouder Marnix Norder (Stadsontwikkeling en volkshuisvesting): “Proefwonen is voor ons een nieuwe methode om mensen te laten zien hoe leuk het is om in Den Haag te wonen. Vaak blijkt dat zij de stad vaak niet of nauwelijks kennen”. Alle forenzen die werken in Den Haag en daarbuiten wonen, kunnen zich aanmelden als deelnemer aan Proefwonen via de website www.xx070.nl. Deelnemers worden onder meer gevraagd actief te bloggen en te twitteren over hun ervaringen tijdens het Proefwonen. Op woensdag betreden de deelnemers hun tijdelijke woning in Den Haag en ze vertrekken weer op maandagochtend. Het project loopt vanaf woensdag 15 juni.

CIPO brengt 55+ Geldkrant

De drie Haagse ondernemers met hun zelf ontworpen, supersonische sportwagen. > Foto: Ingmar Timmer

Een zelf ontworpen, supersonische sportwagen presenteren tijdens een autobeurs in Monaco. Het lukte de jonge, Haagse ondernemers Emile Pop, Justin de Boer en Martijn Feron. Na drie jaar zwoegen is het eerste model van hun merk Savage Rivale gereed. Prijs: ruim € 400.000. “Onze jeugdige uitstraling levert een behoorlijke ‘gunfactor’ op.” Door Sjoerd Hauptmeijer

Een Nederlands automerk, sportief en exclusief. Dan denk je al snel aan Spyker. Emile Pop, Justin de Boer en Martijn Feron hebben veel respect voor dit vermaarde automerk en zijn flamboyante eigenaar, Victor Muller. Maar Savage Rivale is juist een toonbeeld van Hollandse nuchterheid. “Savage Rivale is eigenlijk het zuinige neefje van Spijker”, vertelt Martijn. Nuchterheid mag niet verward worden met zuinigheid. Het eerste model, de Roadyacht GTS, heeft namelijk een prijskaartje van € 400.000. Dat is natuurlijk een flinke smak geld, maar zo legt Feron uit: “Onze auto biedt vier zitplaatsen. Kijk je naar de prijs per stoel, dan kom je bij ons op zo’n € 100.000 uit. Daarmee is onze wagen goedkoper dan de Lamborghini en de Ferrari”. En je hebt ook wat onder je kont met de Roadyacht GTS. Het is de eerste vierdeurs cabriolet ter wereld. De topsnelheid bedraagt 330 kilometer per uur. Het gewaagde uiterlijk van de auto is gecombineerd met een interieur dat geïnspireerd is door de jachtbouw. Het rijden in deze sportwagen geeft een gevoel van vrijheid zoals het varen in een speedboot op open water. “Ieder van ons is begonnen in de garage van zijn vader. Na drie jaar zwoegen is onze sportwagen af. We doen alles zelf”.

Het avontuur begon in 2007. Industrieel ontwerper Emile Pop – op dat moment student aan de Haagse Hogeschool – had een droom die veel jongens herkennen: een eigen sportwagen ontwerpen en bouwen. Het verschil met anderen was dat deze jongeman het niet bij dromen liet. Voor een afstudeeropdracht klopte hij niet aan bij een bestaand bedrijf, maar ontwierp zijn eigen sportwagen. Het resultaat was een schaalmodel van klei. Beter gezegd, een half schaalmodel. Door een spiegel naast de auto van klei te plaatsen ontstond een perfect symmetrisch model. Emile zocht een ‘partner-in-crime’. Medestudent Justin de Boer was meteen enthousiast. Justin werd door Emile voor de uitdaging gesteld: ‘Maak de andere helft van de auto’. Het werd een succes. Een nieuw ondernemersduo was geboren. Ontdekkingstocht Een schaalmodel van klei maken is één ding, maar een droom tot leven brengen is iets anders. De zoektocht naar leveranciers van auto-onderdelen begon. Gewapend met een telefoonboek, NSkaart en een slaapzak trok dit Haagse duo door Nederland. Al snel waren zo’n twintig mogelijke leveranciers enthousiast. Wel stelden ze steevast één belangrijke voorwaarde: de twee kersverse autoproducenten moesten de onderdelen zélf komen maken. Dit betekende: hard werken tot laat in de avond en ’s nachts kamperen in hun slaapzak, te midden van gereedschappen en onderdelen. Het assembleren van de auto gebeurde wel in Den Haag, in de eigen werkplaats van Savage Rivale. Na twee jaar buffelen was het prototype klaar. Maar voordat een auto de weg op mag, moet deze eerst uitvoerig worden gekeurd door de Rijksdienst voor

het Wegverkeer. Uiteraard begon de Savage Rivale met een afkeuring. Er waren ruim honderd verbeterpunten. Eén voor één zijn deze punten aangepakt. De Savage Rivale Roadyacht GTS was klaar voor de weg! Met alleen een goed ontwerp en de juiste onderdelen waren de heren er nog niet. Er was ook geld nodig om de onderneming te kunnen financieren. Daarvoor gebruikten Pop, De Boer en Feron een mix van creativiteit en naïviteit om aan centen te komen. In de eerste fase werd hun onderneming gefinancierd door de studiefinanciering en spaargeld, vertelt Feron. Hij sloot zich in 2010 aan bij het duo. Feron heeft net als zijn twee compagnons een technische achtergrond en combineert dit met zijn zakelijk instinct. Binnen Savage Rivale is Feron daarom verantwoordelijk voor de commerciële zaken. Al snel werd een vriendenclub opgericht. Deze club bestaat uit succesvolle ondernemers met een passie voor auto’s. Elke deelnemer legt een flink bedrag op tafel en daarmee ondersteunen zij dit initiatief. In ruil hiervoor mogen zij in de slipstream van de Roadyacht GTS mee naar spannende, exclusieve auto-evenementen. Daarnaast ontving Savage Rivale subsidie van het Agentschap NL. De gemeente Den Haag bood de ondernemers tijdelijke bedrijfsruimte om de werkzaamheden te starten. Bovendien won Savage Rivale in 2010 de Top Talent Award van de gemeente Den Haag: de winnaar van deze prijs ontvangt een beurs. Uitstraling Savage Rivale positioneert zich boven merken als Lamborghini en Ferrari. De Roadyacht GTS is dan ook gebouwd voor een zeer kleine groep potentiële kopers. Mensen met een groot sportwagenhart en een dikke portemon-

nee. Het doel voor de komende drie jaar is om twintig auto’s te produceren. De verwachting is dat ongeveer een handjevol auto’s in Nederland zullen worden verkocht. “In Den Haag zijn nog geen geïnteresseerden gevonden, maar Hagenaars met een fanatiek sportwagenhart en vier ton op de bankrekening zijn altijd welkom”, aldus Feron. Mond tot mond reclame is de belangrijkste manier om in contact te komen met potentiële klanten. De succesvolle ondernemers uit de vriendenclub spelen hiervoor een belangrijke rol. Daarnaast worden social media en PR ingezet om bij het grote publiek bekend te worden. En om gericht met de doelgroep in aanraking te komen, neemt Savage Rivale deel aan prestigieuze evenementen. “Onze jeugdige uitstraling levert een behoorlijke ‘gunfactor’ op. Daardoor staan wij bij exclusieve events met onze auto tussen de grote merken”. En zo kon het gebeuren dat de heren van Savage Rivale half april hun Roadyacht GTS mochten presenteren tijdens het prestigieuze evenement ‘Top Marques Monaco’. Tijdens deze ‘live supercar show’ presenteren bedrijven hun bijzondere auto’s en luxe producten aan de rijken der aarde. “Een onvergetelijke ervaring”, vertelt Feron. En niet alleen de beurs zelf was indrukwekkend. Ook de ritjes door Monaco. “We reden over de boulevard in Monaco in onze eigen ontworpen en zelfgebouwde supersonische sportwagen. Een machine die met een topsnelheid van 330 kilometer per uur nauwelijks in toom is te houden. Opeens kwam er een politieagent naast ons rijden. Hij keek bewonderend en gaf een signaal van ‘even gas geven’. Op zo’n moment ben je al je zorgen even vergeten”.

Het Centraal Informatiepunt Ouderen (CIPO) verspreidt een nieuwsbrief als aanvulling op de 55+ Geldkrant. De nieuwsbrief bevat de meest actuele informatie en zal gratis af te halen zijn bij onder meer: i-Shops, wijk- en dienstencentra, stadsdeelkantoren en CIPO zelf. De nieuwsbrief voor de 55+ Geldkrant is uitgebracht, omdat sommige gegevens in de huidige Geldkrant zijn aangepast. Twee keer per jaar worden de normbedragen vastgesteld voor regelingen, kortingen, subsidies en voorzieningen. De informatie van de Geldkrant is gebaseerd op deze normbedragen en komt momenteel dus niet meer overeen met de werkelijkheid. Het CIPO brengt daarom een nieuwsbrief uit rond de 55+ Geldkrant. De Geldkrant is speciaal bedoeld voor 55-plussers in Den Haag met een laag inkomen. De Geldkrant bevat gerichte informatie over aanvraagbare voorzieningen, kortingen en subsidies. Thema’s die aan bod komen zijn onder anderen: openbaar vervoer, de Ooievaarspas en de ziektekostenverzekering.

Rover wil snelle oplossing tram 11 HTM en de gemeente Den Haag moeten samenwerken aan een oplossing voor de langdurige omleiding van tram 11. Door een defecte damwand zijn zes haltes van tram 11 vervallen. De HTM noch de gemeente willen de kosten dragen voor een redelijke oplossing waardoor vele reizigers nu gedupeerd zijn. Door een kapotte damwand wordt tram 11 in de richting van station Den Haag HS sinds januari omgeleid, waarbij zes haltes vervallen. Naar verluidt gaan de reparaties meer dan een jaar duren. Rover vindt de langdurige omleiding onacceptabel. “Reizigers moeten honderden meters afleggen naar tijdelijke halten op het omleidingstraject, hiermee worden reizigers letterlijk de tram uitgejaagd”, aldus Marc Schram, voorzitter van Rover-Den Haag. In de Haagse Nota Mobiliteit van oktober 2010 en het Masterplan Lijn 11 zone wordt tram 11 in de periode tot 2020 opgewaardeerd tot Randstadrail kwaliteit. Volgens Rover past in dat kader absoluut geen langdurige omleiding. Rover stelt een reizigersvriendelijke oplossing voor.


10>varia terugblik

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

foto’s uit het haags gemeentearchief

‘Playtime’ in het Asta-theater

Hij heeft maar zes lange en veertien korte speelfilms op zijn naam staan en toch is Jacques Tati één van de meest gevierde regisseurs van de vorige eeuw. De lievelingsfilm van premier Mark Rutte is ‘Mon Oncle’, zelf vond

‘Er werd hartelijk gelachen tijdens de voorstelling en na afloop werd minutenlang voor Tati geapplaudisseerd’ hij ‘Playtime’ zijn beste film. Voor de Nederlandse première van deze laatste film in 1968 kwam Tati in hoogst eigen persoon naar Den Haag. De film werd voor het eerst vertoond in het Asta-theater. Op de foto zien we de kleine Nanda Denker, het dochtertje van de directeur van NV Meteorfilm, de maatschappij die de film in Nederland uitbracht. Zij heeft net bloemen gegeven aan de Nederlandse vrouw van Tati die rechts op de foto staat. De meester zelf staat breed lachend in het

midden. Tati is geboren in 1907, als Jacques Tatischeff, zoon van de Russische ambassadeur in Parijs en zijn Nederlandse echtgenote. Hij begon zijn werkzame leven als soldaat. Vervolgens was hij korte tijd professioneel rugbyspeler en later verdiende hij de kost als pantomimespeler. In de jaren dertig is hij voor het eerst op het witte doek te zien. Pal na de Tweede Wereldoorlog maakte Tati zijn eerste lange speelfilm, ‘Jour de fête’, waarin hij zelf de hoofdrol speelde als de stuntelige, hyperactieve postbode François. In 1953 maakte Tati de klassieker ‘Les vacances de Monsieur Hulot’. Hulot is een slungelige, ietwat onhandige man, die vol verbazing de veranderende wereld bekijkt. Hij bleef het typetje dat Tati in al zijn films zou spelen. Voor ‘Mon Oncle’ kreeg hij in 1958 een Oscar voor beste buitenlandse film. Hierna begon hij aan de opnames van ‘Playtime’, een soort science-fictionachtige komedie waarin de wereld volledig in een hele grote stad is veranderd. Speciaal voor deze film liet Tati aan de rand van Parijs een compleet futuristische stad (Tativille) op ware grootte verrijzen. Toen de film in 1967 uitkwam, waren de reacties van de critici verdeeld. Het grote Amerikaanse succes

bleef uit, maar in Europa werd de film goed ontvangen. In de Haagsche Courant van donderdag 4 april 1968 lezen we dat de première van ‘Playtime’ in het Asta-theater hier in Den Haag een daverend succes was: ‘Er werd hartelijk gelachen tijdens de voorstelling en na afloop werd minutenlang voor Tati geapplaudisseerd’. Het Asta-theater was in 1967 nog een toonaangevende bioscoop in Den Haag. Het was gebouwd in 1921 met voor Haagse begrippen een kolossale capaciteit van wel 1200 zitplaatsen! Niet alleen de omvang, ook het ontwerp en de inrichting van de hand van architect Jan Willem van der Weele en kunstenaar Chris Lebeau waren prestigieus. Het was een theater met cachet en vernoemd naar de destijds grootste Europese ster van het witte doek, de Deense actrice Asta Nielsen. Nog geen tien jaar na de opening onderging het theater een ingrijpende verbouwing, niet vanwege haveloze stoelen of verveloze muren, maar vanwege de immer voortschrijdende techniek. Eigenlijk was er meer sprake van nieuwbouw dan van verbouwing. Architect J.L.J. van der Hoek tekende ervoor. Ook ontwierp hij de nieuwe voorgevel met de enorme letters ASTA op het dak. De over de gehele breedte uitgevoerde bronzen luifel boven de ingang is inmiddels gesneuveld, maar voor de rest ziet de gevel van Asta er, zij het wat haveloos, nog net zo uit als in 1931. Wendy Louw www.gemeentearchief.denhaag.nl

Na terugtrekken ontwikkelaar JuBi-kavel

Strop van € 75 miljoen dreigt voor Norder Net als in 2002 staat Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij nog steeds achter hergebruik van de huidige onderkomens van de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken, de zogeheten JuBikavel. De kwestie is weer actueel nadat projectontwikkelaar MAB is afgehaakt voor de nieuwbouw op die plek. De gemeente moet de gebouwen volgens oude afspraken kopen, een strop van € 75 miljoen. Door Elske Koopman

Het nieuws dat de projectontwikkelaar zich terugtrok, lekte afgelopen weekend uit via AD/HC. Wijsmuller was in 2002 al kritisch over de plannen. Hij diende toen met de voltallige oppositie een alternatief plan in om zowel de gebouwen van de ministeries als de Zwarte Madonna te behouden. Eén ministerie zou volgens het plan naar het Koningin Julianaplein gaan, het andere bleef achter in een gerenoveerde toren en in de ander zouden woningen komen. “Dat plan is nu achterhaald. De gemeente moet de panden kopen en geld lenen, dan krijg je ook nog rente erbij, dus dat gaat veel meer geld kosten”. De aankoop is pas in 2013 als de ambtenaren gaan verhuizen naar de nieuwbouw, maar Wijsmuller voorziet voor die tijd geen oplossing. “Dat zou wel een nieuw record zijn. Planontwikkeling kost tijd”. Hij heeft wel een idee om een deel van het oude oppositieplan te behouden. “Je zou in plaats van de miljoenen aan nieuwbouw op het

Spuiplein slimmer aan de slag kunnen en goed combineren. Het conservatorium zou voor een deel in de 100.000 m2 tellende panden kunnen. Je zou een deel van het geld kunnen inzetten voor de renovatie en een deel kunnen ombouwen tot woningen. Ik ben nog steeds voor meer woningen op die plek, dat maakt de buurt levendiger”. Hij voelt wel iets voor de plannen zoals Peter Drijver die vorige week in deze krant beschreef. Drijver ging daarin uit van behoud van de gebouwen, de vestiging van het conservatorium in de laagbouw en woningen in de hoogbouw in combinatie met een facelift voor het hele gebied. De kostenpost van 75 miljoen kan een woordvoerster van wethouder Marnix Norder (PvdA, Stedelijke Ontwikkeling) niet ontkennen, noch bevestigen. Als er geen andere oplossing komt voor de gebouwen, dan moet de gemeente de gebouwen in 2013 kopen. “We zijn wel in overleg met andere ontwikkelaars, maar meer kan ik daarover nog niet zeggen”, aldus de woordvoerster. Risico MAB heeft zonder sanctie de gemeente laten zitten. “MAB bouwde De Kroon in de eerste fase van Wijnhaven. Het bouwen op die locatie, dat doen ze op risico. Ook al is het een zogenoemde AAA-locatie, je weet vooraf nog niet of je als projectontwikkelaar na de bouw wel kopers hebt. En ondertussen moet je wel investeren. In de tweede fase wilde MAB meedoen aan

de herontwikkeling van de oude ministeriegebouwen. In die tijd hebben we daarover een intentieovereenkomst met een bouwrecht gesloten”. Sinds het aantreden van wethouder Norder, ruim vijf jaar geleden, kent de gemeente geen bouwrecht meer, maar een bouwplicht. “We werken met een grondreserveringsovereenkomst. De gemeente doet een aanbesteding of de ontwikkelaar benadert de gemeente met een plan. We maken  afspraken over grondprijs, functies, feitelijk gebruik van de grond en een termijn voor de ontwikkeling tot het verlenen van de bouwvergunning. De ontwikkelaar maakt kosten voor het meedoen aan de aanbesteding, inhuur van een architect en andere voorbereidingen voor de bouw. De gemeente reserveert de grond voor de ontwikkelaar en deze betaalt hiervoor. Als hij zich na het sluiten van de overeenkomst terugtrekt, volgt volgens de overeenkomst een boete”. Dat was in de tijd van de afspraken met MAB dus nog niet opgenomen in de overeenkomst. Dat Eurocommerce met het terugtrekken uit de bouw van de M van Koolhaas dat aan het Koningin Julianaplein had moeten komen, ook zonder boete wegkwam, was volgens de woordvoerster omdat toen alleen de intentieovereenkomst er was en nog geen nadere afspraken voor een grondreserveringsovereenkomst waren gemaakt. “Ik waarschuwde toen al dat het onverstandig was om te roeien met de riemen die je niet hebt”, besluit Wijsmuller.

>Foto: Fotopersbureau Hendriksen-Valk

Hofkapel koningin Anna Paulowna gerestaureerd Vervolg van voorpagina>De restauratie van de voormalige hofkapel van koningin Anna Paulowna in de Russisch- orthodoxe kerk achter het Vredespaleis is deze week afgerond. De geschiedenis van de hofkapel gaat terug tot het huwelijk van Anna Paulowna in 1816 met de latere koning Willem II, ‘de Held van Waterloo’. De broer van Anna Paulowna, de toenmalige tsaar Alexander I, schonk haar ter gelegenheid van haar huwelijk een reisaltaar met iconostase van het Russische leger uit de tijd van de veldtocht tegen Napoleon. Naast de iconostase omvat de collectie zo’n tweehonderd objecten. Door de restauratie is een belangrijk Nederlands erfgoed behouden gebleven en op basis van het testament van koningin Anna Paulowna beschikbaar voor de uitoefening van de Russisch-

orthodoxe eredienst. De kapel heeft nationale erkenning gekregen door opname op de lijst cultuurgoed van de Wet Behoud Cultuurbezit. Hierdoor mag de collectie Nederland niet verlaten. Een deel van de collectie is te zien in het Haags Historisch Museum. Het museum toont de reconstructie van de voormalige hofkapel. De inventaris van deze kapel met kerkzilver, religieuze geschriften en priestergewaden, wordt tot op de dag van vandaag gebruikt in de Russischorthodoxe Kerk van de Heilige Maria Magdalena. Vanaf 14 mei is de kapel van Anna Paulowna aan de Obrechtstraat 9 voor bezoekers geopend op zaterdagen van 14.00 uur tot 17.00 uur. Bovendien kunnen mensen de dienst op zondag bijwonen van 10.30 tot 12.00 uur.

Gemeente reinigt waterpartij voormalig Vitalizee De gemeente Den Haag gaat het water op het dak van het voormalige Kuuroord Thermen Vitalizee verversen. De troep die zich ophoopte in het stilstaande water van de voormalige waterval was vele omwonenden een doorn in het oog. De Politieke Partij Scheveningen stelde vragen en de gemeente treedt nu op. “Wij zijn geen eigenaar, dus we hoeven niets te doen. Maar hier kwamen zoveel klachten over binnen dat we hebben besloten het schoon te maken en het water te verversen”, licht een woordvoerster van wethouder Marnix Norder (PvdA, stadsdeel Scheveningen) toe. De vennootschap Kuur Thermen Vitalizee is op 26 mei 2009 failliet verklaard. Toen de elektriciteit werd afgesloten betekende dat het einde van de waterval. “Het was leuk toen het pompje werkte, maar het

is nu echt vies. Gelet op de vele klachten maken wij het nu eenmalig schoon en gaan in overleg met de curator op zoek naar een duurzame oplossing. Wat dat is, kan ik nog niet zeggen, daar voeren we nog gesprekken over”. Het pand staat nu bijna twee jaar leeg. Daar wordt het niet mooier op, maar daar kan de gemeente niets aan doen. “Dat is een zaak van de eigenaar, daar gaan wij niet over en het zit niet in onze ontwikkelingsplannen”. Pas als er gevaar zou bestaan voor de omgeving, bijvoorbeeld door problemen met de constructie of fundering zou het een zaak van de gemeente worden. “Maar daarover is bij de bouwinspecteur niets bekend”, aldus de woordvoerster. De eigenaar van het pand was onbereikbaar voor commentaar.


11

opinie<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

De laatste dagen van De Volharding? Door Leo Oorschot

Dat sommigen binnen de PvdA van ‘het pad van het socialisme’ zijn gedwaald, was al langer bekend, maar dat PvdA-wethouder Rabin Baldewsingh de klassieken van het socialisme niet kent en dat deze wethouder ook nog de portefeuille Monumenten en Duurzaamheid in zijn beheer heeft, is zorgwekkend. Hoe kan het toch zijn dat een dergelijk belangrijk monument als De Volharding over het hoofd wordt gezien door onze wethouder? Hoe komt een wethouder tot uitspraken als: “Het schijnt een groot monument te zijn, maar ik vind het daar niet meer passen. Daar moeten we eens goed naar kijken”. Bij monumenten gaat het er niet om of iets past, maar om de culturele betekenis van een monument. Het lijkt erop dat het cultureel erfgoed geen hoge prioriteit heeft bij wethouder Baldewsingh, niet voor wat betreft gebouwen en niet voor wat betreft het socialisme. Over zijn criterium ‘passend’ tast men nog in het duister, maar iedereen houdt zijn hart vast. Een paar lessen voor onze wethouder monumentenzorg: De architect Jan Buijs ontwierp met Joan B. Lürsen het kantoorgebouw De Volharding aan de Grote Markt voor de gelijknamige arbeiderscorporatie en het werd gebouwd tussen 1927 en ’28 (Voor de wethouder: de Volharding was een soort vakbond, een organisatie die belangen van werknemers ver-

tegenwoordigt). Het is een modern en rechthoekig gebouw met een compositietechniek die verwijst naar de Stijlbeweging. Lijnen en vlakken lopen door en tijd en ruimte vormen zo een continuüm. Dat deed men uit artistieke overwegingen maar vooral ook uit symbolische overwegingen, men zette zich af tegen de verschrikkingen van de 19de eeuw (Voor de wethouder: het waren toen erbarmelijke tijden met slopen en hoge kindersterfte, enzo). Het gebouw straalde licht uit aan alle zijden, als een grote lampion waarmee De Volharding vooral het licht van de nieuwe tijd en de sociale veranderingen wilde symboliseren. Chris Rehorst schreef er in 1983 een proefschrift over. Verbazingwekkend dat een Haagse PvdA wethouder van monumentenzorg De Volharding niet passend vindt. Duurzaam Een ander punt is de duurzaamheid. In deze tijd van stijgende grondstofprijzen en schoonlege gemeentekas is duurzaam omgaan met gebouwen bijna een maatschappelijk gebod. Gebouwen breek je niet zo maar af als ze niet passend zijn, het zijn geen schoenen die als ze je vervelen gewoon even vervangt door nieuwe. Gebouwen zijn duurzame structuren waar veel geld en energie in is geïnvesteerd. Duurzaam omgaan met leefomgeving en milieu betekent vooral een duurzame omgang met gebouwen. Voor een wethouder die duurzaamheid in zijn por-

tefeuille heeft zou juist instandhouding van gebouwen, ook de niet-monumenten, prioriteit moeten zijn. Een derde les gaat over de portefeuilleverdeling bij de gemeente tussen wethouders. De portefeuille Archeologie en Monumenten is ondergebracht bij een wethouder met verder nog de portefeuilles Volksgezondheid, Media en Organisatie en Duurzaamheid (inclusief milieu). Waarom wordt iemand die zó ver staat van monumenten, archeologie en duurzaamheid wethouder op deze vakgebieden? Wellicht dat deze wethouder goede werken verricht op het gebied van de Volksgezondheid maar van deze wethouder kan geen zinnige visie worden verwacht op het gebied van monumenten en duurzaamheid. Monumentenzorg zou toch eerder bij citymarketing (toerisme!) thuishoren, of desnoods ruimtelijke ordening. Gelukkig is er nu een Engelstalige architectuurgids in de maak, maar nog altijd lopen Chinese architectuurstudenten met gekopieerde papierbundels de grote monumenten van de stad te bewonderen: zoals De Volharding. Wil Den Haag culturele hoofdstad van Europa worden in 2018 dan moet echt het roer om.

Leo Oorschot is architect en onderzoeker in Den Haag

De Volharding, een Haags monument dat wereldwijd bewondering oogst. > Foto: C&R

Pieter Kalbfleisch verdient nog steeds respect Door Theo Monkhorst

Terugkomend van verre, trof ik twee exemplaren van mijn geliefde Haagse weekkrant, met in het oudste een bericht onder een kop die luidde: ‘Wie zijn nog de vrienden van Peter Kalbfleisch?’ Mijn eerste reactie was: ‘Ik’. Want ik ken Kalbfleisch als een aimabel man, die mij nooit kwaad heeft gedaan. In tegendeel, waar ik boeiende gesprekken mee heb gehad en waarvan ik mij met waardering her-

inner dat hij positief reageerde toen het Buurtschap 2005 node een voorzitter van niveau miste en ik hem vroeg of hij dat wilde doen. Voor niks. Een man dus waar je wat aan hebt en die bovendien een warm hart heeft voor Den Haag en dat gratis bewijst in de vorm van allerlei bestuursfuncties. Deze Pieter Kalbfleisch ligt onder vuur van Justitie. Dat weet heel lezend Nederland. Daarom was ik benieuwd naar het pagina grote artikel

uw mening

Haagse Harry

Mogogo Jan Spijk, Den Haag Naschrift redactie: Japanners en Chinezen eten met stokjes. Toch zul je alhier bij Japanse en Chinese restaurants als westerse gast doorgaans de vraag krijgen of je stokjes dan wel bestek wenst. Dat is een kwestie van gastvrijheid. En gastvrijheid is nu precies waar het bij Mogogo aan schortte: zowel de bejegening van de gast, de spuitende fles (geen woord van excuus), de lauwe wijn en alleen contant kunnen betalen. Uit eten in een restaurant gaat over meer dan uitsluitend wat er op tafel verschijnt.

Den Haag Centraal verwelkomt ingezonden brieven van maximaal 200 woorden. De redactie behoudt zich het recht voor deze te redigeren. Vermeld altijd uw adres (en liefst ook uw telefoonnummer), ook wanneer u e-mailt.

© Marnix Rueb

Ik zat er natuurlijk niet bij toen Annerieke Simeone in het Eritrese restaurant Mogogo dineerde en uit haar recensie in Den Haag Centraal is wel duidelijk dat het haar niet beviel. Er gebeuren vervelende dingen als een openspuitende fles en het niet koud staan van die ene fles Chardonnay (was er dan geen fles die wel koud stond?). Maar dit wordt in de recensie wel erg zwaar aangezet, terwijl het eten gewoon goed is, zo valt te lezen. En dan toch niet meer dan een 5? Wat me echt in de recensie irriteerde is de opmerking met opgeheven vingertje: “Bestek wordt niet eens geleverd”. Nee, Annerieke dat is nu typisch Eritrees dat je met stukjes pannenkoek je eten naar binnen werkt. Inderdaad, dat zijn we in ons kikkerlandje niet gewend. Wie Mogogo binnenstapt moet zich even voegen in de traditie van het land: met je handen eten! Heerlijk toch? Op de dinersite Iens scoort Mogogo overigens een ruime 7.

van de hand van niet de minsten in de Haagse journalistiek. Veel nieuws bevatte het niet, het was vooral een recapitulatie van wat ik al wekenlang uit kranten had vernomen. Parmantig werd het stuk beëindigd met de vraag die in de kop stond. Mijn antwoord bleef daarom nog steeds: ‘Ik’. Want ik weet niet wat er werkelijk is gebeurd. Natuurlijk houd ik mijn hart vast over wat ik in kroegen hoor en in kranten lees, maar of het waar is kan

ik niet beoordelen. Het is zeker geen reden om iemand te laten vallen. Sterker nog, als hij veroordeeld zou worden voor wat dan ook, zal ik zeer teleurgesteld zijn en het zal mij pijn doen. Maar zover is het niet, de rechter heeft het laatste woord. Iemand laten vallen in zijn moeilijkste tijd is niet menselijk. Pieter Kalbfleisch en zijn vrouw hebben krediet bij mij. Niet omdat ze in de hoogste kringen verkeren, waartoe ik niet behoor en wat, getuige vele

krantenartikelen, kennelijk veroordeeld moet worden, maar om de ervaring die ik met ze heb gehad. Bovendien, wij veroordelen toch niemand die niet door de rechter is veroordeeld? Of op gronden die niets met de zaak te maken hebben? Laten we vooral blijven denken. Theo Monkhorst is oud-gemeenteraadslid voor de VVD, communicatieadviseur en dichter/schrijver.


12>interview Vilan

Het nachtkoekje

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

Marnix Rueb, striptekenaar

‘Haagse Harry doet dingen die ik zelf niet durf’

Diep ontzag heb ik voor degenen die kwaliteitsrestaurants bezoeken. De mensen die wijn proeven, die goede redenen vinden om een gerecht terug te sturen naar de keuken, die kookboeken en recensies schrijven. Goed dat ze er zijn. Ik lees ademloos hun berichten over de culinaire wereld, al ontbreekt er vrijwel altijd dat ene element in, dat mij zo aanspreekt. Dat is het koekje. Koekjes zijn stiefkindjes. Je krijgt ze ergens bij, dus volwaardig als consumptie worden ze niet gezien. Bijzaak, nooit hoofdzaak. Naast de koffie op een schoteltje. Eéntje. Ook zo zuinig. Als het koekje er tenminste al is. De weinige keren dat ik een restaurant bezoek, hoop ik altijd op dat ene koekje, om redenen die niets met de maaltijd te maken hebben. Ik neem het mee naar huis, stiekem in het servet gevouwen of in een velletje papier uit mijn handtas. Zijn er andere gasten, dan hoop ik altijd dat ik hun koekjes ook krijg. Erom vragen durf ik niet, omdat niemand begrijpt hoe belangrijk een koekje kan zijn. Thuis leg ik de koekjes in de keukenla, nog steeds in de noodverpakking. Zien wil ik ze niet, want zien is eten en dat moet niet. Ze horen er te zijn wanneer het moment komt. En dat moment dient zich altijd aan in de nacht. Ik word wakker en voel me van slag. ’s Nachts is alles erger, dus waar ik ook aan denk, wat ik ook voel, het versterkt zich in het negatieve. Hoe het toch met mij verder moet. Wie er van mij zal houden als ik oud en ziek ben. Of ik misschien snel zal doodgaan en hoe moet het dan met mijn kleine rode kater Tim. Dan ben ik bang voor alles, ook om iemand op te bellen voor wat begrip. Iemand ’s nachts storen, nee, na negen uur ’s avonds bel ik al niemand meer op. Op zo’n moment herinner ik me opeens dat ik nog een koekje heb liggen in de keukenla. Het is overdag nauwelijks voor te stellen wat een troost een goed gemaakt koekje in de nacht kan bieden. Even vergeten, enkele zoete minuten, dan wat dobberen op de nasmaak. De herinnering aan het restaurant. Hoe de avond was. De dag. Zo raak ik dan geleidelijk aan het soezen, en vervolgens val ik in slaap. Hoe beter het koekje, hoe beter de troost. Voor mij is elke culinaire avond een voorafje van dat ene: een nachtkoekje. Vilan van de Loo

Op school wilde Marnix Rueb (56) niet deugen. De hele dag poppetjes tekenen en een beetje voor zich uit zitten dromen. Drie keer bleef hij zitten in de vierde klas Gymnasium. Uiteindelijk stemde zijn vader er teleurgesteld in toe dat Marnix ging werken. Gaandeweg maakte hij van het tekenen zijn beroep. Marnix werd illustrator. In 1991 brak hij door met zijn platte held Haagse Harry. Binnen de kortste keren was hij de best verkopende striptekenaar van Nederland. ‘Pas bij dat eerste album kon mijn vader trots op me zijn’. Deze week debuteert Haagse Harry als cartoon in Den Haag Centraal.

Door Coos Versteeg Het elektriciteitshuisje schuin tegenover de woning van tekenaar/illustrator Marnix Rueb bevat een enorme schildering van Haagse Harry. In huis hangen her en der posters van de constant scheldende Haagse held aan de muur. Harry is alom aanwezig, niet alleen in de rokerige werkkamer van de artiest. Harry is echt onuitwisbaar in het leven van Marnix Rueb. Je kunt zelfs wel zeggen dat er een leven voor en na Harry is. Van het ene op het andere moment was hij er: de grofgebekte Hagenees met een matje en flink wat kilo’s overgewicht. We schrijven 1991. Marnix weet nog goed hoe hij zat aan te hikken tegen een opdracht voor het Haagse uitgaansblad Doen, waar zijn broer Robert-Jan toen hoofdredacteur was; hij moest illustraties maken bij een artikel over Haagse literatuur. “Ik kwam niet verder dan iets met Couperus. En ineens dacht ik: ik verzin zelf een dichter. Dat werd Haagse Harry met zijn erotische gedicht ‘Kankâh-hoeâh’. Harry sloeg in als een bom. Drie jaar later lag er het eerste album Kap Nah, waarvan er binnen de kortste keren 140.000 exemplaren over de toonbank gingen. Andere Harry-albums volgden, er kwam enige merchandising, Harry werd ingezet bij gemeentelijke campagnes en zijn taalgebruik vormde de basis voor het Groen-Geile Boekie. “Van zoiets kan je als tekenaar alleen maar dromen. Ik verdiende al twintig jaar mijn brood als illustrator, maar pas bij dat eerste album kon mijn vader trots op me zijn. Daar

liepen wethouders rond en journalisten. Toen had hij er vrede mee met wat ik deed”. Benoordenhout Opmerkelijk dat juist zo’n keurige Benoordenhoutse jongen uit een familie van juristen de geestelijk vader werd van een platte stripfiguur uit de Schilderswijk. “Mijn vader vond wat ik deed tamelijk grof. Koot en Bie gingen hem al te ver”. Marnix zette zich vanaf zijn pubertijd al af tegen zijn milieu. “We woonden op de Wassenaarseweg, aan het begin bij de Van Alkemadelaan. Ik voelde het als iets beklemmends. Dat buurtje

‘Ik vind echt dat alle Europese striptekenaars zijn beïnvloed door Mad en ik las tot mijn grote genoegen dat men weer een Nederlandse uitvoering wil lanceren’

met allemaal regels. Met inderdaad de buurman die je bal lek stak als-ie in zijn tuin kwam. Of die meneer die ging klagen als er zo’n veertje van het badmintonnen op zijn auto kwam. Dat kon wel eens een buts in de lak geven. Mijn broers en ik zaten op Wolters, het was de bedoeling dat we allemaal rechten gingen studeren in Leiden. Mijn oudste broer, met wie ik het trouwens ontzettend goed kan vinden, heeft dat ook zo gedaan. Die is notaris geworden. Maar ik werd recalcitrant. Ik ging op blote voeten door het Benoordenhout lopen, een spijkerbroek met de rafels eraan”. In combinatie met het niet aflatende schooldrama, zag vader Rueb het donker in. Tekenen deed Marnix Rueb van kinds af aan al. En strips lezen, ook al werd daar in zijn jeugd nog op neergekeken. “Er werd thuis wat laatdunkend over gedaan, maar er is me nooit een strobreed in de weg gelegd. Komische strips als Guust Flater, Suske en Wiske. En ik verslond echt het blad Mad. Ik vind echt dat alle Europese striptekenaars zijn beïnvloed door Mad en ik las tot mijn grote genoegen dat men weer een Nederlandse uitvoering wil lanceren”. Nadat Marnix had bedacht dat school, studie en een degelijk leven als jurist hem een stap te ver was, ging hij serieus over een bestaan als tekenaar denken. Maar dat leek destijds nog heel erg toekomstmuziek. Uitzendbureau “Toen ik achttien was mocht ik eindelijk van school. ‘Ga dan maar werken’, zei mijn vader. Via een uitzendbureau kwam ik bij V&D. Daar

>Foto: Raymond van Houten

werkten in die tijd wel 2000 mensen, uit alle lagen van de bevolking. Ik kwam tot de ontdekking dat er ook andere werelden bestonden dan het Benoordenhout. Mensen die je niet tegen kwam in de Van Hoytemastraat. Ik vond het er heel erg leuk. En ik vond het toen ook heel belangrijk dat ik andere mensen leerde kennen. Zodoende vertrok Marnix naar de Schilderswijk. En daar werd de voedingsbodem gelegd voor Haagse Harry. “Op het Vaillantplein liepen de Harry’s de hele dag onder mijn raam langs. In te grote gympen, met los gestrikte veters en een matje. Kankâhdit, Kankâh-dat”. Haagse Harry is ongenuanceerd, een beetje rechts, maar goudeerlijk en met het hart op de tong. Dat gaat gepaard met grof vloeken. Marnix: “Ik heb wel brieven gehad van De Bond tegen het Vloeken, maar ik heb ze gezegd dat als ik de vloeken weg zou laten, dat ik dan alleen maar lege tekstballonnen kreeg. Ik kan er niets mee. Ik probeer echt niet zoveel mogelijk vloeken op een pagina te krijgen. De werkelijkheid is tien keer erger. Dat is nu eenmaal plat Haags. Een kankâhbakkiekoffie drinken. Het zit zo in de


13

interview<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

‘Ik ben een luie tekenaar. Als ik een keer het Vredespaleis in een plaatje nodig heb, teken ik er snel een paar bomen voor, want anders moet ik dat hele gebouw gaan tekenen’

spreektaal van de Hagenees dat het me echt verbaast dat mensen er nog aanstoot aan nemen. Het heeft niets met die vreselijke ziekte te maken, zoals het ‘We gaan op jodenjacht’ van Lex Immers niets met joden van doen heeft. Dat is de taal van de supporters. Harry scheldt echt iedereen uit. Een Duitser is een Kankâhkrâht”. Marnix Rueb wil niets aan Haagse Harry veranderen. “Ik heb er wel eens spijt van dat Harry en zijn vriendin Bjanka zo dik zijn. Want dan blijft er zo weinig ruimte over in de rest van het plaatje, waar ook nog tekstballonnen moeten. Maar dik tekent leuker. Bovendien ben je dan lekker snel klaar. Ik ben een luie tekenaar. Als ik een keer het Vredespaleis in een plaatje nodig heb, teken ik er snel een paar bomen voor, want anders moet ik dat hele gebouw gaan tekenen”. Maar nee, Harry gaat niet afvallen. Harry komt ook nooit buiten Den Haag, Harry blijft zoals hij al tien jaar is. Alterego “Dat karakter heeft zichzelf gevormd”, zegt Marnix Rueb over zijn geesteskind. “Natuurlijk is het een

soort alterego van me. Harry doet dingen die ik zelf niet durf. Hij is een perfecte uitlaatklep voor mijn cynisme”. Vaak heeft Marnix Rueb nagedacht over een bekakte tegenhanger. Vier jaar geleden hebben we er zelfs samen over gesproken of die niet zijn entree in Den Haag Centraal moest maken. Rueb: “Het blijft in mijn hoofd spelen. Qua taal is het exact hetzelfde, al komt het plat Haags uit je huig en zit het bekakt Haags tegen je tanden. Maar zo’n bekakte stripfiguur is niet leuk, ben ik bang. En ik wil toch altijd grappen maken. Je zag dat bij Jiskefet met de Lullo’s, na vier afleveringen heb je alles gezien. Het komt elke keer neer op hetzelfde trucje”. “Ik sluit niet uit dat ik met de cartoon in Den Haag Centraal wel eens iets zal maken waar Harry niet aan meedoet. Als de situatie zich ineens voordoet, teken ik iemand anders. Want ik wil wel proberen een beetje aan te sluiten bij de actualiteit”. Dat is meteen het tegenstrijdige in Rueb, want hij haat tegelijk de druk die dit met zich meebrengt. Vorig jaar tekende hij bij de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen de voorpagina van Den

Haag Centraal met PVV-lijsttrekker Fritsema als een triomfantelijke King Kong bovenop het stadhuis, terwijl een vrouw met een hoofddoekje wat angstig wegkijkt . “Ik zat er vreselijk mee hoe ik iets leuks kon maken, dan blijf je maar malen en ineens zag ik dat glimmende gezicht van die man en toen wist ik het. Maar je blijft als tekenaar onzeker of het echt leuk is”. Vegter Onvermijdelijk komen we uit bij Jaap Vegter, de chroniqueur van de Haagse samenleving die in 2003 onverwachts overleed. Ook Vegter was van keurige komaf en stak graag de draak met dat burgertruttige Haagse milieu. Maar hij was er tegelijk verknocht aan en die haat-liefde verhouding was de voedingsbodem voor zijn werk. Hoewel compleet anders, heeft Marnix Rueb tegen wil en dank die rol van commentator op de Haagse samenleving overgenomen. Rueb: “Toen ik nog niet zo lang bezig was, zag ik hem wel eens zitten in Café 2005, maar ik durfde hem niet te benaderen, zo stoïcijns als-ie daar zat. Later kwam ik er pas achter dat hij net als ik gewoon heel erg verlegen was. Bij de verschij-

ning van mijn eerste album belde hij me op: ‘Op deze manier geven we Den Haag er op twee kanten van langs’. Ik mocht hem altijd bellen, als het maar nooit tussen woensdagavond en vrijdagavond was, want dan liep hij dagenlang met die klotecartoon voor de Haagse Courant in zijn hoofd. Dat herken ik natuurlijk heel goed, de druk van die deadline. Ik heb het werken voor een krant ook altijd van me weg gehouden. Een paar weken na Vegters dood belde de Haagse Courant of ik zijn plek wilde overnemen. Maar ik wilde niet in zijn voetsporen treden. Dat durfde ik niet aan. Ik vond Vegter bijna elke week geweldig. Ik moet er nu toch maar eens aan geloven”. Die schuchtere houding staat in schril contrast met de verkoopcijfers van de Harry-albums en wat daar verder nog bij komt. “Dat is toch die verlegenheid die kennelijk bij dit vak hoort. Als ik een groter ego had gehad, was ik wel cabaretier geworden. Als je dan een stel goede grappen hebt, kun je daar een jaar mee vooruit. Maar ik wil niet eens een podium op. Ik word veel gevraagd voor lezingen en seminars. Ik zeg altijd nee. Nog steeds lever ik

trillend mijn tekeningen in. Is het wel leuk genoeg? Zo laat mogelijk inleveren, nog weer even iets verbeteren. En de hele tijd dat gepieker in je hoofd. Ik heb ook altijd een bloknoot bij mijn bed, als ik bij het indommelen een idee krijg, schrijf ik het meteen op want anders weet je het de volgende ochtend niet meer. Soms lees ik de volgende ochtend trouwens aantekeningen waar ik helemaal niets meer van begrijp”. Marnix Rueb draait zichzelf een zware shag uit zijn pakje Van Nelle en schuift wat aan de hoge tekentafel die hij speciaal heeft laten maken, omdat hij tijdens het werk last van zijn rug kreeg. “Stripfiguren worden nooit ouder, maar ik merk wel dat ik de vijftig ben gepasseerd. Ik kan ook niet meer nachten doortekenen. Dat deed ik altijd het liefst, maar mijn vriendin Nienke werkt overdag dus dan probeer je toch het ritme wat meer op haar af te stemmen. En dat bevalt me nu ook beter”. Achter hem, bij de wand waar drie computers naast elkaar staan, hangt een reeks Harry’s als trofeeën aan de muur. Marnix wijst op een Harrycartoon ‘Gabbâhs teige Vreimdelingehaat (behalleve Dùitsâhs)’. “Daar was weer een Duitser boos over. Dan kun je zien dat ze ècht geen humor hebben”.


14>

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

}<(l(tp$=adbcae<

Den Haag entraal

209 5 nummer jaargang

is op de volgende adressen verkrijgbaar PRIMERA JAISRI FA. SELECTA TE WERVE J OZCAN FA. BAGCI FA. DE JONGENS FA. DE VULPEN BRUNA GERLA FA. SADIA PRIMERA APPELSTRAAT FA. CARLA PRIMERA VAN DER ZWAAN FA. DASTAN FA. DE JONG FA. HAKIM TABAKSSHOP K2 MATCH-BOX TOTAALGEMAK JUL. PLEIN SWART EN STROUS CARSERVICE BOEKHANDEL VAN HOOGSTRATEN STRIPBOEKHANDEL WALK IN KIOSK HET BOEK GEMAKSHALVE SIGARENMAGAZIJN CANARAT DE JONG TABAKSHOP W. DOORSCHODT BAKSI MULTISERVICE BRUNA 0730 BRUNA-AKO CS 1022 BRUNA 8119 AKO 701172 HS 2 (BUITEN) AKO 700332 HS 1 (HAL) SELEXYZ VERWIJS 700141 RUWARD KIOSK APPELTJES V.ORANJE AKO RIJNSTRAAT 702020 G.DE GRAAFF TOBACCONIST KELLY EXPATS SHOPPING READ SHOP KOOIJMANS PAAGMAN MIN BUITENL. ZAKEN PKT/RS BOBBE OPENB.BIBL.H.COSTERSTR. DIENST OPENB.BIBLIOTHEEK KIJKDUINPARK BV/SUP.MARKT DE TABACOTIEK FA. L.T.M. VAN DER SPRONG LEESKRING DEMOB DAILY SHOP HOYTEMA SHELL GAS AND POWER

BOUWLUSTLAAN 95 IN DE BOOGAARD J64 HOEFKADE 35 : UNIT 20 PAUL KRUGERLAAN 58 REINKENSTRAAT 93 FREDERIK HENDRIKLAAN 179 GENTSESTRAAT 56 A KEIZERSTRAAT 33 APPELSTRAAT230 DE SAVORNIN LOHMANPLEIN 19 E TURFMARKT 18 DENNEWEG 132 A BANKASTRAAT 85 WAGENSTRAAT 75 WAGENSTRAAT 113 PARKWEG 280 A KONINGIN JULIANAPLEIN 7 RIJKSSTRAATWEG 451 NOORDEINDE 98 HERENGRACHT 13 W. ROOYAARDSPLEIN 32 DELTAPLEIN 505 HOBBEMASTRAAT 190 PRINS HENDRIKSTRAAT 74 PALETPLEIN 85 PAUL KRUGERLAAN 282 FAHRENHEITSTRAAT 536-546 KON. JULIANAPLEIN 10 A.DIEPENBROCKHOF 90 STATIONSPLEIN 33 STATIONSPLEIN 49 ACHTEROM 46 VAN DER KUNSTSTRAAT 49 MOLENSTRAAT 23 RIJNSTRAAT 14-A HEULSTRAAT 27 PIET HEIN STRAAT 105 THERESIASTRAAT 93 FREDERIK HENDRIKLAAN 217 PRINS CLAUSLAAN 5 BINCKHORSTLAAN 289C HOBBEMAPLEIN 30 KALVERMARKT 83 WIJNDAELERWEG 27-29 LOOSDUINSE HOOFDSTR. 180 HET KLEINE LOO 386 KERKETUINENWEG 97 VAN HOYTEMASTRAAT T/O 42 C.VAN BYLANDTLAAN 23 / DEUR C-23

2544 JP 2284 KJ 2526 BN 2571 HL 2517 CS 2582 CA 2587 HV 2584 BB 2564 EL 2566 AC 2511 BT 2514 CL 2585 EH 2512 AR 2512 AZ 2271 BH 2274 JD 2245 AC 2514 GM 2511 EG 2597 GS 2554 GH 2526 JT 2518 HV 2526 GZ 2571 HS 2561DJ 2595AA 2551LD 2515BV 2515BW 2511AK 2521BA 2513BH 2515XP 2514ER 2518CE 2593AC 2582CB 2595AJ 2516BC 2526JB 2511CB 2554BZ 2552AL 2592CK 2544CZ 2596ER 2596HP

DEN HAAG RIJSWIJK DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG VOORBURG WASSENAAR DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG DEN HAAG

Interview

ton Beeldfeuille

jlage Speciale bi voor een stijn speciaal fe

l.net

centraa

vrijdag

13 mei

2010>

uitgave

van

Den

Haag

Centraa

l > Korte

Poten

9A, 2511

EB Den

Haag

> tel.

(070)

364

40 40

enhaag > www.d

Carte,

In deze ROC

ueb, Marnix R van de vader arry Haagse H

n Vincent va Gogh in Den Haag

Culinair

€ 1,75

r van eitstoe de kwalit Bio Futura ent – van kingen ire evenem e culina elijke verpak Haags vriend het enige ri – milieu Antino

mil ie al: A la Centra e wijnfa ratisch Den Haag e van met de aristoc lijke uitgav eting smake – een ontmo

UIT

iaan Mondr

> ww w.den haagce ntraal .net > uitgav e van

week leis is deze Vredespa oeid om de achter het ermee gem . hodoxe kerk en waren ervator, N.W Russisch-ort rond. Enkele tonn et hter en cons afge Archimandri n. Voorvec helemaal te herstelle heropening. ere de in ns collectie ezig tijde ook aanw Conijn, was

gische lderijen, litur de vele schi en bezoeeren. Met iconen hebb de ie te bewond essievaandels en l in volle glor proc van de kape , tapijten, restauratie gewaden tekort. De ogen kers al snel

OPCW LIBRARY CRIMINAL COURT BRUNA 0703 PAAGMAN PRIMERA DE KONING BRUNA 8156 BRUNA 0945 THE GOOD NEWS SHOP AKO 700317 SCHEVENINGEN CROWNE PLAZA PROM. BOEKHANDEL SCHEVENINGEN DAILY SHOP VOORSCHOTEN BRUNA 0954 BKH.DE KLER BV DUINRELL SUPERSTORE BV DAILY SHOP

agend a

Den H aag Ce ntraal > vrijd ag 13 m ei 2011

sen tijdens de vele fond pagina 10. Conijn en verder op ori zetten etje. Lees vader Grig in het zonn Nikon en dankdienst een speciale m ne van Egdo > Foto: Eveli

J DE WITTLAAN 32 MAANWEG 174 PR. FREDERIKLAAN 197 KAMPERFOELIE 12 DAMLAAN 22 HERENSTRAAT 5 PR.J.F.PROMENADE 154 PATENTLAAN 2 G.DEYNOOTWEG 990 VAN STOLKWEG 1 KEIZERSTRAAT 50 SCHOOLSTRAAT 13 VAN HOGENDORPSTRAAT 135 LANGSTRAAT 148 DUINRELL 1 LANGSTRAAT 192A

2517JR 2516AB 2263HA 2262AE 2265AN 2282BN 2284DC 2288EE 2586BZ 2585JL 2584BK 2251BE 2242PE 2242JZ 2242JP 2242JZ

DEN HAAG DEN HAAG LEIDSCHENDAM LEIDSCHENDAM LEIDSCHENDAM RIJSWIJK RIJSWIJK RIJSWIJK SCHEVENINGEN SCHEVENINGEN SCHEVENINGEN VOORSCHOTEN WASSENAAR WASSENAAR WASSENAAR WASSENAAR

Ingezonden mededeling

Trompstraat 276

ns

ma

Galerie Helder

Toussaintkade

Grand Café Room

openingstijden alle deelnemers vrijdag: 27 mei 19.00 - 23.00 u. zaterdag: 28 mei 12.00 - 18.00 uur zondag: 29 mei 12.00 - 18.00 uur Meer informatie www.galerieariana.nl en www.artesinlimites.eu

vrijdag 27 mei, 19.00 uur opening CAFÉ Blooming 20.00 uur Livingstone Joke van Katwijk Bij zonsondergang Arte Sin Limítes spectaculaire light and art show: “Origin and Light”

Galerie 91

Asian Antiques

Galerie Atelier Beeld

Arte Sin Limites

Eigen Stijl

Zeestraat 40

De Vlaming

Chiefs & Spirits

Seasons Galleries

Anna Paulownastraat

s Ta

Notre Dame

Café Blooming breakfast, lunch

Galerie Ariana

88

t1

a tra

Pura Vida Interior

ls

de

n Vo

a tra

Anton Art & Design

0

t2

Prinsestraat

ANTI EK- & BO EK ENM ARKT DEN LANG HAAG DON E VOO D E RHO R OPEN DAG UT & ZO INGS NDAG TIJD 1 0-18 T/M 26 S EPTE UUR MBER

Mesdag Collectie

27, 28 en 29 mei MESDAG KWARTIER KUNSTROUTE ‘Kunst verlicht!’ van Vredespaleis tot Grote Kerk

Livingstone gallery

Centrum

zaterdag 28 mei 15.00 - 18.00 uur Galerie Ariana Workshop “keramiek beschilderen” door kunstenaar Pala Salih zondag 29 mei 16.00 - 18.00 uur Galerie Beeld Opening expositie van Bahram


15

cultuur<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

Wolfert Brederode met ‘Batik’ in Koorenhuis

‘Jazz is nieuwsgierige muziek’ Door Bert Jansma

Op 18 mei geeft hij een concert met zijn nieuwe formatie ‘Batik’ in het Koorenhuis, kortgeleden kwam de tweede cd van zijn Wolfert Brederode Quartet uit op het befaamde ECM-label (‘Postscriptum’) en voor de laatste première in Branoul van Couperus’ ‘Noodlot’ schreef hij de theatermuziek (viool en harp). Bij de Branoul-voorstelling ‘Schaduwkind’ zat de Haagse jazzpianist Wolfert Brederode destijds zelf op het podium voor zijn improvisaties, in feite is hij hier maar weinig ‘live’ te horen. Bebop, postbop of gewoon bop-georiënteerde muziek speelt hij dan ook niet. Hij is componist en improvisator van subtiele, moderne Europese jazz, met een onderstroom van klassieke invloeden. Een pianist die – zoals een Duitse recensent schreef – ‘meer suggereert dan hij speelt’. Dat Koorenhuis is een plek die Brederode goed kent. Hij geeft er les en keek al eerder watertandend naar de grote zaal van het kunstencentrum. “Een prachtige zaal”, vindt hij, “en ik ben al jaren aan het pleiten om daar iets meer mee te doen. Het zou te gek zijn als in zo’n Koorenhuis, al was het maar één keer per week, een internationale band te horen zou zijn. Ik ga zelf voor muziek naar Amsterdam, Rotterdam of Utrecht, zelden naar Den Haag. Terwijl Den Haag toch een mooie stad voor muziek is. Er is een conservatorium, er is een eigen orkest, alle kenmerken zijn er, maar een centraal jazzpodium – met een volwaardig budget – ontbreekt”. ECM-jazz Wolfert Brederode is de enige Nederlandse jazzmusicus die de kans kreeg cd’s op te nemen voor dat ECM-label van de Duitse muzikant Manfred Eicher. Een label dat een zeer eigenzinnige koers vaart in de jazz. Gemakshalve is de kreet ‘dat is typisch ECM-jazz’ gemeengoed geworden, maar het ligt gecompliceerder, vertelt Brederode.

“Je moet ECM niet teveel in één bepaalde hoek zetten. Je hebt er het Art Ensemble of Chicago naast de muziek van Arvo Pärt, of die prachtige dingen van pianist Andras Schiff die Bach speelt. ECM geldt dan als een label voor Europese muziek, maar veel van de artiesten die er zaten en zitten vormen mijn jazzgeschiedenis: Keith Jarrett, Charles Lloyd, John Abercrombie, Richie Beirach, dat soort mensen. Het is dus veel breder, en het is voor mij een hele eer daar bij te zitten. Manfred Eicher had mij gehoord als begeleider van zangeres Susanne Abbuehl en vroeg me wat dingen te sturen die ik onder m’n eigen naam doe. Opnames van ‘live’-optredens, demo’s en dergelijke. Hij was direct geïnteresseerd in mijn kwartet. En leden van mijn kwartet kende hij via andere ECM-opnames, zoals klarinettist Claudio Puntin en bassist Mats Eilertsen”. Dat Wolfert Brederode Quartet is internationaal (musici uit Zwitserland en Scandinavië) en dus logistiek moeilijk bij elkaar te krijgen voor zomaar een optreden ergens. Het nieuwe ‘Batik’ is puur Nederlands en komt voort uit het duo dat Brederode vormde met drummer Joost Lijbaart. “Als leden van het Yuri Honing kwartet maakten we een tournee door Indonesië en dáár hebben we veel gefilosofeerd over hoe we verder wilden. Vandaar de naam ‘Batik’. Met bassist Mark Haanstra en gitarist Ed Verhoeff (akoestisch en elektrisch) erbij kan deze band af en toe tegen de pop aanschuren. Beiden zijn zij bijvoorbeeld grote liefhebbers van Radiohead. We spelen eigen werk, met inbreng van elk bandlid. Ikzelf schrijf m’n eigen stukken als een soort ‘lead sheet’, heel magertjes, alleen akkoorden en melodie. De invulling laat ik aan de band over waar vaak veel betere ideeën uit ontstaan”. Filmisch Gevraagd naar de omschrijving van zijn eigen stijl, aarzelt Wolfert Brederode even. “Lastig, ik hoor vaak de

term filmisch. Zangeres Jeanne Lee die hier les gaf, zei het heel grappig na afloop van een concert: ‘I had a very nice flight’. Ik vind het zelf mooi als ik er beelden bij zie, muziek waar je binnengezogen wordt. Met deze groep trekken we ook publiek dat niet specifiek in jazz is geïnteresseerd”. Over zijn eigen weg naar de jazz: “Ik begon op het conservatorium met klassiek. Maar ik improviseerde wel. Ik denk dat ik 14 of 15 was toen ik Dave Brubeck hoorde. Een waanzinnige ‘live’-

'Ik ben al jaren aan het pleiten om meer met het Koorenhuis te doen'

versie van ‘Take five’. Heel gaaf, een mooie sfeer, maar ik snapte er geen bal van. Pas toen ik later Keith Jarrett met ‘Jazz and the flower’ hoorde, had ik direct een link. Eindeloos op C-mineur blijven en dat helemaal uitmelken, dat sprak me toen aan. Omdat het zo vrij is, zo zweeft, iets dat ik kende van contemporaine klassieke muziek. Dat zei me meer dan liedjes met een basisvorm van thema-solo-solo, vier om vier, thema-en-uit”. Toen kwam de bewegwijzering van leraren als Rob van Kreeveld (“fascinerend om naar zijn muziek te luisteren en hij heeft me in de jazz ingewijd”) en wijlen Frans Elsen (“niet alleen een pianist, maar een totaalmusicus”) en het definitieve ‘turning point’: de muziek van het Bill Evans-trio en de plaat ‘Kind of blue’. “Jazz is vooral nieuwsgierige muziek”, karakteriseert Brederode, “jazz is heel erg open. Pop, klassiek, ‘minimal music’, volksmuziek, goede jazzmusici kunnen dat allemaal integreren in plaats van kopiëren. Dat is het fijne van jazz”.

Wolfert Brederode. > Foto: PR

Jill Stolk schrijft over het universele achter het Indische Jill Stolk (1949) wilde van jongs af aan ‘iets met muziek’, ‘iets met bewegen’ en ‘iets met schrijven’. Ze is muziekpedagoge, yogadocente en schrijfster geworden. Deze week komt haar nieuwe boek uit: ‘Ademtocht’, over haar gestorven broer die ze decennia later in haar achtertuin ziet staan. En over het Indische verleden dat altijd een rol blijft spelen. Door Thijs Kramer

“Ik heb altijd willen schrijven. Ik bewonderde Couperus, Emants, Teirlinck, maar voelde me niet bepaald één van hen. Toen ik begon, wist ik niet wat mijn onderwerp was. Er zat een tekst in mijn hoofd en daar ben ik mee aan de slag gegaan, zonder plan en zonder opzet. Het bleek over de kampervaringen van mijn vader te gaan en over mijn eigen Indisch-zijn. Maar het gebeurde buiten mij om. Zo is mijn eerste boek ‘Scherven van Smaragd’ ontstaan. Je kunt je achtergrond niet verloochenen, die is gegeven. Maar het zou te gek voor woorden zijn als ik alleen over dat Indische kon schrijven. Dat vind ik te beperkt. Als hoofdthema blijkt het evenwel tamelijk onvermij-

Jill Stolk. > Foto: PR

delijk te zijn. Wat ik doe is het proberen te relativeren en te gaan zoeken naar het universele achter dat Indische. Mijn huidige boek gaat dan over uitgestelde rouw, over de rol van het bovennatuurlijke op het dagelijks leven, over familieverhoudingen en de wonderbaarlijke wegen van het geheugen. Alles in een context van een Indische familie in Den Haag in de ja-

ren 50. Het boek gaat ook over anders zijn. Wij Indische Nederlanders vielen toen op in het straatbeeld. Ik beschrijf een scène waarin we met het gezin naar Meer en Bos gaan en daar langdurig en zonder gêne aangestaard werden. Het waren benauwde jaren, die jaren 50. Dat voelde je als kind ook. Als groep kenmerkten de Indische Nederlanders zich door bescheidenheid, integriteit en het zich altijd maar aanpassen. Toen al vatte ik het plan op om de bedeesdheid en bescheidenheid van de Indische Nederlanders niet over te nemen. Ik was een brutale kleuter. Ik wilde al vroeg iets met muziek, met bewegen en met schrijven. En geen gevestigde vorm, dat wilde ik allemaal zelf gaan uitzoeken. Niet helemaal, natuurlijk. Ik ben wel naar het conservatorium gegaan en heb een yoga-opleiding gevolgd. Maar vanaf het begin was ik tegen de vormen die men mij wilde opleggen. Helemaal daaraan ontsnappen lukt natuurlijk niet. ‘Vijfdagenverslag’ Met een broer of zus deel je een universum. Mijn broer had precies dezelfde dingen gegeten, dezelfde ouders geobserveerd. Door het noemen van een sleutelwoord weet je van elkaar exact

waar je het over hebt. Met zijn overlijden ben ik dat kwijtgeraakt. Het boek is autobiografisch, maar het is natuurlijk de herinnering van een herinnering. Wat ik beschrijf in het boek, dat ik hem decennia later opeens in mijn achtertuin zag staan, is echt gebeurd. Ik heb me natuurlijk zitten afvragen, verzin ik dat nou of is het echt? Ik kijk er ongelovig tegenaan, maar het bovennatuurlijke heeft een grote plek in dit boek. Zoals ik in het boek beschrijf, ben ik bij een helderziende geweest. Die zei dat m’n broer in gevaar was. Maar dan weet je niet in welke richting je moet denken. Het was dus al bekend, wat er ging gebeuren. Na zijn overlijden heb ik een ‘vijfdagenverslag’ geschreven. Een dagboek dat loopt vanaf het moment van zijn overlijden tot aan zijn begrafenis. Dat verslag komt in het boek ter sprake, maar ik heb het niet meer gelezen. Dit materiaal wordt niet met de tekst van het boek vermengd. Destijds dacht ik: als ik dit maar noteer, dan ben ik er klaar mee. Rommelen Op een middag in augustus ben ik begonnen met schrijven over deze episode. Helemaal niet met het plan een

boek te schrijven en uit te brengen! Ik had nog tijd en dacht, laat ik maar wat opschrijven en dat was het begin. En het werd langer en ik ben gaan rommelen in dagboeken en aantekeningen. Schrijven is leuk en lekker. Ik noem het zelf een registratiedrang. Ik ga nooit zitten met de gedachte dat ik een boek moet schrijven. Dat vind ik veel te tricky. Gaandeweg kom je erachter wat het is. Dan blijft dat schrijven ook leuk. Ik ben een freak met pennetjes. Ik schrijf met een vulpen en daarna zet ik het op mijn computer en ga ik de aantekeningen verwerken. Dan kun je beter nalezen en kijk je er anders tegen aan. Ik heb me wel afgevraagd, of m’n broer het wel goed zou vinden dat ik over hem schreef. Ook weer dat Indische; mag ik dit wel doen? Maar toen het klaar was, heb ik signalen gekregen dat hij het leuk vond. Vlak voor het boek af was, ontmoette ik iemand die een goede vriend van mijn broer was geweest. Hij stuurde me een foto van hem. Nu voelt het alsof hij weer opgenomen is in het gewone leven. ‘Ademtocht’ is te koop in de boekhandel en ook rechtstreeks te bestellen via www.witteuitgeverij.nl . Prijs € 14,90


16>cultuur

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

Fris cabarettalent beklimt met plezier het podium Liefhebbers van cabaret vallen met hun neus in de boter bij de theaters Diligentia en PePijn. Daar is dezer dagen een hoop te zien, te horen en te lachen: de Finalistentour 2011, Daniël Arends en Veronique Sodano zorgen voor verfrissende humor met inhoud. Door Olivier van Nooten

De drie finalisten van het Leids Cabaret Festival 2011 toeren sinds eind februari langs de Nederlandse theaters. Sinds 1978 is het festival een vooraanstaand podium voor jong cabarettalent. Eerder al werd er gespeeld door bijvoorbeeld Lebbis en Jansen, Kees Torn, Sanne Wallis de Vries, Najib Amhali, Sara Kroos, Javier Guzman, Wim Helsen en Katinka Polderman. De finalisten van dit jaar kunnen goed met elkaar overweg, blijkt uit de woorden van winnaar Gijs van Rhijn. “Wonderlijk, want je moet het met elkaar treffen”, vertelt hij over de samenwerking met Lennaert Maes – die de publieksprijs won – en het duo Rauw Spul. Als je 45 optredens verzorgt, ga je ‘heel intensief met elkaar om’. De sfeer van de tour heeft iets feestelijks, mede dankzij de late avonden en verre ritjes (Van Rhijn woont in Groningen). Door de ‘enorme boost ervaring’ blijft de voorstelling groeien. Naast de reacties van het publiek was ook het juryrapport een aanzet tot lichte wijzigingen. Zo heeft de cabaretier meer interactieve elementen in de show verwerkt. Als muziekdocent is hij bekend met deze mechanismen, hoewel het publiek in een theater anders is dan de leerlingen in een klas. ‘In een theater moet je het publiek zien vast te houden, terwijl scholieren verplicht zijn om de volgende dag weer te verschijnen’, aldus Van Rhijn. ‘Mijn leerlingen zijn een grote inspiratiebron’, vertelt hij. Aan de andere kant is theaterpubliek vaak gekomen ‘om te lachen’, wat een welwillende houding impliceert. Omdat humor in een bepaalde context ontstaat, is het onmogelijk om de sterkste grap uit de show aan te wijzen. Rode draad in het verhaal van Van Rhijn is de behoefte om te winnen en de ontdekking dat hij niet overal de beste in kan zijn. Het is dan ook vrij ironisch dat hij als winnaar uit de bus kwam op het Leids Cabaret Festival. Voor het festival diende hij een stuk van een half uur te maken, wat vrij kort is voor de gelaagdheid die hij graag ziet. Voor de volgende voorstelling heeft Van Rhijn het voornemen om ‘kleine voorbeelden in een groter kader te plaatsen’, zonder zich te verliezen in moralisme. Een beproefde manier om zijn show spannend te maken, is het toepassen van contrast. Het ene moment staat de kale cabaretier te schreeuwen, het andere moment zingt hij een voorzichtig liedje of speelt hij klarinet. De ene scène

Gijs van Rhijn speelt afwisselend ingetogen en energiek. > Foto: Jaap Reedijk Veronique Sodano, Haagse diva met Italiaanse roots.> Foto: David Lucas

beschrijft een mislukking, de ander een overwinning. Zelfspot Ook collega Daniël Arends heeft ervaring met winnen: in 2006 won hij op het Cameretten Festival zowel de jury- als de publieksprijs. Zijn derde show heet ‘Blessuretijd’ en is vrijdag en zaterdag te zien in Diligentia. Met zelfspot en rustige stem wisselt hij overpeinzingen af met harde grappen. Arends, van Indonesische afkomst, is geadopteerd en opgegroeid in Bussum. Het lijkt of hij daardoor met enige afstand kan kijken naar Nederlandse gewoonten, wat een hilarisch inzicht oplevert voor de theaterbezoeker. Zo beschrijft Arends de vreemde ervaring van een rondleiding door andermans huis en maakt hij grappen over zijn eigen vak.

Daniël Arends won in 2006 het Cameretten Festival.> Foto: PR

Rond dezelfde tijd speelt Veronique Sodano ‘Zet je schrap!’ in theater PePijn. Deze Haagse diva met Italiaanse roots zingt en wervelt over het podium. Ze onderzoekt waarom we dingen blijven uitstellen en niet durven doen wat we wil-

len temidden van dagelijkse verplichtingen. Begeleid door sax en piano (David Lucas) vertaalt ze de tegenstrijdige adviezen die hoofd en hart haar lijken te geven. Op jonge leeftijd beviel haar al het gevoel dat verhalen vertellen gaf, zodat ze uitgroeide tot liefhebber van het voetlicht. Dat ze niet de enige is die er plezier aan beleeft, blijkt uit de waardering die ze kreeg voor haar poëzie, muziek en grappen. Ze won de jury- en publieksprijs op het Camuz Kleinkunst Festival 2006, de Holland Casino Podiumprijs 2007 en was finalist op het Leids Cabaret Festival in 2008. Wie dezer dagen dus verrast wil worden door nieuw cabarettalent is in Diligentia en Pepijn op de juiste plek. Finalistentour 2011: Gijs van Rhijn, Lennaert Maes en Rauw Spul (donderdag 12 mei). Daniël Arends ‘Blessuretijd’ (vrijdag 13 mei en zaterdag 14 mei in Diligentia) Veronique Sodano ‘Zet je schrap!’ (vrijdag 13 mei en zaterdag 14 mei in PePijn) voor meer informatie: www.leidscabaretfestival.nl, www.diligentia-pepijn.nl

jazz

Tango’s voor Van Kreeveld

Af en toe moet je door het zand om iets moois te horen. Het gebeurde mij eind april toen ik toch een keer de nieuwe groep van gitarist Marzio Scholten ‘live’ wilde beluisteren. Hij had z’n best gedaan om in Den Haag een plek te vinden om zijn nieuwe cd ‘Motherland’ te presenteren – die ze al op zo’n tien podia in het land aan de man gebracht hadden – maar: géén podium in Den Haag. Als verlossing was daar strandtent

De Fuut en daar konden Marzio c.s. wél terecht. Leuk concert van een band die véél dynamischer geworden bleek, een stukje introvertheid kwijt was, sterk musiceerde en mijn gestrompel door het mulle zand meer dan waard bleek. Aangezien het nu mooier strandweer is dan toen, nóg een keer die Fuut: tenorsaxofonist Sjoerd Dijkhuizen krijgt er op zondagmiddag 15 mei de ‘vrije hand’ en een kanjer als Dijkhuizen hoeft niet

z’n best te doen om daar een aantal toppers in mee te krijgen. Dus speelt hij er met Martijn van Iterson (gitaar), Frans van Geest (bas) en Eric Ineke (drums). Aardige ‘line up’ voor een strandpaviljoen, lijkt me. Deze week tweemaal de naam van meesterpianist Rob van Kreeveld in de agenda. Eerst in de Regentenkamer waar hij op 14 mei speelt met Ferdinand Povel, bijna een week later (20 mei) is Van Kreeveld te horen bij Prospero in het Institute of Social Studies (ISS) met het Quinteto Tango Extremo van violiste Tanya Schaap. Niet een typische jazzband, maar improvisatie speelt een grote rol in dit orkest. Ook al door saxofonist Ben van den Dungen die zijn sopraansax in duetten prachtig met de viool van vriendin Tanya kan laten versmelten. Het programma van

Tango Extremo heet ‘Storia Straordinario’ en een deel van de verhalen die er verteld worden, komt van Rob van Kreeveld. Van Kreeveld uit een andere zetting, namelijk als pianist destijds van cabaretier Paul van Vliet. Voor hem schreef Rob liedjes als ‘Meisjes van dertien’, ‘Veilig achter op de fiets’ en ‘De zee’. Ze krijgen nu een tango-bewerking van Tanya c.s. die ook nog chansons van Jacques Brel en Ramses Shaffy in de dipsaus van latijnse passie zullen dompelen. In het voorprogramma het Festival Youth Orchestra: een big band van zeventien zeer jonge mensen onder leiding van dirigent Johan Plomp die ook het Rotterdam Jazz Orchestra leidt en die nèt – als bassist – een nieuwe cd gemaakt heeft, getiteld ‘What’s the tonic’ (eigen beheer). Met altist Miguel Martinez, gitarist

Frank Wingold en drummer Henk Zomer. Ze werden er voor geïnspireerd door een bezoek aan Ornette Coleman in New York. Verrassend hippe en pittige muziek die je steeds op het verkeerde been zet door de humor erin. Een ‘Cruel Calypso’ van Martinez bijvoorbeeld en het ‘Huisje op de hei’ van Plomp zelf. Met een country-achtige gitaar, ironisch en toch mooi. Als Johan hem bij zich heeft die vrijdag: de moeite waard om al aan te schaffen. Want of Den Haag straks een podium heeft om hem te presenteren?

Bert Jansma


17

cultuur<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

Hans Leenders zegt musicerende amateurs vaarwel

‘Musica, een gezond en intelligent orkest’ Door Aad van der Ven

Met het triomfantelijke slot van Bruckners Vierde symfonie komt een einde aan de samenwerking tussen Hans Leenders en het Haagse amateurorkest Musica. Na elf jaar vindt de 39-jarige dirigent het welletjes. Eén van zijn leerlingen, de Mexicaan Roberto Beltrán-Zavala (1978), staat klaar om zijn plaats in te nemen. Als beginnend dirigent, afkomstig van het conservatorium in Rotterdam, kan Beltrán-Zavala met Musica zijn voordeel doen zoals ook zijn leraar dat gedaan heeft. “Ik ben eraan begonnen”, zegt Hans Leenders, “omdat ik op deze manier mijn repertoire kon ontwikkelen. Want als je niet beroemd bent, vraagt een professioneel orkest je nooit een grote symfonie te dirigeren. Die is voor de chef of een handjevol favoriete gastdirigenten waar het publiek op afkomt”. Musica – vorig jaar een eeuw oud – was zijn eerste en ook zijn enige amateurorkest. “Met amateurs werken betekent dat je maandenlang dezelfde stukken repeteert. Toen ik er aan begon, was ik bang dat me dat op een bepaald moment zou gaan vervelen. Maar dat bleek helemaal niet zo te zijn. Het blijft een interessant proces stapje voor stapje dichter-

Hans Leenders > Foto: Mylène Siegers

bij het beeld te komen dat je van een compositie hebt”. Aan het conservatorium van Rotterdam is Leenders verbonden als leraar orkestdirectie en slagwerk. Daar leidt hij geregeld uiteenlopende ensembles. “Die studenten zijn op hun instrument in het algemeen verder dan de leden van Musica. Maar ze missen de voorstelling van de muziek die de amateurs in Den Haag wel hebben, doordat de meesten ouder zijn. Ik heb hier in Den Haag uiteraard te maken gehad met een spanning tussen wat men wil en wat men kan. Maar het kan gebeuren dat de technische beperkingen plotseling wegvallen doordat de overtuigingskracht in het samen muziek maken er bovenuit stijgt. Gelukkig heb ik het gevoel dat ons dat herhaaldelijk gelukt is”. Voldoening Hans Leenders vindt dit een goed moment om er een punt achter te zetten. “Ik heb er veel tijd aan besteed. Dan kan het gebeuren dat je denkt: is er nog wel een balans tussen wat je er instopt en wat je er voor terugkrijgt. Ik doe dit niet voor het geld. Dat verdien ik hoofdzakelijk als conservatoriumdocent en bij professionele orkesten”. Hij zegt dat hij met voldoening terugkijkt op elf jaar Musica. “Er is veel gebeurd. Een van de verbeteringen is de balans wat de leeftijd betreft. Er zijn heel wat jongeren bijgeko-

men. Dit is ook een heel gezond en intelligent orkest. Dat vertaalt zich in de muziek, hoe vaak je ook tegen technische barrières aanloopt. Misschien was ik in het begin wat ongeduldig. Maar ik heb gemerkt dat je daar niets mee bereikt. Ik heb geleerd mijn strategie aan te passen”. Groot was het contrast met de manier van werken toen hij vijf jaar lang als assistent-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest fungeerde. Het was de tijd waarin Valeri Gergjev daar chef-dirigent was. De maestro was er vaker niet dan wel, dus Hans Leenders moest voortdurend klaar staan om in te springen en de repetities te leiden. “Daar heb ik dit vak echt geleerd”, zegt hij. Tot de ensembles die hem geregeld uitnodigen behoren het Brabants Orkest en het Noordelijk Philharmonisch Orkest. Hij hoopt vaker in het buitenland te kunnen dirigeren. “Ik ben bezig met een manager die internationaal werkt. Het is niet zo makkelijk om in dit vak de aandacht te trekken”. Orkestvereniging Musica onder leiding van Hans Leenders. Muziek van Wagner (voorspel ‘Tristan und Isolde’), Bach (Orkestsuite nr. 2) en Bruckner (Vierde symfonie). Donderdag 12 mei, 20.15 uur, Prinsenhof, Delft / zaterdag 14 mei, 20.15 uur, Elandstraatkerk. Meer informatie: www.musicadenhaag.nl .

Marc Philip van Kempen: Composite Space IX, foto 2010

Het kijken nader bezien Waar kijken wij naar en hoe? Het onderwerp van de tentoonstelling ‘False Focus’ in Nest is de blik zelf. Door Egbert van Faassen

Samenstellers Eelco van der Lingen en Rune Peitersen, van de laatste is ook werk in de tentoonstelling te zien, vroegen zich af of oog en hersenen ‘de werkelijkheid wel correct of volledig weergeven’. Gelukkig hebben ze niet de filosofische dimensies van deze vraag gepeild, maar hebben ze kunstwerken bijeen gebracht van kunstenaars die de waarneming als thema hebben gekozen. Directeur van Nest, Eelco van der Lingen, ziet deze expositie als een uitwerking van de eerste tentoonstelling in Nest, ‘A matter of fact’ in 2007, waarin kunstenaars de subjectieve ervaring van de werkelijkheid exploreerden. Rune Peitersen maakt gebruik van een instrument dat de oogbewegingen registreert en dat vastlegt hoe lang het oog op een bepaalde plek rust. Handelingen waarvan wij ons zelf niet bewust zijn, kunnen daarmee worden vastgelegd. Wanneer je zoals ik niet weet hoe je de zo in een web van lijnen weergegeven oogbewegingen moet lezen, heb je weinig aan dat gegeven. Maar het beeldende resultaat is mooi. Het lijnenspel, geen spel eigenlijk maar een objectieve neerslag van het traject dat de blik heeft afgelegd, ligt over het landschap dat bekeken werd. Het valt er mee samen en lijkt er toch ook weer iets boven te liggen. Bradley Pitts Ook de Engelse kunstenaar Bradley Pitts gebruikt wetenschappelijke techniek om uiteindelijk tot een poëtisch beeld te komen. We zien een geheimzinnig aluminium instrument onder plexiglas en aan de wand een fotorapportage van Eddo Hartman van de presentatie van het object aan een gezelschap van wetenschappers. Het is een concave spiegel die precies zo gevormd is, dat wie er vanaf het juiste standpunt in kijkt zijn ene oog bekijkt met het andere. Maar dit is alleen de kunstenaar voorbehouden. Het ding is gemaakt voor zijn unieke blikveld. Zonder de uitvinding van de hi-speedcamera had Erik Olofsen zijn video niet kunnen maken. Je ziet een vervreemdend beeld van wachtenden op een perron, die lijken stil te staan terwijl de om-

geving in beweging is. Het is allemaal heel gedetailleerd en je kan er lang naar kijken. Hoe vreemd het ook lijkt, het beeld is nauwelijks gemanipuleerd, alleen de afspeelsnelheid is vertraagd. Geduld Nèt niet echt toont ook Marc Philip van Kempen niets dan de onveranderde werkelijkheid. Dat wil zeggen, zijn atelier-stillevens zijn direct en zonder trucs gefotografeerd. Je denkt echter een soort collage te zien omdat de wetten van het perspectief je een andere ruimte doen verwachten. Van Kempen heeft met eindeloos geduld en met een verbazende kennis van hoe de camera waarneemt het beeld zo gebouwd dat je letterlijk je ogen niet gelooft. Die lichtplek in de hierbij afgebeelde foto bijvoorbeeld is geen plas licht, maar witte verf in het atelier – en dus niet op de foto – geschilderd. Het is net niet echt. De architectuur die de Duitse fotografe Beate Gütschow laat zien, zou kunnen bestaan, maar is daarentegen opgebouwd uit verschillende fragmenten die zij elders heeft gevonden, samengevoegd tot een desolaat plein. De oudste deelnemer aan de tentoonstelling, Roland Schimmel (1954), is misschien de enige kunstenaar die nog ‘ouderwets’ figuur en stilleven heeft getekend op de academie. ‘Toen zag ik al nabeelden na een tijd ingespannen kijken’, verklaart hij zijn zwarte cirkel met ‘halo’ in de kleuren van de regenboog daaromheen. Het is een rustpunt in de tentoonstelling en als je de tijd neemt, ontdek je dat die halo zowel op de wand is aangebracht als geprojecteerd wordt. Schimmel laat als schilder zien wat het oog óók doet en niet wat je denkt dat je ziet. De geschiedenis van de moderne kunst zou je heel grof kunnen terugbrengen tot de vraag die schilders zich hebben gesteld: wat zal ik afbeelden? Hoe het licht weer te geven, hoe de ruimte, hoe het spirituele of hoe het sublieme? Deze kunstenaars laten zien wat het oog doet. Een onderwerp dat onuitputtelijk is, want kijken doen we altijd. False Focus; over de frictie tussen waarneming en werkelijkheid. Nest, De Constant Rebecqueplein 20b, donderdag tot en met zondag 13 tot 17 uur, tot en met 29 mei. Zie voor publieksactiviteiten www.nestruimte.nl. Publicatie met tekst van Saskia Monshouwer € 4,–.


18>sport

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

Marc

Schalen

In mei worden de prijzen verdeeld. FC Twente mocht de eerste in ontvangst nemen na een gelukkige overwinning op Ajax. Zondag gaan ze op herhaling. In de hoofdklasse van het hockey is de reguliere competitie ook ten einde. Bloemendaal is met een straatlengte voor als eerste geëindigd. Het ‘De Nooijer-tijdperk’ is nog steeds niet ten einde (hoewel hij wat blessuregevoeliger wordt). De play offs zullen de nieuwe kampioen aanwijzen. HDM heeft een prestatie van formaat geleverd door als 11de (van de 12) te eindigen. Die plek geeft recht op deelname aan de play outs. Dat hoeft verder geen probleem voor HDM op te leveren. Het niveauverschil tussen hoofd- en overgangsklasse is aanzienlijk. Volgend jaar dus weer de strijd om hun plekje in de hoofdklasse te behouden. HGC leverde – hoewel het twee plaatsen hoger eindigde dan HDM – een maar gemiddeld seizoen af. Een trainerswissel bleek noodzakelijk om uiteindelijk mogelijke degradatiewedstrijden te ontlopen. Volgend jaar een nieuwe coach voor het keurcorps uit Wassenaar. Een geboren Argentijn die al jaren bij HC Almere de scepter zwaait. Over zijn inburgering hoeven we ons dus geen zorgen te maken. Overigens een mooie kerel die nieuwe coach en met een stuk Argentijnse passie moet HGC het volgend jaar aanmerkelijk beter kunnen doen. Talenten uit de jeugd staan te trappelen, en je vooral niet blindstaren op een play off-plek. Dat namelijk deed HGC dit jaar bijna de das om. Veel buitenlanders zullen zich gaan voorbereiden op de Olympische Spelen en dus niet in staat zijn om volgend jaar in Nederland te spelen. De voertaal wordt dan ook weer Nederlands. Wellicht een mooi moment om opnieuw een buitenlander-regel te proberen, zodat we verlost worden van overjarige buitenlandse vakantiegangers. Het beleid van de clubs zou gericht moeten worden op het opleiden van talenten. Dat is essentieel voor het Nederlandse hockey, dat na Teun de Nooijer geen opzienbarend talent meer heeft voortgebracht en ook de laatste jaren internationaal geen rol van betekenis meer speelt. De coaches hebben de laatste jaren die keuze in ieder geval niet durven maken. Blijkbaar te veel geobsedeerd door het winnen van een schaal. Marc Delissen Voormalig hockeyer en advocaat bij Delissen Martens Advocaten & Belastingadviseurs

Mike de Geer, opgebloeid bij HBS, kan zondag kampioen van de Hoofdklasse A worden tegen DHC. > Foto: Creative Images

Mike de Geer bijna kampioen met HBS

‘Voetbal is weer mijn hobby’ Als HBS zondag het Delftse DHC klopt, mag het zich kronen tot kampioen van de Hoofdklasse A. Een unieke prestatie voor de ploeg van scheidend trainer Wim de Jong die zijn ploeg dit jaar ‘voor de bal liet voetballen’ en daarmee onverwachts promoveert naar de Topklasse. Een belangrijke rol in de kampioensploeg is weggelegd voor Mike de Geer, die na een teleurstellende profperiode bij ADO Den Haag volledig is opgebloeid. Door Bert Tielemans

Voor een thuiswedstrijd verzamelen de HBS spelers zich normaal om 12 uur in het clubhuis aan de Daal en Bergselaan. Afgelopen zondag, voor de wedstrijd tegen Elinkwijk kon HBS theoretisch al kampioen worden. Een groot deel van de selectie is, trappelend van ongeduld, al om 11 uur present. Ook Mike de Geer, 21 jaar en voor het eerste seizoen actief bij de Kraaien. “Het plezier is weer helemaal terug. Toen ik besloot te stoppen bij ADO, heb ik gekozen om te voetballen bij een club waar ik motivatie en plezier zou vinden. Bij HBS is voetbal weer hobby in plaats van werk”. ADO In het seizoen 2008-2009 hevelde trainer André Wetzel de toen 18-jarige Mike de Geer vanuit de ADO jeugdopleiding over naar de selectie. Ondanks enkele basisplaatsen in de voorbereiding en een debuut tegen PSV, kwam De Geer tot slechts vier wedstrijden in de hoofdmacht. Een seizoen later belandde hij, zeker na het vertrek van André Wetzel, helemaal op een zijspoor. “In het begin ging het prima”, vervolgt De Geer. “De invalbeurt tegen PSV voelde goed, ik was er klaar voor en nauwelijks nerveus. Maar vanaf het moment dat Danny Buijs kwam, raakte ik steeds meer uit beeld. Wetzel verwijt ik niks, die was eerlijk. ‘Jouw kans komt volgend seizoen, trek je op aan anderen en wordt beter’, zei hij. Maar Wetzel vertrok en mijn kans kwam dus niet. Het ging steeds

slechter met me, ook buiten het voetbal. De motivatie was weg, het plezier raakte ik kwijt en ik veranderde als mens. ‘Je bent jezelf niet meer zei m’n moeder. Stop er dan gewoon mee’”. Stoppen Stoppen met voetballen deed Mike de Geer niet. Bij ADO Den Haag stopte hij, ondanks een doorlopend contract, wel. Een stage in Australië leverde in de winterstop niks op en dus leverde De Geer na het seizoen z’n spullen in en richtte hij zich op het amateurvoetbal. De Geer:“HBS is de club die perfect bij me past. Mijn moeder is voorzitter van de hockeyafdeling en ook mijn zussen spelen hier, dus bij HBS kom ik eigenlijk al jaren. Het niveau is bovendien goed en eindelijk kan ik af en toe een biertje drinken. Ik leef nog steeds voor het voetbal, maar het plezier staat voorop en dat is weer helemaal terug”. In het elftal van Wim de Jong speelt De Geer als een routinier. Hij verzet bergen werk op het middenveld, zit tegenstanders fel op de huid, coacht zijn medespelers de hele wedstrijd en gooit als het nodig is de beuk erin. “Soms vergeet ik dat ik pas 21 ben, maar met het coachen in het veld lever ik een belangrijke bijdrage. In de Hoofdklasse wordt behoorlijk fysiek gespeeld, maar het niveau is me echt niet tegengevallen. HBS is wel gewoon de beste ploeg in deze competitie. Nergens zijn we weggespeeld en verliespunten lagen altijd aan onszelf door gebrek aan scherpte. Daarom worden we ook gewoon kampioen zondag”. Teleurgesteld over zijn mislukte ADOavontuur is Mike de Geer nauwelijks. “Ik denk wel eens: ‘stel dat’, maar echt lang sta ik daar niet bij stil. En misschien komt er nog eens een kans bij een club uit de top van de Jupiler League of in het buitenland. Over een club met potentie die serieus is, wil ik nadenken, maar zonder dat hoeven ze niet te bellen want dan blijf ik lekker bij HBS en richt ik me op een maatschappelijke carrière. Volgend jaar in de Topklasse zal het voetbal tactisch beter zijn. Dat is ook al bijna profvoetbal”.

Wim de Jong gaat zich met de jeugd bemoeien Door Ronald Mooiman De man die een grote rol heeft gespeeld in de sportieve groei die HBS de laatste jaren heeft meegemaakt, is zonder enige twijfel trainer Wim de Jong. Ook hij kijkt uit naar de ontmoeting tegen DHC waarin de titel en de promotie naar de Topdivisie veiliggesteld kunnen worden.”Wij proberen in de aanloop naar zondag niet teveel druk bij de spelers neer te leggen”, vertelt De Jong. “Ik ga benadrukken dat we een goede ploeg hebben. Praten over de laatste wedstrijd waarin goed gevoetbald werd. Niet teveel vertellen van: we moeten dit en we moeten dat. De spelers moeten ook kunnen genieten van zo’n belangrijke wedstrijd”. HBS is de ploeg die bekend staat om het feit dat spelers niet betaald worden voor hun voetbalkunsten. “Maar”, benadrukt De Jong, “wij kunnen met ons grote netwerk veel voor spelers doen in de zin van randvoorwaarden. Bij HBS zal dat nooit veranderen. Ondanks dat is er altijd weinig verloop. Men heeft

Ingezonden mededeling

het goed naar de zin bij ons. Wij laten ook regelmatig jeugd doorschuiven naar de eerste selectie”. De Jong zal zich volgend seizoen gaan bezighouden met de jeugdopleiding. Het trainerschap van HBS zal hij overlaten aan Corné van Doorn. “Met Corné heb ik regelmatig contact. Het was voor hem ook nieuw dat hij in de aanloop naar een nieuw seizoen zo weinig met spelers hoefde te spreken”. HBS zal, indien het volgend seizoen in de Topklasse gaat spelen, met het vergoedingenniveau een vreemde eend in de bijt zijn. De Jong:“Op organisatorisch gebied zullen we er klaar voor zijn. We krijgen een nieuwe accommodatie. Bovendien hebben we een jonge spelersgroep waar nog rek in zit. Het is een homogeen team. Er zullen slechts twee spelers weggaan. Dat gaan we opvullen met jonge jongens vanuit de jeugd of enkele spelers van buitenaf. We kijken dan wel of die speler binnen de vereniging past. En natuurlijk of hij een meerwaarde heeft. Anders kunnen we net zo goed een jeugdspeler opstellen”.


19

sport<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

Haegheborgh HZZIAN richt zich op de toekomst Bij de viering van het eeuwfeest kijkt Haegheborgh HZZIAN niet alleen achterom naar zijn rijke sportverleden. De fusieclub heeft doordachte plannen om vitaal te blijven en de Haagse zwemsport naar een hoger niveau te tillen.

Ria van Velzen, Aad Oudt, Erica Terpstra, Wieger Mensonides, Joop Stotijn, Winnie van Weerdenburg, Jan Evert Veer, Ruud Misdorp, de familie Elzerman, Simon Ouwerkerk, Dick Langerhorst, Cees Vervoorn. Namen van coryfeeën uit de Haagse zwem- en polohistorie waarvan de beeltenissen voorbij komen wanneer Bob Bouwman zijn digitaal archief opent. Vanwege het 100-jarig bestaan van zijn club heeft de Hagenaar niet alleen een fotocollectie van zo’n 1500 beelden samengesteld. Ook alle archiefstukken van HZ&PC, Vitesse en ZIAN staan opgeslagen in de ‘ZIAN-kamer’ van zijn woning in de Egelantierstraat. Vraag de ZIAN-ees wie in 1920 de bestuursleden van HZ&PC waren en het antwoord krijg je binnen twee minuten. Immers, alle jaarboeken van de ‘Ooievaars’ staan gebruiksklaar in het gelid.

Toonaangevend “De jaren zestig en zeventig waren de ‘gouden eeuw’ van onze vereniging”, benadrukt Pjer Wijsman. “Op pologebied was ZIAN/Vitesse toonaangevend en we leverden een hele trits Olympische deelnemers. Charles Razoux Schulz en Eef Veer legden de basis voor een zwemploeg die later onder handen van Jan Schouten uitgroeide tot één van de sterkste Nederlandse zwemteams. Zo bestond de 4x200 meter

De 1-0 nederlaag tegen Quick is in het kamp van Wilhelmus hard aangekomen. Extra sneu was het voor Mario Mansveld die medeverantwoordelijk was voor het enige tegendoelpunt dat de geelzwarten kregen te slikken. Wij spraken met de Wilhelmus-aanvoerder.

Nooit een bal in je handen pakken in je eigen strafschopgebied. Mansveld: “Het was een zuivere overtreding op mij en ik dacht dat er gefloten was. Dus ik pak die bal om de vrije trap snel te nemen. Krijgen we een strafschop tegen. Beide ploegen hebben de hele wedstrijd zo’n beetje gespeeld om niet te verliezen. Er stond veel op het spel”.

Door Karel van Pelt

Curieus De rijke verzameling bevat ook een curieus stuk uit 1944. “Het is een verslag van een bestuursvergadering van Vitesse. Een lid van die club verscheen in zijn SSuniform op het zwemuur in de Mauritskade. Men wilde dat tegengaan maar de statuten stonden een verbod niet toe. Waardoor de vereniging lijdzaam moest toezien hoe de bezetter zich in het thuisbad aan de gelijknamige Mauritskade manifesteerde”. Het is één van de vele bijzonderheden en weetjes uit het omvangrijke archief van Bouwman, waarvoor de basis werd gelegd op 29 november 1911. Toen werd door Karel van Kappen (voorzitter), Gerrit Lecointre (secretaris/penningmeester) en mr. Eddy P. Mahon (commissaris) de Haagsche Zwem en Poloclub HZ&PC opgericht. De omslag van het clubblad illustreerde de diversiteit van de HZ&PC; een ooievaar, een Hollandse molen en een Indische Kampong. HZ&PC groeide, ook door een fusie met de ‘Haagse Dames Zwem en Poloclub’, uit tot een club met een indrukwekkende historie. De dames- en herenteams werden vele malen landskampioen. En in de poloploeg, die tijdens de Olympische Spelen brons behaalde, speelden de HZ&PC-ers Frits Ruimschotel, Hans Stam en Max van Gelder. De Haagse concurrent ZIAN leverde Cor Braassem en Frits Smol aan dit legendarische team. Zowel HZ&PC als ZIAN speelde in de Hoofdklasse en beide teams ontmoetten elkaar jaarlijks in de competitie èn voor een vriendschappelijke partij tijdens de openingsdag van het voormalige Zuiderparkbad. ZIAN/Vitesse zou later voor een hoogtepunt in de Haagse pologeschiedenis zorgen door tijdens het Europacuptoernooi van 1976 in Moskou als tweede te eindigen.

Mario Mansveld blijft optimistisch

En jullie misten ook nog eens zelf een strafschop. “Normaal gesproken is een strafschop een zekerheidje voor Brian Moen. Maar nu werd hij goed gepakt. We hadden zeker een punt verdiend en Quick graag in onze buurt gehouden op de ranglijst. Nu zullen we in de nacompetitie ervoor moeten zorgen dat we in de Eerste Klasse blijven spelen.”

Twee jaar na de oprichting poseren de leden van HZ&PC in 1913 in zwembad Mauritskade. >Foto’s: archief Bob Bouwman

vrijeslagploeg van de Spelen in München met Hans Elzerman, Roger van Hamburg, Peter Prijdekker en Bert Bergsma geheel uit ZIAN-zwemmers”, memoreert de huidige voorzitter van HZZIAN. Nadat HZ&PC de Olympiërs Wim van Spingelen, Erica Terpstra en Dick Langerhorst had voortgebracht, opereerde de vereniging op een wat bescheidener niveau. De charismatische trainer Louis Vol coachte zijn talentvolle formatie echter wèl naar de hoogste landelijke divisie. Op 1 mei 1987 kwamen de leden van HZ&PC en ZIAN/Vitesse samen in de nieuwe vereniging HZZIAN. Op die dag klonk in de kantine van het sportterrein aan de Laan van Poot een laatste ‘Hollido-Yoho’, de yell van het toen 76-jarige HZ&PC. Het bestuur van HZZIAN bestond uit: Aad Oudt (voorzitter), Freek van der Belt (vice voorzitter), Anne Zwaan (secretaris), Fred Bakkenes (penningmeester), Peter Groenendaal (2e secretaris), Marion Vaalburg (waterpolo), Karel Janssen (wedstrijdzwemmen),Liesbeth Schmidt (elementair),Otto van de Brink (lid), Cock Mudde (lid) en Peter van Os (lid). “Niemand had gedacht dat zoiets ooit zou gebeuren. Twee Haagse clubs met een gezonde sportieve animositeit en een uitgesproken eigen cultuur vonden elkaar in een geslaagde fusie. Verstandig dat de besturen destijds besloten samen verder te gaan. Het werd namelijk steeds lastiger om als vereniging het hoofd boven water te houden”, weet Wijsman. “Het zwemwater werd duurder, Haagse zwembaden verdwenen en goed kader was steeds lastiger te vinden”. De nieuwe vereniging ging die problemen energiek te lijf en enkele decennia lang was HZZIAN opnieuw succesvol. “Inmiddels staat de club voor nieuwe uitdagingen”, aldus de preses. Die benadrukt ongelooflijk trots te zijn op HZZIAN en alle medewerkers. “Dankzij hen staat er een springteam en onze zwemploeg, die in de startgemeenschap ZC Ooievaar met DSZ optrekt, groeit. De herenpoloërs speelden in 2005 en 2006 Europacup en handhaafden zich onlangs voor de Hoofdklasse. En met de nieuwe coach Jim van Es streven de dames naar een sta-

biele positie in de hoogste divisie. Het sponsorcontract met kapitaalbeheerder Haegheborgh werd verlengd en de website vernieuwd”. Clubhuis Desondanks erkent Wijsman dat het lastig is om een degelijk sportief niveau te waarborgen. “Het prijzige Haagse badwater en het aantrekken van voldoende vrijwilligers blijven knelpunten. En straks voert de KNZB een licentiestelsel voor waterpolo in. Dat stelt hoge eisen aan een club die topwaterpolo wil spelen”. Ook mist HZZIAN al jaren een eigen clubruimte. “Een clubhuis is voor een vereniging als de onze van vitaal belang. Je moet je gasten en scheidsrechters fatsoenlijk kunnen ontvangen. En de leden moeten elkaar ontmoeten in een ruimte waar de trofeeën, waarvoor onze sporters zo hard hebben gewerkt, een ereplek hebben. De sociale functie van een clubhuis zorgt voor de noodzakelijke binding binnen een vereniging. En, zeker niet minder belangrijk, een eigen home genereert via consumptieverkoop euro’s. Die kan de vereniging investeren in faciliteiten om de sport op een hoger niveau te brengen”.

Omdat het bestuur van HZZIAN zich realiseert dat het Haagse zwem- en waterpolo alleen kan overleven wanneer de krachten worden gebundeld, werd contact gelegd met andere Haagse verenigingen. “We hebben een plan ontwikkeld om in Den Haag een Topsportcentrum op te richten. Daar kunnen talenten van alle Haagse clubs terecht, zodat we gezamenlijk een gezonde toekomst voor de Haagse zwemsport kunnen waarborgen. Het nieuwe Hofbad in Ypenburg biedt een uitgelezen kans om het project te verwezenlijken. De tijd is rijp, want de onderlinge contacten tussen de verenigingen zijn goed. En alle belanghebbenden zijn overtuigd van de noodzaak tot samenwerking”. En uiteraard richt de club zich op de viering van het 100-jarig bestaan. Een jubileumboek is in voorbereiding. Op een jubileumwebsite worden informatie en speciale artikelen aangeboden. Er werd een aanvraag voor de toevoeging ‘Koninklijke’ ingediend en op 26 november is er een groots eeuwfeest. “Dat willen we vieren met iedereen die met HZZIAN en de Haagse zwemsport sympathiseert. Aanmelden kan eenvoudig via een mailbericht”, besluit Wijsman.

De feiten 29 november 1911 – Oprichting HZ&PC (Haagsche Zwem- en Polo Club) 1 februari 1913 – Oprichting HDZ&PC (Haagsche Dames Zwem- en Polo Club)

1 augustus 1972 – Fusie ZIAN/Vitesse 1 mei 1987 – Zian/Vitesse en HZ&PC fuseren tot HZZIAN 29 november 2011 – HZZIAN 100 jaar

22 maart 1922 – Fusie HZ&PC en HDZ&PC 4 oktober 1922 – Een oproep onder het personeel van de Postcheque- en Girodienst leidt tot de oprichting van ZIAN (Zwemmen is Altijd Nuttig) 5 mei 1930 – Oprichting zwemafdeling HUS (bedrijfsvereniging Houdt U Sterk bakkerijen) 1 januari 1946 – Naamwijziging HUS in Vitesse

Op 26 november aanstaande wordt het eeuwfeest groots gevierd. De locatie wordt nader bepaald. Een dag later is er een zweminstuif in het zwembad Zuiderpark. HZZIAN komt graag in contact met oudleden. Belangstellenden voor de feestavond/reünie op 26 november kunnen zich melden via hzzian100jaar@gmail.com. Jubileumsite: www.hzzian100jaar.nl Website HZZIAN: www.HZZIAN.nl

Bekend met degradatieduels? “In mijn periode bij TONEGIDO heb ik het wel eens gespeeld. Je speelt dan tegen clubs die in een goede vorm steken en de laatste weken bijna alles gewonnen hebben. Bij ons is dat niet het geval. Misschien dat we tegen RKAVV nog voor een stunt kunnen zorgen. Bovendien spelen we dinsdag de halve finale van de Haaglanden voetbal Cup tegen Duindorp en kunnen we misschien doorstoten naar de finale. Maar het belangrijkste zijn de weken erna wanneer we in de nacompetitie spelen’.

Tip 5 Ook komende week staan er interessante sportevenementen op de agenda. Den Haag Centraal maakte voor u een kleine selectie. Wat valt er allemaal te doen, zien en beleven?

SVC’08 – Zevenhoven > De laatste competitieronde voor het Schevenings/ Wassenaarse SVC’08. Zaterdag 14 mei, 14.30 uur, Van Brienenlaan, Wassenaar Storks – Phoenix > Ook na dit weekend zijn de Haagse softballers van Storks nog zonder puntverlies en staan zij aan de kop van de Hoofdklasse. Zaterdag speelt het tegen hekkensluiter Phoenix uit Zeist. Zaterdag 14 mei, 15.00 uur, Schapenatjesduin. HDM – Amsterdam > De Wassenaarse dames van HGC zijn afgelopen weekend gedegradeerd, terwijl Klein Zwitserland nog promotie-/degradatieduels moet spelen. Zondag 15 mei. 12.45 uur, Theo Mann Bouwmeesterlaan Haaglandia – Hollandia > De Rijswijkse Hoofdklasser Hollandia is dit seizoen, onder leiding van trainer Wim Schaap, van een weifelende degradatiekandidaat getransformeerd tot een stabiele middenmoter. Zondag komt Hollandia op bezoek. Zondag 15 mei, 14.00 uur, Prinses Irene Sportpak, Schaapweg, Rijswijk. Wilhelmus – RKAVV > Een boeiende derby in de Eerste Klasse B waarin voor beide ploegen veel op het spel staat. De allerlaatste kans voor Wilhelmus om degradatie te ontlopen. Opponent RKAVV kan zich bij winst tot kampioen kronen. Zondag 15 mei, 14.00 uur, Sportpark Westvliet, Groene Zoom.


Seizoen 2011~2012

Dans & Muziek RES O T S A G E AMMA ME ADVERTENTIE G J I B N DEZ ALLEE RINGVAN

Beste gratil de b ro ch s u re !

LEVE TEGEN IN

e week, lleen dez a : s t e s e ng plete lou Alle com

korting a s s a k ra 10% ext

geldig is alleen ei a.s. en m ! 5 ES 1 R ag TO zond MEGAS geldt t/m GAMMA bieding entie in Deze aan van deze advert n op vertoo

OPENINGSTIJDEN: GAMMA Megastores Maandag t/m vrijdag 08.00-21.00 uur Van der Kunstraat 130 Zaterdag 09.00-18.00 uur 2521 AW Den Haag Zondag 10.00-17.00 Tel. 070-388.66.22

aan het

Spuiplein Lucent Danstheater | Dr Anton Philipszaal | Nieuwe Kerk www.ldt.nl | www.philipszaal.nl | 070 88 00 333 41-020_DenHaagCentraal_135.5x192.5.indd 1

04-05-2011 13:37:09


21

eten & drinken<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

koken met henk savelberg

Biologisch Ik wil het de komende weken met u hebben over biologisch geproduceerd voedsel. In mijn restaurant wordt zoveel mogelijk met biologische producten gewerkt en vanzelfsprekend doe ik dat ook als ik voor mijn gezin kook. Alles wat onnatuurlijk is aan voedsel is slecht voor ons, restanten dioxine, hormonen en antibiotica horen daar niet, we worden er ziek van. De hoofdrolspeler in een groot deel van de misstanden en schandalen die de laatste jaren aan het licht kwamen, is kip. Dat is niet toevallig. Kip was lange tijd een luxe vleessoort die op zon- en feestdagen op tafel kwam. Voor ‘ruimdenkende’ fokkers een reden om over te stappen op snelgroeiende rassen die bovendien leken te gedijen op goedkoop voer als slachtafval en vismeel en met behulp van hormonen, het ontbreken van lichaamsbeweging en ander ongerief nog sneller te groeien dan men eerst voor mogelijk had gehouden. De prijs kon daardoor omlaag want de omzet maakte alles goed, kip was nu voor iedereen en alledag bereikbaar. Uiteraard gingen de bonafide fokkers gewoon door met het op dier- en daardoor mensvriendelijke wijze produceren maar het zal duidelijk zijn dat daar een ander prijskaartje aanhangt en hun concurrentiepositie daardoor lange tijd uiterst moeilijk was. Deze kippen krijgen namelijk ruim de tijd om te groeien en ruimte om te scharrelen, bijgevoerd met biologische granen kan zo’n kip eenvoudigweg niet goedkoop zijn. Laat de hogere prijs geen reden zijn om deze ‘kippen van het goede leven’ te laten liggen voor industrieel gefokte kippen. Smaak en structuur van het vlees zijn niet met elkaar te vergelijken, mens en dier blijven er gezond bij en bovendien kun je van het karkas een mooie bouillon trekken hetgeen van een industrieel gefokte kip niet lukt, de botten daarvan lijken van papier maché. Deze en volgende week geef ik u een recept waarbij we alles van de kip gebruiken, ‘verwaarden’ noemen we dat en het getuigt van respect voor het dier.

de eetrubriek

Jimbaran Indonesisch

7

½

Oordeel: + prijs-kwaliteitverhouding + rijsttafel - cappuccino

Toen het befaamde Indonesische restaurant Kantjil, waarvan nu nog alleen een Amsterdamse vestiging over is, na tientallen jaren uit de Prinsestraat trok, nam Jimbaran de plek in. Dat mensen daar nog altijd niet aan gewend zijn, blijkt wel uit de reacties van mijn omgeving. “Oh, je gaat naar de oude Kantjil?”. Het is misschien ook niet zo vreemd, want qua uitstraling lijkt Jimbaran op zijn voorganger. De grote ramen aan weerszijden van het hoekpand zorgen voor veel lichtinval in de verder sober ingerichte ruimtes. Volgens eetpartner Coos hangen nog steeds dezelfde lampen aan het plafond, maar zijn ze ondertussen voorzien van het nieuwe bedrijfslogo. In het oorspronkelijke Jimbaran, een Bali-

De krokant gefrituurde wontonvellen gevuld met varkens- en kipgehakt zijn werkelijk heerlijk en datzelfde geldt voor de wat sponzige, langwerpige viscakes die op de grill gestoomd zijn in bananenbladeren nees vissersdorpje, grillen dorpelingen na zonsondergang hun visvangst in hun eetstalletjes langs de kustlijn, zo staat op de site te lezen. Meteen maar eens uitproberen die grillspecialiteiten. Nadat we ons bakje kroepoek in no time op hebben, zetten we onze tanden in de mix van Pangsiet Goreng & Siomai Goreng geserveerd met zoete chilisaus (€ 4,50) en twee gegrilde viscakes met gekruide pindasaus (€ 4,75). De krokant gefrituurde wontonvellen gevuld met varkensen kipgehakt zijn werkelijk heerlijk en datzelfde geldt voor de wat sponzige, langwerpige viscakes die op de grill gestoomd zijn in bananenbladeren. Naast de grillgerechten, zien we ook een heel rijtje vegetarische maaltijden op de kaart staan. Wij kiezen voor een niet pikante eenpersoonsrijsttafel (€ 19,95) uitgebreid met een portie saté kambing (€ 7,95), een portie saté babi (€ 5,95) en wat extra nasi goreng (€ 2,75). Op een warmhoudplaat voor ons staan acht bakjes met Daging Adres Adres Prinsestraat 110 Telefoon (070) 361 71 85 Info www.jimbaran.nl Geopend Maandag t/m zaterdag 17.00 tot 22.00 uur

Semoor (gestoofd rundvlees), Babi Ketjap (in ketjap gesmoord varkensvlees), Ayam Opor (in kokossaus gesmoorde kip), Sambal Goreng Telor (gekookt ei in een pikante saus), Tjah Taugé (roerbak taugé met tahoe), Sayur Lodeh (gemengde groenten in een santenbouillon), Kering Tempe (gebakken tempé met pinda’s), Acar Campur en Ketimun (zoetzuur van diverse groenten/komkommer). Aan de zijkant liggen de zes satéstokjes, waaronder de Saté Ayam (kipsaté met pindasaus) die bij de rijsttafel hoort. Op de menukaart staan ook rijsttafels voor twee personen, maar daar zou ik me alleen aan wagen als je in een gezelschap van drie of meer personen bent. Eigenlijk is alles wat we proeven dik in orde. Licht pittige vleesmixen afgewisseld met wat zure of zoet in santensauzen gelegen groenten. De nasirijst is krokant gebakken en alle drie de satés zijn goed mals. Bij de kipsaté zit een heerlijke kokos-pindasaus. Coos vraagt de bediende waarom de saté kambing niet van de geit is, maar van het lam. Zij antwoordt dat zij klachten van de klanten kreeg over de geur. Daarom is de keukenbrigade van Jimbaran overgestapt op lam. Coos is best tevreden, maar vindt de kambing van restaurant Srikandi aan de Grote Marktstraat lekkerder. Bij dit alles drinken we een literfles Chaud Fontaine (€ 4,75) en voor mij een wat zoetvettige Riesling (€ 3,50) die prima past bij de gekruide gerechten. Van de nagerechtenkaart kies ik Es Tape Ketan Hitam met Es Cendol (€ 5,95) ofwel gegiste zwarte kleefrijst, siroop en plantaardige puddingsliertjes in kokosmelk, palmsuiker. De kleurrijke combinatie wordt geserveerd in een hoog sorbetglas. Onderin zit de paarsige kleefrijst die door de gisting iets weg heeft van rozijnenrijst, daarboven de puddingsliertjes die eruit zien als groene wormpjes en aan de bovenkant het witte schaafijs. De wormpjes zijn in feite zetmeeldraadjes. Ik vind het er spannender uitzien dan dat het smaakt. Met een jaloers oog kijk ik hoe Coos zijn vork steekt in de Spekkoek Royal (€ 6,50). Deze bewerkelijke lekkernij – spekkoek wordt laag voor laag gebakken – ligt in dunne, warme plakjes op zijn bord met een bol kaneelijs en een dot spuitslagroom. Niks op aan te merken. We sluiten de avond af met een thee (€ 1,95) en een wat waterige cappuccino (€ 2,25). De rekening komt uit op een heel vriendelijk bedrag: € 72,70. Annerieke Simeone Voorgerechten vanaf Hoofdgerechten vanaf Nagerechten vanaf Alle creditcards

€ 2,95 € 11,50 € 5,50

Uitgangspunt is een mooie mollige kip uit de vrije school.

Kip met gamba’s en kerrieroom, voorgerecht voor 4 personen: >1 flinke biologische kip >arachideolie >peper en zout

Voor de kerrieroom: >slagroom >kerriepoeder >sweet chilisaus >sojasaus

Voor de gamba’s: >12 gamba’s, gepeld, maag-darmkanaal verwijderd >peper en zout >arachideolie >8 dunne plakjes komkommer, opgerold >4 sprieten bieslook >4 topjes dillegroen

Kip: Snijd de borstfilets met vel van de

kip of vraag de poelier dit te doen. Wrijf de kipfilets in met zout en peper en bak ze in arachideolie bruin en de velkant krokant. Laat ze wat afkoelen, snijd de filets 2 x doormidden en snijd het vet en rafelige stukjes eraf, er moeten in totaal 8 mooie vierkantjes kip overblijven, leg ze op een plateau met de velkant boven, bewaar de afsnijdsels. Kerrieroom: Klop de slagroom op en voeg een beetje van alle ingrediënten toe. Proef nu en voeg naar eigen smaak meer van de ingrediënten toe. Klop tot de room de dikte van (Griekse) yoghurt heeft. Gamba’s: Bak de gamba’s 1½ minuut aan elke kant in arachideolie, leg ze op een plateau en bestrooi ze met zout en peper. Afwerking en presentatie: Zet het plateau met kipstukjes circa 5 minuten in een oven van 170 graden. Verdeel 3 kleine (dessertlepel) quenelles (ovale bolletjes) kerrieroom over de borden. Leg daartussen 2 stukjes kip met daarop een gamba. Leg een gamba in het midden en schik de komkommerrolletjes tussen de kipstukjes. Garneer met een toefje dillegroen en bieslooksprieten en serveer.

Savarin zoekt het hogerop Door Coos Versteeg

Restaurant Savarin zoekt het hogerop. Wat heet, met het aantrekken van chefkok Edwin Loos, geven eigenaren Patrick van Zuiden en Peter van Santen blijk duidelijk sterambities te hebben. Want topchef Loos scoorde afgelopen jaren stevig in zowel de restaurantgids GaultMillau als in de Lekker. Sterker, in de Lekker steeg hij op de ranglijst van 98 naar 57 en behoorde daarmee tot de twee grootste stijgers. Insiders zagen zijn restaurant Le Défi in Sprang Capelle als kanshebber voor een Michelin-ster. Maar Le Défi overleefde, zoals zoveel horecabedrijven, de economische crisis niet. En Edwin Loos, van Limburgse komaf maar met zijn gezin woonachtig in Tilburg, zocht elders emplooi. Dat vond hij bij Savarin, de Rijswijkse eetgelegenheid die onlangs is uitgebreid met een 5-sterrenhotel en een eigen wellnesscentrum. De 42-jarige Loos heeft er de dagelijkse rit met de auto graag voor over, want hij herkent veel van de ambities bij Savarin in zijn eigen opvattingen over hoe het er in de keuken aan toe moet gaan. Dat krijg je als je bent gevormd onder meesterkok Nico Boreas; Edwin Loos werd in 1996 souschef onder Boreas op het Limburgse Kasteel Erenstein en volgde hem daar in 1998 op als chef-kok. Die ervaring op Kasteel Erenstein komt de nieuwe kok van Savarin nu goed van pas, want ook hier in Rijswijk is sprake

Edwin Loos in de keuken van Savarin. > Foto: PR

van een veel gecompliceerder bedrijf dan uitsluitend een restaurant. Er zijn hotelgasten die roomservice en ’s morgens een ontbijt behoeven, er is een wellness met gebruikers die ook wel even een hapje wensen, er zijn vergaderzalen, feesten en last but not least wordt er ook nog catering op locatie gedaan. Als executive chef de cuisine valt alles onder zijn verantwoording. “Geen probleem. Ik ben ook iemand die zich met alles bemoeit”, zegt Loos. “Ik ben tien jaar zelfstandig ondernemer geweest en dan ben je gewend om erop te letten of de botertjes netjes zijn afgestreken, of de stoel aan tafel niet vol kruimels ligt, of het terras wel is aangeveegd”. Maar we zijn natuurlijk vooral benieuwd naar wat Loos in de keuken gaat verrichten. Edwin Loos: “In die jaren dat ik bij

Nico Boreas werkte, heb ik geleerd om over de grenzen van gerechten heen te denken. Je gaat spanning in smaken zoeken. In de jaren daarna heb ik gaandeweg mijn eigen signatuur gevonden. Mijn vertrekpunt bij elk gerecht is het pure product zelf. Ik kook licht, heel modern, met een bepaalde frisheid. En ik ben ook heel uitgesproken in hoe je een product moet bereiden. Voor mij hoort een heilbot gepocheerd op tafel te komen en een zeeduivel moet op de graat gebakken worden. Dat past perfect bij de textuur. Een zeeduivel pocheren, dat doe ik gewoon niet. Ik hou ook niet van keukens waar ze een bietje garen in Balsamico-azijn. Ik wil die biet kunnen proeven. Een mooie paddestoel mag bij mij rauw of gedompeld in bouillon op tafel komen. Ik wil mensen laten proeven waar het om gaat”.


22>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

Bewoners Conradkade zijn stroomcontainers meer dan zat

stadsgroen

Vinificatie

Heerlijk, er komt voorlopig geen einde aan dit verrukkelijke voorjaarsweer, roept de één. Het is veel te droog deze lente, roept de ander. Nu de komende week gewoon weer zonnig weer zonder neerslag wordt verwacht omdat het vriendelijke hogedrukgebied boven Europa blijft liggen, neemt zowel het warmtegetal als het neerslagtekort snel toe. Uitgelezen omstandigheden voor het telen van druiven, zou ik denken! De bakermat van de Nederlandse druiventeelt ligt in Poeldijk, waar Pastoor Verburgh in 1647 begon met het verzorgen van een paar druivenstokken. De

2011 lijkt een bijzonder goed jaar te worden voor de druif

Stroomcontainers aan de Conradkade zorgen voor veel overlast. > Foto: PR

De twee stroomcontainers aan de Conradkade ter hoogte van nummer 91 komen bewoners de spuigaten uit. Volgens hen veroorzaken ze geluidsoverlast en magnetische straling en moeten daarom worden verwijderd. Volgens de gemeente is daar geen geld voor. “We voelen ons schandalig behandeld”, vinden de bewoners. Door Dominique Snip

Al bijna vijf jaar liggen bewoners aan de Conradkade in de clinch met de gemeente Den Haag en HTM om de twee stroomcontainers ‘pal in hun achtertuinen’ verwijderd te krijgen. De transformatorhuisjes, die trams van stroom voorzien, zijn ze liever kwijt dan rijk. “Ze veroorzaken elektromagnetische straling die vergelijkbaar is met straling van hoogspanningskabels. Voor kinderen vergroot dit de kans op ziektes als leukemie”, reageert Olivier Zeestraten bezorgd. De ventilatieroosters die de transformators in de containers moeten koelen, produceren enorme geluidsoverlast. Bovendien vindt hij de bouwsels geen gezicht. “Vanuit het balkon kijk je recht te-

gen zo’n ding aan. Soms zitten er zwervers die allerlei troep achterlaten”. Zeestraten, vader van een twintig maanden oude dochter, heeft zich samen met buurtbewoners van het begin af aan met hand en tand verzet. “De slaapkamers van onze kinderen zijn slechts drie en een halve meter van die dingen verwijderd. Daar komt nog bij dat die huisjes helemaal niet in de buurt van woningen of kinderspeelplaatsen mogen staan”. De volgens hem vele rechtszaken die zijn gevoerd, zetten geen zoden aan de dijk. Een recente uitspraak van de Welstandscommissie, die de bewoners in het gelijk stelt, heeft de gemeente en HTM er niet toe bewogen de stroomcontainers te verwijderen. Volgens de commissie geeft de plaatsing van de ventilatieroosters op die plek te denken. In 2008, zegt Zeestraten, werd het bouwplan dan ook al door de commissie naar de prullenbak verwezen. Vergunning Wat de buurt ook steekt, is dat de transformatorhuisjes zonder enige vorm van aankondiging zijn geplaatst. Zeestraten: “De vergunning was nog niet eens in orde en werd pas later toegewezen. We

hebben enorm veel bezwaren tegen de procedure van vergunningverlening”. Wethouder Norder, belast met deze zaak, erkent dat men steken heeft laten vallen. “Die vergunningverlening is gedaan toen Randstadrail werd aangelegd. In het verleden heb ik ook gezegd in de gemeenteraad, dat het heel snel is gegaan. Achteraf had daar misschien nog meer tijd ingestoken moeten worden”. De Raad van State zegt overigens dat de vergunning in orde is. Norder: “Alleen de onderbouwing moet beter. Daar wordt op dit moment aan gewerkt”. De vraag is of een andere locatie mogelijk is voor de transformatorhuisjes. De gemeente is samen met HTM op zoek naar het antwoord hierop. “We zijn al een heel eind in ons onderzoek”. Volgens Norder wordt het sowieso een ingewikkelde zaak om een verplaatsing mogelijk te maken. “Andere locaties hebben ook haken en ogen en bovendien bedragen de kosten tussen de € 300.000 en € 500.000. Dat geld heb ik niet”. Intussen voelen bewoners zich ‘compleet genegeerd en schandalig behandeld’. “We worden er langzamerhand helemaal gek van. We willen dat Norder en HTM hun verantwoordelijkheid nemen”.

acquired) komt meer voor bij jonge gezonde mensen. Klachten kunnen variëren van steenpuist tot longontsteking. In de huisartsenpraktijk worden wij een paar keer per jaar gevraagd om MRSA kweken af te nemen. Bijvoorbeeld bij mensen die recent opgenomen zijn geweest in een ziekenhuis in het buitenland. In bepaalde landen komt namelijk deze bacterie meer voor dan in Nederland. Als het enigszins kan worden onderzoeken of behandelingen uitgesteld totdat de uitslag bekend is.

Een van mijn assistenten of ik maken dan deze kweken, waarna we ze opsturen. Het kost veel tijd, want bij iedere persoon moeten er twee sets van drie kweken afgenomen worden. We moeten volgens het MRSA-protocol een kweek van de neus, keel en van het gebied aan de voorzijde van de anus (in medische termen perineum geheten) maken. Nu had ik laatst een jong gezin, dat iedere keer huidontstekingen had. Omdat ik wilde weten of de bacterie gevoelig was voor het antibioticum dat ik gegeven had, maakte ik een kweek van een steenpuist bij de vader. Tot mijn stomme verbazing kwam er een mogelijke besmetting met MRSA uit. Voor de eerste keer in mijn ruim twintigjarig huisartsenbestaan. Het begin van heel veel heen en weer gebel met de afdeling microbiologie van het ziekenhuis. Wat moet er nu gebeuren, welk protocol moet worden gevolgd. Voordat duidelijk is

hedendaagse productieve glasteelt van de tafeldruif vindt nog steeds plaats in het Westland, daarnaast zijn er al 150 heuse wijngaarden in Nederland te vinden. Laatstgenoemden leveren samen jaarlijks zo’n 1.353.400 flessen wijn af. 2011 lijkt een bijzonder goed jaar te worden voor de druif. Laten we er eens van uitgaan dat de gemiddelde tuinbezitter een stuk of drie druivenstokken heeft aangeplant, de winterharde soort Boskoop Glory is een goede keus. Gemakshalve gaan we er dan

ook nog eens van uit dat u een goede wintersnoei heeft toegepast, zodat we nu aan de zomersnoei kunnen gaan beginnen. Die zal ervoor zorgen dat de druiventrosjes zich optimaal gaan ontwikkelen, de vruchten meer licht krijgen en dat er geen schimmelziektes zullen optreden. De meterslange ranken die zich de laatste weken hebben ontwikkeld snoeien we weg, er blijft steeds 40 centimeter staan. Hier zullen volgend jaar vruchten aan komen. De ranken waar nu trossen hangen, snoeien we tot er slechts twee trossen per rank overblijven, na een tros mogen er maar twee bladeren blijven staan. Snoeien is groeien, in de oksels van het blad zullen snel weer nieuwe scheuten verschijnen. Ook die houden we kort: er mag steeds één blad blijven staan. De hoofdtak groeit ook door, deze wordt almaar langer. Deze verlenging laten we met rust. Deze zomersnoei zal om de veertien dagen moeten plaatsvinden, zo hard groeit de druif nu. Verder is het belangrijk dagelijks twee volle emmers water bij de druif te gooien. Doe je dat niet, dan zullen de trosjes niet tot ontwikkeling komen. In juni gaan we krenten, daarover volgende week meer. Weet dat er per rank drie kilo druiven verwacht mag worden. Verzamel dus alvast wat lege flessen. Wendy Hendriksen >Meer columns en een boek op www.wendyhendriksen.nl

medisch

MRSA

Een paar keer per jaar verschijnt er een bericht in de pers dat afdelingen van ziekenhuizen gesloten zijn in verband met MRSA-besmetting. MRSA staat voor Meticilline-Resistente Staphylococcus Aureus. Dit is een bacterie die niet of heel slecht te bestrijden is met antibiotica. Meestal wordt dit de ziekenhuisbacterie genoemd, maar MRSA wordt in toenemende mate ook buiten de ziekenhuizen gevonden en dit kan leiden tot herhaalde infecties. De HA-MRSA (hospital acquired) komt meer voor bij ouderen en zwakke mensen. De CA-MRSA (community

welk medicijn gebruikt moet worden, wordt er in het ziekenhuis nog verder onderzoek gedaan naar het groeigedrag van de bacterie. Uiteindelijk hebben we een overzicht gekregen. Voor ieder gezinslid welk medicijn in welke dosering, maar daarnaast ook allerlei

In de huisartsenpraktijk worden wij een paar keer per jaar gevraagd om MRSA kweken af te nemen. Bijvoorbeeld bij mensen die recent opgenomen zijn geweest in een ziekenhuis in het buitenland.

hygiënische maatregelen. Zo moet ieder gezinslid iedere dag zijn/haar huid en haren wassen met een bepaalde shampoo. Iedere dag allemaal schone kleren en in het begin ook iedere dag schoon beddengoed. Verder nog twee keer per dag de mond spoelen en een neuszalf gebruiken. Als ik het lees, is het al heftig, laat staan als je het moet uitvoeren. Stapels was die iedere dag weggewerkt moeten worden. Geen sinecure. Het vraagt veel van dit jonge gezin. Gelukkig zijn het ouders die zeer bereid zijn om mee te werken en ze zullen alles volgens afspraak doen. Op dit moment slikken zij hun medicijnen nog. Een week nadat ze gestopt zijn, moeten we opnieuw kweken afnemen. Laten we hopen dat dan deze bacterie niet meer gekweekt wordt, dan is al het leed geleden. Emilie Bolsius Huisarts


23

service<

Vrijdag 13 mei 2011 > Den Haag Centraal

oplossingen van vorige week 1 4 3 2 6 9 8 5 7

B A R A K P A C H T

K O L E N S K R O E S

6 9 7 5 4 8 3 1 2

2 8 5 1 7 3 6 4 9

7 1 2 3 8 5 4 9 6

R O O S E D E L R A T Z K D E S R E P E A L O N M A R K A N T D G R E E S T E N T A K E

8 6 9 4 2 1 5 7 3

T K A P A A L T A M E N L R

5 3 4 6 9 7 1 2 8 V R E N E O T R S P E S T A R E A L B K E

3 7 1 9 5 6 2 8 4

9 2 6 8 1 4 7 3 5

2

4 5 8 7 3 2 9 6 1

E D I G I G E E S R E G S K A S T A L K R E I S E R E T I R A E L A M E A N I E N N E R

kruiswoordpuzzel

sudoku

9 6

L E V E N A S T E R

1

6

9

5 4

1

18

5 7 4 3 2 1 2 9 4 1 6 8 5 8 2 7

Min (⁰C) Max (⁰C) Zon (%) Neerslag (%) Wind

zaterdag

8 17 80 30 wzw 4

weekeinde met een graad of 15-16. Een pluspunt is wel dat de meizon gewoon een redelijk aantal uren blijft maken tussen die paar (soms stevige) buien door. Vooral onze positie vlak aan zee is dan relatief voordelig. Landinwaarts ontstaan doorgaans de meeste wolkenpartijen in dit soort situaties. Het ziet er dus naar uit dat de droogte wat verlicht gaat worden binnenkort. Er is evenwel nog heel veel water nodig om het droogtetekort geheel op te doen lossen. Fraai weerherstel rond 25 mei? Meer info op de weerprimeurlijn, 0900-1234554. Weerman

10 16 80 40 wnw 4

maandag

8 15 60 75 wnw 4

Alarmcentrale Politie Haaglanden

SMASH is een samenwerkings­verband van alle huisartsen in Den Haag, Leidschendam, Rijswijk, Voorburg, Voorschoten en Wassenaar.  SMASH regelt spoedeisende huisartsenhulp buiten kantoortijden. Iedere dag tussen 17.00 uur ‘s avonds en 8.00 uur ’s morgens; gedurende het hele weekend en op alle  erkende feestdagen. www.smashaaglanden.nl

7 15 40 80 wnw 4

112

0900 - 8844

Informatie dienstdoende apotheken 070 - 345 10 00

Meldnummer dierenbescherming 0900 - 20 21 210 (10ct./min.)

Tandartsendienst avond- en weekenddienst alleen spoed 070 - 311 03 05

Dierenartsen weekenddienst

Stichting Dierenambulance Den Haag 070 - 328 28 28 (dag en nacht bereikbaar) www.dierenambulancedenhaag.nl

6

www.dierenbescherming.nl (Spoedgevallen nacht en weekend)

0900 - 2226 333 en 0900 - 2222 456 www.dierenartsenkring-denhaag.nl

16

7

21 25

29

26

30

37

38

39

45

48

22 27

31

40

42

43

47

50

51

52

53

55

56

58

Horizontaal: 1 heethoofdig 6 seniel 12 titel 14 gast 15 spreidzit 18 inwendig orgaan 20 sierplant 21 schaapkameel 23 jaartelling 24 Spaanse uitroep 25 ontkenning 27 droog 28 vastenmaand 30 vouwkunst 32 zangnoot 33 ijzer 34 hemelsteen 39 kledingstuk 44 gravin van Holland 45 nieuw (in samenstellingen) 46 seconde 47 Engels bier 48 bladader 49 Spaanse titel

41

46 49

54

11

33

36

44

10

17

24

35

9

14

32 34

8

20

57

59

51 Nijlreiger 52 wilddief 54 selderij 56 oude munteenheid 58 bangerik 59 aanneming

29 vlaktemaat 31 godin van de aarde 34 kledingstuk 35 plaats in Gelderland 36 prijs 37 schelpdier 38 stuurinrichting 39 afsluitmiddel 40 aarde 41 pastille 42 profeet 43 samenvatting 50 bovenste dakrand 52 plaats in België 53 havenplaats 55 familielid 57 eerwaarde vader

Verticaal: 1 fantast 2 eerloos 3 zangnoot 4 stapel 5 herkauwer 7 blunder 8 voorzetsel 9 als gast 10 staat in Amerika 11 jachtexpeditie 13 Turks bevelhebber 16 plaats in Duitsland 17 in het jaar 19 papegaai 22 masker 24 muziektempel 26 Duits gebergte

colofon Den Haag Centraal B.V. Korte Poten 9,  2511 eb Den Haag Directeur/Hoofdredacteur Coos Versteeg

Stadsredactie Joke Korving Alexander Münninghoff Casper Postmaa Theodore Pronk Hans Schmit Dominique Snip Adrie van der Wel

spoedgevallen

SMASH (Stichting Mobiele Artsen Service Haaglanden)  070 - 346 96 69

19

Coördinatie redactie Miranda Fieret Annerieke Simeone

Marc Putto

zondag

5 13

23

Enkele stevige buien in het weekeinde

vrijdag

4

15

28

koeler scenario op de weerkaarten verschijnen en die afkoelingsfase is inmiddels ook aangebroken. Grootschalig verandert er dus wel wat aan het weer en dan vooral in en na het weekeinde. We zien een hogedrukgebied op de Oceaan aankomen ten westen van Ierland en depressieperikelen zien daardoor kans de Noordzeeregio te bereiken.Het lijdt geen twijfel dat die laatste ontwikkeling ons weerbeeld gaat beïnvloeden. Het weer wordt er niet beter op. De koelte hebben we reeds in huis en de regenkans gaat ook nog wat toenemen dezer dagen, zonder dat het meiweer nu helemaal in het slop geraakt. We kunnen spreken van heel gewoon Nederlands meiweer in het

3

12

het weer in den haag

En wederom was Nederland vorig weekeinde het warmste plekje van geheel Europa. In april zagen we dit ook al enkele keren. Bij een aflandige wind (zuidoost) krijgt de lucht die wordt aangevoerd uit Midden-Europa immers de meeste tijd om op te warmen voordat deze Nederland (het eindstation) bereikt. In Den Haag werd tot ruim 28 graden gemeten en op een gegeven moment leek het wel augustus met de barbecuelucht in menige straat en op sommige plaatsen al bijna verdord gras in het perk. Dit soort thermische verwennerij is er niet meer bij de komende pakweg tien dagen. Vaak zie je als reactie op een warmteperiode half mei een duidelijk

2

Gemeentepolitiek Jan van der Ven (coördinator) Elske Koopman Economie Alexandra Sweers Joep van Zijl Cultuurredactie Egbert van Faassen Sjoerd van Faassen Bert Jansma Babeth Knol Eric Korsten Thijs Kramer Astrid van Leeuwen Doron Nagan Anneke Ruys Jill Stolk Aad van der Ven Sportredactie Ronald Mooiman (coördinator) André Buurman Eppo Ford Bert Tielemans Hans Willink Chris Willemsen Martin van Zaanen Eindredactie Dick Toet Wouter Storm (corrector) Algemene Zaken Marianne ten Have

t 070-3644040 f 070-3633570 Voor een compleet overzicht:

www.denhaagcentraal.net Columnisten Marc Delissen Troy Douglas Kees Jansma Vilan van de Loo Marcella Mesker Marcel Verreck

Bladmanager Peter Schaaff

Rubrieken Teun Berserik (strip) Emilie Bolsius (medisch) Hugo Dirksmeier (onderwijs) Wendy Hendriksen (tuin) Bas Martens (juridisch) Marc Putto (weerbericht) Marnix van Rij (financieel) Marnix Rueb (cartoon) Henk Savelberg (culinair) Renate van der Zee (society)

Advertentieverkoop Dennis Lageweg lageweg@denhaagcentraal.net mobiel: 06 41976024 Mayka Postma postma@denhaagcentraal.net mobiel: 06 52579972

Illustraties Marcello’s Art Factory Vormgeving Anneke de Zwaan Fotografie Jurriaan Brobbel C&R Pan Chen Creative Images Eveline van Egdom Raymond van Houten Mylène Siegers Otto Snoek en fotopersbureau’s Hollandse Hoogte en WFA

Advertentiebeheer Mayka Postma advertentie@denhaagcentraal.net t 070-3644040

Marketing Anne Marie Scheffel Scheffel@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Administratie Ida Leferink leferink@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Correspondentie • Advertentie advertentie@denhaagcentraal.net • Redactie redactie@denhaagcentraal.net • Algemeen info@denhaagcentraal.net Abonnementsprijzen Kwartaal € 21,95 / Halfjaar € 39,95 / Jaar € 69,95 *Bij betaling met acceptgiro worden  € 2,50 administratiekosten in rekening gebracht.Verzendkosten buitenland zijn voor rekening van de abonnee.

>Abonnementenservice< Voor opgave abonnementen, verhuizingen, bezorging en wijzigingen:

Bel 0172 – 476085 (ma t/m vr: 9 – 17 u),

of per e-mail:abonnementen@denhaagcentraal.net. Voor opzeggingen (uitsluitend schriftelijk, uiterlijk 4 weken voor einde abonnementsperiode).


24>society

Den Haag Centraal > Vrijdag 13 mei 2011

vilan, renate & de residentie

Pretpark Pulchri Eens, ooit, toen de dieren nog praten konden, was Pulchri een oord van kunstzinnige beschaving. ‘Das war einmal’. Wij waren op een middag aanwezig toen er niet één, niet twee of drie, zelfs geen vier of vijf maar zes tentoonstellingen werden geopend. Bekende Nederlanders volop aanwezig, gratis drankjes, goede hapjes en de binnentuin vol zon. En: gratis toegang. Het was dus druk, enorm druk. Je zou bijna vergeten dat het om de kunsten ging, toch een sector die het moeilijk heeft en nog moeilijker gaat krijgen. Daarvan was deze middag nauwelijks iets te merken. Vlak voor de deur, op het Lange Voorhout, stond een kermis te schetteren. Binnen bij Pulchri zagen we stellen van een zekere leeftijd, opvallend veel vrouwen met dure kleding aan, en zelfs hier en daar een gezin met nette kindertjes die zonder twijfel opgevoed werden tot nette subsidieadviseurs. Hier leerden zij de eerste contacten leggen, altijd nuttig in deze sector. Meteen na binnenkomst zagen wij hoe vol de Voorhoutgalerie stond. Daar sprak oud-minister Winnie Sorgdrager de verzamelde kunstliefhebbers toe en daarmee opende zij de tentoonstelling van Kees Thijn. Dat vernamen we tenminste van een oudere heer, die voor de deur wachtte tot de kunst vrij was om bezichtigd te worden. Dat duurde gelukkig niet lang want na de opening dromde de massa door naar de volgende attractie. Dat was actrice Linda van Dijck, die in de Klinkenberggalerie een tentoonstelling van Ardy Strüwer opende. Zij was als altijd beeldig en droeg een wit ensemble. Meer konden we niet zien door de massa mensen die zich op elkaar gepropt hadden en die allemaal even nieuwsgierig waren om de beroemde actrice nou eens in het echt te zien. We slopen weg naar de Voorhoutgalerie, waar het heerlijk leeg was. Slechts enkele ruggen voor de mooie schilderijen van Kees Thijn.

Linda van Dijck praat over kunst. > Foto's: Otto Snoek

De vloer kraakte verwelkomend en we zagen aan de wanden fijngepenseelde symbolische werken hangen. Wat ging daar veel bemoediging van uit. We knapten er zozeer van op dat we de massa weer waagden te volgen. Waarheen? Daarheen! Naar boven, naar de Hardenbergzaal. De drom mensen had zich inmiddels in twee gedeelten gesplitst. De ene helft ging naar de tuin, waar de deuren openstonden en het in de brandende zon enorm gezellig kouten was. De andere helft liep naar boven, waar de tentoonstelling ‘Oh, My God’ geopend zou worden. Hier waren zang en toespraken beloofd, dat alles kwam ook, vlotjes geserveerd. Wij keken op onze papieren en bestudeerden het feestprogramma van de dag. Waarschijnlijk waren we net door de tentoonstelling van Bander van Ierland gelopen. Dat ging over de vijfde dimensie, altijd een lastige. Straks kwam de opening van ‘Elf aquarellisten’, inderdaad, elf mensen en dan aquarellen. Ook mooi. De speeches waren inmiddels afgelopen, vaag hadden we iets gehoord over actualiteit en spiritueel en theologie. Zware woorden, inderdaad. Maar passend. Want blikvanger van de tentoonstelling was een lammetje dat op een berg kranten was gelegd. We bleven op een veilige afstand van die brandsta-

Zoveel kunst op één dag put wel uit.

Tijd voor een goed gesprek over de vijfde dimensie.

Filevorming bij Pulchri.

pel en we dachten aan het geluk van lammetjes in de wei. Hoe ze kunnen springen, alsof ze blijer zijn dan ze zelf aankunnen. En hoe fijn het toch

sen werden stil, nog geen wijnglas tinkelde. Een vrouw zong het lied Agnus Dei, lam Gods. Het was een moment van wonderbaarlijke schoonheid die

voor de mensheid is dat er lammetjes bestaan om te aaien. Uit het midden van alle bezoekers verhief zich toen een stem. De men-

ons allen verbond. Dat was het mooiste die dag in pretpark Pulchri. Vilan van de Loo


dhc-209