Page 1

}<(l(tp$=adbcae<

Den Haag entraal Een échte Haagse krant

Vrijdag 1 juli 2011 jaargang 5 nummer 216

Wonen Dreigende strop voor Vroondaal

Onderwijs Brede school verovert de stad

Cultuur Examen KABK: ondanks alles tijd voor feest

6/7

3

€ 1,75

17

>Foto: Jurriaan Brobbel

Verzet tegen aanpak overlast

Door Jan van der Ven

Het leek een gelopen race. Burgemeester Van Aartsen bepleitte onlangs, mede op verzoek van zijn partij de VVD, een bedelverbod in het centrum van Den Haag. Dat verbod zou in de zomermaanden gaan gelden. Er was wel een wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) voor nodig, vond althans de burgemeester. Net voordat de gemeenteraad met zomervakantie zou gaan, werd zijn voornemen besproken in de raadscommissie bestuur. Tijdens het debat bleek een meerderheid tegen het plan van de burgemeester te zijn omdat de urgentie ervan niet aangetoond is. Wat ook gold voor berichten over georganiseerde bedelaarsbendes die de binnenstad teisteren. Videobeelden maakten weinig indruk op de raadsleden. Volgens een meerderheid van de raad heeft de politie aan het bestaande wettelijk kader voldoende mogelijkheden om overlastgevende bedelaars in de kraag te vatten. Tegenstanders van het verbod (waaronder de PvdA, SP, D66, GroenLinks en de Haagse Stadspartij) vonden dat Van Aart-

sen teveel van stal haalt. PvdA-fractievoorzitter Van Nieuwenhoven, die zelf in het centrum woont, zei de noodzaak van het verbod niet te zien. “Ik kom vier keer per dag in het betreffende gebied en zie de overlast niet”. Collegepartij D66 vroeg zich bij monde van raadslid Martijn Bordwijk af waarom een verbod ineens urgent is. “Een half jaar geleden was er nog niets aan de hand”, aldus de D66’er. SP-fractievoorzitter Ingrid Gyömörei zei zich erg te storen aan de colporteurs in het centrum van De Telegraaf en NRC. “Die laten niet los”. Van Aartsen hield vol, het verbod moet er komen. “We moeten verhinderen dat het probleem zich verder uitbreidt”, aldus Van Aartsen. Later deze week moet blijken of het verbod er daadwerkelijk komt. Over het bestrijden van de muziekoverlast in hetzelfde centrum door vergunningen verplicht te stellen, zei hij: “Dat doen we niet, want het is ondoenlijk om iedere keer te beoordelen of een vergunning terecht wordt aangevraagd”. De PvdA steunt hem hierin. Van Nieuwenhoven: “Er kan niet genoeg muziek in het centrum zijn”.> (Zie ook pagina 5)

Ingezonden mededelIng

Italian Furniture Since 1898

SALE – SALDI – SOLDES Scheveningseweg 14 – Den Haag (t/o het Vredespaleis) ma t/m za van 10.00 – 17.00 uur


2>varia

© Teun Berserik

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

IngezonDen meDeDelIng

Nieuwe Maan Festival Eindfeest! New Moon Festival CLOSING EVENT! DO. 30 JUNI | open 21.00 uur | entree gratis Na een maand lang film, muziek, performances, fashion en kunst te hebben beleefd en geleefd, verdient iedereen een uitzinnig eindfeest. Met DJ sets van Charly White, Gallus en Nieuwe Maan festival curator Zoe Reddy, kan het haast niet anders dan dat dit festival in stijl eindigt!

Jägerland presents: DAKOTA, ATLANTIC ATTRACTION & ODD ESTABLISHMENT VR. 1 JULI | zaal open 18.00 uur | HJVU meepakken! | entree gratis Een triple bill van indie rock pop rebels. De unieke all female line up van Dakota, de aantrekkelijke viermans formatie van Atlantic Attraction en de mix (man en vrouw en viool) van Odd Establishment.

FILM & FEEST KOYAANISQATSI & DJ Slick Rick & Paul Funk ZA. 2 JULI | zaal open 20.30 uur | aanvang 21.30 uur | entree gratis Oe-la-laaaa, een avond van te smullen. Koyaanisqatsi is een ware beleving en een must see & hear voor iedereen die van mooie beelden houdt, met prachtige muziek én een boodschap. Na deze onderdompeling in visueel en muzikaal geweld, tijd om te genieten van de Liquid Funk en Deeeeep House van DJ Slick Rick & Paul Funk.

Zondag 4 september presenteren tientallen kunstinstellingen op het UIT-festival in Den Haag hun programma voor het nieuwe culturele seizoen. Daags daarvoor verschijnt bij

Den Haag Centraal een speciale bijlage met aandacht voor de hoogtepunten die er in theaters, concertzalen en musea te beleven zijn: muziek, dans, toneel, cabaret, beeldende kunst, literatuur, musicals en wat al niet meer.

Adverteren in deze bewaarbijlage? Bel met Mayka Postma of Anne Marie Scheffel.

070 364 40 40 Korte Molenstraat 2 / www.330live.nl

Den Haag entraal


3

actueel<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

Bestemmingsplan Zeeheldenkwartier wordt getekend door gerommel een zegen rust er niet op het bestemmingsplan zeeheldenkwartier. Tijdens de behandeling in de raad is het voorstel terugverwezen naar de raadscommissie. Dat is de tweede keer dat het plan vertraging oploopt. Het lijkt er vooral op dat ambtenaren hun werk niet goed doen. Door Elske Koopman

Uiteindelijk greep burgemeester Jozias van Aartsen vorige week in. Aan het eind van de raadsvergadering werd gesproken over het nieuwe bestemmingsplan voor het Zeeheldenkwartier. Maar opnieuw ging het mis, net als twee jaar geleden. De discussie verliep zo rommelig en stekelig dat het Van Aartsen beter leek het gehele onderwerp van de agenda af te voeren. Het gebeurt zelden dat een raadsdiscussie op die manier wordt onderbroken en dat een onderwerp wordt teruggestuurd. Raadslid Arjen Lakerveld (VVD) noemde het teleurstellend dat de behandeling weer werd opgeschort, maar

vindt ook dat de behandeling zorgvuldig moet en het daarom niet anders kon. Andere raadsfracties, zoals de Haagse Stadspartij sloten zich bij de VVD aan. Een bouwvergunning aan de Toussaintkade, en met name een 3,30 meter hoge uitbouw, zette veel raadsleden aan het denken. Sluimerende twijfels over de gang van zaken werden versterkt toen wethouder Marjolein de Jong (D66) niet kon uitleggen welke procedures rond de bouwvergunning precies waren doorlopen. De raadsleden bleven haar vervolgens met vragen bestoken, totdat raadsvoorzitter burgemeester Jozias van Aartsen ingreep. Voor het bestemmingsplan Zeeheldenkwartier is het niet de eerste keer dat de raad twijfels had over de procedure. Een eerdere versie bevatte zo veel fouten dat het huiswerk van de gemeente over moest. Bovendien waren de bewoners naar hun mening onvoldoende bij de procedures betrokken. Flaters De Jongs voorganger wethouder Frits

Huffnagel (VVD) ging in de zomer van 2009 uiteindelijk door het stof. “De komende tijd zal ik mij inspannen een kwalitatief hoogwaardig bestemmingsplan te ontwikkelen dat recht doet aan de belangen van bewoners, bedrijven in het Zeeheldenkwartier en die van de gemeente”, aldus de wethouder. Later, bij zijn aftreden als wethouder, noemde hij het één van zijn flaters. Het bestemmingsplan werd opnieuw gemaakt en aan de bewoners gepresenteerd. Dat gebeurde vlak na het aantreden van wethouder Marjolein de Jong. Zij sprak de vele bezoekers aan de bijeenkomst in het Zeeheldentheater toe en beloofde beterschap. Bewoners mochten ‘zienswijzen’ indienen en kregen ter plekke uitleg. Vooral over het groen bestond onrust. Bewoners vreesden dat een in groen-bestemming toch gebouwd mag worden. Ook was er onrust over de toekomst van de coffeeshops in de wijk. In het nieuwe bestemmingsplan mag een tuin voor de helft worden bebouwd. De PvdA diende een motie in

om dit percentage terug te brengen tot 25. Maar door het opschorten van de behandeling werd hierover niet gestemd. De kritiek van de raad concentreerde zich vorige week op de bouwvergunning in de tuin aan de Toussaintkade. Veel fracties in de raad hadden hun twijfels over de gevolgde procedure. Een bouwwerk van 3,30 meter past volgens buurtbewoners niet in de groene binnentuinen. Wethouder De Jong hield vol dat de correcte procedures waren gevolgd, maar kon de twijfels uit de raad hierover niet wegnemen. De wethouder gaf uiteindelijk toe dat ze niet de hele procedure op haar netvlies had. Voor de tweede keer was in deze kwestie een wethouder met onvoldoende bagage naar de raad gestuurd. Nu moet wethouder De Jong een deel van haar huiswerk overmaken. Na het zomerreces gaat zij het plan opnieuw in de raadscommissie verdedigen. Ze heeft nog de hele zomer om na te denken hoe zij dit gewraakte bestemmingsplan alsnog tot een goed einde kan brengen.

Vanwege dreigende miljoenenstrop

Veel minder villa’s in Vroondaal

Hirsch Ballin. > Foto: Dick hol/ WFA

Hirsch Ballin leidt kunstenplancommissie ernst Hirsch Ballin is door het college van B&W benoemd tot voorzitter van de kunstenplanadviescommissie. De CDA’er die in de kabinetten Balkenende III en IV justitieminister was, gaat de gemeente adviseren over de verdeling van cultuursubsidies tussen 2013 en 2016. Door Theodore Pronk

Oud-minister Hirsch Ballin staat bekend als een jurist pur sang. In het verleden was de geboren Amsterdammer justitieminister in het kabinet Lubbers III tot de IRT-affaire in 1994 voortijdig – tijdens de demissionaire periode – een einde maakte aan zijn ministerschap. Hierna keerde hij als hoogleraar terug in de wetenschap waarin hij in de jaren 80 eerder werkzaam was. Tussen 2000 en 2006 was hij lid van de Raad van State totdat hij Piet Hein Donner opvolgde als minister van justitie in Balkenende III. De 61-jarige ex-politicus is momenteel werkzaam bij de Universiteit van Amsterdam en bekleedt een leerstoel aan de Universiteit van Tilburg. Daarnaast is hij dit jaar voorzitter van de jury van de AKO Literatuurprijs. Hirsch Ballin geldt als een fel tegenstander van de samenwerking van zijn CDA met de PVV van Geert Wilders. De gemeente Den Haag heeft bewust gekozen voor een ‘naam’ van buiten de

stad om zo te voorkomen dat ‘de slager zijn eigen vlees zou keuren’. Hirsch Ballin zal worden bijgestaan door Fons van Wieringen die eerder dit jaar afscheid heeft genomen als voorzitter van de Onderwijsraad. Hij zal als expert op educatiegebied vicevoorzitter zijn. Eenzelfde rol is weggelegd voor Charlotte van Rappard-Boon, voorzitter van de raad van toezicht van het Afrika Museum in Berg en Dal bij Nijmegen. Zij zal als museumexpert deel uitmaken van de adviescommissie die nog moet worden aangevuld met een aantal leden met expertise op het gebied van bedrijfsvoering, (city)marketing en economie. In totaal zal de adviescommissie uit negen leden bestaan. Na het zomerreces zullen alle vacatures ingevuld moeten zijn waarna de leden aan de slag kunnen met het beoordelen van de subsidieverzoeken van de verschillende culturele instellingen. Die moeten voor 1 december zijn ingediend. De commissie wacht een zware taak. Immers, er moet op lokaal niveau zo’n 13 miljoen euro worden bezuinigd op cultuur terwijl ook een aantal Haagse instellingen door het wegvallen van rijkssubsidie ook in de penarie dreigt te raken. Het advies van de commissie moet leiden tot een nieuw kunstenplan voor de periode 2013-2016. In april 2012 moet het advies van de commissie Hirsch Ballin klaar zijn.

In de luxe woonwijk Vroondaal worden veel minder exclusieve villa’s gebouwd dan voorzien. Teneinde een miljoenenstrop te vermijden wordt een deel van de wijk aan de grens met het Westland volgebouwd met goedkopere huizen. Er bleek veel minder interesse te bestaan voor de dure villa’s in ‘het nieuwe Wassenaar’ dan verwacht. Bij de ontwikkeling van Vroondaal, in Madestein aan de grens met de gemeente Westland, werd uitgegaan van de bouw van een kleine duizend bijzondere huizen, vanaf 750.000 euro. Met name expats werden beschouwd als potentiële kopers. In de praktijk werden gemiddeld echter niet meer dan zo’n twintig bouwkavels per jaar verkocht, ongeveer tien procent van wat was geraamd. Sinds de start van de verkoop in 2005 zijn circa 150 kavels verkocht en 130 bebouwd.

Unicum Naar aanleiding van het dreigende exploitatietekort hebben de gemeente en de partners (zoals Rabo Vastgoed) in ‘Vroondaal Ontwikkeling’ beslist ruim 1500 goedkopere huizen vanaf 275.000 euro neer te zetten. Dan nog staat niet vast dat de ontwikkeling van Vroondaal, een paar jaar geleden gepresenteerd als ‘unicum in de Randstad’, geld oplevert. De ramingen lopen uiteen van een verlies van twaalf miljoen euro tot een overschot van 1,2 miljoen. Volgens een woordvoerder van Vroondaal Ontwikkeling hebben de huidige bewoners begripvol gereageerd op de veranderde plannen. “Er waren ook wel mensen die kritisch waren, maar de meesten snappen wel dat er iets moest gebeuren en dat we ook niet tot 2045 kunnen wachten voordat alle kavels verkocht zijn. Op deze manier komt hun investering er toch uit. Bovendien blijft Oud Vroondaal, zoals het nu heet, eigenlijk ongewijzigd. Je kunt het natuurlijk niet maken rijtjeshuizen in de wijk zelf te zetten”. Billy Allwood, eigenaar van de website ‘thehagueonline’ voor expats is niet verbaasd dat de buitenlandse kopers het lieten afweten. “De doorsnee expat heeft, denk ik, weinig trek in een nieuw te ontwikkelen gebied te wonen. Hij zal eerder kiezen voor bestaande bouw, voor een buurt waar al wat leven in zit. Bovendien is de markt nogal veranderd, vroeger hoefde je misschien maar drie jaar te wachten voordat je zo’n grote investering eruit had, nu misschien wel tien jaar. Dan

wordt huren interessanter. Daarnaast denk ik dat nogal is overschat hoe vermogend expats zijn, heel veel mensen verdienen echt zoveel niet”, aldus Allwood.

Ontstemd In Westlandse Zoom, het Westlandse deel van polder Madestein, is de situatie nog minder florissant. In de eerste fase van het project, dat vorig jaar werd afgesloten, zijn circa dertig villa’s gebouwd. Voorzien was dat het er duizend zouden zijn. Het financieel risico voor Westland is groter dan voor Den Haag. De gemeente functioneert als grondbank en bezit voor 150 miljoen euro aan grond. Met het oog daarop is met ontstemming gereageerd op de Haagse plannen. De vrees bestaat dat, nu het exclusieve karakter van de wijk wordt losgelaten, de kans nog veel kleiner wordt dat het Westland de investering ooit zal terugverdienen. De eerste vijf miljoen euro verlies is al geboekt en dertig miljoen euro is gereserveerd om nieuwe klappen op te vangen. >Zie ook pagina 14: Wonen

Zeker 500 ADOfans naar Kaunas Zeker 500 supporters van ADO Den Haag zijn donderdag 14 juli aanwezig bij de voetbalwedstrijd tegen FK Tauras in Litouwen. De wedstrijd wordt niet gespeeld in het eigen stadion van de club in Tauragé, maar in een aanmerkelijk groter stadion in de stad Kaunas. Het eigen stadion met slechts 1600 plaatsen voldeed niet aan de eisen van de UEFA. In de afgelopen week werden kaarten à € 15,– voor de kwalificatiewedstrijd verkocht. Veel mensen gaan op eigen gelegenheid, maar ook wordt gebruik gemaakt van een door de supportersvereniging georganiseerde vliegreis. Die fans vertrekken donderdag al vroeg per lijnvlucht vanaf Schiphol naar Vilnius en gaan vanaf daar per touringcar naar Kaunas. De volgende dag vliegen ze in de ochtend alweer terug naar Amsterdam. Er waren onvoldoende deelnemers om een eigen chartervlucht te organiseren. Leden van de businessclub van ADO Den Haag reizen al op woensdag 13 juli met de spelers samen naar Kaunas.

HTM breidt inzet conducteurs uit De inzet van tramconducteurs in de avonduren wordt per 1 juli uitgebreid naar de lijnen 1, 11, 12 en 17. De gemeente wil daarmee het zwartrijden terugdringen en de sociale controle vergroten. De uitbreiding is volgens wethouder Peter Smit (VVD, verkeer) het gevolg van een proef die sinds 2007 werd gehouden op de lijnen 9 en 16. “Uit de evaluatie blijkt dat reizigers vinden dat de sociale veiligheid beter is geworden. Bovendien is het aantal zwartrijders op deze lijnen met 22 procent gedaald”. Vanaf komend jaar investeert de gemeente daarom jaarlijks twee miljoen euro in de inzet van conducteurs, die in duo’s werken en dagelijks tussen half zes ’s avonds en 1.30 uur ’s nachts meerijden. Ze mogen reizigers controleren op geldige plaatsbewijzen, kaartjes verkopen en mensen aanspreken op ongewenst gedrag; ze kunnen geen mensen aanhouden. In geval van nood kunnen de conducteurs terugvallen op een team van buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s) dat binnen enkele minuten ter plaatse kan zijn.

IngezonDen meDeDelIng

Exclusieve brilmode

Hoogstraat 37 2513 AP Den Haag T. 070 - 346 16 81 www.hofstede-optiek.nl


4>VaRIa

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

stadsmens

‘Blanc de Chine is het mooiste meisje van de klas’ Haar handen wisten het eigenlijk nog eerder dan haar hoofd: met dit materiaal kon zij vernieuwend aan de gang. Keramiste Tineke van Gils straalt als zij het moment herbeleeft waarop zij vorig jaar in de Chinese porseleinstad Dehua klei in handen kreeg en besefte dat zij blanc de Chine zou kunnen draaien. Tot dan toe was het voor onmogelijk gehouden om met het materiaal op de draaischijf te werken. De Chinezen waren onder de indruk toen zij haar bezig zagen. Ze nodigden haar uit terug te komen om in Dehua 100 verschillende blanc de Chine theepotten te maken voor een solotentoonstelling in Shanghai. Een kleine selectie daaruit is van 9 t/m 28 juli te zien in Pulchri Studio. Op 10 juli houdt Tineke van Gils daar ook een (film)lezing, die vooral over de Chinese Drakenovens gaat. Dit alles in het kader van ‘Den Haag onder de hemel’, de expositie op het Lange Voorhout die in het teken van China staat. Waarom zij zó uniek met Dehuaporselein kan draaien? “Ik draai met de Franse slag”, zegt ze en verduidelijkt: “Ik laat zien waar mijn vingers sporen hebben gemaakt en waar mijn gereedschappen de klei hebben geraakt. Die

vaart in mijn werk houd ik zichtbaar. Zo’n techniek wordt in China niet toegepast. Daar gaat het om het produceren van grote oplagen en dat kan niet als je het op mijn manier doet. Het werkproces daar is in stapjes verdeeld; iedereen beheerst maar een klein deel van het geheel. Als kunstenaar maak ik een object van a tot z. Mijn werk is echt mijn handtekening”. Wending Na een uitnodiging voor de expositie ‘Theepot van het jaar’ in Shanghai volgde een tweede invitatie. Aan Tineke van Gils, die dertig jaar keramiste is, werd gevraagd aanwezig te zijn bij de opening van een kunstenaarscentrum in Dehua. Het bezoek kreeg een spectaculaire wending toen zij de klei uit die streek ontdekte. “Ik was meteen zo verliefd op het materiaal. Blanc de Chine is het mooiste meisje van de klas. Als ik dit porselein hier aan kenners laat zien, vallen ze stil”. Te midden van de eeuwenoude, op hout gestookte Drakenovens werkte zij in Dehua vijf weken zestien uur per dag aan de honderd verschillende theepotten. “Ik had hier ideeën voor twintig potten. De rest moest daar geboren wor-

Tineke in Dehua bij de werkers in het veld. >Foto: PR

den. Ik droomde ’s nachts van theepotten. Als ik de paar uur die ik sliep even wakker werd, krabbelde ik tekeningen in een boekje”. Haar expositie in Shanghai, geopend door het Nederlands consulaat, was ook voor China bijzonder. Er

INGEZONDEN MEDEDELING

...hebben ruimte voor nieuwe patiënten bij zowel de tandarts en/of de mondhygiëniste! Het team op de Ieplaan en het Rijswijkseplein bieden tandheelkundige zorg variërend van reguliere tandheelkundige behandelingen tot prothetische behandelingen zoals het plaatsen van gebitsprothesen. Graag verwelkomen wij u op de Ieplaan 2 of het Rijswijkseplein 56 te Den Haag. Loopt u gerust eens binnen voor informatie of om u in te schrijven als patiënt.

w w w . m e d i m o n d z o r g . n l

Joke Korving Informatie over de lezing en expositie in Pulchri en de tentoonstelling in Schipluiden: www. tinekevangils.com

. NU-OF-NOOIT PRIJZEN... BINNENKORT:

50 BANK 65 FAUT EN + voor EUILS nu-of-no prijzen.. oit !!!

verrassend vernieuwd: de kelderetage van Hulshoff design center Den Haag. Nu nog even de laatste restanten zitmeubelen ‘uit de kelderetage’ van o.a. de topmerken • Molinari • Musterring • deSede • Gelderland • Leolux • Label. Haast u, want op-is-op!!

40%

Voor afspraken kunt u contact opnemen met ons centrale afsprakenbureau op het gratis nummer 0800 633 46 28

Ieplaan ook op maandagavond geopend !

werden twee televisiedocumentaires over haar tentoonstelling uitgezonden. In de krant China Times, die in Nederland uitkomt, verscheen een paginagroot artikel. In haar galerie ’t Spint in Schipluiden

vertelt Tineke van Gils gepassioneerd over haar vak. Haar handen zijn ervoor gemaakt, wist ze vanaf het allereerste moment. “Dertig jaar lang heb ik alle grenzen van het wiel verkend; draaien is elke keer weer opnieuw het wiel uitvinden. Dat is letterlijk zo. In Dehua viel voor mijn gevoel alles samen”. In ’t Spint zijn nog tot eind augustus haar blanc de Chine theepotten te zien. De expositie is dit voorjaar door de Chinese cultureel attaché geopend. Haar galerie en atelier/ werkplaats in Schipluiden grenzen aan het boerenbedrijf van haar man Wim van Vliet. Lachend: “Ik ben een echte Amsterdamse en heb lang voordat alle vrouwen op zoek gingen naar een boer er één gevonden”. Dan serieus: “Wim is voor mij een heel goede criticus en ik voel me hier met mijn werk helemaal op mijn plek. Dat komt door mijn Franse slag van draaien. Mijn manier van omgaan met klei past in deze landelijke omgeving. Ik laat sporen na. Dat heeft alles met aarde te maken”.

50% 60%

70%

Gratis parkeren parkeergarage Stadhuis SINDS 1891

De uitrijkaart krijgt u bij de receptie van Hulshoff

Den Haag, Spui, 070 - 365 89 20 • www.hulshoffwonen.nl


Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

5

actueel<


5

actueel<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

Ex-AMA’s houden dak boven hoofd De gemeente Den Haag financiert de opvang van ex-AMA’s, voormalig minderjarige asielzoekers in ieder geval tot het eind van het jaar. Daarmee is voorkomen dat 37 jongeren deze week dakloos zouden worden. Door Elske Koopman

Dat maakte wethouder Norder (PvdA,

Integratie) bekend in een raadsdebat dat was aangevraagd door GroenLinks-raadslid Inge Vianen. De wethouder vindt het Rijk verantwoordelijk voor de financiering van de opvang. “Dat doen ze niet, dat vind ik niet terecht, maar dat betekent niet dat de jongeren daar de dupe van mogen worden”. Norder heeft de minister hierop aangesproken. Voor dit jaar heeft hij het geld gevonden. Hij gaat

zich met het college beraden om de opvang ook na 2011 in stand te houden, al blijft hij van mening dat de financiering van het Rijk moet komen.

Jonge mensen die hiernaartoe zijn gevlucht voor hun achttiende. Hun situatie gaat het college aan het hart zei Norder. Soms zijn zij in beroepszaken verwikkeld of worden zij niet geaccepteerd in het land van herkomst of is

hun situatie zo dat zij niet kunnen terugkeren. “Je kunt jonge mensen niet aan hun lot overlaten en onder een brug laten slapen zonder enige voorziening”, aldus de wethouder. Stichting Luna lukt het met weinig middelen de opvang voor deze jongeren in stand te houden. “Blijft wel het geval dat jongeren die terug kunnen en uitgeproduceerd zijn terug moeten, maar dat is voor elke asielaanvraag het ge-

val”, aldus de wethouder. Een motie van GroenLinks om de opvang te continueren kreeg de steun van een ruime meerderheid van de raad. Alleen de PVV stemde tegen omdat de wethouder al een toezegging had gedaan, de motie geen dekking bevat voor het instandhouden van de opvang en omdat de partij zich ook meent te moeten houden aan nieuw landelijk beleid.

Leren door te filmen Een selecte groep middelbare scholieren kon dit jaar als filmmaker aan de slag. Zij mochten voor het vak Maatschappijwetenschappen een voorlichtingsfilm maken over het Internationaal Gerechtshof. De trotse leerlingen van het Hofstad Lyceum presenteerden afgelopen woensdag ‘Fresh Water’ in Theater aan het Spui. “Ik heb echt heel veel geleerd van dit project”, vertelt Felivcia Litzouw (19 jaar), één van de leerlingen. “Samen met onze leraar Maatschappijwetenschappen zijn we met een paar leerlingen aan het project begonnen. We hebben zelf het script geschreven en spelen een rol in de film”. Litzouw wist voor het project nog maar weinig over het Internationaal Gerechtshof. “Ik hoorde er soms over in de les, maar echt uitgebreid zijn we

Filmstill uit Fresh Water, gemaakt door Studio A.

Straatmuzikanten ergeren bewoners binnenstad Door Jan van der Ven

Gek worden ze er van. De bewoners van de flats rond de Markthof ergeren zich dagelijks groen en geel aan de muzikanten die in de buurt neerstrijken. Uren en uren achtereen moeten ze de muziek aanhoren. “Het begint ’s ochtends en de muziek houdt niet op voordat de winkels sluiten”, zegt een bewoonster. “En ze kunnen niet eens spelen. Uren achter elkaar datzelfde eentonige deuntje”. Joke de Treije woont sinds een aantal jaren boven de Markthof, maar is onlangs gevlucht voor de muziek, meestal afkomstig van Roemeense muzikanten. Haar mobieltje heeft bereik op de boerencamping, ergens ver weg in Zeeland. Vanaf het rustige platteland legt ze de reden voor haar vlucht uit. “Bedelaars? Daar heb ik echt niet zo’n probleem mee. Het gaat mij vooral om de muzikanten. Sorry dat ik het moet zeggen, maar ze terroriseren de buurt met hun eentonige deuntjes. Staat er een man met een doedelzak en die speelt uren achter elkaar de eerste twee regels van Amazing Grace”. De Treije koos indertijd bewust voor wonen in het centrum. “Daar hoort leven en muziek bij. Geen probleem”, legt ze uit. “Maar als je zeven dagen per week dezelfde muziek hoort op je balkon, of binnen als het raam open staat, dan gaat dat echt te ver. Je krijgt er moordneigingen van. Hier hoor ik alleen af en toe een tractor, heerlijk die rust”. De Haagse vluchtelinge houdt zich de gehele zomer schuil op de camping.”Normaal gesproken zou ik twee weekjes gaan, maar ik ontvlucht

nu de stad gedurende de hele zomer”. In het begin dacht Joke de Treije dat ze de enige was, die zich mateloos ergerde aan de muziek. Maar andere bewoners denken er precies zo over. Zo is daar buurtbewoonster Mieke Waling. Ze ziet ook het aantal bedelaars in haar buurtje gestaag toenemen en vindt dat vervelend. Vooral als ze onder invloed van alcohol of drugs zijn en voor de ingang van Albert Heijn de weg versperren. Dat de gemeente paal en perk gaat stellen aan bedelaars heeft dan ook haar steun. Maar de aanwezigheid van de straatmuzikanten stoort haar nog meer. “We worden elke dag urenlang door hen geterroriseerd, een ander woord kan ik er niet voor vinden. Rustig op balkon zitten lezen of iets dergelijks is niet te doen. Ook in huis worden we de hele dag door gedwongen om steeds naar dezelfde deuntjes te luisteren”. Straatartiest Het probleem waar de protesterende bewoners mee kampen is dat de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) de straatmuzikant weinig in de weg legt. De APV zegt namelijk dat een straatartiest geen vergunning nodig heeft. Er is wel een aantal voorwaarden aan verbonden. Zo mag de groep uit niet meer dan drie personen bestaan en er mag geen geluidversterkende apparatuur worden gebruikt. Ook geldt er een tijdslimiet van maximaal een half uur voor een optreden van een straatartiest die geen vergunning heeft. Soms helpt klagen bij de politie, ondervond Joke de Treije. “Toen een man met een fluit hier weer eens uren achter el-

kaar zat te spelen, heb ik de politie gebeld. En na een half uurtje was de fluitist vertrokken”. Doorgaans staat de politie echter met lege handen. Een woordvoerster van de politie zegt: “De problemen van de overlast zijn bij de wijkagent en op het bureau Jan Hendrikstraat bekend, al gaat het niet om een stroom klachten. Maar handhaven is erg moeilijk. Een half uur klokken is eigenlijk ondoenlijk, want de muzikanten stoppen dan met spelen”. Het wordt dan een beetje verstoppertje spelen tussen agent en muzikant. Onthaal Een andere bewoner beklaagde zich bij de VVD-fractie, die zich sterk maakt voor een zomers bedelverbod in het centrum. VVD-raadslid Ibo Gülsen heeft in een reactie laten weten niet voor een absoluut verbod van straatmuzikanten te zijn. Zijn fractie bepleit wel dat een scheiding wordt aangebracht tussen het muzikale kaf en koren. Gülsen verwacht overigens dat dit niet eerder dan na de zomer gerealiseerd kan zijn. Het dagelijks muzikaal onthaal van de bewoners rond de Markthof roept herinneringen op aan ruim een jaar geleden. Toen beklaagden zij zich over de muzikanten van Johan Maasbach die op zaterdagmiddag de gelovige boodschap met veel decibellen verkondigden. Het kwam bijna tot een rechtszaak. “Uiteindelijk zijn we het samen eens geworden. Ze maken nu minder herrie. Zo wordt er tijdens het zingen geen luidspreker gebruikt. Uiteindelijk zijn we in goede harmonie uit elkaar gegaan”, zegt een bewoner.

er nooit op ingegaan. Ik vond het daarom erg interessant om op deze manier onderzoek te doen. Nu weet ik hoe het principieel orgaan te werk gaat in een zaak”. Het doel van de film is om jongeren te leren wat het gerechtshof nu precies doet. “Het voorbeeld dat wij in Fresh Water volgen, is het zoetwatertekort. Je krijgt zo een beter beeld over de rol van het gerechtshof”. Het idee voor een multiculturele en meertalige voorlichtingsfilm is ontstaan vanuit het project De Haagse Brug, in samenwerking met de Griffie van het Internationaal Gerechtshof en de gemeente. De film wordt gratis verspreid onder middelbare scholen in Nederland. Volgend schooljaar komt de film online te staan. Dit wordt via www.hofstadlyceum.nl bekend gemaakt.

Ellen Warmond (1930-2011)

De verwarringen van het leven De jury van de Anna Bijnsprijs was, bij de toekenning van de belangrijkste Nederlandse onderscheiding voor vrouwelijke dichters aan Ellen Warmond, vooral onder de indruk waarop ze het leven niet voor stilstaand aannam. Het was haar ‘nooit verflauwende drift om van binnen uit het zelf en de wereld te onderzoeken’ die werd geprezen. ‘Ze openbaart de beperkingen, grenzen, stiltes, het verdriet, de wanhoop (…) en neemt de lezer mee naar inzicht in de verwarringen van het leven’, schreef de jury in 1987. Warmond, die vrijwel haar hele volwassen leven in Den Haag woonde, was pas de tweede dichteres die de tweejaarlijkse prijs kreeg, na Josepha Mendels. Afgelopen dinsdag kwam aan dat onderzoek van Ellen Warmond definitief een einde. Na een lang ziekbed overleed ze in Amsterdam op 80-jarige leeftijd. Ellen Warmond debuteerde in 1953 met de bundel ‘Proeftuin’, waarvoor ze meteen de Reina Prinsen Geerligsprijs kreeg. Daarna volgden, met geregelde tussenpozen, nog een stuk of twintig bundels, tot aan ‘Kaalslag’ in 1999, waarin ze nog zeer strijdbaar dichtte: geen milde oude worden / niet volstaan met voortbestaan // in eigen afgedwongen orde / de tijd levendslaan’. Qua vorm en taal wordt het vroege werk van Warmond vaak in verband gebracht met de Vijftigers; inhoudelijk is ze, door de pessimistische toon ook wel ‘existentialistisch’ genoemd. Angst, eenzaamheid en vervreemding spelen een belangrijke rol in haar werk, evenals de beperkte mogelijkheden van de liefde als wapen daartegen.

> Foto Collectie Letterkundig Museum

Warmond werd in 1930 geboren in Rotterdam als jongste in een gezin met vier kinderen; ze maakte het bombardement op Rotterdam mee. In haar jeugd danste ze enkele jaren bij het Rotterdams Ballet Ensemble. Vrijwel vanaf het begin was Warmond betrokken bij het Letterkundig Museum in Den Haag, dat in 1954 werd opgericht. Tussen 1955 tot 1983 was ze assistente van hoofdconservator Gerrit Borgers; het museum was toen nog gevestigd in de Juffrouw Idastraat. Warmond stond er, volgens oud-collega Sjoerd van Faassen, bekend als ‘enigszins cynisch’ en niet overactief. ‘Ze schonk graag uit de fles sherry die ze in haar la had. Dat paste in die tijd ook heel goed bij het museum, het was aanvankelijk toch vooral een vriendenclub. Ze is vervroegd weggegaan met de verhuizing naar het nieuwe pand bij het Centraal Station, vanwege haar gezondheid, maar ook wel omdat ze geen zin had in dat nieuwe gedoe’, aldus Van Faassen.


6>Onderwijs

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

Brede buurtschool verovert de stad

Een hele generatie voorwaar de brede buurtschool begint aan populariteit te winnen. Vorige week gaven de wethouders ingrid van engelshoven (Onderwijs) en Karsten Klein (jeugd, welzijn en sport) het startsein voor de Brede Buurtzone schilderswijk. in dit initiatief werken 17 verschillende instanties samen om kinderen een stap voorwaarts te laten zetten. Om scholen ondersteuning te bieden, probeert wethouder ingrid van engelshoven nog voor het nieuwe schooljaar een stichting op te richten die hen helpt met de samenwerkingsverbanden.

Door Miranda Fieret

De naam zegt het eigenlijk al: een brede buurtschool is een veelomvattend begrip. Niet alleen onderwijs is vertegenwoordigd, maar ook welzijn, kinderopvang, cultuur, sport en zelfs de bibliotheek kunnen onderdeel zijn. Want op school gaat het lang niet alleen om onderwijs. Het is leren, opvoeden en steunen tegelijk. Vooral wanneer de ouders niet de middelen hebben om de kinderen alles te bieden wat ze nodig hebben, is de brede buurtschool een uitkomst. Kinderen kunnen zo kennis maken met cultuur, extra hulp krijgen met lezen; van mogelijkheden proeven die anders niet vanzelfsprekend zijn. Steeds meer scholen voelen ervoor om onderdeel te worden van een brede buurtschool. Alles is erop gericht om de

kansen en ontwikkeling van de leerlingen te vergroten. Wethouder Van Engelshoven steunt dit initiatief dan ook volledig. “Het is belangrijk dat taal en de sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen wordt gestimuleerd”. Toch is het niet haar bedoeling dat ze als wethouder gaat voorschrijven hoe het moet. “Scholen kunnen zelf kijken wat werkt. Dat laat ik aan het veld over. De behoeften en wensen kunnen ook voor elke school anders zijn”. Op dit moment hebben veel scholen met een zogenaamd ‘achterstandsprofiel’ een bepaalde vorm van de brede buurtschool ingevoerd. Profiel Het profiel van de school bepaalt wat er gedaan wordt op de school en hoe het gedaan wordt.

Talent in de dop

Zo vlak voor de bel wiebelen de kinderen al op hun stoelen. Niet omdat ze naar huis gaan. Nee, voorlopig zitten ze nog op school. Nu is het tijd om naar de talentklas te gaan. Van dansen tot fotograferen: er is genoeg te kiezen. In de gymzaal dreunt de muziek al uit de boxen. Jongens en meisjes oefenen hard aan het maken van hun choreografie. Zelfs een handstand is onderdeel van de dans en alle pasjes moeten gelijk. Openbare basisschool De Leeuwerikhoeve in Mariahoeve heeft sinds begin dit jaar het ‘Leerkansenprofiel’ (LKP) ingevoerd. De leerlingen krijgen aan het begin van het kwartaal een krant waar alle cursussen in zijn aangekondigd. De kinderen kunnen zo een aantal voorkeuren aangeven. De groepen zijn gemengd. Dat betekent dat er kinderen van groep 5 en groep 7 samen in één klas kunnen zitten. “Zo leren ze ook leerlingen van andere klassen kennen. Het sociale klimaat wordt hechter”. Volgens directrice Elly Wijnbergen hebben de leerlingen het prima naar hun zin, tijdens deze extra uren. “We proberen dingen te bieden waarmee ze anders niet zo snel zouden kennis maken. Het circus, goochelen bijvoorbeeld. Het geeft ze de kans om ervaring op te doen. Kinderen kunnen zich breder orienteren. Dat kan leiden tot een hobby, of een lidmaatschap bij de sportschool ”. Zonder subsidie had de school het niet voor elkaar kunnen krijgen. “Je haalt activiteiten in huis die ze anders niet zouden

krijgen”. Wijnbergen probeert een balans te vinden tussen cursussen waar taal zowel direct als indirect een rol speelt. “Soms is het heel expliciet aanwezig, zoals bij de cursus De Razende Reporter, waarbij kinderen gaan schrijven en bekend raken met het nieuws”. In het begin was het wel even wennen. “De docenten wilden eerst natuurlijk weten wat dat voor hen zou betekenen. Maar nu zijn ze positief. Iedereen ziet de meerwaarde er wel van in. Dat het ook van hen extra energie vergt, nemen ze voor lief. Gelukkig willen ze hieraan meebouwen”. De ouders staan er heel divers in, merkt de directrice. “Er is een groep ouders die het overbodig vindt. Ze willen liever dat hun kind thuis komt zodat ze met een kop thee samen kunnen praten, of huiswerk maken. Anderen zien dit juist wel als een kans voor het kind”. De kinderen zien het vaak als een extraatje: “Sommigen zien het als de kers op de taart en niet als schooltijd. Ze doen minder hun best, nemen het niet zo serieus. Daar hebben we goed op moeten letten”. In plaats van drie uur, gaat de school nu half vijf uit. Het afgelopen jaar waren de talentklassen telkens na drie uur gepland, maar daar wil de directrice vanaf. “We willen dat de lessen op twee dagen in de week verweven zitten in het reguliere lespakket. Dan kun je ook beter een doorgaande lijn maken. De hele klas zit dan bij een vaste cursus. Dat kan muziek, techniek of iets richting de

De gemeente Den Haag werkt met drie profielen van de brede school. In het opvangprofiel werkt de basisschool samen met de kinderopvang, een welzijnsinstelling of een andere instelling voor sport en cultuur. Door speciale dagarrangementen kunnen ouders zorg- en arbeidstaken beter combineren. Het tweede profiel is het ontwikkelingsprofiel. Dit is bedoeld om leerlingen optimale kansen te bieden om hun talenten te ontwikkelen. Leerlingen maken op een laagdrempelige manier kennis met activiteiten op het gebied van sport, cultuur en kunst. Vaak gebeurt dit na schooltijd. In dat geval spreken we over de verlengde schooldag. Deelname hieraan is niet verplicht. Het laatste profiel is het leerkansenprofiel. Dit houdt in dat een basisschool de

verplichte onderwijstijd met zes uur per week verlengt. Scholen met het leerkansenprofiel geven extra aandacht aan de taalontwikkeling. Ook is er veel aandacht voor de algemene ontwikkeling en het ontdekken van talenten bij kinderen. Door de wetswijziging van de Wet op Primair Onderwijs in 2007, gaan veel basisscholen nu een samenwerking aan met de kinderopvang. Deze wetswijziging vraagt namelijk van scholen om opvang (BSO) te regelen, indien ouders daarom vragen. Ook in het project dagarrangementen en combinatiefuncties is de ontwikkeling van voor-, tussen- en naschoolse opvang in een samenhangend arrangement gestimuleerd. Daarnaast is volgens de wethouder vooral het leerkansenprofiel populair. “Maar er zijn nog meer mogelijkheden. Zo hebben we de zomerschool en ik hoop dat we hier in Den Haag de zaterdagschool kunnen uitbreiden. Bij elkaar opgeteld kun je kinderen zo een extra jaar geven. Dat doet zoveel voor hun ontwikkeling”. Al die extra uren betekenen wel extra mankracht en nog meer uren voor de docent. Toch denkt Van Engelshoven niet dat dit een probleem is. “Laatst heb ik een les gevolgd op de zaterdagschool. Docenten vinden het zo leuk om te doen, dat ze het er met alle liefde bij doen. Dat hebben we nodig: een aantal trekkers die het enthousiasme ook op hun collega’s kunnen overbrengen. Dat

‘Bij elkaar opgeteld kun je kinderen een extra jaar geven. dat doet zoveel voor hun ontwikkeling’ betekent niet dat ze het vrijwillig hoeven te doen, juist niet. Het blijft onderwijs en de kwaliteit staat voorop”. Om de scholen tegemoet te komen, wil Van Engelshoven een stichting in het leven roepen om de organisatie van een brede buurtschool te vergemakkelijken. Deze Stichting Brede Buurtschool moet faciliteren en financiële rugdekking bieden om het concept voor de brede buurtschool sneller uit te rollen. “Het geld is nu veel te veel verdeeld. Ik wil naar één pot geld waarbij het veld uitzoekt hoe ze de financiële middelen het beste in kan zetten”. De stichting moet scholen in een vroeg stadium handvatten bieden. De wethouder hoopt dat er zo meer scholen gebruik van kunnen en willen maken. “We gaan kijken of we de extra lessen in het reguliere dagprogramma kunnen integreren, waar we meer zaterdagscholen en zomerscholen kunnen realiseren en hoe we de ouders erbij kunnen betrekken”. Het concept waar Van Engelshoven

ict zijn. Op de andere dagen houden de leerlingen de vrije keuze”. De Leeuwerikhoeve heeft ervoor gekozen om specialisten in te zetten voor de extra lesuren. “Anders krijgen we ook een verschuiving van de werktijden. De leerkrachten hebben toch tijd nodig om bijvoorbeeld het nakijkwerk te doen. Anders kunnen we die doorgaande lijnen echt niet waarborgen”. De school heeft gekozen voor een samenwerking met Zebra. Wijnbergen: “Ik merk dat er heel veel bureaus uit de grond worden gestampt. Maar die hebben nog niet de ervaring die Zebra kan bieden. Deze welzijnsorganisatie is al net een stapje verder”. Onzekerheden Elke school heeft wel onzekerheden. Zo ook De Leeuwerikhoeve. “We proberen in de gaten te houden hoe het gaat tijdens de lessen. En natuurlijk loopt het bij de één beter dan bij de ander. Een grotere druk voel ik als er een docent van een talentklas uitvalt. Wat dan? Laatst was er niemand beschikbaar om een kwartier te overbruggen. Dat moet je als directrice dan allemaal regelen. We krijgen hier ook de middelen voor hoor, maar het blijft een extra druk”. In de afgelopen periode heeft Wijnbergen al zes keer meegemaakt dat een docent niet kon komen. “Dan moet ik toch een beroep doen op de reguliere docenten van De Leeuwerikhoeve. En dat kan ik niet blijven doen”.

Brede scholen met het leerkansenprofiel Vijftien basisscholen hebben de keuze gemaakt om het leerkansenprofiel (LKP) op school in te voeren. deze scholen verlengen de onderwijstijd verplicht met minimaal zes uur per week. daarnaast bereiden vier scholen de invoering van het LKP voor. Twee scholen oriënteren zich op invoering van het profiel. Met de schoolbesturen is afgesproken de komende jaren door te groeien naar ten minste 25 basisscholen waar het leerkansenprofiel is ingevoerd. Beschikbare middelen zijn deze collegeperiode circa 14 miljoen euro.

In de gymzaal dreunt de muziek al uit de boxen. De leerlingen oefenen hard aan het


7

onderwijs<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

rts zich hard voor maakt, begint aan populariteit te winnen. Vorige week gaven Van Engelshoven en Karsten Klein (Jeugd, Welzijn en Sport) het startsein voor de Brede Buurtzone Schilderswijk. In dit initiatief werken 17 scholen, zorg- en welzijnsinstellingen, de gemeente en andere partners samen. Er zijn in de regio al een aantal voorbeelden waarbij het pand is aangepast aan het nieuwe concept. En hier komen er steeds meer bij. Over een aantal jaren komt er in Moerwijk een gezamenlijk pand voor de Cor Emousschool, basisschool De Kleine Wereld en Stichting Rijswijkse Kinderopvang. De brede buurtschool komt in de van Ruijsbroekstraat, waar nu nog schoolgebouwen van De Kleine Wereld en het Prismacollege staan. Zo’n zelfde project start in Bouwlust voor de Jan van Nassau aan het Deltaplein. Dit wordt zelfs een ‘Brede Buurtschool Plus’ genoemd en moet de spil in de wijk worden. De komende jaren worden op zes plaatsen in Haagse krachtwijken Brede Buurtscholen Plus gerealiseerd. De Brede Buurtscholen vloeien voort uit het zogenoemde Krachtwijkenakkoord. Volgens de wethouder bestaat daar wel een misverstand over: “Veel mensen denken dat het om stenen gaat. Dat allerlei instanties in hetzelfde pand moeten zitten. Dat kan natuurlijk, maar dat is niet de essentie. Het gaat om de samenwerking”.

De leerlingen van talentklas ‘de Razende Reporter’ lezen hun eigen krant. > Foto’s: C&R

Ondersteuning voor scholen

maken van hun choreografie.

Vanaf het begin van de invoering van de brede school in Den Haag, is Sardes gevraagd om als ondersteunende partner te helpen. Dit particuliere adviesen onderzoeksbureau uit Utrecht is specifiek gericht op educatieve dienstverlening. Sardes houdt zich bezig met onderzoek, advies en ondersteuning bij beleidsontwikkeling. Het bureau ontwikkelt programma’s en methodieken, implementeert vernieuwingen in de klas en geeft trainingen om de ontwikkelings- en leerkansen van kinderen en jongeren te verbeteren. Paul Kooiman is betrokken bij het traject dat nu in Den Haag loopt. Vooral het Leerkansenprofiel heeft de aandacht. “We waren al bezig in Rotterdam, vlak daarna zijn we in 2007 ingehuurd door de gemeente Den Haag om ondersteuning te bieden. Het is vrij uniek dat vooral het Leerkansenprofiel zo is ingebed in het brede schoolbeleid. Het is een intensief profiel. De verlengde schooldagen zijn dat minder. Dat zijn lessen die niet elke dag gegeven worden en er is ook niet voor iedereen plek. Het LKP heeft dat wel”. Voor het LKP moet een school minstens vijftig procent zogenaamde ‘achterstandsleerlingen’ hebben. “Deze kinderen hebben vanwege uiteenlopende situaties meer tijd nodig. Je ziet dat vaak in de wat oudere wijken van Den Haag. In Rustenburg/Oostbroek, Mariahoeve, Transvaal, de Schilderswijk en de stationsbuurt zijn bijvoorbeeld veel scholen die interesse hebben of al meewerken”. Kooiman merkt dat het een forse verandering is voor de scholen. “Met elke school maken we een plan. Doelen worden vastgesteld. Wat moet de opbrengst zijn? In een speciale werkgroep worden de sleutelfiguren geplaatst. Hiermee bespreken we de pijnpunten. Waar lopen leraren

tegenaan? Waar moeten de accenten komen? Per school geldt een andere invulling”.

Specialisten De extra lesuren kunnen zowel door de leerkrachten als door specialisten worden ingevuld. “Dat is aan de school zelf. Vaak wordt er wel voor specialisten gekozen. Niet iedereen kan bijvoorbeeld gitaarles geven”. Lesgeven is een vak en specialisten kennen niet vanzelfsprekend alle kneepjes. Daarom kan er een cursus worden gevolgd bij het Haags Centrum voor Onderwijsbegeleiding (HCO). Kooiman: “Het is een eenjarige opleiding waarbij wordt geleerd wat klassemanagement is, hoe je het didactisch kan aanpakken. Veel mensen kunnen docent worden. Je hebt er niet per se een bepaald talent voor nodig. Niet iedereen hoeft immers de Cruijff van het onderwijs worden”. De markt speelt inmiddels gretig in op dit nieuwe fenomeen. Het Koorenhuis, welzijnsstichtingen als VOOR en Zebra hebben allemaal een speciaal pakket van activiteiten. Maar ook particuliere bedrijven komen op de markt, zoals Skillz for Kids. Kooiman: “Dit bureau is opgericht door een oud-leerkracht en selecteert op wat goed is voor het onderwijs. Het is geen sector waar je rijk van wordt, je moet er echt iets mee hebben”. Kooiman ziet dat het aanbod zich vanzelf filtert. “Scholen worden steeds kritischer. Ze willen de kinderen kwaliteit bieden. Zo blijven vanzelf de besten over”. Kooiman denkt dat de groei op het gebied van de brede school nog even zal doorzetten. “Den Haag heeft nog twee tot drie jaar nodig om zich echt goed te ontwikkelen. Om alles in de vingers te krijgen en het in de structuur van de school te krijgen. De kwaliteit moet nu gezekerd worden”.

De docent legt uit hoe de leerlingen hun dansact het beste kunnen aanpakken.

Vele verschijningsvormen de eerste brede scholen ontstonden in Zweden en Groot-Brittannië en ruim tien jaar later – in 1996 –ook in nederland. Groningen begon met de zogenaamde ‘vensterscholen’, geïnitieerd door d66-wethouder Henk Pijlman. de Groninger vensterscholen hadden een voorbeeldfunctie in nederland. Later volgden andere steden met vergelijkbare concepten van Brede scholen, maar wel steeds onder een andere naam. Zo waren er in Amsterdam de ‘Community schools’ en in Utrecht wordt er gesproken van een ‘Forumschool’. Voor al deze initiatieven geldt wel dat het kind centraal staat en dat verschillende instanties die zich bezighouden met het welzijn van kinderen, gaan samenwerken.


8>REGIO verreck

Herdenken

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

Villapark Eikelenburgh terug naar Haagse School RIJSWIJK- Onlangs presenteerde gebieds- en vastgoedontwikkelaar AM het plan Villapark Eikelenburgh, dat in 300 woningen moet voorzien. De nieuwe woonwijk krijgt een sterke identiteit. “De hoogwaardige kwaliteit grijpt terug op het traditionele van de Nieuwe Haagse School”. Door Dominique Snip

Jan van Beveren, die wou ik als klein VUC-keepertje zijn. Mijn vader trainde mij in Park Sorghvliet. Daar zweefde ik naar de bovenhoek en stompte de bal tussen de brandnetels. ‘Klemvast pakken, Mars!’. Ik was nog lang geen Jan van Beveren. En nu is Jan van Beveren zelf ook Jan van Beveren niet meer. Hij werd zondagavond herdacht met een mooi Mart Smeets-portret: een gelukkige, atletische zestiger. Verbijsterend dat hij gestorven is. Er is sowieso filevorming rond de hemelpoort. Mary Michon overleed. Actrice, schrijfster, programmamaakster, verrichtster van vele goede culturele werken. Zij coachte mij toen ik televisiepresentator was. Tja, in de kunst lukt niet altijd alles. Maar ik herdenk haar als een monumentale vrouw. Heel warm. Ook letterlijk, ze had in die tijd voortdurend opvliegers. Aan de schrijver Heere Heeresma, ook voor eeuwig vertrokken, bewaar ik een bijzondere herinnering. Als student Nederlands liftte ik vaak tussen mijn vader- en moederstad Den Haag en Amsterdam, waar ik woonde en studeerde. Op een maandagochtend nam ik bus 23 naar het Willem Witsenplein. Vrij snel werd ik opgepikt door een middelbare grijzende man in een klein autootje. Hij had een pittige rijstijl en een scherpe blik. “Wat studeer je”, vroeg hij zonder inleiding. “Nederlands, meneer”. “Ik heb laatst een lezing voor studenten Nederlands gegeven”. Was het vanwege ‘maandagochtend’ dat ik één van mijn dommere opmerkingen ooit maakte: “Bent u soms arts?”. “Ik ben schrijver”. Stilte. “Vindt u het heel erg dat ik u niet herken?” “Mijn naam is Heere Heeresma”. “O, maar dan heb ik net uw meesterwerk gelezen!” “En dat is?” “Han de Wit gaat in ontwikkelingshulp”. Het werd een memorabel gesprek. Terwijl wij voortraceten naar de hoofdstad, vertelde ik meegelopen te hebben met een demonstratie tegen ‘misdaden in El Salvador.’ “Ach, jongen,” sprak de schrijver vriendelijk. “Maar hebt u dan geen idealisme meer?”, riep ik uit. Zijn antwoord volgde zonder aarzelen: “Ik ben allang onder mijn eigen einder doorgelopen”. Toen hij me afzette bij het Olympisch Stadion, gaf hij me twee boekjes van eigen hand en sprak de onvergetelijke woorden: “God zegene je, Marcel”. Ik vertel dit verhaal graag aan u door. Dat is één van de essenties van herdenken. Mensen sterven, draag hun verhalen door de tijd. Dus liefhebbers van bijzondere en vaak ook economisch nutteloze kunst en cultuur, oud én jong, absorbeer wat je nu nog kan zien. Want er is binnenkort, vrees ik, veel te herdenken. Marcel Verreck www.marcelverreck.nl

Gebiedsontwikkelaar AM spreekt van een woonwijk met een hoogwaardige kwaliteit. “In de architectuur van de woningbouw vallen wij terug op de Nieuwe Haagse School van de jaren 20 en 30. Zowel in het materiaal als in de kleinste details wordt dit uitgevoerd”. Volgens AM is er veel aandacht voor groen in de wijk. “Je ziet veel plantsoenen en korte straten, waarmee een herkenbare woonbuurt wordt gerealiseerd”. Het plangebied omvat het voormalige, grote kassengebied aan de zuidwestzijde van Rijswijk, tussen de Sir Winston Churchilllaan, de Rijner Watering en de wijk Steenvoorde. Fel Het plan is niet door iedereen met onverdeeld enthousiasme ontvangen. Bewoners en lokale politici verzetten zich er fel tegen. Volgens hen gaat een ‘prachtig groengebied’ voorgoed verloren. AM: “Er wordt inderdaad een stukje groen weggehaald, maar als je kijkt op de luchtfoto naar wat wordt weggehaald, dan blijft er ontzettend veel groen over. We kappen alleen wat we nodig hebben”. De besluitvorming over het bestemmingsplan vindt binnenkort plaats. “Wij hebben al in een vroeg stadium – in 2009 – alle omwonenden op individueel niveau en soms ook collectief benaderd. Wij hebben mensen aan de keukentafel uitgelegd wat wij

Villapark Eikelenburgh aan de zuidwestzijde van Rijswijk. > Illustratie: AM

aan het doen zijn. Uiteindelijk blijf je mensen over houden die je niet tevreden kunt stellen”. Openheid Wat AM merkt is dat openheid van zaken weleens een handje kan helpen. “Door openlijk je plannen toe te lichten is men vaak al heel goed geholpen. Je hebt ook een categorie mensen die niet alleen geïnformeerd wil worden,

maar ook een bepaalde bezorgdheid heeft”. De gebiedsontwikkelaar richt zich met het villapark vooral op gezinnen die uit de regio afkomstig zijn. “Het zijn mensen die een mooie, veilige en verzorgde buurt zoeken waarbij voorzieningen als scholen, snelwegen en winkels binnen handbereik zijn. Rust zul je er vinden. Eigenlijk woon je in de stad, maar heb je geen last van de drukte. Daarentegen kun je het net zo mak-

kelijk opzoeken”. Aan positieve belangstelling heeft het project overigens niets te klagen, zo blijkt. Op de eerste presentatie van het plan waren volgens AM ruim 200 belangstellenden aanwezig. Zij konden hun voorkeur voor een woningtype aangeven. Vanaf september gaat de eerste fase van het plan in de verkoop. Het plan wordt in zes fasen uitgevoerd en moet in circa 2016 helemaal zijn afgerond.

Onderzoek cultuurhistorische Nieuw seizoen Strandbieb en Kids-Beach-Club waarden Vlietoevers LEIDSCHENDAM-VOORBURG - De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft onderzoek laten verrichten naar de cultuurhistorische waarden van de Vlietoevers. Door deze te erkennen kunnen volgens de gemeente in de toekomst scherpere keuzes worden gemaakt.

De analyse biedt de gemeente de kans om de waarden van de Vliet als geheel te bezien. Door deze te erkennen kunnen scherpere keuzes worden gemaakt in het behoud en ontwikkelen van de Vlietoevers. “Met de analyse willen we niet het gebied op slot zetten, maar juist die kwaliteiten behouden of versterken die de Vlietoevers zo bijzonder maken”, aldus de gemeente. De kernvraag was welke zaken langs de Vliet kenmerkend zijn voor de karakteristieke uitstraling en hoe blijft deze uitstraling intact zonder alle bouwactiviteiten en aanpassingen stil te leggen. In het onderzoek is uitgegaan van vier hoofdthema’s: ontginning en gebruik door boeren, infrastructuur, buitenplaatsen en ander vermaak en industrie. De analyse schetst niet alleen de lange, rijke historie van de Vliet die ooit is gegraven als afwatering. Maar ze gaat ook in op de sociaal-economische waarde ervan. Het kanaal werd immers in een bepaalde periode voornamelijk gebruikt als transportroute voor mens, dier en koopwaar. “De Vliet – inclusief de oevers – kan hierdoor met recht een kanaal

van sociaal-economisch belang worden genoemd, met bovendien een verhaal dat het vertellen waard is”, zo stelt het rapport. “Nu zie je dat het kanaal steeds meer een toeristische route wordt voor passanten en rondvaartboten. De oevers worden het domein van fietsers en wandelaars, die genieten van de taferelen op en langs het water”.

Monumentenwet De aanleiding voor het onderzoek is met name de monumentenwet die sterk gaat veranderen, zo staat in het rapport. Onderzoekers menen dat de lijst met rijksbeschermende stads- of dorpsgezichten niet zal worden uitgebreid. De gemeente Leidschendam-Voorburg is daarom op zoek naar een andere manier om de cultuurhistorie op de Vlietoevers te beschermen. “Want behoud van alle gebouwen en herinneringen is onmogelijk. De tijd staat niet stil, een landschap is nooit af”. Heleen Mijdam, wethouder Cultuurhistorie, is er sterk van overtuigd dat de Vlietoevers van groot belang zijn voor gemeenten. “De Vliet scheidt ons van andere gemeenten, maar verbindt ons tegelijkertijd. Deze bovenlokale betekenis mag niet uit het oog worden verloren”. De resultaten van het onderzoek zijn opgetekend in een beleidsversie en ook via de publieksversie ‘Tussen nuttig een aangenaam’ beschikbaar. Beide documenten zijn te downloaden van de gemeentelijke website.

WASSENAAR - Vanaf zaterdag 2 juli opent een nieuw seizoen van de Strandbieb en de Kids-Beach-Club Dol-Fijn aan Zee bij de Wassenaarse slag. Terwijl kinderen aan het knutselen en lezen zijn, kunnen ouders het strand afstruinen. “Het is erg leuk en gezellig”.

Wendy van den Ende, één van de initiatiefnemers noemt het een bijzondere samenwerking tussen twee organisaties. “Dit is volgens mij op geen enkele andere plek aan de kust van Nederland te zien”. Het geheel wordt mogelijk gemaakt door de Strandbibliotheek en de Kids-Beach-Club Dol-fijn aan Zee. Een initiatief dat vorig jaar tot stand kwam, toen bleek dat de strandbibliotheek zou moeten verdwijnen. “Toen ik dat hoorde vond ik het zonde. Het is zo leuk om een dergelijke bibliotheek te hebben”, aldus Wendy van den Ende. Zij klopte toen aan bij de strandbieb, waar ze met open armen werd ontvangen. “Vorig jaar was erg succesvol. We hebben veel boeken uitgeleend. En vanuit de hele regio en het buitenland kwamen kinderen bij ons spelen. Het succes was zo groot dat wij besloten om het ook dit jaar voort te zetten”. Het leuke van het geheel is dat allerlei Wassenaarse ondernemers hun steentje bijdragen, zegt Van den Ende. “Zij helpen ons onder meer met het leveren van meubeltjes, de inrichting en opbouw. Ook krijgen wij finan-

ciële bijdragen. Er wordt volop samengewerkt om dit unieke en bijzondere initiatief aan de Wassenaarse slag in stand te houden”. De gemeente Wassenaar werkt onder meer mee door de plek en een stroomvoorziening beschikbaar te stellen. Vanaf de zomervakantie kunnen ouders hun kinderen ‘met een gerust hart’ een uurtje achterlaten. Kinderen vanaf ongeveer 2,5 jaar zijn welkom. Zij kunnen dan gratis boeken lenen. “We hebben een soort terras gemaakt dat met een hekje is afgezet. Met de kinderen worden allerlei activiteiten gedaan zoals knutselen en kunstwerkjes maken. We hebben een knutselmenu samengesteld zodat kinderen kunnen kiezen wat ze willen doen”. Dit alles wordt aangeboden tegen de kostprijs. De Strandbieb en de Kids-Beach-Club Dol-Fijn aan Zee zijn in de zomervakantie zeven dagen in de week open van 10.00 tot 18.00 uur. Op inschrijving wordt op zaterdagochtend van 09.30-10.00 uur kinderyogales gegeven. Wendy van den Ende benadrukt dat het weer ook moet meewerken. Daarnaast is het geen echte kinderopvang. Baby’s kunnen bijvoorbeeld niet worden gebracht. Zij roept iedereen op om een kijkje te komen nemen. “Het is erg leuk en gezellig”. Op zaterdag 2 juli is de officiële opening.


9

economie<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

Cashbacksite p-less in finale Baby Tycoon Award

‘Met één extra klik voordeliger uit’ drijven je de juiste producten voor te schotelen. Zo krijg je dingen te zien die men denkt dat je wil zien maar dat is lang niet altijd het geval. Verder is er ook nog de nieuwe wet die de plaatsing van zogenaamde ‘third party cookies’ op computers aan banden moet leggen. Via deze cookies, die van een andere dan de bezochte website komen, wordt het surfgedrag in kaart gebracht om gerichter te adverteren. Dat laatste gaat in de toekomst veel moeilijker worden. Pless kan in zo’n geval uitkomst bieden omdat bedrijven consumenten er gericht kunnen benaderen met zaken die voor hen interessant zijn. Toestemming van de p-less gebruiker blijft hierbij het uitgangspunt”, aldus Bongers.

Korting op je internetaankopen zonder daar eigenlijk echt iets voor te doen. Dat is p-less in een notendop. Het principe van de website, die is doorgedrongen tot de finale van de Baby Tycoon Award, is simpel. Voor iedere klant die via p-less bij een webwinkel koopt, ontvangt de website een beloning van de webwinkel. Deze vergoeding vloeit vervolgens in zijn geheel terug naar de consument. Het enige wat die hoeft te doen is zich inschrijven op de website en € 6,95 per jaar betalen. Door Joep van Zijl

“Het bedrag is voor administratiekosten, hoeft niet vooraf te worden voldaan en wordt verrekend met de korting. Wie geen korting krijgt, betaalt dus niets”, benadrukt Bram Bongers. Het idee is volgens hem zo eenvoudig en de korting vaak zo gemakkelijk te verkrijgen dat mensen achterdochtig worden. De 35-jarige ondernemer houdt de zaken daarom graag duidelijk en transparant. “Ik vraag niet onnodig veel gegevens van mensen. Hun bankrekeningnummer hoeven ze bijvoorbeeld pas in te vullen zodra er een cashback kan worden uitbetaald. Bovendien sla ik deze informatie niet op”, zegt Bongers. Het belangrijkste voordeel van p-less moet dan nog komen, zo blijkt. Want in tegenstelling tot andere Nederlandse vergelijkings- of cashbacksites, gaat de beloning van de webwinkel volledig naar de klant. “De kortingen kunnen wel oplopen tot 25 procent of een bedrag van € 80,–”, weet Bongers uit ervaring. “Massa creëren om een goede deal te krijgen. Dat is waar het bij p-less om draait”, vervolgt de internetondernemer. Dat zijn handelswijze ook bij het klassieke winkelen kan werken, toont hij aan met een voorbeeld uit China. Korting “Je hebt er aardig wat miljoenensteden waar veel consumenten wonen. Die hebben hun krachten gebundeld in verenigingen en beschikken over een lidmaatschapskaart. Het bestuur van zo’n vereniging stapt vervolgens naar de plaatselijke Bijenkorf met het verzoek om een korting voor al haar leden. Op vertoon van hun lidmaatschapskaart krijgen die bijvoorbeeld 10 procent korting op al hun aankopen op maandagmorgen. De leden zijn blij omdat het lidmaatschap van de vereniging hen voordeel oplevert. Hetzelfde geldt voor de plaatselijke Bijenkorf omdat het waren-

Bram Bongers is nog in de race voor de Baby Tycoon Award. > Foto: Mylène Siegers

huis ondanks de korting extra bezoekers krijgt en dus meer omzet kan genereren”, legt Bongers uit. Als het aan de ondernemer ligt, gaat dat bij p-less in de toekomst net zo. Want hoe meer mensen zich inschrijven en via de website hun aankopen doen, hoe groter de kans op korting wordt. Momenteel is Bongers daarom naarstig op zoek naar zoveel mogelijk nieuwe pless gebruikers. “Bij voldoende aanmeldingen kan de cashbacksite zo een belangrijke speler worden waar ook be-

drijven van profiteren. Nu is reclame nog vooral met hagel schieten. Ook zie je dat steeds meer mensen echt genoeg hebben van alle spam en ongevraagde aanbiedingen en kortingen. Als je bijvoorbeeld op de site van Wehkamp naar een pyjama hebt gezocht, krijg je daarna op verschillende sites steeds pyjama’s gepresenteerd terwijl je die pyjama misschien allang hebt aangeschaft en er dus niet meer op zoek naar bent”. “Door informatie uit te wisselen en surfgedrag te analyseren proberen be-

kelijk belang (box 2) worden belast met 25% inkomstenbelasting. Onder omstandigheden volgt ook nog een boete. Het voordeel kan bij de DGA ook als directeursloon worden belast met maximaal 52% inkomstenbelasting (box 1). Dat zijn dan wel aftrekbare kosten bij de BV. Maar ook als de DGA werkzaamheden heeft verricht die normaal, actief vermogensbeheer te buiten gaan, kan het voordeel in box 1 bij de DGA worden belast als resultaat uit overige werkzaamheden. Onlangs is over dit laatste aspect een fiscale procedure gevoerd.

Wat was het geval? Een DGA leent in 2003 circa één miljoen euro van diens BV tegen 2,5% rente. Dit bedrag zet de DGA in privé op een internetspaarrekening waarop de DGA maar liefst 3,6% rente ontvangt, dus 1,1% meer. In de procedure die volgt, gaat het om de vraag of en hoe dit rentevoordeel is belast. Hof Den Haag beslist dat het voordeel bij de DGA is belast in box 1. De positie van de DGA maakte het volgens het Hof namelijk mogelijk om gelden van de BV te lenen onder zodanige voorwaarden dat hiermee een voordeel was te behalen door activiteiten die normaal, actief vermogensbeheer te buiten gaan. De Hoge Raad oordeelt uiteindelijk in het voordeel van de DGA. Het uitzetten van gelden op een spaarrekening gaat namelijk normaal, actief vermogensbeheer niet te buiten, ook niet als deze gelden afkomstig zijn van de BV van de DGA. Een belangrijke uitspraak voor de praktijk!

Provisieverbod “De vooruitzichten wat online shoppen betreft, zijn bovendien gunstig”, zegt de ondernemer. “Want waar de verkoop in ‘stenen winkels’ vorig jaar met 1,5 procent daalde, groeide de online verkoop met 11 procent”. De vergrijzing is volgens Bongers een ander voordeel. “De generatie van na de babyboomers zal als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt steeds meer gaan verdienen en ook steeds meer gaan werken. Vrije tijd wordt zo steeds kostbaarder en dat werkt online shoppen in de hand. Wie heeft er straks nog zin om met het hele gezin naar de supermarkt of stad te gaan als dezelfde producten online kunnen worden besteld en daarna keurig worden thuisbezorgd. Het feit dat gratis retourneren bij internetaankopen waarschijnlijk verplicht wordt, zal digitaal winkelen alleen maar aanmoedigen”, zegt Bongers. Dat niet iedereen zo enthousiast is over zijn cashbacksite blijkt wel uit het feit dat bijvoorbeeld verzekeraars niet echt happig zijn een korting te geven. “Je geeft toch een stukje van je marge weg”. Toch is ook Bongers hier positief. “Straks komt het provisieverbod en kunnen verzekeraars de tussenpersonen niet meer belonen. Consumenten moeten hun financieel adviseur dan zelf gaan betalen. Ik denk echter niet dat veel mensen bereid zijn € 100,– of meer per uur voor advies neer te tellen. Speciale rekenmodules op het web zullen in dat gat springen waardoor de online verkoop van verzekeringen verder toeneemt. De mogelijkheden voor pless komen vervolgens vanzelf”, zegt Bongers. “Het succes van de cashbacksite hangt echter voor het grootste deel af van de massa die we creëren”, herhaalt de ondernemer. “Zoveel mogelijk mensen moeten zich inschrijven dus”.

Renovatie van Novotel afgerond De verbouwing van Novotel Den Haag City Centre is afgerond. Het hotel in de Haagse Passage onderging een metamorfose. Zo werden onder meer de bar en het restaurant op de begane grond onder handen genomen. Dankzij gratis wifi kunnen bezoekers er bovendien werken of hun e-mail bekijken. Het restaurant is van 06.00 tot 23.00 uur geopend zodat er ook buiten ontbijt-, lunch- en dinertijden iets gegeten kan worden. Gasten, die alleen reizen, hoeven zich tijdens de maaltijd niet te vervelen. Ze kunnen namelijk plaatsnemen aan één van de zogenaamde tv-dining-tables, aparte tafels met ieder een eigen televisiescherm. Verder is het aantal zalen van het hotel uitgebreid van 10 naar 12.

Prinsenhof krijgt WTC Er komt een World Trade Center in het Prinsenhof in het Haagse Beatrixkwartier. Het college van burgemeester en wethouders van Den Haag hebben de WTC-licentie toegekend aan Bouwinvest, eigenaar van dit kantoorgebouw. Het streven is om in 2012 een WTC The Hague te openen. De licentie is geldig voor een periode van tweemaal vijf jaar. In het gebouw worden bedrijven en organisaties op het gebied van internationale handel bij elkaar gebracht. Economiewethouder Kool is blij met het besluit. “Een WTC zorgt voor werkgelegenheid en past in het profiel van Den Haag als internationale stad van vrede en recht”.

Living Lab krijgt 5,7 miljoen van EU Het Europese Fonds Regionale Ontwikkeling (EFRO) stelt een subsidie van 5,7 miljoen euro beschikbaar voor de ontwikkeling van het Living Lab The Hague. Dit is een gezamenlijke investering van de Universiteit Leiden/Campus Den Haag en de gemeente in de versterking van de academische kennisinfrastructuur. In het ‘levende laboratorium’ werken studenten en onderzoekers van de universiteit Leiden samen met collega’s en vertegenwoordigers van internationale organisaties, bedrijven, andere kennisinstellingen en internationale partneruniversiteiten. De samenwerking richt zich op vraagstukken op het gebied van vrede en recht. Jong talent wordt begeleid bij de start van eigen bedrijfjes in de dienstensector. Het Living Lab krijgt in de loop van 2012 zijn thuisbasis in het academiegebouw van de Universiteit Leiden in Den Haag op de hoek Casuariestraat-Schouwburgstraat.

financieel

Opletten bij vaststellen rente tussen gelieerde partijen Gelieerde partijen moeten onder zakelijke voorwaarden met elkaar handelen. Als dit niet gebeurt, kan dat fiscale consequenties hebben. Dat geldt zeker voor de BV en haar directeur-grootaandeelhouder (DGA). Als de BV haar DGA bevoordeelt, wordt deze bevoordeling in principe belast. Als de BV dat doet omdat de DGA haar aandeelhouder is, kan de winst bij de BV met het bedrag van de bevoordeling worden gecorrigeerd. De BV is dan hierover 20%, dan wel 25% vennootschapsbelasting verschuldigd. Bij de DGA kan hetzelfde bedrag als winst uit aanmer-

Maar het blijft ook na deze uitspraak belangrijk dat de hoogte van de rente die de DGA is verschuldigd aan diens BV en de overige voorwaarden zakelijk zijn. In deze procedure merkte de belastinginspecteur die rente ook als zakelijk aan, waardoor er geen ruimte was om de winst bij de BV en het be-

in deze procedure merkte de belastinginspecteur die rente ook als zakelijk aan, waardoor er geen ruimte was om de winst bij de BV en het belastbaar inkomen bij de DGA te corrigeren.

lastbaar inkomen bij de DGA te corrigeren. Essentieel is of de BV onder dezelfde voorwaarden geld kan uitzetten als de DGA. Als de BV namelijk hetzelfde rendement kan genieten als haar DGA, dan is het fiscaal niet zakelijk als de BV gelden aan haar DGA zou uitlenen tegen een lager rentepercentage. Bij het uitlenen van gelden door de BV aan haar aandeelhouder is naar onze mening, ondanks bovengenoemde uitspraak, het risico van een fiscale correctie niet geheel weggenomen.

Ellen Bossink Directeur ABn AmRo meesPierson Den Haag ellen.bossink@nl.abnamro.com


10>varia terugblik

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

foto’s uit het haags gemeentearchief

De Slag bij Nieuwspoort

Sinds november 1992 is perscentrum Nieuwspoort geïntegreerd in het nieuwe Tweede Kamercomplex. De geschiedenis van het jubilerende centrum start evenwel om de hoek bij de voormalige Haagse Hofsingel. Al omstreeks 1950 koesterden journalisten een plan in Den Haag een Pers-

De amsterdamse architect W.F. Bodegraven, die de verbouwing zou leiden, had de vrees uitgesproken dat er dan zeker ‘enige gevallenen van deze Slag bij Nieuwspoort zouden moeten worden herdacht’ huis op te richten. Veel steun van officiële instanties kwam er niet. Pas toen de belangstelling van de internationale pers voor Nederland terugliep en veel buitenlandse correspondenten van naam het land verlieten en naar Brussel vertrokken, ontstond ongerustheid en kreeg de wens van veel journalisten

opnieuw de aandacht. Op 12 december 1958 publiceerde de Volkskrant een interview met Herman Bleich, voorzitter van de Buitenlandse Persvereniging in Nederland. Hij onderstreepte het gemis van een Nederlands perscentrum. In andere vraaggesprekken stelde hij dat Nederland na de Tweede Wereldoorlog op persgebied een achtergebleven land was geworden. Alle omringende landen beschikten immers al vele jaren over perscentra. Zijn uitlatingen zorgden ervoor dat de kwestie in de openbare belangstelling en op de politieke agenda kwam. Een informele commissie met vertegenwoordigers van het ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, de Rijksvoorlichtingsdienst en de gemeente Den Haag ging op zoek naar een geschikte locatie in Den Haag. Nico Cramer, parlementair journalist van het Parool, ontdekte een klein bouwvallig pand aan de Hofsingel 12: het voormalige huisje van vioolbouwer Bouman. Het 17de-eeuwse huisje was weliswaar klein, maar behoorde tot het Binnenhofcomplex en lag ideaal in de nabijheid van de Tweede Kamer en in het hart van Den Haag. Hij bedacht ook de naam ‘Nieuwspoort’: bij de poort van het Binnenhof en aan de poort van het nieuws. Op 3 juli 1961, deze week vijftig jaar geleden, vond in Den Haag ‘de Slag bij Nieuwspoort’ plaats. Als hellebaardiers verklede journalisten stelden zich

>Foto: Fotoburo Meyer

op voor Hofsingel 12. Gijs de Kinker, dorpsomroeper van Scheveningen, forceerde met zijn gong een stilte onder de aanwezigen en riep met luide stem: ‘Allen, die dit zullen horen, Saluut! De Raad van Bestuur van de Stichting Perscentrum Nieuwspoort doet weten dat de minister mr. J. van Aartsen op heden de derde juli 1961, de slag bij Nieuwspoort zal inzetten, zoals op 2 juli 1600 de slag bij Nieuwpoort werd gewonnen’. Op de foto is te zien hoe de hellebaardier-journalisten onder leiding van minister Van Aartsen, vader van de huidige burgemeester, met een dreunende klap een oud muurtje van

het pand aan de Hofsingel rammeiden en hiermee de beslissende stoot tot de verbouwing gaven. Burgemeester Floribert Gheeraert van het Vlaamse stadje Nieuwpoort telegrafeerde die dag naar het Binnenhof: ‘Verhopen stellig in de toekomst in nauwe betrekkingen te komen met Nieuwspoort’. Het zeer bouwvallige Nieuwspoortpandje kon die dag niet van binnen worden bezichtigd. De Amsterdamse architect W.F. Bodegraven, die de verbouwing zou leiden, had de vrees uitgesproken dat er dan zeker ‘enige gevallenen van deze Slag bij de Nieuwspoort zouden moeten worden herdacht’. In

plaats daarvan was er een receptie in de voormalige bottelarij in de kelderzaal onder de Ridderzaal, waar naar oud-vaderlands gebruik grote hoeveelheden ‘heilbier’ voor de verzamelde journalisten en andere gasten werden getapt. Vele heilsdronken brachten de aanwezigen die avond uit op het welslagen van de verbouwing van het toekomstige landelijke ontmoetingscentrum voor binnen- en buitenlandse journalisten. Corien Glaudemans www.gemeentearchief.denhaag.nl

Boek roept ook vragen op

Wilhelmina formeerde, Kuyper niet Door Thijs Kramer

Koningin Wilhelmina was, zoals bekend, nog maar achttien jaar oud, toen ze in 1898 de troon besteeg. Drie jaar later, dus op haar eenentwintigste ‘deed’ ze haar eerste kabinetsformatie. Ze moest toen opboksen tegen de zeer ervaren en eigengereide Abraham Kuyper. Sindsdien kende ze het klappen van de zweep. In 1907 was ze al aan haar vierde formatie toe. Historicus Jan de Bruijn beschrijft in ‘Wilhelmina formeert’ hoe dat verliep. Het vorige kabinet was gevallen over de begroting van het ministerie van oorlog. Het betreffende departement had een reeks zwakke ministers achter de rug, waarvan het dieptepunt gevormd werd door de zwabberende W.F. ridder van Rappard. In militaire kringen werd met lede ogen toegezien hoe de krijgsmacht verwaarloosd werd. Net als haar vader Willem III, voelde Wilhelmina grote betrokkenheid bij de landsverdediging. Ze had grote kennis van militaire zaken en waar ze kon zette ze zich in voor leger en vloot. Zonder een sterke defensie liep zowel de onafhankelijkheid als de gekoesterde neutraliteit van Nederland gevaar, was haar opvatting. Met vooruitziende blik noteerde ze tien jaar voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog: “(…) Legerkwestie is alles beheerschende vraag voor mij ook weer uit plichtsgevoel. Europeesche oorlog komt gewis vroeg of laat, dus het zoude van mij groot plichtsverzuim zijn deze kwestie niet op te lossen”. Geen wonder dus dat Wilhelmina er groot belang aan hechtte dat de volgende regering voldoende geld zou besteden aan leger en vloot en onder leiding kwam te staan van een gedegen, betrouwbare minister. Links (waar destijds

Heemskerk te ‘gedogen’ (zouden we nu zeggen), maar alleen als Heemskerk in het geheim een plek voor hem reserveerde als minister-president na 1909. Daartoe was Heemskerk niet bereid.

ook de liberalen toe gerekend werden) had weliswaar een meerderheid in de Tweede Kamer, maar was onderling te verdeeld om een regering te vormen. Dat vonden tenminste de confessionele partijen, die voor de zekerheid het initiatief om te gaan formeren naar zich toetrokken. Het vooraanstaande antirevolutionaire Kamerlid Heemskerk werd formateur.

Dictatoriaal Dat was gewaagd, want de grote leider van de AR-kamerfractie was nog steeds Abraham Kuyper. Tussen 1901 en 1905 was hij minister-president geweest. Inmiddels was hij vierenzestig jaar, maar hij zat nog vol ambities. Wilhelmina mocht hem echter niet en eigenlijk was er geen politicus die wél met hem overweg kon. Dictatoriaal, onberekenbaar en behept met een persoonlijke geheime agenda, werd hij in politiek Den Haag wel gevreesd, maar niet geliefd. Het te vormen minderheidskabinet zou de tijd tot de verkiezing van 1909 moeten overbruggen en dan, na een zege van rechts, omgezet moeten worden in een meerderheidskabinet. Heemskerk zou deze klus moeten klaren, zonder Kuyper voor het hoofd te stoten, want hij was wél populair bij zijn achterban en had vrij toegang tot de kolommen van zijn eigen krant De Standaard. Het bleek nog niet mee te vallen voor Heemskerk om geschikte mannen te strikken voor de verschillende ministersposten in dit tijdelijke minderheidskabinet. De ene na de andere kandidaat kwam met verklaringen van de huisarts dat het beslist niet kon. Hier kwam het ‘plichtsbesef’ van Wilhelmina weer om de hoek. Ze had Heemskerk bij de start van de formatie al een lijstje van zaken voorgelegd die haar

ter harte gingen, vooral van militaire aard. Nu hielp ze een handje mee om de juiste mannen over te halen tot het aanvaarden van het eervolle ambt van minister. Ze stuurde persoonlijke telegram-

men, bewerkte kandidaten tijdens diners en wierp haar volle staatkundige gewicht in de strijd. Het streven om Kuyper te paaien mislukte. Hij was bereid het minderheidskabinet onder leiding van

Plichtsbesef Het is opvallend dat alle mensen die betrokken waren bij de kabinetsformatie van 1907, inclusief Wilhelmina, uitvoerig en onderling openlijk delibereerden hoe ze Kuyper buiten de deur konden houden. Men was het er kennelijk ook over eens dat Kuyper onconstitutionele eisen stelde, zoals het reserveren van het minister-presidentschap. Tegelijkertijd leek niemand er bezwaar tegen te maken dat koningin Wilhelmina nogal ver ging in haar plichtsbesef. Persoonlijke druk leggen op beoogde ministers hoorde na de grote grondwetsherziening van 1848 niet meer tot haar bevoegdheden. Jammer genoeg meldt De Bruijn daar niets over. Hij plaatst dit boek nadrukkelijk in de actuele discussie over de invloed van het staatshoofd in het formatieproces. Hij beschrijft op smakelijke wijze hoe Wilhelmina zich bemoeide met zaken, waar ze formeel geen stem in had. Ik mis in dit boek de reactie daarop. De parlementaire democratie was weliswaar een eeuw jonger dan nu en er was nog geen algemeen kiesrecht, maar was er niemand bij de formatie van 1907/08 betrokken, die toen bezwaar maakte tegen de (te grote) invloed van de Koningin? Kwam er iets naar buiten, kwam er commentaar op deze formatie toen hij eenmaal rond was? Wat schreven de kranten? Jan de Bruijn, Wilhelmina formeert. De kabinetscrisis van 1907-1908. Uitgeverij Boom. iSBN9789461053008. Prijs: € 18,50


11

opinie<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

Rotterdamsebaan levert vooral problemen op De bewonersorganisatie Archipelbuurt & Willemspark en de wijkorganisatie Benoordenhout hebben een open brief gestuurd naar het college van B&W en de Haagse gemeenteraad. De organisaties vragen zich af of college en coalitie wel verstandig bezig zijn met de mobiliteit van Den Haag. De tekst van de open brief volgt hieronder.

In de Haagse Nota Mobiliteit (HNM) van oktober 2010 staan enkele interessante punten over het autoverkeer. Pagina 108: ‘De Noordelijke Randweg (Leidschendam – Hubertustunnel) functioneert als regionale wegverbinding voor de ontsluiting van de Internationale Zone, Scheveningen en Leidschendam – Voorburg vanaf de A4 en de N44. Ook heeft deze weg een functie voor het verkeer vanuit Wassenaar en de zuidelijke Bollenstreek richting Utrecht. De gelijkvloerse kruisingen in Leidschendam – Voorburg en de aansluiting op de A4 zijn kwetsbaar voor congestie. Aanleg van de Rijnlandroute in de Leidse regio kan de N14 enigszins ontlasten’. In de verkenning verkeer van Haaglanden (wethouder Smit is hier voorzitter!) staat: ‘De A4 Passage, de essentiële schakel in het wegennet van Haaglanden en de Zuidvleugel, functioneert echter slecht. Capaciteitsproblemen op de belangrijke weefvakken en aansluitingen (Poorten) nabij Ypenburg, Prins Clausplein, de N211, Beatrixlaan en de N14 veroorzaken opstoppingen’, en: ‘Ook de inprikkers functioneren slecht. De kruisingen op de N211, Beatrixlaan en N14 zijn knelpunten door hun beperkte capaciteit. Dit veroorzaakt opstoppingen, met terugslag op de A4’. Elke automobilist kon de problemen met gelijkvloerse kruisingen, als knelpunten, voorspellen. Immers, kruisend verkeer maakt ook gebruik van de gelijkvloerse kruising. Dikwijls is ongeveer de helft van de totale verkeerslichtencyclus beschikbaar voor de hoofdstroom, de capaciteit is dan gehalveerd. Capaciteitsverlies voor een rotonde, eveneens een gelijkvloerse kruising, is van dezelfde orde van grootte. Het resultaat: opstoppingen, vervuiling, slechte bereikbaarheid en slechte leefbaarheid. Is het niet triest, dat nu al officieel wordt geconstateerd dat de N14 vol zit met knelpunten? Een elegante oplossing is er nu niet meer, maar hoe dan ook zal het veel geld gaan kosten om er iets aan te doen.

Een deel van de Rotterdamsebaan zal in een tunnel onder de grond doorgaan, hierbij heeft de Hubertustunnel een voorbeeldfunctie. > Foto: Peter Oosterhout

In dezelfde HNM staat: de Rotterdamsebaan is een ‘ontbrekende schakel’, een ‘stadspoort’, een ‘invalsroute’ voor de ‘toplocatie Centrum-zone’. Er wordt verder gesteld: ‘De aanleg van de Rotterdamsebaan vraagt om een inrichting en ontwerp, dat nauwkeurig is afgestemd op de beoogde functie. De realisatie van de Rotterdamsebaan mag immers niet leiden tot nieuwe knelpunten op de rijkswegen of het stedelijke wegennet’. Afstemming Het ontbreekt helaas aan die ‘nauwkeurige afstemming op de beoogde functie’. Het huidige ontwerp van de Rotterdamsebaan zit vol met dezelfde fouten/herhalingen, als hierboven aangegeven. Aansluitingen met A4 en A13 (knooppunt Ypenburg) gaan immers eveneens via gelijkvloerse kruisingen met verkeerslichten (zoals bij Leidschendam tussen A4 en N14). De capaciteit wordt daardoor een 2000 voertuigen per uur (en niet de beoogde 3800. Zie Nota van Uitgangspunten Rotterdamsebaan). De aansluiting van de Rotterdamsebaan met de Centrumring is nu gedacht als een gigantische rotonde

uw mening

Haagse Harry

The Hague Jazz In de krant van 24 juni jongstleden stond dat Winkelman en Van Hessen het jazz gala heeft georganiseerd. Dit is onjuist. De organisatie van het gala was in handen van The Hague Jazz. Ik wist totaal niets over de cateringperikelen. Voor mij en ons bureau is het een grote schrik. Een grote reputatie hebben we opgebouwd met het organiseren van mooie evenementen. Kritiek krijgen op een evenement dat we niet georganiseerd hebben is heel vervelend.

(Mercuriusplein). Van de Rotterdamsebaan naar de Neherkade passeert men op deze rotonde vier (!) verkeersstromen en op twee punten komen verkeersstromen samen. Een klein ongelukje met bijvoorbeeld 10 minuten oponthoud veroorzaakt al gauw een file van een 350 auto’s met een lengte van een kilometer! Dat werkt dus terug tot ver in de tunnel. Te hopen is, dat er dan niet nog een aanrijdinkje in de tunnel gebeurt door het onverwachte ongelukje op de rotonde. Ondertussen is de inrit knooppunt Ypenburg afgesloten en vormt zich een file op de A4 en A13 (met ook weer kansjes op kleine botsinkjes!?). Daar zit toch niemand op te wachten? Voordat die twee keer 350 auto’s weer op gang komen staat de file tot voorbij Delft. Het zou goed zijn, wanneer de raadsleden zich goed laten informeren door onpartijdige (!) verkeersdeskundigen (bijvoorbeeld van de TU Delft), bij voorkeur gekozen door de raadsleden zelf. Afgezien van de verkeerskundige problemen dienen raadsleden zich te realiseren dat de Rotterdamsebaan niet € 450 miljoen gaat kosten met een

Naschrift redactie: ook festivaldirecteur Ruud Wijkniet heeft ons laten weten dat alleen hij verantwoordelijk was voor het The Hague Jazz Gala. Wanneer echter op de banners van het gala prominent de naam van Winkelman en Van Hessen prijkt, Ralph van Hessen op de avond zelve voortdurend de microfoon hanteert om te vertellen dat dit het mooiste gala van europa is en de volgende dag trots in het AD poseert waarbij hij wordt bestempeld als de organisator, is het niet zo verwonderlijk dat alle bezoekers van het gala en buitenstaanders hem ook die rol toedichtten.

Ralph van Hessen © Marnix Rueb

Den Haag Centraal verwelkomt ingezonden brieven van maximaal 200 woorden. De redactie behoudt zich het recht voor deze te redigeren. Vermeld altijd uw adres (en liefst ook uw telefoonnummer), ook wanneer u e-mailt.

maximale bijdrage van het Rijk van € 225 miljoen. Rotterdamsebaan en alle projecten onlosmakelijk verbonden met de Rotterdamsebaan kosten tezamen een € 700 miljoen (Rijksbijdrage € 225 milj.)! De Rotterdamsebaan zelf € 450 milj. + 30% is € 585 milj., de Neherkade € 80 milj. (noodzakelijke voorwaarde voor subsidie van het Rijk), extra waterberging, verleggen van gasleidingen op de Binckhorstlaan, verwerven van grond, aanpassing van Regulusweg, wellicht de giga-rotonde, wellicht extra blusinstallaties voor vrachtverkeer? Er worden meer plannen uitgewerkt, zoals de Internationale Ring West. Ook bij deze projecten dient rekening gehouden te worden met de consequenties van knelpunten door gelijkvloerse kruisingen. Het zomerreces breekt aan, tijd om eens lekker achterover te leunen en heel goed over deze zaken na te denken, over zowel verkeerstechnische als financiële consequenties van infrastructurele projecten. Bewonersorganisatie Archipelbuurt & Willemspark Wijkorganisatie Benoordenhout

uw mening

‘De Sudderbus’ Op lijn 24 wordt ook met de (lelijke) nieuwe MAN-aardgasbus gereden. Eén van de 45. Ik neem halte Arabislaan op maandag om circa 14.25 uur de bus met nummer 1060. Hoe kan dat nou, zo’n hoog nummer als ze er maar 45 hebben? Maar daar denk je niet meer aan als je instapt. Direct de klap van de sauna. Doorlopen maar. Benauwde gezichten. Een blote mevrouw gebruikt een nat washandje om het hoofd koel te houden. De mannen (op leeftijd) gedragen zich als veteranen. Ze piepen niet, want dat doet een man niet. De blote mevrouw is opgestaan en probeert bij de middendeur tocht te vangen. Tevergeefs en ze kan net haar stoel weer bereiken. Ik ben de held voor haar en durf de chauffeur aan te spreken. “Deze bus heeft toch airco?”, “Ja, een beetje hier voor mij”, antwoordt hij. Ik vertel de slachtoffers in de bus het verhaal van hij en zij, dus over het ontbreken van de airco voor de reizigers. Maar stil hoop ik, dat deze chauffeur zich vergist. Ik reken snel uit, dat ik de Fred net nog kan halen. “Ik zal voor jullie bidden”, zeg ik nog bij het uitchecken. Op de terugweg hoop ik een chauffeur te krijgen, die wel weet waar de aircoknop voor zijn klanten zit. Niet te geloven zo’n potdichte sudderbus, die op aardgas kookt. Maar toen ik voor terug bij de halte Aert van de Goesstraat opstapte, was het een herhaling van zetten. Ook deze chauffeur was zich er denk ik van bewust, dat zijn bazen een verkeerde aankoop hadden gedaan en dat hij vandaag en morgen in hitte dit marteltuig van A naar B en weer terug moest rijden met alle welzijnsgevaren van dien. Bij de halte Arabislaan hoop ik, dat de chauffeur niet doorrijdt, want ik heb het echt gehad. Als ik uitstap, is het alsof ik in een koud bad stap. Ik heb deze kermisattractie ‘De Sudderbus’ overleefd. Bij vrije aanbesteding, zou dan wel met de wensen van de reizigers in warme tijden (die geen uitzondering meer zijn) rekening gehouden worden? De vraag stellen is hem beantwoorden.

Don Barents


12>interview Vilan

Tim was ziek

Net toen ik dacht dat alles zou blijven zoals het was, werd Tim ziek. Mijn kleine rode kater keek raar uit zijn ogen en moest overgeven. Ik dacht dat het psychisch was, dat het aan mij lag, maar zelfs toen ik helemaal in de kalmtemeditatie zat, moest Tim nog steeds braken. We gingen naar de dierenarts. Dat wil zeggen, we gingen toen ik de huiselijke oorlog met Tim had gewonnen. Hij: “Ik wil niet in het korfje”. Ik: “Het is voor je eigen bestwil”. Dat duurde even, wat als voordeel had dat we bij de dierenarts uitgeput arriveerden. Ze vond ons kalm. Tim werd betast en bevoeld, kreeg pillen, een vochtinfuus, nieuw eten en het bevel na het weekend terug te komen. Ook bij dat tweede bezoek kwamen we kalm over. Toen er bij Tim bloed werd afgetapt, lag hij stil en ik leunde tegen de tafel, zodat ik niet zou omvallen. Daarna moesten we even gaan zitten tot de uitslag kwam. In de wachtkamer keken we om ons heen. Gelukkig geen hondjes, dat scheelde weer. Naast ons op het bankje zat een mevrouw met een rode deken. Daarin lag een kitten gefrommeld, nog maar een paar weken oud. De mevrouw keek of ze het diertje zelf gebaard had, trots en verlegen tegelijk. Maar er was ook een jongen die heel anders keek, holle ogen had hij. Tegen de assistente zei hij: “Ik kom afscheid nemen”. Ze liet hem achter een deur. Even later kwam hij terug met een leeg poezenkorfje. Ik voelde mijn tranen prikken, wanneer zou ik daar zo staan? Tim kon het gelukkig niet zien. De jongen verdween. De kittenmoeder was in een spreekkamer verdwenen. Dus toen zaten Tim en ik alleen in de wachtkamer, met de assistente aan de computer. Het was een eenzaam moment. Tim bewoog onrustig in zijn korfje. Ik dacht aan het jonge poesje en aan afscheid nemen, en dat Tim veertien jaar was, veel te jong om dood te gaan, maar toch, ze vertrokken wel eerder naar de poezenhemel. En ik dacht ook, dat als het dan zo moest zijn, het beter was dat Tim eerst ging, voor mij. Want wie moest er anders voor hem zorgen? De dierenarts riep ons naar binnen. Hij hield een lang verhaal, wat erop neerkwam dat Tims ene nier te klein is waardoor de andere extra moest werken, en dat betekende dieet houden. Eenmaal thuis gingen we op de bank liggen. Tim als nierpatiënt en ik als zenuwpatiënt. Maar samen zeer gelukkig. Vilan van de Loo

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

Mark Wotte, voetbaltrainer/coach

‘Mijn hart ligt kennelijk nog altijd in Den Haag’ Er ligt voor Mark Wotte een nieuwe uitdaging in het verschiet. De voormalige trainer/coach van onder meer ADO Den Haag en technisch directeur van Feyenoord tekende afgelopen week een contract met de Schotse voetbalbond voor onbepaalde tijd. wotte gaat in Schotland leiding geven aan alle bondscoaches voor de jeugd in de leeftijdscategorieën van 15 tot 21 jaar en het nationale damesteam. Zo lijkt er voor hem een einde te komen aan een reeks van omzwervingen door europa en Afrika de afgelopen vier jaar. ‘’ik ben wel toe aan wat meer stabiliteit in mijn leven en loopbaan’’.

Door André Buurman Schotland. Het land van whisky en golf, maar ook van soms heel veel regen en wind. Een geweldig contrast met het warme en zonnige Egypte, waar hij tot in april van dit jaar trainer/coach was van de plaatselijke Ismailia SC. Niet zozeer de politieke onlusten in het land, maar meer nog de gevolgen ervan maakten het werken voor Mark Wotte in Egypte eigenlijk onmogelijk. Als na drie maanden spelers en technische staf nog altijd geen salaris hebben ontvangen, besluit Wotte in goed overleg zijn biezen te pakken, richting het vertrouwde Nederland. ‘‘De meeste clubs in Egypte blijken ‘eigendom’ te zijn van een ministerie’’, weet hij inmiddels uit eigen ervaring. ‘‘Spelers en technische staf worden min of meer betaald vanuit overheidsgelden. En daar waar armoede heerst en het geld niet evenredig wordt verdeeld over de bevolking komt er logischerwijze onrust onder de massa. De nieuwe machthebbers hebben na de coupe meteen die geldkraan dichtgedraaid. Terecht, zeg ik op mijn beurt. Dat ik naar mijn centen kan fluiten, is uiteraard een minder prettige bijkomstigheid’’. De nieuwe uitdaging voor de Voorburger heet de Schotse voetbalbond waar hij als ‘performance director’, zeg maar hoofd opleidingen, leiding gaat geven aan de bondscoaches voor de jeugd in de leeftijdscategorieën van 15 tot 21 jaar, inclusief het dameselftal. Met de ondertekening van een meerjarig contract hoopt hij, in nauwe samenwerking met de huidige bondscoach, Craig Levein, het Schotse voetbal, met de jeugd als grootste aandachtsgebied, weer nieuwe impulsen te geven en uiteindelijk naar een hoger plan te tillen. Dat de Schotse bond de keuze op Wotte liet vallen, is volgens de voormalig oefenmeester van onder meer ADO Den Haag te danken aan zijn ervaring als bondscoach van Jong Oranje en Oranje onder 19 jaar in de periode van 2000 tot 2002. ‘‘Het Schotse voetbal is hard

toe aan een nieuwe impuls en zal op termijn weer aan de grote toernooien moeten gaan deelnemen’’, legt hij uit. ‘‘Maar dan zal je meer met je talenten moeten doen. Ontwikkelen en begeleiding op het niveau wat ze elders in de wereld en onder meer in Nederland al jaren gewend zijn. Het Schotse voetbal is op dat gebied stil blijven staan. Aan mij de taak om dusdanige voorwaarden te scheppen dat nationale ploegen optimaal kunnen presteren. Een geweldige uitdaging, al realiseer ik me dat je niet na een jaar al de boel op de rit hebt staan. Ook de Schotse voetbalbond is zich dit bewust. Het vergt tijd en die tijd krijg ik. En wat mezelf betreft, ik ben ook wel toe aan wat meer stabiliteit in mijn leven en loopbaan’’. Wijsheid De wijsheid komt met de jaren. Dat

‘De toon waarop ik af en toe vragen beantwoordde, kwam wel eens onvriendelijk over. Maar wat wil je als je negen van de tien keer in de verdediging moet en ook heel vaak niet de echte ins en outs kan vertellen’

geldt in zekere mate ook voor Mark Wotte. Inmiddels staan er vijf kruisjes achter zijn naam. Het Schotse aanbod van afgelopen week lijkt precies op tijd te komen voor de Voorburger, die de afgelopen vier jaar in het buitenland zijn brood als hoofdcoach of hoofd jeugdopleidingen verdiende. Want na de turbulente periode bij Feyenoord, waaraan hij van 2004 tot 2006 als technisch directeur verbonden was en een half jaartje RKC Waalwijk dat hij net niet voor degradatie kon behoeden, werd het stil rondom de persoon van Mark Wotte. Hij zocht zijn heil in het buitenland, maar van een lange verbintenis was nooit sprake. Met het Schotse avontuur in het vooruitzicht lijkt Wotte eindelijk zijn bestemming gevonden te hebben. Mark Wotte is na zijn voortijdig afgebroken Egyptisch uitstapje en tussen een aantal besprekingen door met de Schotse voetbalbond weer even terug in Nederland. In zijn geliefde Voorburg, waar hij vanaf een terras aan de Vliet in alle rust kan genieten van al het varend materieel dat voorbij komt. Hij is zichtbaar blij met zijn nieuwe werkgever. Dus geen Nederlandse club voor de man, voor wie er nog geen tien jaar geleden elk jaar wel een of twee op de deur klopten. De twee jaar (2004-2005) als technisch directeur bij Feyenoord, geen gemakkelijke job, lijken hem nog altijd te achtervolgen. Echt uitweiden over die periode in de Rotterdamse Kuip wil hij niet. Daar is in zijn optiek al genoeg over gezegd en geschreven. En vaak nog te veel onzin ook. Wat hij wel kwijt wil, is dat Feyenoord, de club waar hij in het seizoen 1981/1982 nog als speler voor uitkwam, een paar jaar te vroeg op zijn pad kwam. Wotte: ‘‘Laat ik het anders zeggen, beter was het geweest dat ik eerst in een vergelijkbare functie bij een subtopper in de keuken had gekeken. Nu was de stap van ‘slechts’ trainer zijn naar die van technisch directeur enorm groot, zeker bij een topclub als Feyenoord. Het strategisch kunnen

>Foto: Raymond van Houten

denken is een van de belangrijkste functie-eisen en daarbij ligt uiteraard het aan- en verkoopbeleid op jouw bordje. En tussen de bedrijven door dien je te kunnen omgaan met de constante druk van een coach en publiek en niet in de laatste plaats de media. Je kan wel zeggen dat ik veel ervaring heb opgedaan bij Feyenoord. Overigens heb ik nooit geweten dat de financiële situatie van de club zo desperaat was. Een onderzoek door het gerenommeerde magazine Voetbal International wees uit dat mijn aan- en verkoopbeleid in die periode vergeleken met mijn voor-


13

interview<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

‘Door de financiële nood werden we gedwongen spelers als thomas Buffel, robin van Persie, Shinji Ono, ebi Smolarek en Johan elmander te verkopen’

gangers nog het minst slecht was. Door de financiële nood werden we gedwongen spelers als Thomas Buffel, Robin van Persie, Shinji Ono, Ebi Smolarek en Johan Elmander te verkopen. Maar heel eerlijk gezegd, kwamen de aankopen achteraf beoordeeld niet al te best uit de verf’’. Los van zijn enthousiasme voor de komende Schotse uitdaging, zegt hij het werken bij een stabiele club als AZ, FC Groningen of FC Twente in de vaderlandse competitie nog altijd te ambiëren. ‘‘Je bent zo goed als je laatste club, is een soort van stelregel hier’’, is zijn

ervaring. ‘‘Terwijl ik ook goede periodes heb gekend bij ADO Den Haag, FC Utrecht, Willem II en bij Jong Oranje. Ergens tussentijds instappen, zoals in het seizoen 2006/2007 bij RKC, daar heb ik mijn leergeld ook wel mee betaald. Je kan er eigenlijk alleen maar op je gezicht mee gaan”. Oliestaatje Na twee seizoenen Feyenoord (20042006), een eerste kennismaking met het voetbal in Egypte bij de plaatselijke Ismailia SC en een half seizoen RKC, keert Wotte Nederland zoals het lijkt

definitief de rug toe. Het is inmiddels 2007. De keuze valt op Al-Ahli, een club uit de één na hoogste divisie in het oliestaatje Dubai. De verwachtingen van de clubleiding zijn hoog ondanks het feit dat voor aanvang van het seizoen alle sterspelers worden verkocht. Als de Voorburger op de laatste speeldag door twee gemiste strafschoppen er niet in slaagt Al-Ahli naar de hoogste divisie te brengen, mag hij in 2008 op zoek naar een andere club. Hij vindt die in het Engelse Southampton, waar op dat moment oud-international Jan Poortvliet trainer/coach is. Wotte krijgt

daar de functie van hoofd jeugdopleidingen. Wanneer Poortvliet echter in januari 2009 zelf opstapt, wordt Mark Wotte, die eigenlijk liever bij de jeugd had willen blijven, naar voren geschoven. Weigeren blijkt zinloos, want dat zou hem zijn baan hebben gekost. Zowel sportief als financieel gaat het Southampton allesbehalve voor de wind. De Engelse voetbalbond ‘beloont’ de club vanwege de financiële problemen met tien punten aftrek waardoor het aan het eind van het seizoen degradeert. Southampton en Mark Wotte besluiten ondanks de malaise toch met elkaar door te gaan. Drie weken in de voorbereiding komt de club in handen van een nieuwe eigenaar, die Wotte en het hele management op ‘gardening leave’ (ontslag met behoud van salaris) naar huis stuurt. Vervolgens blijft het tot januari 2009 stil rond de Voorburger. Dan tekent hij een contract voor anderhalf jaar bij het Roemeense Universitatea Craiova. Als in mei van het afgelopen jaar de club voor de hoogste divisie behouden blijft, komt Mark Wotte niet veel later in conflict met de eigenaar/president van de vereniging, die hem al maanden niet betaald heeft, maar vervolgens wel op non-actief stelt. Een zaak met een staartje, want Wotte heeft zijn ontslag bij de FIFA (Wereldvoetbalfederatie) aanhangig gemaakt. Deze zomer wordt een uitspraak verwacht. Een beetje genezen van het Europese voetbal keert hij weer terug bij het Egyptische Ismailia SC, waar hij tot in april van dit jaar meedoet om de titel, tot de revolutie financieel roet in het eten gooit. Wotte: ‘‘Van een land als Egypte ben ik inmiddels gaan houden. De contrasten zijn er groot. Heel veel, vaak schrijnende armoede, maar ook gigantische rijkdommen. Dat is best

wel wennen in het begin. De Egyptenaar, zo heb ik ervaren, is een enorme knokker. Vol met emoties ook. Ik herinner me een competitiewedstrijd, waarin de scheidsrechter een kapitale blunder maakte. Een overtreding op een van mijn verdedigers werd niet bestraft en daaruit viel wel het enige en winnende doelpunt. Ik dacht dat het stadion ontplofte. Spelers, supporters, technische staf, alles ging op jacht naar die scheidsrechter. ‘Zitten blijven, want volgens mij is de oorlog uitgebroken’, riep ik tegen mijn assistent Gerard van Ruitenburg. Iedereen werd vervolgens voor twee wedstrijden geschorst. Ook dat is typisch Egypte. Een land van uitersten’’. Onvriendelijk Toch ziet Wotte zijn verblijf in het buitenland zeker niet als een vlucht. Het voordeel was wel dat hij vier jaar lang geen last had van de Nederlandse media, die hem in de periode dat hij technisch directeur van Feyenoord was bijna dagelijks wisten te vinden. De naam van Mark Wotte was niet uit kranten, tijdschriften en van radio en televisie weg te branden. Vaak zag hij zichzelf ’s avonds terug op de buis en daar was hij niet altijd even blij mee. Hij: ‘‘De toon waarop ik af en toe vragen beantwoordde, kwam wel eens onvriendelijk over. Maar wat wil je als je negen van de tien keer in de verdediging moet en ook heel vaak niet de echte ins en outs kan vertellen. De positie waarin Feyenoord en ik verkeerden was soms allesbehalve prettig. Pas als je jezelf terugziet, dan schrik je wel. Jeetje, ben ik dat, denk je dan. Dat kan ook anders hoor. Ik merk wel dat ik de afgelopen jaren wat dat betreft een stuk rustiger ben geworden’’. Alle clubs waar Wotte aan verbonden is geweest, daar zal hij altijd wel iets van een ‘zwakte’ voor blijven houden. Zeker geen rancune. Dat geldt met name voor ADO Den Haag, waar hij in de seizoenen 1988/1994 en 1996/1998 als jeugd- en hoofdtrainer aan verbonden was. Wotte: ‘‘De club is speciaal en zeker ook voor mij. Ik was er bij toen het in de nacompetitie thuis met 5-1 van FC Groningen won. De uitwedstrijd volgde ik via de radio. In Groningen werd met dezelfde cijfers verloren. En toen die strafschoppenserie. Zenuwslopend. Wel of niet Europa in. Bij die laatste, beslissende penalty stonden de tranen in mijn ogen. Mijn hart ligt kennelijk nog altijd in Den Haag’’.


14>WONEN

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

Nieuwe woningen voor Mariahoeve Woningcorporatie Vestia gaat in Mariahoeve 310 nieuwe woningen en bijbehorende parkeervoorzieningen ontwikkelen. De gemeente heeft hiermee ingestemd, via de vaststelling van het stedenbouwkundig kader voor het gebied aan het Finnenburg, Hongarenburg, Hendrinaland en Margarethaland. De plannen passen in de in 2008 vastgestelde toekomstvisie voor de wijk. De herstructurering heeft plaats in twee fases. Begonnen wordt, in 2013, met de sloop van de wooncomplexen aan het Finnenburg en Hongarenburg. Daarvoor in de plaats komen vijftig nieuwe koophuizen (eengezinswoningen) en 110 sociale huurappartementen. Vanaf begin 2012 worden deze straten aangewezen als actiegebied, de huidige bewo-

ners krijgen voorrang bij het zoeken naar een nieuwe woning. Naar verwachting kunnen de eerste eengezinswoningen en appartementen vanaf 2014 betrokken worden. De tweede fase bestaat uit nieuwbouw aan het Margarethaland en Hendrinaland. Het begin hiervan is voorzien in 2013. Hier komen circa 80 eengezinswoningen en circa 85 appartementen. Volgens de gemeente is vernieuwing van Mariahoeve noodzakelijk om achteruitgang van de wijk te voorkomen. Daarom investeren gemeente en woningcorporaties (Haag Wonen, Staedion en Vestia) in diverse projecten op het gebied van wonen, wijkeconomie, leefbaarheid, cultuur en wijkvoorzieningen.

INGEZONDEN MEDEDELING

Beeld van de Brink in Vroondaal, het groene hart van de exclusieve wijk. > Foto’s PR

Altijd de perfecte match

Wijk krijgt ook basisvoorzieningen

Vroondaal nu binnen bereik van doorsnee koper

e-mail info@kimmel.nl internet www.kimmel.nl

kimmel_Bob_Charlotte.indd 1

WIJ WETEN WAT WONEN WAARD IS

29-06-11 16:46

dan een kleine duizend villa’s komen, geprijsd vanaf ongeveer 750.000 euro. Volgens de opzet zou de grond in 2025 zijn uitgegeven, met een positieve opbrengst van in totaal 20 miljoen euro. Het liep anders. Mede door de crisis liep de belangstelling sterk terug. Ook bleken de expats, die bij de ontwikkeling van het plan als voornaamste klant werden beschouwd, veel minder interesse te hebben dan verwacht. “Het is niet zozeer dat expats niet lang genoeg in Nederland blijven, gemiddeld is dat toch elf à twaalf jaar”, aldus Anoesjka Bekker, namens Vroondaal Ontwikkeling. “Het is meer dat ze in de praktijk niet de tijd hebben zich langdurig en intensief met de ontwikkeling en de bouw van een huis bezig te houden. Bovendien is de afgelopen tien jaar de expatmarkt behoorlijk veranderd, in het algemeen zijn de mensen die komen minder vermogend”. Veel aantrekkelijker bleek Vroondaal voor ‘repats’: Nederlanders die in het buitenland hebben gewoond en gewerkt en terugkeerden, bijvoorbeeld omdat de kinderen naar school moesten. “Ongeveer de helft van het aantal huizen dat er staat, wordt bewoond door repats, de wijk voldoet aan het beeld van de plaats waar ze in het buitenland woonden”, aldus Bekker. Spelregels Vandaar dat de partijen die samenwerken bij de ontwikkeling – naast de gemeente onder meer Rabo Vastgoed en

eg

eg

deelgebied 4 sloten

w ew Ni eu

deelgebied 5 sloten

rw

de

ol ep

M

st Oo

ad

deelgebied 3 nieuw vroondaal

eg

ew

d ma

an

verhuur +31 (0)70 3 262 726 beheer +31 (0)70 3 245 307

deelgebied 2 nieuw vroondaal

rla

telefoon +31 (0)70 3 249 249 fax +31 (0)70 3 244 002

ze

Wassenaarseweg 31 2596 CE Den Haag

Lo

Marianne de Bruijn Directie - Kimmel Rentals

deelgebied 1 oud vroondaal

g

Onno de With - RMT Directie

Op de website van Vroondaal is het nog business as usual. Wie belangstelling heeft voor een bouwkavel in de luxe woonwijk tussen Den Haag en Westland kan zoeken op omvang of op prijs. Meer dan duizend vierkante meter gewenst? Beetje lastig, er zijn er nog maar twee, aan het water. Meer keuze is er bij de minder grote kavels. Op zes ervan is inmiddels een optie genomen, nog een stuk of twintig lappen grond (tussen de 600 en 800 vierkante meter) zijn beschikbaar. Maximale prijs: rondom de 800.000 euro. Wie er een oogje op heeft – of er al woont – hoeft zich geen zorgen te maken. Heel veel mensen zijn het niet, sinds 2005 zijn er pakweg 150 kavels verkocht, waarvan er zo’n 130 bebouwd zijn. Het is geenszins de bedoeling dat aan dit deel van Vroondaal iets verandert. Het zou ook weinig elegant zijn voor de mensen die een paar miljoen of meer hebben neergelegd voor een droomhuis in een exclusieve woonwijk, wanneer er aan de overkant van de straat een trits doorsnee rijtjeshuizen zou worden gebouwd. Nee, Oud Vroondaal – zoals het inmiddels wordt genoemd ter onderscheiding van Nieuw Vroondaal en Vroondaal Sloten waar ruimte zal komen voor meer betaalbare huizen (vanaf 275.000 euro) – blijft synoniem voor ‘ruimte’. Grote kavels en een ‘hoogwaardige openbare ruimte’. Veel groen, een parkachtige atmosfeer, robuuste bruggen en géén bankjes die er maar leeg staan te zijn. ‘Het ontwerp van Vroondaal’, heet het in de brochure, ‘sluit aan bij een stijlvolle traditie van Nederlandse villawijken, zoals die maar op enkele plekken in Nederland bestaat’. In geheel Vroondaal zouden niet meer

we

Door Willem Hoogendoorn

tein

Den Haag | Theresiastraat 168 - 178 | Tel 070 - 38 35 010 info@wimvanderhamkeukens.nl | www.wimvanderham.nl

des

Zoetermeer | Coppeliaschouw 8 (Woonhart) | Tel 079 - 33 00 900

VROONDAAL

Ma

Aanvankelijk was ’t alleen weggelegd voor zeer vermogende huizenkopers, maar ook mensen met minder geld kunnen zich nu een woning veroorloven in het luxe gebied van Vroondaal. Dat is het gevolg van de teleurstellende belangstelling voor de royale bouwkavels in de chique wijk aan de zuidwestrand van de stad. In plaats van een kleine duizend dure villa’s komen er nu ruim tweeduizend huizen in de prijsklasse vanaf 275.000 euro.

Uithof

DEN HAAG kaart

Bouwfonds BV – de spelregels hebben veranderd: het aantal woningen dat in Vroondaal kan worden gebouwd, wordt verhoogd naar circa 2150. Met name Vroondaal Sloten, aan de overkant van de Oostmadeweg, wordt een min of meer normale uitbreidingslocatie, met huizen in de prijsklasse vanaf 275.000 euro. “Daar zal het meer gaan lijken op een gewone uitbreidingslocatie als Wateringse Veld, maar met meer variatie”, aldus Bekker. In Vroondaal Bomen, dat nog onontgonnen is, zakt de startprijs naar 375.000 euro; bij de ontwikkeling staat de Vogelwijk model. Prijzen, kortom, voor een geheel ander publiek. In het al ontwikkelde deel van Vroondeel is tachtig procent van de villa’s tot stand gekomen via particulier opdrachtschap; in het nieuw te ontwikkelen delen zal meer projectmatig worden gebouwd, - lees, de huizen zullen veel meer op elkaar lijken. Wanneer er veel meer mensen in de wijk komen, is het onvermijdelijk dat er ook voorzieningen worden aangebracht. Er wordt gedacht aan een basisschool, een kinderdagverblijf, een huisarts, een tandarts; ook wordt bekeken of er ruimte is voor kleinschalige detailhandel. Ten aanzien van de bereikbaarheid wordt gestreefd naar een busverbinding. Ondanks alle veranderingen is het nog steeds de bedoeling dat Vroondaal in 2025 helemaal klaar is.


15

cultuur<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

Brieven Hermans/Bordewijk gevat in fraaie uitgave die mij blijft boeien en verrassen.’ Dat is een ridderslag die Hermans niet verwacht zal hebben toen hij zijn eerste brief aan de zesendertig jaar oudere Bordewijk richtte. Hij had toen net een aantal novellen en de roman ‘Conserve’ aan uitgeverij Meulenhoff voorgelegd. Meulenhoff had ze op haar beurt advies gevraagd aan de toen bekende criticus D.A.M. Binnendijk, die de dan 23-jarige Hermans verweet Bordewijk te hebben geplagieerd. ‘Eenige verwantschap met mijzelf trof ik inderdaad hier en daar aan, vooral in buurtbeschrijvingen, soms in vergelijking’. Maar Bordewijk ‘zou haar niet zoover willen doortrekken als dhr. Binnendijk’. Integendeel, hij vond Hermans ‘een stelligen schrijversaanleg’ hebben.

Door Sjoerd van Faassen

Willem Frederik Hermans staat bekend als een norse en korzelige man, die met ‘Mandarijnen op zwavelzuur’ de literaire elite meedogenloos de maat nam en met satanisch genoegen in romans als ‘Ik heb altijd gelijk’ hele volksstammen tot op het bot beledigde. Het leverde hem geen vrienden op, maar processen en polemieken (die hij met superieur gemak in zijn voordeel wist te beslissen). Het kon Hermans weinig schelen, sterker nog, hij zocht dat rumoer en die weerstand op. Aan zijn uitgever Geert van Oorschot (met wie hij natuurlijk later ook hartstochtelijke ruzies uitvocht) schreef hij in juni 1951 als hij zijn manuscript van ‘Ik heb altijd gelijk’ inlevert: “Je propagandaplannen […] lijken mij goed, met enkele restricties. Ten eerste lijkt het mij niet goed werkelijk alle groepen in Nederland op te hitsen, hoewel het boek in feite wel practisch anti alles is. Maar het meeste vuil heb ik over de katholieken uitgestort, dus het is misschien handig in de propaganda-actie de natuurlijke vijanden van de katholieken een beetje te sparen. Dan vinden die het boek misschien mooi”. Het is daarom wonderlijk om te zien dat hij aan het begin van zijn carrière contact zocht met een paar oudere schrijvers. Dat geeft hem bijna iets menselijks. Van Oorschot stuurde Hermans begin 1951 op bezoek bij de oude schrijver J. van Oudshoorn, die aan het Van Imhoffplein in Den Haag woonde, aan de rand van het platgebombardeerde Bezuidenhout. Hermans zelf woonde van september 1950 tot september 1952 in Voorburg. Hermans was een bewonderaar van Van Oudshoorn’s roman ‘Louteringen’ uit 1916. In een voor Hermans’ doen liefdevol verslag van zijn bezoek schreef hij dat hij die roman indrukwekkender vond dan Vestdijk’s Anton Wachter-romans, die hij er enigszins op vond lijken. Hermans heeft Van Oudshoorn, die in augustus 1951 overleed, nog slechts één keer bezocht, maar schreef bij diens dood wel een in memoriam in ‘Het Vaderland’. Je kunt je wel iets voorstellen bij Hermans’ waardering voor Van Oudshoorn, die bijvoorbeeld met zijn ‘Willem Mer-

F. Bordewijk. > Collectie Letterkundig Museum

tens’ levensspiegel’ op nauwkeurige manier de ondergang van de hoofdpersoon vertelt. Ook in het werk van F. Bordewijk, die andere Haagse schrijver die zich mocht verheugen in Hermans’ bewondering, neemt de schrijver zonder veel omhaal zijn lezers mee in de krochten van de menselijke geest. Bordewijk geeft in romans als ‘Bint’, ‘Karakter’, ‘Eiken van Dodona’, ‘Rood Paleis’ of ‘De Golbertons’ (om mij tot mijn favoriete romans te beperken) een vaak ontluisterend beeld van ‘het menselijk tekort’, om dat in de jaren

vijftig gangbare modebegrip van stal te halen. Met Van Oudshoorn heeft Hermans slechts één briefje gewisseld, zijn correspondentie met Bordewijk omvat echter bijna vijftig brieven en beslaat de periode van 15 juni 1944 tot en met 8 januari 1965, vlak voor Bordewijks dood, als Hermans hem zijn essaybundel ‘Het sadistisch universum’ stuurt. Hoewel Bordewijk niet alle stukken uit die bundel apprecieerde, schrijft hij Hermans toch: ‘Oud en jong dooreen genomen zijt U onze grootste levende schrijver, iemand

Oordeel De correspondentie tussen Hermans en Bordewijk is in een fraaie uitgave adequaat verzorgd door twee (ex)medewerkers van het Letterkundig Museum. ‘Een onmiskenbare verwantschap’ geven zij hun uitgave als titel mee, en inderdaad, een warme vriendschap ontstaat er niet tussen de twee schrijvers. De briefwisseling is vooral belangrijk omdat je Hermans ziet evolueren van een nederige en beginnende schrijver die het oordeel van de meester vraagt, tot een zelfbewuste auteur die op zijn beurt door de meester wordt bewonderd. Aardig zijn bijvoorbeeld enkele brieven uit 1962. Hermans stak eerst de loftrompet over Bordewijks verhaal ‘De fruitkar’: “Dit stenen fruit is een huiveringwekkend geniale vondst, een op onnaspeurlijke wijze toegebrachte stoot in het onderbewustzijn. Of onnaspeurlijk? Misschien is dit loodzware fruit te beschouwen als de vrucht van de gemiste liefde van de hoofdpersoon – motief trouwens ook voorkomend in Karakter”. Zo’n strak oordeel liegt er niet om en zet (ook nu nog) aan tot nadenken. In ruil zond Hermans zijn filmscenario ‘De woeste wandeling’ en ‘Drie drama’s’, wat Bordewijk de reactie ontlokte: “[…] ik vind De psychologische test [uit ‘Drie drama’s’] het beste, verreweg – net als U zelf. […] Het mooiste vond ik toch Uw scenario”. Bordewijks verdere oordeel toonde dat hij Hermans boeken nauwkeurig had gelezen. Van dergelijke juweeltjes we-

melt de briefwisseling, kleine diamantjes die het werk van beide schrijvers op een soms verrassende manier doen fonkelen. Bordewijk woonde het grootste deel van zijn leven in Den Haag. “Ik heb op Den Haag veel ongunstige kritiek,” schreef hij ooit, maar ook: “Deze stad heeft mij geboetseerd”. Het is opmerkelijk dat zijn correspondentie met Hermans juist stokt in de jaren dat deze in Voorburg woonde. Dat doet vermoeden dat zij elkaar in die tijd vaker dan in de andere jaren ontmoetten. Die ontmoetingen zijn echter niet gedocumenteerd. In de bovengenoemde correspondentie van Hermans met Van Oorschot komt bijvoorbeeld de hele naam van Bordewijk niet voor. Over Bordewijk en Den Haag verscheen ruim een decennium geleden een aantrekkelijk boekje van José Buschman, die aan de hand van Bordewijks werk een wandeling door Den Haag maakte. Als pendant is er nu een soortgelijke gids over Bordewijk en Amsterdam gemaakt, zoals er in dezelfde aardige reeks al eerder een over Hermans en Amsterdam verscheen. Bordewijk woonde er de eerste negen jaar van zijn leven. De auteur van de Amsterdamse gids claimt dat Amsterdam van alle steden in Bordewijks werk de grootste plaats inneemt. Dat lijkt mij aanvechtbaar, maar dat neemt niet weg dat Bordewijk in romans als ‘Rood Paleis’ en ‘Bloesemtak’ blijk geeft van een grondige kennis van de plattegrond van Amsterdam. ‘Langs gevelstenen, sloppen en paleizen’ is net als het eertijdse boekje van José Buschman een aantrekkelijke gids om een stad te leren kennen (het is daarom jammer dat het boekje geen straatnamenregister kent), maar belangrijker nog is dat het boekje al wandelend een goed inzicht geeft van de manier waarop Bordewijk de stedelijke werkelijkheid in zijn werk incorporeerde en naar zijn hand zette.

Willem Frederik Hermans & F. Bordewijk, ‘Een onmiskenbare verwantschap. Brieven 1944-1965’, bezorgd door Marsha Keja & Arno Kuipers. De Bezige Bij, Amsterdam, ISBN 978 90 2346 282 8, 132 pag., € 19,90. Verder: Ina c. Schermer-Vermeer, ‘langs gevelstenen, sloppen en paleizen. Het Amsterdam van Bordewijk’. uitgeverij Bas lubberhuizen, Amsterdam, ISBN 978 90 5937 258 0, 96 pag., € 17,90

Roman over Stadhouder-Koning Willem III laat niets liggen Door Thijs Kramer

De Britse Canadees Noel Ross-Russell is opgeleid tot trompettist en was jarenlang werkzaam als musicus en conservatoriumdocent. Op latere leeftijd is hij gaan schrijven. Hij woont tegenwoordig in Den Haag en kwam onlangs met een boek over een Nederlands-Engelse figuur. The Orange Rose is een (Engelstalige) historische roman over stadhouder Willem III, die tevens koning van Engeland was. Hoe zat het ook alweer met deze Koning-Stadhouder? In 1650 wordt hij geboren op het Binnenhof. Zijn vader is een paar weken eerder overleden aan de pokken. Er breekt een stadhouderloze periode aan. In 1672, als Nederland van alle kanten belaagd wordt, wordt Willem tot stadhouder benoemd om orde op zaken te stellen. Hij is jong, onervaren, nogal klein van stuk, gebocheld en wordt geplaagd door astma. Niettemin weet hij het leger te reorganiseren en te voorkomen dat Nederland onder de voet wordt gelopen door een coalitie van Europese landen. De belangrijkste vijand, Frankrijk, zal echter druk blijven uitoefenen. Een manier om die te weerstaan is een blijvend verbond met Engeland te sluiten. In dat kader trouwt Willem in 1577 met zijn volle nicht Mary Stuart, dochter van de Engelse koning Jacobus de tweede en erfgename van de tronen van Engeland, Schotland en Ierland. Maar dat ge-

beurt niet met goedkeuring van de katholieke Jacobus. Het zijn protestantse edelen die Willem uitnodigen Jacobus van de troon te stoten. Voor Mary persoonlijk een lastige positie. In 1688 vindt de glorieuze overtocht van Willem en zijn huurleger plaats. Hij verslaat Jacobus en hij en Mary worden koning en koningin van Engeland en Schotland. Ierland moet dan nog veroverd worden. De definitieve slag vindt plaats aan de rivier de Boyne. Het boek speelt grotendeels ten tijde van deze strijd om Ierland. Willem gaat graag op militaire campagne, voor zijn astma werkt dat helend. Maar hij heeft meer aan zijn hoofd. Vanwege zijn veelvuldige afwezigheid uit Den Haag kost het hem moeite om zijn gezag in Nederland te handhaven. De provincies hebben weliswaar een stadhouder te gehoorzamen, maar die verblijft vooral in Engeland. Met name Amsterdam, met afstand rijker en machtiger dan de rest, heeft een voorkeur voor stadhouderloos bestuur. De eigen regenten hebben veel meer oog voor de maritieme belangen van de stad. Willem houdt zich vooral bezig met het machtsevenwicht binnen Europa. Ross-Russell heeft goed oog voor die verhoudingen. Hij houdt zich tamelijk nauwkeurig aan wat er over Willem bekend is in de historische literatuur. Het huwelijk met Mary is liefdevol. Elizabeth Villiers is zijn maîtresse. Hij heeft oog voor mannelijk schoon en onderhoudt een innige

Noel Ross-Russell. > Foto: PR

vriendschap met Bentinck. Is hij homoseksueel? Iedere biografie werpt die vraag op, deze roman ook. Huygens Het boek is ingedeeld door middel van verspringende hoofdstukken. Als lezer wip je van Raadpensionaris Heinsius in de Staten-Generaal, naar een gesprek tussen Willem en Bentinck in Londen. En van een ontmoeting tus-

sen componist Henry Purcell en de schrijver John Dryden, naar een jonge trompettist in het leger van de Ieren aan de oever van de Boyne. Soms had Ross-Russell wat meer woorden mogen vuil maken aan de situaties en gebeurtenissen. De reis die Bentinck door de Nederlandse Provincies maakt om steun voor Willem te verzamelen, bijvoorbeeld, is nu wel erg snel volbracht. De auteur heeft

zich goed in de materie verdiept en niets willen laten liggen. Dat maakt het boek breed van opzet, maar niet alles komt even goed uit de verf. Neem Constantijn Huygens, secretaris van Willem. De auteur vond hem kennelijk te interessant om níet even bij stil te staan. Hij weet echter geen leven in hem te blazen. Hij wijdt enkele zinnen aan zijn karakter en stapt dan snel over tot de orde van de dag. Dat gebeurt nogal abrupt: “Huygens was not an imaginative man. No dreamer, he dealt in facts and figures and flights of fancy were not part of his daily experience. If his dreams were more fantastic, that was a different matter, in any case he could rarely if ever remember them. At this precise moment he was sitting in a rowing boat as it nudged its way through a hundred half submerged corpses, the oarsman digging deep to find leverage free of human remains and stirring blood from below to colour the surface of the river.” The Orange Rose is zonder meer de moeite waard om de omstandigheden ten tijde van Willem en zijn Ierse campagne op het netvlies te krijgen. Om alles wat Ross-Russell in dit boek heeft willen stoppen echt diepte en nuance te geven was een boek van Tolstoiaanse omvang nodig. In de 225 bladzijden die het nu heeft, blijft het hier en daar wat dunnetjes. Noel ross-russell, the Orange rose. Valerius Pers. ISBN 9789079715008 Prijs: € 16,95


16>CULTUUR

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

Directeur Todays ART raakt gewond

Cultuurprotest met harde klappen De acties van de culturele sector tegen de bezuinigingsplannen van staatssecretaris Zijlstra hebben niets uitgehaald. In de Tweede Kamer deelde de VVD’er harde klappen uit aan wie nog een sprankje hoop had op verzachtende maatregelen; buiten maakte de ME met ferme hand een eind aan de demonstratiemarathon. Door Theodore Pronk

Met de Mars der Beschaving hebben verschillende culturele organisaties afgelopen zondagnacht geprobeerd om een statement te maken tegen de bezuinigingsplannen van staatssecretaris Zijlstra van cultuur. Zo’n duizend cultuurliefhebbers startten hun wandeltocht in Rotterdam bij het museum Boijmans Van Beuningen om na ruim twintig kilometer om op het Malieveld te eindigen. De deelnemers konden vervolgens voor een slaapplek terecht bij onder meer het Lucent Danstheater en Korzo dat door de bezuinigingsplannen van Zijlstra in bijzonder zwaar weer dreigt te belanden. De VVD’er wil namelijk alle rijkssubsidie aan productiehuizen stopzetten. Voor Korzo dat jaarlijks 1,2 miljoen euro van het ministerie van OCW ontvangt, zou dit fataal kunnen worden. In een poging om de lobby voor het voortbestaan van het productiehuis te versterken, overhandigt Korzo deze week een petitie aan cultuurwethouder De Jong. Het Korzo Theater in de Prinsestraat was voor de mars en de Malievelddemonstratie ingericht als commandopost. “Er hebben tweehonderd mensen overnacht bij ons. We hebben duizend sinaasappels voor ze geperst zodat iedereen er de volgende dag weer tegenaan kon om te demonstreren”, aldus Marieke van Oosten, medewerkster van Korzo. Klappen De demonstratie op het Malieveld trok duizenden mensen aan en is volgens alle betrokken in goede orde verlopen. Het keerpunt kwam toen om half vier de demonstranten zich richting het Tweede Kamer gebouw verplaatsten waarop dat moment Zijlstra met de Kamer in debat ging over zijn plannen. Oppositie en coalitiepartners CDA en PVV hebben tevergeefs pogingen gedaan om een aantal verzachtende maatregelen (voor de provincie) te bewerkstelligen. De pleidooien bleken aan dovemansoren gericht; Zijlstra houdt namelijk vast aan zijn bezuinigingsplannen zoals hij die medio juni naar de Kamer stuurde. Hij ziet geen mogelijkheden om anders om te gaan met de budgetreductie die

Bij Korzo maakten cultuurdemonstranten zich op voor de protestdag > Foto: Brecht Hoffman

de staatskas uiteindelijk structureel 200 miljoen euro moet besparen. Afgezien van deze politieke tik die de cultuursector te verduren kreeg, werden buiten de Kamer ook de ‘nodige’ klappen uitgedeeld. Een groep actievoerders wilde met een lawaaiprotest bij de entree van de Tweede Kamer op de Lange Poten nog extra aandacht vragen voor hun afkeer tegen de plannen van Zijlstra. Echter, hiervan was de politie niet gediend en ze sommeerde de demonstranten de Lange Poten te verlaten. ME’ers maakten uiteindelijk een einde aan de demonstratie omdat tegen de afspraken in het protest zich naar het centrum had verplaatst. “We hebben een aantal klappen uitgedeeld, maar hebben professioneel en propor-

Aanklacht Ooggetuigenverslagen wijzen echter op een allesbehalve ‘kalme’ operatie. Zo blijkt onder andere Olof van Winden, directeur van het Haagse kunstfestival TodaysArt, één van de ontvangers van de ‘proportionele’ politieklappen. “Ik heb een hersenschudding,

blauwe plekken en een snee boven mijn oog… Ik heb een knie in mijn nek gekregen die ik niet meer kan bewegen omdat ik een gekneusde nekwervel heb”. Volgens Van Winden is de inzet van ME volkomen onnodig geweest en had de demonstratie netter kunnen worden beëindigd, bovendien zou de demonstratiestoet richting Grote Markt hebben willen gaan, maar werd dat plan door de agenten onmogelijk gemaakt.“We konden geen kant op. Ik ben gearresteerd en heb drie uur in een busje gezeten waar ik in de hitte geen water heb gekregen en waar voor mijn verwondingen niet werd gezorgd. Daarbij ben ik door agenten ook beledigd, die zich inhoudelijk hebben bemoeid met mijn deelname. Er werd

gezegd: Wat ben jij voor een sukkel dat je hieraan meedoet?”. Hoewel de bezuinigingsplannen onomkeerbaar zijn en het protest niets heeft uitgehaald, laat Van Winden het er niet bij zitten. “Ik ga aangifte doen tegen de twee agenten die me hebben gepakt; wegens mishandeling en belediging”. Spruijt laat weten niet op individuele gevallen in te willen gaan, maar dat voor de klachten van Van Winden procedures bestaan. Hij benadrukt dat er voor de demonstranten geen toestemming was om richting het centrum te gaan en dat ze gewoon vanaf het Malieveld naar huis hadden moeten gaan. Wel zegt hij de escalatie te betreuren zeker omdat het protest tot half vier een gezellig karakter had.

Geboren in Cheribon, lang in Den Haag woonachtig. Harm Mobach publiceert het eerste deel van een zeer doorwrocht artikel, getiteld ‘Waren The Ramblers ‘fout’ in de oorlog?’. Want The Ramblers hebben heel lang ‘doorgespeeld’ tijdens WOII, maar dat daar direct na de oorlog op z’n minst onnauwkeurige dingen over gezegd en geschreven zijn, wordt duidelijk. Ik citeer een stukje uit één van de vele boze brieven van het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten aan Masman (uit 1942): “Door dezen deel ik U mede dat er mijnerzijds bezwaar bestaat tegen den tekst van het lied ‘Dan is er maar één Holland’ welke bij uitvoering in het openbaar aanleiding kan geven tot ongewenschte reacties bij een bepaald gedeelte van het aanwezige publiek”. Derde Haagse hoofdper-

soon is schrijver en trombonist F.B. (Frits) Hotz (1922-2000) over wie Aleid Truyens een boek schreef dat in september uitkomt (‘Geluk kun je alleen schilderen: F.B.Hotz – het leven’, Arbeiderspers). Jazzbulletin publiceert alvast een fragment. Hotz was als schrijver een bijzonder stilist, maar dat was hij ook op de trombone. Een kenner van de muziek die toen ‘Oud Blank’ werd genoemd. Hij en zijn medemuzikanten adoreerden trompetlegende Bix Beiderbecke zó, dat ze een soort altaartje voor Bix hadden ingericht in een kastje naast de schuifdeuren in het huis van trompettist Serein Pfeiffer aan de Madoerastraat. Het heette het ‘Bixorium’ en er hing een foto van Bix in. Dat er ook kaarsjes voor Bix werden gebrand, heeft Hotz later in zijn verhalenbundel ‘Proefspel’ ont-

kend. Terug naar hier en nu: zondag 3 juli is het ‘strandtenten’-tijd. Bij de Fuut de complete big band van Frits Landesbergen (niet de vibrafonist, maar diens Leidse oom) met zang van Hilly Grace. Aan de noordkant van het strand in Down Under is zangeres en pianiste Sanna van Vliet te gast bij drummer Hans Braber c.s. Op dinsdag 5 juli in Murphy’s Law een concert van Maaike den Dunnen’s European Jazz Quintet. Maaike – ze bracht hier eerder Jazzin’ je Moerstaal – studeerde zang in Rotterdam en doet dat nu bij Dena Rose in Graz. In het jazzstudentennummer van het Amerikaanse blad Down Beat werd zij als enige uitverkoren in de categorie ‘Undergraduate college outstanding performance’. Op Maaike moeten we letten.

tioneel gehandeld. Veertien mensen hebben we gearresteerd”, aldus politiewoordvoerder Cor Spruijt. Hij krijgt bijval van de woordvoerder van burgemeester Van Aartsen die spreekt over een ‘kalme, rustige en doortastende’ ontruimingsoperatie die de demonstranten bespaard was gebleven als ze zich aan de afspraken hadden gehouden.

jazz

Acket, Ramblers en F.B. Hotz

Maar liefst drie Haagse jazzfiguren in het recente Jazzbulletin (nr. 79, juni 2011), een uitgave van het Muziek Centrum Nederland (MCN). Eerst Paul Acket die alles bewaarde wat te maken had met zijn werk. Dochter Karin Acket overhandigde eind 2010 dat archief aan het MCN. Rond het komende North Sea Jazz worden in Ahoy en de bibliotheek te Rotterdam exposities uit die Acket-boedel gepresenteerd. Ik heb tijdens Paul’s leven

zijn plakboeken mogen bekijken en dat was een genot voor iemand met gevoel voor jazzhistorie. Van Ackets jongensjaren, op de bakfiets affiches rondbrengend voor concerten waar de bezetter geen toestemming voor had gegeven. Tot dat grote North Sea waarvoor hij de eerste programmablokkenschema’s nog eigenhandig in elkaar frutselde. Tweede in dat Jazzbulletin is pianist en leider van The Ramblers, Theo Uden Masman.

Bert Jansma


17

CULTUUR<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

Eindexamenexpositie KABK

Ondanks alles tijd voor een feestje

Amsterdam Fashion Week. Overigens wacht niet iedereen tot na het eindexamen: Eindexamenkandidaat Line Gulsett werd al ‘opgepikt’ door de Amsterdamse Torch galerie, Kim Nuijen won de Harvest Photography Award.

Door Babeth Knol

‘Linke hobby’s’ was de titel van de preeindexamenexpositie van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in januari. En dat predikaat geldt natuurlijk nog steeds voor de kunstacademiestudenten die op 2 juli hun diploma krijgen uitgereikt. Zij beginnen aan hun loopbaan als kunstenaar, één week na het landelijke actieweekend tegen de bezuinigingen op kunst en cultuur en het kamerdebat over het cultuurbeleid. Ook voor deze kunstenaars in spé hebben die geplande bezuinigingen grote gevolgen. Daarom stak ook de KABK vorige week een zogenaamde ‘art bomb’ af , een vreedzaam protest tegen de bezuinigingen op cultuur, waarbij kunst in een wolk van gekleurde rook wordt verhuld. Als de rook is opgetrokken, is er in het academiegebouw op de Prinsessegracht weer kunst te zien. Heel veel, en heel divers. Verschillende afdelingen van de KABK lieten zich eerder dit jaar al zien. Eind mei organiseerde de ArtScience faculteit de tentoonstelling ‘cabinet of curiosities’. In januari was de pre-eindexamen tentoonstelling ‘linke hobby’s’ te zien in creatief warenhuis HOOP. Vorige week eindigde het modeparcours, met werk van mode- en textielstudenten door de hele binnenstad, met als hoogtepunt een modeshow in de hal van het stadhuis. Vanaf 2 juli is het werk van álle afgestudeerde studenten te zien. De lesgebouwen worden door de studenten, die elk een lokaal krijgen toegewezen, omgetoverd in een expositieruimte. Met tien studierichtingen en in totaal ongeveer 190 studenten belooft dat een groot

Werk van Kim Nuijen, winnaar van de Harvest Photography Award (afdeling Fotografie)

en gevarieerd evenement te worden. Voor het eerst is dit jaar werk te zien van de masteropleiding Artistic Research, gericht op onderzoek in de kunsten. Grafisch ontwerper Jing Foon Yu maakt zich zorgen om eenzame eters, zij maakte voor hen een kookboek en dvd getiteld ‘Nooit meer alleen eten’, een project waaraan ook Volkskrant magazine aandacht besteedde. De studenten van de master Type and Media presenteren nieuwe lettertypes en de studenten interieurarchitectuur ontwerpen voor de meest uiteenlopende gebouwen, van uitvaartcentrum tot jazzcafé. Jolien van Schagen ontwierp ‘Familie servetten’ en fotografe Roos van Trommelen docu-

menteerde het Nederlandse leven van Poolse arbeidsmigranten. De richting Beeldende Kunst is, net als de richtingen Fotografie en Grafisch ontwerpen, goed voor meer dan dertig studenten. Zoals Line Gulsett, die in haar olieverfschilderijen beweging en mysterie weet te vangen. En dan zijn er nog performances van de afdeling ArtScience, zoals de ‘speaker botz’ van Matteo Marangoni. Teveel om op te noemen, en misschien zelfs wel om te bekijken. Voor wie het thuis nog eens rustig na wil kijken, wordt ook een catalogus uitgegeven. Afsluiting Voor de aankomend kunstenaars zijn de

Zwanezang voor een Chinese grootmoeder In deel drie van de trilogie van Alfred Birney (1952) zijn opnieuw de elementen muziek en water te vinden. De ik-figuur, die veel overeenkomsten vertoont met de auteur, zeg maar Birney himself, zal een collegagitarist vervangen en in Jakarta voor een gezelschap diplomaten spelen. Natuurlijk verlengt hij, als Indo, zijn verblijf op Java om familie te bezoeken, maar ook en vooral om bloemen te strooien op het graf van zijn Chinese grootmoeder Sie Swan Nio, de moeder van zijn vader. Zal de vloek die op de familie rust met dit grafbezoek opgeheven worden? Door Jill Stolk

In ‘Rivier de Lossie’ (2009) gaat een Nederlandse folkgitarist op zoek naar zijn Schotse wortels. De ‘folkie’ vindt ‘aan de overkant’ een Birnie Side en een kleine Birnie Kirk en hij kan ontspannen bij het water van de Lossie. De Schotse roots zijn gevonden. In deel twee van de trilogie, ‘Rivier de IJssel’( 2010), hoeft de ik-figuur, opnieuw een musicus, geen water over te steken. Met zijn zojuist ontmoete neef brengt de hoofdpersoon een nacht aan de IJssel door. Deze nieuwe neef, de blanke dubbelganger van de auteur, weet veel van de familie en als het daglicht over de IJssel strijkt, weet onze hoofdpersoon veel meer over zijn Hollands-Indische achtergrond. Het nachtelijk gesprek vindt vlakbij het Deventerse stamhuis De Brink plaats, daar waar overgrootmoeder Rabina in het souterrain haar keuken had. Het ontbreekt de ik-figuur zeker niet aan geëigende of dierbare plekken. Op Oost-Java is er trouwens nog een familiehuis Sawa Sawa. Met het noemen van dit huis en de vraag of Rabina wel eens aan een rivier uit haar jaren op OostJava teruggedacht zou hebben, leidt de

auteur Birney zichzelf en zijn lezers vanzelf naar deel drie van zijn trilogie. Vloek In deel drie is sprake van een vloek die op de familie rust. Birney’s vader sprak erover, maar wist niet waar het precies om ging. ‘En dat wij, de familie in Holland, geloven dat er een oude vloek op onze familie rust. Vanwege de oorlog, maar ook vanwege de dingen die ervoor gebeurden en de dingen die erna gebeurden, al weten we niet precies wat’. Voordat de musicus Birney zich naar het graf van zijn grootmoeder begeeft, is er dat optreden in Jakarta. Brani als hij is, speelt onze gitarist op de ambassade niet het door zijn collega voorgeschreven repertoire …‘de tuttige Fernando Sor, die teveel naar Mozart had geluisterd, naar de verplichte Asturias van Albeniz’. Bovendien is de gitaar van slag door de reis in het koele bagagerek van het vliegtuig en de hitte in Jakarta. De gitarist stelt vast dat zijn podium bestaat uit een galerij met zuilen, een bordestrap, een gazon, van akoestiek is nauwelijks sprake, en hij speelt zichzelf in een vrolijke stemming door non-stop een dozijn Venezolaanse walsen te spelen. De ‘barbaren in avondkleding’ nemen de stemming ‘goddank’ over. Al snel na zijn optreden verlaat de gitarist Jakarta, vergezeld door collega’s die hij tijdens de avond op de ambassade heeft ontmoet. Het zijn mensen die in Indonesië wonen en de niet Behasa Indonesia sprekende Birney op zijn zoektocht bijstaan. Onderweg, van het westen van Java naar het oosten, is er gelegenheid de hedendaagse samenleving te observeren en te bevragen, commentaren te geven en te ontvangen en… verhalen te horen die alleen verteld kunnen worden als een deel van het gezin slaapt. Uiteindelijk komt de kleinzoon in Kedi-

ri, Oost-Java, terecht, de geboorteplaats van Sie Swan Nio, de grootmoeder die zo’n grote rol in zijn leven speelt. Hij heeft zelfs een lied over haar gemaakt, Mother Swan, dat hij zingt in moeilijke uren. Anno 1900, grootmoeder was toen een jaar of tien, was Kediri een slaperig stadje. Rivier de Brantas werd bewaakt door een witte krokodil die nooit door iemand was gezien, maar toch was het beter het dier tevreden te houden door iedere ochtend, vanaf de gammele brug, kippen en geiten in het water te gooien. Opnieuw vindt de auteur een plaats waar hij zich thuis voelt. ‘Na het eten wandelde ik, alleen, in het maanlicht langs de oever van de rivier. (…) Ik kreeg het gevoel voor altijd daar te willen blijven wonen, zo dicht mogelijk bij de rivier, zeg maar op een vergelijkbare loopafstand als die van De Brink naar Rivier de IJssel in Deventer’. Maar voordat Birney terugvliegt naar de Lage Landen aan Zee is er die taak, het opheffen van de vloek die op de familie rust. Levensecht Met vijftig korte (hoofd)stukken componeert Birney een kloppende puzzel. Reizen van plaats naar plaats en bewegen in de tijd gaan naadloos hand in hand. Het geheel van de compositie blijkt veel meer dan de delen. Als ‘tweede generatie’ is het uiteindelijk geen sinecure van foto’s, enkele door de oudere generatie vertelde herinneringen, een enkele levensechte herinnering en de eigen fantasie een totaalverhaal tot stand te brengen dat levensecht overkomt. Hierin slagen getuigt van vakmanschap. Alfred Birney: Rivier de Brantas, 106 pag. Uitgeverij:In de Knipscheer. Prijs: 16,50 euro. De drie delen van de trilogie kunnen zelfstandig of in willekeurige volgorde gelezen worden.

afstudeertentoonstellingen een feestelijke afsluiting, maar ook hét moment om zichzelf in de kijker te spelen bij kunstliefhebbers en galeriehouders. Sommige afdelingen organiseren een preview avond, voor intimi en ‘vips’ uit de kunstwereld. Ook het komende jaar zijn verschillende studenten ongetwijfeld regelmatig terug te zien, zoals gebeurde met de lichting van vorig jaar. Zo werd tekenaar Rik Smits genomineerd voor de Lecturis Award op Art Amsterdam, hing op Art Rotterdam werk van fotograaf Florian van Roekel (Flatland galerie) en schilder David Pedraza (galerie Gabriel Rolt), en was de collectie van modeontwerpster Marije de Haan te zien op

Zoals ieder jaar zijn er tijdens de eindexamenexpositie meerdere prijzen te vergeven. De Stroomprijs, de Academieprijs, de Scriptieprijs, de Goedman prijs, de Paul Schuitema-prijs voor maatschappelijk geëngageerd werk, en verschillende afdelingsprijzen. Bezoekers kunnen niet stemmen – wel is te zien wie is genomineerd, dat wordt via de bordjes bij de werken aangegeven. De prijsuitreiking is op 9 juli tussen 13.00 en 15.00 uur. In mei werd ook al een belangrijke prijs vergeven: Duco Volker won de prijs voor het beste businessplan; volgens de jury heeft hij goed zicht op de markt en potentiële klanten voor zijn product. Via vakken over het ondernemerschap biedt de KABK de studenten de gelegenheid om zich voor te bereiden op het leven na de academie. Want dat de afgestudeerden geen Luilekkerland wacht, moge duidelijk zijn. Maar voor die tijd is het dus eerst tijd voor een feestje. KABK Eindexamen expo 2011, 2 juli tot 9 juli, Prinsessegracht 4, Den Haag Openingstijden: Zaterdag 2 juli, 12.00 – 20.00 uur (performances 16.00-19.00 uur) Zondag 3 juli, 12.00 – 16.00 uur (performances 13.00-15.30 uur) Maandag 4 – vrijdag 8 juli, 12.00 – 21.00 uur (performances 12.30-20.30 uur) Zaterdag 9 juli, 10.00 – 17.00 uur (performances 12.30-15.30 uur), www.kabk.nl

INGEZONDEN MEDEDELING

6 JUNI T/M 11 SEPTEMBER 2011

Lange Voorhout Museum Beelden aan Zee Den Haag onder de Hemel wordt ondersteund door:

Beelden aan Zee nu gratis met de Museumkaart

DPM Advies, Meeuwisse Nederland BV, GOM Schoonhouden, Stichting Vrienden Den Haag Sculptuur, Vrienden en Zakenvrienden museum Beelden aan Zee, Sculpture Club, Boenk Catering.


18>SPORT Chris

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

Niets te klagen bij The Hague Open

Telefoontje

In de wereld van voetbal is de echte werkelijkheid een heel andere dan die in persberichten wordt geventileerd. Vriendelijke woorden zijn vaak niet gemeend, maar moeten een ruzie verdoezelen en ruzies zijn al snel een toneelspelletje om afkoopsommen op te drijven. Hoe het nu met John van den Brom gaat, kan van uur tot uur anders zijn. Wel of niet naar Vitesse? Eén ding lijkt zeker. Blijven bij ADO Den Haag zit er niet meer in. Die hebben immers al Maurice Stijn als nieuwe coach aangesteld. Toch nog maar even deze droom van afgelopen weekeinde. “Mark”. “Hé Mark, John hier”. “En?” “Gelukt!” “Salaris oké?” “Ruim vijf toni’s”. “Da’s vijf keer zoveel als bij mij!” “Plus bonus als we Europees gaan”. “En de afkoopsom voor jou?” “Deze week op je bankrekening”. “Enne…de rest?” “Ook geen probleem”. “Vertel”. “Moeten we alleen een beetje voorzichtig mee zijn, Mark”. “Hoe bedoel je?” “Eerst die Europese wedstrijden achter de rug”. “Snap ik. En dan?” “Dan de overgang van Wesley bekend maken”. “Oké…” “Week erna Lex en Jens”. “Klinkt goed John”. “Maar je moet nóg wat doen”. “Zeg het maar John”. “De supporters stil houden”. “Zal moeilijk gaan, vrees ik”. “Begrijp ik, die worden gek”. “Logisch toch?” “Ja en dat moet jij dus voorkomen”. “Hoe doe ik dat?” “Ze vinden het vreselijk dat hun club wordt leeggekocht”. “En helemaal door jou”. “Daarom moet jij ze duidelijk maken dat dit de enige manier is om de club te redden”. “Dat snappen ze toch wel?” “Nee dat snappen ze niet. Ze hebben geen idee hoe slecht de club er financieel voor staat”. “En dus?” “Dus Mark, moet jij ze uitleggen dat de verkoop van de sterspelers pure noodzaak is en dat ik de club dus eigenlijk een dienst bewijs met al die miljoenen”. “Denk je dat ze dat pikken?” “Absoluut. Wat is het alternatief?” “Dat de club failliet gaat”. “En daar zit geen enkele supporter op te wachten”. “Oké oké, ik snap het, ga ik doen”. “Prima Mark, we begrijpen elkaar”. “Ben blij dat we elkaar kunnen helpen John. Fijne vakantie nog”. “Ja jij ook. En tot 7 augustus”. Chris Willemsen

Toernooidirecteur Ivo Pols. > Foto: Creative Images

Van 4 tot en met 10 juli wordt het ATP Challenger tennistoernooi The Hague Open gehouden op het Scheveningse tennispark METS. Het evenement, dat de laatste jaren bekend stond onder de naam Siemens Open, heeft een nog boeiender deelnemersveld dan vorig jaar. Door Hans Willink

Al zolang het ATP Challenger circus Scheveningen aandoet, is er spectaculair tennis te zien op de METS banen. Dat kent twee oorzaken: hooggeplaatste spelers die terugkomen van een lange blessure vinden het doorgaans prettig om via challengers weer terug te keren en daarnaast is dit een uitgelezen podium voor de aanstormende talenten. Dat laatste bewees Thomas Schoorel, de verliezend finalist van vorig jaar. Via een wildcard werd de toenmalige nummer 301 van de wereld destijds toegelaten. Hij won weliswaar niet van de Duitser Denis Gremelmayr, maar liet een zeer goede indruk achter. Wat heet een goede indruk? De 22-jarige Amsterdammer wist zich in het afgelopen jaar, via onder meer overwinningen in Rome en Napels, de top-100 in te spelen. Schoorel ontbreekt echter dit jaar in Scheveningen omdat hij inmiddels deel uitmaakt van het Nederlandse Davis Cup team, dat in dezelfde week aantreedt in en tegen Zuid-Afrika. “Thomas heeft hier inderdaad prima gespeeld en die lijn goed doorgezet”, blikt toernooidirecteur Ivo Pols terug. “Hij is iemand die wapens heeft en dat is in het hedendaagse tennis, waarbij het vaak gaat om hard, harder, hardst, bijna noodzaak. Maar het geeft ook aan dat dit toernooi al negentien jaar een geweldige kweekvijver is. We hebben hier wel vaker spelers gehad, die uit het niets leken te komen en later de top bereikten. Ze kwamen bij ons niet altijd in de finale, maar toch. We hebben ook een aantal Nederlandse winnaars gehad, die bij ons misschien niet op het hoogtepunt van hun carrière aantraden, maar hier wel stappen maakten. Daar hoort Schoorel ook bij. Stephan Fransen heeft hier twee jaar geleden tegen de Belg Vliegen, toen de nummer 60 van de wereld, een uitstekende wedstrijd gespeeld. Dan hoop je dat dit inzicht geeft in de eigen mogelijkheden en dat hij daar in de weken daarna van kan profiteren. Soms gebeurt dat snel zoals

bij Thomas en soms duurt dat nog wat langer zoals bij Stephan”. Wildcard In tegenstelling tot Schoorel is Fransen dit jaar weer van de partij. “Hij heeft een moeizaam jaar achter de rug”, licht Pols toe, “in plaats van richting de top-100 te gaan, is hij de andere kant op gegaan. Maar hij is nu weer goed bezig, heeft full time begeleiding en dat is één van de twee redenen dat hij een wildcard kreeg. De andere is dat hij hier ook competitie speelt voor HLTC De Metselaars. Hij werkt er hard voor, dus gun je hem ook deze wildcard. De twee andere Nederlandse wildcards hebben niets met gunnen te maken. Matwé Middelkoop is gewoon gekozen vanwege zijn status op de ranglijst. De Davis Cup neemt de Nederlandse top mee. Ik wil er toch een paar Nederlanders bij hebben en Matwé, die voor de derde keer deelneemt, is de hoogst geplaatste. Een ander verhaal is het met Antal van der Duim. Die behoort tot de generatie van Robin Haase en Igor Sijsling. Van laatstgenoemde, die net zijn Wimbledondebuut heeft gemaakt, won Antal in 2009 de tweede ronde van het kwalificatietoernooi. Hij heeft destijds niet kunnen aanhaken, maar is nu aan een opmars bezig. Zo reikte hij kortgeleden in Alkmaar nog tot de halve finale”. Maar er doen natuurlijk niet uitsluitend Nederlanders mee. De vierde wildcard is nog niet vergeven en het zou best eens kunnen dat deze naar een Belgisch toptalent gaat. “Joris de Loore heeft een wildcard aangevraagd. Deze 18-jarige is geen onbekende in de Haagse regio; in 2009 zette hij het ITF-toernooi op Leeuwenbergh op zijn naam”. Er komen ook nog vier deelnemers uit het kwalificatietoernooi. “Het is altijd een beetje koffiedik kijken wie daar doorheen komen”, licht Pols toe. Wel valt het me op dat er zo weinig jonge Nederlanders aan meedoen. Terwijl het toch zo dichtbij is. Wellicht kiezen ze op dat moment voor een paar centjes in een A-toernooi. Je weet het niet”. Naamswijziging Nu we het toch over centjes hebben, dan kan worden geconstateerd dat het dit jaar moeilijker is dan vorig jaar. Pols: “We zijn vooral sterk in relatiemarketing en business-to-business. Dat zijn twee begrippen die in Nederland onder druk staan. Voornamelijk omdat dit activitei-

ten zijn die bedrijven, als ze vinden dat ze moeten bezuinigen, overboord gooien. Dat staat los van de naamswijziging die we hebben ondergaan. Bij Siemens was het namelijk geen kwestie van financiën. Er was iemand op het hoofdkantoor in Duitsland die meende dat Siemens alleen nog maar haar naam geeft aan evenementen die een duidelijke relatie hebben tot de kernactiviteiten van het bedrijf. Ze komen nog wel keurig hun verplichtingen na, maar nodigen bijvoorbeeld niet meer al hun relaties uit. Zo gaat dat. Maar we hebben er een prachtige naam aan overgehouden: The Hague Open. Daarmee kunnen we jaren vooruit, al zou het voor het evenement beter zijn als we snel een nieuwe titelsponsor vinden. We hebben met de gemeente Den Haag afgesproken dat het toernooi in dat geval een andere naam kan krijgen. Waarbij wel geldt dat het geen toevallige passant is, maar dat de intentie er moet zijn om een aantal jaren aan ons verbonden te zijn”. The Hague Open is niet alleen een mooie naam, maar ook een mooi affiche. “We krijgen inderdaad weer goede spelers dit jaar”, meldt Pols vol trots. “De nummer één geplaatst, Lukasz Kubot uit Polen, heeft in ieder geval de laatste zestien van Wimbledon bereikt. Een treetje lager staat de Oezbeekse Turk Marsel Ilhan. Hij schreef historie voor Turkije door als eerste Turk ooit, een ronde te winnen in het hoofdtoernooi van een grandslamtoernooi (US Open 2009). De Belg Steve Darcis, die als derde geplaatst is, beleeft dit jaar zijn eerste Scheveningse lustrum. Om het kwartet vol te maken, noem ik ook de nummer vier van de plaatsingslijst: Eric Prodon. Hij is de kopman van het septet Fransen dat dit jaar deelneemt. Er hebben altijd veel Fransen meegedaan, wat volgens mij mede komt omdat het vanuit Frankrijk goed aan te reizen is. In het verleden hadden we meer Spanjaarden en dat is er dit jaar maar één: Daniel Munoz-De La Nava, die met drie eerdere deelnames ook al geen onbekende is. Of hier weer een grote speler voor de toekomst bijzit, is nog niet te zeggen. Toen ik in 1997 een nog zeer jonge Marat Safin via de kwalificatie zag doordringen, was ik meteen gefascineerd door zijn spel. Dus wat ik nu nog niet zie, kan zo maar gebeuren. Met tien top-150 spelers — tegenover acht vorig jaar — hebben we niets te klagen en krijg je echt mooi tennis te zien”.

Klein eist betere begroting ADO Op aandringen van de gemeente heeft ADO Den Haag de begroting voor het komend seizoen aangepast. Volgens wethouder Karsten Klein (CDA, sport) was in de concept-begroting geen sprake van een realistische raming van de inkomsten. De omzet van ADO Den Haag wordt komend jaar geschat op 13,6 miljoen euro bij een sluitende exploitatie. Aanvankelijk ging de betaaldvoetbalorganisatie (BVO) uit van een omzet van 14 miljoen euro. Vorig seizoen werkte ADO met een begroting van 12,4 miljoen euro, die fors werd overschreden. Het sportief zo succesvolle seizoen werd afgesloten met een verlies van 1,5 miljoen euro. Dat is overigens wel veel minder dat het tekort dat de seizoenen ervoor opleverde (in 2009-10 twee miljoen euro, in 2008-9 3,2 miljoen en in 2007-8 zelfs 7,1 miljoen euro). Dat de begroting voor afgelopen seizoen werd overschreden lag met name aan hogere uitgaven voor lonen en premies voor spelers en staf. De inkomsten groeiden ook met 400.000 euro, door meer bijdragen van sponsors, hogere tv-gelden en meer kaartverkoop. Komend seizoen dalen de kosten voor spelerssalarissen verder, onder meer omdat de premies nu wel in de begroting zijn opgenomen; vorig seizoen was dat niet het geval. In 2008 voorkwam de gemeente samen met investeerder Mark van der Kallen een faillissement ADO Den Haag. Sindsdien gelden afspraken tussen de stad en de BVO over de financiële positie van de club. Uit de laatste rapportage blijkt dat die nog altijd zorgelijk is. Vandaar dat de gemeente een goedkeuringsrecht heeft bij het vaststellen van de begroting van ADO Den Haag.

EK Cross triatlon naar Den Haag Den Haag organiseert volgend jaar het Europees Kampioenschap Cross Triathlon. De toewijzing van het evenement had vorige week plaats op een congres van de internationale bond in Spanje, waar dit jaar voor het eerst het wereldkampioenschap van deze relatief jonge tak van sport plaatsheeft. Volgens Henk van Lint, voorzitter van de Nederlandse Triathlonbond (NTB) is sprake van ‘een prachtig resultaat, tot stand gekomen door eensgezinde samenwerking tussen de gemeente Den Haag, de NTB en het lokale organisatiecomité’. Volgens wethouder Karsten Klein van Den Haag past de uitverkiezing van de stad ‘precies in onze ambitie Den Haag te profileren als topsportlocatie voor strandsporten. Met zeezwemmen en fietsen en lopen over het strand en door de duinen krijgen de deelnemers het mooiste te zien van wat we als wereldstad aan zee aan natuur te bieden hebben’. Den Haag heeft zich ook aangemeld als kandidaat voor het wereldkampioenschap in 2013. Cross triathlon bestaat uit drie onderdelen: 1000 meter zeezwemmen, twintig kilometer mountainbiken en een crossloop van zes kilometer.

Haagse roeiers naar WK Eton Conno Kuyt en Amos Keijser van de Haagse Roeivereniging De Laak nemen deel aan het wereldkampioenschap voor junioren. De roeibond heeft Conno Kuyt aangewezen voor de dubbeltwee. Hij komt daarin uit me Jort van Gennep uit Breda. Amos Keijser maakt deel uit van de dubbelvier met Niki van Sprang (Pampus), Job Heidweiller (Het Spaarne) en Abe Wiersma (Willem III). Het WK heeft plaats van 3 tot en met 6 augustus en wordt gehouden in het Engelse stadje Eton.


19

sport<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

Bij Fulham kan Engelandvaarder Martin Jol weer volle kracht vooruit:

‘Never fear, Jolly’s here!’ Geen voetbaltrainer kan meer beeldend praten dan Martin Jol (55). Komt goed uit, want zijn nieuwe club Fulham is de meest schilderachtige club van Engeland. Ook daar in Zuidwest Londen vielen ze in no-time volledig voor de Scheveninger. Door Martin van Zaanen

Eind van de eerste week van juni presenteerde Fulham Martin Jol als nieuwe manager. Een contract voor twee jaar, met de optie voor de club op nog een seizoen. Jol vertrok eind 2010 als trainer van Ajax, de koek was op, hij maakte ook een wat uitgebluste indruk. Zijn opvolger Frank de Boer leidde de Amsterdammers vervolgens naar de landstitel. Een half jaar later kan de robuuste en weer helemaal opgeladen Scheveninger met volle kracht vooruit. Fulham wordt geleid door de Egyptische zakenman Mohamed Al Fayed (78), die de club in 1997 kocht en binnen enkele jaren naar de Premier League voerde. Al Fayed wilde de Nederlander eigenlijk in 2010 al aantrekken, maar toen kreeg Jol kreeg geen toestemming van Ajax om te vertrekken. Een jaar later kreeg de Egyptenaar alsnog zijn zin. Op het pittoreske Craven Cottage volgde Jol de opgestapte Mark Hughes op. Jol en de Premier League, het zijn inmiddels oude bekenden. Tussen 2004 en 2007 werkte hij bij Tottenham Hotspur, in Noord-Londen. Hij maakte er een verpletterende indruk. Na jarenlange malaise liet hij de Spurs weer aantrekkelijk voetbal spelen, het ene na het andere (Ledley King, the incredible Gareth Bale) talent doorbreken en leidde ze twee keer op rij naar Europees voetbal. Tijdens het seizoen 2008-2009 werkte bij Hamburger SV, waarna hij overstapte naar Ajax. Hij deed het er niet slecht, maar slaagde ook weer niet helemaal. Met de Amsterdammers won hij in zijn eerste jaar weliswaar de KNVB-beker, maar greep net naast de landstitel.

dit doorgaat. Ik weet dat Martin met zijn schat aan ervaring en succes de juiste man is om Fulham daarbij te helpen”.

Leven en werk van Martin Jol

Geboren 16 januari 1956 in Den Haag Clubs als speler FC Den Haag (19731978), Bayern München (1978-1979), FC twente (1979-1982), West Bromwich Albion (1982-1984), Coventry (1984-1985), FC Den Haag (1985-1989) Interlands 3 Clubs als trainer ADo amateurs (1991-1995), scheveningen amateurs (1995-1996), roda JC (19961998), rKC Waalwijk (1998-2004), tottenham Hotspur (2004-2007), Hamburger sV (2008-2009), Ajax (2009-6 december 2010), Fulham (vanaf juni 2011) Erelijst Nederlands amateurkampioen met scheveningen (1996), Amstel Cup met roda JC (1997), KNVB-beker met Ajax (2010)

Bij Fulham lijkt hij op een goed moment binnen te komen. In 2010 waren ‘The Cottagers’ weliswaar verliezend finalist van de Europa League, afgelopen seizoen eindigden ze in de nationale competitie op de achtste plaats – iedere eindklassering daarboven zal leiden tot uitzinnig gejuich aan de boorden van de Thames. Ook mag Jol met zijn nieuwe werkgever direct de Europa League in omdat Engeland een extra ticket kreeg op basis van het fairplayklassement, dat naar Fulham ging. Jols terugkeer naar Londen lijkt wel voorbestemd. Zijn huis om de hoek van Tottenham’s trainingscomplex Chigwell heeft hij altijd aangehouden, dus moest hij geweten hebben dat hij ooit zou terugkeren. Excentriciteit Fulham bestaat 131 jaar, en haar voortbestaan hing ontelbare malen aan een zijden draadje, maar uiteindelijk bleek op het laatste moment de redding steeds

Martin Jol: een kruising tussen acteur James Gandolfini (maffiabaas Tony Soprano uit The Sopranos) en Mr Potato Head.

nabij. Een werkelijk schilderachtige club. De Riverside tribune leunt tegen de Thames, de cottage in de hoek van het veld staat er sinds 1780 en was het buitenverblijf van Koning George IV – Edward Bulwer-Lytton schreef er zijn roman The Last Day of Pompei. Oud-Engeland bondscoach, wijlen sir Bobby Robson noemde het ‘nice and cozy’. Het is er warm, het is er vertrouwd. Acteur Hugh Grant heeft sinds jaar en dag een seizoenkaart. Uri Geller is fan, Michael Jackson was dat ook. Een beetje ‘arty’, gevoel voor stijl en excentriciteit werkt er niet tegen je. Mohamed Al Fayed, oud-eigenaar van luxe warenhuis Harrods en vader van de samen met Lady Di overleden Dodi: “Jol snapt mijn visie voor deze club en gelooft in wat we proberen te presteren. Hij zal hier voor langere tijd zijn, om ons te helpen met bouwen en ontwikkelen. We hebben drie succesvolle jaren achter de rug, ik hoop en droom voor de club dat

Soprano Natuurlijk klonken bij de presentatie en de eerste weken ook uit Jols mond de geijkte kreten: “In mijn ogen is Fulham een traditieclub, net als de Spurs, West Ham United en de andere Londense clubs. Ik zou graag een jaar of vier, vijf bij Fulham willen blijven”. Toch weet de trainer met zijn beeldende manier van spreken het bespelen van media en fans altijd van een extra dimensie te voorzien. Net als bij de Spurs, zijn ze ook bij Fulham binnen no-time volledig voor de Engelandvaarder gevallen: “Ik zei toen ik in 2007 vertrok hetzelfde als Arnold Schwarzenegger: I’ll be back en nu ben ik terug”. The Mirror kopte: Never fear, Jolly’s here! Volgens de London Evening Standard, de krant die de stad beter kent dan de stad zelf, lijkt Jol sprekend op een kruising tussen acteur James Gandolfini (maffiabaas Tony Soprano uit The Sopranos) en Mr Potato Head: “Het voetbal heeft behoefte aan zulke karakters. Hij was en is zeer geliefd onder de fans, vooral omdat hij vooruit durfde te spelen met zijn ploeg”. Toehappen Of hij dat laatste ook met Fulham gaat doen, weten we zo net nog niet. Misschien past hij er het succesvolle concept van RKC, waar hij werkte van 1998 tot en met 2004, wel toe. Dus: vooral koesteren die underdogrol, tijdens de duels enigszins in de mand blijven, kwispelen in plaats van blaffen en als de kans er is, toehappen. En vervolgens keihard doorbijten. Krijgt hij het voor elkaar de buren van het extreem poenerige Chelsea FC te verslaan, wordt dat belachelijke standbeeld van Michael Jackson naast het stadion meteen de Thames in gekukeld. En vervangen door eentje van de one and only: Maarten Cornelis Jol.

Nostalgisch shirt Europa League wedstrijden in de maak Een kwartier voordat de ADO fanshop op donderdagmiddag opengaat, kijkt Dave Kraaijenbrink trots naar de vijftig wachtende supporters voor de deur. “Mooi toch, zoveel mensen in de rij voor de nieuwe ADO Den Haag shirts?”. Op de eerste verkoopdag verkocht ADO Den Haag bijna 400 shirts van de nieuwe kledingsponsor Errea. Grinnikend voegt de distributeur van Errea in Zuid Holland daaraantoe: “Het hadden er misschien nog wel meer kunnen zijn, maar de website lag er af en toe even uit. Overbelast. ADO Den Haag is HOT”. Door Bert Tielemans

Dave Kraaijenbrink in de ADO Den Haag fanshop

Na het bereiken van Europees voetbal en een korte vakantie begonnen afgelopen maandag de ADO spelers al weer met de trainingen voor het nieuwe seizoen. De selectie trainde voor het eerst in de kleding van de nieuwe kledingsponsor Errea. Oud-keeper van de ADO amateurs, Scheveningen en RKAVV is distributeur van het Italiaanse sportmerk in deze regio en nauw betrokken bij de deal met ADO Den Haag. Errea volgt Hummel op en kleedt de komende drie jaar alle elftallen van ADO Den Haag. De jeugd, de dames en natuurlijk de selectie. Dave Kraaijenbrink, die midden jaren negentig grote successen kende onder Martin Jol bij Scheveningen: “Errea is sterk in het amateurvoetbal. Alleen al in Zuid Holland hebben we 35 clubs waaronder HVV, Forum Sport, HVV Laakkwartier

en Haaglandia onder contract. Twee jaar terug ben ik met Mark van der Kallen en Paul Beyersbergen, twee leden van de Raad van Commissarissen van ADO, in onze Italiaanse fabriek in de buurt van Parma geweest. Zij waren onder de indruk. Errea is in Nederland misschien nog niet zo bekend, maar in Italië marktleider op het gebied van teamwear en kledingsponsor van grote Europese clubs zoals Parma, Atalanta Bergamo, Norwich en de afgelopen zestien jaar Middlesborough”. In overleg met ADO ontwierpen de Italianen drie nieuwe shirts. Uiteraard een thuis- en een uitshirt, maar ook een nostalgische, nog geheim shirt, speciaal voor de Europa League wedstrijden. “Op modegebied hoef je Italianen natuurlijk niks te leren”, zegt Kraaijenbrink lachend. “Het thuisshirt is traditioneel

groen met geel, maar met iets smallere banen. Voor het uitshirt is gekozen voor zwart met groen-gele details en natuurlijk de Haagse ooievaar”. Reacties De eerste reacties op de shirts lopen, zoals altijd wanneer nieuwe voetbalshirts aan supporters worden gepresenteerd, uiteen. Kraaijenbrink daarover: “Smaken verschillen altijd. Sommige fans hadden al een mening voordat ze ook maar een ontwerp gezien hadden. Haagse supporters vormen snel een mening, dat is hun goed recht, maar toen de shirts verkrijgbaar waren, lieten ze gelijk weten dat ze prachtig zijn. Dat vind ik mooi”. Op twitter en verschillende fansites van ADO Den Haag verschenen ook berichten dat door het succes van de verkoop in

de eerste week, ADO Lionel Messi kon contracteren. Dave Kraaijenbrink kan hartelijk lachen om die Haagse humor: “Het loopt hartstikke goed. Komt ook door het succes van ADO. Je ziet kleine jongetjes weer in groen-geel rondlopen in Den Haag. De verkoop van shirts is financieel belangrijk voor clubs. De deal tussen Errea en ADO is uniek omdat ADO Den Haag het alleenrecht heeft op de verkoop van de kleding, de shirts en de bijbehorende merchandising. Ook winkeliers kopen in bij ADO Den Haag. Dat is financieel aantrekkelijk voor de club”. Extra inkomsten die voor ADO van groot belang zijn. Verrassend ontbreekt overigens vooralsnog een sponsor op de borst van de spelers. “Men is druk bezig met een nieuwe shirtsponsor”, zegt Kraaijenbrink. “Maar komt er een shirtsponsor, dan drukken we het logo gewoon op de shirts, met het ontwerp is daarmee rekening gehouden”. Voor Dave Kraaijenbrink telt in de eerste plaats de kwaliteit van de shirts. “Spelers moeten er comfortabel in kunnen trainen, spelen en natuurlijk presteren. Als speler was ik daar ook gevoelig voor. Een shirt of broek die niet lekker zit, gaat irriteren en dat helpt je prestaties niet”. In de toekomst hoopt Kraaijenbrink namens Errea ook afspraken te maken met de negentien amateur netwerk clubs die zich aan ADO Den Haag hebben verbonden. “Daar gaan we aan werken. Het zou geweldig zijn voor de clubs en ADO Den Haag die weer kunnen profiteren van zulke overeenkomsten”.

Van Dorst naar handbalwalhalla Larissa van Dorst is nog maar achttien jaar. Het komende seizoen zal de keepster van het Haagse Hellas en Jong Oranje vertrekken naar de Duitse topclub Bayer Leverkusen. Eerst zal de talentvolle handbalkeepster het EK voor speelsters onder 19 jaar gaan spelen, dat in Nederland wordt gehouden.

Verrast door de belangstelling? Van Dorst: ”Een club uit de top van de Duitse Bundesliga wilde me hebben. Dan sta je toch wel even raar te kijken. Een geweldige uitdaging. Ik ga daar beginnen als tweede keepster. De eerste keepster van Leverkusen is weggegaan, waardoor de reservekeepster doorschuift naar de basis. Ik ga proberen om speelminuten te krijgen om mezelf in de kijker te spelen”. Die keuze was gemakkelijk? “Ik had nooit verwacht dat er nu al een topclub voor me zou komen. Je merkt aan alles dat het handbal in Duitsland ‘hot’ is. Ik ben al door verschillende Duitse media gebeld om een reactie te geven. Ik hoop mezelf in Leverkusen te ontwikkelen tot een betere keepster. De keepertrainster is zelf ooit uitgeroepen tot beste keepster van Europa, dus daar kan ik veel van leren”. Het handbal is nu geen hobby meer. “Het is nu veel meer geworden dan dat. Mijn leven zal straks in het teken staan van het handbal. Ik zal nog wel blijven studeren aan de Johan Cruijff University in Amsterdam, maar wel op een lager pitje. Bovendien hoop ik met Oranje in december mee te mogen doen aan het WK. Maar eerst nog het WK met Jong Oranje dat in augustus gespeeld zal worden”.

Tip 5

Ook komende week staan er interessante sportevenementen op de agenda. Den Haag Centraal maakte voor u een kleine selectie. Wat valt er allemaal te doen, zien en beleven?

ADO Den Haag – Laakkwartier > Na de eerste trainingen van het seizoen komt ADO Den Haag in de eerste oefenwedstrijd van het nieuwe seizoen in actie tegen ‘gastheer’ Laakkwartier. Vrijdag 1 juli, 19.00 uur, Jan van Beersstraat. Jubileum Graaf Willem > Het (bijna) 100-jarige Graaf Willem II VAC viert haar verjaardag met een duel tegen ADO Den Haag. Beide clubs kwamen voor het laatst in 1918 tegen elkaar uit. Graaf Willem won toen met 1-0. Zaterdag 2 juli, 17.00 uur, sportpark De Roggewoning, Buurtweg, Wassenaar. Jong Oranje – Jong Engeland > Enkele rugbyers van de Haagsche Rugby Club komen voor Oranje onder 17 jaar uit tegen Jong Engeland (bij het Delftse DHC). Dinsdag speelt de jeugd bij het Nootdorpse RKDEO. Zaterdag 2 juli, 19.00 uur, Brasserskade, Delft. Quick – Hermes DVS > Een duel in de cricket Topklasse tussen twee clubs die tot de middenmoot behoren. Beide hebben de punten hard nodig om uit de degradatiezone weg te blijven. Zondag 3 juli, 11.00 uur, Nieuw Hanenburg, Savornin Lohmanlaan. The Hague Open > Vanaf maandag 4 juli komen verschillende internationale tennissers op de Scheveningse Metsbanen in actie. Robin Haase en Thiemo de Bakker zullen vanwege Davis Cup- verplichtingen niet aanwezig zijn. Stephan Fransen zal de Haagse eer hoog gaan houden. Maandag 4 juli tot en met zondag 10 juli, Berkenbosch Blokstraat.


20>ETEN & DRINKEN € 39,95

Den Haag Centraal > Vrijdag 2011 Iyengar Yoga Centrum Den1 juli Haag

YOGA

per half jaar

SUMMER INTENSIVE juli augustus ma di wo do ochtend 7.00-8.30 uur info 06 24 14 48 73

www.denhaagcentraal.net

16 lessen 130 euro - losse les 10 euro

Den Haag entraal

www.iyengar-denhaag.nl

volg ons via @OmroepWest

Parkpop 2011: uitgebreid op TV West Aanstaande zaterdag, 2 juli, brengt TV West de Special Parkpop 2011. In deze samenvatting van ruim 45 minuten zijn onder meer optredens te zien van Jamie Cullum (foto), Go Back To The Zoo en Di-rect. De uitzending is vanaf 17.05 uur te zien, maar is ook gedurende de avondprogrammering en zondag 3 juli overdag nog te bekijken op TV West.

foto: John van der Tol

Afgelopen zondag, 26 juni, vonden 275.000 mensen de weg naar het Haagse Zuiderpark voor Parkpop 2011. Dit grootste gratis muziekfestival van Europa werd met grote namen zoals onze eigen Haagse Di-rect, Jamie Cullum en een stralend zonnetje weer een mooi evenement.

Parkpop 2011 zaterdag 2 juli, vanaf 17.05 uur op TV West

THE GRAND OPENING OF THE NORTH SEA JAZZ FESTIVAL 2011

natalie cole 07 juli 2011 SuPPORT AcT /

ruben hein

AmAZONZAAL • AHOy ROTTERDAm

northseajazz.com

www.facebook.com/omroepwest

www.youtube.com/omroepwest Ziggo digitaal

989 Digitaal vindt u ons op kanaal 989


21

ETEN & DRINKEN<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

koken met henk savelberg

Biologisch vlees: wild Biologisch vlees dat aan de Nederlandse en Europese regels voor biologische veeteelt voldoet, krijgt in Nederland het EKO-keurmerk. Dit keurmerk wordt afgegeven door skal, een organisatie die regelmatig controles uitvoert bij veehouderijen. Andere keurmerken die je op Nederlands vlees (zowel normaal als biologisch) kunt aantreffen zijn onder meer: Beter Leven keurmerk. Dit keurmerk geeft met één tot drie sterren aan hoe het gesteld is met het dierenwelzijn en zich richt op verbetering van dierenwelzijn. Demeter. Vlees met het Demeter-merk voldoet aan de eisen voor de zogenaamde biologisch-dynamische landbouw. De eisen hiervoor zijn nog strenger dan voor het EKO-keurmerk. Label rouge. Het label rouge wordt afgegeven aan kippenfokkerijen die extra aandacht besteden aan het welzijn van de kippen. Milieukeur is een keurmerk dat aan varkensvlees en vis wordt afgegeven als het aan een aantal milieu-eisen voldoet. Scharrelvlees. Iedere vleessoort heeft een scharrel-keurmerk, dat aangeeft dat de dieren voldoende levensruimte hebben gehad. Dan is er is nog een vleessoort die u misschien niet meteen associeert met biologisch, namelijk wild terwijl dat toch het meest natuurlijke dus biologische vlees is dat er bestaat. Het leeft in zijn natuurlijke habitat en scharrelt zelf zijn kostje op uit wat de natuur biedt. Hoewel het klassieke wildseizoen een herfst- en winteraangelegenheid is, is er ook zomerwild. Zo is er het hele jaar wild konijn en duif, reebok van 1 mei 15 september, wild zwijn van1 juli - 31 januari en het seizoen voor wilde eend begint op 15 augustus. Reebok uit de Veluwse en Sallandse bossen heeft zeer mals vlees met een fijne wildsmaak, hierbij een recept voor een zomers wildgerecht.

de eetrubriek

Tampat Senang Indonesisch

7Oordeel: + prachtige zaak + chic en betaalbaar - vlak eten

Voor alles is het veel, heel veel, wat er op onze tafel verschijnt. Maar liefst 24 gerechten omvat de rijsttafel Tampat Senang (€ 39,50 per persoon). Of het niet wat minder had gekund? Jazeker, de rijsttafel Melati telt slechts twintig gerechten (€ 36,50 per persoon) en de rijsttafel Sari houdt het op een schamele veertien (€ 31,50 per persoon). Tja, in geld zijn het zulke kleine verschillen, dat ik wel zo uitgebreid mogelijk wil proeven. Want de rijsttafel Tampat Senang is de enige waar ook dadar bij zit, een omeletje gevuld met gekruid gehakt. En, ook niet onbelangrijk, de saté kambing van lamsvlees. Misschien is het wel tien jaar geleden dat ik voor het laatst bij Tampat Senang was, anno 1922 het oudste Indische restaurant van Den Haag. En zonder meer ook het mooiste. De authentieke sfeervolle inrichting blijft ronduit overdonderend. Tampat Senang is het adres bij uitstek om buitenlandse gasten te imponeren. Dat heb ik ook vaak gedaan. Alleen was het eten er doorgaans matig, iets dat ook gold voor die andere Indische eettempels in Den Haag, te weten Bali (inmiddels onder de noemer Asian fusion in Chinese handen) en Garoeda. Maar vorig jaar gooide Tampat Senang hoge ogen in de Gouden Pollepel – ‘mijn kind uit mijn vorige relatie’ –, dus ik ben nieuwsgierig. Vanuit die nieuwsgierigheid bestel ik vooraf ook nog pangsit goreng (€ 5,95) en mijn tafelgenote soto ajam (€ 5,95). De pangsit deegkussentjes met vleesvulling zijn groot en dik en missen elke verfijning. De Indische kippensoep met taugé is in orde. Op tafel stond reeds als teken van gastvrijheid een schaaltje pikante kroepoek van casave, bij de rijsttafel verschijnt later een bakje met twee vellen matige kroepoek van garnalen. Maar terug naar het begin. In een vrij lege zaak op vrijdagavond drinkt mijn gaste thee (€ 3,50) en ik een grote fles San Pellegrino (€ 6,50), die curieus genoeg met slechts één glas wordt geserveerd. Ik drink graag en veel water, maar doorgaans zullen mensen zo’n fles toch delen. Als de lading schaaltjes arriveert, krijgen we twee gerechten alvast op ons bord uitgeserveerd: de dadar isi en een grote gebakken garnaal in een krokant jasje. Het omeletje is fraai dun, maar ook heel dunnetjes gevuld met gehakt, waar bovendien weinig smaak aan zit. Nee, hiervoor moet je toch echt bij Didong of Bumburumba (voorheen Bali Bree-

ze) zijn. De grote garnaal, de oedang besar, overgoten met een milde gembersaus scoort beter. En dan wordt het kiezen. In de jaren voor mijn grote afvalstrijd zou ik alles hebben opgegeten, maar we zijn inmiddels onder de 90 kilo gekomen, dus uitspattingen doen we niet meer. Helaas. We genieten nu met mate. Mijn eetpartner haalt opgelucht adem, want die is – met geen gram teveel vet op haar lijf – overweldigd door de hoeveelheid eten op tafel. Maar ze doet haar best. De drie verschillende soorten saté zijn elk goed en dat geldt ook voor de drie soorten rundvlees, te weten daging smoor, rendang en daging blado. Zelfs de meest pikante, de blado, blijft vrij mild. Dat is ook meteen mijn kritiek op de keuken van Tampat Senang: het is allemaal qua smaakbeleving erg vlak. Er valt weinig op aan te merken, maar al na een paar dagen is niet één gerecht me bijgebleven. Laat staan dat ik er over een tijdje nog wel eens van droom. Naast de witte rijst nuttig ik wat sajoer lodeh, waarvan de groente me te ver doorgekookt zijn in de kokosmelk. Die andere groenteschotel, de gado gado, zie ik helemaal over het hoofd. Die staat namelijk verdekt opgesteld achter de rechauds en merk ik pas op als ik besloten heb dat ik zo goed als voldaan ben. Wat me nog wel bevalt, is de kip in pikante saus, de ajam roedjak, en de gebakken banaan. Bij de roedjak manis zijn ze de manis-saus vergeten, want er liggen louter stukjes vers fruit op een schotel. Van de frikadel lombok neem ik een klein hapje, want daar ben ik geen liefhebber van en daar brengt dit exemplaar geen verandering in. De atjar ketimoen, de zure salade van komkommer is fris en wel oké. Enkele schaaltjes gaan onaangeroerd terug naar de keuken, zoals de gebakken zoet-pikante plakjes soja, de sambal goreng tempeh kering, de bamboescheuten hebben we louter geproefd en niet de moeite waard bevonden. De desserts kunnen me niet bekoren, voornamelijk ijs met banaan, chocoladesaus en dat soort werk. Ik houd het bij een dubbele espresso (€ 2,85) en twee iets te dik gesneden plakjes redelijke spekkoek (€ 3,75). Mijn gaste neemt lychee (€ 4,50). We hebben een sfeervolle avond in een prachtig instituut met redelijk eten voor een redelijke prijs: in totaal € 115,50.

Adres Laan van Meerdervoort 6 Telefoon 070 3636787 Info www.tampatsenang.nl Geopend Dagelijks van 18 tot 22 uur (keuken), lunch van 12 tot 15

uur (niet op ma.) Voorgerechten vanaf Hoofdgerechten vanaf Nagerechten vanaf Alle creditcards

Coos Versteeg

€ 5,75 € 27,50 € 7,50

Reerugfilet met kapucijners en brunoise van opperdoezer ronde voor 4 personen:

>600 gram reerugfilet aan één stuk >zout en peper >boter

>4 dl. kalfsfond

Voor de aardappelen: >opperdoezer ronde >zout >arachideolie

Voor het groentegarnituur: >verse kapucijners >cantharellen >boter >knoflookroom: ½ liter slagroom met 100 gram knoflookpuree >peper en zout

Aardappelbrunoise:

Blancheer de aardappelen, pel ze en snijd ze in blokjes van 1½ cm². Groentegarnituur:

Snijd een stukje van de onderkant van de cantharellen en was ze een aantal keren in lauw water tot ze geen zand meer loslaten. Klop de slagroom lobbig, voeg de knoflookpuree toe en klop de room nog wat verder stijf. Spuit toefjes van het mengsel op een plateau en vries in. Dop de kapucijners en blancheer ze zo gaar als gewenst, koel terug in ijswater en laat uitlekken. Bak de cantharellen in een licht ingevette pan tot ze geen vocht meer loslaten, voeg een klontje boter, peper en zout toe en bak ze verder gaar. Frituur de aardappelblokjes en laat ze uitlekken op keukenpapier, strooi er zout over. Saus:

Voeg de afsnijdsels van de cantharellen toe aan de kalfsfond en breng aan de kook, laat zachtjes inkoken tot de helft, zeef de saus en breng op smaak met peper en zout. Reerug:

Wrijf het vlees in met peper en zout en bak het in bruisende boter rondom bruin. Leg het op een warm plateau op een warme plaats te rusten. Afwerking en presentatie:

Zet het vlees circa 5 minuten in een oven van 170 graden. Verwarm cantharellen, kapucijners en aardappelblokjes met een toefje knoflookroom. Trancheer het vlees in lange plakken en leg het op voorverwarmde borden. Verdeel het groentegarnituur om het vlees, lepel de saus erover en serveer.

Kant en klaar van kwaliteit

We koken minder vaak zelf en stappen steeds meer over op kant en klaar. Bij de supermarkten is het aanbod in luttele jaren met vierkante meters tegelijk gegroeid en elke zichzelf respecterende slager heet tegenwoordig tevens ‘traiteur’. Maar het merendeel van de supermarktmaaltijden kan bij de echte lekkerbek de toets der kritiek niet doorstaan. En ook veel van die stamppotten en jachtschotels uit eigen keuken van de slager willen in werkelijkheid nog wel eens uit de keuken van de groothandel komen. En dat is te merken. Nog los van het feit dat er al snel allerhande conserveringsmiddelen en E-nummers aan zijn toegevoegd, laat staan dat er wordt gelet op de hoeveelheden vet. Gezondlekker is de naam van het Rijswijkse bedrijf dat met vakman-

schap en verse ingrediënten kant en klare maaltijden op tafel zet, die (vacuüm verpakt) uitsluitend opgewarmd hoeven te worden in de oven of in kokend water. Met knapperige groenten en mals en sappig vlees. Bij voorkeur geen magnetron, want dat verandert de aanwezigheid van mineralen, vitaminen, voedingsstoffen en structuur. Speciale dieetmaaltijden behoren tot de mogelijkheden. Minimale afname is drie maaltijden per adres, binnen een straal van tien kilometer geen bezorgkosten. Daarbuiten € 0,35 per kilometer. Prijzen van hoofdgerechten liggen tussen de € 8,75 en € 12,95. Soepen gaan vanaf een halve liter. Meer informatie op www.gezondlekker.nl of op 070-2116835

> Foto: PR


22>VARIA

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

Binnen een dag een bouwvergunning Het moet veel eenvoudiger worden bouwplannen te ontwikkelen en uit te voeren. Dat wil wethouder Marnix Norder. Hij stelt de gemeenteraad onder meer voor een omgevingsvergunning in te voeren, waarin liefst 25 andere vergunningen worden samengevoegd. De burger kan vanaf september eens per maand bij stadsdeelkantoor Leyweg terecht om een vergunning binnen een dag te regelen. Braakliggende terreinen zouden moeten worden ingezet voor tijdelijke initiatieven en leegstaande kantoren moeten geschikt worden gemaakt voor bewoning. Door het verminderen van het aantal regels wordt bovendien het particulier opdrachtgeverschap in de stad gestimuleerd. Met deze maatregelen wil Norder bewoners en bedrijven met goede ideeën voor stedelijke ontwikkeling meer ruimte en mogelijkheden bieden ze uit te werken. De gemeente krijgt veel meer dan tot nu toe het geval is een faciliterende rol. Innovatie en duur-

zaamheid staan voortaan voorop. Wethouder Marnix Norder (PvdA, stadsontwikkeling en volkshuisvesting): “Ondanks de crisis blijven we in Den Haag doorbouwen en investeren in de stad. Maar dan wel op een andere manier. We willen andere partijen dan de gemeente daarin nadrukkelijk een rol geven. Goede initiatieven zijn van harte welkom. De gemeente wil ze stimuleren, bijvoorbeeld door met de initiatiefnemers mee te denken en belemmeringen zoveel mogelijk weg te nemen”. Het nieuwe beleid kent vijf speerpunten: stimuleren van de bouwproductie, kleinschalig opdrachtgeverschap, snelle en duidelijke vergunningverlening, duurzaamheidsmaatregelen en een nieuwe werkwijze voor planontwikkeling. Er komt een loket (de taskforce woningbouwproductie) waar alle partijen terecht kunnen. De burger krijgt meer kans zelf kleinschalig plannen te ontwikkelen. “In Vroondaal bestaat al de mogelijk-

heid om je eigen huis te bouwen. Dat willen we nu ook binnenstedelijk doen voor lagere inkomens. Dat worden de kleinere eengezinswoningen van ongeveer 200.000 euro”. Norder denkt dat voor dit soort initiatieven ruimte is in gebieden waar het masterplan vanwege de crisis niet is doorgegaan. “In september worden de plaatsen aangewezen, maar ik denk aan Laakhaven, Binckhorst en Erasmusveld”. Volgens Norder is het tijdperk van de ontwikkelaar definitief voorbij. “Als we deze stappen zetten, kunnen we niet meer terug. De burger wil meer vrijheid in het bouwen en ontwerpen van wonen en werken. Bovendien heeft de ontwikkelaar niet meer de middelen om zoveel grootschalige projecten uit te voeren. De productie van ontwikkelaars en corporaties samen is teruggezakt van 2500 naar 1500 woningen. Daar hoop ik nu zo’n 200 woningen aan toe te voegen met ontwikkeling door de burgers zelf”.

Langs A44 komt snelfietsroute Prestigieuze prijs De aanleg van de toekomstige snelfietsroute Via44 tussen het viaduct van de A44 in Leiden en de Burgemeester Geertsemalaan in Wassenaar begint op maandag 4 juli. Het bestaande fietspad wordt gedeeltelijk verbreed en voorzien van rood asfalt. De werkzaamheden worden in twee fasen uitgevoerd. Eind augustus is het totale traject naar verwachting klaar. Waar gewerkt wordt, is het pad afgesloten voor fietsers en ander verkeer en gelden omleidingsroutes. Woningen en bedrijven blijven bereikbaar. Van maandag 4 tot vrijdag 15 juli wordt gewerkt aan het bestaande fietspad tussen het viaduct van de A44 in Leiden en de Burgemeester Geertsemalaan in Wassenaar. Naar verwachting is het gedeelte tussen het viaduct van de A44 en het Ammonslaantje op vrijdag 15 juli afgerond. Daarna wordt er niet gewerkt tot en met zondag 7 augustus in verband met de bouwvakvakantie. Het gedeelte tussen het Ammonslaantje en de Burgemeester Geertsemalaan wordt dan tijdelijk opengesteld en na de vakantie voltooid. In de laatste week van augustus wordt ten slotte de belijning aangebracht. Dat zorgt voor zeer beperkte

voor tramproject

>Foto: PR

hinder voor het fietsverkeer. Tijdens de werkzaamheden zijn de deeltrajecten geheel afgesloten voor fietsers en ander verkeer. De omleidingsroutes worden met gele borden aangegeven. Ze worden gepubliceerd op de webpagina www.zuid-holland.nl/via44, subpagina ‘planning en bereikbaarheid’.

TRAMMENLAND, een verkeersveiligheidsproject van het Stadsgewest Haaglanden is in Berlijn onderscheiden met de prestigieuze Comenius Award. Dit is een Europese prijs voor multimediaproducten op het gebied van didactiek, inhoud en ontwerp. Het project is in opdracht van het Stadsgewest Haaglanden ontwikkeld door Podium BV samen met HTM en het ROV-ZH en is bedoeld jongeren bewust te maken van de tram in het verkeer. “Verkeersveiligheid is erg belangrijk en het gedrag van de weggebruiker is cruciaal”, aldus Peter Smit, regiobestuurder Verkeer en Vervoer van het Stadsgewest. Hij wijst erop dat de tram in de regio een belangrijk vervoermiddel is. “Maar het is ook groot en heeft zijn beperkingen qua remweg. Als andere weggebruikers zich hiervan bewust zijn, wordt het voor iedereen veiliger aan het verkeer deel te nemen”. De Comenius Edu Media Awards worden jaarlijks uitgereikt door het Duitse genootschap voor Pedagogiek en Informatie (GPI). Vanuit Nederland worden ieder jaar twaalf tot vijftien producties ingezonden.

juridisch

Vormgeven

Het tuinpaadje van rechtsomkeer moet net zo interessant zijn als het pad van de heenweg. Ja, wie vorige week zulke diepzinnige uitspraken wilde doen, moet de week erna met de billen bloot. Nadat onze tuinen zijn ontheven van hun oorspronkelijke taken als wilde dieren buiten houden, de was bleken, ons van voedsel voorzien en aan de hand van allerlei spullen de buitenwereld tonen hoe welvarend we zijn, weten we anno 2011 niet meer goed wat te doen met ons kostbare stukje buitenruimte.

We weten anno 2011 niet meer goed wat te doen met ons kostbare stukje buitenruimte

De meeste tuinen hebben een schutting, die de kinderen binnen houdt. Een poortdeur om ze er weer uit te laten. Een stuk gras om te ravotten en een trampoline waarop kunsten worden vertoond. Een wasrek, een zandbak. Een vijver, wie wilde die ook al weer zo graag? Een tuinhuisje voor de grasmaaier, de tuinslang en een stapel gebruikte bloempotten. Zodra de kinderen groter worden en hun vertier elders zoeken, stallen we fietsen en afvalcontainers in de tuin.

Het wasrek maakt plaats voor een tuinset en op het gras bouwen we een houthok. Maar eerlijk gezegd lijkt het samenraapsel in de verste verte niet meer op de tuin waar u ooit zo van droomde. Hoog tijd voor het maken van een plan. We gaan de tuin vormgeven, al dan niet aangestoken door de vele tuinglossy’s, doe het zelf televisieprogramma’s, de alleraardigste mensen van de vereniging Groei en Bloei, uw behoefte aan een lommerrijk paradijsje of de wens van een moestuin danwel uw hang naar perfectie. Het vormgeven van een tuin werkt niet vanuit uw huiskamerstoel, wat u wel doet is het volgende. Zet lange lijnen uit: niet op papier, maar in de tuin met lange stukken touw, de waslijn of de tuinslang. Verticaal, horizontaal, diagonaal. En kijk dan, gezeten op uw hurken, langs al die lijnen. Maak een foto. Wat ziet u? Is het perspectief interessant? Waar rust uw blik op en wat is er niet om aan te zien? Waar bent u trots op en wat mag er weg? Volgende week stap twee. En nog even dit: Lodewijk Hoekstra geeft in het najaar een tuinen workshop. Voor de lezers van Den Haag Centraal. Ik hoor wel of u daarbij wilt zijn via info@wendyhendriksen.nl. Wendy Hendriksen >Meer columns en een boek op www.wendyhendriksen.nl

G roet e n u it To s ca ... ne

Contrast

In een klein dorpje op een heuvel in Toscane houd ik vakantie. Er zijn hier een bakker, een slager, een supermarkt en een kroeg. De mensen draaien hun dagelijkse rondjes, in een aanzienlijk lager tempo dan ik gewend ben. Deze rust staat in schril contrast tot de wildheid van de praktijk in Den Haag. Ik liet achter een 30 keer per dag bellende, honderd keer per dag mailende mevrouw die wil dat ik voor haar optreed. Als dat zo doorgaat, moet ik aangifte van stalking tegen haar doen.

stadsgroen

Ik deed aangifte van stalking en mishandeling tegen een echtgenoot van een cliënte die zich tijdens de scheidingsprocedure niet weet te gedragen. Hij mailt al haar relaties om haar zwart te maken. Ik heb net de rechtszaak tussen ex-geliefden achter de rug. De man bedreigt zijn ex in dagelijkse smsberichten met de dood, dreigt ook haar hond te zullen vergiftigen, als zij niet heel snel al het door hem aan haar uitgegeven geld terugbetaalt. Uitkijkend over de heuvels besef ik

dat ik mijn geld tegenwoordig mede dank zij moderne technologie verdien.

De eerste dagen ben ik in staat van paniek de dorpen af gereden op zoek naar wifi-bereik voor mijn iPad

Mailen, bellen, sms’en, twitteren, dat kan hier allemaal niet. Mijn telefoon heeft heel af en toe bereik op het dakterras. De eerste dagen ben ik in staat van paniek de dorpen in de omgeving af gereden op zoek naar wifi-bereik voor mijn iPad. Dat bleek een kansloze missie te zijn en ik heb mij daar maar bij neergelegd. De paniek is gezakt, de wereld draait gewoon door.

Ander onderwerp. Ik ben u de afloop van de zaak van mijn Oeigoerse cliënte schuldig. De rechtbank beval in de ochtend haar vrijlating, de Raad van State verbood dat in de middag. Zij is nu eindelijk vrij! Dankzij de rechtbank te Amsterdam. Groeten uit Toscane. Ik blijf nog even. Bas Martens Delissen Martens Advocaten www.delissenmartens.nl


23

service<

Vrijdag 1 juli 2011 > Den Haag Centraal

oplossingen van vorige week 7 1 8 3 2 6 5 9 4

3 5 9 8 7 4 2 1 6

P A S T I S

R A S F R A E L I T

G R A C H T

R A A P D A C H O E

4 6 2 5 1 9 7 8 3

1 2 4 7 6 8 9 3 5

K T Y O E S E B E M M E T A R O R N I E A L D M B E U U R R I S

6 8 3 9 5 2 4 7 1

9 7 5 1 4 3 8 6 2

K

A B E E E N I S I K E L N M A E G D T S E T E R E K E N E S T

L O N D E N

2 9 6 4 8 1 3 5 7

5 3 1 2 9 7 6 4 8

R A H I R E T L L A F A O I S B E I P P E I S N E E C R U U I T

kruiswoordpuzzel

sudoku

4

7 8 3 9 4 9 2 3 5 1 8 3 6 7 7 5 9 2 4 5 7 9 5 6

8 4 7 6 3 5 1 2 9 A M E R A I A T M E E R D O E E I E E R

het weer in den haag

Zo goed als droog en vrij koel weekeinde Een kenmerk van tamelijk instabiele zomers is het soms sterk wisselende temperatuurpatroon. Afgelopen week was dat weer eens duidelijk aantoonbaar in ons land. Was het afgelopen zaterdag zo’n beetje de slechtste zomerdag van het jaar met in onze contreien een groot deel van de dag (mot)regen en kilte (13 graden tussen de middag in Duindorp). Voorbije maandag, amper twee etmalen verder, was het al bijna 31 graden in de bebouwde kom van Den Haag. Dinsdagmiddag werd het zelfs bijna 32 graden op Scheveningen door extra warmtetoevoer vanuit centraal Den Haag. Velen weten niet dat Scheveningen Bad in soortgelijke situaties soms het warmst van heel Nederland kan zijn. Landelijk werd het tot 35 graden en

vrijdag

Min (⁰C) Max (⁰C) Zon (%) Neerslag (%) Wind

inmiddels zijn we weer terug bij af en is het 10-15 graden afgekoeld. Met een graad of 17-19 is het voor velen weer een verademing in het tijdpad van donderdagmiddag tot zondag. De rest van deze week verloopt overwegend prima. Het blijft zo goed als droog (met zon) op de meeste dagen en het is aangenaam koel. Een enkele bui vanaf zee is nog mogelijk tot maandag. Met luchtaanvoer uit west tot noordwest kan het voorlopig niet bepaald warm meer worden. Een zwakke uitloper van het Azorenhoog geeft ons dit vrij normale Hollandse zomerweer tot begin volgende week. Daarna neemt de wisselvalligheid geleidelijk weer toe. Zicht op langdurig stabiel en warm

zaterdag

11 16-17 80 40 nw 4-5

zomerweer is er niet. Een topzomer kan het daardoor niet meer worden, hoewel we nog ruim twee volle zomermaanden hebben te gaan. Voor bestendig zomerweer is een hogedrukgebied nodig boven Scandinavië en dat ontbreekt bijna ieder jaar. Voor het laatst hadden we een uitstekende zomer in 1994 en in 1995. Daarna zijn er wel prachtige en zeer warme (individuele) zomermaanden geweest (augustus 2003 en juli 2006), maar toen bleef het voortreffelijke weer beperkt tot exact een maand. Nieuw zomerélan na 7 juli ? Meer info en achtergronden op de weerprimeurlijn, 0900-1234554.

12 17 65 20 nw 4-5

Weerman

Politie Haaglanden SMASH (Stichting Mobiele Artsen Service Haaglanden) 070 - 346 96 69 SMASH is een samenwerkingsverband van alle huisartsen in Den Haag, Leidschendam, rijswijk, voorburg, voorschoten en Wassenaar. sMAsH regelt spoedeisende huisartsenhulp buiten kantoortijden. iedere dag tussen 17.00 uur ‘s avonds en 8.00 uur ’s morgens; gedurende het hele weekend en op alle erkende feestdagen. www.smashaaglanden.nl

11 17-18 65 30 wnw 4

12 19 70 20 w4

112

0900 - 8844

Informatie dienstdoende apotheken 070 - 345 10 00

Meldnummer dierenbescherming 0900 - 20 21 210 (10ct./min.)

Tandartsendienst avond- en weekenddienst alleen spoed 070 - 311 03 05

Dierenartsen weekenddienst

Stichting Dierenambulance Den Haag 070 - 328 28 28 (dag en nacht bereikbaar) www.dierenambulancedenhaag.nl

16

3

www.dierenbescherming.nl (spoedgevallen nacht en weekend)

0900 - 2226 333 en 0900 - 2222 456 www.dierenartsenkring-denhaag.nl

4

5

6

12

13

17

18

23

19

24

8

9

10

14

15

20

21 26

29

32

7

25

28

30

31 34

35

36

39

37

40

44

38

41

45

42

46

49

50

53

54 58

22

27

33

47 51

55

56 60

62

Horizontaal: 1 geest 6 inwonend 12 land in Azië 14 zangstuk 16 wandversiering 18 muziekterm 21 erfelijk materiaal 23 rang 25 profeet 26 leer van het heldendicht 28 naklank 29 kookgerei 31 gast 32 maanstand 33 balletdanseres 34 voor de vuist 35 brandgang 36 United Nations 37 stuurboord 38 metaal 39 bevel 40 klantenkring 42 tot en met 44 staat in Amerika 46 gezicht

43

48

52

59

57 61

63

47 werelddeel 49 heester 51 plaats in Gelderland 52 trouwen 53 honingdrank 54 plaats in italië 57 plaats in Flevoland 58 ontkenning 60 honingbij 62 plaats in Frankrijk 63 tekst Verticaal: 2 vezelproduct 3 public relations 4 advies 5 rivier in Oostenrijk 7 vochtig 8 deel van een trap 9 vogelproduct 10 communicatiemiddel 11 grassoort 13 stop-

plaats 15 vuurpijl 17 feestelijk onthaal 19 participant 20 pijnlijk ongemak 22 telwoord 24 vak 27 hoogvlakte 29 safe 30 insect 39 rubbersoort 41 dwingen 43 studenteneetzaal 45 strijdperk 48 gesel 50 voedsel 52 gentleman 55 onheilsgodin 56 mal aanwensel 59 voorzetsel 61 mijns inziens

colofon Den Haag centraal b.V. Korte Poten 9a, 2511 eb Den Haag Directeur/Hoofdredacteur coos versteeg

Stadsredactie Joke Korving Alexander Münninghoff casper Postmaa Theodore Pronk Hans schmit Dominique snip Adrie van der Wel

maandag

spoedgevallen

Alarmcentrale

11

2

coördinatie redactie Miranda Fieret Willem Hoogendoorn Annerieke simeone

Marc Putto

zondag

1

Gemeentepolitiek Jan van der ven (coördinator) elske Koopman economie Alexandra sweers Joep van Zijl cultuurredactie egbert van Faassen sjoerd van Faassen Bert Jansma Babeth Knol eric Korsten Thijs Kramer Astrid van Leeuwen Doron Nagan Anneke ruys Jill stolk Aad van der ven Sportredactie ronald Mooiman (coördinator) André Buurman eppo Ford Bert Tielemans Hans Willink chris Willemsen Martin van Zaanen eindredactie Dick Toet Wouter storm (corrector)

t 070-3644040 f 070-3633570 voor een compleet overzicht:

www.denhaagcentraal.net Algemene Zaken Marianne ten Have columnisten Marc Delissen Troy Douglas Kees Jansma vilan van de Loo Marcella Mesker Marcel verreck rubrieken Teun Berserik (strip) emilie Bolsius (medisch) Hugo Dirksmeier (onderwijs) Wendy Hendriksen (tuin) Bas Martens (juridisch) Marc Putto (weerbericht) Marnix van rij (financieel) Marnix rueb (cartoon) Henk savelberg (culinair) renate van der Zee (society) Illustraties Marcello’s Art Factory Vormgeving Anneke de Zwaan Fotografie Jurriaan Brobbel c&r Pan chen creative images eveline van egdom raymond van Houten Mylène siegers Otto snoek en fotopersbureau’s Hollandse Hoogte en WFA

bladmanager Peter Schaaff schaaff@denhaagcentraal.net mobiel: 06 51619680 Advertentiebeheer & Marketing Anne Marie Scheffel scheffel@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Advertentieverkoop Mayka Postma postma@denhaagcentraal.net mobiel: 06 52579972 Administratie ida Leferink leferink@denhaagcentraal.net t 070-3644040 correspondentie • Advertentie advertentie@denhaagcentraal.net • Redactie redactie@denhaagcentraal.net • Algemeen info@denhaagcentraal.net

Abonnementsprijzen Kwartaal € 21,95 / Halfjaar € 39,95 / Jaar € 69,95 *Bij betaling met acceptgiro worden € 2,50 administratiekosten in rekening gebracht.verzendkosten buitenland zijn voor rekening van de abonnee.

>AbonneMenTenSerVIce< Voor opgave abonnementen, verhuizingen, bezorging en wijzigingen:

bel 0172 – 476085 (ma t/m vr: 9 – 17 u),

of per e-mail:abonnementen@denhaagcentraal.net. Voor opzeggingen (uitsluitend schriftelijk, uiterlijk 4 weken voor einde abonnementsperiode).


24>society

Den Haag Centraal > Vrijdag 1 juli 2011

vilan, renate & de residentie

Een wollen deken van woorden Het gehele publiek paste op vier rijen plastic stoeltjes. De Haagse kunstkring hield de laatste talkshow van het seizoen en terwijl de wereld buiten in een zomerse braderie veranderde, heette bestuurslid Ruud Hisgen ons hartelijk welkom. Want wij waren degenen die, zo zei hij, niet naar het strand waren gegaan. We wilden evenmin de stad in. Parkpop lieten we aan ons voorbij gaan en zo somde Ruud meer evenementen en festiviteiten op, elk bruisend van het volle leven. De vier rijen stoeltjes keken elkaar aan. Waren zij sukkels die niks beters te doen hadden? Neen, was het besluit. Zij waren een kleine enclave van kunstminnenden en een dankbaar publiek voor Mieke Lelyveld die op deze late middag twee gasten zou ontvangen. De vier rijen stoeltjes klapten, alvast dankbaar voor wat ging komen. Voor de verslaggeefster van deze rubriek bracht de bijeenkomst een cultuurshock teweeg. Vorige week die uitbundige Society Lunch van Tony Tetro, deze week de innige verstilling van de kunsten. Er kwamen “barre tijden” aan, had Ruud Hisgen gezegd, wat iedereen voor kennisgeving had aangenomen. De catering bij de Kunstkring was vooralnog op niveau. Niet de champagne-overdaad van Tony, maar kaasstengels uit de voordeelwinkel. De eerste gast van Mieke was actrice en regisseuse Trins Snijders. Zij was door Mieke geïnterviewd voor het boek Theatergezichten Deel 1. Mieke zei met ontwapenende eerlijkheid, dat fotograaf Remco Zwinkels geen budget genoeg had bezeten voor een echte journaliste en haar dus maar de interviews had laten doen. Zij zou Trins vanmiddag ondervragen over de kunsten, de muziek en haar liefde voor Den Haag. Van de vragen herinneren we ons niet meer elk woord, eerlijk gezegd. De impressies die Trins achterliet, vulden ons geheel. Zij sprak moeiteloos in volzinnen die zich aaneenregen tot alinea’s waaruit monologen ontstonden met vele terzijdes. Een wollen deken van woorden legde Trins over ons heen, en het was die dag al zo warm. Net als de vier rijen klapstoeltjes doezelden we een beetje weg. Slechts flarden drongen in ons bewustzijn door: “mijn helaas overleden man Guido de Moor” ... “nu woon ik midden tussen het volk” ... “Deens leren, wat moeilijk was en de pianist ging dood” ... Ook was er iets met de Franse opera en een stichting. Eigenlijk maakte het nauwelijks uit wat Trins zei. Hoe ze sprak, daar ging het om. Een lyrische stem, met enige gedecideerdheid erin. Mieke Lelyveld verzocht Trins om een zeer lang stuk uit het gedicht Mei van Herman Gorter voor te dragen, wat Trins gaarne deed. Haar stem vulde de ruimte, en het enige dat we verder nog hoorden, was het geluid van een krakende kaasstengel die door onze Rotterdamse fotograaf geconsumeerd werd. Het stoorde niet eens erg. Na de declamatie zei Mieke gevoelvol, dat Trins haar hiermee geen gróter plezier had kunnen doen. Toen kwam de tweede gast. Wim Haas bleek de weduwnaar te zijn van Jaroslawa Dankowa, de vrouw die het Indisch monument heeft ontworpen en voormalig lid van de Haagse Kunstkring. We

Trins, de ster van de show, maakt zich op voor vier enthousiaste rijen met publiek. > Foto’s: Otto Snoek

Schrijfster Jill Stolk praat er weer eens dwars doorheen.

Wegdoezelen op deze zonovergoten dag kon natuurlijk ook buiten.

Vragen mag, maar wel netjes de vinger omhoog.

vonden hem lief. De man achter de vrouw, degene die haar met alles hielp, zo onthulde hij en die zich inzette om haar erfenis goed te bewaren. Een dienende man, waar vind je die tegenwoordig? Wel ging het gesprek nogal veel over de oorlog, en over het moeizame onderhoud van het monument. Als troost aten we zelf maar een kaasstengel.

Er werd nog lang nagepraat die middag en er was dan ook genoeg te zeggen. Over monumenten, over de moeilijkheden van het Deens, en vooral, hoe het toch allemaal verder moest met de kunsten. Wij vertrouwen op de klapstoeltjes. Onbreekbaar zijn ze. Vilan van de Loo


dhc_216_1_juli_2011  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you