Issuu on Google+

}<(l(tp$=adbcae<

Den Haag entraal Een échte Haagse krant

Vrijdag 19 augustus 2011 jaargang 5 nummer 223

Actueel Catastrofe kinderopvang krachtwijk

Varia Degradatie natuur tot groen

Actueel Bijna een half miljoen inwoners

5

3

€ 1,75

9

Haagse hommage aan de mode

Petra Heyboer, in eigen woning en garderobe. > Foto: Alique – Art direction Maarten Spruyt, in opdracht Gemeentemuseum

Komende maand kan Den Haag zich voor even meten met modesteden als Parijs en Milaan. Overal in de stad duiken initiatieven op om de modebewuste Hagenaar wat inspiratie te geven. Zo heeft het Gemeentemuseum de tentoonstelling ‘Mode ♥ kunst’, waarin naast creaties van modegiganten als Schiaparelli, Yves Saint Laurent en Givenchy aandacht wordt besteed aan de relatie tussen kunst en mode. Modefotografe Alique maakte voor de tentoonstelling foto’s van verschillende modebewuste kunstenaars. Waaronder Petra Heijboer, weduwe van Anton Heijboer. De details en de kleuren van haar jurk, haar mantel, haar accessoires, haar panty, maken haar een kunstwerk op zich. Ze past als een bonte kameleon in haar omgeving. Het Gemeentemuseum werkt samen met Michael Barnaart van Bergen. De jonge ontwerper was vorig jaar nog ambassadeur van de mode. Jurken die hij speciaal voor de expositie heeft ontworpen, zijn te zien in de Bijenkorf. Barnaart van Bergen brengt hiermee een hommage aan diverse kunststromingen zoals surrealisme, dadaïsme, popart en abstracte kunst. Zijn creaties staan, tot aan de Museumnacht op zaterdag 3 september, in de etalages. Daar-

naast worden er ‘roltraplezingen’ gegeven over mode en kunst. Winkelend publiek wordt op zaterdagmiddag 27 augustus, donderdagavond 1 september en zaterdagmiddag 3 september verrast met interessante weetjes over mode en kunst, verteld door modellen. Een andere Haagse ontwerper krijgt een podium bij het Bel Air Hotel. Allan Vos is gevraagd om een collectie te ontwerpen met het thema ‘Musical’. Tijdens de museumnacht flaneren de modellen van Vos over de rode loper. Naast de nieuw ontworpen collectie heeft Vos een selectie gemaakt van kostuums uit bekende musicals als Joseph and the Amazing Technicolour Dreamcoat, Petticoat en Miss Saigon. Maar er wordt ook buiten de grenzen van Nederland gekeken. Zo kunnen fashionista’s op zondagmiddag 18 september hun hart ophalen bij Hardies Fashion en Couture. Dan geeft Graciela Naum een presentatie van haar laatste Prêt-à-Porter-lijn. Tijdens de eerste jaren in Nederland droeg Prinses Máxima veel van de Argentijnse ontwerpster Graciela Naum. Zo droeg ze tijdens haar kennismaking met Nederland bijna alleen maar pakjes van Naum. Ook de jurken voor de bruidsmeisjes zijn door haar ontworpen. > Zie pagina 13

Ingezonden mededeling

Italian Furniture Since 1898

SALE – SALDI – SOLDES Scheveningseweg 14 – Den Haag (t/o het Vredespaleis) ma t/m za van 10.00 – 17.00 uur


2>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

‘Een niet zeer doorwrocht betoog’

Gids voor esoterisch erfgoed in Den Haag Door Thijs Kramer

Twee jaar geleden startte uitgeverij De Nieuwe Haagsche de reeks ‘Den Haag rond 1900’. Het idee was om bijzondere Haagsche locaties aan de hand van verschillende thema’s te belichten. Het eerste deel, De speling van het licht, deed dat aan de hand van glas-inlood ramen in en om de stad. Dezelfde twee auteurs, Andréa A. Kroon en Audrey Wagtberg Hansen, hebben ook deel twee voor hun rekening genomen: ‘Geheim Den Haag. Vrijmetselaarstempels en andere esoterische gebouwen in Den Haag rond 1900’. Een gids die de weg wijst naar 47 huizen en gebouwen die omstreeks de voorlaatste eeuwwisseling van belang waren voor één van de vele, vaak zeer kleine religieuze bewegingen die er in Den Haag waren. De vrijmetselaars worden daar onder begrepen, maar ook antroposofen, theosofen, spiritualisten en rozenkruisers. In die zin is het inderdaad een gids, maar het is ook een pamflet. De twee kunsthistorici ijveren voor het behoud van wat er in Den Haag nog over is aan esoterische architectuur en erfgoed. Ze pleiten en passant voor een herwaardering van deze perifere religieuze bewegingen zelf. Ze vinden dat die ondergewaardeerd worden. Bij dat niet zeer doorwrochte betoog zijn wel wat kanttekeningen te plaatsen. Zo stellen ze dat de ‘negatieve beeldvorming’ op vooroordelen berust en voeren die terug op de nazipropaganda die de Duitsers in de oorlog in Nederland voerden. Dat is op z’n minst nogal onvolledig. Er zijn veel redenen waarom mensen geen hoge pet van esoterie op hebben en dit lijkt me niet de belangrijkste. Maar de auteurs weten zelfs dat de nazipropaganda tot op de dag van vandaag nog circuleert en via tweedehands boekwinkels verspreid wordt. Dat had wel onderbouwd mogen worden, want nu geloof ik daar niets van. Ik heb meer kanttekeningen. De term Ingezonden mededeling

€ 39,95

per half jaar www.denhaagcentraal.net

Den Haag entraal

Rudolf Steiner Kliniek. > Foto: Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag

esoterische gebouwen in de ondertitel blijkt nogal ruim opgevat. Vaak is er aan het betreffende huis niets te zien. Veel van de beschreven gebouwen betreft woonhuizen waar iemand omstreeks 1900 bijeenkomsten of seances hield, of spoken heeft gezien. Zo lezen we dat pensionhouder Willem Matla in zijn huis aan de Daguerrestraat geesten verzamelde. Hij had een aardige collectie, onder anderen Multatuli, Nicolaas Beets, Paus Leo X en een zeker juffrouw Lammers, die hij allemaal in glazen potten had gevangen. Als er niemand bij aanwezig was, was hij zelfs in staat met hen te communiceren. Huis ten Bosch is opgenomen, aangezien Koningin Sophie er enige tijd seances organiseerde. Het is echter de vraag of we Huis ten Bosch

om die reden als esoterisch gebouw kunnen beschouwen. Bovendien is de periodisering nogal opgerekt, aangezien de seances van Sophie in 1858 plaatsvonden. Architectuur Twee stromingen hebben wel zichtbare sporen nagelaten op de architectuur in Den Haag. De vrijmetselaars bouwden hun tempels volgens veelzeggende maatvoeringen en vol met symboliek. Het belangrijkste pand in Den Haag en ook Nederland wat dat betreft, bevond zich achter de gevel aan de Fluwelen Burgwal 22 (waar nu de Muzentoren staat). De gevel werd beschermd, maar de rest gesloopt in het kader van de stadsvernieuwing. De auteurs pleiten nu voor het bijeenhou-

den van de collectie boeken en van de loge, die het gevaar loopt uit Den Haag te verdwijnen. Het meest zichtbaar is de bouwstijl die de antroposofen graag hanteerden voor hun gebouwen. Zij bouwden volgens de principes van de zogenaamde organische architectuur. Veel natuurlijke materialen, weinig symmetrie en hoeken die nooit 90 graden zijn, bepalen het beeld. Antoni Gaudi, Friedrich Hundertwasser en Frank Lloyd Wright waren er de pioniers van en Rudolf Steiner nam het over. In Den Haag werd (in 1928!) aan de Nieuwe Parklaan de Rudolf Steiner Kliniek volgens die principes gebouwd. Voor architect Jan Buijs was dit project een stijlbreuk. Hij bouwde normaliter veel strakker. Het gebouw De Volharding aan de Grote Markt is

bijvoorbeeld van zijn hand. Het pand waar tegenwoordig uitzendbureau Randstad huist, is de laatste tijd in het nieuws omdat wethouder Baldewsingh het plan opperde het wegens lelijkheid te slopen. In dat verband is het grappig om te lezen dat Buijs, die een toonaangevend en zeer gewaardeerd architect was, van vakgenoten felle kritiek kreeg op zijn ontwerp van deze antroposofische kliniek. Zozeer dat hij zich er van distantieerde. De auteurs gaan niet in op de achterliggende discussie. Andréa A. Kroon en Audrey Wagtberg Hansen: Geheim Den Haag, Vrijmetselaarstempels en andere esoterische gebouwen in Den Haag rond 1900. Uitgeverij De Nieuwe Haagsche, ISBN 9789460100536 Prijs: € 14,95

Ingezonden mededeling

32E INTERNATIONALE VUURWERK FESTIVAL

12-13 & 19-20 AUGUSTUS

knallende zomer? weekendje Scheveningen!

BOULEVARD SCHEVENINGEN

Op vrijdag 12 augustus gaat het Internationale Vuurwerkfestival weer van start. Met twee shows per avond, afgestoken vanaf een ponton in zee wordt het een spectaculaire show. Mis dit niet! De eerste shows starten om 21.45 uur en de tweede shows om 22.30 uur. Voorprogramma vanaf 19.00 uur. Voor een dag, een weekend of langer dan een week, Scheveningen houdt je altijd bezig!

scheveningendenhaag.com

DORP / HAVEN / STRAND

SCHEVENINGENDEN HAAG


3

actueel<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

Tien arbeidsplaatsen weg bij gemeentelijke dienst

Tarief bouwleges met kwart omhoog Hagenaars die willen bouwen of slopen krijgen de komende jaren te maken met veel duurdere bouwleges. Tot 2015 stijgen de kosten met pakweg een kwart, tot bijna vier procent van de totale bouwsom. Daarnaast verliezen bijna tien mensen hun baan bij de Dienst Stedelijke Ontwikkeling. Dit blijkt uit een concept-advies dat het stadsbestuur heeft vastgesteld naar aanleiding van de tekorten bij de dienst, die bij ongewijzigd beleid in de periode 2010 – 2015 zouden oplopen

tot een bedrag van 22 miljoen euro. Ironisch genoeg is de voornaamste reden voor dit tekort de daling van de tarieven van bouwleges in 2007; dit leidde tot een verlaging van de inkomsten van 19,6 naar tien miljoen euro in de periode tussen 2006 en 2010. Deze verlaging was nodig omdat het tarief te hoog was geworden volgens de gemeentelijke regels. Daarnaast daalde de afgelopen jaren door de crisis het aantal bouwaanvragen, evenals de hoogte van de bouwsom van de bouw-

projecten. Tegelijk stegen de kosten voor bouw- en aanverwante vergunningen van 17,7 miljoen euro in 2006 via 22,3 miljoen in 2009 tot 21,4 miljoen in 2010. Internet Met een combinatie van een verlaging van kosten en verhoging van inkomsten moet volgens het onderzoek het tekort worden weggewerkt. Wanneer er minder getoetst en geïnspecteerd wordt door medewerkers van de

dienst kan ze met tien medewerkers minder toe, een jaarlijkse beparing van 1,2 miljoen per 2015. Ook wordt voorgesteld voortaan publicaties over bouwvergunningen alleen nog maar op internet te publiceren; dit levert 175.000 euro per jaar op. De verhoging van de tarieven met tien procent (in 2012 en 2013) en met vijf procent in 2014 levert circa twee miljoen op. De verhogingen maken Den Haag qua bouwleges tot één van de duurste gemeenten in het land.

‘Bezuinigingen kinderopvang catastrofe voor krachtwijken’ Kinderopvangcentra in Den Haag krijgen het moeilijk. Door de bezuinigingen in deze al kwetsbare sector, worden kinderen van de opvang gehaald. De wachtlijsten in wijken als Archipel en Leidschenveen-Ypenburg blijven groeien, maar in de krachtwijken zijn de klappen nu al voelbaar. ‘Moeders blijven thuis of de kinderen dolen op straat'. Door Miranda Fieret

Om aan de toegenomen vraag te voldoen, hebben veel kinderopvangcentra de afgelopen jaren fors uitgebreid. Het is echter de vraag of deze extra plekken wel bezet gaan worden. Vooral in krachtwijken hebben de centra het moeilijk. “Je ziet nu al terugloop”, vertelt Yolande Michiels van stichting 2Samen. Deze stichting heeft meer dan 65 centra in Den Haag voor kinderopvang. “De terugloop zie je in wijken waar ouders het toch al moeilijk hebben om de rekeningen te betalen. Zo’n maatregel geeft weer een extra druk”. In wijken als Laak en de Schilderswijk gaat het vooral slechter met de Buitenschoolse Opvang. “We hebben nog niet de nieuwste cijfers binnen, maar ik weet dat sommige ouders al een oplossing elders zoeken. Kinderen gaan naar familie of moeder gaat niet meer werken. Maar de medewerkers zien kinderen die voorheen op de opvang zaten nu ook ronddolen op straat. De bezuinigingen laten ons geen andere keuze dan te krimpen. Het doet pijn als we ons moeten terugtrekken uit wijken waar we zoveel kunnen betekenen”. Volgens de landelijke stichting Waarborgfonds Kinderopvang anticiperen bestaande klanten nu al op de aangekondigde overheidsbezuinigingen en nemen minder uren af. Ouders melden zich aan onder voorbehoud van het effect van nieuwe bezuinigingen in 2012. Het Waarborgfonds vreest de nodige sluitingen van kinderopvangvoorzieningen, wanneer de financiële buffers van organisaties opdrogen mede door de

Ingezonden mededeling

€ 69,95

per jaar

www.denhaagcentraal.net

Den Haag entraal

Tijdens het project de ‘generatietuin’ van kindercentrum 2Vikingen leren de kinderen spelenderwijs. > Foto: Andrea Ege

overheidsmaatregelen. De onzekere marktomstandigheden maken overnames minder aantrekkelijk en banken extra terughoudend, daardoor kunnen de problemen van vele kinderopvangorganisaties niet opgelost worden. Ook Triodus, een andere grote aanbieder van opvang in Den Haag, vreest voor de effecten van de bezuinigingen. Directeur Rob Vergeer: “Ik snap dat we moeten bezuinigen, maar naar mijn smaak is het nu teveel. Ik ben bang voor het jojoeffect. Eerst moesten we maar uitbreiden en nu gaan we juist krimpen”. Afspraken Slechts drie jaar geleden hebben de centra in Den Haag nog met de gemeente een convenant gesloten om vijftig procent meer plekken te realiseren in 2010. Voor deze afspraken stelde de gemeente 18 miljoen euro beschikbaar voor het versneld inrichten van nieuwe kinderopvangcentra. De capaciteit in de Buitenschoolse Opvang (BSO) is door deze afspraken vorig jaar uiteindelijk met 43 procent toegenomen. Deze investering heeft ervoor gezorgd dat de wachtlijsten niet excessief zijn gestegen. Voor kinderopvang en dagopvang zijn de wachtlijsten in 2010 licht gedaald ten opzichte van 2009. De

wachtlijst van BSO is ondanks de investeringen toch gestegen van 309 kindplaatsen in mei 2009 naar 352 in april 2010. Wat voor effect de nieuwe maatregelen van het Rijk hebben, is alleen nog gissen. Michiels: “Volgend jaar gaan we het pas echt merken. Vooral de middengroep kan hiermee getroffen worden. Ze gaan zich afvragen of werken wel loont. Terwijl werk meer is dan alleen geld verdienen. Net zoals kinderopvang ook meer is. We werken aan de sociale vaardigheden, leren de kinderen iets”. Ook Vergeer ziet hier vaak misverstanden. “In dat opzicht loopt Nederland nog achter. We zijn geen oppas. Het gaat bij ons om pedagogiek. Om taalontwikkeling, sociale vaardigheden en motoriek. We proberen de kinderen spelenderwijs iets te leren”. De ondernemers in de kinderopvang hebben de gemeente al ingelicht over de mogelijke gevolgen van de bezuinigingen. Nu is al zichtbaar dat in wijken waar ouders met lage inkomens wonen, de uitbreiding in de kinderopvang wordt uitgesteld of niet wordt gerealiseerd. In wijken als Archipel, het Statenkwartier en de Vinex-locaties is er nog veel vraag naar kinderopvang. Daar blijven de wachtlijsten ongeveer van dezelfde grootte of worden zelfs langer.

Ingezonden mededeling

Strandtent 2013 hele jaar open Strandpaviljoens kunnen vanaf 2013, als de werkzaamheden aan de kustversterking in Scheveningen gereed zijn, het hele jaar door open blijven. Dit schrijft het stadsbestuur in antwoord op vragen van de PVV-fractie in de gemeenteraad. ‘Onder voorwaarden’ moet ‘jaarrondexploitatie mogelijk worden’, aldus het college van burgemeester en wethouders. Het stadsbestuur laat ook weten dat in Scheveningen-Dorp en met name in de Duinstraat/Jacob Pronkstraat alsmede in de Zwaardstraat extra parkeerplaatsen worden ingericht. In het resterende gedeelte van Scheveningen-Dorp wordt aansluitend betaald parkeren ingevoerd. Daarmee wordt het verzoek van de PVV afgewezen om betaald parkeren in Scheveningen af te schaffen.

Endemol aan zet met Haagse soap Mediabedrijf Endemol gaat zich ontfermen over de Haagse tv-soap ‘Troosttraat 55’. Producent Fred Zuiderwijk heeft gistermiddag een contract bij Endemol getekend, waarbij het bedrijf van John de Mol de rechten verwerft om de soap – al dan niet in co-productie – bij een televisiestation onder te brengen. In principe wordt gedacht aan de TROS of SBS6. ‘Trooststraat 55’ is een Haagse tv-serie over een stel vuilnismannen in de Schilderswijk, enigszins in de sfeer van ‘Toen was geluk nog heel gewoon’. De verhaallijn is al ruim 25 jaar geleden ontwikkeld door NCRV-redacteur Bart Grimbergen en collega Ben Wijering, maar er was nooit iets mee gebeurd. Fred Zuiderwijk ondernam begin dit jaar actie om een proefaflevering te maken met inzet van Haagse acteurs als Peter Tuinman, Stefan de Walle en Roelant Radier. Musici als Rinus Gerritsen, Cesar Zuiderwijk en leden van het Residentie Orkest verzorgden de titelsong ‘Wat ken mè het nâh verrottuh’. De pilot werd eind maart met een compleet feest gepresenteerd in het ADO-stadion als betrof het al een Oscar-uitreiking. Het feit dat Endemol nu gaat proberen ‘Trooststraat 55’ bij een omroep te slijten en in productie te krijgen, stemt Fred Zuiderwijk heel gelukkig. Afgelopen maanden heeft hij zelf diverse tochten langs omroepen ondernomen, maar hij denkt dat dit toch een vak is dat bij Endemol in betere handen is. Geld levert het voorlopig nog niet op, “maar we zijn wel een stapje verder om een echte Haagse soap op de buis te krijgen”, aldus Zuiderwijk.


4>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

stadsmens

Troubadours krijgen podium in Haags Aarde-Werktheater Het creatieve lied in de Nederlandse taal krijgt sinds kort kansen in Den Haag. Tekstschrijvers/dichters Henk Dorrestijn en Maarten Willems bieden vertolkers van teksten die er toe doen een podium in het Aarde-Werktheater in de Hugo de Grootstraat. Zo’n podium is bepaald geen luxe, vindt Dorrestijn. “De Nederlandse troubadours komen niet aan bod. Zij hebben daardoor weinig gelegenheid om hun liederen te vervolmaken en om een breder publiek te bereiken”. Wie het toneel op wil, moet wel aan voorwaarden voldoen. “Het moet altijd eigen werk zijn, minimaal de muziek of de tekst of een vertaling”, zegt Dorrestijn. “Wij eisen dat mensen iets heel persoonlijks brengen. Het mag geen lied zijn om op te dansen. Het publiek moet gedwongen worden om te luisteren vanwege de inhoud van de tekst en de muziek”. In het theatertje, dat plaats heeft voor vijftig bezoekers, hebben Willems en Dorrestijn inmiddels twee keer het avondvullende programma ‘Onderga een zonnige ondergang’ gebracht, met daarin gastoptredens. Dorrestijn: “In mei was dat Musonius. Hij is geweldig, een soort drs. P en ook hij heeft een heel aparte stem. Het publiek heeft hem zeer gewaardeerd. In juni was onze gast Ramon Burnet, die uit de popwereld komt. Hij is ziek maar stond toch op het toneel. Dat was zeer ontroerend. Het kwam ook door de teksten van zijn liedjes. Die liegen er niet om”. In september zijn er in Aarde-Werktheater nieuwe voorstellingen, steeds met een gastoptreden. De programma’s staan, op enkele data na, elke vrijdagavond gepland en gaan door tot half december. Henk, broer van Hans Dorrestijn,

Henk Dorrestijn (links) en Maarten Willems bieden troubadours een prettige sfeer. >Foto: Mylène Siegers

spreekt met waardering over zijn collega Maarten Willems die niet aanwezig kan zijn bij het gesprek. “Maarten is in het geheel zeer belangrijk. Hij zoekt de troubadours en kent ook veel namen”. En: “De mensen die bij ons als gast optreden, bespelen vaak al vanaf hun jeugd instrumenten en

zijn op latere leeftijd ook teksten en gedichten gaan schrijven. Wij willen het mogelijk maken dat zij af en toe ergens in een prettige sfeer terecht kunnen. Dat moet vooral geen setting zijn van een open podium; je komt dan meestal niet in een warm bad. Alles lijkt vijandig te zijn, terwijl

jij je lied moet brengen dat zo persoonlijk en kwetsbaar is”. Weggedrukt Ze kennen elkaar drie jaar en hebben ook op ander gebied verwantschap. Willems geeft muziekonderwijs op basisscholen, Dorrestijn was tot aan

zijn pensionering in 2009 natuurkundeleraar op de Haagse Hogeschool. Dit voorjaar vatten zij het plan op voor het theatertje. De hoogste tijd, vonden beiden. Dorrestijn: “De Nederlandse taal is in de loop der tijd steeds meer weggedrukt door talen die op dat moment populair waren. Voor de Tweede Wereldoorlog was dat de Duitse taal, in de jaren zestig de Franse en nu zijn het de Engelse songs. Op zich heb ik niets tegen talen, maar over het algemeen willen zangers van die liedjes vooral veel geld verdienen. Zo’n lied heeft bijna nooit iets persoonlijks. Een echte troubadour is niet gelikt, is wars van show en brengt zijn liedjes zo goed mogelijk”. Willems, die zichzelf op de gitaar begeleidt, zingt in het programma eigen liedjes en draagt zijn gedichten voor. Zo ook Dorrestijn die zichzelf op de piano begeleidt. In het verleden verscheen van hem overigens het bundeltje ‘Vrouwen houden niet van mannen en nog een zooitje andere kutgedichten’, dat hij onder het pseudoniem Wiebe de Wit schreef. “Ik wilde toen niet met mijn broer geassocieerd worden en vond het een vervelende gedachte dat ik op zijn succes zou scoren”. Hun eerstvolgende voorstelling, met daarin een gastoptreden van Geert Vlietstra, is op 16 september. Dorrestijn kijkt uit naar het nieuwe seizoen: “In december zullen we zien of we door kunnen gaan. Lukt het, dan zijn we van plan ook onze Belgische vrienden erbij te halen”. Joke Korving Informatie: www.zonnigeondergang.nl

Doek van Jan Steen definitief herenigd

‘Het huwelijk van Tobias en Sarah’ van Jan Steen. > Foto: Museum Bredius

‘Het huwelijk van Tobias en Sarah’ van Jan Steen is definitief en in z’n geheel eigendom geworden van de gemeente Den Haag. Na jarenlange onderhandelingen heeft de gemeente voor een miljoen euro het deel van het schilderij verworven dat in bezit was van de erfgename van de Joodse kunstverzamelaar Jacques Goudstikker. Het doek is te zien in Museum Bredius. Met de aankoop door de gemeente komt een eind aan de bewogen geschiedenis van het doek, dat waarschijnlijk in de loop van de negentiende eeuw in twee delen werd gesneden. Zo ontstonden ‘Het gebed van Tobias en Sarah’, en ‘De aartsengel Rafael’, die beide als zelfstandig schilderij werden verhandeld. Het rechtergedeelte kwam in 1907 in handen van de

Haagse verzamelaar Abraham Bredius. Hij liet zijn collectie na aan de stad op voorwaarde dat ze in museum Bredius geëxposeerd zou blijven. Goudstikker verwierf het andere deel; met de rest van zijn fameuze collectie verdween het in de Tweede Wereldoorlog. Op initiatief van de Vereniging Rembrandt werden beide delen in 1996 weer aan elkaar gehecht. Daarmee waren echter de eigendomsrechten nog niet geregeld. De gemeente wilde aanvankelijk haar deel verkopen, maar de rechter verbood dit omdat testamentair is vastgelegd dat geen enkel schilderij de collectie Bredius mag verlaten; de verkoop van het Bredius-deel van dit doek van Jan Steen aan de erven Goudstikker was daardoor niet mogelijk, zo bepaalde de

rechtbank begin vorig jaar. Sindsdien is onderhandeld over de verkoop van het stuk van Steen aan de gemeente. De aankoop wordt gefinancierd uit diverse bronnen. De Mondriaan Stichting draagt vier ton bij en de Vereniging Rembrandt twee ton. Ook de vergoeding van ruim drie ton die de gemeente heeft ontvangen na brand in het Armando-museum in Amersfoort, waarbij twee schilderijen uit de Brediuscollectie verloren gingen is aangewend; zodat een bedrag van 92.000 euro overbleef dat de gemeente moest ophoesten. De collectie van Museum Bredius bestaat uit 200 schilderijen, een twintigtal tekeningen en een collectie kunstnijverheid. Het is ondergebracht in een achttiende-eeuws herenhuis aan de Lange Vijverberg.

Ingezonden mededeling

OP HET TERRAS TIJDENS HET VUURWERK FESTIVAL IN SCHEVENINGEN

CULINAIR VUURWERK!

AGENDA

Executive Chef, Koos van Noort, levert u culinair vuurwerk! Vanaf 17.00 uur heeft u de mogelijkheid om te kiezen uit geweldige gerechten van het Vuurwerk Keuzemenu.

Vrijdag Zaterdag Vrijdag Zaterdag Aanvang: Kosten:

12 augustus 13 augustus 19 augustus 20 augustus 17.00 uur € 42,50 per gast

Geniet van culinaire expertise en de fantastische vuurwerkshows op het Terras van het Steigenberger Kurhaus Hotel. U heeft het beste uitzicht!

RESERVEREN? Reserveren kan via telefoonnummer + 31(0) 70 416 27 13. www.kurhaus.nl


5

actueel<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

Op 1 september 500.000 inwoners

Wethouder Dekker: Minder bezuinigen vanwege bevolkingsgroei

veld. “De middengroepen hebben weer een plek in de stad en niet alleen daar, maar ook in Zuidwest, wat al lang niet meer is zoals 20 jaar terug”, aldus Dekker.

Op 1 september krijgt hij of zij een feestelijke ontvangst: de 500.000ste inwoner van Den Haag. Dat is volgens wethouder Sander Dekker (VVD, Financiën en Stadsbeheer) een teken dat het goed gaat met de stad. Door Elske Koopman

Een wondermiddel tegen bezuinigingen is het niet, maar: “Dit is voordeliger dan in de hoek zitten waar de klappen vallen”. Het vestigingsoverschot in Den Haag is per jaar 1500, het geboorteoverschot 2000. De bevolkingsaanwas is dus groter in de stad door geboorten dan door immigratie. Symbolisch kiest de gemeente voor een geboorte, een nieuw leven, passend bij de ooievaar in het logo van de stad en een goed excuus om groen-gele muisjes te eten. Een mijlpaal, volgens Dekker. “Waar delen van Nederland kampen met een bevolkingsdaling, zien wij de afgelopen jaren een groei van zo’n 3 procent”. Een belangrijk voordeel van meer inwoners is extra geld. Per inwoner krijgt de stad zo’n € 1000,– van het Rijk. De helft daarvan gaat naar straatverlichting, onderhoud, groen en bijvoorbeeld een school in de buurt. De rest is voor andere zaken, zoals het aantrekken van bedrijven en instellingen en voorzieningen als theaters, gemeentemuseum, en een trots van Dekker: het 50-meter zwembad in Ypenburg. “Het feit dat de stad groeit, maakt het mogelijk te blijven investeren in de stad, ondanks de economische tegenwind. We zitten goed in ons vel”. Begroting De begroting van 2012 is volgens de wethouder op een haar na gevild. De bevolkingsgroei is daarin al meegenomen. “We rekenen ons niet rijk, maar dit is voordeliger dan in de hoek zitten waar de klappen vallen. We hoeven minder hard te bezuinigen dan zonder groei. Dat betekent niet dat we op onze handen kunnen zitten, want er dreigen nog tegenvallers op het gebied van sociale zekerheid, openbaar vervoer en bouwen en wonen. We zijn niet het Gallische dorpje uit Asterix dat zich aan alle invloeden kan onttrekken”. In het collegeakkoord hebben PvdA, VVD, D66 en CDA afspraken gemaakt voor bezuinigingen van € 150 miljoen tot 2014. “Er komt geen hele nieuwe ronde bezuinigingen. Bezuinigingen die op ons af komen, verdwijnen niet als sneeuw voor de zon, maar onze slimme rekenaars hebben de hele zomer doorgewerkt. Ik heb er vertrouwen in dat dat gaat lukken”.

Vragen over groei inwonertal

In het Atrium is de digitale teller onthuld door wethouder Ingrid van Engelshoven (tweede van links) en een aantal Hagenaars die zich op diverse manieren inzetten voor hun wijk. > Foto: C&R

De VVD’er is er trots op dat ondanks bezuinigingen en crisis de woonlasten niet stijgen vanwege de in het collegeakkoord afgesproken verlaging van de onroerendezaakbelasting. Coalitiegenoot PvdA wil dat nieuwe tegenvallers met een verhoging van de ozb worden opgevangen in plaats van met nieuwe bezuinigingen. “Ook zij hebben getekend voor dit akkoord. Iedereen betaalt ozb, dus iedereen geniet voordeel en je moet de rekening niet onnodig bij burgers leggen. Je moet kijken of je geld kunt besparen met zaken anders organiseren, slimmer en goedkoper, en zo een betaalbare woonstad maken met een hoog voorzieningenniveau”. Leegloop In 2008 waarschuwde oud-burgemeester Wim Deetman bij zijn afscheid voor de gevolgen voor de stad als de groei van het inwonertal zou uitblijven. “Die angst is deels terecht. Halverwege de jaren zestig zaten we op 600.000 inwoners. In de jaren zeventig en tachtig volgde een leeg-

Haagse Harry

© Marnix Rueb

Joris Wijsmuller van de Haagse Stadspartij heeft de plaatsing van de bevolkingstellers op zes plaatsen in Den Haag aangegrepen voor het stellen van vragen over het inwonertal. Hij maakt zich zorgen over het uitstel, afblazen en de onzekerheid van 350 van de 550 bouwplannen, terwijl 40 terreinen braak liggen en meer dan 11.000 woningen en ruim 500.000 m2 kantoorruimte leeg staan. Bovendien kost gebiedsontwikkeling nog steeds veel geld en is daarop de afgelopen twee jaar respectievelijk 32,8 en 60,8 miljoen euro aan verlies afgeboekt. De partij wijt de financiële en economische crisis aan hebberigheid en ongebreidelde drang tot groei en vindt daarom het promoten van groei met het plaatsen van tellers misplaatst. Ook vraagt Wijsmuller of de Zebraklok wordt teruggeplaatst bij Den Haag Centraal.

Vilan

loop. Dekker ondervond het aan den lijve. “Ik was nog klein en we woonden bij het Kaapseplein. De buurt veranderde snel. Toen bij ons twee keer kort na elkaar werd ingebroken, zijn mijn ouders naar Zoetermeer vertrokken, zoals veel mensen met een middeninkomen. In het precomputertijdperk heeft de gemeente de financiële gevolgen hiervan te laat doorgehad. Nu zou je het sneller zien. De leegloop was een financiële sluipmoordenaar. Begin jaren negentig zaten we op 440.000 inwoners. Dat is de stad bijna fataal geworden”. De Hofstad kwam in de zogenoemde artikel-12-status terecht en kwam van 1993 tot 1997 onder financiële curatele van het Rijk te staan. Dekker: “De waarschuwing van Deetman is terecht. Hij maakte als burgemeester de artikel-12status mee, hoeveel pijn het doet als de Residentie onder curatele staat en hoe moeilijk het is daar uit te komen”. De stad kon weer groeien na de herindeling van 2002 met daarbij de Vinexlocaties Ypenburg, Leidschenveen en Wateringse-

Kaasstolp De 500.000ste inwoner is volgens hem de resultante van bewust aan de stad werken. “Goede woningen, een hoog voorzieningenniveau, zoals de komst van een 50-meterbad in Ypenburg, onze voetbalclub en het Nationaal Danstheater, en aan alledaagse dingen als een fijne buurt en meer veiligheid. Natuurlijk moeten we nog aan de bak, in een stad ben je nooit klaar”. Dekker verwacht dat de stad nog fors kan groeien. “Het duurt wel een tijdje voor we de 600.000 bereiken, de huishoudens zijn kleiner en de wooneisen anders. De capaciteit van de Vinexwijken loopt op zijn einde, maar er zijn nog meer interessante plekken, zoals de Laakhavens, de Binckhorst, het Norfolkterrein en op termijn de Vlietzone. Ik denk dat we over 10 jaar wel op 525.000 inwoners kunnen zitten”. Daarmee is de wethouder gunstiger gestemd dan de laatste prognose van 508.000 inwoners in 2020. Volgens Dekker is de stad nog lang niet vol. “Er staat geen kaasstolp over Den Haag. De stad is altijd in beweging. Als iemand roept ‘ho, stop’, dan moet die zich realiseren dat stilstand achteruitgang betekent en dat we teruggaan naar een situatie waar niemand naar verlangt”. De groei heeft ook een keerzijde. In Den Haag is het aantal bijstandsgerechtigden toegenomen tot 20.000 ten opzichte van 15.000 drie jaar geleden. “Hoe groter de stad, hoe meer mensen aan de onderkant zitten. We moeten op dit vlak alle zeilen bijzetten. We zien het nu tijdig en het is belangrijk financieel degelijk te blijven”, zegt de wethouder. “De boodschap van Deetman was ook de opgaande lijn vast te houden”, vervolgt hij. “Daarom behouden we onze voorzieningen ondanks de bezuinigingen en investeren we fors in onderwijs, veiligheid en leefbaarheid. We willen onze basistaak beter doen dan in het verleden. De groei van de stad maakt het mogelijk te blijven investeren”. Is Den Haag er nu beter of slechter op geworden de afgelopen tien jaar van bevolkingsgroei? “Die vraag moet ieder voor zich beantwoorden. Ik was toen net klaar met mijn studententijd en vond het eigenlijk maar een saaie stad. Nu is er het hele jaar wat te doen, je hebt de haven, het Plein. Den Haag heeft veel te bieden en steeds meer voor jonge mensen. Dat geeft mij wel een trots gevoel”.

Uit de handel

Jaar na jaar koop je hetzelfde wasmiddel, bijna gedachtenloos. Tot er in de winkel opeens een sticker opgeplakt zit met: ‘vernieuwde samenstelling’. Het is goedkoper, dat wel, maar het ruikt anders en je weet: dit is mijn wasmiddel niet meer. Hetzelfde gebeurt met de grapefruitthee. Op een kwade dag is het vernieuwd. Of even erg: ‘Dat is pas uit de handel genomen’. Nee, wacht. Uit de handel is het ergste. Vooral als het ‘pas’ gebeurde. Dan weet je: er moeten nog voorraden zijn. Maar waar? Aan jou de taak die te vinden. Na een uurtje internetten, vind je importeren uit andere landen geen enkel probleem meer. Pas nog stond ik op het punt om bepaalde lipsticks uit Amerika te laten komen. Nergens in Europa waren ze meer te koop. Alleen daar nog, overzee. Innerlijk juichte ik toen het bestelformulier op het scherm van mijn pc verscheen. Hoeveel zou ik er kopen, tien, twintig, wat was genoeg? Maar de poes miauwde om brokjes en toen ik weer terugkeerde bij de pc, was ik tot inkeer gekomen. Ik bestelde er nul. Tenslotte had ik nog een voorraad voor vijf tot zeven jaar, dus tegen die tijd was deze fantastische lippenstift vast weer hier te koop. Het stemde me wel tot nadenken. Waarom is het zo ontregelend om die sticker op dat pak waspoeder te zien? Je koopt gewoon wat anders, zou je zeggen, experimenteren is leuk. Toch? Ja, horen wij nu te knikken. Niemand die het doet. Via via hoorde ik verhalen over overstuur raken bij het abrupte verdwijnen van eenvoudige levensmiddelen, en toen de Mandarijndouchegel bij de Bodyshop plotseling verdween, raakten er veel vrouwen van slag. (Ik ook) We willen dat alles hetzelfde blijft. Waspoeder, lipstick en de boekhandel om de hoek die het best redt. De vertrouwde wereld. Engelsen zijn beleefd, dat zeiden we altijd tegen elkaar. En kijk nu eens. Elders heerst een Arabische lente, uit Europa keert de economische crisis terug en we hebben een premier die op festivals danst op de vulkaan. De zomer is aan het voorbijgaan, het gewone leven keert terug. Avonturen zijn voor tijdens de vakantie, en mag de rest een beetje betrouwbaar blijven? Ik verlang naar de geborgenheid van pantoffels en winterjassen, ’s avonds warme melk met een klontje anijs erin en weten dat in de winkels alles is wat ik nodig heb. Kleine zekerheiden die houvast bieden. Vilan van de Loo


6>Varia terugblik

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

foto’s uit het haags gemeentearchief

De Grand Bazar de la Paix

In 1851 werd in Parijs ‘Au bon Marché’ geopend. Het allereerste warenhuis ter wereld. Een geheel nieuw winkelconcept in die tijd, want tot dan toe kocht je alles wat je nodig had in één van de vele verschillende speciaalzaken. Een warenhuis bestond uit een aantal van die speciaalzaken maar dan onder één dak verzameld,

Wat moet dit gebouw, dit wonderschone warenhuis, een enórme indruk gemaakt hebben op het winkelend publiek eigenlijk een soort overdekte markt. Het voorbeeld van ‘Au bon Marché’ vond overal in Europa al snel navolging. Nederland was laat. Pas in 1903 opende in Amsterdam de ‘Grand Bazar de la Bourse’ als eerste échte warenhuis in Nederland haar deuren. Den Haag volgde niet veel later, in 1906. In 1843 was al wel eerder de ‘Groote Koninklijke Bazar’ gevestigd in de Zeestraat, maar dat was niet echt een warenhuis. Het was meer een pand met diverse tentoonstellingsruimtes vol

culturele en exotische waren om je aan te vergapen en die je daar ook kon kopen. Het eerste echte warenhuis van Den Haag heette de ‘Grand Bazar de la Paix’ en een klein deel ervan, de bovenbouw van de voorgevel, is nog steeds te vinden aan de Spuistraat nrs. 45-47. De architect van dit destijds hypermoderne gebouw van gietijzer en glas was J.C. van Dorsser. De gevel is sober, met weinig ornamenten, in de stijl van de Wiener Sezession. Van Dorsser was in 1905 als pas afgestudeerd architect in Den Haag komen wonen. Samen met zijn collega, architect A.P. van Dam, creëerde hij een licht, glazen paleis met een oppervlakte van 2500 vierkante meter. Zo’n gebouw van glas en gietijzer met een indeling van gaanderijen en een vide was niet helemaal nieuw voor Den Haag. Op de Denneweg was voor een winkelpand op nr. 56 (later onder meer het Filmhuis herbergend) al eenzelfde techniek toegepast. Dat was overigens wel op veel kleinere schaal. In zes maanden, een absolute recordtijd, was het gebouw aan de Spuistraat af en op 31 mei 1906 werd de Grand Bazar de la Paix feestelijk geopend. Kijk naar de foto en stel het u voor. Wat moet dit gebouw, dit wonderschone warenhuis, een enórme indruk gemaakt hebben op het winkelend publiek. Bij het zien van de foto moest ik meteen denken aan het boek van Emile

>Foto: Haags Gemeentearchief (1920)

Zola ‘In het paradijs voor de vrouw’. In dit boek, geschreven in 1883 beschrijft hij op fascinerende wijze de overweldigende ervaring van voor het eerst een warenhuis binnenstappen. Al in 1907 was het gebouw te klein. Van Dorsser maakte er een ‘travee’ bij en het oppervlak werd meer dan verdubbeld naar 5200 vierkante meter. Kort na de Eerste Wereldoorlog veranderde de naam. Voortaan heette de Grand Bazar de la Paix gewoon Het Warenhuis.

Eind jaren twintig breidde Het Warenhuis weer uit. Nu richting de toen pas aangelegde Grote Marktstraat. Het nieuwe gedeelte was van baksteen. Later, in 1966, vestigde V&D zich in dit gebouw, nog weer later Marks&Spencer en tenslotte heeft Zara zich er gevestigd. Op de eerste etage zat jarenlang een vestiging van Intertoys. Nu is het gebouw dicht, in afwachting van de slopershamer. Hier komt de Nieuwe Passage, naar ontwerp van de Zwitserse

architect Bernard Tschumi. Als het goed is, zal de oorspronkelijke gevel van de Grand Bazar de la Paix aan de Spuistraat gespaard blijven en een integraal onderdeel van het gebouw worden. Wie weet wordt de gevel in oorspronkelijke glorie hersteld. Dat zou mooi zijn! Wendy Louw www.gemeentearchief.denhaag.nl

Provincie wil overleg met grote steden

‘Kwaliteit sociale huurwoningen daalt’

Het aantal kwalitatief slechte sociale huurwoningen zal de komende jaren in grote steden als Den Haag toenemen, omdat er geen geld is ze te slopen en te vervangen door nieuwbouw. Die verwachting spreekt de provincie uit in de Woonvisie 2011-2020 die ze vorige week heeft vastgesteld. Volgens de provincie blijft door geld-

gebrek de vervanging van sociale huurwoningen sterk achterwege. De woningcorporaties kiezen er eerder voor oudere woningen op te knappen. In de oorspronkelijke ramingen zouden er tot 2020 zo’n 60.000 huizen in met name Rotterdam en Den Haag worden gesloopt, ‘maar dat aantal zal niet worden gehaald’. De provincie wil

overleg met gemeenten om het tempo waarin huizen worden vernieuwd en verbeterd te verhogen. Uitgangspunt in de nieuwe Woonvisie van de provincie Zuid-Holland is dat nieuwbouw vooral in stedelijke gebieden moet plaatshebben. De behoefte aan nieuwe woningen is voor de komende tien jaar becijferd op ongeveer

115.000. Daar staat tegenover dat in het Groene Hart, de Hoeksche Waard en Goeree-Overflakkee veel minder zal moeten worden gebouwd dan de gemeenten willen; er is volgens het provinciebestuur behoefte aan 8.600 huizen, terwijl de diverse gemeenten er 20.000 willen bouwen. Achtergrond hiervan is dat de provincie na

2030 te maken krijgt met een bevolkingsdaling. Voor heel Zuid-Holland wil Gedeputeerde Staten, het dagelijks bestuur van de provincie, komen tot de bouw van meer woningen voor alleenstaanden en eenouderhuishoudens, aangezien dit deel van de bevolking de komende jaren veruit het snelst zal groeien.

Ingezonden mededeling

IDENTITEIT IN BEELD beeldverslag van een onderzoek naar identiteit

toegang

vrij

tentoonstelling 20 augustus t/m 14 september 2011 opening zaterdag 20 augustus om 17.00 uur uitloop informele afsluiting, zondag 11 september om 16.00 uur

Haagse Kunstkring Denneweg 64 2514 CJ Den Haag 070 364 75 85 www.haagsekunstkring.nl openingstijden dinsdag t/m zaterdag 12.00-17.00 uur, zondag 13.00-17.00 uur met dank aan STROOM, Den Haag


7

regio<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

Ingezonden mededeling

verreck

Bloedbad op de beurs Gertjan Freutel Directeur Vermogensmanagement Rabobank Den Haag en omgeving

Natte wind

Lang geleden vertoefden Godfried Bomans en Jan Wolkers allebei een week op het onbewoonde eiland Rottumerplaat. Let op: niet tegelijkertijd. Het leverde legendarische radio op. Het land leefde mee. De berichten waren schaars en daarom belangwekkend. Willem Ruis, toen nog lang geen overspannen tv-ster, onderhield het contact met beide grote schrijvers, die ook meesterlijke sprekers waren. Er is een adembenemende luister-CD verschenen, waarop ook de niet uitgezonden, min of meer private mededelingen te horen zijn. Bomans worstelde met de eenzaamheid, het contrast tussen zijn breekbare ‘huishoudelijke’ gesprekken met Ruis en zijn officiële praatjes voor het luisterend publiek is opvallend. Wolkers was zo in zijn element en druk doende op het eiland dat hij het liefst zo weinig mogelijk contact had. Maar ook hij schilderde zijn verblijf in schrille kleuren. Zoveel jaar na dato is dit nog steeds meeslepend om te horen. Op televisie is nu ‘Storm op komst’ te zien, een programma waarin twee Bekende Nederlanders een nachtje met elkaar mogen doorbrengen op een met camera’s volgehangen platbodem. Dit programma beoogt een echo te zijn van de Rottumerplaatavonturen van Wolkers en Bomans. Nu was vroeger niet alles beter, maar hier toch duidelijk wel. Het is slappe hap. Een natte wind. Verlammend gezellig hebben de BNertjes het met elkaar op hun comfortabele scheepje. De nietszeggende gesprekken worden aan elkaar gelijmd met stroperige muziek en mooifilmerij op het wad. Duidelijk verzorgd door een cameraprof, zodat aan het toch al betrekkelijke isolement (ze zijn met z’n tweeën) ernstig valt te twijfelen. En die storm komt er ook niet. In ieder geval niet tijdens de opname. Het noodweer wordt node gemist. De uitverkorenen zijn vaak al bekend met elkaar en bij gebrek aan een dwingende gespreksleider (zoals Wilfried de Jong in zijn 24 uursmarathons) niet bereid meer dan de oppervlakte te tonen. Toegegeven, er zijn erbij die dat niet eens zouden kunnen. Het gevolg is gebabbel zonder toenadering of afstoting, in het café hoor je spannender gesprekken. Sinds Bekende Nederlander een vak is, of zo u wilt, een staat van zijn, zie je zelden nog contrasterende persoonlijkheden in de media. Waar is die wereldvreemde professor? Waar het ongeleide projectiel? Het zit bij elkaar in de kransjes van Kreukel en Van der Braaf, slaat elkaar op de schouders en lult ongeremd mee tot elke conversatie is verdund tot lauwe pis. O kome er: originele mensen, wijze woorden. Uitgangspunt: niet Wad, maar Wat? Marcel Verreck www.marcelverreck.nl

De laatste klap heeft voor aardig wat leegstand gezorgd. > Foto: Eveline van Egdom

‘In 40 jaar wel vier recessies’ Leidschendam-Voorburg – Voor het eerst in zijn 40-jarige historie heeft winkelcentrum Leidsenhage last van een crisis. Toch overheerst in Leidschendam ongekend positivisme, want ondanks alle tegenvallers wordt met man en macht gewerkt aan een florissante toekomst. Door Theodore Pronk

Leegstaande winkelpanden kom je tegenwoordig overal wel tegen. Ondernemers kunnen hun huur niet meer opbrengen en zijn genoodzaakt hun deuren te sluiten. In Leidsenhage is het niet anders. Elektronicaconcern It’s ging failliet en verliet het winkelcentrum. Daarna volgden onder meer kledingzaken als Hans Textiel en Meddens. Tot overmaat van ramp verdween onlangs ook nog boekhandel Paagman. Je zou er op het eerste gezicht moedeloos van worden, maar centrummanager Jos Zuijdwijk houdt goede moed. “We hebben in veertig jaar wel vier recessies meegemaakt waar wij toen niets van hebben gemerkt. Nu is het anders en hebben wij ook leegstaande winkels. Vooral begin dit jaar hadden we het moeilijk. Dat is niet alleen te wijten aan de crisis. Het consumentengedrag verandert ook gewoon, aangezien steeds meer mensen via internet spullen kopen”. De centrummanager erkent dat het ‘geen hosanna’ is, maar stelt dat het ondanks de voor Leidsenhage ongekende leegstand al met al wel meevalt. Van de 180 winkels zouden er ‘slechts’ 11 leegstaan of met tijdelijke zaken zijn opgevuld. “De bezoekersaantallen zijn stabiel en qua leegstand doen we het absoluut niet slechter dan het landelijk gemiddelde”, klinkt het strijdvaardig. Leidsenhage wil niet passief blijven wachten totdat de crisis is overgewaaid en de economie weer volop gespekt gaat worden door kooplustige consumenten. Neen, Zuijdwijk zegt dat er hard wordt gewerkt aan een toekomstvisie om het winkelcentrum gereed te maken voor het volgende decennium. Daar was men de voorbije jaren al mee bezig, maar

door de gemeenteraadsverkiezingen in 2010 is die visieontwikkeling op een wat lager pitje beland. Dit jaar is de draad weer opgepikt. Zuijdwijk: “Die vertraging is in zekere zin wel goed geweest. In september wordt de klap erop gegeven”. Vooralsnog is het voor de centrummanager vooral zaak de leegstand te bestrijden en bezoekers een reden te geven om naar Leidsenhage te komen. “Er komen tijdelijke winkels in met faillissements-partijen, dat zie je overal wel. Daarnaast proberen we klanten te vermaken. Ons bezoekersprofiel is heel helder. Dat zijn 40-plussers en jonge gezinnen die kleine kinderen hebben. Met evenementjes voor kinderen proberen we ervoor te zorgen dat gezinnen op zaterdagochtend besluiten naar ons toe te komen. We gaan dus niet een hiphopband neerzetten waar 18-jarigen op afkomen, maar kiezen dan voor Sesamstraat. We zijn bezig om ons met zulke activiteiten – we

‘Greed is good’ doceerde Gordon Gekko in de film Wall Street. Waarmee hij aangaf dat naar zijn mening hebzucht de boel in beweging houdt. Alleen zo komt de mens verder, was zijn theorie. Dat er ook bij tijd en wijle een forse prijs betaald moet worden voor teveel hebzucht, vertelde Gekko er niet bij. Daar komt de wereldbevolking nu achter en dat doet pijn. Maar het blijft relatieve pijn, als je die afzet tegen de ontwikkelingen in de Hoorn van Afrika. “Een bear market. Een bloedbad. Een zwarte maandag en zwarte dinsdag.” Dergelijke krantenkoppen zie je direct als je de recente berichtgeving over de toestand op de aandelenbeurzen volgt. Net als het sentiment blijven de koersen gestaag dalen. De negatieve woordenschat raakt uitgeput. Het is wachten op het moment van berusting om een balans te kunnen opmaken. Ook voor de diverse overheden en centrale banken. Waar doen zij nu nog goed aan? Uitzieken wellicht? Recente overheidsacties lijken namelijk averechts te werken. Amerikaanse politici bereikten een akkoord over de aanpak van de schuldencrisis, maar dat zette juist kwaad bloed bij beleggers en investeerders. In Europa blijft er onenigheid bestaan over de vraag in hoeverre de Centrale Bank ‘rommelobligaties’ van Portugal, Spanje, Italië en Griekenland moet opkopen. China

doen er 45 per jaar – te onderscheiden, want winkelen kun je overal wel. Je moet iets extra’s bieden”. Parkeergenot Afgezien van de evenementen geldt als grote troef van Leidsenhage de parkeerplaats waar met gemak 3.000 auto’s gratis kunnen worden neergezet. De drempel om in Leidsenhage te gaan shoppen wordt daardoor ferm ver-

Gemeente doet stapje terug De gemeente Leidschendam-Voorburg heeft aangekondigd geen leidende rol te willen spelen in de herontwikkeling van Leidsenhage. Geïnspireerd of gedwongen door een grote bezuinigingsnoodzaak is dit besluit genomen, waardoor ‘de markt’ ruimte krijgt om zelf regie te voeren over de transformatie van het winkelgebied. Winkeliers zullen binnen de opgestelde kaders – die heeft de gemeente als facilitator wel bepaald – hun ideeën over de toekomst van Leidsenhage concreet moeten maken. Hierin werken de ondernemers samen met de eigenaren van het onroerend goed. Dat zijn zo’n tachtig partijen bestaande uit particuliere beleggers en grotere investerings-coöperaties. Doordat de lokale overheid een stapje terugdoet, zouden de ondernemers in staat worden gesteld hun eigen kracht tot wasdom te laten komen. Daarbij bespaart de gemeente miljoenen, omdat ze niet meer hoofd-

verantwoordelijk is voor de ontwikkeling. Bovenal loopt de gemeente minder risico’s. De herontwikkeling van Leidsenhage – dat nu als een koopfabriek wordt aangemerkt – moet door winkeliers en investeerders grotendeels zelf worden betaald. Hun samenwerking moet ertoe leiden dat het winkelcentrum de komende tien jaar verandert in een ‘winkelparadijs’ met een sterke regionale aantrekkingskracht. Het college van B&W van Leidschendam-Voorburg heeft in juli dit jaar de uitgangspunten vastgesteld waarover de gemeenteraad zich in september zal buigen. Daarna hebben de ondernemers van Leidsenhage een jaar de tijd om hun plannen voor de toekomst op papier te zetten. De gemeenteraad, die ondanks de vergrote verantwoordelijkheid van de ondernemers een belangrijke rol blijft spelen, kan dan in oktober 2012 akkoord over de plannen beslissen.

meldde een oplopende inflatie, wat wel eens de voorbode kan zijn voor groeibeperkend overheidsingrijpen. Autofabrikanten Mercedes en BMW zagen in reactie daarop hun aandelen dalen, omdat ze de laatste jaren juist in China goede zaken deden. De combinatie van een afzwakkende groei in China en de voortdurende schuldenproblematiek elders in de wereld voedt de verwachting dat uitbundige economische groei geruime tijd op zich zal laten wachten. Het blijven dus voorlopig onzekere tijden voor de belegger. Koopjes jagen op de beurs lijkt aantrekkelijk, maar kan niet verhullen dat menig belegger al de nodige pijn heeft geleden. Of de koopjes de verliezen van de afgelopen tijd zullen goedmaken, is puur speculatief. Wat welvast staat, is dat velen in landen als Ethiopië, Somalië, Eritrea en Kenia dagelijks letterlijk moeten knokken voor hun bestaan en dat vaak niet redden. In dat licht is het de vraag of het juist is om de huidige situatie op de aandelenbeurzen te betitelen als bloedbaden. Aan deze tekst zijn geen rechten te ontlenen. In het verleden behaalde resultaten garanderen niets.

laagd en het gratis parkeren is zonder enige twijfel een belangrijke reden dat het winkelcentrum jaarlijks ruim zeven miljoen bezoekers trekt. Zuijdwijk zegt dat Leidsenhage dit kan doen zolang er geen parkeerprobleem is. In de toekomst zou dat kunnen veranderen als de klandizie toeneemt en het vechten wordt om een plekje op het parkeerterrein. Zuijdwijk: “Pas als je een parkeerprobleem hebt, moet je ingrijpen. Maar waarom zou je dat met 2 of 3 euro per uur doen als 50 cent ook al helpt?”. Een parkeerprobleem moet volgens de centrummanager geen drogreden worden voor de gemeente om de eigen kas te spekken. Hoewel in de komende jaren het gratis parkeren dus tot het verleden zou kunnen gaan behoren, vreest Zuijdwijk niet dat dit hem al te veel klanten gaat kosten. De verbeterde tramverbinding biedt in zijn ogen een goed alternatief dat Leidsenhage tot op heden zichtbaar meer kooppubliek uit de Vinex-wijken zou hebben opgeleverd. Consumenten zullen over enkele jaren kennismaken met een vernieuwd winkelcentrum. Waar de laatste renovatie alweer ruim tien geleden werd voltooid, is een nieuw shopping-karakter volop in ontwikkeling. Dat zal volgens Zuijdwijk niet een eenzijdig beeld opleveren dat wordt gedomineerd door vestigingen van grote franchise-ondernemingen. “Er zullen meer kleine ondernemers komen, die goed weten in te spelen op niches. Daarnaast heb je de grote jongens die heel goed beseffen dat ze niet zonder de kleintjes kunnen…”.


8>economie

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

Ov duurder door bezuinigingen Het openbaar vervoer in Den Haag, Amsterdam en Rotterdam wordt mogelijk 14 tot 20 procent duurder. Tegelijkertijd verdwijnt tweederde van alle buslijnen. Dat blijkt uit verschillende onderzoeken naar mogelijkheden om te bezuinigen op het openbaar vervoer. Minister Schultz Van Haegen (VVD) wil 120 miljoen euro bezuinigen door het ov in de drie steden aan te besteden. Uit een rapport van accountantsbureau PricewaterhouseCoopers blijkt dat de aanbesteding op zich maar 20 miljoen euro oplevert. Uit andere rapporten blijkt dat er een substantieel bedrag is te halen uit het verhogen van de prijs van kaartjes en het schrappen van lijnen. Een woordvoerder van de gemeente Den Haag heeft namens wethouder Peter Smit (Verkeer) bevestigd dat het ov duurder zal worden. Het is uiteindelijk aan de stadsregio’s als opdrachtgevers van het ov zelf om de maatregelen eventueel door te voeren.

Meer studenten uit buitenland Een op de tien studenten op Nederlandse universiteiten komt uit het buitenland. Dat zijn er meer dan 5 jaar geleden, toen was 7 procent afkomstig uit een ander land. Dat blijkt uit onderzoek van Nuffic, de organisatie voor internationale samenwerking op het gebied van hoger onderwijs. Op het hbo gaat het om 6,5 procent buitenlandse studenten. De meeste studenten komen uit Duitsland, gevolgd door China en België. Procentueel gezien volgen de meeste buitenlandse studenten in Nederland hier een kunst- of landbouwopleiding. Op de universiteit in Maastricht studeren de meeste buitenlanders. De kunstacademie in Den Haag staat op de vierde plaats van de top 10 van scholen met de meeste buitenlandse studenten. Op de tiende plaats staat de hotelschool in Den Haag.

Onderzoek naar steun De Uithof De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om sportcentrum De Uithof toch financiële steun te geven. De Uithof zou om een bijdrage voor het dak van de schaatsbaan gevraagd hebben. Wethouder Klein wilde het sportcentrum niet ondersteunen omdat het een commerciële organisatie is. De PvdA en de PVV in de gemeenteraad hebben wel op steun aangedrongen. Het sportcentrum dreigde vorig jaar failliet te gaan nadat het tentdoek boven de schaatsbaan scheurde. Na een doorstart kwam De Uithof weer in de problemen door een gescheurd dak. In 2009 begaf de overkapping het door hevige sneeuwval.

Paagman gaat uitbreiden De Haagse Boekhandel Paagman neemt een deel van de activiteiten van branchegenoot W. Karssen & Zn. uit Bodegraven over. Het gaat met name om de verkoop van kantoorartikelen aan de zakelijke markt. Volgens Paagman, dat dit jaar het 60-jarige jubileum viert, past de overname bij de ambities van het bedrijf. “Beide bedrijven zijn totaalaanbieders met veel kleine, middelgrote en grote organisaties in hun klantenbestand. Met deze overname kunnen we onze klanten slagvaardiger bedienen”, aldus algemeen directeur Fabian Paagman. “Daarnaast is de overname een belangrijke impuls voor onze on- en offline groeistrategie”. Paagman is de grootste boek- en kantoorvakhandel in de regio Haaglanden. Later dit jaar opent het bedrijf, waar honderd mensen werken, de grootste kinderboekenwinkel van Nederland.

Kleine bedrijven hebben vaker moeite met het verkrijgen van financiering. > Foto: Morguefile

Liquiditeitsproblemen bij ondernemers

‘Eisen bank strenger toegepast’ “Kleine ondernemers zijn op ’t ogenblik meer bezig met hun financiering dan met hun klanten”. In deze economische crisis lopen veel Haagse ondernemers tegen financiële problemen aan. De oplopende betaaltermijnen leiden tot liquiditeitsproblemen. Gert Zandsteeg, directeur van de Kamer van Koophandel Den Haag: “Banken zijn veel kritischer geworden”. Door Sjoerd Hauptmeijer

“Het is onze ervaring dat heel veel ondernemers bij banken nul op het rekest krijgen”, vertelt Gert Zandsteeg. De Kamer van Koophandel Den Haag heeft permanent negen bedrijfsadviseurs in dienst die bij Haagse bedrijven langsgaan. Banken zijn veel kritischer geworden als het gaat om de onderneming, de ondernemer als persoon en de branche waarin het bedrijf actief is. Zo zijn er branches, zoals de horeca, waarbij banken extra kritisch zijn. Zandsteeg: “Voor de crisis waren banken wel erg soepel in het verlenen van kredieten aan bedrijven. De eisen die banken nu stellen, zijn nog hetzelfde als voor de crisis. Ze worden nu alleen strenger toegepast”. ABN AMRO onderschrijft deze stelling in hun rapport Groeien met krediet. “Het is de verdrietige maar ware boodschap dat in de jaren voor de crisis vaak te ruimhartig krediet is verstrekt”. Dat het lokale MKB het zwaar heeft, onderschrijft ook de voorzitter van MKB Den Haag, Gert van der Houwen. “Het feit dat de overheid bespaart, heeft direct gevolgen voor de ondernemers in de regio. Opdrachten vanuit de overheid nemen af, ambtenaren wor-

den ontslagen en besteden dus minder”. Een bijkomend probleem zijn de oplopende betaaltermijnen. Zandsteeg: “Zowel bedrijven als de overheid betalen hun rekeningen later. Het gevolg is dat kleine ondernemingen in liquiditeitsproblemen komen. Banken zijn erg huiverig om krediet te verstrekken om deze problemen op te lossen. Vaak worden deze liquiditeitsproblemen gezien als voorbode van faillissement”. Website Veel ondernemers kloppen voor financiering aan bij de lokale banken, maar die openen lang niet altijd hun deuren. Ondernemers kunnen met klachten over kredietaanvragen terecht bij de website Ondernemerskredietdesk. nl. Deze website is aan het begin van de crisis opgericht door MKB Nederland, VNO-NCW en de Nederlandse Vereniging van Banken. Willem Overbosch, directeur van de kredietdesk vertelt: “Ruim 1600 ondernemers hebben zich al gemeld. Velen worstelen met het vergroten van het werkkapitaal. Het grootste deel van het benodigde krediet ligt tussen de € 5.000 en € 100.000. Vaak staat er tegenover de kredietaanvraag te weinig zekerheid. Banken lopen dus grotere risico’s met het verstrekken van deze leningen”. Ook de financiële instellingen onderkennen de behoefte van bedrijven aan liquiditeit in deze economische tijden. “Cash is king”, zo stelt Harry Wientjens, directeur Marketing van de Rabobank Den Haag. In tegenstelling tot de Kamer van Koophandel en MKB Den Haag ziet Wientjens juist een groei in het aantal kredietverstrekkingen. “Het marktaandeel van de Rabo-

bank op financieringsvlak is in 2010 gegroeid.” Zowel ING, ABN AMRO als Rabobank wijzen er nadrukkelijk op dat goede ondernemers met heldere prognoses nog altijd kunnen rekenen op krediet. Natuurlijk wordt elke aanvraag wel nauwlettend geanalyseerd. “De risicocomponent van de onderneming is belangrijk in de beoordeling van de kredietaanvraag”, vertelt Wientjens. In de beoordeling van de financieringsaanvraag is de kwaliteit van het ondernemersplan doorslaggevend. Een goede ondernemer denkt na over hoe hij zich onderscheidt van de concurrentie en hoe tegenslagen worden overwonnen. Microkrediet Naast kredietverstrekking door banken hebben ondernemers ook alternatieven voor financiering van hun bedrijf. Een voorbeeld is het microkrediet. Kleine bedrijven hebben vaker moeite met het verkrijgen van financiering. Banken kunnen moeilijker de risico’s inschatten en zijn daarom terughoudend in het verstrekken van krediet. Speciaal voor deze groep ondernemers is kredietverlener Qredits

“Het is de verdrietige maar ware boodschap dat in de jaren voor de crisis vaak te ruimhartig krediet is verstrekt”

opgericht door de Stichting Microkrediet Nederland. Deze organisatie stelt kredieten tot 35.000 euro ter beschikking. Gert Zandsteeg, directeur KvK Den Haag: “In Den Haag hebben ondernemers veel interesse in microfinanciering. Het aantal aanvragen is enorm gestegen. Uit de cijfers blijkt dat de continuïteit van bedrijven met microfinanciering beter is dan ondernemingen zonder deze financieringsvorm”. Uiteraard kunnen bedrijven voor financiering ook terecht bij private investeerders. De overheid heeft een fiscale regeling in het leven geroepen om private investeringen te stimuleren. Zo krijgen geldschieters een heffingskorting op de inkomstenbelasting. Daarmee profiteren zij maximaal acht jaar lang van de vrijstelling voor de vermogensrendementsheffing. Natuurlijk is voorkomen beter dan genezen. Streng debiteurenbeleid kan helpen om de financiële problemen te voorkomen. De ING waarschuwt dat facturen juist in de zomer langer blijven liggen. Om liquiditeitskrapte en betalingsrisico’s te beperken, is het zaak om hier als ondernemer juist in deze periode extra alert op te zijn. Door tijdig te factureren, bijvoorbeeld wekelijks, krijg je het geld eerder binnen. Er is nog een andere mogelijkheid om het risico van slecht betalende klanten te beperken. Bij het zogenaamde ‘factoring’ wordt de debiteurenportefeuille uitbesteed aan een extern bedrijf. Dat zorgt vervolgens voor de afhandeling van de debiteuren. Het externe bedrijf neemt de afhandeling van debiteuren over en ontvangt daarvoor meestal een percentage van de omzet.


9

varia<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

Bezwaar natuurbeschermers

Gemeente wil ‘natuur’ degraderen tot ‘groen’ De gemeente wil in nieuwe ruimtelijke plannen de bestemming ‘natuur’ beperken tot uitsluitend Europees beschermde gebieden, zoals de duinen. Andere gebieden met natuurwaarden vallen dan onder de bestemming ‘groen’, die echter minder bescherming biedt. Dat roept verzet op. Door Hans Schmit

Zes ‘groene’ verenigingen en de Vrienden van Den Haag dringen er in een brief aan het college en de gemeenteraad op aan in bestemmingsplannen en beheersverordeningen de bestemming ‘natuur’ niet verder te beperken, maar toe te kennen aan alle onderdelen van de Stedelijke Ecologische Hoofdstructuur (SEH). Dit is volgens de organisaties in overeenstemming met het huidige gemeentelijk groenbeleid, zoals dat is vastgelegd in het beleidsplan ‘Groen kleurt de stad’ en de nota Ecologische Verbindingszones. Deze zones verbinden de zogeheten kerngebieden en vormen daarmee samen de ecologische hoofdstructuur. Ook strookt het pleidooi van de organisaties met eerdere, recente bestemmingsplannen waarin delen van de SEH wel als ‘natuur’ zijn aangeduid, zegt Kees Fokkens van de Haagse afdeling van de KNNV, de vereniging voor veldbiologie: “Wethouder Marnix Norder van stadsontwikkeling wil de bestemming ‘natuur’ nog uitsluitend toekennen aan Natura 2000-gebieden. Deze genieten Europese bescherming omdat ze zeldzaam en bedreigd zijn. In Den Haag vallen daar de duinen onder: de Oostduinen, het Westduinpark en de Westduinen met Solleveld. In de recente bestemmingsplannen Wateringseveld, Bloemenbuurt en Duttendel hebben echter ook delen van de SEH een natuurbestemming gekregen. Hetzelfde geldt voor de beheersverordening Wittebrug-Westbroekpark”. Voorbeeld Ook in andere gemeenten in de regio is de bestemming ‘natuur’ gegeven aan gebieden zonder de beschermende status die de Europese richtlijn Natura 2000 biedt. Kees Fokkens: “Neem het fraaie landgoed Clingendael. Dat ligt binnen de gemeente Wassenaar en

Het landgoed Clingendael wordt door de gemeente Wassenaar wel als ‘natuur’ bestempeld. > Foto: Den Haag Marketing/Jurjen Drenth

heeft in het bestemmingsplan voor het buitengebied van Wassenaar de bestemming ‘natuur’ gekregen. Wat net over de gemeentegrens ‘natuur’ is, kan bij ons natuurlijk niet ‘groen’ zijn. Laten we een voorbeeld nemen aan Wassenaar”. Volgens Kees Fokkens vormen de grote Haagse groengebieden ‘natuur met een grote recreatieve functie’. Fokkens: “Waarin verschillen de Bosjes van Poot met bijvoorbeeld Meer en Bos of de Scheveningse Bosjes? Het enige is dat de Bosjes van Poot door hun ligging Natura 2000-gebied zijn en dus volgens de gemeente ‘natuur’. Meer en Bos en de Scheveningse Bosjes vallen niet onder Natura 2000 en hebben dus volgens de gemeente de bestemming ‘groen’”. “De beperking van de bestemming ‘natuur’ leidt ook tot onduidelijkheid. Neem de Haagse Beek, het pronkstuk van de ecologische verbindingen in Den Haag. Het deel dat in de Bloemenbuurt ligt, is bestemd als ‘natuur’, het deel in de Vogelwijk is in een oud plan ‘groenvoorziening’ en voor het deel in de Bomenbuurt is een bestemmingsplan in voorbereiding. Dus dat krijgt de bestemming ‘groen’. Wees consequent en geef, aansluitend aan de Bloemenbuurt, de rest van de Haagse beek ook een natuurbestemming”. In een brief aan de gemeenteraad schrijft wethouder Norder dat het nieuwe beleid is ingegeven door de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen 2008, een landelijk voorgeschreven regeling. Volgens de ‘groene’ verenigingen staat in deze re-

geling echter niet dat de bestemming ‘natuur’ uitsluitend en alleen aan Natura 2000-gebieden kan worden toegekend. Onder de hoofdgroep ‘natuur’ in de regeling vallen natuurgebieden en ecologische verbindingszones. Onjuist Norder schrijft voorts in zijn brief dat ecologische waarden binnen de bestemming ‘groen’ voldoende worden beschermd en dat door een aantal subbestemmingen te onderscheiden, zoals bos, landgoed, park of tuin, maatwerk kan worden geleverd voor het specifieke karakter van een groengebied. Ook dat is onjuist, schrijven AVN, KNNV, IVN, Haags Milieucentrum, Haagse Vogelbescherming, Egelopvang en Vrienden van Den Haag. De landelijke regeling noemt onder de hoofdgroep ‘groen’ alleen: beeldbepalende boom, groen(voorziening), monumentale boom, park en plantsoen. Volgens Kees Fokkens worden de natuurwaarden binnen de bestemming ‘groen’ niet in dezelfde mate beschermd als bij de bestemming ‘natuur’: “Bij natuur richt je je op het behouden en ontwikkelen van natuurwaarden. Dat heeft gevolgen voor het beheer. In natuur moet je bij het maaibeheer rekening houden met planten en dieren en maai je één keer per jaar. Een gazon in een park mag je bij wijze van spreken elke week maaien. Het maakt verschil of je een hoog gebouw neerzet bij ‘natuur‘ of bij ‘groen’: in het eerste geval moet je rekening houden met de invloed van wat je bouwt op de natuurwaarden”.

stadsgroen

Vredespaleis

Tegelijk met het leggen van de eerste steen van het Vredespaleis werd een begin gemaakt met de aanleg van de buitenruimte van dit carrévormige gebouw. De Engelse tuin-en landschapsarchitect Thomas H. Mawson was een veelbesproken vakgenoot die erom bekend stond geen enkele ontwerpcompetitie te willen missen. Hij won het concours en met de realisatie van deze tuin verwierf hij eindelijk roem en bevestiging van zijn kunnen. Het ontwerp uit 1908 heeft de puurheid van een classicistisch grondplan en is inhoudelijk gebaseerd op de tra-

Na ruim dertig jaar snoeien en groeien rijst bij de directeur van het Vredespaleis de vraag: ‘Hoe hoog zouden de hagen in de tuin eigenlijk moéten zijn? ditie van de Arts & Craftsbeweging. Deze groepering verkondigde eenvoud, schoonheid en ambachtelijkheid als de peilers van ware kunst, een tegengeluid in een industrieel tijdperk vol lelijke massaproducten. De eenvoud is goed te zien bij de vormgeving van de grote vijver, maar ook in de keuze voor de lage heesters, de boomsoorten met het kleine blad en het bewust beperkte kleurenpalet van de bloeiende planten.

De relatie tussen het gebouw en haar omgeving wordt bevestigd door het visueel voortzetten van de assen van het paleis tot in de tuin. Riante terrassen vormen een uitnodiging om de stap naar buiten te nemen. Het ontwerp bevatte oorspronkelijk ook een vredesfontein en een vredestempel, deze zijn wegens budgetoverschrijdingen echter geschrapt. Als in 1977 een nieuwe vleugel aan het paleis gebouwd wordt, gaat dit ten koste van de ‘patte d’oie’, het vijf-assig lanensysteem waarbij de uitwaaierende paden op een halve cirkel bij elkaar komen. Het Haagse echtpaar Canneman-Philipse ontwerpt op deze plek een nieuwe, naar binnen gerichte tuin, die door een as de relatie tussen het gebouw en de bestaande tuin terughaalt. Na ruim dertig jaar snoeien en groeien rijst bij de directeur van het Vredespaleis de vraag: ‘Hoe hoog zouden de hagen in de tuin eigenlijk moéten zijn? Eenvoudig laag, in de geest van Mawson, of hoog, zodat de intimiteit van het ontwerp van Canneman prevaleert?’. Het antwoord ligt in de bewaarde doorsnede van de ontwerpen. Daar vormt het centraal gelegen waterbassin het middelpunt. Van daaruit lopen de trappen omhoog. De binnenste haag is dan het hoogst en vormt een intieme tuinkamer. Als men de trap oploopt en dus verder ‘naar buiten’ gaat, worden de hagen lager. Je krijgt stap voor stap een overzicht over de volledige tuin. Wendy Hendriksen >Meer columns en een boek op www.wendyhendriksen.nl

juridisch

Fiscale aspecten vrijwilligerswerk

Veel Nederlanders zijn actief in het vrijwilligerswerk. Dat gebeurt op een breed terrein. Door al die activiteiten houden wij onze samenleving leefbaar en vitaal. Wat velen zich niet realiseren is dat er ook juridische en fiscale aspecten aan dat vrijwilligerswerk verbonden zijn. Het gaat mij nu niet primair om de onbelaste vrijwilligersvergoeding, maar meer de aansprakelijkheden of de fiscale risico’s die stichtingen en verenigingen kunnen lopen. Ernst&Young heeft daar een boekje over uitgebracht onder de naam ‘Fiscale aspecten en bestuurdersaansprakelijkheid bij verenigingen en stichtingen’.

Eén van de fiscale aspecten waar een (on) bezoldigd bestuurslid van een stichting of een vereniging mee te maken kan krijgen, is de vennootschapsbelasting. Zo is een stichting of vereniging belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting, indien en voor zover zij een onderneming drijft. In de jurisprudentie van de Hoge Raad is uitgemaakt dat er sprake is van het drijven van een onderneming. Dat is het geval, wanneer er een organisatie van kapitaal en arbeid is die deelneemt aan het economisch verkeer met het oogmerk om winst te maken. Er is in de regel al snel sprake van een organisatie

van kapitaal en arbeid. Een kantoor en een kleine staf zijn al voldoende. Aan het economisch verkeer wordt ook al snel voldaan, wanneer er prestaties worden verleend. Vaak staat er in statuten van de vereniging of de stichting dat er sprake is van een ideëel doel. Ten onrechte wordt dan door veel bestuurders de conclusie getrokken dat geen sprake is van commerciële activiteiten. Juist wanneer een activiteit structureel tot een batig saldo leidt en aan de andere voorwaarden (organisatie van kapitaal en arbeid, deelname aan het economisch verkeer) is voldaan, kan dat toch leiden tot belastingplicht. Zo werd een stichting die het mogelijk maakte voor kunstenaars om inspiratie op te doen in de belastingheffing betrokken. De stichting kreeg bijna uitsluitend subsidie van het rijk. Maar vanwege het feit dat de stichting ook eigen inkomsten genereerde, stelde de fiscus dat er sprake was van het drijven van een onderneming. Dat zou tot volledige belastingplicht moeten leiden. Vanuit de

burger gezien is dat een vreemde situatie. Burgers betalen belasting. De overheid herverdeelt dat geld, ondermeer door subsidies toe te kennen. Dan gaat diezelfde overheid het batig saldo vervolgens deels wegbelasten. Dat wordt niet altijd begrepen, omdat de politiek sommige gesubsidieerde instellingen terecht maant om ‘ondernemerschap’ te tonen. Uiteindelijk worden dit soort gevallen in de praktijk, na langdurige processen en soms procedures, wel opgelost. Dat komt ondermeer, omdat de wetgever twee interessante faciliteiten in de wet heeft opgenomen die soms als vluchtheuvel voor daadwerkelijke belastingplicht kunnen dienen. In de ene situatie kan onder bepaalde omstandigheden een beroep worden gedaan op een vrijstelling voor een limitatief opgesomde groep instellingen (bijvoorbeeld bibliotheken, verzorgingstehuizen etc.). Aan de andere kant is er een vrijstelling voor instellingen waarbij het streven naar winst geheel of bijna geheel ontbreekt en bij welke de beharti-

ging van een algemeen maatschappelijk of sociaal belang op de voorgrond staat. Het is daarbij wel van belang dat de winst hoofdzakelijk (70%) wordt gemaakt met behulp van arbeid die door vrijwilligers wordt verricht (om niet of tegen een lagere vergoeding). Deze laatste vrijstelling heeft echter veel voeten in de aarde. Er moet heel wat rekenwerk aan te pas komen. En ze biedt alleen soelaas, wanneer de winst in het jaar niet meer bedraagt dan € 7.500, dan wel in het jaar en de daaraan voorafgaande vier jaar samen niet meer bedraagt dan € 37.500. Naast het rekenwerk moeten ook de feitelijke omstandigheden minutieus worden omschreven. De wetgever heeft versoepelingen aangekondigd, maar daar is inhoudelijk verder niets over bekend. Politiek Den Haag houdt het kruid droog tot Prinsjesdag. Marnix van Rij Belastingadviseur bij Ernst & Young www.ey.nl


10>Zomerserie: Den Haag Ondergronds

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

Muziekkelder L

‘Een grot

Het Vredespaleis, het stadhuis, d programma’s als Google Earth bl Maar er is toch nog een kant van dalen wankele trappen af, opene gezicht van de stad. Deze week:

Terug in d

Voordat Marijke met de scepter zwaaide, was debreuk. Inmiddels werkt ze in de zorg, waar opgebouwd goed van pas komt. Het kroeglev gezeten, maar ik wil niet terug. Veel stamgas precies de datum waarop ik Lokaal Vredebreu een disco: Disco2000. Deze stond al twee jaa Oldtimer. De eigenaar vroeg of ik het kon uitb muziek in het weekend. We hadden ook dicht Roemer, Bart Chabot en ook Pierre Wind. Het zaterdag te doen, maar het liep goed”. Ongev zich steeds meer te profileren als muziekkelde Van Ierse Folk tot Flamenco. Aan de bluesavo jaren samengewerkt met Jan Pet. Zijn overlijd Lokaal Vredebreuk, maar ben voor de herdenk geraakt toen Marijke, de eigenaresse, een sta vertelde ze me. ‘Ik heb twee jaar met hem gew weer even eigenaresse en schrok me dood toe een fenomeen, met liefde voor muziek. Een ev bijvoorbeeld uit eigen zak. Jan had er alles voo

Vooral de jamsessies vallen in de smaak bij de stamgasten.

Een meisje van in de twintig hangt een beetje op de trap. Lachend roept ze nog iemand na, die net langs haar naar boven liep. Dit meisje is duidelijk thuis in het kroegencircuit dat de Papestraat zo levendig maakt. Ze groet iedereen die langskomt. Daar moet Lokaal Vredebreuk het ook van hebben. Plus het krijtbord waar elke dag weer een nieuw bandje wordt aangekondigd. De kroeg zit namelijk in de kelder. Wie naar Lokaal Vredebreuk komt, kent het ècht. Want de handicap van deze kroeg is ook meteen zijn kracht: het is één grote familie. Wij zijn nog geen onderdeel van fami-

Jan Pet is nu vereeuwigd in de rooklounge v

Je hoort geen muziek, geen dronkenmanstaal. Wanneer passanten langs muziekcafé Lokaal Vredebreuk lopen, worden ze niet getrokken door feestgedruis. Ze gaan eerder naar de Paap of ’t Hoekpandje, die al lonken. Want dáár is de drukte vanaf ’t eerste ogenblik zichtbaar. Nee, Lokaal Vredebreuk is anders. De mensen die hier komen, zijn bijna familie. lie Vredebreuk. Alleen wat telefonisch contact is vooraf gegaan aan een bezoekje aan deze kelder. Wat onwennig lopen we op het meisje af. “Marijke?”, vraag ik. Het meisje glimlacht. “Nee, dat is mijn moeder. Ik ben Iris”, ver-

welkomt ze ons. “Marijke staat achter de bar, je ziet haar vanzelf”. We dalen daarom maar de trap af. Alsof je voor het eerst bij je schoonfamilie op bezoek komt. Zouden wij uit de toon vallen in deze familie, of valt het

mee? Gelukkig blijken de vaste gasten heel divers: van oude rocker tot yup. Marijke is het centrale middelpunt van alle diversiteit. Met een gulle glimlach tapt ze een biertje. “Wat een mooi strikkie”, complimenteert één

van de stamgasten haar in onvervalst Haags. Het roze strikje is ook niet te missen. Marijke glimlacht en tapt weer een volgende bestelling. Zodra we aan de bar gaan zitten, komt ze naar ons toe. We vertellen haar dat we al kennis hebben gemaakt met haar dochter. Ze straalt als we het voorval vertellen. “Ja, onze stemmen lijken zoveel op elkaar. Zelfs haar vriend haalt ons wel eens door elkaar als hij hiernaartoe belt”, grinnikt ze. Marijke en Iris zijn nu twee jaar eigenaar van Lokaal Vredebreuk. Veel is nog hetzelfde: de stamgasten, de entourage, de aandacht voor live muziek.


Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

11

Zomerserie: Den Haag Ondergronds<

Lokaal Vredebreuk

ote familie die nooit stopt met groeien’ Door Miranda Fieret. Foto's: Jurriaan Brobbel

de achtertuin van de buren: door lijft vrijwel geen plek geheim. n Den Haag die onontdekt is. We en luiken: op zoek naar een ander Lokaal Vredebreuk.

de tijd

s Elly ten Have uitbaatster van Lokaal Vrede mensenkennis die zij in alle jaren heeft ven mist ze niet. “Ik heb 35 jaar in de horeca sten van toen zie ik nog steeds. Ik weet nog uk kreeg: 12 juni 1982. Daarvoor was het ar leeg. Ik werkte tegenover het pand, in de baten. Ik organiseerde bluesavonden, livetersavonden met Adriaan Bontebal, Astrid t was een rare gok om deze avonden op de veer twintig jaar geleden begon Vredebreuk er. “We hadden bijna elke dag live muziek. onden heb ik goede herinneringen. Ik heb den kwam onverwacht. Ik was al weg bij king even terug geweest. Het heeft me diep ap voor mij opzij deed. ‘Voor jou is het anders’, werkt, jij meer dan twintig jaar’. Ik voelde me en ik ineens de muurschildering zag. Jan was venement als Zuiderpark Blues betaalde hij or over”. Marijke, eigenaresse van Vredebreuk, is de quizmaster deze dinsdagavond.

van de kroeg.

Toch probeert ze langzaamaan haar stempel op de kroeg te drukken. “Er komen nog steeds nieuwe mensen, we hebben alles een opknapbeurt gegeven en vanavond hebben we de eerste editie van onze pubquiz”, vertelt ze. De bardame pur sang is even afgeleid. Ze ziet weer een nieuw gezicht haar kroeg betreden. “Hey kanjer!”, roept ze hem toe. Rookhol Het is dinsdagavond, maar Lokaal Vredebreuk zit flink vol. Zeven teams heeft Marijke al geregistreerd. Gek genoeg zitten de meeste mensen niet

aan de bar. En ook niet aan de tafeltjes die her en der verspreid staan in de ruimte. Neen, het merendeel van familie Vredebreuk zit in het rookhol. ‘Rooklounge’, noemt de uitbaatster het liever. Netjes afgesloten met een glazen wand, lijkt dit het meest populaire gedeelte van de kroeg. Marijke zucht. “Ik had beter dáár het rookvrije gedeelte kunnen maken en de rokers de rest van de kroeg kunnen geven. Niet normaal”. Onze fotograaf haalt zijn schouders op. Het is net als met een feestje thuis: uiteindelijk staat iedereen in de te krappe keuken. Marijke knikt bevestigend. De uitbaatster heeft haar sporen in het kroegleven inmiddels wel verdiend. Lange tijd stond zij achter de bar. “Het begon zo af en toe, in de avonduren. Ik deed het werk puur voor de lol. Inmiddels kan ik niet meer zonder. Eerst dacht ik dat ik te oud was om een eigen kroeg te beginnen. Toch heb ik de stap gewaagd. Bovendien is mijn dochter Iris ook een horecadier, dus waarom niet? Uiteindelijk heb ik Lokaal Vredebreuk in 2009 overgenomen”. Het karakter van de kroeg lieten de dames onveranderd. “Muziek is hier heel belangrijk. Dat willen we graag voortzetten. We hebben live optredens en muziekavonden waarbij een sessieleider alles professioneel begeleidt”. Er komen heel wat Haagse muzikanten. “Hier krijgt nieuw talent de kans. De band Pleen treedt hier bijvoorbeeld re-

gelmatig op en heeft vorig jaar nog de popprijs gewonnen voor aanstormend talent”. Ook coverbands komen vaak in deze muziekkelder. De Rockdiva’s zijn kind aan huis. “We gaan soms zelfs mee op tour”. Stamgasten De stamgasten van Lokaal Vredebreuk zijn niet snel in een hokje te plaatsen: jong, oud, van bluesliefhebber tot punker. Alles is wel vertegenwoordigd in de kelder van de Papestraat. Iemand die al jaren in de kroeg komt, is ook bij deze eerste editie van de pubquiz aanwezig. Harold Verra is onderdeel van het ‘Schedelbreukcollectief ’. In deze hoedanigheid organiseert hij tweemaal per jaar een popquiz. “En nog eens twee keer in de Huppel”, vult Harold aan terwijl hij een laatste wolk rook uitblaast. Hij valt meteen op in de ‘rooklounge’, met zijn seventies-bril en rockoutfit. Hij zit tegenover een schildering van een grijze man, Jan Pet zo blijkt. “Deze schildering is ter nagedachtenis”, vertelt Harold. “Vorig jaar is hij overleden”. Het verhaal achter Jan Pet moet even wachten. Marijke roept vanachter de bar. De teams moeten zich verzamelen. De eerste ronde gaat beginnen. Na een aantal lastige vragen – In welk stuk fruit zitten de meeste calorieën? – vervolgt Harold zijn verhaal aan de bar. “Vorig jaar is Jan Pet is overleden. Hij deed veel voor de Haagse blues. Hij

is de grondlegger van Hofstad Blues. De meeste mensen kennen hem van hier, van Lokaal Vredebreuk. Elke donderdag was dit zijn plekje”. Jan Pet kreeg op 64 jarige leeftijd een hartaanval. Hij was te herkennen aan zijn onafscheidelijke sjekkie, een biertje in de hand, baard, gekleed in spijkervest en de eeuwige pet. “Zijn as is hier in de straat uitgestrooid. De herinnering aan hem blijft bestaan. Zo is er een speciale Jan Pet Bokaal in het leven geroepen door zijn dochter”. Maar alleen terugblikken naar hoe het vroeger was, doet Verra niet. “Lokaal Vredebreuk kijkt ook naar de toekomst. Sinds de kroeg is overgenomen, komt er ook jonger publiek”. Hij haalt zijn schouders op. “Ik heb er niet direct iets mee, maar vind het wel leuk dat er zoveel diversiteit is. Er hangt hier een gevoel van saamhorigheid”. Bluesopa Ook de jonge garde vindt juist dit zo mooi aan de muziekkelder. Het team ‘Sexy Accidents’ zit aan een tafeltje, te wachten op de volgende ronde quizvragen. “Sexy Accidents, dat zou nou een goede bandnaam zijn. Jammer dat we A-muzikaal zijn”, zeggen twee teamleden lachend. De Sexy Accidents vertegenwoordigen de jonge garde in deze kroeg. “We slepen al onze vrienden hiernaartoe”. Volgens het team is iedereen welkom. “Van tachtigjarige bluesopa tot mensen in

ADO-uniform. Het enige dat je wel gemeen moet hebben, is de passie voor muziek”. Vooral de blues- en jamsessies vallen bij de stamgasten in de smaak. “Je kan er in je eentje heengaan en aan het einde van de avond heb je er vijf vrienden bij. Als één van de stamgasten jarig is, wordt dat op het bord buiten gezet en zamelen ze geld in om een cadeau te kopen. Het is één grote familie die nooit stopt met groeien”. We vragen het team naar de teksten, die boven hun hoofd op de balken gekalkt zijn. Namen, kreten: elke keer wanneer je een blik op het plafond werpt, kom je weer iets nieuws tegen. “Meestal mag je er wat op schrijven als je hier vaak komt, of iets moois hebt meegemaakt”. We moeten weer verder. Marijke is streng. De volgende ronde van de pubquiz gaat beginnen. “En o wee als ik een mobieltje zie. Er wordt hier niks opgezocht”, zegt ze scherp.

Op woensdag 31 augustus is er weer een nieuwe Popquiz in Lokaal Vredebreuk. Voor meer informatie: www.lokaalvredebreuk.nl


12>Cultuur

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

Liedjesjager toont trots zijn buit Frontman Maurits Westerik van rockband GEM was de voorbije jaren nauwelijks op het podium te zien. In stilte sloop en kroop hij jagend rond op zoek naar nieuwe liedjes. Westerik schoot raak en hij keerde terug. In Supermarkt presenteert hij donderdag 25 augustus zijn buit: Hunters Go Hungry. Door Theodore Pronk

Hunters Go Hungry is drie jaar na het verschijnen van het laatste album weer een ‘echte’ GEM-plaat. Het vorige, een verzamelaar, bevatte geen nieuw materiaal en dat is nu juist waar Westerik de afgelopen jaren naar op zoek ging. “Qua succes en singles ging het steeds beter, maar we bleven hetzelfde doen. Het werd een routine. Dat hoeft niet per se erg te zijn, maar na drie platen had ik het wel even gehad en vond ik het tijd om even rust te nemen en opnieuw te beginnen”. GEM verdween dus van de podia en Westerik nam alle tijd om inspiratie op te doen. Met zijn gitaar op zijn rug als een jachtgeweer struinde hij door onder meer Duitsland, Frankrijk, Vlieland en Terschelling. “Dat zijn niet heel bijzondere plekken ofzo …. Bovendien kom ik daar al jaren, maar het voelde echt alsof ik met mijn gitaar als wapen ging jagen naar nieuwe muziek”. De reislust werd beloond en Westerik schreef het ene na het andere nummer zonder erbij stil te staan of ze tezamen wel een rond album zouden opleveren. “Als ik nu naar de plaat luister zijn het wel allemaal heel verschillende liedjes. Het zijn aparte hoofdstukjes geworden die samen een

muzikale collage zijn van mijn reizen”. Westerik verbleef voornamelijk in wat nevelige gebieden zoals Freiburg en de Franse Jura en dat heeft volgens de muzikant absoluut een weerklank op de melodieën en de zangpartijen gehad. “Het liedjesschrijven ging helemaal vanzelf. Freiburg is een heel rustige stad, hoog in de bergen en met riviertjes. Dat hoor je terug in de muziek. Die is rustiger. Tegelijkertijd houd ik ook van de drukke stad. Als ik daar schrijf, komt er echt iets anders uit. Het schakelen tussen gemoedsrusten is voor mij geen haat-liefdeverhouding, maar het is hoe ik leef. Het is dan ook heel prettig dat ik vanaf mijn huis in Utrecht binnen tien minuten in het bos ben”. Frappant is dat de single van GEM over een plek gaat waar Westerik in al zijn reislustigheid niet is geweest. “Het viel me op een gegeven moment op dat in platenkast veel nummers staan waar Ohio in voorkomt. In de single ‘Call me down to Ohio’ fantaseer ik over hoe het daar moet zijn, want als zoveel artiesten erover schrijven, moet het wel speciaal zijn”.

Beeldproject Het nieuwe album van GEM is nu weliswaar klaar, maar dat betekent nog lang niet dat het Hunters Go Hungry-project daarmee ook is voltooid. Zo probeert de band momenteel bij wijze van experiment via de website www.voordekunst.nl voldoende donateurs te vinden voor de realisatie van een beeldend kunst project dat uit de zwerverijen van Westerik is ontstaan. “In de muziek gaat het altijd om een single en een

plaat, maar toen ik kunstenaar Bas Koopmans tegenkwam, ontstond het idee om ook beelden te maken van de plekken waar ik ben geweest. Hij vindt zichzelf als kunstenaar ook een soort jager. Het project bestaat uit ‘stad’, ‘platteland’ en ‘eiland’ . De bedoeling is dat Bas op de plekken waar ik ben geweest gaat jutten en met de spullen die hij daar tegenkomt installaties gaat maken. Eén reis hebben we al gemaakt. De hele route is gefotografeerd en moet uiteindelijk op onze website te zien zijn”.

Of het beeldproject ook in zijn geheel zal worden uitgewerkt, is nog maar te bezien. De financiering via voordekunst is namelijk nog lang niet helemaal rond terwijl de sluitingsdatum op 23 augustus is vastgesteld. “We blijven waarschijnlijk wat langer in de lucht. Voordekunst wilde graag iets met een band proberen, maar dat blijkt in de zomermaanden wat lastig. Als we straks weer veel spelen met het nieuwe album zullen meer mensen het project wel gaan leren kennen en kunnen we het ook gaan doen”. GEM snakte naar nieuwe invloeden, nam de tijd om een nieuwe plaat te maken en gaat dus weer spelen. Hongerig naar podium en publiek gaan Westerik en zijn mannen met in hun koffers een lekker klinkend nieuw repertoire op reis door het land om te laten horen waar de stilte goed voor is geweest. “Nu is het aan het publiek om mijn reis zelf te ervaren”. GEM, donderdag 25 augustus, 21:30 uur, Supermarkt, entree: gratis.

Maurits Westerik van GEM zocht in de natuur naar inspiratie. > Foto: Titia Hahne

Publiek bepaalt wanneer de lichten uitgaan voorstelling te verstoren. Niemand kan in de wirwar van kabels immers herleiden om welke schakelaar het gaat. Aan Westra Hoekzema de taak om een gevoel van solidariteit teweeg te brengen.

Door Babeth Knol

Eens in de zoveel tijd, zoals voor de wereldwijde milieuactie ‘Earth hour’, wordt iedereen opgeroepen om voor korte tijd het licht uit te doen, om ons bewust te maken van energieverbruik. Ook in Duitsland, waar theatermaker David WeberKrebs de oproep toevallig in de krant zag. “En dan?” Vroeg hij zich af. “Wat gebeurt er als een familie besluit om hier aan mee te doen? Gaan zij ook in het donker door met praten? Is het stil, waar denken zij aan?”. Over die situatie gaat de voorstelling ‘Tonight, lights out’, die Weber-Krebs voor en met het publiek van theater Zeebelt maakt. Iedereen in de zaal krijgt een schakelaar, die is verbonden met evenveel gloeilampen. Daarmee kan het publiek aan het einde van de voorstelling het licht uit doen, zodat ook in Zeebelt duisternis ontstaat. Tenzij iemand besluit om zijn schakelaar niet om te halen. “Het wezenlijke van de voorstelling zit voor mij in de spanning van dat moment. Lukt het de acteur die het verhaal vertelt (Maarten Westra Hoekzema) om de aanwezigen te overtuigen? En hoe reageert het publiek op die beïn-

Bezoekers van Tonight, ligths out mogen zelf bepalen of ze het licht uit doen.>Foto: PR

vloeding? Wekt die misschien juist rebellie op?”. Door het grote aantal

kabels heeft het publiek de macht om geheel ongezien het einde van de

Stella speelt maand lang op Broadway Jeugdtheatergezelschap Stella Den Haag geeft in januari van het volgend jaar een reeks voorstellingen van ‘Niemand weet, niemand weet’ op Broadway in New York, het belangrijkste theatercentrum ter wereld. Samen met drie andere Nederlandse groepen, - Lejo, Het Filiaal en Theater

Artemis – neemt het Haagse gezelschap deel aan het festival ‘ZOEM! New Dutch Theater’. Dit is georganiseerd door het Nederlands Theater Instituut met steun van het Fonds Podiumkunsten en de vier groepen. Plaats van handeling is het New Victory Theater. De vier gezelschappen spelen er

in totaal 32 keer. Het gaat zowel om schoolvoorstellingen als reguliere uitvoeringen; ook staan nagesprekken gepland. Een deel van het ZOEM!-festival wordt gehoudens tijdens de grootste beurs van podiumkunsten ter wereld, de APAP, waarop veel programmeurs afkomen.

Sjoemelen De voorstelling is gebaseerd op een Egyptisch verhaal over een klein jongentje. Dat jongetje weet door zich te concentreren in het donker een vervuilde wolk boven Cairo te verdrijven en brengt zo het licht in de stad terug. De verduistering van de zaal past in dit verhaal. Maar dat verandert natuurlijk wanneer het publiek anders besluit. “We kunnen altijd nog sjoemelen met de techniek”, grapt Weber-Krebs. Maar ondertussen houdt hij natuurlijk wel rekening met dit scenario. “Wat er dan gebeurt …? Dat gaan we de komende weken uitwerken. Toch blijft het wel spannend. We gaan wel oefenen, met de tekst, en met het verhaal. Maar de hele voorstelling kun je niet repeteren. Die is zo afhankelijk

Ingezonden mededeling

van het publiek”. Ook bij eerdere voorstelling heeft Weber-Krebs de hulp van het publiek ingeschakeld, om hem feedback te geven en te helpen het verhaal verder te verfijnen. Maar zo interactief als ‘Tonight, lights out’ was het nooit. In zijn voorstelling hoopt hij het publiek ervan te overtuigen dat zij gezamenlijk iets teweeg kunnen brengen. Tegelijk zorgt de macht die hij het publiek geeft voor een open einde. Ook de voorstelling als geheel kan nog veranderen. Na de première in Zeebelt gebruikt Weber-Krebs de reacties van het publiek om de voorstelling verder te ontwikkelen. Daarna gaat de voorstelling op tournee. De invloed van het publiek strekt dus een stuk verder dan alleen ‘aan-uit’. Wie wil deelnemen doet er goed aan zich vooraf aan te melden bij Zeebelt – zodat er ook voor u een schakelaar is. ‘Tonight, lights out’ 25 en 26 augustus in theater Zeebelt, De Constant Rebecqueplein 20A, Den Haag www.zeebelt.nl


13

cultuur<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

Tentoonstelling in Gemeentemuseum

De gedurfde ♥ tussen kunst & mode Door Babeth Knol

De grote modecollectie van het Haagse Gemeentemuseum kan door de kwetsbaarheid van de stukken niet continu worden getoond. Om ze toch te laten zien, organiseert het museum regelmatig modetentoonstellingen. In ‘Mode ♥ kunst; een affaire’ staat de kruisbestuiving tussen mode en kunst centraal. Met aandacht voor de rol die mode speelt in het imago van kunstenaars, stofdessins door kunstenaars en op kunst geïnspireerde couture. Tijdens de tentoonstelling geeft ook voormalig mode-ambassadeur van Den Haag Michael Barnaart van Bergen zijn visie op de relatie tussen kunst en mode, in zijn collectie ‘Hommage’. Tot de topstukken van de tentoonstelling behoren creaties van Liberty’s, Sonia Delaunay, Schiaparelli, Yves Saint Laurent en Givenchy. Schiaparelli staat bekend om haar surrealistische ontwerpen, waarbij zij zich liet inspireren door kunstenaars als Jean Cocteau en Salvador Dalí. Met Dalí ging zij ook regelmatig de samenwerking aan, zoals voor haar kreeftenjurk uit 1937, een wit zijden jurk met een grote door hem geschilderde kreeft. Het is één van haar bekendste ontwerpen, waarvan de ontwerpschets in de tentoonstelling te zien is. Sonia Delaunay, vrouw van kubistische schilder Robert Delaunay, begon haar carrière als kunstenaar voor zij zich stortte op kleding en stofontwerpen, waarin ze haar abstracte schilderijen vertaalde naar ritmische ontwerpen van rechthoeken, lijnen, cirkels en kleurvlakken. Het bleek een succesvolle beslissing; uiteindelijk maakte zij meer dan 2.000 stofontwerpen, waarvan een aantal te zien is in de tentoonstelling. Een ander voorbeeld van de invloed van kunst op mode is een jurk van Vivienne Westwood, met stofontwerp door Keith Haring. Maarten Spruyt, die voor het Gemeentemuseum eerder al

de tentoonstelling ‘Voici Paris!’ en ‘Fashion NL’ vormgaf, stelde het geheel van vele voorbeelden samen.

Inspiratiebron Dat kunst en kunstenaars regelmatig als muze en inspiratiebron

lijk verbonden zijn met Mathilde Willink, muze van schilder Karel Willink. Modefotografe Alique maakte voor de tentoonstelling foto’s van modebewuste kunstenaars. Waaronder Petra Heijboer, weduwe

dienen voor de mode moge duidelijk zijn. Maar de affaire is zeker geen eenzijdige – kunst houdt ook van mode. Niet alleen zijn tentoonstellingen over dit onderwerp goed voor de bezoekersaantallen – in 2009 deed de tentoonstelling ‘The art of fashion’ het aantal Vivienne Westwood - Keith Haring (stofontwerp), Jumper, jonge bezoekers van wol, gebreid, Witches collectie 1983, 1984, Collectie het Rotterdamse mu- Gemeentemuseum Den Haag.>Foto's: Alice de Groot seum Boymans van Beuningen bijvoorbeeld met bijna 40% van Anton Heijboer. De details en de kleustijgen – mode helpt kunstenaars om zich ren van haar jurk, haar mantel, haar accessoires, haar panty, maken haar een kunstte uiten en een imago neer te zetten. In ‘Mode ♥ kunst’ wordt ook aan dit aspect werk op zich, ze past als een bonte kameaandacht besteed. In de tentoonstelling leon in haar omgeving. Mode is het ook een ontwerp van ‘modekunstenaar’ verlengstuk van haar kunstenaarschap. Fong Leng, wier creaties bijna onlosmake- Maar niet alleen kunstenaars, ook de ‘ge-

wone vrouw’ slaat aan op de kruisbestuiving tussen de twee kunstvormen. De Mondriaan jurken die Yves Saint Laurent in de jaren 60 ontwierp zijn nog altijd een gewild item op veilingen. In de jaren 60 verkochten op op-art geïnspireerde jurken snel uit in de Bijenkorf. En nu doet voormalig mode-ambassadeur van Den Haag Michael Barnaart van Bergen ongetwijfeld hetzelfde met een hommage aan verschillende kunstwerken in het Gemeentemuseum. Zijn inspiratie is nogal breed, van surrealisme en dadaïsme tot pop-art en abstracte kunst. Gemene deler is voor hem de vrijheid waar deze stromingen voor staan. Daarnaast zijn alle ontwerpen vormgegeven in de fijn gebreide stoffen waar Barnaart van Bergen bekend om staat. Zijn ‘hommage’ collectie is weliswaar geïnspireerd op het museum

Fong Leng, Mantel, Patchwork van leer, eind jaren 70, begin jaren 80.

maar moet ook daar buiten draagbaar zijn. “Ik wil met deze collectie binnen mijn waarden een nieuwe grens opzoeken tussen draagbaarheid en kunst. In de modegeschiedenis waren kledingstukken die als kunst werden aangemerkt wel gewoon comfortabel en draagbaar, zodat vrouwen zich daarmee op straat onderscheidden. Dit idee wil ik nieuw leven inblazen met mijn collectie”. Het is niet voor het eerst dat Barnaart van Bergen een jurk rond een bepaald thema ontwerpt – eerder maakte hij voor Maison de Bonneterie de – robe de résidente – een jurk met in het dessin een oude Haagse stadskaart verwerkt. Een lange jurk voorzien van ingebreide f-sleutels is afgeleid van ‘Le Violon d’Ingres’ (1924) van Man Ray, waarop een vrouw als viool staat afgebeeld. Net als Yves Saint Laurent waagt ook Barnaart van Bergen zich aan twee op Mondriaan geïnspireerde jurken. In navolging van modeontwerpster Elsa Schiaparelli, die op haar beurt de samenwerking aanging met kunstenaars als Salvador Dalí en Jean Cocteau, ontwierp hij een jurk met een trompe l’oeil-motief. Zo is zijn collectie niet alleen een hommage aan kunstwerken, maar ook aan modeontwerpers die eerder de ‘affaire’ aandurfden. Mode ♥ kunst, te zien van 3 september 2011 tot en met 8 januari 2012 in het Gemeentemuseum, Stadhouderslaan 41 Den Haag. Openingstijden: dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur. www.gemeentemuseum.nl

Michael Barnaart van Bergen Hommage-collectie De zes jurken uit de Hommage-collectie zijn vanaf 15 augustus in een gelimiteerde oplage van maximaal 25 stuks per ontwerp verkrijgbaar op de site van de ontwerper en in de museumshop van het Gemeentemuseum. Vanaf 15 augustus is de collectie ook al te zien in de etalage van de Bijenkorf. Wie dit keer misgrijpt, kan het volgend jaar opnieuw proberen; Barnaart van Bergen is van plan de collectie ieder jaar aan te vullen met nieuwe ontwerpen. www.michaelbarnaartvanbergen.com.

Jazz in de Gracht: intiem en gezellig

‘Zelfs met een paraplu is het evenement nog wel te doen’ De Dunne Bierkade zal twee dagen lang niet alleen de avenue culinair zijn, maar op 18 en 19 augustus is het ook volop jazz wat de pot schaft. Het kostte weliswaar wat extra tijd, maar de zevende editie van ‘Jazz in de Gracht’ wordt dan ‘eindelijk’ alsnog een feit. Door Theodore Pronk

Zangeres Lilian Vieira treedt vrijdag 19 augustus op bij Jazz in de Gracht. > Foto: Rob Schippers

Eigenlijk zou ‘Jazz in de Gracht’ al in juni dit jaar plaatsvinden, maar het evenement werd uitgesteld. Organisator Arthur Kloos kon niet anders want de budgettaire problemen waren te groot. “Je merkt dat het crisis is, het ene na het andere festival valt om” , klinkt het wat somber uit de mond van de organisator die al twintig jaar in het vak zit. Voor Kloos die eerder al afstand deed van zijn gastronomisch evenement Eten en Drinken (dat nu zonder hem naar het Rotterdamse Ahoy verhuist) zijn het bittere tijden. Toch zette hij zijn zinnen op het door laten gaan van Jazz in de Gracht. Het budget werd voor de helft gereduceerd en de vierde halte bij de Ooievaart op de route van het festival werd opgeofferd. “We hebben alle bands gevraagd om voor 200 euro te komen spelen. Het blijkt dat ze dat liever doen dan een avondje in een garagebox repeteren zonder publiek”. In afgeslankte vorm wil Kloos van Jazz in de Gracht een succes maken, maar hij is ook realistisch. “Grote namen kunnen we niet betalen. Gelukkig

trekt jazz op zich wel mensen aan. Die zijn wat ouder, daarvoor is in Den Haag wat minder te doen. We hebben dit jaar drie haltes – bij Basaal, De Paas en Paviljoen Doen – waar artiesten 30 minuten optreden. Doordat we zijn verschoven, vallen we buiten The Hague Festivals. Dat is niet zo erg, want anders hadden we op dezelfde dag als Vlaggetjesdag en Roze Zaterdag gezeten. De afgelopen jaren is er gedacht dat dat een groot goed is, maar ik vraag me af of het zo zinvol is om alles in drie weken te persen voor die tien toeristen uit Deventer die een hotel boeken”. Vriendendienst Al ontbreken wegens beperkte budgettaire mogelijkheden de echt grote publiekstrekkers, toch meent Kloos dat zijn festival bijzonder boft met gitarist Stef van Es en pianist Joachim Toth op de schuiten. Daarnaast doet de deelname van zangeres Lilian Vieira, die furore maakte met de formatie Zuco103, de festivalbaas groots glimlachen. “We waren vorig jaar al met haar bezig, maar toen kon ze niet. Dit jaar treedt ze wel op, als vriendendienst”. Zonder de artiesten zou het jazzfestival uiteraard weinig muziek in zich hebben, maar Kloos constateert dat het evenement niet puur afhankelijk is van de programmering. Integendeel zelfs. Muzikanten die op de boot hun uiterste best doen om hun kunnen te demonstreren, moeten er niet vreemd van opkijken als slechts een deel van

de kadeklanten aandachtig luistert. “Het gaat om de hele sfeer. Het grootste deel van de mensen zal niet weten wat voorbij drijft, maar sommigen zullen wat horen waarvan ze denken: daar moet ik een cd’tje van kopen”. De musici moeten zich op de boten schikken in een ondergeschikte rol. “Het is natuurlijk wel anders dan wanneer ze een eigen podium hebben, maar ze komen heus geen aandacht tekort!”. Herfstsymptomen ‘Klein, intiem en gezellig’ moet het festival zijn volgens de organisator die het gelukt is om jazz alsnog door de Haagse grachten te laten varen, maar nog lang niet helemaal gerust is op een goede afloop. Met argusogen worden namelijk de weersvoorspellingen in de gaten gehouden. Waar Schollenpop recentelijk op het Zuiderstrand nog volledig in het water viel en het festival zich beraadt op zijn toekomst, vreest Jazz in de Gracht ook dat vervroegde herfstsymptomen zich zullen laten gelden. “Ten opzichte van het strand hebben wij het voordeel dat je in de cafés kunt schuilen. Zelfs met een paraplu is het evenement nog te doen. Maar als het met bakken uit de lucht komt, heb je een groot probleem”. Jazz in de Gracht. Vrijdag 19 augustus van 18.00 tot 23.00 uur, zaterdag 20 augustus van 16.00 tot 23.00 uur, Dunne Bierkade en Groenewegje, entree: gratis. Meer informatie: www.jazzindegracht.nl


14>sport

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

Van Kijkduin naar het Kurhaus met Kanaalzwemmer Marcel van der Togt De start van vijftig zwemmers aan een wedstrijd voor de Haagse kust markeert voor Marcel van der Togt het begin van een ambitieus plan. Voor de oud-bondscoach afstandzwemmen betekent de race tussen het Kijkduinse Atlantic Hotel en het Scheveningse Kurhaus het begin van een programma om het Haagse wedstrijdzwemmen naar een hoger niveau te tillen. Door Karel van Pelt

“Dit initiatief moet een impuls geven aan de talentontwikkeling in Den Haag. Onze stad heeft voldoende veelbelovende zwemmers maar al decennia lukt het niet meer om die internationaal te laten doorbreken. En daar moet verandering in komen”, vindt de geboren Hagenaar.

Marcel van der Togt bereikte in juli na veertig kilometer zwemmen het Franse Audresselles. >Foto: Creative Images

Het startsignaal van de unieke zeerace, over een afstand van zeveneneenhalve kilometer, valt zaterdagavond om half zeven. Tijdens het evenement selecteert Van der Togt een team van achttien afstandzwemmers waarvan er volgend jaar zes een nieuw Kanaal-estafetterecord moeten vestigen. “Die achttien specialisten gaan een straf trainingsprogramma aan. Er zullen uiteindelijk zes snelle zwem-

mers overblijven die gezamenlijk het wereldrecord estafettezwemmen over Het Kanaal, dat op 6 uur en 54 minuten staat, moeten verbeteren. Bij de voorbereidingen wil ik graag Haagse talenten inzetten. Met hun voorbeeldfunctie moeten zij stadgenoten tot betere zwemprestaties inspireren”, aldus de Haagse duurzwemmer. Die ooit voor een goed doel het IJsselmeer rondde en vorig jaar met het estafetteteam ‘IJsselmeerbikkels’ het veertig jaar oude nationale Kanaalrecord van de ‘Haagse Bluf’-ploeg verbrak. Om vervolgens op 26 juli in veertien uur solo het Nauw van Calais te bedwingen. “Dat was een hele toer maar ik bracht daarmee een jongensdroom ten uitvoer”. Spraakmakend Het idee voor de wedstrijd op de Noordzee ontstond drie jaar geleden tijdens een gesprek met de Haagse afstandzwemmer Jan van Scheijndel. “Jan en ik vonden dat Den Haag toe was een aan spraakmakend zwemevenement. Daaruit ontstond het plan voor een zwemwedstrijd voor de kust. Als voorbereiding op zijn Kanaalovertocht in 1969 had Jan al eens het traject Hoek van Holland-Scheveningen afgelegd. En de afstand tussen Kijkduin en de Scheveningse boule-

Winnaar bij de dames werd de jeugdige Olympisch zwemster Erica Terpstra, die uit handen van een ‘Melkmeisje’ de eerste prijs ontving

vard leek ons wel wat. We zouden het project samen ontwikkelen maar Jan overleed in maart jongstleden. En toen besloot ik om het spektakel samen met Riko Kruit en zwemvereniging DES op poten te zetten”. Als eerbetoon aan het Haagse fenomeen Van Scheijndel ontvangt de winnaar zaterdagavond een naar de voormalige profzwemmer vernoemde bokaal. Filmpje Met het bijzondere initiatief grijpen de organisatoren terug op een wedstrijd die een halve eeuw geleden in de zee bij Scheveningen plaatsvond. Toen overbrugde een groep zwemmers ter gelegenheid van het 50-jarig

bestaan van zwemclub HZ&PC de afstand tussen de Havenhoofden en de Pier. Winnaar bij de dames werd de jeugdige Olympisch zwemster Erica Terpstra, die uit handen van een ‘Melkmeisje’ de eerste prijs ontving. “Dat is nog te zien op een zwart-wit filmpje dat op Youtube staat. Het zijn de enige beelden die van die historische wedstrijd beschikbaar zijn”, weet Van der Togt. Waagstuk De latere staatssecretaris en NOC*NSF voorzitter Terpstra heeft vijftig jaar na dato nog steeds goede herinneringen aan het waagstuk. Wel vond ze het aantal volgboten destijds wat aan de krappe kant. “Daarmee hebben we in het veiligheidsplan, dat door de gemeente bij de vergunningverlening werd goedgekeurd, rekening gehouden. De Reddingsbrigade is zowel op zee als op het strand paraat en we hebben naast hun inbreng nog eens vier extra boten beschikbaar”, meldt Van der Togt. Die hoopt dat de gemeente Den Haag de tweede editie van de wedstrijd, die volgend jaar gepland staat, opnieuw financieel ondersteunt. “We verwachten zaterdag een geslaagde aftrap van een sportevenement dat tot een Haagse traditie kan uitgroeien”.

Ingezonden mededeling

10% 20% 30% 40%50%

FINALE SALE!!

Medi Mondzorg B.V. is een keten van tandartsenpraktijken in Nederland en biedt kwalitatieve tandheelkundige zorg en behandelingen. Uitgangspunten hierbij zijn de wensen en mogelijkheden van de patiënt. Onze organisatie heeft 2 praktijken in Den Haag. Onze praktijk aan het Rijswijkseplein bestaat uit 4 tandartsen, een mondhygiëniste, meerdere (preventie) assistenten en balieassistentes. Er wordt op deze locatie, nauw samengewerkt met Jeugdtandzorg West. In verband met langdurige ziekte van één van onze tandartsassistentes zijn wij op zoek naar een fijne collega voor de functie van:

tandartsassistent (m/v) SINDS 1891

• Den Haag, Spui Gratis parkeren Parkeergarage Stadhuis De uitrijkaart krijgt u bij de receptie van Hulshoff • Amsterdam, Arena • Den Haag, Spui • Leiderdorp, WOOON • Rotterdam, Alexandrium III

www.hulshoffwonen.nl

10% EXTRA KORTING op afgeprijsde toonkamermodellen

Profiel: Patiëntvriendelijk; Representatief en communicatief vaardig; Teamspeler, flexibel; Positieve instelling, loyaal; Doorzetter. Medi Mondzorg B.V. heeft uitstekende primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Voor meer informatie: neem contact op met Joyce Snippe of Anne van der Hidde op telefoonnummer 036-534 71 00. Wil je voor ons werken? Stuur je motivatiebrief en CV zo snel mogelijk naar Medi Mondzorg B.V., Postbus 60092, 1320 AB Almere of via e-mail: sollicitatie@medimondzorg.nl.

w w w. m e d i m o n d z o r g . n l

Acquisitie naar aanleiding van deze advertentie is niet gewenst.

Werkdagen dinsdag en donderdag; Minimaal 1 tot 2 jaar werkervaring; Kennis van Exquise; Voor meer informatie: www.medimondzorg.nl


15

zomerserie: vechters<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

vilan van de loo

Aikodoka Zayd Abdulla:

‘Elke les is een leermoment voor jezelf ’ Op alle vechtsporten die ik ken en bewonder, vormt aikido de uitzondering. De proefles die ik ooit mocht volgen, maakte me snel agressief. En dat terwijl ik stuiterend van blijdschap was begonnen. Dat vertel ik aan Zayd Abdulla, aikodoka in het bezit van de zwarte band. Bedachtzaam zegt hij: “Ja, als je zo geladen binnenkomt, is het niet gemakkelijk”. Daarmee is veel gezegd. Iets over zijn voorzichtigheid, waarin een zachte onverzettelijkheid doorklinkt. Wanneer ik provocerend vraag of aikido eigenlijk wel een serieuze vechtsport is, glimlacht hij. Door Vilan van de Loo

Die vraag hoort hij vaker. Net als de vraag wat je eraan hebt, als er op straat iets gebeurt. Op beide vragen geeft hij antwoord met een herinnering: “In de dojo hadden ze gezegd, dat je op het moment zelf zult weten wat je moet doen. Dat begreep ik niet. Daarom ging ik allerlei scenario’s uitdenken. Wat als er dit gebeurt, wat als er dat gebeurt. Maar het verliep anders. Op een keer zag ik op straat een ruzie. Ik ging er meteen op af, zonder te twijfelen. Het ging heel snel. Een overvaller, een tas die gestolen werd, ik greep gewoon in. Later dacht ik: dat bedoelde de sensei dus. Handelen op het juiste moment, erop gericht zijn de situatie uit te schakelen en niet de tegenstander”. De dief liep geen schrammetje op en de tas kwam uiteindelijk terug bij de eigenaar. Het is een voorbeeld dat hem aanspreekt: niet weggaan, niet erop in beuken. Kalm en krachtig optreden, zoals aikido leert. Met dat uitgangspunt is aikido anders dan boksen of karate. Als ik vraag of Zayd er dan nooit naar verlangt een tegenstander knock out te slaan, kan ik zijn fysieke afkeer van die vraag voelen. “Dat kán niet goed zijn”. Nee, maar daar vroeg ik niet naar. Maar ik begrijp het. Hij wil het niet, dat is eigenlijk belangrijker. Nooit gewild ook, wat blijkt als hij vertelt hoe hij ooit met de sport begonnen is: “Ik ben begonnen bij taekwondo. Dat vond ik mooi om te zien. Trainen vond ik prettig behalve als we aan het einde van de les kwamen waar het eigenlijk om ging, het sparren. Als het even kon, dan .... Na zeven, acht jaar werd ik het zat. Toen dacht ik: òfwel ik ga fanatiek door òfwel ik stop ermee. Ik ging door. Maar als ik iemand in zijn maag raakte, vond ik dat niet leuk. Terwijl de leraar dan vond dat ik vooruit ging. En een keer ben ik vol op mijn neus geraakt door een trap, op zo’n manier dat de leraar keek en zei: ‘ga jij maar even aan de kant zitten’. Daarna heb ik nog weken last van kraakbeen gehad. Toen ben ik ermee gestopt”. Het toeval leidde hem naar aikido. Lessen daarin werden een etage hoger in hetzelfde gebouw gegeven. Daar ging hij kijken. Het beviel. Pionier We slaan een aantal jaren over. Lag het begin van aikido voor Zayd in zijn toenmalige woonplaats Delft, de diepgang kwam in Den Haag, bij sensei Peter Bacas (1938-2006). Bacas is een van de pioniers geweest die in de jaren 70 van de vorige eeuw aikido naar Nederland bracht. Hij leidde verschillende dojo’s, zoals in de Teijlerstraat, in een zaaltje boven een tennisvereniging. Dat was Hagukumi, tegenwoordig gevestigd aan de Mient. Zoals elke pionier, zocht ook sensei Bacas een eigen weg, met

>Foto: Mylène Siegers

eigen methodes en een eigen aanpak. Controversieel, zei de één. Een ware leider, vond de ander. Zayd vertelt over zijn sensei, die zijn leerlingen zag als samoerai. Ook nu is hij weer behoedzaam, al sprekend een weg zoekend tussen zijn eigen opvatting over wat juist en rechtvaardig is, en daarbij het respect dat elke leerling voor zijn leraar heeft. Loyaliteit aan hem is belangrijk. Individualiteit evenzeer. Zayd: “Hij verlangde dat ik anderen overhaalde naar de Aikido Lenteschool op Ameland te komen. Daardoor kwam ik in conflict met mezelf. Want dat wilde ik niet. Was dit de Budogedachte die ik moest volgen of was dit een leraar die zijn ego-wil aan anderen oplegde? Ik heb me toen teruggetrokken uit de lessen maar we bleven per mail in contact. Toen ik voelde dat de verwijdering genoeg was geweest, ben ik in dat jaar wel naar de Lenteschool gegaan. Op zondagochtend ging ik naar huis. Op maandag las ik in mijn

mail dat hij overleden was. Dat was een grote schrik, maar ik vond het ook mooi: ik was met hem in het reine gekomen. Daarin zat ook de filosofie van aikido. Rustig blijven onder druk. Het juiste moment kiezen om te handelen. Dat komt niet metteen in het begin, dan probeer je vooral de technieken te leren. Maar elke les is een leermoment voor jezelf, los van de techniek, omdat je tot zelfkennis komt”. Vonk Voor Nederlandse begrippen is Zayd voorzichtig. Hollands is lekker recht voor z’n raap zeggen hoe en wat en hetzelfde van de ander verwachten. Zayd is niet zo. “Ik ben Brits opgevoed”, zegt hij, wat al de helft verklaart, behalve zijn naam. Hij vervolgt: “Mijn moeder komt uit Wales, daar ben ik ook geboren. Mijn vader komt uit Irak. Ze hebben elkaar in Wales ontmoet, werden verliefd en zijn getrouwd. Toen ze samen naar Bagdad gingen, schreef

de regionale krant er een romantisch artikel over”. In Irak bleek het minder romantisch te zijn, waarna Nederland het nieuwe thuisland werd. Thuis spraken we Engels. Nederlandse verjaardagen kende ik nooit, dat iedereen in een kringetje gaat zitten. Ik ben Brits, maar ook een Koerdische Irakees. Volgens mijn ene paspoort ben ik Brit, volgens mijn andere ben ik Nederlander maar eigenlijk voel ik me Europeaan, behalve als het over de taal gaat. Dan ben ik Nederlander. Die taal is zijn vak, Zayd is wetenschapsredacteur bij de universiteit van Wageningen. De andere helft van zijn voorzichtigheid heeft met Nederland te maken. Begin jaren 60 kwamen zijn ouders hier als migranten, de generatie waarvoor geen enkele inburgeringscursus bestond. Ze moesten het zelf uitvissen, hoe de cultuur van dit land werkte. Hoe je dat doet? Verkennen hoe het gaat, wat de regels en omgangsvormen zijn. Op die manier erbij gaan horen. En

dan onderzoeken of je mag zijn zoals je bent. Zo deden zijn ouders het, en zo doet Zayd het eigenlijk ook. Het werkt. En misschien is het juist daarom dat hij zich bij aikido zo thuis voelt. Er is daar geen agressie die over de grenzen van een ander heenbeukt. Wel de martiale kunst van gestileerde vechttechnieken, in een sfeer van gelijkwaardigheid tussen alle leerlingen en respect voor de sensei. “We hebben geen competitie”, vertelt Zayd tevreden. Niemand is meer of minder dan de ander, winnen of verliezen bestaat dus niet. Dat is voor hem belangrijk. Wedstrijden zoekt hij niet. Wat er wel in aikido is: de zeldzame momenten in zijn leven waarin hij volmaakt op zijn plaats is, in aanwezigheid van de anderen. In die momenten vindt hij geluk. “Dan voel ik een vonk overslaan en dan weet ik dat ik daar vroeger over was gaan nadenken. Maar nu niet meer. Nu heb ik geen moeite meer me aan die flow over te geven”.


2>uitagenda

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

Verrassende gezichten van Vuigtuig op Zwingfestival Still uit Medianeras. > Bron: Filmhuis

Filmhuis maakt een rondje om de wereld Filmhuis Den Haag vertoont vanaf deze week een zevental films uit het programma van World Cinema Amsterdam: onafhankelijk geproduceerde wereldcinema uit Latijns-Amerika, Midden-Oosten, Afrika en Azië. Geselecteerd zijn onder meer de Braziliaanse en Spaanse films ‘Riscado’ en ‘Medianeras’. In Riscaldo probeert de puike actrice Bianca de touwtjes aan elkaar te knopen. Ze klust bij als model bij ‘events’ en treedt op als ‘echte filmdiva’, gemodelleerd naar bekende sterren. Als Bianca auditie doet voor een grote internationale filmproductie krijgt ze niet alleen de rol, de regisseur is zo onder de indruk van haar uitstraling dat hij het personage

herschrijft naar haar karakter. Hoofdrolspelers van Medianeras zijn de in Buenos Aires wonende Martìn and Mariana. Beiden wonen in hetzelfde appartementengebouw, maar kennen elkaar niet. Zij loopt de trap op, hij af; hij stapt in de bus, zij uit; ze snuffelen in dezelfde videotheek aan weerszijden van de stellages; ze zitten in de bioscoop zelfs in dezelfde rij, maar het donker houdt hen gescheiden. Het is de stad die hen samenbrengt, maar die hen ook van elkaar gescheiden houdt. World Cinema Amsterdam, Filmhuis Den Haag, donderdag 18 tot en met 24 augustus, (070) 365 60 30, www.filmhuisdenhaag.nl

Meezingen staat centraal op het Haags Zwingfestival, soms ingetogen dan weer uitbundig. Smartlappen en levensliederen, maar ook gezellige volksliederen passeren de revue. De vreemde eend in de bijt op het evenement is de Haagse band Vuigtuig. De Hagenaars combineren dansbare Nederlandse rock met gevoelige smartlappen en vuige levensliederen. Door Anneke Ruys

Obscure chansons, zeemansliederen, smartlappen en theatrale rock ’n roll. Het lijkt op zich een nogal vreemde combinatie, maar de vijf mannen van Vuigtuig laten zich niet begrenzen. Ze doen wat andere bands niet doen en daar ligt juist de uitdaging. Eerder dan de band bestond het concept Vuigtuig. Zanger Marlon van Cappelle – die zelf trouwens helemaal niet van Nederlandstalige muziek houdt – had bij Vuigtuig een soort persiflage op de smartlap voor ogen, maar dan wel met toevoeging van de metaforen. Uit dat idee ontstond voor korte tijd een bandje. Na de heroprichting van een tweede Vuigtuig kwam Marlon gitarist Bart Lybeert tegen. “Na

OMSLAG: Een still uit de film Riscaldo die onderdeel uitmaakt van het World Cinema Amsterdam-programma.Het Filmhuis Den Haag vertoont vanaf deze week een zevental films uit deze reeks. Zie ook hierboven> Bron: Filmhuis

Theater, Muziek & Evenementen

19.00

20.00

Gegevens voor de UITagenda De brongegevens voor deze weekagenda zijn afkomstig van Den Haag Marketing. Tips voor de agenda kunt u (uiterlijk een maand van te voren) uitsluitend mailen naar Arja Kalhorn en Rob Hogeslag: info@denhaag.com. Voor de meest actuele culturele informatie kunt u kijken op www.haagsuitburo.nl

20.00

21.00

vrijdag 19 augustus 09.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2011 - Den Haag onder de Hemel - Hedendaagse Chinese kunst’ [Tentoonstelling] Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout. Beelden van hedendaagse Chinese kunstenaars. www.denhaagsculptuur.nl;www. denhaagonderdehemel.nl 11.00 Madurodam > ‘Nederland en de strijd tegen het water’ [Evenement] Geniet van de spectaculaire licht- en lasershow. Het verhaal over de eeuwenoude Nederlandse strijd tegen het water. In de 15 minuten durende multimedia show beleeft u hoe Hansje Brinker probeert het land te redden van een watersnoodramp. Ook om 13, 15, 17, 19 en 21 uur. www.madurodam.nl 12.00 Bierkade > ‘Den Haag vanaf het water’ [Excursie] Geniet van een 1½ uur durende rondvaart in een historische Kagenaar van Stichting De Ooievaart door de Haagse grachten. Afvaart ieder uur (laatste om 17.00 uur). € 10,-; jeugd 6,- (3 tm 11 jr). www.ooievaart.nl 13.00 Duinrell > ‘Zomershow Musical Dreams’ [Musical/show] In de Musical Dream

wordt een selectie van de populairste musicals van vroeger en nu ten tonele gebracht. Bij binnenkomst in het theater is het duidelijk dat er een auditie aan de gang is. (Drie shows per dag). Ook shows om 14.30 en 16.00 uur. www.duinrell.nl 15.00 World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl 18.00 Bierkade > ‘Jazz’in de gracht’ [Jazz] Swingende jazz vanaf boten die door de Haagse grachten varen. Met o.a. special act Lilian Vieira (Zuco 103), Starlight Jazz Trio Feat. Eduardo Blanco, Captain Hook, Maurits Roes Trio, Patricia Wisse Kwartet, Frenk & the Locals, Clarksdale en Joachim Toth. Tot 23.00 uur. Gratis. www.jazzindegracht.nl 19.00 Uilebomen 2 > ‘Salonboot Den Haag - Proeverij’ [Excursie] Een varende wijnproeverij vanuit Den Haag langs de oude landhuizen aan de Vliet, waaronder

21.00

21.00

21.45

23.00

het Huygensmuseum Hofwijck. € 34,95. www.salonbootdenhaag.nl Ypenburg - Bottgerwater > ‘Circus Renaissance’ [Circus/variété] Circusvoorstelling waarin romantiek, acrobatiek, dieren en humor de hoofdrol spelen. € 20,t/m 28,-; jeugd 16,- t/m 24,- (kind tm 12 jr). www.circusrenaissance.nl Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Theater Zeebelt > ‘SummerNest@ Zeebelt’ [Dans] Drie performanceavonden verzorgd door verschillende DCRkunstenaars en Danslab. www.zeebelt.nl Lokaal Vredebreuk > ‘Muziekcafé Lokaal Vredebreuk’ [Popmuziek] Concerten in de muzikaalste kelder van Den Haag. Less is More (covers). Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl SuperMarkt > ‘Try-out Peter Tetteroo Bokaal - Westerpop’ [Popmuziek] Delfts en regionaal poptalent. Met Fabian, Weismuller, Audiodaycare, Sir James en Variscythe. Gratis. www.supermarktdenhaag.nl Uilebomen 2 > ‘Salonboot Den Haag - Candlelight Shipping’ [Excursie] De antieke Salonboot vaart af vanaf de Bierkade / Wagenbrug. Onder het genot van een glaasje port en met sfeervolle muziek op de achtergrond kunnen de gasten aan boord genieten van een vaart. € 19,95. www.salonbootdenhaag.nl Scheveningen, ter hoogte van de Pier > ‘Internationaal Vuurwerkfestival Scheveningen’ [Evenement] Spectaculair vuurwerkfestival met twee shows per avond. Verschillende landen strijden om de Vuurwerktrofee Scheveningen. Show om 21.45 (Canada) en 22.30 uur (Brazilië). Gratis. www.vuurwerkscheveningen.nl SuperMarkt > ‘DJ Bertin’ [Dance] Indie/ dance/pop/rock. Dansbaar, Energiek & Ruig!! Gratis. www.supermarktdenhaag.nl

een jamsessie kwamen we er allebei achter dat we raakvlakken hadden”, vertelt Lybeert. “Ik hield van zijn melancholische teksten en hij van de manier waarop er met toevoeging van muziek een geheel ontstond. Rondom dat concept hebben we meer muzikanten gezocht en nu bestaat Vuigtuig uit vijf man”. Wie naar de muziek van Vuigtuig luistert, realiseert zich dat deze niet makkelijk te plaatsen is. “Het zijn bijzondere liedjes die soms wat weg hebben van zeemansliederen en smartlappen, maar het klinkt ook als dansbare rock met een duistere ondertoon. Het heeft zelfs soms iets psychedelisch – ‘we houden veel van bands als The Velvet Underground’ – en tegenwoordig zitten er Balkanklanken in. Eén ding verliezen we nergens uit het oog: de melancholische rode draad”. Mengeling Tijdens het Haags Zwingfestival speelt Vuigtuig een uitgebreid repertoire. Soms volledig versterkt dan weer semi-akoestisch. Of een vreemde mengeling van Nederlandstalige rock ’n roll met een uitschieter naar levensliederen. “We zouden ook graag uitwijken naar festivals als Oerol of De Parade, maar dan moeten we er wel een soort van theatrale show bij bedenken”. Maar eerst gaat Vuigtuig een nieuwe plaat opnemen. “We hebben studiotijd gewonnen bij de Holland Spoor Studios, maar eerst gaan we een paar maanden op sabba-

De meezingfactor is onmiskenbaar aanwezig

tical om nieuwe nummers te schrijven. Vanaf 2012 willen we veel gaan spelen in heel Nederland”. Wat doet een alternatieve band als Vuigtuig op een meezingfeest als het Zwingfestival? “Daar ligt voor ons juist weer die uitdaging: ook een publiek weten in te pakken. We hebben dan ook voor het Zwingfestival een speciale set met een tweetal covers bij elkaar gezocht. Daarvoor hebben we een aantal levensliederen ‘verbouwd’ tot meezingschlagers, maar dan wel in de eigen Vuigtuig-stijl. De meezingfactor? Die is onmiskenbaar aanwezig tijdens ons optreden waar we zelf ook veel plezier aan zullen beleven”.

Het Haags Zwingfestival, zondag 21 augustus, het Parktheater in het Zuiderpark. Met optredens van rockgroep Vuigtuig, Red Delicious, volkszanger John Medley, het nieuwe Haagse talent Shirley, Feestkapel De Blaasbalgen, Frans de Leef en Henk Anijs en hoofdact Corry Konings. www. stichtingruijs.nl, www.vuigtuig.com

zaterdag 20 augustus 09.00

09.30

10.00

11.00

12.00

13.00

13.30

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2011 - Den Haag onder de Hemel - Hedendaagse Chinese kunst’ [Tentoonstelling] Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout. Beelden van hedendaagse Chinese kunstenaars. www.denhaagsculptuur.nl; www.denhaagonderdehemel.nl Strand Scheveningen > ‘Beach Volleyball Circuit - Beach Life! - Scheveningen’ [Sport] Beachvolleyball op speelvelden op het strand ter hoogte van het Beachstadion Scheveningen. Tot 17.00 uur. www.beachvolley.nl JoHo World Experience Center > ‘Australië & Azië event’ [Evenement] Ervaar de wereld! Event met muziek, hapjes, drankjes, reisartikelen, specifieke reisinformatie en handige tips in het teken van Azië & Australië. Tot 17.30 uur. Gratis. www.joho.nl Madurodam > ‘Nederland en de strijd tegen het water’ [Evenement] Geniet van de spectaculaire licht- en lasershow. Het verhaal over de eeuwenoude Nederlandse strijd tegen het water. In de 15 minuten durende multimedia show beleeft u hoe Hansje Brinker probeert het land te redden van een watersnoodramp. Ook om 13, 15, 17, 19 en 21 uur. www.madurodam.nl Bierkade > ‘Den Haag vanaf het water’ [Excursie] Geniet van een 1½ uur durende rondvaart in een historische Kagenaar van Stichting De Ooievaart door de Haagse grachten. Afvaart iedere uur (laatste om 17.00 uur). € 10,-; jeugd 6,- (3 tm 11 jr). www.ooievaart.nl Duinrell > ‘Zomershow Musical Dreams’ [Musical/show] In de Musical Dream wordt een selectie van de populairste musicals van vroeger en nu ten tonele gebracht. Bij binnenkomst in het theater is het duidelijk dat er een auditie aan de gang is. (Drie shows per dag). Ook shows om 14.30 en 16.00 uur. www.duinrell.nl Winkelcentrum Leidsenhage > ‘Big

14.00

14.30

15.00

15.00

16.00

19.00

Band Oud Beijerland’ [Jazz] De Bigband is een swingende formatie in klassieke bigband bezetting. In de band zijn sinds de oprichting begin jaren negentig de beste jazzy amateur muzikanten uit de Hoeksche Waard en omstreken verenigd. Tot 16.30 uur. Gratis. www.leidsenhage.nl VVV Den Haag > ‘Haagse en Nederlandse historie. Horen, zien en beleven’ [Excursie] Een historische wandeling met verhalen en anekdotes door het bestuurscentrum van Den Haag. € 9,75 (reserveren via VVV 070-3618860). www.residentieontdekkingen.nl Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl Ypenburg - Bottgerwater > ‘Circus Renaissance’ [Circus/variété] Circusvoorstelling waarin romantiek, acrobatiek, dieren en humor de hoofdrol spelen. € 20,- t/m 28,-; jeugd 16,- t/m 24,- (kind tm 12 jr). www.circusrenaissance.nl Bierkade > ‘Jazz’in de gracht’ [Jazz] Swingende jazz vanaf boten die door de Haagse grachten varen. Optredens van onder meer Ruud de Vries Kwartet, Daddy’o, Meer Luchtalarm, Traeben, Innermotion Trio, The B’s Blues Band, Zub, Sweetback Petes, JFK’s en Stef van Es. Tot 23.00 uur. Gratis. www.jazzindegracht.nl World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de


3

uitagenda<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

Rockformatie Vuigtuig verbouwt een aantal levensliederen tot meezingschlagers. >Foto: PR

19.30

19.30

20.00

20.00

21.00

21.30

21.45

23.00

verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl Parktheater Den Haag > ‘Residentie Orkest o.l.v. Santtu-Matias Rouvali - Zuiderparkconcert’ Residentie Orkest [Klassieke muziek] Geniet van een luchtig nazomerconcert in de openlucht. www.parktheaterdenhaag.nl Ypenburg - Bottgerwater > ‘Circus Renaissance’ [Circus/variété] Circusvoorstelling waarin romantiek, acrobatiek, dieren en humor de hoofdrol spelen. € 20,- t/m 28,-; jeugd 16,- t/m 24,- (kind tm 12 jr). www.circusrenaissance.nl Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nannyvan de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Theater Zeebelt > ‘SummerNest@ Zeebelt’ [Dans] Drie performanceavonden verzorgd door verschillende DCRkunstenaars en Danslab. www.zeebelt.nl Lokaal Vredebreuk > ‘Muziekcafé Lokaal Vredebreuk’ [Popmuziek] Concerten in de muzikaalste kelder van Den Haag. The Men from Uncle (space rock). Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl SuperMarkt > ‘The Must Haves’ [Popmuziek] Garage, rock, punk Live CD opnames met publiek. Gratis. www.supermarktdenhaag.nl Scheveningen, ter hoogte van de Pier > ‘Internationaal Vuurwerkfestival Scheveningen’ [Evenement] Spectaculair vuurwerkfestival met twee shows per avond. Verschillende landen strijden om de Vuurwerktrofee Scheveningen. Show om 21.45 (Nederland) en 22.30 uur (vuurwerk aangeboden door de Gemeente Den Haag). Gratis. www.vuurwerkscheveningen.nl SuperMarkt > ‘DeLaSarge’ [Dance] Soulful eclectic. Gratis. www.supermarktdenhaag.nl

zondag 21 augustus 09.00

09.30

10.00

10.30

11.00

12.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2011 - Den Haag onder de Hemel - Hedendaagse Chinese kunst’ [Tentoonstelling] Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout. Beelden van hedendaagse Chinese kunstenaars. www.denhaagsculptuur.nl; www.denhaagonderdehemel.nl Strand Scheveningen > ‘Beach Volleyball Circuit - Beach Life! - Scheveningen’ [Sport] Beachvolleyball op speelvelden op het strand ter hoogte van het Beachstadion Scheveningen. Tot 17.00 uur. www.beachvolley.nl Lange Voorhout > ‘Antiek-, Curiosa- en Boekenmarkt’ [Markt] Sfeervolle markt met antiek, boeken en curiosa met gezellige terrasjes, rondom de markt. Op zoek naar een 1ste druk van een lievelingsboek, oude prenten, schilderijen of spullen uit grootmoederstijd het is hier te vinden. Tot 18.00 uur. Gratis. www.denhaag.com Scheveningen > ‘Den Haag kust Scheveningen: Route 1864’ [Excursie] Ontdek de oude gracht naar Scheveningen, het oude dorp o.l.v. een verteller met accordeon en bezoek de schatkamer Muzee Scheveningen. Route ook andersom mogelijk. Start 10.30 Duinweg 1 of start 13.00 Koningskade/Kuyperstraat. € 27,50; jeugd 19,50 (5-12 jr). www.denhaagkustscheveningen.nl Madurodam > ‘Nederland en de strijd tegen het water’ [Evenement] Geniet van de spectaculaire licht- en lasershow. Het verhaal over de eeuwenoude Nederlandse strijd tegen het water. In de 15 minuten durende multimedia show beleeft u hoe Hansje Brinker probeert het land te redden van een watersnoodramp. Ook om 13, 15, 17, 19 en 21 uur. www.madurodam.nl Bierkade > ‘Den Haag vanaf het water’ [Excursie] Geniet van een 1½ uur durende rondvaart in een historische Kagenaar van Stichting De Ooievaart door de Haagse grachten. Ook afvaart om 14.00 uur. € 10,-;

13.00

13.00

13.00

13.30

13.30

jeugd 6,- (3 tm 11 jr). www.ooievaart.nl Duinrell > ‘Zomershow Musical Dreams’ [Musical/show] In de Musical Dream wordt een selectie van de populairste musicals van vroeger en nu ten tonele gebracht. Bij binnenkomst in het theater is het duidelijk dat er een auditie aan de gang is. (Drie shows per dag). Ook shows om 14.30 en 16.00 uur. www.duinrell.nl Parktheater Den Haag > ‘Haags Zwingfestival’ [Nederlandstalig] Meezingen, dat is waar het bij het Haags Zwingfestival om draait. Vier uur lang, soms ingetogen, dan weer uitbundig. Bekend repertoire, liedjes die iedereen kent, en nieuwe nummers, voorgezongen door bekende artiesten én nieuw zangtalent uit Den Haag. Met Zwingcafe, Shirley, Feestkapel De Blaasbalgen, John Medley, Land & Lied met James Owie, Vuigtuig, Red Delicious en Corry Konings. Tot 17.00 uur.€ 7,50. www.parktheaterdenhaag.nl World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl Draf- en Renbaan Duindigt > ‘Draverijen en rennen’ [Sport] Altijd al een keer naar een paardenrace gewild? De sfeer van een renbaan willen opsnuiven? U ziet dampende paardenlijven en fanatieke jockeys en pikeurs. Programma > Tweejarigen Zomer Stakes + Criterium der 3 jarigen (ren). €7,-; jeugd gratis (tot 18 jr). www.renbaanduindigt.nl Escher in Het Paleis > ‘Koninklijke Escher kroon maken’ [Jeugd] Maak je eigen koninklijke kroon of familiewapen. Je kunt kiezen uit verschillende motieven die allemaal wel iets met het werk van M.C. Escher hebben te maken. Tot 16.30 uur.€ jeugd 5,50 (=entree museum). www.escherinhetpaleis.nl

14.00

14.00

14.00

14.30

15.30

16.00

17.00

Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Deltaplein Kijkduin > ‘Open Podium Kijkduin’ [Evenement] Iedere zondag verzorgt een Haagse of Westlandse vereniging een workshop, een demonstratie, een complete show of een (sport) wedstrijd op het Deltaplein In Kijkduin. Bezoekers zijn van harte welkom, de toegang is gratis. Live muziek door Just4fun. Tot 15.00 uur. Gratis. www.kijkduin.nl Ypenburg - Bottgerwater > ‘Circus Renaissance’ [Circus/variété] Circusvoorstelling waarin romantiek, acrobatiek, dieren en humor de hoofdrol spelen. € 20,- t/m 28,-; jeugd 16,- t/m 24,(kind tm 12 jr). www.circusrenaissance.nl Het Zeeheldentheater > ‘Madame Curie & het Geheim van de Sidderende Straal’ Briza [Muziektheater] Muziektheatervoorstelling op speelse wijze gewijd aan het leven van Marie Curie (1867-1934), de historische ontdekster van de radioactiviteit zowel als de eerste vrouw in de geschiedenis aan wie de Nobelprijs ten deel viel. www.zeeheldentheater.nl Abdijkerk > ‘Orgelbespeling’ [Recital] Concert met voorafgaand om 14.30 uur bezichtiging kerk, expositie van schilderijen van André Hoppsack en dia-presentatie ‘Van Rondraam naar Roosvenster’. Orgelbespeling door Lara Schaffner. Gratis. www.abdijkerk.info ‘t Syndicaat > ‘Tango salon’ [Folklore/ Niet Westerse dans] Met Dj’s Kees en Roberto. Tot 22.00 uur.€ 4,-. www.syndicaat-denhaag.nl Strandtent de Fuut > ‘Jazz in De Fuut’ [Jazz] Gratis liveoptredens in de ontspannen sfeer van de opvallende kanariegele strandtent. The Hague Jazz Project met o.a. Willem Ouwerkerk, Arthur Moore (trombones), Nanouck Brassers, Detlev Weers (trumpets) en Wim Minnaar

(flugelhorn). Gratis. www.defuut.nl World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl 19.00 Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl 17.00

maandag 22 augustus 09.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2011 - Den Haag onder de Hemel Hedendaagse Chinese kunst’ [Tentoonstelling] Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout. Beelden van hedendaagse Chinese kunstenaars. www.denhaagsculptuur.nl; www.denhaagonderdehemel.nl 11.00 Madurodam > ‘Nederland en de strijd tegen het water’ [Evenement] Geniet van de spectaculaire licht- en lasershow. Het verhaal over de eeuwenoude Nederlandse strijd tegen het water. In de 15 minuten durende multimedia show beleeft u hoe Hansje Brinker probeert het land te redden van een watersnoodramp. Ook om 13, 15, 17, 19 en 21 uur. www.madurodam.nl 13.00 Duinrell > ‘Zomershow Musical Dreams’ [Musical/show] In de Musical Dream wordt een selectie van de populairste musicals van vroeger en nu ten tonele gebracht. Bij binnenkomst in het theater is het duidelijk dat er een auditie aan de gang is. (Drie shows per dag). Ook shows om 14.30 en 16.00 uur. www.duinrell.nl 20.15 Koninklijke Schouwburg > ‘Het wonder van Den Haag’ [Theater] Benefietvoorstelling voor Literair Theater Branoul met optredens van o.a. Anne Wil Blankers,


4>uitagenda

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

Orgelfestival brengt Bach en Liszt samen Ze lijken lichtjaren van elkaar verwijderd: Johann Sebastian Bach en Franz Liszt. De eerste een bescheiden musicus in dienst van de kerk, de tweede behalve een groot componist ook een bejubelde klaviervirtuoos. Dat er in muzikaal opzicht verbindingen tussen die twee bestaan wordt aangetoond tijdens het Internationaal Orgelfestival in de Grote Kerk. Door Aad van der Ven

Dirigent Santtu-Matias Rouvali. > Foto: Rami Toivonen

Zuiderparkconcert van het Residentie Orkest Het eerste concert van het Residentie Orkest wordt niet gehouden in de traditionele setting van de Dr. Anton Philipszaal, maar in de buitenlucht. Bezoekers kunnen genieten van het nazomerconcert in het openluchttheater Zuiderpark. Het orkest speelt onder leiding van de jonge Santtu-

Matias Rouvali stukken van onder meer Strauss, Beethoven, Berlioz en Sjostakovitsj. Zuiderparkconcert, zaterdag 20 augustus, aanvang: 19.30 uur. Prijs: 5 euro. Voor het volledige programma: www.residentieorkest.nl

Vervolg>Theater, Muziek & Evenementen Bram van der Vlugt, Mark Rietman, Yvonne Keuls en acteurs van de Appel. Omdat de kassa van De Koninklijke Schouwburg telefonisch gesloten is, kunt u kaarten reserveren per mail: kassa@ks.nl. € 35,-. www.ks.nl 21.00 Murphy’s Law > ‘Live jazz-jamsessie’ [Jazz] Jammen in de gezelligste openbare huiskamer van Den Haag met wisselende jazzmuzikanten en studenten van het Koninklijk Conservatorium. O.l.v. Vinsent Planjer. Gratis. www.murphysjazz.nl

dinsdag 23 augustus Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2011 - Den Haag onder de Hemel - Hedendaagse Chinese kunst’ [Tentoonstelling] Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout. Beelden van hedendaagse Chinese kunstenaars. www.denhaagsculptuur.nl; www.denhaagonderdehemel.nl 10.30 Tweede Kamer > ‘Maak kennis met de Tweede Kamer’ [Excursie] Voorlichtingsprogramma genaamd ‘cineac’ door de Tweede Kamer der Staten-Generaal met filmpresentatie ‘De Kamer aan het werk’ en een bezoek met uitleg aan de Plenaire zaal. Telefonisch reserveren verplicht 070-3183055. Gratis. www.tweedekamer.nl 11.00 Kinderboekenmuseum > ‘Zomer in het Kinderboekenmuseum - Hoe overleef ik... de vakantie? workshop’ [Jeugd] Diverse vrolijke en fantasierijke activiteiten, kinderen kunnen in het Kinderboekenmuseum de mooiste verhalen maken en beleven. Met een workshopbegeleider maak je een HOI- boekje vol tips en adviezen, tekeningen en een kleine quiz. Ook om 14.00 uur. € jeugd 5,- (4 tm 18 jr = entree museum). www.kinderboekenmuseum.nl 11.00 Madurodam > ‘Nederland en de strijd

13.00

13.00

09.00

14.00

19.30

20.00

tegen het water’ [Evenement] Geniet van de spectaculaire licht- en lasershow. Het verhaal over de eeuwenoude Nederlandse strijd tegen het water. In de 15 minuten durende multimedia show beleeft u hoe Hansje Brinker probeert het land te redden van een watersnoodramp. Ook om 13, 15, 17, 19 en 21 uur. www.madurodam.nl Bierkade > ‘Den Haag vanaf het water’ [Excursie] Geniet van een 1½ uur durende rondvaart in een historische Kagenaar van Stichting De Ooievaart door de Haagse grachten. Ook afvaart om 15.00 uur. € 10,-; jeugd 6,- (3 tm 11 jr). www.ooievaart.nl Duinrell > ‘Zomershow Musical Dreams’ [Musical/show] In de Musical Dream wordt een selectie van de populairste musicals van vroeger en nu ten tonele gebracht. Bij binnenkomst in het theater is het duidelijk dat er een auditie aan de gang is. (Drie shows per dag). Ook shows om 14.30 en 16.00 uur. www.duinrell.nl Tweede Kamer > ‘Maak kennis met de Tweede Kamer’ [Excursie] Voorlichtingsprogramma genaamd ‘cineac’ door de Tweede Kamer der Staten-Generaal met filmpresentatie ‘De Kamer aan het werk’ en een bezoek met uitleg aan de Plenaire zaal. Telefonisch reserveren verplicht 070-3183055. Gratis. Luden Den Haag > ‘Live at Luden’ [Jazz] Contrabassist / trompettist René van Beeck leidt een vocale jazzsessie, met elke week wisselende pianisten. Zangers en zangeressen zijn van harte uitgenodigd om te laten horen wat ze [vocaal] in huis hebben. Gratis. www.ludendenhaag.nl Kasteel Duivenvoorde > ‘Zomeravondconcert Kunstkring Duivenvoorde’ [Klassieke muziek] Concert in de intieme kasteelzaal. Ksenia Beltiukova (viool) en Vital Stahievitch (piano) spelen Brahms, Debussy en Prokofjev. www.kasteelduivenvoorde.nl

Menige organist had een ander beroep gekozen als Bach er niet was geweest. Sowieso kan geen musicus om hem heen, maar organisten zijn door hem, zelf een meester op het orgel, wel in het bijzonder verwend. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat elk van de vijf concerten die dit jaar het Internationaal Orgelfestival in de Grote Kerk vormen met één of meer werken van de meester zelf begint. Cor Ardesch (1959), stadsorganist van Dordrecht, wijdt zelfs zijn hele concert aan Johann Sebastian Bach. Hij begint en eindigt met twee monumentale Preludes en Fuga’s en plaatst daartussen enkele koraalbewerkingen uit het ‘Orgelbüchlein’ plus het Concerto in G BWV 592. Zijn collega Aarnoud de Groen speelt van Bach Preludium en Fuga in D BWV 532 plus de Zesde Triosonate BWV 530. De Groen, ex-

Lokaal Vredebreuk > ‘Muziekcafé Lokaal Vredebreuk’ [Popmuziek] Concerten in de muzikaalste kelder van Den Haag. Richard Surie’s sessie. Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl 21.00 ‘t Syndicaat > ‘Salsa Party’ [Dance] Van 19.00 tot 21.00 uur salsa-les daarna Salsa-Party. Met Dj NIche. € 2,-. www.syndicaat-denhaag.nl

leerling van het Koninklijk Conservatorium, was ooit organist van de Haagse Julianakerk. Na de sluiting in 1997 verhuisde hij samen met zijn orgel naar de Bethlehemkerk, waaraan hij nog steeds verbonden is. Eén van De Groens sterke kanten is de Franse romantische muziek. Zijn optreden in het festival wordt dan ook afgesloten met de Eerste sonate van Alexandre Guilmant. Enkele organisten leggen een verband tussen Bach en latere componisten. Ben van Oosten, vaste organist van de Grote Kerk, initiatiefnemer van het festival en de drijvende kracht er achter, richt zich daarbij op Franz Liszt. Deze tweehonderd jaar geleden geboren componist bewerkte enkele zeer uiteenlopende stukken van Bach, onder meer uit de cantate ‘Ich hatte viel Bekümmernis’ en de Vierde sonate voor viool en klavier. Dat zijn de twee transcripties die Van Oosten laat horen, terwijl hij zijn concert afsluit met Liszts formidabele Fantasie en Fuga over het koraal ‘Ad nos, ad salutarem undam’.

Internationaal Orgelfestival Grote Kerk. Concerten door Aarnoud de Groen (20/08), Cor Ardesch (23/08), Stephen Tharp (24/08), Ben van Oosten (25/08) en Lydia Sourial (27/08). Begin: 20.15 uur. Voor meer informatie: www.haagsorgelkontakt.nl

kinderen kunnen zelf een verboden zaal binnen lopen, want ik lees, deurhanger maken. Kun je deze vakantie eindelijk dat ene boek uitlezen. Tot 16.00 uur.€ 5,- (4 tm 18 jr = entree museum). www.kinderboekenmuseum.nl Bierkade > ‘Den Haag vanaf het water’ [Excursie] Geniet van een 1½ uur durende rondvaart in een historische Kagenaar van Stichting De Ooievaart door de Haagse grachten. Ook afvaart om 15.00 uur. € 10,-; jeugd 6,- (3 tm 11 jr). www.ooievaart.nl Duinrell > ‘Zomershow Musical Dreams’ [Musical/show] In de Musical Dream wordt een selectie van de populairste musicals van vroeger en nu ten tonele gebracht. Bij binnenkomst in het theater is het duidelijk dat er een auditie aan de gang is. (Drie shows per dag). Ook shows om 14.30 en 16.00 uur. www.duinrell.nl World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl Escher in Het Paleis > ‘Koninklijke Escher kroon maken’ [Jeugd] Maak je eigen koninklijke kroon of familiewapen. Je kunt kiezen uit verschillende motieven die allemaal wel iets met het werk van M.C. Escher hebben te maken. Tot 16.30 uur.€ jeugd 5,50 (=entree museum). www.escherinhetpaleis.nl Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Parktheater Den Haag > ‘Dirk Scheele & De Liedjesband - De beste liedjes’ Dirk Scheele & band [Jeugd: Muziektheater (2-8 jr)] Gewoon weer een leuk en aanstekelijk liedjesprogramma. Maar welke liedjes

gaat hij dan zingen? Dat kan per voorstelling verschillen, misschien zijn er wel verzoekjes, ieder kind heeft namelijk haar eigen favoriete Dirk liedje. € 9,-. www.parktheaterdenhaag.nl Tweede Kamer > ‘Maak kennis met de Tweede Kamer’ [Excursie] Voorlichtingsprogramma genaamd ‘cineac’ door de Tweede Kamer der Staten-Generaal met filmpresentatie ‘De Kamer aan het werk’ en een bezoek met uitleg aan de Plenaire zaal. Telefonisch reserveren verplicht 0703183055. Gratis. www.tweedekamer.nl VVV Den Haag > ‘Liefde, intriges, moord en doodslag’ [Excursie] Een wandeling rond het Binnenhof met verhalen en anekdotes over alles wat menselijk is. € 9,75 (reserveren via VVV 070-3618860). www.residentieontdekkingen.nl Het Zeeheldentheater > ‘Madame Curie & het Geheim van de Sidderende Straal’ Briza [Muziektheater] Muziektheatervoorstelling op speelse wijze gewijd aan het leven van Marie Curie (1867-1934), de historische ontdekster van de radioactiviteit zowel als de eerste vrouw in de geschiedenis aan wie de Nobelprijs ten deel viel. www.zeeheldentheater.nl Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Koninklijke Schouwburg > ‘Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus’ [Cabaret-theatervorm] Komische one-man-show naar het boek van relatietherapeut John Gray. Uitverkocht. www.ks.nl Lokaal Vredebreuk > ‘Muziekcafé Lokaal Vredebreuk’ [Popmuziek] Concerten in de muzikaalste kelder van Den Haag. Bandsessie. Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl ‘t Syndicaat > ‘Tango Café’ [Dans] Tango-dans-Café van 21 tot 01 uur. Met Dj Kees. Tot 01.00 uur.€ 2,-. www.syndicaat-denhaag.nl

13.00

woensdag 24 augustus

10.30

11.00

12.00

12.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2011 - Den Haag onder de Hemel - Hedendaagse Chinese kunst’ [Tentoonstelling] Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout. Beelden van hedendaagse Chinese kunstenaars. www.denhaagsculptuur.nl; www.denhaagonderdehemel.nl Tweede Kamer > ‘Maak kennis met de Tweede Kamer’ [Excursie] Voorlichtingsprogramma genaamd ‘cineac’ door de Tweede Kamer der Staten Generaal met filmpresentatie ‘De Kamer aan het werk’ en een bezoek met uitleg aan de Plenaire zaal. Telefonisch reserveren verplicht 070-3183055. Gratis. www.tweedekamer.nl Madurodam > ‘Nederland en de strijd tegen het water’ [Evenement] Geniet van de spectaculaire licht- en lasershow. Het verhaal over de eeuwenoude Nederlandse strijd tegen het water. In de 15 minuten durende multimedia show beleeft u hoe Hansje Brinker probeert het land te redden van een watersnoodramp. Ook om 13, 15, 17, 19 en 21 uur. www.madurodam.nl Kinderboekenmuseum > ‘Zomer in het Kinderboekenmuseum - Knutsel- en voorleesmiddag’ [Jeugd] Diverse vrolijke en fantasierijke activiteiten, kinderen kunnen zelf knutselen en luisteren naar de verhalen van Kikker. Tot 16.00 uur. Jeugd 5,- (4 tm 18 jr = entree museum). www.kinderboekenmuseum.nl Kinderboekenmuseum > ‘Zomer in het Kinderboekenmuseum - Sssst. Ik lees!-deurhanger maken’ [Jeugd] Diverse vrolijke en fantasierijke activiteiten,

Sourial valt in dit festival niet alleen op doordat zij de enige vrouw is. Zij werd in Egypte geboren uit een familie van Koptische musici. Eenmaal verhuisd naar Frankrijk koos zij niet voor Parijs, maar voor het conservatorium van Lyon waar zij les kreeg van Louis Robilliard. Zij speelt – wat in de orgelwereld bepaald controversieel is – door Roubilliard gemaakte arrangementen van zowel een orkestwerk als een pianostuk. Het gaat hierbij om Rachmaninovs symfonisch gedicht ‘Het dodeneiland’, naar het gelijknamige schilderij van Böcklin, en ‘Legende van Sint Franciscus van Padua wandelend over de golven’ van Liszt. Dit alles op het 40-jarige Metzler-orgel van de Grote Kerk, dat dankzij een recente totale revisie weer klinkt als nieuw. De concertbezoekers kunnen de verrichtingen van de organisten volgen via een groot videoscherm in de kerk.

Koraalvoorspelen De Amerikaan Stephen Tharp laat op Bachs grote Passacaglia in c en ‘Allein Gott in der Höh sei Ehr’ de Eerste sonate van Mendelssohn volgen, een componist die sterk door de grote Thomascantor beïnvloed is. Dat laatste geldt evenzeer voor Johannes Brahms. Twee van diens

21.00

09.00

koraalvoorspelen staan op het programma van de Franse organiste Lydia Sourial, naast Bachs Preludium en Fuga in a BWV 543.

13.00

13.00

13.30

14.00

14.00

14.00

14.00

14.30

19.00

20.15

21.00

21.00


5

uitagenda<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

De Franse organiste Lydia Sourial. >Foto: Haags Orgel Kontakt

donderdag 25 augustus 09.00

10.00

10.30

11.00

11.00

13.00

Lange Voorhout > ‘Den Haag Sculptuur 2011 - Den Haag onder de Hemel - Hedendaagse Chinese kunst’ [Tentoonstelling] Gratis toegankelijke beeldententoonstelling op het Lange Voorhout. Beelden van hedendaagse Chinese kunstenaars. www.denhaagsculptuur.nl; www.denhaagonderdehemel.nl Lange Voorhout > ‘Antiek-, Curiosa- en Boekenmarkt’ [Markt] Sfeervolle markt met antiek, boeken en curiosa met gezellige terrasjes, rondom de markt. Op zoek naar een 1ste druk van een lievelingsboek, oude prenten, schilderijen of spullen uit grootmoederstijd, het is hier te vinden. Tot 18.00 uur. Gratis. www.denhaag.com Tweede Kamer > ‘Maak kennis met de Tweede Kamer’ [Excursie] Voorlichtingsprogramma genaamd ‘cineac’ door de Tweede Kamer der Staten-Generaal met filmpresentatie ‘De Kamer aan het werk’ en een bezoek met uitleg aan de Plenaire zaal. Telefonisch reserveren verplicht 070-3183055. Gratis. www.tweedekamer.nl Kinderboekenmuseum > ‘Zomer in het Kinderboekenmuseum - Maak je eigen pop-upboek’ [Jeugd] Diverse vrolijke en fantasierijke activiteiten, kinderen kunnen zelf een eigen pop-up boek in elkaar knutselen. Wie springt jou straks tegemoet? Ook om 14.00 uur. € jeugd 5,(4 tm 18 jr = entree museum). www.kinderboekenmuseum.nl Madurodam > ‘Nederland en de strijd tegen het water’ [Evenement] Geniet van de spectaculaire licht- en lasershow. Het verhaal over de eeuwenoude Nederlandse strijd tegen het water. In de 15 minuten durende multimedia show beleeft u hoe Hansje Brinker probeert het land te redden van een watersnoodramp. Ook om 13, 15, 17, 19 en 21 uur. www.madurodam.nl Bierkade > ‘Den Haag vanaf het water’ [Excursie] Geniet van een 1½ uur durende rondvaart in een historische Kagenaar van Stichting De Ooievaart door de Haagse

13.00

14.00

14.00

15.00

grachten. Ook afvaart om 15.00 uur. € 10,-; jeugd 6,- (3 tm 11 jr). www.ooievaart.nl Duinrell > ‘Zomershow Musical Dreams’ [Musical/show] In de Musical Dream wordt een selectie van de populairste musicals van vroeger en nu ten tonele gebracht. Bij binnenkomst in het theater is het duidelijk dat er een auditie aan de gang is. (Drie shows per dag). Ook shows om 14.30 en 16.00 uur. www.duinrell.nl Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Tweede Kamer > ‘Maak kennis met de Tweede Kamer’ [Excursie] Voorlichtingsprogramma genaamd ‘cineac’ door de Tweede Kamer der Staten-Generaal met filmpresentatie ‘De Kamer aan het werk’ en een bezoek met uitleg aan de Plenaire zaal. Telefonisch reserveren verplicht 070-3183055. Gratis. www.tweedekamer.nl World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en

Ingezonden mededeling

Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl 18.30 Strandtent de Fuut > ‘Stand-up Comedy Night met theaterrestaurant’ [Stand-up comedy] Eerst lekker eten en na het hoofdgerecht krijg je een 80 minuten durende comedyshow met top-comedians uit binnen- en buitenland. Na de show krijg je het dessert geserveerd. Met comedians Bob MacLaren, Jovanka Steele en Neville Raven. € 39,- (incl diner en show). www.defuut.nl 19.00 World Forum Theater > ‘K3 - Alice in Wonderland’ [Jeugd] Karen, Kristel en Josje vervelen zich en gaan met zijn drietjes naar de bioscoop. Eenmaal bij de bioscoop aangekomen, beginnen de verrassingen en niets is wat het lijkt. De meisjes belanden in een wereld die Wonderland heet. 3D-voorstelling. € 15,t/m 44,35. www.worldforum.nl 19.30 Kasteel Duivenvoorde > ‘Twelfth Night’

20.00

20.00

20.15

21.00

Illyria [Toneel] Twelfth Night van Shakespeare in de uitvoering van openluchttheatergezelschap Illyria uit Engeland. Locatie tuin van de Orangerie van Duivenvoorde. € 27,50; jeugd 12,50 (tm 11 jr). www.kasteelduivenvoorde.nl Circustheater > ‘Mary Poppins’ [Musical/ show] Mary Poppins is de kleurrijke nanny van de familie Banks. Ze beschikt over opmerkelijke talenten. In haar bijzijn verandert iedere taak of gebeurtenis in een wonderlijk avontuur voor het hele gezin. € 29,- t/m 79,-. www.circustheater.nl Parktheater Den Haag > ‘Rob en Emiel - Wat nou cabaret?!’ [Cabaret] Entertainment en showmanship van de bovenste plank verzorgd door de beste mentalisten ter wereld. € 8,-. www.parktheaterdenhaag.nl Koninklijke Schouwburg > ‘Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus’ [Cabaret-theatervorm] Komische one-man-show naar het boek van relatietherapeut John Gray. Uitverkocht. www.ks.nl Bastacafé > ‘BastaBabes’ [Overigen] Activiteit voor vrouwen die (ook) van vrouwen houden. Programma op www.

21.00

21.00

21.30

22.00

23.00 23.00

bastababes.nl. 70’s & 80’s disco party met Dj Vera. Tot 01.00 uur. Gratis. www.cochaaglanden.nl Lokaal Vredebreuk > ‘Muziekcafé Lokaal Vredebreuk’ [Popmuziek] Concerten in de muzikaalste kelder van Den Haag. JPBlueslokaal met Bluesspirit. Gratis. www.lokaalvredebreuk.nl Theater Zeebelt > ‘Tonight, Lights out!’ [Theater] Een lichttheatervoorstelling waar acteur en publiek samen het licht uit doen. Gratis. www.zeebelt.nl Plein > ‘Slow Dancing’ [Moderne dans] ‘Slow Dancing’ bestaat uit een serie levensgrote videoportretten waarin elk minuscuul detail ontsloten wordt. Gratis. www.holland-dance.com Bastacafé > ‘MeltingPot’ [Dance] Multiculturele disco-avond met dance, r&b, reggaeton en top 40 muziek. Tot 01.00 uur. Gratis. www.cochaaglanden.nl SuperMarkt > ‘GEM’ [Popmuziek] Indie rock Gratis. www.supermarktdenhaag.nl SuperMarkt > ‘Señor Peche’ [Dance] Gratis. www.supermarktdenhaag.nl

>Informatie THEATERS Appeltheater/ Appelstudio Duinstraat 6-8, 070-3502200 Circustheater Circusstraat 4 070-4167600 Concordia Hoge Zand 42 070-3022680 Culturalis Hobbemastraat 120 Tel: 070 44 52 808 Diligentia Lange Voorhout 5 0900-4104104 Nationale Toneel Gebouw Schouwburgstraat 8

0900-3456789 Koninklijke Schouwburg Korte Voorhout 3 0900-3456789 Kooman’s Poppentheater Frankenstraat 66 070-3559305 Korzo Theater Prinsestraat 42 2513 CE Den Haag Branoul Maliestraat 12 070-3657285 Lucent Danstheater Spui, 070-8800333 Rijswijkse Schouwburg Gen. Spoorln. 10

Rijswijk, 070-3360336 Stella Theater Kerkstraat 11 070-3307070 Theater Camuz Damlaan 44 Leidschendam 070-3875314 Theater Merlijn Bilderdijkstraat 33 070-3450996 Theater Pepijn Nwe Schoolstr. 21-23 0900-4104104 Theater Pierrot Ferrandweg 4 070-3933348 Theater in de Steeg Westeinde 165a 070-3648408

Theater aan het Spui Spui 187, 070-3465272 Theater Rest. Toussaint Spectacle Toussaintkade 21 070-3609324 Theater de Tobbe Burg. Feithplein 96 Voorburg 070-3864880 Theater Zeebelt De Constant Rebequeplein 20a 070-3656546 Theater Zwembad De Regentes Weimarstraat 63 070-3656515 World Forum Convention Center

Churchillplein 10 070-3066228 Zeeheldentheater Trompstraat 342 070-3991000

MUZIEKCENTRA Dr. Anton Philipszaal Spui, 070-8800333 Haags Pop Centrum Burg. Hovylaan 12 070-4400086 Lokaal Vredebreuk Papestraat 38 070-3656046 Koorenhuis Prinsegracht 27 070-3422722 Musicon Soestdijksekade 345

070-3686800 Muziekcafé De Paap Papestraat 32 070-3652002 Muziekcafé De Pater Achterom 8 070-3450852 Paard van Troje Prinsegracht 12 070-3601838 Podium Vocale Ln v. Meerdervoort 32 070-3451423 Regentenkamer Noorwest Buitensingel 20, 070-3658612 ’t Syndicaat Nieuwe Molstraat 10 070-3600053


6>uitagenda

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

Exposities

Heden Hier Weimarstraat 24, za 12-17 uur en op afspraak >T/m 30 september: Haring de groenteman. Een kunstproject van Anne Marie van Rees en Inger Koerselman.

Humanity House

1900 Maliestraat 10, 06 42717591, do t/m za 17-23 uur (en tijdens voorstellingen in Branoul) >T/m 31 augustus: Vrije academie exposeert in 1900. Acryl op doek van Fleur van der Gronden en Ingrid van Polen. Beelden van Willem Spronk.

De Affiche Galerij H  et Souterrain (Station Spui), 070 3537006, ma t/m zo 06-24 uur >T/m 27 september: Parels uit de collectie van het Haags Gemeentearchief .

Galerie ArtiBrak Herenstraat 44, 070 3868701, wo t/m vr en zo 13-17, za 11-17 uur >T/m 4 september: Nieuw werk in stock. Nieuw werk in stock van ArtiBrak kunstenaars.

welke rol gezond eten, gezond leven en veel bewegen daarbij spelen.

Escher in Het Paleis Lange Voorhout 74, 070 4277730, di t/m zo 11-17 uur . UITpas geldig >Permanent: Escher in Het Paleis - Vaste collectie. Museum en virtuele attractie gewijd aan het werk en leven van Nederlandse graficus M.C. Escher. >T/m 4 september: Emma: Redster van Oranje.

FAST (Free Architecture Surf Terrain) Strandweg 1A, >T/m 31 december: Badgast-cultuurcontainer aan zee. Programmering aan zee over de zee.

Fotomuseum Den Haag Stadhouderslaan 43, 070 3381144, di t/m zo 12-18 uur. UITpas geldig

Atrium

GEM

Spui 70, 070 3533629, ma t/m vr 07-19, do tot 21.30, za 9.30-17 uur >T/m 4 september: 10 jaar homohuwelijk. Overzicht van het proces naar volledige gelijkstelling voor mensen van het gelijke geslacht. >T/m 25 augustus: Ephemeral Remnants. Antieke Chinese kleding van 1860 - 1910 en hierop geïnspireerde haute couture.

Stadhouderslaan 43, 070 3381133, di t/m zo 12-18 uur. UITpas geldig >T/m 18 september: Erwin Wurm. >T/m 18 september: Chinese hedendaagse kunst uit een particuliere collectie

Gemeentemuseum Den Haag

Prinsegracht 8, di t/m za 10-17 uur en zo 12-17 uur >T/m 11 september: Damir Sagolj. Foto’s. >Permanent : Humanity House - Vaste collectie. Zien, voelen en beleven wat het is om een ramp mee te maken. In het Humanity House maakt de bezoeker precies datgene mee waarvan hij hoopt dat het hem nooit ècht zal overkomen.

Kinderboekenmuseum Prins Willem-Alexanderhof 5, 070-3477941, di t/m vr 10-17 uur, za, zo en feestdagen 12-17 uur >T/m 31 december: Kikker. Geïnspireerd op de werken van Max Velthuijs, heeft Kikker en zijn vriendjes een vast onderkomen in het Kinderboekenmuseum. Kikker nodigt de allerkleinsten uit tot spel en prikkelt hun fantasie. >T/m 31 december: Papiria. Een avontuurlijke ontdekkingstocht door de wereld van het kinderboek en de eigen verbeelding.

Koninklijke Bibliotheek Prins Willem-Alexanderhof 5, 070 3140911, ma en vr 10-18, di t/m do 10-20, za en zo 10-16 uur >T/m 4 september: Kom cultuur scannen in het KB-gebouw.

di t/m zo 12-17 uur. UITpas geldig >T/m 20 september: 22 Visies op het boek. Deze expositie toont een aantal geselecteerde boeken uit het examenwerk van de vierdejaarsstudenten Grafisch Vormgeven. >T/m 23 oktober: Pop up! Bijzondere en beweegbare boeken. Meermanno toont anatomische atlassen en astronomische werken uit de 15de to de 18de eeuw en speelboeken in allerlei verschijningsvormen.

De Mesdag Collectie Laan van Meerdervoort 7, 070 3621434, wo t/m zo 12-17 uur. >Permanent : De Mesdag Collectie - vaste collectie. De Mesdag Collectie, voorheen Museum Mesdag, herbergt een uitzonderlijke verzameling 19de-eeuwse kunst. De collectie behoort, met haar vele schilderijen van de Haagse School en de Franse School van Barbizon, tot de belangrijkste in haar soort.

Museon Stadhouderslaan 37, 070 3381338, di t/m zo 11-17 uur. UITpas geldig >T/m 31 december: De Poolzaal, overleven tussen ijs en smeltwater. De tentoonstelling biedt inzicht in de veranderingen die zowel natuur als cultuur in het polaire gebied doormaken en gaan doormaken. >T/m 31 december: Leefruimte voor mens en dier. Educatieve tentoonstelling over o.a. de druk die door de mens wordt uitgeoefend op de natuur. >T/m 31 december: De eerste kustbewoners: ontdek het geheim onder een vinexwijk. VINEX locatie Ypenburg was gedurende enkele eeuwen het woongebied van de prehistorische mens. >T/m 31 december: Geologie en Techniek. Deze educatieve tentoonstelling maakt, aan de hand van interactieve presentaties, moderne mediatoepassingen en museumvoorwerpen, de belangrijkste geologische processen in de aarde en de aardkorst inzichtelijk. >T/m 31 oktober: Wetenschap verandert je wereld. Ontdek de impact van wetenschap op onze samenleving.

Laan van Meerdervoort 180, 070 3469592, ma t/m vr 9-17 uur en op afspraak >T/m 31 augustus: Kool in de gang. Expo van portretschilder Remigius met dan 30 portretten, zijn meest recente portret is dat van Haags wethouder Henk Kool.

Stadhouderslaan 41, 070 3381111, di t/m zo 11-17 uur. UITpas geldig >T/m 13 november: Günter Tuzina. Onlangs verwierf het Gemeentemuseum Tuzina’s grootste vloerreliëf ‘Zwart, blauw, groen’, dat de aanleiding is voor deze tentoonstelling. >T/m 2 oktober: Kracht van de eenvoud. Retrospectief van Marthe Wéry. >T/m 11 september: Pablo Picasso - Ik zoek niet, ik vind. Werk op papier en affiches van Pablo Picasso. >T/m 23 oktober: Pronkzucht aan het hof. Keizerlijk porselein uit Shanghai. >T/m 2 oktober: Markus Lüpertz >T/m 30 oktober: Keepvogel en kijkvogel - In het spoor van Mondriaan. Kinderboekillustraties van Wouter van Reek.

Museum Bredius

Museum de Gevangenpoort

Letterkundig Museum

Nest

Lange Vijverberg 14, 070 3620729, di t/m zo 11-17 uur >Permanent: Museum Bredius - Vaste collectie.

Buitenhof 33, 070 3460861, di t/m vr 10-17, za en zo 12-17 uur (laatste rondleiding start om 15.45 uur) >T/m 28 augustus: Vrouwen in het gevang. Verhalen van een aantal opmerkelijke vrouwelijke gevangenen aan de hand van prenten, portretten en een korte film. >Permanent : Museum de Gevangenpoort .

Prins Wilem-Alexanderhof 5, 070 3339666, di t/m vr 10-17, za en zo 12-17 uur. Uitpas geldig >T/m 31 december: Het Pantheon - 100 schrijvers - 1000 jaar literatuur. Nederlandse en Vlaamse schrijvers vanaf de middeleeuwen tot heden. Het Pantheon brengt alle hoogtepunten uit de Nederlandse literatuur in de meest brede zin bijeen. >T/m 31 december: De Nationale Schrijversgalerij.

De Constant Rebecqueplein 20, 070 3656546, do t/m zo 13-17 uur >T/m 28 augustus: SummerNest.

Livingstone Gallery

Galerie Nouvelles Images

A  nna Paulownastraat 70 A/B, 070 3609428, wo t/m za 12-17 uur en laatste zo v.d. maand (juli, aug alleen op afspraak) >T/m 28 augustus: 20 years of Livingstone. Groepstentoonstelling

Westeinde 22, 070 3461998, di t/m za 11-17 uur >T/m 20 augustus: De foute beelden. Beelden van Gijs Assmann, Rachid Ben Ali, Roland Berning, Rob Birza, Marnix Goossens, Paul Klemann, Rudy Klomp, David Lindberg, Lucassen, Mai van Oers, Jan vd Pol, Theo Schepens, Joost vd Toorn, Emo Verkerk en C.A. Wertheim.

Museum Beelden aan Zee Harteveltstraat 1, 070 3585857, di t/m zo 11-17 uur >T/m 18 september: Den Haag onder de Hemel. Hedendaagse Chinese kunst georganiseerd door Den Haag Sculptuur. Werk van Sui Jianguo.

Galerie de Blauwe Leuning

Museum voor Communicatie Zeestraat 82, 070 3307500, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur. UITpas geldig >T/m 31 december: Het Rijk van Heen en Weer. Knetterend spannende ontdekkingstocht door zes wonderlijke landen (Anderland, Toenland, Huisland, Digiland, Droomland en Vreemdland), op zoek naar contact. >T/m 31 december: Iconen van de Post. >T/m 31 december: StarRing. >T/m 8 januari: W.E. Blog. Met W.E. Blog onderzoekt het museum waarom mensen bloggen over hun persoonlijke omgeving en waar hun grenzen liggen. >T/m 31 december: Briefgeheimen. Selectie van honderden kaarten waarop Nederlanders en Vlamingen hun geheim anoniem opbiechten. >T/m 31 december: Alles werkt! Contact in de jaren ‘50 en ‘60. Contact in de jaren 50 en 60.

CORPUS ‘reis door de mens’ Willem Einthovenstraat 1, 071 7510200, di t/m zo 9-19 uur >T/m 31 december: Reis door de mens. De bezoeker kan op spectaculaire wijze zien, voelen en horen hoe het menselijk lichaam werkt en Ingezonden mededeling

NIEUW GEVESTIGD Boekhandel Rap Valkenboslaan 84 2563 CN Den Haag Tel./Fax. 070-3600273 info@boekhandelrap.nl www.boekhandelrap.nl

Literatuur, Ramsj, Geschiedenis, Militaria, Kookboeken, Kinderboeken, Engelse, Italiaanse, Spaanse, Duitse en Franse boeken

Galerie Guthschmidt Prinsestraat 39/43, 070 3647192, wo t/m vr 10-18, za 10-17 uur

Haags Historisch Museum Korte Vijverberg 7, 070 3646940, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur. UITpas geldig >Van 21 september t/m 31 december: Prinsjesdag experience. Prinsjesdag, een dag vol feest en tradities. In een audiovisueel spektakel ziet u stoet met de Gouden Koets door de jaren. Hoofddeksels van de verschillende onderdelen, zoals hofhouding en leger. >Van 8 maart t/m 28 augustus: Vrouwen rond de Hofvijver. Vijfhonderd jaar Haagse vrouwen. >Van 15 april t/m 23 oktober: Kijk, daar gaat de koning! De Oranje in Den Haag, getoond aan de hand van schilderijen, prenten, foto’s films en tal van Oranjalia.

Haagse Kunstkring Denneweg 64, 070 3647585, di t/m za 12-17, zo 13-17 uur >T/m 4 oktober: 25 jaar echt vereniging. Een persoonlijke impressie van 25 jaar bij de Haagse Kunstkring (1986-2011) in foto’s, documenten, drukwerk en ‘dingen’ door Jean Wijten. >T/m 14 september: Identiteit in beeld. Een beeldverslag van een onderzoek naar identiteit.

Heden (locatie Denneweg) Denneweg 14, 070 3465337, wo t/m za en eerste zondag van de maand 12-17 uur >T/m 27 augustus: Hedens Haagse Zomer. Werk van Moran Fisher, Andrea Freckmann, Theun Govers en Ton van Kints.

Lange Voorhout Korte en Lange Voorhout, >T/m 11 september: Den Haag Sculptuur 2011.

Legermuseum Korte Geer 1, 015 2150500, di t/m vr 10-17, za & zo 12-17 uur >T/m 31 december: Toernooiridders. Stap in de wereld van het leven van Nederlandse ridders, met indrukwekkende harnassen, authentieke wapens en een tocht door het kasteel. >T/m 31 december: Onder vuur. Militaire dilemma’s. Interactieve multimedia-installatie over de morele dilemma’s van Nederlandse militairen op vredesmissie.

Louis Couperus Museum Javastraat 17, 070 3640653, do t/m zo 12-17 uur >T/m 6 november: Inspiratie uit NederlandsIndië: Louis Couperus, Isaac Israels en H.P. Berlage. Op deze tentoonstelling zijn schilderijen, tekeningen, schetsen en beschrijvingen van de drie kunstenaars te zien en worden hun reisindrukken vergeleken.

Louwman Museum Nationaal Automobiel Museum

Muzee Scheveningen Neptunusstraat 90-92, 070 3500830, di t/m za 10-17, zo 12-17 uur. UITpas geldig >T/m 11 september: Scheveningen Holland Sport -

Galerie Noordeinde Noordeinde 117, 070 3606868, wo t/m za 12-17.30, zo 13-17 uur >T/m 28 augustus: Summer Exhibition. Werk van Jaehyo Lee, Peter Keizer, ML Wasiela.

Panorama Mesdag Zeestraat 65, 070 3644544, ma t/m za 10-17, zo 12-17 uur >Permanent : Panorama Mesdag - Vaste collectie. Zinsbegoochelend panorama van Scheveningen in 1881 en museum gewijd aan overige werken van Hendrik Willem Mesdag.

Museum Paul Tétar van Elven

Leidsestraatweg 57, di t/m zo 10-17 uur >Permanent : Louwman Museum - Vaste collectie. Ruim 200 auto’s uit de periode 1886 tot heden, en een collectie automobiele kunst die bestaat uit schilderijen, sculpturen en affiches.

Koornmarkt 67, 015 2124206, di t/m zo 13-17 uur >T/m 30 oktober: Kristalglazuren Werk van Denis Caraty, Yves Lambeau, Edmund Deinböck, Peter Fröhlich en Hein Severijns.

Madurodam

Bas van Pelt binnenhuisarchitectuur

George Maduroplein 1, 070 4162400, 1 juli t/m 31 augustus 9-23 uur, 1 september t/m 31 december 9-18 uur (herfstvakantie 16 t/m 31 oktober 9-18 uur), Kerstvakantie 18 december t/m 2 januari 2012 9-18.30 uur >T/m 31 december: Heel Holland in één stad. De bekendste gebouwen van Nederland op schaal 1:25.

Museum Meermanno I Huis van het Boek Prinsessegracht 30, 070 3462700,

Lange Houtstraat 15b, 070 3630618, >T/m 15 oktober: 20m2 beleving - 48m3 ruimte. Het beleven van slapen, tv kijken, ‘buiten’ zitten, opbergen en wassen op 20m2 pure eenvoud met een ervaring van 48m3 ruimte. Een echte interieur ervaring met licht en donker ervaring in een 1:1 maquette.

Galerij Prins Willem V Buitenhof 35, 070 3023437,

di t/m zo 12-17 uur >T/m 31 december: Galerij Prins Willem V - Vaste collectie. Verzameling voornamelijk 17eeeuwse schilderijen, een weerspiegeling van de smaak van Prins Willem V.

Pulchri Studio Lange Voorhout 15, 070 3461735, di t/m zo 11-17 uur >T/m 18 september: Den Haag onder de Hemel. Hedendaagse Chinese kunst georganiseerd door Den Haag Sculptuur. >T/m 21 augustus: Kijker in beeld. Bewegende, performatieve en interactieve beelden. Gastconservator Sya van ‘t Vlie. >Van 20 augustus t/m 18 september: Dindi van der Hoek & Elizabeth Koning - Re-Imagine. Fotografie. >Van 20 augustus t/m 18 september: De slapenden arm. Foto’s van Marlous van der Sloot. >Van 20 augustus t/m 18 september: Conny Kuipéri - Niets dierlijks is ons vreemd. Solotentoonstelling t.g.v. jubileumjaar met diermaskers, dierobjecten en tekeningen van dieren.

SEA LIFE Scheveningen Strandweg (Boulevard) 13, 070 3542100, ma t/m zo 10-19 uur >T/m 31 december: Otter Oase. Sea Life is 2 bewoners rijker. Met een ruimte groter dan menig student wonen de twee otterdames riant in hun verblijf, met waterval.

Seasons Galleries Toussaintkade 70, 070 3454881, wo t/m za 11-17, zo 13-17 uur >T/m 28 augustus: Intervisie VII. Werk van o.a. Rob van Hemert, Fred Pollack, Jeroen Henneman, Josphine Sloet en Nies de Vuijst.

Smelik & Stokking Noordeinde 101 - 150, 070 3640768, ma t/m zo 11-17.30 uur >T/m 4 september: Zomer in beeld. Beelden van diverse kunstenaars.

3Stones Laan van Meerdervoort 46a, 070 3608761, >T/m 31 augustus: Tinga Tinga. Schilderijen van de Tinga Tinga Arts Cooperative Society (TACS) uit Dar es Salaam/Tanzania, georganiseerd door Frangipani Art.

Stroom Den Haag Hogewal 1-9, 070 3658985, wo t/m zo 12-17 uur >T/m 21 augustus: Raphael Zarka. Solotentoonstelling van de veelzijdige Franse kunstenaar Raphaël Zarka.

De Verdieping van Nederland Prins Willem Alexanderhof 5, 070 3140911, ma & zo 12-17, di 09-20, wo t/m za 09-17 uur >T/m 28 augustus: Topstukken met de grootste historische X-factor!

The Vide Workshop Uilebomen 66, 06 51525046, di, vr en zo 14-17, do 19-22 uur >T/m 28 augustus: Type Design, workshops

Vitrine Weimarstraat 48, Continu te bezichtigen >T/m 24 augustus: Vitrine 26. Nieuwe installatie van Annemieke Louwerens.

Vonkel Assendelftstraat 19, 070 4278084, do en vr 14-18 uur, za 12-18, laatste zo van de maand 13-17 uur >Van 25 augustus t/m 15 oktober: Lichting ‘11. De beste 2D-werken van de eindexamenkandidaten van de Nederlandse academies.

Galerie West Groenewegje 136, 070 3925359, wo t/m za 12-18 uur en op afspraak. >T/m 26 augustus: I feel like i’m disappearing, getting smaller everyday / but when i look in the mirror, i’m bigger in every way. Kunst uit Denemarken. Met werk van Søren Thilo Funder, Jens Haaning, Lasse Schmidt Hansen e.a.

Yi Jun Peace Museum Wagenstraat 124, 070 3562510, ma t/m vr 10-17, zo 10-16 uur >Permanent: Yi Jun Peace Museum - Vaste collectie. Eerbetoon aan de Koreaanse onafhankelijkheidsstrijder en diplomaat Yi Jun en herinnering aan het bredere doel van wereldvrede.


Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

Dagelijks11:50 14:15 16:40 19:00 21:30;

Dagelijks16:50 19:10; Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 21:20;

buitenhof www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20

buitenhof

Filminfo en reserveringen

0900-1458 (€ 0,55 cpm) www.pathe.nl/buitenhof Buitenhof 20 open: Kassa Dagelijks vanaf 10:00 uur. Filminfo en reserveringen 0900-1458 0,55 cpm) Grand-Café (€ Restaurant

Des Deux Villes open: Kassa dagelijks geopend Dagelijks vanaf 10:00 uur. vanaf 11:00 uur. Grand-Café Restaurant Des Deux Villes dagelijks geopend lunch 12:00 - 14:00 uur; 11:00 -uur. vanaf diner 18:00 22:00 uur. Reserveren: Restaurant info@deuxvilles.nl Grand-Café Des Deux Villes

lunch 12:00 14:00 uur; Voor alle 3D -voorstellingen diner 18:00 - 22:00 uur. gelden andere tarief voorwaarden. Reserveren: info@deuxvilles.nl alle 3D voorstellingen Voor gelden andere tarief voorwaarden.

sCheVeningen pathe.nl/scheveningen Kurhausweg 2 sCheVeningen Filminfo en reserveringen pathe.nl/scheveningen 0900-1458 (€ 0,55 cpm) Kurhausweg 2 Kassa open:

Do. Vr. Ma. Di. 13:00 uur. en 11:30 reserveringen Za. Zo. Wo. uur. Filminfo 0900-1458 (€ 0,55 cpm) Kassaalle open: Voor 3D voorstellingen Do. Vr. Ma. Di. 13:00 uur. gelden andere tarief Za. Zo. Wo. 11:30 uur. voorwaarden.

alle 3D voorstellingen Voor andere tarief gelden voorwaarden.

sPuimaRkt

D E N H A A G D O 18 AU G T / M W O 2 4 AU G 2 011

FILM A

G

E

N

Voor meer informatie zie: www.filmhuisdenhaag.nl

D

World Cinema amsterdam on tour

A

SPECIAAL

Dag. 19:15; ook Vr. Zo. Di. 16:45 (FR, 97’) PREMIÈRE Docu in de sfeer van Être et avoir 1 over kleuters die filosofieles krijgen. PREMIÈRE Dag. 17:45 (FI, 85’) Aandoenlijke docu over stoere Finse mannen 3 die in de sauna transformeren tot zachte wezens. 2E WEEK Dag. 21:30; Dag. (beh Zo.) 17:20; Zo. 14:45 (IR, 123’) Magistraal Iraans relatiedrama, grote winnaar 3 ADRES: Filmfestival Berlijn 2011! Spui 191 Dag. 15:00 19:00 (IT, 90’) 2E WEEK 2511 BN Den Haag Heerlijke Italiaanse komedie. 3 Koop kaarten online: Dag. 19:30; ook Vr. Zo. Di. 15:30 (DK, 102’) 3E WEEK Deens familiedrama over tijdloze, universele kwesties. 3 www.filmhuisdenhaag.nl Dag. 21:45; ook Do. Za. Ma. Wo. 15:30 (DE, 91’) 4E WEEK Reserveringen Dokter verliest zichzelf in Afrika. 3 via onze kassa: Dag. 19:45; Dag. (beh Zo.) 15:30 (BE, 87’) 5E WEEK Nieuwste parel van de gebr. Dardenne. 3 070 - 365 60 30 Dag. 17:00 21:00 (DE, 103’) 7E WEEK ma t/m vr v.a. 13:00 u. za en zo v.a. 14:00 u. Adembenemend eerbetoon aan danslegende Pina Bausch. 1 Dag. 15:30 21:45 (VK, 107’) 9E WEEK Twee Britse komieken op hilarische culinaire rondreis. 1 Restaurant: 070 - 364 87 63 Dag. 21:15; ook Do. Za. Ma. Wo. 16:45 (FR, 104’) 9E WEEK Romantische komedie. 3 www.filmhuisdenhaag.nl Dag. 17:30 (BE/ NL, 91’) LAATSTE WEEK Wifi, romantiek en paranoia in sfeervolle thriller. 1

Just a Beginning

steam of life

a separation

gianni e le donne

Dagelijks11:50 14:15 16:40 19:00 21:30;

Dagelijks16:50 19:10; Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 21:20;

Dagelijks19:50 22:10; Do. 12:50; Do. Vr. Za. Ma. Di. Wo. 10:40; Ma. 13:00;

hoRRible bosses

3gt

Do. Vr. Za. Zo. Wo. 15:00;

6e WEEK

Grand-Café Restaurant

Dagelijks15:15 18:00 20:45; Do. Ma. Di. 10:30;

6e WEEK

dagelijks geopend vanaf 11:00 uur.

Do. Ma. Di. Wo. 13:10;

Dagelijks vanaf 10:00 uur. Des Deux Villes

President Kennedylaan 5 2517 JK Den Haag

www.omniversum.nl

3gt 4e WEEK

la Conquete

1t

haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d

3ga 7e WEEK

Pina 3d

Do. Vr. Za. Zo. Di. Wo. 17:20;

Voor alle 3D voorstellingen

Pathé enCoRe oPeRa: le Comte oRy

1

8e WEEK

CaRs 2 3d (oV)

2

Dagelijks 14:00;

12e WEEK

the tRee of life

9at

Zo. 11:00;

gelden andere tarief

Di. 13:30; Ma. 15:30;

Di. 21:20;

Vr. Za. 23:15;

VOORPREMIÈRE

Wo. 21:45; Vr. Za. 23:45;

VOORPREMIÈRE

Dagelijks 11:40 14:00 16:30 19:10 21:30; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 19:50; Vr. Za.20:15 23:50;

voorwaarden.

sCheVeningen

pathe.nl/scheveningen

ENCORE OPERA

1

50 PLUS

la Rafle

3gadt SNEAK

sneak PReView

4gadsht

fly PaPeR

3gt

Cowboys & aliens

3ga

PREMIÈRE

Rise of the Planet of the aPes

3ga

Dagelijks 11:20 13:45 16:05 19:00; Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 21:00; Vr. Za. 23:30; 2e WEEK Di. 21:50;

suPeR 8

3ga

Kurhausweg 2

Dagelijks 15:30 17:45;

Filminfo en reserveringen

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 19:45; Vr. Za.16:10 20:45;

2e WEEK

Kassa open:

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 21:25; Vr. Za. 21:20;

3e WEEK

Do. Vr. Ma. Di. 13:00 uur. Za. Zo. Wo. 11:30 uur.

1

mR. PoPPeR’s Penguins (oV)

1

gReen lanteRn 3d

3g

3e WEEK

Do. Zo. 21:50; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 17:25; Vr. Za.18:20 23:00;

3e WEEK

les femmes du 6ème étage

Do. Zo. Ma. Di. Wo.17:20 19:30; Do. Zo. Ma. Di. 21:40; Do. Ma. Di. Wo. 13:15; Vr. Za.16:00 18:30 20:40 23:10; Wo. 21:55;

pulsar

plaatsen in de wereld. Do. t/m. Zo. 12:00 16:00 20:00 22:00; Ma. t/m Wo. 12:00 16:00 20:00 Volg de Storm Chasers naar het hart van de tornado. Do. t/m Wo. 19:00 Ontdekkingsreis door de Arabische gouden eeuwen. Zie graven van een verloren stad, de riffen van de Rode Zee en de Hadj. Do. t/m Zo. 17:00 21:00; Ma. t/m Wo. 17:00 Laat je overweldigen door de grootsheid van de ruimte en je visie op het heelal zal nooit meer hetzelfde zijn! Do. t/m Wo. 10:00 15:00 Laat u het leven en de habitat zien van flamboyante inktvissen, speelse zeeleeuwen en heel veel kleurrijke vissen. Do. t/m. Wo. 11:00 14:00 Zwem mee met vriendelijke dolfijnen.

huBBle

under the sea

dolphins

Voor alle 3D voorstellingen andere tarief gelden voorwaarden.

hoRRible bosses

4e WEEK

3gt 4e WEEK

CaPtain ameRiCa: the fiRst aVengeR 3d

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 22:10; Vr. Za. 22:40;

3g

haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d

6e WEEK

3ga 7e WEEK

blitz

4gt

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 16:10; Vr. Za. 17:00;

7e WEEK

bRidesmaids

3st

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 21:20; Vr. Za. 22:50;

14e WEEK

Di. 21:00;

PiRates of the CaRibbean: on stRangeR tides 3d 3g SNEAK

sneak PReView

4gadsht

Vr. 21:30;

EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE

Vr. 00:10;

EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE

Colombiana Conan the baRbaRian 3d

1

4g

Wo. 00:05;

sPuimaRkt

Do. Vr. Za. 22:30; Wo.16:15 19:00 21:45 23:30;

www.pathe.nl/spuimarkt

Do. Vr. Za.11:50 13:00 15:30 18:00 20:30 23:00; PREMIÈRE Wo.11:45 14:15 16:45 19:15 21:45 23:45; Vr. 00:10; Zo. Ma. Di.12:15 14:45 17:15 19:45 22:15; Zo. 11:15;

65 Spuimarkt Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Ingezonden mededeling

2gt

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 18:45; Vr. Za. 20:00; Dagelijks12:30 15:10 17:50 20:30;

3h

honey 2

laRRy CRowne

tornado alley araBia

2e WEEK

the smuRfs (oV)

Dagelijks 18:40;

the greatest plaCes Een tocht langs zeven bijzondere

Adres:

3h

3e WEEK

the ConsPiRatoR

Do. t/m Wo. 13:00 18:00

3e WEEK

laRRy CRowne

Grand-Café Restaurant Deux Villes Des lunch 12:00 - 14:00 uur; diner 18:00 - 22:00 uur. Reserveren: info@deuxvilles.nl

0900-1458 (€ 0,55 cpm)

Reserveringen en informatie: 0900 - 6664837 (0900 - OMNIVERSUM)

3ga

Kassa open:

0900-1458 (€ 0,55 cpm)

le gamin au vélo

2e WEEK

suPeR 8

Filminfo en reserveringen

Do. Zo. Ma. Di. Wo.16:00 18:30 21:00; Do. Ma. Di.11:00 13:30; Vr. Za.17:30 20:00 22:30;

Dagelijks 14:30; Do. Ma. Di. 11:20;

3st

Buitenhof 20

sChlafkrankheit

the trip

PRofession: heaRtbReakeR

Dagelijks10:15 12:20 17:10 19:30 21:50;

2e WEEK

buitenhof

www.pathe.nl/buitenhof

a family

pina 3d

3ga

PREMIÈRE

Rise of the Planet of the aPes

Kassa open:

Dagelijks 11:30 uur.

Zondag vanaf 10:00 uur. Maandag vanaf 12:00 uur.

final destination 5 3d

EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE

Cowboys & aliens

4ga

VOORPREMIÈRE

Rise of the Planet of the aPes

Do. Vr. Za. 21:10; Dagelijks 15:00; Zo. Ma. Wo. 21:00;

bollywood: aaRakshan

3ga 3ga

www.pathe.nl/spuimarkt PATHÉ SPUIMARKT

vervolg Spuimarkt 65 sPuimaRkt Filminfo en reserveringen 0900-1458 (€ 0,55 cpm) www.pathe.nl/spuimarkt

Kassa open: Spuimarkt 65 uur. 11:30 Dagelijks Filminfo en reserveringen Zondag vanaf 10:00 uur. (€ 0,55 cpm) 0900-1458 Maandag vanaf 12:00 uur. Kassa open: Voor alle 3D voorstellingen Dagelijks 11:30 uur. gelden andere tarief vanaf 10:00 uur. Zondag voorwaarden. Maandag vanaf 12:00 uur. Voor alle 3D voorstellingen gelden andere tarief voorwaarden.

Reserveer o.v.v. zomermenu en ontvang zomers aperitief

Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 18:30; Dagelijks 12:30; Do. Ma. Di. 11:50; Di. 18:20; Zo. 10:20;

honey 2

1

3e WEEK

2gt

Do. Vr. Za.15:15 17:40 20:15; Ma. Di. 14:20; Zo. Ma. Di. Wo.16:50 19:30;

3e WEEK

Dagelijks 21:30; Do. 12:40; Ma. Di. 11:50;

4e WEEK

Do. Vr. Za.14:40 17:00 19:20 22:45; Zo. Ma. Di. 19:00; Zo. Ma. Di. Wo.14:20 16:30 22:00;

gReen lanteRn 3d

CaPtain ameRiCa: the fiRst aVengeR 3d hoRRible bosses

3g 3g

4e WEEK

3gt

Dagelijks 12:10;

4e WEEK

Do. Ma. Di. 12:10; Vr. Za. Zo. Wo. 11:45;

5e WEEK

Do. Vr. Za. 19:45; Dagelijks13:30 16:10; Zo. Ma. Di. 21:15;

monte CaRlo the zookeePeR

PREMIÈRE 2e WEEK

3ga 3ga 2e WEEK 3st 3e WEEK 2e3h WEEK

3e WEEK

laRRy CRowne hoRRible bosses the ConsPiRatoR la Conquete

4e WEEK 3h 3gt

hoRRible bosses haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d

6e WEEK 3gt 3ga

Super 8

Dagelijks 14:30; Do. Ma. Di. 11:20; Do. Vr. Za. Zo. Wo. 15:00;

3e WEEK

6e WEEK 3gt 1t

Dagelijks19:50 22:10; Do. 12:50; Do. Vr. Za. Ma. Di. Wo. 10:40; Ma. 13:00; Dagelijks15:15 18:00 20:45; Do. Ma. Di. 10:30;

4e WEEK

Do. Vr. Za. Zo. Wo. 15:00; Do. Ma. Di. Wo. 13:10;

6e WEEK 7e WEEK

la Conquete Pina 3d

1t 1

Dagelijks15:15 18:00 20:45; Do. Ma. Di. 10:30; Do. Vr. Za. Zo. Di. Wo. 17:20;

6e WEEK

8e WEEK 3ga 2

haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d CaRs 2 3d (oV)

Do. Ma. Di. Wo. 13:10; Dagelijks 14:00;

Pina 3d the tRee of life CaRs 2 3d (oV) Pathé enCoRe oPeRa: le Comte oRy

7e WEEK 12e WEEK

1 9at

Do. Vr. Za. Zo. Di. Wo. 17:20; Zo. 11:00;

8e WEEK ENCORE OPERA

2 1

Dagelijks 14:00; Di. 13:30; Ma. 15:30;

12e WEEK 50 PLUS

the tRee of life la Rafle Zo. 11:00; Di. 21:20; Pathé enCoRe oPeRa: le Comte oRy sneak PReView

SNEAK 1 4gadsht

la Rafle fly PaPeR Di. 21:20; Wo. 21:45; Vr. Za. 23:45; sneak PReView Cowboys & aliens

VOORPREMIÈRE 4gadsht 3ga

9at 3gadt

ENCORE OPERA

Di. 13:30; Ma. 15:30; Vr. Za. 23:15;

50 PLUS VOORPREMIÈRE

3gadt 3gt SNEAK

Vr. Za. 23:15; Dagelijks 11:40 14:00 16:30 19:10 21:30; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 19:50; Vr. Za.20:15 23:50; Wo. 21:45; Vr. Za. 23:45;

VOORPREMIÈRE PREMIÈRE

3gt fly PaPeR 3ga VOORPREMIÈRE Rise of the Planet of the aPes 3ga Cowboys & aliens Dagelijks 11:20 13:45 16:05 19:00; Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 21:00; Vr. Za. 23:30; 2e WEEK Di. 21:50; Dagelijks 11:40 14:00 16:30 19:10 21:30; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 19:50; Vr. Za.20:15 23:50;

PREMIÈRE

suPeR 8 Rise of the Planet of the aPes the smuRfs (oV) suPeR 8 mR. PoPPeR’s Penguins (oV)

3ga

3ga Dagelijks 15:30 17:45; 2e WEEK 1 Dagelijks 11:20 13:45 16:05 19:00; Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 21:00; Vr. Za. 23:30; 2e WEEK Di. 21:50; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 19:45; Vr. Za.16:10 20:45; 2e WEEK 3ga 1

Dagelijks 15:30 17:45; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 21:25; Vr. Za. 21:20;

2e WEEK 3e WEEK

the smuRfs (oV) gReen lanteRn 3d mR. PoPPeR’s Penguins (oV) laRRy CRowne

1 3g

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 19:45; Vr. Za.16:10 20:45; Dagelijks 18:40;

2e WEEK 3e WEEK

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 21:25; Vr. Za. 21:20; Do. Zo. 21:50; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 17:25; Vr. Za.18:20 23:00;

3e WEEK 3e WEEK

1 3h

3g gReen lanteRn 3d 2gt honey 2 In de zomer van 1979 is een groepje Dagelijks 18:40; 3e WEEK Do. Zo. Ma. Di. Wo.17:20 19:30; Do. Zo. Ma. Di. 21:40; Do. Ma. Di. Wo. 13:15; 4e WEEK laRRy CRowne 3h Vr. Za.16:00 18:30 20:40 23:10; Wo. 21:55; vrienden getuige van een catastrofaal 3gt Do. Zo. 21:50; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 17:25; Vr. Za.18:20 23:00; 3e WEEK hoRRible bosses treinongeluk in een klein stadje in Ohio, 2gt honey 2 Do. Zo. Ma. Di. Wo. 18:45; Vr. Za. 20:00; 4e WEEK Do. Zo. Ma. Di. Wo.17:20 19:30; Do. Zo. Ma. Di. 21:40; Do. Ma. Di. Wo. 13:15; 4e3g WEEK CaPtain ameRiCa: the fiRst aVengeR 3d terwijl ze een 8 mm-filmpje aan het Vr. Za.16:00 18:30 20:40 23:10; Wo. 21:55; Dagelijks12:30 15:10 17:50 20:30; 6e WEEK maken zijn. Ze vermoeden al snel dat het 3gt hoRRible bosses 3ga haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d Do. Zo. Ma. Di. Wo. 18:45; Vr. Za. 20:00; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 22:10; Vr. Za. 22:40;

4e WEEK 7e WEEK

geen ongeluk was. Wanneer kort daarna4gt 3g CaPtain ameRiCa: the fiRst aVengeR 3d blitz

ook nog mysterieuze verdwijningen en

Dagelijks12:30 15:10 17:50 20:30; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 16:10; Vr. Za. 17:00;

1

2ga 6e WEEK

6e WEEK 7e WEEK

haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d 3st bRidesmaids onverklaarbare gebeurtenissen plaats- 14e 7e WEEK WEEK blitz 3g vinden, probeert de hulpsheriff achter de4gt PiRates of the CaRibbean: on stRangeR tides 3d

3ga

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 22:10; Vr. Za. 22:40; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 21:20; Vr. Za. 22:50; Do. Zo. Ma. Di. Wo. 16:10; Vr. Za. 17:00; Di. 21:00;

7e WEEK SNEAK

angstaanjagende waarheid te komen. 3st De bRidesmaids 4gadsht sneak PReView 14e WEEK EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE film Super 8 is te zien in de Pathé biosco PiRates of the CaRibbean: on stRangeR tides 3d 3g 1 Colombiana

Do. Zo. Ma. Di. Wo. 21:20; Vr. Za. 22:50; Vr. 21:30;

pen. > Bron: Paramount Pictures SNEAK EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE

Di. 21:00; Vr. 00:10;

sneak PReView Conan the baRbaRian 3d Vr. 21:30; Wo. 00:05; Colombiana final destination 5 3d

4gadsht 4g

EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE

1 4ga

Vr. 00:10; Do. Vr. Za. 22:30; Wo.16:15 19:00 21:45 23:30;

EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE VOORPREMIÈRE

22:15; Zo. 11:15; Do. Vr. Za. 22:30; Wo.16:15 19:00 21:45 23:30;

VOORPREMIÈRE

4g Conan the baRbaRian 3d 3ga Cowboys & aliens Wo. 00:05; EXCLUSIEVE VOORPREMIÈRE Do. Vr. Za.11:50 13:00 15:30 18:00 20:30 23:00; PREMIÈRE Wo.11:45 14:15 16:45 19:15 21:45 23:45; Vr. 00:10; Zo. Ma. Di.12:15 14:45 17:15 19:45 4ga final destination 5 3d Rise of the Planet of the aPes Cowboys & aliens

3ga 3ga

Do. Vr. Za. 21:10; Dagelijks 15:00; Zo. Ma. Wo. 21:00; 2e WEEK Do. Vr. Za.11:50 13:00 15:30 18:00 20:30 23:00; PREMIÈRE bollywood: 2g Wo.11:45 14:15 16:45 19:15 21:45 23:45; Vr. 00:10; Zo. Ma. Di.12:15 14:45 17:15 19:45 22:15; Zo. 11:15; Do. Za.19:30 22:00; Do. Vr. Za.14:30 17:10; Do. Ma. 12:20; Vr.19:00 23:50; 2e WEEK 3ga Wo.13:00 15:30 18:40 23:20; Vr. Wo. 21:20; Di. 13:10; Zo. Ma. Di.14:10 16:30 19:15 21:45; 3ga Do. Vr. Za. 21:10; Dagelijks 15:00; Zo. Ma. Wo. 21:00; 2e WEEK

aaRakshan Rise of the Planet of the aPes suPeR 8 bollywood: aaRakshan Do. Vr. Za. 19:00; Do. 16:50; Vr. Za. 16:15; Zo. Ma. Di. Wo. 18:10; 2e2g WEEK 1 Do. Za.19:30 22:00; Do. Vr. Za.14:30 17:10; Do. Ma. 12:20; Vr.19:00 23:50; 2e WEEK the smuRfs (oV) Wo.13:00 15:30 18:40 23:20; Vr. Wo. 21:20; Di. 13:10; Zo. Ma. Di.14:10 16:30 19:15 21:45; Do.14:40 17:00 19:10 21:20; Vr. Za. 21:00; Vr. Za. Zo. Ma. Di. Wo. 18:50; 2e WEEK Vr. Za. Wo. 16:40; Ma. Di. 14:10; Zo. Ma. Di. Wo. 21:10; Zo. Ma. Di. 16:20; 3ga suPeR 8 1 Do. Vr. Za. 19:00; Do. 16:50; Vr. Za. 16:15; Zo. Ma. Di. Wo. 18:10; 2e WEEK mR. PoPPeR’s Penguins (oV) the smuRfs (oV) 1 Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 18:30; Dagelijks 12:30; Do. Ma. Di. 11:50; Di. 18:20; 3e WEEK Zo. 10:20; Do.14:40 17:00 19:10 21:20; Vr. Za. 21:00; Vr. Za. Zo. Ma. Di. Wo. 18:50; Vr. Za. Wo. 16:40; Ma. Di. 14:10; Zo. Ma. Di. Wo. 21:10; Zo. Ma. Di. 16:20;

2e WEEK

honey 2 mR. PoPPeR’s Penguins (oV) gReen lanteRn 3d honey 2 CaPtain ameRiCa: the fiRst aVengeR 3d

2gt 1 3e WEEK 3e3g WEEK

gReen lanteRn 3d hoRRible bosses CaPtain ameRiCa: the fiRst aVengeR 3d Dagelijks 12:10; Do. Vr. Za.14:40 17:00 19:20 22:45; Zo. Ma. Di. 19:00; monte CaRlo Zo. Ma. Di. Wo.14:20 16:30 22:00; Do. Ma. Di. 12:10; Vr. Za. Zo. Wo. 11:45; hoRRible bosses the zookeePeR

3g 3gt 4e WEEK 4e3g WEEK 1 4e WEEK

monte CaRlo

1 3ga 5e WEEK 2ga 6e WEEK 3ga 6e WEEK

Do. Vr. Za.15:15 17:40 20:15; Ma. Di. 14:20; Zo. Ma. Di. Wo.16:50 19:30; Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 18:30; Dagelijks 12:30; Do. Ma. Di. 11:50; Di. 18:20; Zo. 10:20; Dagelijks 21:30; Do. 12:40; Ma. Di. 11:50;

Dagelijks 12:10; Do. Vr. Za. 19:45; Dagelijks13:30 16:10; Zo. Ma. Di. 21:15; Zo. Ma. Di. Wo. 18:45; haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d Do. Ma. Di. 12:10; Vr. Za. Zo. Wo. 11:45;

3e WEEK 3ga 3gt

Dagelijks10:15 12:20 17:10 19:30 21:50; Dagelijks19:50 22:10; Do. 12:50; Do. Vr. Za. Ma. Di. Wo. 10:40; Ma. 13:00;

4e WEEK 2gt 3g 3e WEEK 4e WEEK

5e WEEK 3gt 2ga

4e WEEK 6e WEEK

the zookeePeR

Do. Za. 21:15; Zo. Ma. Di. Wo. 20:30; haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 Do. Vr. Za. 19:45; Dagelijks13:30 16:10; Zo. Ma. Di. 21:15; Zo. Ma. Di. Wo. 18:45; Dagelijks 19:15; Do. 14:20; Ma. Di. 13:20;

7e WEEK 3ga 3st

haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3d bRidesmaids

Do. Za. 21:15; Zo. Ma. Di. Wo. 20:30; Dagelijks 21:50;

6e WEEK

8e WEEK 3ga

haRRy PotteR and the deathly hallows: PaRt 2 3g tRansfoRmeRs: daRk of the moon 3d Dagelijks 19:15; Do. 14:20; Ma. Di. 13:20; 7e WEEK Vr. Za. 23:10; 13e WEEK 3st bRidesmaids 3gasht the hangoVeR 2

Dagelijks 21:50; Di. 21:00;

tRansfoRmeRs: daRk of the moon 3d sneak PReView the hangoVeR 2 kindeRVooRstellingen

Vr. Za. 23:10;

8e WEEK

SNEAK 3g 4gadsht 13e WEEK

3gasht

BUITENHOF

Di. 21:00; Vr. Za. Zo. Wo. 12:10;

BUITENHOF

Vr. Za.11:00 13:15 15:20; Vr. Za. Zo. Wo. 10:10; Zo. Wo.11:40 13:50;

3e WEEK

Vr. Za. Zo. Wo. 12:10; Vr. Za. Zo. 13:00; Vr. Za. Zo. Wo. 10:45;

6e WEEK 7e WEEK

SCHEVENINGEN SCHEVENINGEN

SPUIMARKT SPUIMARKT

3ga

3st

6eSNEAK WEEK

4gadsht sneak PReView 2gat mijn VadeR is een deteCtiVe: de wet Van 3

kindeRVooRstellingen de smuRfen (nl)

1

mijn VadeR is een deteCtiVe: de wet Van 3 CaRs 2 3d (nl) Vr. Za.11:00 13:15 15:20; Vr. Za. Zo. Wo. 10:10; Zo. Wo.11:40 13:50; Vr. Za. Wo. 12:50; de smuRfen (nl) Rio 3d (nl)

2gat 2 3e WEEK 19e WEEK

1 2g

Vr. Za. Zo. 13:00; Vr. Za. Zo. Wo. 10:45; Do. Zo. Ma. Di. Wo.11:10 13:10 15:15; Vr. Za.11:50 13:50;

7e WEEK 2e WEEK

CaRs 2 3d (nl) mR. PoPPeR’s Penguins (nl) Rio 3d (nl) de smuRfen (nl) 3d

19e WEEK 3e WEEK

Do. Zo. Ma. Di. Wo.11:10 13:10 15:15; Vr. Za.11:50 13:50; Dagelijks11:10 13:20;

mR. PoPPeR’s Penguins (nl) de smuRfen (nl) de smuRfen (nl) 3d CaRs 2 3d (nl)

2e WEEK 3e WEEK

Dagelijks12:00 14:30 16:55; Do. Zo. Ma. Di. Wo.11:30 13:50; Vr. Za.11:50 14:30;

3e WEEK 7e WEEK

2 1

Vr. Za. Wo. 12:50; Dagelijks12:00 14:30 16:55;

2g 1 1 1 1 2

Dagelijks11:10 13:20; Do. Zo. Ma. Di. Wo.11:15 15:20; Vr. Za.11:25 13:40; Zo. 13:15;

de smuRfen (nl) kung fu Panda 2 3d (nl) Do. Zo. Ma. Di. Wo.11:30 13:50; Vr. Za.11:50 14:30; Wo. 14:50; CaRs 2 3d (nl) de dolle tweeling

3e WEEK 10e WEEK

1 2ga

7e WEEK VOORPREMIÈRE

Do. Zo. Ma. Di. Wo.11:15 15:20; Vr. Za.11:25 13:40; Zo. 13:15; Vr. Za. Wo. 14:30; Wo. 12:30; Vr. Za. 12:20; Zo.10:15 12:10 14:15;

kung fu Panda 2 3d (nl) mR. PoPPeR’s Penguins (nl)

2 1

10e WEEK 2e WEEK

2ga 1

Wo. 14:50; VOORPREMIÈRE Do. Za.15:00 17:15; Vr.12:10 14:20 16:30; Wo.11:50 14:00; Di. 15:45; Za. Zo. 12:45; Zo. Ma.14:50 17:00; Zo. 10:30; 1 3e WEEK Vr. Za. Wo. 14:30; Wo. 12:30; Vr. Za. 12:20; Zo.10:15 12:10 14:15; 1 2e WEEK

de dolle tweeling de smuRfen (nl) 3d mR. PoPPeR’s Penguins (nl) de smuRfen (nl) de smuRfen (nl) 3d CaRs 2 3d (nl)

1 Vr. Za. 14:00; Zo. Ma. Di. Wo. 16:00; Zo. Wo. 13:50; 3e WEEK Do. Za.15:00 17:15; Vr.12:10 14:20 16:30; Wo.11:50 14:00; Di. 15:45; Za. Zo. 12:45; Zo. 1 Ma.14:50 17:00; Zo. 10:30; 3e WEEK Wo. 12:20; Zo. 11:50; 7e WEEK Vr. Za. 14:00; Zo. Ma. Di. Wo. 16:00; Zo. Wo. 13:50; Vr. Za. 12:50; Zo. 14:30;

de smuRfen (nl) CaRs 2 (nl) CaRs 2 3d (nl) kung fu Panda 2 (nl)

Wo. 12:20; Zo. 11:50; Vr. Za. Zo. Wo. 11:45;

1 2

3e WEEK 7e WEEK

1 2

7e WEEK 10e WEEK

2 2ga

Vr. Za. 12:50; Zo. 14:30;

7e WEEK

CaRs 2 (nl)

2

Vr. Za. Zo. Wo. 11:45;

10e WEEK

kung fu Panda 2 (nl)

2ga

2g

2e WEEK

2e WEEK

PRofession: heaRtbReakeR Dagelijks11:50 14:15 16:40 19:00 21:30; Do. Zo. Ma. Di. Wo.16:00 18:30 21:00; Do. Ma. Di.11:00 13:30; Vr. Za.17:30 20:00 22:30; Rise of the Planet of the aPes Dagelijks16:50 19:10; Do. Vr. Za. Zo. Ma. Wo. 21:20; suPeR 8 PRofession: heaRtbReakeR Dagelijks10:15 12:20 17:10 19:30 21:50; Do. Zo. Ma. Di. Wo.16:00 18:30 21:00; Do. Ma. Di.11:00 13:30; laRRy CRowne Vr. Za.17:30 20:00 22:30; Dagelijks 14:30; Do. Ma. Di. 11:20; suPeR 8 the ConsPiRatoR

2e WEEK

2e WEEK

mR. PoPPeR’s Penguins (oV)

3ga

Do. Vr. Za.15:15 17:40 20:15; Ma. Di. 14:20; Zo. Ma. Di. Wo.16:50 19:30; Do. Vr. Za.14:40 17:00 19:20 22:45; Zo. Ma. Di. 19:00; Zo. Ma. Di. Wo.14:20 16:30 22:00; Dagelijks 21:30; Do. 12:40; Ma. Di. 11:50;

Do. Vr. Za. 19:00; Do. 16:50; Vr. Za. 16:15; Zo. Ma. Di. Wo. 18:10; alle 3D voorstellingen Brasserie NL van Chef-kok Ruben van Dieten, gevestigd in het NeherLab is al één jaar lang dé culinaire1Hot Spot the smuRfs (oV) Voor gelden andere tarief voorwaarden. Do.14:40 17:00 19:10 21:20; Vr. Za. 21:00; Vr. Za. Zo. Ma. Di. Wo. 18:50; Vr. Za. Wo. 16:40; Ma. Di. 14:10; Zo. Ma. Di. Wo. 21:10; Zo. Ma. Di. 16:20; van Leidschendam- Voorburg. Kom nu genieten van het “Zomermenu”, kreeft, Cote de Boeuf en aardbeien € 35 pp

PREMIÈRE

Rise of the Planet of the aPes

Do. Za.19:30 22:00; Do. Vr. Za.14:30 17:10; Do. Ma. 12:20; Vr.19:00 23:50; 2e WEEK Wo.13:00 15:30 18:40 23:20; Vr. Wo. 21:20; Di. 13:10; Zo. Ma. Di.14:10 16:30 19:15 21:45;

suPeR 8

7

uitagenda<

Neherpark 5 2264 ZD Leidschendam Reserveren: www.brasserienl.nl info@brasserienl.nl 070 3208 550 Dagelijks geopend: Lunch van 12u-15u Diner vanaf 17.30u Zaterdag geen lunch


16>eten & drinken

Den Haag Centraal > Vrijdag 19 augustus 2011

koken met henk savelberg

De Libanese keuken: het nationale gerecht

Het nationale Libanese gerecht is kibbeh. Dit is een ‘deeg’ van gepureerd mager lams-of rundvlees gemengd met bulghur en gevuld met gekruid gehakt. Er zijn meerdere varianten van de kibbeh. De kibbeh bil saniye wordt vaak thuis gegeten, de ingrediënten zijn dan hetzelfde maar het wordt in taartvorm gemaakt in de oven. Ook heb je de kibbeh nayee, de rauwe variant te vergelijken met steak tartaar, maar Kibbeh kan ook worden gegeten in de vorm van gevulde gefrituurde balletjes die als hoofdgerecht worden geserveerd met een salade of met verschillende gegrilde groenten als aubergine, courgette, rode ui, etc. Het draaien en vullen van de balletjes vergt even wat handigheid maar geef niet op als ze de eerste keer niet helemaal volmaakt zijn, oefening baart kunst en de rijke smaak zal het minder perfecte uiterlijk snel doen vergeten. Dan hier het recept van Libanon’s ‘signature dish’. ‘Zhoug’ (een soort Libanese sambal) is moeilijk verkrijgbaar en is te vervangen door sambal oelek.

de eetrubriek

Eetkamer van Scheveningen Internationaal

7 Oordeel: + voorgerechten - ijs - weinig verrassingen

Iedere Hagenaar weet dat je beter met de fiets of het openbaar vervoer naar Scheveningen kunt gaan. Maar ja, eetpartner Cheryl heeft een gebroken been. Rondom de plek waar we vanavond moeten zijn, De Eetkamer van Scheveningen, kun je in de ene straat een uur en in de andere straat twee uur parkeren. Soms hangt het er zelfs vanaf aan welke kant van de straat je je auto zet. Het is dus of snel eten of opnieuw een kaartje trekken. Gelukkig kun je bij het restaurant cash geld krijgen dat ze later op de rekening zetten. Bij een eetkamer denk je aan een huiselijke, knusse ruimte. Dat laatste is zeker het geval: sfeervolle karamelkleuren op de muur, makkelijk

De patat had wat meer doorbakken mogen zijn en de mayonaise komt uit een potje, maar ach, we zitten niet bij een sterrenrestaurant. zittende stoelen, bar in het midden, relaxte jaren tachtig muziek op de achtergrond. Klein is het niet echt. De ene ruimte loopt door in de andere. Gedurende de avond zijn twee à drie tafels bezet. Terwijl we goed gekruide Provençaalse champignons wegprikken, opteren we van de vrij klassieke bistrokaart (tomatensoep, geitenkaassalade, sliptong, entrecote etc.) de rundercarpaccio (€ 8,75) en gebakken gamba’s (€ 7,50). Met beide zijn we in onze sas. De carpaccio, goed op kamertemperatuur en vergezeld van een pluk gemengde salade, geroosterde pijnboompitten en wat geschaafde Parmezaanse kaas, ligt in mooie rode plakken op mijn bord. De pesto komt gelukkig niet uit een potje. Dat zou deze combinatie onrecht hebben gedaan. Bovenop de in knoflookolie liggende grote garnalen liggen wat schijfjes citroen. Niet alleen goed voor de smaaknuances, maar ook fijn om aan het einde over je eigen handen uit te drukken. Dan is de olie- en knoflookgeur meteen verdwenen. Voor het hoofdgerecht draaien we het om: Cheryl aan het vlees en ik kies voor een bouillabaisse met een rijke schakering aan vis: garnalen, mosselen, kabeljauw, inktvis, Adres Marcelisstraat 255a Telefoon (070) 322 62 33 Geopend Dinsdag tot en met zaterdag van 12.00 tot 23.30 uur, zondag van 15.00 tot 23.00 uur

gamba’s en een langoustine. In de soep zitten ook nog krielaardappeltjes en wat peterselie. Ik ben er niet erg over te spreken. De mossels ruiken muffig, de langoustine lijkt uit de diepvries te komen. Daardoor is het vlees taai. Het aantal ringen rode ui in het gerecht is ook wat overdadig. De entrecote van mijn tafeldame oogt en smaakt beter. De patat had wat meer doorbakken mogen zijn en de mayonaise komt uit een potje, maar ach, we zitten niet bij een sterrenrestaurant. Ook onze wijnen zijn goed: Montgravet (€ 3,40), grotendeels opgebouwd uit elegante Sauvignon Blanc en wat Chardonnay-druiven, die je een wat boterig gevoel geeft bij het opdrinken en de Noord-Spaanse Ramón Roqueta(€ 3,35), bestaande uit Temperanillodruiven, passen bij de gerechten. Cheryl is dol op kaasplanken, dus die heeft haar keuze snel gemaakt. Met de aardige Californische rode dessertwijn Elysium (€ 5,00) in de hand bekijkt mijn tafelgenoot wat op haar bord ligt: naast notenbrood wat plakjes port salut, brandnetelkaas, camembert, walnotenkaas, danish blue en munster (€ 8,00). Uitgebreid, maar geen verrassingen. De versgebakken pruimentaart met vanille-ijs is het dessert van de dag en staat zodoende dan ook niet op de kaart. De taartkorst is heerlijk krokant en de vulling lekker zoet. Het ijs hadden ze er beter niet bij kunnen serveren. Daar zitten klonten in. Met een koffie (€ 2,10), twee thee (€ 2,20) en een flesje Chaudfontaine (€ 2,10) bedroeg de rekening € 96,30.

Libanese kibbe, voor het deeg:

>300 gram fijne bulghur >500 gram mager lams- of rundergehakt >1 ui, fijngesneden >½ theelepel sambal oelek >zout >warme groentebouillon

voor de vulling: >300 gram mager lams- of rundergehakt >1 middelgrote ui, fijngesneden >¾ theelepel kaneelpoeder >½ theelepel gemalen komijn >½ theelepel gemalen koriander >½ theelepel edelsüss paprikapoeder >½ theelepel sumac >1 zeer fijngehakt knoflookteentje >2 eetlepels geroosterde pijnboompitten >olijfolie

voor de saus: >2 dl. Turkse/Griekse yoghurt >1 kleine of ½ grote komkommer, geschild en geraspt

>2 tenen knoflook >zout en peper >2 eetlepels fijngesneden munt.

Het deeg:

Week de bulghur 20 minuten in een ruime hoeveelheid groentebouillon waaraan een theelepel zout is toegevoegd. Laat de bulghur in een zeef goed uitlekken. Pureer de ui in de keukenmachine, voeg het gehakt toe en de sambal. Laat de machine draaien tot een gladde puree is ontstaan. Doe deze puree over in een kom en meng met een houten lepel de bulghur er door. Doe het mengsel terug in de kom van de keukenmachine, voeg de groentebouillon toe en draai weer tot een glad mengsel. Zet dit afgedekt 2 uur in de koelkast. De saus:

Meng alle ingrediënten en zet de saus afgedekt een uur in de koelkast. De vulling:

Bak de gehakte ui in wat olie glazig. Voeg het gehakt toe en rul het met een vork, eerst op laag vuur, dan op een hogere temperatuur tot het bruin is, roer regelmatig. Neem de pan van het vuur en voeg de overige ingrediënten toe, meng zorgvuldig en laat afkoelen. De kibbeh:

Rol met natgemaakte handen van het koude ‘deeg’ balletjes iets kleiner dan een golfballetje. Neem steeds een balletje in de palm van de ene hand en maak met de duim van de andere hand een opening tot bijna onderin het balletje. Draai met de duim om de opening groter te maken en het balletje ovaal wordt. Als er gaatjes of scheurtjes in het deeg ontstaan plak deze dan dicht met een natgemaakte vinger. Vul de opening met een eetlepel vulling. Maak de taps toelopende bovenkant een beetje vochtig en knijp voorzichtig de uiteinden tegen elkaar. Laat minstens 1 uur in de koelkast opstijven en bak de kibbeh vervolgens in porties goudbruin in arachideolie op 175 graden. Laat uitlekken op keukenpapier en serveer de kibbeh warm met de yoghurtsaus, een groene salade of gegrilde groenten, rijst en Libanees brood.

Thaise geuren opsnuiven in A Rohj

Annerieke Simeone Voorgerechten vanaf € 4,95 Hoofdgerechten vanaf € 16,50 Nagerechten vanaf € 6,50 Info www.eetkamervanscheveningen.nl Alle creditcards

“Op het moment dat de schuifdeuren van het vliegveld Suvarnabhumi opengaan, staat hij er. Zo ineens, pontificaal voor je neus. De geur. Heb je die eenmaal geroken, dan zul je die nooit meer vergeten”. De Haagse fotografe Anna Green bezocht Thailand meerdere malen en bundelde haar impressies in het boek ‘A Rohj’. Markten, eetkraampjes en tempels, overal waar ze de Thaise geur tegenkwam, pakte Green haar camera en probeerde deze geuren vast te leggen. En dat is haar goed gelukt. A Rohj, dat zoiets als heerlijk betekent, is een kleurrijk en smaakvol kookboek geworden met zintuiglijke reiservaringen. Green laat zich meenemen door locals die haar specifieke ingrediënten laten proeven van lokale markten om daarna voor haar hun signature dish te koken. Buiten de gerechten om neemt Green je mee in haar reiservaringen. Voor mensen die al in Thailand zijn geweest zal A Rohj een culinair feest der herkenning zijn.

Pagina uit het A Rohj-kookboek.>Foto: Anna Green

Voor diegenen die van fotografie houden of van de Thaise keuken is A Rohj gewoon een mooi plaatjes- en kookboek. Achterin het boek heeft de fotografe de ingrediënten nog eens apart vastgelegd, zodat het verschil tussen de gember en de galan-

gal wortel niet het geheim van de chef blijft. Te bestellen via www.portfolio-fotografie. nl/a-rohj.Prijzen variëren van € 12,50 (Ipad pdf) tot € 49,95 (Hardcover)


17

service<

Vrijdag 19 augustus 2011 > Den Haag Centraal

oplossingen van vorige week 5 4 6 2 9 7 8 1 3

B A S T A P E G E L

2 8 7 6 1 3 4 9 5

N U L L T E R E A G L E O P O E N R G E O L

1 9 3 4 5 8 6 7 2

7 3 9 1 8 6 2 5 4

M M E O E P D E I E F M P I R A E S L E S S E T I R P P E E I N

R B A R O M E T E R E

6 1 5 3 4 2 9 8 7

A A R A U D O L E N

4 2 8 9 7 5 3 6 1 O R O C L A T S E T G O O O R M I E E L A F

3 5 1 8 2 9 7 4 6

9 6 4 7 3 1 5 2 8

kruiswoordpuzzel

sudoku

8 7 2 5 6 4 1 3 9

4 5

2 9 7 1 4 5

1

3

9

5 4

weer een voorbeeld. Na een bedroevende julimaand en een tegenvallende eerste helft van augustus, knapte het weer afgelopen dagen al op en was de temperatuur steeds prima. Vrijdag in het eerste dagdeel kan het nog bewolkt zijn in Den Haag vanwege de naweeën van de donderdagse verstoring. Een aanlandige wind houdt de temperatuur nog wat onder controle met amper 19 graden. In het weekeinde en mogelijk vlak daarna nog is er weer een nieuwe warmte-impuls te verwachten. Een stevig hogedrukgebied komt zaterdag en zondag juist boven onze omgeving uit en geeft voorbeeldig weer in Den Haag. De Scheveningse strandtenthouders (in het voorbije recordfraaie voorjaar flink verwend

zaterdag

2 8

15 19 30 30 wnw 4

11 22 95 0 zo 3-4

Politie Haaglanden SMASH (Stichting Mobiele Artsen Service Haaglanden)  070 - 346 96 69 SMASH is een samenwerkings­verband van alle huisartsen in Den Haag, Leidschendam, Rijswijk, Voorburg, Voorschoten en Wassenaar. SMASH regelt spoedeisende huisartsenhulp buiten kantoortijden. Iedere dag tussen 17.00 uur ‘s avonds en 8.00 uur ’s morgens; gedurende het hele weekend en op alle erkende feestdagen. www.smashaaglanden.nl

16 27 85 50 zzo 4

18 23 70 70 zw 4

112

0900 - 8844

Informatie dienstdoende apotheken 070 - 345 10 00

Meldnummer dierenbescherming 0900 - 20 21 210 (10ct./min.)

Tandartsendienst avond- en weekenddienst alleen spoed 070 - 311 03 05

Dierenartsen weekenddienst

Stichting Dierenambulance Den Haag 070 - 328 28 28 (dag en nacht bereikbaar) www.dierenambulancedenhaag.nl

33

www.dierenbescherming.nl (Spoedgevallen nacht en weekend)

0900 - 2226 333 en 0900 - 2222 456 www.dierenartsenkring-denhaag.nl

8

18 23

19

36

37

20

24 27

30

31

32

34

35 38

39

42

43

47

48

50

51

Horizontaal: 1 jongeling 4 atmosfeer (afk.) 6 afstotelijk 9 metaal 11 voorteken 13 ijshut 16 Amerikaanse gouden munt 18 stof 21 beroep 23 treurdicht 25 boomvrucht 26 elektrische eenheid 27 voordat 28 Binnenlandse Strijdkrachten 29 locoburgemeester 31 voorzetsel 32 nummer 33 persoonsbewijs 34 importantie 35 bijwoord 36 boom 38 noordwest 39 deel

40 44

45

46

49 52

53

56

57 60

54 58 61

van de bijbel 40 en wel 41 vuur 43 Engelse omroep 44 dierentuin 47 dooier 49 wapen 50 rivier in Duitsland 51 plaats in Drenthe 54 durende vijandschap 55 rondrit 57 honingbij 59 Indonesisch dorp 60 Turks bevelhebber 61 guit Verticaal: 1 snuifje 2 lofspraak 3 ambtshalve 4 gravin van Holland 5 muziekteken 6 Frans lidwoord 7 deel van de voet 8 za-

niker 10 ijzerhoudende grond 12 honingdrank 14 glad 15 traag 17 vleesgerecht 19 plaats in Frankrijk 20 getikt 22 rampspoed 24 melkwol 30 soort belasting 31 dochter van Cadmus 37 overlevering 40 naarling 41 kunstuiting 42 bontsoort 45 stelen 46 biefstuk 48 watering 49 sprookjesfiguur 52 jaartelling 53 projectieplaatje 56 onder andere 58 motorschip

colofon Den Haag Centraal B.V. Korte Poten 9a, 2511 eb Den Haag Directeur/Hoofdredacteur Coos Versteeg

Stadsredactie Vera de Jonckheere Joke Korving Alexander Münninghoff Casper Postmaa Theodore Pronk Hans Schmit Dominique Snip Adrie van der Wel

maandag

spoedgevallen

Alarmcentrale

29

7

12

26

Coördinatie redactie Miranda Fieret Willem Hoogendoorn Annerieke Simeone

Weerman

6

17

22

59

Marc Putto

11

16

55

geweest, maar tijdens de afgelopen pakweg zes weken veel minder majeur bedeeld qua weerbeeld) kunnen ter compensatie nog even een topomzet halen voordat alle (school)vakanties voorbij zijn. Het strandweer wordt zonder meer uitstekend. Met wat geluk stijgt het kwik uiteindelijk tot ruim 27 of 28 graden op zondagmiddag, mits de wind voldoende aflandig blijft. Veel zon is er tussen vrijdagmiddag en zondagmiddag. Later op zondag is er waarschijnlijk wel een toenemende buienkans vanuit het zuidwesten. Veel regen eind augustus ? Meer info en achtergronden op de weerprimeurlijn, 0900-1234554.

5

10

15

41

6 5 7

zondag

4

25

Juist in weekeinde fraai zomers weer

Min (⁰C) Max (⁰C) Zon (%) Neerslag (%) Wind

14

21

3

3 9 8 2 6

3

9 13

het weer in den haag

vrijdag

2

28

K A A N L I M D E O B I I S E R E T R E E T E I T N O N R N A A I S A R P S A L M L O D E A A N E K E E R

Soms biedt de vertrouwde kalenderklimatologie uitkomst en dan met name als de weerkaarten bepaalde weersontwikkelingen nog lang niet aangeven. Sommige weerpatronen hebben de voorkeur voor een bepaalde periode in het jaar en zelfs per maand zijn die voorkeurspatronen nog aan te geven. De afgelopen pakweg dertig jaar viel het op dat het weer vrijwel altijd herstelde na een voorafgaande zomerperiode die amper zomers was. Ruim twee weken terug zinspeelde ik al op een waarschijnlijk herstel vanaf halverwege de maand. Dit met in het achterhoofd de doorgaans relatief grote kans op beter weer gedurende de tweede helft van augustus. Ook dit jaar hebben we hiervan

1

Gemeentepolitiek Jan van der Ven (coördinator) Elske Koopman Economie Sjoerd Hauptmeijer Alexandra Sweers Joep van Zijl Cultuurredactie Egbert van Faassen Sjoerd van Faassen Bert Jansma Babeth Knol Eric Korsten Thijs Kramer Astrid van Leeuwen Doron Nagan Anneke Ruys Jill Stolk Aad van der Ven Sportredactie Ronald Mooiman (coördinator) André Buurman Bert Tielemans Hans Willink Chris Willemsen Martin van Zaanen Eindredactie Dick Toet Wouter Storm (corrector)

t 070-3644040 f 070-3633570 Voor een compleet overzicht:

www.denhaagcentraal.net Algemene Zaken Marianne ten Have Columnisten Marc Delissen Troy Douglas Kees Jansma Vilan van de Loo Marcella Mesker Marcel Verreck Rubrieken Teun Berserik (strip) Emilie Bolsius (medisch) Hugo Dirksmeier (onderwijs) Wendy Hendriksen (tuin) Bas Martens (juridisch) Marc Putto (weerbericht) Marnix van Rij (financieel) Marnix Rueb (cartoon) Henk Savelberg (culinair) Renate van der Zee (society) Illustraties Marcello’s Art Factory

Bladmanager Peter Schaaff schaaff@denhaagcentraal.net mobiel: 06 51619680 Advertentiebeheer & Marketing Anne Marie Scheffel Scheffel@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Advertentieverkoop Mayka Postma postma@denhaagcentraal.net mobiel: 06 52579972 Administratie Ida Leferink leferink@denhaagcentraal.net t 070-3644040 Correspondentie • Advertentie advertentie@denhaagcentraal.net • Redactie redactie@denhaagcentraal.net • Algemeen info@denhaagcentraal.net

Vormgeving Anneke de Zwaan Fotografie Jurriaan Brobbel C&R Pan Chen Creative Images Eveline van Egdom Raymond van Houten Mylène Siegers Otto Snoek en fotopersbureau’s Hollandse Hoogte en WFA

Abonnementsprijzen Kwartaal € 21,95 / Halfjaar € 39,95 / Jaar € 69,95 *Bij betaling met acceptgiro worden € 2,50 administratiekosten in rekening gebracht.Verzendkosten buitenland zijn voor rekening van de abonnee.

>Abonnementenservice< Voor opgave abonnementen, verhuizingen, bezorging en wijzigingen:

Bel 0172 – 476085 (ma t/m vr: 9 – 17 u),

of per e-mail:abonnementen@denhaagcentraal.net. Voor opzeggingen (uitsluitend schriftelijk, uiterlijk 4 weken voor einde abonnementsperiode).


UIT

agenda Den Haag entraal

> www.denhaagcentraal.net > uitgave van Den Haag Centraal >vrijdag 19 augustus 2011


dhc-223