Issuu on Google+

}<(l(tp$=adbcae<

Een échte Haagse krant Actueel ADO-top op jacht naar Sjakie

3

Vrijdag 9 maart 2012

jaargang 6 nummer 252

€ 1,75

Varia Naar hartelust bouwen in de stad

Cultuur Haagse theaters slaan handen ineen

10/11

15

Kleurrijk spektakel

Van plan om donderdag naar Transvaal te gaan? Dan is het zeker aan te raden om oude kleding aan te trekken. Op 8 maart vieren de Hindoes namelijk Holi. Het is gebruikelijk om elkaar tijdens dit

Ingezonden mededeling

spektakel te besprenkelen met parfum, gekleurde poeders en water. Holi-Phagwa, zoals het feest volledig heet, is een combinatie van het lentefeest, de overwinning van het goede op het kwade

2 23

Dag in de Branding Festival voor Nieuwe Muziek zaterdag 10 maart 2012 Info en tickets: www.dagindebranding.nl

en het Nieuwjaarsfeest. Het feest begint in wijkpark Transvaal om 13.00 uur met een optocht. Vervolgens start een multicultureel podiumprogramma met veel dans en zang. > Foto: Jurriaan Brobbel

John Cage

Slagwerk Den Haag | STET The English Theatre | Junko Ueda | Jóhann Jóhannsson | Ensemble Modelo62


Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

Š Teun Berserik

2>varia

Ingezonden mededeling


3

actueel<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

Commercieel directeur Dick Vierling weg wegens verschil van inzicht

ADO-top op jacht naar Sjakie van de Hoek De top van voetbalclub ADO Den Haag is naarstig op zoek naar ‘Sjakie van de Hoek’. Niet om hem als reddingbrengende spits voor de degradatiekandidaat aan te trekken, maar om Sjakie de oren te wassen over al het lelijks wat hij onder pseudoniem op internet over ADO-eigenaar Mark van der Kallen en zijn kompaan Paul Beyersbergen schrijft. Laatstgenoemde heeft onlangs ondernemer Lammert Braaksma beschuldigd schuil te gaan achter het pseudoniem Sjakie en daarmee is een fikse rel geboren. Door Coos Versteeg

De meningen zijn verdeeld over de harde teksten die ‘Sjakie van de Hoek’ sinds 13 februari op de supporterssite van Hague City Firm plaatst. Onder de titel ‘Allemaal goochelaars’ rekent Sjakie (het pseudoniem komt uit het liedje ‘Sjakie’ van Conny Vandenbos) af met zo’n beetje de complete leiding van ADO Den Haag, inclusief voorzitter Henk Jagersma. Maar het meest van allemaal moeten ADO-eigenaar Mark van der Kallen en zijn zakenpartner Paul Beyersbergen het op de opstandige supporterswebsite www.haguecityfirm.nl ontgelden. Sjakie verwijt het duo – ‘de twee oplichters van ADO’ – de voetbalclub ten eigen bate leeg te roven via allerlei listige constructies, waarbij de armlastige club moet betalen aan bedrijven die eigendom zijn van Van der Kallen cs., van het beveiligingsbedrijf Securo tot autoleverancier De Witte Brug en de bijbehorende leasemaatschappij. Ook het shirtmerk Errea, waarin ADO tegenwoordig speelt, en de reclamezuilen bij het stadion worden toegeschreven aan de BV Van der Kallen. En alle desastreuze verwikkelingen rond het failliete The Hague Jazz – met het bankroet van huiscateraar Mirado tot gevolg – wordt ‘de jazz goochelaar’ Van der Kallen (mede-aandeelhouder en geldschieter van het festival) eveneens verweten. “Tuurlijk heb je met je portemonnee klaar gestaan toen je binnenkwam en een bedrag van € 800.000 neerlegde om

de eerste nood op te lossen. Maar boven alles was het voor jou een zakelijk avontuur om in Ado te stappen. Niks sociale gedachte! Je vertelde niet dat je aan de andere kant een top deal kon maken met de gemeente Den Haag in de Binckhorst”, verwijt Sjakie op de site Mark van der Kallen. Om te vervolgen: “Ondertussen heb jij je centen allang weer terug en doe je heerlijk zielig dat je er opnieuw geld bij hebt moeten leggen. Je inkomsten uit Ado komen nu via een omweg. Voorbeeld: Heel Ado reed in een Nissan, 20 jaar lang, de dealer is zakelijk buiten de deur gezet en de automerken van Van der Kallen rijden nu rond met een leaseovereenkomst van ’n leasemaatschappij. U raadt het al, ook de leasemaatschappij is eigendom van Van der Kallen”. Ingewijde Hoe er ook gedacht wordt over Sjakie – veel supporters vinden dat de anonimus met zijn pennenvruchten het imago van de club schade berokkent –, mensen hebben wel de indruk dat Sjakie erg goed lijkt te zijn ingevoerd. Dit is geen schuimbekkende hooligan die stijf van de drank en pillen onzin uitkraamt. Maar een ingewijde, die bedragen kent, juridische constructies doorziet, de weg in de dossiers van de Kamer van Koophandel weet, kranten leest en ook kennis van vele jaren over de voetbalclub heeft opgebouwd. De ADO-top baalt inmiddels flink van de smadelijke teksten van Sjakie en bezint zich op justitiële actie. Eerst het IP-adres van de anonieme blogger achterhalen en ’m dan strafrechtelijk aanpakken. “Beste Sjakie, of kan ik je beter gewoon gelijk Lammert noemen”, schreef ADObestuurder Beyersbergen vorige week aan ondernemer Lammert Braaksma. “Meerdere bronnen bevestigen mijn/ons vermoeden dat jij degene bent die onder de naam Sjakie meent de club en personen te moeten beschadigen. Braaksma, in het verleden eigenaar van cateringbedrijf Taat & De Regt, restaurant Julien en tal van andere ondernemingen, is daarop ontploft. De Hagenaar, die een belangrijke rol speelt in de grote businessclub ‘En

un momento d’ADO’ en enkele jaren geleden zelf bereid was met een groep investeerders de voetbalclub van de ondergang te redden, voelde zich tot op het bot beledigd en richtte zich met een ‘je bent werkelijk de weg kwijt’ tot de ‘Commissaris, Bestuurder van bedenkelijk allooi’. Aan ADO-directeur Cees Driebergen liet Braaksma diezelfde avond weten dat hij zijn verontwaardiging hierover naar de pers, justitie en de gemeente kenbaar zou maken. Twee dagen later kreeg ook Mark van der Kallen op zijn mailadres van de rivaholding een woedend schrijven: “Ik had me eigenlijk nergens meer mee willen bemoeien en jou je rooftochten rustig alleen verder laten uitvreten, maar Paul moest mij zo nodig ergens van beschuldigen en dat deed hij klaarblijkelijk mede uit naam van jullie allen”. Om te vervolgen: “Maak je borst maar nat. Want wat Sjakie nu verteld heeft, is redelijk accuraat, denk je niet?”. Begin deze week heeft Braaksma Van der Kallen op zijn privé-mail een nieuw schrijven gestuurd, rustiger en meer juridisch van aard. Daarin doet hij zijn woord gestand dat als er voor maandag geen excuses waren gemaakt voor de aantijgingen, de complete correspondentie naar 2500 relaties, inclusief burgemeester Van Aartsen, zou gaan. Dat is inmiddels gebeurd. En de kans is dus groot dat Sjakie er in zijn vervolgserie binnenkort ook weer op terugkomt. Onderwijl zingt steeds meer rond dat John van Zweeden, van het behang, de buitenreclame en het vuurwerk, de enorme winst die hij als aandeelhouder van de Engelse club Swansea heeft geïncasseerd wel wil gebruiken om ADO Den Haag over te nemen en nieuw leven in te blazen. Feit is dat Van Zweeden een echt ADO-hart heeft. Maar als slim zakenman wacht hij nog even voor het geval de club degradeert. Die kans neemt met de week toe en dat scheelt een hoop centen. Voorlopig hechter moet ADO op zoek naar een nieuwe commercieel directeur. Dick Vierling, die aanvankelijk nog enige tijd actief was als interim algemeen directeur, verdwijnt per 1 april aanstaande. Wegens verschil van inzicht.

Bogers denkt buiten raad meer waard te zijn Constance Bogers, raadslid van de Haagse Stadspartij, verlaat volgende week de raad. Ze liep aan tegen een dichtgetimmerd coalitieakkoord en heeft het idee dat ze buiten de raad meer kan bereiken dan in de raad. Collega’s prijzen haar bevlogenheid. Door Elske Koopman

Haar grootste verdienste was het initiatiefvoorstel ‘Den Haag geeft kinderen recht van spreken’. Zij diende dit plan al in toen zij in 2002 raadslid was voor GroenLinks. In de herkansing werd het vorig jaar aangenomen. En volgende week komt ze op de valreep met nog een initiatiefvoorstel voor ‘ecoschools’ waar kinderen in het onderwijs al leren om duurzaam met energie om te gaan. Een plan wat ze eerst landelijk heeft gepromoot en nu toespitst op de stad. “Daarnaast begeleid ik ex-psychiatrische patiënten die hun dagopvang dreigen te verliezen. Ik help ze bij het inspreken in de raad. En ik heb meer projecten. Eerst zat ik alleen, nu breng ik veel meer mensen naar de raad”. Daarnaast blijft ze actief voor de Haagse Stadspartij. Voormalig partijgenoot van Bogers,

Constance Bogers. >Foto: PR

David Rietveld (GroenLinks), zat in het afdelingsbestuur toen Bogers voor zijn partij in de raad zat. “Constance is iemand die heel betrokken is bij vaak persoonlijke omstandigheden. Ze maakte van hele persoonlijke dingen politiek. Dat past ook wel een beetje bij haar feministische achtergrond”, aldus Rietveld. Het besluit kwam voor hem niet onverwacht. “Ik had het idee dat ze niet echt gelukkig was in de raad. Sinds de dualisering is er wat veranderd en ik denk dat ze moeite had met die verandering sinds haar vorige

raadsperiode. De omstandigheden zijn veranderd sinds ze de vorige keer in de raad zat, zij niet”. Bogers geeft hem daar gelijk in: “In het dualisme is het college uitvoerder, daarvoor was het de raad. Ik ben een vechtersbaas, maar dat levert me nu te weinig op. Ik ben 63 en ik wil nog van alles”. Fractievoorzitter Joris Wijsmuller had vele gesprekken met haar. Hij vindt het jammer dat Bogers gaat, maar is blij dat ze na een lange worsteling de knoop heeft doorgehakt. “We hebben er veel over gepraat. Ik snap deze keuze en ik vind het een moedig besluit”. Tot twee jaar geleden was de Haagse Stadspartij jaren een eenmansfractie. “Het was wel even wennen en mijn probleem was dat ik moest leren delen”. Zo stemde hij een keer voor een motie waar Bogers tegen was. “Ja, toen was er wat irritatie, maar we konden ook verschillend stemmen. Ik ben niet murw van fractiediscipline”. De opvolger is Gerwin van Vulpen, communicatieadviseur en freelance vormgever, bekend van zijn acties tegen de cruiseterminal en tegen de bomenkap op de Segbroeklaan. Hij was twee jaar geleden nummer drie op de kieslijst van de Haagse Stadspartij.

Plattelandscamping De Haagse Occupy-demonstranten zijn van het Malieveld verhuisd naar een grasveld naast de Koekamp. Het Malieveld moet dit weekeinde beschikbaar zijn voor de CPC-loop. De Occupiers zelf willen daarna weer terug naar hun oude stek, maar de gemeente voelt daar niets voor en vindt dat 't protest tegen het bankwezen nu wel lang genoeg heeft geduurd. Feit is dat de tenten van de demonstranten nu pal voor de financiële bolwerken ABN-AMRO en Rabo op de Bezuidenhoutseweg staan. Op deze plek passeert meer publiek. De rondlopende ganzen geven het kampement 't aanzien van een plattelandscamping. > Foto: C&R

Tweede boulevardbrug in aanbouw Het eerste onderdeel van de tweede voetgangersbrug tussen de Vuurbaakstraat en de nieuwe wandelboulevard op het bouwterrein is deze week in Scheveningen aangekomen. De komende tijd volgen nog zes delen; naar verwachting is de nieuwe brug eind maart in elkaar gezet en kan deze in de zomer, wanneer het deel van de nieuwe boulevard tussen de keerlus van lijn 11 en de Vissershavenweg grotendeels klaar is, in gebruik worden genomen. De brug verbindt de parkeerplaatsen langs de rijbaan van de nieuwe boulevard met de wandelboulevard en overbrugt een hoogte van vijf meter. De brug lijkt wat ontwerp en kleur betreft sterk op die bij het Seinpostduin, maar bestaat uit heel ander materiaal. De nieuwe brug is volledig uit staal opgetrokken, terwijl de brug bij het Seinpostduin uit veel lichter kunststof met glasvezel bestaat. Deze constructie moest veel lichter zijn omdat die tegen de nieuw dijk aan ligt.

Voorts is deze week ook begonnen met de opbouw van de strandpaviljoens. Vanwege de werkzaamheden aan de boulevard staat ook dit jaar een aantal paviljoens tijdelijk op een andere plek. De opbouw en bevoorrading van de paviljoens tussen Sealife en het Seinpostduin moet voorlopig via rijplaten op het strand, omdat de nieuwe boulevard daar deze maand nog niet klaar is. Ook bezoekers kunnen deze paviljoens tot eind maart nog niet via de nieuwe boulevard bereiken, maar moeten gebruik maken van de tijdelijke omlooproute van betonplaten op het strand. In april gaat dit deel van de nieuwe boulevard open voor voetgangers, maar op de nieuwe bestrating mag (voorlopig) nog geen zwaar verkeer rijden. De paviljoens tussen het Seinpostduin en de haven kunnen voor de opbouw en bevoorrading gebruik maken van de tijdelijke boulevard en het laatste stuk oude boulevard dat nog niet op de schop is genomen.

Ingezonden mededeling

Exclusieve brilmode

Hoogstraat 37 2513 AP Den Haag www.hofstede-optiek.nl


4>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

stadsmens

‘Vasthoudende en fatsoenlijke inzet’ van Comité Anti Stierenvechten bekroond “Blij en vereerd”, vat Marius Kolff in twee woorden samen hoe hij zich voelt. Zijn glunderende blik bevestigt dat nog eens. De directeur van CAS International (Comité Anti Stierenvechten) heeft alle reden opgetogen te zijn. CAS International is donderdag 8 maart onderscheiden door de Moyra Stava-Morena Stichting, die zich bekommert om dieren in nood. De gelijknamige prijs, een geldbedrag van vijfduizend euro, is het comité toegekend voor al zijn inzet. Dat geld komt zeer goed van pas, vertelt Kolff. “Eind juni houden we in Den Haag een internationale conferentie tegen het stierenvechten. Wij krijgen geen subsidie; de vijfduizend euro besteden we helemaal aan de conferentie”. Moyra Stava-Morena was de artiestennaam van zangeres Mini Wijckenheld Bisdom. Zij werd in het vroegere Nederlands-Indië geboren, woonde later in Den Haag en op de Veluwe. Behalve zangeres was zij ook een talentvolle celliste en pianiste. In 1990 overleed zij in Den Haag en liet haar hele vermogen na in de Moyra Stava-Morena Stichting ‘om waar mogelijk het lot van dieren in nood te verlichten’. De naar haar genoemde prijs ging eerder naar organisaties als Kritisch Faunabeheer en de vereniging Proefdier-

Directeur Marius Kolff houdt een internationale conferentie in Den Haag. >Foto: Mylène Siegers

vrij. Dit jaar is CAS International beloond voor onder meer ‘de vasthoudende, duidelijke en fatsoenlijke inzet’. De prijs is aan Marius Kolff in Den Haag overhandigd. Kolff (58) maakt zich al jaren sterk voor de kwetsbare groepen in de samenleving. “Voor vluchtelingen, kinderen en

dieren”, licht hij toe. “Alle drie kunnen zij zich nauwelijks verdedigen in deze wereld”. Zo is hij directeur geweest van de Johanniter Hulpverlening, deed culturele activiteiten in het asielzoekerscentrum aan de van Alkemadelaan en zat heel lang in het bestuur van het Haags Dierencentrum. Sinds maart 2006 is hij

directeur van CAS International, dat 20 jaar bestaat en dat destijds is opgericht door twee Spanjaarden en twee Nederlanders. Tot vier jaar geleden werkte de organisatie onder de naam CAS, in 2008 werd daar International aan toegevoegd. Kolff: “Het Nederlandse publiek is lang voorgelicht over de gruwelijkheden van het stierenvechten. Daar hebben wij vooral reisorganisaties voor benaderd, met de vraag om het stierenvechten niet meer te promoten. Die missie is in Nederland geslaagd. Mensen weten nu hoe afschuwelijk het is, 20 jaar geleden niet”. De werkzaamheden werden door het team uitgebreid. Zo wordt er nu gelobbyd bij de Europese Unie, en bij nationale en lokale overheden in Europa en Latijns-Amerika. Intussen zijn successen geboekt. “Per 1 januari van dit jaar is het stierenvechten in Catalonië verboden”, noemt Kolff als voorbeeld. “Ik ben op 29 juli 2010 in het parlement bij de stemming geweest, die met ruime meerderheid werd gehaald. Maar daar zijn wel jaren van lobbyen aan voorafgegaan. We zijn nu bijvoorbeeld ook succesvol in Venezuela. Dat is mede dankzij president Chávez, die tegen stierenvechten is”. In 2007 werd in Lissabon voor het eerst een internationale conferentie gehou-

den. “Toen is ook een internationaal netwerk opgericht tegen stierenvechten. We zijn met 22 organisaties begonnen, nu zijn het er 73. Ons toelatingsbeleid is heel streng. Een organisatie kan alleen lid worden als die zich echt inzet tegen alle vormen van stierenvechten, ook zonder het doden van stieren, want dan is het nog steeds gruwelijk”. Dit internationale netwerk is één van de hoofdactiviteiten van CAS International. “Wij brengen daar groepen bij elkaar, waardoor er nieuwe samenwerking ontstaat, zoals het opzetten van projecten. Het referendum in Catalonië bijvoorbeeld is voortgekomen uit het internationale netwerk. Wij hebben dan een faciliterende rol”. Marius Kolff, die tien jaar voorzitter was van de bewonersorganisatie de Groene Eland in het Zeeheldenkwarier, ‘houdt veel van Den Haag’, zoals hij zegt. Heel bewust koos hij dit jaar de Residentie als locatie voor de (zesde) internationale conferentie. “Den Haag is de internationale stad van vrede en recht. Wij willen laten zien dat dit ook voor dieren geldt”. Joke Korving Voor meer informatie: www.cas-international.org

Ingezonden mededeling

Belastingadvies in het hart van Den Haag Smit en de Wolf is hèt accountants- en belastingadvies-

de Wolf de kwaliteitsslag kunnen maken die heden ten

kantoor in Den Haag. Van starter tot middelgroot

dage van een accountantskantoor mag worden verwacht.

MKB-ondernemer bent u voor accountancydiensten, administratieve werkzaamheden of gedegen belasting-

Bent u benieuwd hoe Smit en de Wolf ook u of uw

advies bij Smit en de Wolf aan het juiste adres.

onderneming kan bijstaan in uitdagende tijden? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

Smit en de Wolf is door haar meer dan 35-jarige historie een betrouwbare en deskundige partner van ondernemend

Met een gerust hart ondernemen begint hier.

Den Haag en omstreken gebleken. Door investeringen in jonge en ondernemende specialisten met ervaring bij verscheidene grotere accountantskantoren, heeft Smit en

Scheveningseweg 10 • 2517 KT Den Haag 070 356 07 95 • info@smitwolf.nl

www.smitwolf.nl


5

actueel<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

Stad maakt zich op voor CPC Loop Op zondag 11 maart gaat de 38ste editie van de ABN AMRO CPC Loop van start. Het hardloopevenement heeft dit jaar een recordaantal deelnemers: 33.000 professionals en amateurs lopen één van de vijf routes. Traditiegetrouw begint het parcours op de Koningskade en is het evenemententerrein op het Malieveld gesitueerd.

Loop van vorig jaar. De programmering is een half uur vervroegd naar 10:30 uur. De Halve Marathon wordt echter, net als vorig jaar, om 14:30 gelopen. Ook op de route zijn wijzigingen aangebracht. De grootste verandering bevindt zich aan het begin van de Halve Marathon, Dunea 10 kilometer Loop en de West 5 kilometer Loop. De Mauritskade en de Zeestraat zijn geen onderdeel meer van dit parcours. Daarvoor in

Er zijn wel wat verschillen met de CPC

de plaats is de route verlegd naar de Javastraat. De Ernst & Bobbie Kinderloop voor de jongste deelnemers is geheel gewijzigd. De één-kilometerlange route bestrijkt een deel van de Koningskade op en neer.

op de website www.cpcloopdenhaag. nl/toeschouwers/bereikbaarheid. Het openbaar vervoer in de stad heeft een andere dienstregeling dan normaal. Tussen 07:00 en 19:00 uur vervallen er lijnen of worden trajecten ingekort. De actuele reistijden tijdens het evenement staan op www.htm.net. Op een aantal plaatsen gelden daarnaast parkeerverboden. Daarover bericht de organisatie via borden.

In diverse gebieden langs het parcours is een aantal ingrijpende verkeersmaatregelen genomen. De informatie over alle afsluitingen en tijden is te vinden

otweg

eyno Gevers D

Halve marathon (21,1km) start 14.30 uur

Van Boe tze lae rla an

10km

verzorging

Segbroekla

an

l en Bergsel a a n

Kerkhoflaan

Tobias Asserlaan

Groot He rto gi nn

Meerdervo

ort

Jacob Catslaan Dr. Aletta Jacobsweg

Loosdu in

seweg

5km

kade

20km

Koning s

Zeestraat

Va lke n

Groen

bo

sla

an

n aa el

van Pr inste rerl aan

Laan van

Ver Huellweg Prof . B.M . Teld ersw eg

Raamw eg

Da a

5km

g nwe Ples ma

Ranonkelstraat

De Savornin Lohmanlaan

Aronskelkweg

Duin weg

verzorging

Ernst & Bobby kinderloop start 10.30 uur

Duinweg

e Parklaa n uw

Jeugdloop start 11.00

Kapelweg Duins tr a eg a w t u in verzorging

Nie

td Wes

Lobelialaan

Badhuisstraat

15km

5 kilometer start 11.30 uur

eg Badhuisw

Badhuiskade

10 kilometer start 13.30 uur

Balsemienlaan

Enquête naar wooncorporaties

Mauritskade

verzorging Start

Jeugdloop

5 kilometer

Start

Mauritskade

Finish

04|11

vrijdag

Afsluitingen

2011

Start

Tolweg 11:00 - 13:15 Tobias Asserlaan 11:30 - 13:15 Jacob Catslaan 11:00 - 13:15 Ary v.d. Spuyweg 11:00 - 13:15 Kerkhoflaan 11:00 - 13:20 Koningskade start 5:00 -18:00 Bankastraat 11:10 - 12:00 Koningskade /Dr. Kuijperstraat Delistraat 11:10 - 12:00 10:00-17:10 Koninginnegracht 11:10 - 12:00 Dr Kuijperstraat 10:30 - 11:15 Raamweg 11:00 - 17:05 Frederikstraat 10:30 - 11:15 Koningskade/Wassenaarseweg 11:10 donderdag Prinses Mariestraat 10:30 - 11:15 - 17:10 Schelpkade 10:30 - 11:15 Alette Jacobseweg geheel 12:10 - 13:40 grote kerk 19.30 uur Frederikstraat 10:30 - 11:15 Hubertusviaduct onderd 12:10 - 13:45 Javastraat 10:30 - 15:00 Hubertusviaduct fietspad 12:10 - 13:50 Doorgaand verkeer is op onderstaande wegen gedurende de aangegeven tijden gestremd.

2011

22|12

Koning s

Finish

Boorlaan

Start

Finish

Mozart | Requiem

Scheveningseweg 11:00 - 15:00

kloosterkerk Carnegielaan20.15 11:00uur - 15:15

Prinsesseg racht

Koning sk

Dr. Kuyperstraat

kade

Pr. Mariestraat

15.oo uur

Javas traat

Koning s

Cantaloupenburg

kade

Vriendenconcert straat

2011

Raamw eg

negrac ht

kloosterkerk Zeestraat

n aa el

25|09 Delistr aat

Finish

(1km) start 10.30 uur

Nassauplein

ade

zondag

Bankastraat

Koning in

Groot He rto gi nn

(2,5km) start 11.00 uur

Kerkhoflaan

Tobias Asserlaan Jacob Catslaan

Frederi k

start 11.30 uur

Ernst & Bobby kinderloop

Ver Huellweg 12:10 - 13:50 Haringkade 12:10 - 13:50 Nieuwe Duinweg 12:10 - 14:00 Kapelweg 12:45 - 14:00 Nieuwe Parklaan 12:15 - 17:00 Plesmanweg 11:00 - 17:00 Groot Hertoginnelaan 14:00 - 15:15 Groot Hertoginnelaan/Conradkade 14:00 - 15:15 Valkenboslaan 14:00 - 15:15 Loosduinseweg 14:15 - 15:20 Oude Haagweg 14:20 - 15:35 Groen van Prinstererlaan 14:20 - 15:40 Laan van Meerdervoort - Hoefbladlaan 14:25 -15:40 Lobelialaan 14:25 - 15:45

Balsemienlaan 14:25 - 15:45 De Savornin Lohmanlaan 14:25 - 15:55 Daal en Bergselaan 14:30 - 15:55 Ranonkelstraat 14:30 - 16:00 Goudsbloemlaan - geheel 14:30 - 16:00 Segbroeklaan 14:30 - 16:00 Houtrustbrug 14:35 - 16:15 V. Boetzelaerlaan 14:35 - 16:25 Statenlaan rr 14:35 - 16:25 Westduinweg 14:35 - 16:25 Duinweg 14:35 - 16:30 Badhuisstraat 14:35 - 16:30 Badhuiskade 14:40 - 16:35 Gevers Deynootweg 14:45 - 16:40 Kurhausweg 14:15 - 16:40 Badhuisweg 14:15 - 16:40

Händel | Messiah

Er komt een parlementaire enquête naar het functioneren van de woningcorporaties. SP, GroenLinks, PvdA steunen een voorstel voor zo’n onderzoek van het CDA. De CDA-fractie in de Tweede Kamer noemt de situatie bij Vestia ‘de spreekwoordelijke druppel’. De incidenten bij woningcorporaties stapelen zich de laatste jaren op, waarbij gebrek aan toezicht de algemene deler is, vindt de partij. De parlementaire enquête zou zich moeten richten op het systeem, het beheer, het interne toezicht en de positie van de huurders bij woningcorporaties. Ook de rol van externe partijen zoals banken, toezichthouders en gemeenten moeten worden bekeken. Het CDA-plan krijgt vooralsnog geen steun van D66-Kamerlid Kees Verhoeven. Hij vindt het te vroeg. De partij wacht af wat er uit het debat van deze week en een hoorzitting naar voren komt.

Gemeentebericht voortaan digitaal Inwoners van Den Haag kunnen de gemeenteberichten vanaf nu vinden op www.denhaag.nl/gemeenteberichten. De berichten zijn te doorzoeken op postcode of op onderwerp, waardoor het voor Hagenaars eenvoudiger wordt om te vinden wat zij zoeken. Op dezelfde webpagina staat ook een overzicht van de gemeenteberichten, zoals die tot nu toe altijd in de Posthoorn werden opgenomen. Dit overzicht is te downloaden zodat het kan worden geprint. De gemeente ontwikkelt tevens een digitale nieuwsbrief. Geïnteresseerden kunnen zich hierop abonneren en aanvinken welke berichten zij willen ontvangen.

Eerste namen Parkpop bekend De eerste artiesten voor Parkpop 2012 zijn bekend gemaakt. De organisatie heeft Amy Macdonald weten te strikken voor het gratis popfestijn in het Zuiderpark, dat zondag 24 juni wordt gehouden. Macdonald is sinds haar doorbraak in 2008 internationaal een veelgevraagde zangeres. Ze is bekend van hits als This Is The Life, Mr Rock & Roll en Don’t Tell Me That l u iIt’s s t eOver. r e n Binnenkort verschijnt ook eenz inieuw album. Daarnaast en beleven staat Boyce Avenue op het Haagse podium. Deze act bestaat uit de drie broers Alejandro, Fabian en Daniel Manzano uit Florida. Blitz The Ambassador zorgt voor een uitstapje naar hiphopmuziek, waarin zijn Ghanese roots doorklinken. De organisatie van Parkpop kijkt ook binnen de grenzen van Nederland naar talent. Zo is ook Blaudzun bevestigd. Singer-songwriter Blaudzun is bekend vanwege zijn karakteristieke zang, gel u met i s t e reen e n voorliefde voor combineerd z iParkpop en folk en artrock. heeft via Twitb e l eeen v e noproep gedaan voor ter en Facebook suggesties voor het programma van dit jaar. Hier werd massaal gehoor aan gegeven en opvallend was het enorme aantal Haagse acts dat voorbij kwam in de suggestielijstjes. Eén van de suggesties was Splendid, die nu ook aan het lijstje is toegevoegd.

Ingezonden mededeling

luisteren zien beleven

17|03

kloosterkerk

2012

zaterdag

16.00 uur

Passie met Pärt

Residentie Kamerkoor | Residentie Bachorkest i.s.m. Koormuziek in de Kloosterkerk Jos Vermunt – dirigent

kaarten € 25 ,— VVV Haags Uitburo | Spui 68 | tel. 0900 – 3403 505 (45 cpm) € 20 ,,— — € 10 www.bachensembles.nl | vanaf 15.15 uur aan de zaal bij alle concerten gratis pauzedrankje!

luisteren zien


6>Varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

terugblik

foto’s uit het haags gemeentearchief

Een koninklijk Brits bezoek Het was in 1958 niet vanzelfsprekend dat de Engelse koningin Elizabeth ons land officieel bezocht. Nederland was lange tijd strikt neutraal en als koloniale tegenstrever was Groot-Brittannië bij ons niet populair geweest. Toch ging aan het staatsbezoek van Elizabeth II veel gemeenschappelijke geschiedenis vooraf. Engels geld en Engelse militairen hadden ons land

Een bezoek aan Kneuterdijk 22 had het toefje slagroom op de Haagse taart kunnen zijn in de Tachtigjarige Oorlog militair op de been gehouden en Oranje-stadhouders hadden in de zeventiende en achttiende eeuw Engelse huwelijkspartners gehad. Van hen was Willem III zelfs koning van Engeland geworden. Maar zonder eigenbelang was de Engels-Nederlandse samenwerking nooit geweest. Naarmate Engeland groter en machtiger werd uitte ons Calimerogevoel zich in een sterkere anti-Engelse en pro-Duitse houding. In 1945 was dat na vijf jaar Duitse bezetting volledig omgeslagen. Na de bevrijding door Britse en Canadese ADV_APPELTAARTWEDSTRIJD.pdf

1

01-03-12

legers was ons land pro-Engels. Dat dit in 1945 was gebeurd, was voor een belangrijk deel aan Groot-Brittannië te danken. In de eerste plaats natuurlijk aan premier Churchill, maar in diens schaduw speelde ook de vader van koningin Elizabeth een rol. Koning George VI had familieleden die pro-Duits waren en de politieke elite wilde in meerderheid vrede. Misschien kon men met Hitler tot overeenstemming komen? Het vasteland van Europa voor Hitler en voor GrootBrittannië het behoud van haar koloniale wereldrijk? Vanuit een wankele minderheidspositie zette Churchill de strijd voort en de wijfelende koning ging hem steunen. Hij liet zien waar een monarch groot in kan zijn. Met indrukwekkende radiotoespraken stak hij het volk een hart onder de riem en steunde hij zijn premier. Zijn steun gaf waarschijnlijk niet de doorslag, maar was niet onbelangrijk. Hij hielp Churchill de ongelijke strijd vol te houden, zodat Nederland in 1945 kon worden bevrijd. Hoe zou het Nederland zijn vergaan zonder deze Britten? George VI overleed in 1952 na een niet zo gemakkelijk leven. Het was zestig jaar geleden dat zijn dochter Elizabeth hem opvolgde. De eerste jaren had zij als koningin van veel landen, rijksdelen en koloniën een drukke agenda met officiële bezoeken aan haar eigen landen. Toch was Nederland in maart 1958 al vrij vroeg

aan de beurt voor een driedaags buitenlands staatsbezoek. Het was nog maar dertien jaar na de bevrijding en het enthousiasme voor het Britse staatsbezoek was on-Nederlands groot. De mooiste dag moet 26 maart zijn geweest. Amsterdam en Rotterdam zijn interessant, maar met Den

Haag had Elizabeth historische banden. Zij logeerde op Huis ten Bosch, ooit bezit van haar illustere voorgangers en verre familieleden als Willem III, Maria Stuart en Anna van Hannover. Tijdens haar rijtoer passeerde ze net niet het huis waar haar belangrijke voorouder Sophia was geboren.

Sophia was de oudste dochter van de beroemde Schots-Engelse prinses Elizabeth Stuart. Haar avontuurlijke moeder was koningin van het protestantse Bohemen geweest, maar was daar door katholieken verjaagd. Na een vlucht door half Duitsland had ze in Nederland asiel gevonden. In haar huis aan de Kneuterdijk 22 was ze de spin in het web van familieleden die vochten om een Britse of Duitse troon. Haar intelligente, erudiete en niet van humor gespeende dochter Sophia trouwde met de vorst van Hannover. Na het kinderloos overlijden van Willem III was zij de laatst nog levende protestantse kandidaat voor de Engelse troon. Het Engelse parlement wilde geen katholieke koning, vanwege het risico dat er goede banden zouden kunnen ontstaan met aartsvijand Frankrijk. In dat land heersten katholicisme en almachtig koningschap en van geen van beide moest het Engelse parlement wat hebben. Zo werden prinses Sophia en haar nakomelingen in 1701 aangewezen als toekomstige koning van Engeland en enkele andere landen. Stadhouder Willem III had Engeland al eens gered van een katholieke koning. Nu deed prinses Sophia dat. Hoe zou het Engeland zijn vergaan zonder deze Hagenaars? Helaas werd aan deze Haagse connectie van Elizabeth tijdens het bezoek geen aandacht besteed. Het programma was die dag al overvol. Een bezoek aan Kneuterdijk 22 had het toefje slagroom op de Haagse taart kunnen zijn. Jan van Wandelen

11:15

Ingezonden mededeling

VRIJDAG 09 MAART

Noux presents : Young Blood Fest open 21:00 | tot 02:00 | € 3,00 v.v.| € 5,50 kassa | zware metalen | hardcore | loud | screamo Een avond met NOUX! Dat belooft weer wat. Als Noux de bands uitkiest weet je dat je keiharde kwaliteit gaat horen. Er komt nog een band bij maar die houden nog even geheim. ZATERDAG 10 MAART

Club330live is hosting “Dub Hustlers” #3 open 22:00 | tot 02:00 | geen v.v. | € 5,00 kassa | dj-set | drum n bass | dubstep

DUB HUSTLERS represent! Finally we’re back again with a massive event, this time at Club 330Live where they can host up to 130 persons max, so make sure you get there on time to bounce on the base. VRIJDAG 16 MAART

Jazzclub 330live : Simon Rigter nodigt je uit open 20:30 | tot 02:00 | € 3,00 v.v. | € 5,50 kassa | studenten 2,50 korting aan kassa op vertoon van pas | jazz | akoestisch | melodieus | saxofoon

Jazzclub 330live opent weer de deuren voor een fantatsische avond Elke 3e vrijdagavond staan er weer fantastische artiesten op het podium. Op uitnodiging van onze host Simon Rigter zal het weer een swingende jazz avond worden..

Korte Molenstraat 2 / www.330live.nl

Een krant met smaak

Den Haag Centraal is dé krant van Den Haag die wekelijks achtergrond en verdieping biedt van Haags nieuws dat er toe doet.Daarnaast biedt Den Haag Centraal een aparte UITagenda.

Neem nu voor €72,50 een jaarabonnement

Ga naar www.denhaagcentraal.net of bel onze abonneeservice: 0172 – 476085


7

opinie<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

Politici dienen de verkiezingen te vrezen

den. Tegen de tijd dat er gemeenteraads-verkiezingen waren, zou alle aandacht toch weer getrokken worden door de landelijke politici, zodat het helemaal niks uitmaakte wat de inwoners vonden van het beleid van de lokale politici.

Door Eveline Blitz

Waarom trekt het gemeentebestuur van Den Haag zich niets aan van wat de burgers vinden? Wijkbewoners raken gefrustreerd omdat inspraak niet helpt. In Den Haag Centraal werd moeiteloos een hele pagina gevuld met voorbeelden uit het Benoordenhout. En in Scheveningen wil niemand de megalomane plannen van Norder, maar na een afkoelingsperiode worden ze gewoon weer van stal gehaald. In De Slag om Nederland noemde dr. Winnubst (gepromoveerd op ‘inspraak’) het typerend voor lokale bestuurders om inspraak van burgers niet serieus te nemen. Toch staat inspraak in alle partijprogramma’s. In Den Haag is net weer een nieuwe inspraakverordening aangenomen. De afgelopen jaren zijn voor diverse projecten klankbordgroepen ingesteld of brainstormsessies gehouden. Maar het helpt allemaal niks. Enkele voorbeelden. Als ik me goed herinner was het wethouder Klijnsma die hier in Den Haag de geneugten van een Klankbordgroep ontdekte. Een buurt was in opstand gekomen tegen een gepland opvanghuis. Een klankbordgroep werd ingesteld, en na een heleboel vergaderingen werd het oorspronkelijke plan gewoon uitgevoerd. Het was voor de wethouder prettig te merken dat al die burgers zich zo suf hadden vergaderd dat ze het niet meer konden opbrengen om daarna nog naar de rechter te stappen. Daarna kwam het VCP (verkeerscirculatieplan), waar veel weerstand tegen was. De wethouder nodigde alle actievoerders uit voor drie brainstormsessies, en daarna werd een klankbordgroep ingesteld. Daarbij voorspelde hij dat de belangen van de insprekers zo zouden botsen, dat zij er niet uit zouden komen. Zowel in de brainstorm, als in de klankbordgroep kwamen alle actievoerders echter tot een gelijkluidende conclusie. Maar dat werd door wethouder Smit genegeerd. Hij vertelde doodleuk aan de gemeenteraad dat de leden van de klankbordgroep tot de conclusie waren gekomen dat hun tegengestelde belangen niet overbrugd konden worden – dus het oorspronkelijke plan werd gewoon uitgevoerd. Deze aperte leugen werd door de gemeenteraad voor zoete koek geslikt. Voor het plan om een tramtunnel onder de Koninginnegracht aan te leggen stelde de wethouder weer een klankbordgroep in. Mede op advies van een extern verkeerstechnisch bureau meende de klankbordgroep dat een

Kicken Er zijn nu wethouders die domweg helemaal niks doen, ze worden er toch niet op afgerekend en dat wethouderschap staat wel lekker op hun CV. Er zijn ook wethouders die kicken op hoogbouw, of op parkeergarages, en die daar gewoon mee aan de gang gaan, ongeacht of er behoefte aan is of niet, ongeacht of de burgers dat willen of niet – ze worden er toch niet op afgerekend. De lokale politici komen er tegenwoordig zo makkelijk mee weg, dat je je bijna verbaast dat er ook nog stadsbestuurders zijn die zich wél bekommeren om wat hun stad nodig heeft. Ik prijs me gelukkig dat ik er nog een paar ken.

De zoveelste klankbordgroep – maar of er naar geluisterd wordt? > Foto: Eveline Blitz

‘Op deze manier verliezen de burgers alle vertrouwen in de lokale democratie, en vervolgens in de hele democratie’

helaas moest hij het nu wel geloven, maar hij hechtte eraan te beklemtonen dat dit niét was omdat de klankbordgroep geen tunnel wilde. Telkenmale roepen de verschillende wethouders of raadsleden: ‘Wij zijn gekozen, daarmee zijn we gelegitimeerd om te kiezen. Zelfs als dat ingaat tegen alle inspraak’. Vorige week nog in DH-Centraal.

tunnel niks oploste, omdat de verkeershinder niet werd veroorzaakt door de trams maar door de kruisende auto’s. Zowaar, vier maanden later kwam de wethouder tot dezelfde conclusie. Had de wethouder bij uitzondering naar de burgers geluisterd? Wethouder Smit hielp ons snel uit de droom. Hij had een eigen verkeerskundig bureau ingeschakeld, want hij wilde de analyse van de klankbordgroep niet geloven. Echter – zijn eigen adviesbureau was na vier maanden met dezelfde conclusie gekomen. Dus,

Afgerekend Blijft de vraag: waarom? Waarom houden lokale politici geen rekening meer met meningen van burgers? Komt het misschien doordat de lokale politici ontdekt hebben dat ze kunnen doen wat ze willen, omdat ze er bij de volgende verkiezingen noch voor worden beloond, noch voor worden gestraft? Zoals bekend is de kern van de democratie dat politici zich er continu bewust van zijn dat zij bij de volgende verkiezingen zullen worden afgerekend op hun daden. In een democratie horen politici – zoals dat heet – ‘de verkiezingen te vrezen’. Vroeger waren lokale politici in het al-

uw mening

Haagse Harry

AOW-ongelijkheid je de brief op moet stellen. Ik hoor vaak van sceptici dat ze er toch niets tegen doen. Maar als er genoeg bezwaarschriften komen, krijg je vast aandacht voor dit onderwerp. Ad Horrevoets Den Haag Centraal verwelkomt ingezonden brieven van maximaal 200 woorden. De redactie behoudt zich het recht voor deze te redigeren. Vermeld altijd uw adres (en liefst ook uw telefoonnummer), ook wanneer u e-mailt.

© Marnix Rueb

Langzaam komen de vragen om je heen, over de ongelijkheid wanneer je 65 jaar wordt. Zo is er de regel dat je, in de maand wanneer je 65 wordt, geen AOW ontvangt. Dus als je aan het einde van de maand jarig bent, krijg je de hele maand geen geld. Dat is tegen de wet gelijke behandeling en het is leeftijdsdiscriminatie. Als je geen pensioen bij je werkgever hebt opgebouwd, heb je meteen de hele maand geen inkomen. Veel mensen weten niet dat je bezwaar kunt maken bij de Sociale Verzekeringsbank over bovenstaande regeling. Als je op internet zoekt naar bezwaarschriften schrijven, zie je hoe

gemeen zeer betrokken bij het wel en wee van hun stad. Neem bijvoorbeeld wethouder Piet Vink (wethouder van 1970 tot 1986). Hij werd op handen gedragen, hij luisterde naar de wensen die leefden in de stad en regelde dat. Vriend en vijand was het daarover eens. Later werden de Raadsverkiezingen gedomineerd door campagnes van de landelijke politici. Deed de CDA-leider in het kabinet het slecht, dan stemden de mensen bij de gemeenteraadsverkiezingen ook niet op het CDA. Dankzij de populariteit van Wouter Bos stemde men voor de gemeenteraad massaal op de PvdA, ook al verafschuwde men het beleid van de PvdAwethouders. Eerst was er toen teleurstelling bij wethouders die veel voor de stad hadden gedaan, terwijl hun beleid niet tot een positieve verkiezingsuitslag leidde, alleen maar omdat er landelijk was geblunderd. Vooral het CDA had daar last van. Later sloeg dit om. De lokale politici vonden het wel makkelijk dat ze konden doen en laten wat ze wil-

Is er een oplossing? Goede voornemens van landelijke politici (om zich niet meer met de gemeenteraadsverkiezingen bezig te houden) hebben geen zin, want de pers betrekt hen er toch bij. De lokale politici vinden het wel comfortabel op deze manier, dus die komen ook niet in het geweer. Toch is het hoogst noodzakelijk dat hier iets aan gebeurt, want op deze manier verliezen de burgers alle vertrouwen in de lokale democratie, en vervolgens in de hele democratie. De enige manier om het tij te keren is om de gemeenteraadsverkiezingen niet meer allemaal tegelijk te doen. Gewoon elke maand een groepje van tien gemeentes hun gemeenteraden laten kiezen. En na vier jaar beginnen we weer opnieuw met de eerste groep. Dan is er geen hype meer. Dan zal de pers hoogstens eens interesse tonen bij een grote gemeente. Maar dan gaat het om lokale zaken. En dan blijft het Binnenhof gewoon bezig met de zaken waar ze mee bezig horen te zijn. Op die manier weten de burgers weer dat ze hun stem moeten bepalen door gewoon naar de daden van de eigen gemeenteraadsleden en wethouders te kijken. Is het echt zo simpel? Ja, zo simpel is het. Het enige moeilijke is om de wetgever zover te krijgen dat hij deze wetswijziging doorvoert. Eveline Blitz is oud-topambtenaar, publiciste over gemeentelijke politiek en lid van de werkgroep Stadsbeeld en Stadsgroen


8>interview Vilan

Erotisch

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

Rob Vondracek (49), directeur Haags Popcentrum:

‘Als ik nu op een donderdagavond door de stad loop, is het doodstil’

Het maandblad Opzij begon ermee en vorige week trof ik de uitdrukking aan in mijn eigen krant: het erotisch kapitaal. Dat heeft een vrouw of ze behoort het te hebben. En dan gebruik je het dus. Als vrouw die meegaat met de tijd, sta ik nu voor een nieuw concept waarin ik mee heb te gaan. Alleen ben ik er nog niet uit. Eigenlijk had ik de indruk dat iemand met erotisch kapitaal in de Geleenstraat zat. Daar kun je, indien getalenteerd en gemotiveerd, als vrouw bijzonder kapitaalkrachtig worden. Maar daar kom ik dus nooit. Wat misschien de reden is dat ik tegen het armlastige aan zit. In die richting begon ik verder te denken. Het moest iets zijn met seks, of de belofte ervan. En dan had het ook met geld te maken, uit het ene volgde vanzelf het andere. Mijn bloesjes moesten voortaan laag uitgesneden zijn en mijn rokken konden best wat korter. Alle kleren natuurlijk strakker. Uitpuilend vlees is grijpvlees, en dat is ook erotisch kapitaal. Daarbij horen natuurlijk nieuwe omgangsvormen. Het beleefde ‘goedemiddag’ ga ik vervangen door ‘hey, lekkertje’ of iets vergelijkbaars. Voor de zekerheid belde ik even mijn moeder op – ook modern – om te vragen hoe zij het erotisch kapitaal van de vrouw zag en in het bijzonder dat van haar dochter. Dat was een vergissing. Ook nadat ik was bijgekomen, wist ik geen antwoord op de vragen die ze had gesteld. Of ik tijdens de jaren zonder erotisch kapitaal zoveel had gemist? En waar ik dan ging winkelen met mijn erotisch kapitaal? Of was ik soms van plan het erotisch kapitaal op de bank te zetten? Toen ik had gezegd dat ze dat ánders moest zien, kon ik niet zo goed uitleggen hoe. En sindsdien zit ik behoorlijk vast in het nieuwe concept. Want ja, zomaar onbekende vrouwen ernaar vragen, dat is tamelijk onmogelijk. Ik zie overal vrouwen met inkijk in de bloes, maar toch zien ze er onbenaderbaar uit. Dus zeg ik niks. Mannen hebben nul erotisch kapitaal, daar lijkt iedereen het over eens. Dat is eigenlijk erg zielig, al hebben ze daarmee wel een probleem minder dan vrouwen. Het lijkt me op sommige dagen erg fijn om een man te zijn, en vandaag is beslist zo’n dag. Hoe vaker ik het zeg, hoe gekker het klinkt. Erotisch kapitaal. Het is helemaal voor de vrouw van nu. Nou, lekker. Vilan van de Loo

Popmuziek is één van de pijlers van het nieuwe kunstenplan en dat is volgens Rob Vondracek volkomen terecht. De directeur van het Haags Popcentrum meent echter dat een aantal zaken rap verbeterd moet worden om de profilering ‘popstad’ daadwerkelijk waar te maken. Want, al barst Den Haag volgens hem van muzikaal talent, de stad moet er eerst eens voor zorgen dat elke kroeg een potentieel podium is. Daarna kunnen land én wereld ervan worden overtuigd dat je voor goede bands in Den Haag moet zijn.

Door Theodore Pronk Ray Charles zal het ongetwijfeld geheel zijn ontgaan, maar bijna vijftig jaar terug legde de zanger met ‘Hit The Road Jack’ de basis voor de muziekliefde van Rob Vondracek (10 mei, 1963). “Dat is het eerste nummer wat ik me herinner van toen ik nog in een bedje lag bij mijn moeder in de keuken. Thuis stond altijd radio Veronica aan”, verklaart de Hagenaar. Samen met zijn twee jaar oudere broer – die zichzelf amuzikaal heeft verklaard – groeide Vondracek op in Benoordenhout ‘toen dat nog geen kakbuurt was’ in een gezin dat zijn Tsjecho-Slowaakse wortels plek gaf in de Van Nijenrodestraat. Vondracek’s grootvader was rond 1900 als ingenieur in Den Haag terechtgekomen om voor Shell te werken, maar de band met zijn thuisland werd door diens zoon – die journalist was bij het Vaderland en later hoogleraar Oost-Europees Recht aan de universiteit Leiden – nooit definitief doorgeknipt. “Ik moest niet raar opkijken als er ineens twee of drie mensen bij ons thuis waren. Mijn vader was betrokken bij Charta 77, hij hielp vluchtelingen – veelal intellectuelen – uit Tsjecho-Slowakije te vluchten. Hij zocht een huis voor ze en regelde werk. Ik heb thuis heel wat huilende mensen gezien”. De verzetsactiviteiten maakten dat er in de Van Nijenrodestraat een spanning heerste waar Vondracek ‘al’ op z’n zestiende uitstapte. Hij was bevangen door ‘punk’ en zou in het kraakcircuit belanden. “Ik had de Sex Pistols op een lokale piratenzender gehoord en dat had enorme indruk gemaakt. Ik vond het interessant, maar eerst ook eng omdat het zo on-

gelooflijk directe muziek was”. Eenmaal over zijn angst heen, besefte Vondracek dat er geen weg meer terug was. “Punk, the movement is helemaal wat ik ben. Het ‘do it yourself’ is helemaal hoe ik leef. Ik kocht een gitaar en begon een band. Met drie akkoorden op twee snaren kon je al muziek maken”. Een zwart-witfoto in zijn kantoor herinnert hem dagelijks aan die periode, maar toen de beweging midden jaren 80 over zijn piek heen was en Vondracek al jaren op z’n legerkistjes bij het CBS werkte, koos de Hagenaar ervoor om zijn punk-zijn niet langer consequent uit te dragen. “In die tijd was Den Haag coke-stad nummer 1 van Nederland. Ik was niet zo met drugs bezig, om me heen zag ik het

‘Mijn vader was betrokken bij Charta 77, hij hielp vluchtelingen uit Tsjecho-Slowakije te vluchten. Hij zocht een huis voor ze en regelde werk. Ik heb thuis heel wat huilende mensen gezien’

vaak verkeerd gaan. Het destructieve van punk begon me tegen te staan, ik ben er daarom ‘uitgestapt’ en hoefde niet meer dogmatisch zwart te zijn. Als ik bijvoorbeeld een bruine jas aantrok, voelde dat al helemaal verkeerd. Het voelde heel erg bevrijdend toen ik besloot mijn haar niet langer zwart te verven. Bij punk ging het niet meer om de muziek, terwijl dat voor mij juist het belangrijkste was”. Groei Na wat ‘hap-snap-baantjes’ kwam Vondracek terecht bij de gemeente Den Haag. Hij zou zich bezig gaan houden met sociaal-culturele projecten in de wijken en zette in die functie onder meer een jongerenkrant op in de Schilderswijk. “Ik geloof in wijkcultuur. Investeren in cultuur en welzijn op wijkniveau is heel belangrijk. Het brengt mensen bij elkaar”, klinkt het uit de mond van de man die naast zijn HPC-job ook voorzitter is van het bestuur van ‘cultuuranker’ Theater Dakota. Zijn muziekliefde kon Vondracek ook als ‘keurige’ welzijnsambtenaar de vrije loop laten en zou hem in de jaren 90 bij het Haags Popcentrum doen belanden. “Ze zochten iemand om een festival te organiseren. Ze wisten dat ik met muziek bezig was en vroegen of dat misschien niet iets voor mij was. Ik had daar wel zin in natuurlijk en ik werd vervolgens als projectmedewerker gedetacheerd. Toen in 1999 de vorige directeur Dirk van der Plas vertrok, heb ik meteen gesolliciteerd”. Dertien jaar later zit Vondracek nog altijd waar hij het liefste zit; tussen de muzikanten, helaas nog wel aan de rand van de stad. “Toen ik binnenkwam kregen we een fooi, we werden zwaar onder-gesubsidieerd

>Foto: Raymond van Houten

ten opzichte van andere instellingen. De Raad voor Cultuur vond onze culturele waarde minimaal. Vroeger was het ook zo dat men zoiets had van: laat dat langharig tuig aan de rand van de stad maar muziek maken”. Onder aanvoering van Vondracek werd het Haags Popcentrum één van de instellingen die zich zou bezighouden met iets wat haast een emancipatorische missie is gebleken. “Onze doelstelling is om popmuziek én popcultuur te bevorderen. Toen ik aantrad, was het HPC een introverte organisatie met twee medewerkers (tegenwoordig twintig, Th.P.). Ik heb de ramen en deuren opengegooid en we zijn onszelf laten zien met festivals en projecten. Ook richtte ik Stork on Stage op. Dat was een lokaal popblad, dat inmiddels door het internet is ingehaald en niet meer bestaat”. Vleugels De inspanningen van onder meer het Haags Popcentrum hebben er weliswaar aan bijgedragen dat ‘popmuziek’ inmiddels door de politiek als een serieus ‘cultuurinstrument’ wordt gezien om de leefbaarheid in de stad te


9

interview<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

‘Het voelde heel erg bevrijdend toen ik besloot mijn haar niet langer zwart te verven. Bij punk ging het niet meer om de muziek, terwijl dat voor mij juist het belangrijkste was’

verbeteren, maar desondanks is Vondracek nog altijd veroordeeld tot een plek in de periferie van de stad. Het HPC is immers gevestigd in een oud schoolgebouw in Loosduinen. Vondracek: “Met Musicon hadden we een plan voor een popcluster met oefenruimtes dichtbij het centrum, maar dat gaat voorlopig niet door. Het geld is op… Wij bouwen er momenteel wel ‘een extra vleugel’ bij waardoor we er acht oefenruimtes bij krijgen, in totaal hebben we er straks 25”. Ondanks deze voor het HPC gunstige uitbreiding, dreigt volgens Vondracek het gevaar dat Den Haag als ‘popstad’ door alle bezuinigingen zijn stijgende lijn spoedig zal zien duikelen, terwijl wethouder De Jong in haar kaders voor het nieuwe kunstenplan ‘popmuziek’ nog als één van haar speerpunten heeft aangemerkt. ‘Heel jammer’ noemt Vondracek het dat dit jaar geen Haagse afvaardiging richting Texas gaat om te spelen op ’s werelds belangrijkste showcase-festival South By SouthWest. “SXSW heeft geen Haagse bands uitgenodigd, de afgelopen jaren had de gemeente zich daaraan gecommitteerd. Ik begrijp het wel, er worden

buurthuizen en bibliotheken gesloten en dan zouden we wel naar Austin gaan? Dat is natuurlijk moeilijk uit te leggen, maar als je jezelf wereldwijd als muziekstad wil verkopen moet je daar wel echt zijn! Het is niet absoluut nodig, maar het is wel heel nuttig om je te profileren”. Los van het feitelijke prijskaartje dat aan een tripje Austin met bands zit, kleeft er in Den Haag een hoop negativiteit aan het festival. De eerste keer dat een delegatie Haagse muzikanten namelijk op kosten van de gemeente richting de Texaanse universiteitsstad vloog, zou namelijk ook een colonne ambtenaren mee zijn gegaan. Ondanks dat de gemeente dit ‘snoepreisje’ ontkent, blijkt het beeld van lallende citymarketing-ambtenaren in Austin in ‘de stad’ immer te bestaan. Vondracek: “Daar weet ik niets van, ik ben in 2009 niet mee geweest. In 2010 en 2011 heb ik die mensen in elk geval niet gezien”. Kroegen Om Den Haag een beetje meer op de ‘echte’ rocksteden als Hamburg, Berlijn en Parijs te laten lijken, meent

de HPC-directeur dat het stadhuis zich niet blind moet staren op ‘marketing’. “Waar ik bang voor ben is dat alleen de buitenkant wordt verkocht en dat de binnenkant van de popscene wordt uitgehold. De afgelopen jaren is er veel verbeterd. Op Eurosonic Noorderslag stonden afgelopen jaar zes Haagse bands en dat komt doordat we een goede voedingsbodem hebben gecreëerd. De randvoorwaarden zijn er, uiteindelijk is het aan de bands zelf om het te doen. Het HPC wil de komende jaren meer investeren in het coachen van bands, maar we hebben in de stad echt veel meer plekken nodig waar gespeeld kan worden. We willen daarom ook het live circuit verbeteren. De Haagse Popweek die wij jaarlijks organiseren wordt komend jaar daarom ook een kroegenfestival”. De energie die wordt gestoken in het rondroepen dat Den Haag ‘popstad’ is, kan volgens Vondracek beter worden gestoken in het speelvriendelijk maken van de binnenstad door bijvoorbeeld geld te stoppen in geluidsoverlast-reducerende maatregelen die van elk café een potenti-

eel podium maken. “Als ik nu op een donderdagavond door de stad loop, is het doodstil. Ik ben incrowd en weet dus dat Den Haag een popstad is en waar een bandje te zien is, maar het gaat er juist om dat een ander dat ook weet. Mensen moeten ’s avonds na een dag hard werken even denken: ik ga even lekker naar een bandje kijken. Niet om zich tot 3 uur ’s nachts een stuk in de kraag te zuipen, maar gewoon even kijken. Van donderdag tot en met zondag moet op elke hoek van de straat – niet alleen maar geconcentreerd rond de Grote Markt – live muziek te horen zijn, dan krijg je ook een beetje het Austin-effect. Tijdens South By Southwest leeft Austin bij dat festival helemaal op. Voor bandjes is het heel belangrijk dat ze kunnen spelen, cd’s worden namelijk niet meer verkocht”. Voor Vondracek is het slechts één van de zaken waar hij zich de komende jaren hard voor wil maken. Naast het ‘faciliteren’ van bands ‘in’ de stad, wil hij er ook voor blijven zorgen dat Haagse muzikanten naar het buitenland kunnen om hun gitaren uit te wringen en zo nieuw pu-

bliek te ontdekken en internationaal netwerk op te bouwen. “Een Haagse act als Legowelt is haast bekender in het buitenland dan hier. Bands die verder willen, moeten over de grenzen durven gaan. Popmuziek is een worldwide-community. Ik vind het dan ook heel goed dat we via het fonds The Hague Music Export, wat vroeger Popfonds over Zee heette, al 70 bands hebben ‘uitgezonden’ op ‘misse’ ”. ‘Nog zeker tien jaar’ is Vonracek van plan zijn functie als directeur van het Haags Popcentrum in te vullen. Aan stoppen heeft de Hagenaar nog geen moment gedacht. “Vroeger heerste het idee van: laat die ouwetjes maar oprotten. Ik ben dan wel een oude rocker aan het worden, maar waarom zou ik stoppen met iets waar ik nog veel in kan betekenen en waar ik nog elke dag van geniet? Laatst was ik nog bij een concert van de band Ice Age uit Denemarken, binnen 20 minuten braken die de tent af. Zeiknat van het bier kwam ik uit de mosh pit. Diep in mijn hart blijf ik gewoon dat punkertje van zestien. Ik ontdek nog elke dag nieuwe muziek en blijf ‘doen’. Er is ooit eens onderzoek gedaan naar de effecten van popmuziek. Daaruit bleek dat popmuzikanten jong van geest blijven omdat er in je lijf verjongende stoffen worden aangemaakt. Als je een grijze jas aantrekt dan slib je natuurlijk vanzelf dicht!”.


10>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

Experiment met zelfbouwplannen

‘Het blijft een avontuur met risico’s en kansen’ De gemeente wil af van de naoorlogse manier van bouwen met grootschalige projectontwikkeling. In het kader van kleinschalig opdrachtgeverschap experimenteert de gemeente met zelfbouwen. Op 86 kavels, een bouwveld en zeven klushuizen in en rondom de stad kunnen particulieren naar hartelust bouwen. Spookhuizen, woonkerken en -bunkers behoren allemaal tot de mogelijkheden. Komend weekend start de verkoop in de Kavelwinkel in de kelder van het Atrium. Door Jasper Gramsma

Met deze manier van stadsontwikkeling hoopt de gemeente de creativiteit en de samenwerking onder Hagenaars te bevorderen: “Het is een combinatie van factoren die bij deze plannen een rol speelt. De economische crisis vraagt om een andere manier van bouwen. De bouwsector is volledig vastgelopen en we hopen de markt op deze manier te stimuleren. Met het zelfbouwplan moet de burger zelf aan de slag. Dat kan ook prima, want het past volledig in de trend. Niemand wil meer mainstream zijn”, aldus de woordvoerder van Marnix Norder (Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting). Het programma is b e d o e l d vo o r k l e i n s c h a l i ge investeerders(groepen) en geeft de kopers grote vrijheid bij het ontwerpen en de bouw van nieuwe woningen en bedrijven. Volgens Norder (Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting) is er geen sprake van inmenging van de welstandscommissie. Wel bestaat er per ka-

600.000 500.000

vel of klushuis een zogenaamd paspoort, een enkelzijdig A4’tje met voorwaarden waaraan de architectonische hoogstandjes moeten voldoen. De voorwaarden hebben vooral betrekking op de afmeting en de plaats op de bouwgrond.

De aangewezen locaties voor het zelfbouwen liggen verspreid door de stad. In Laakhaven, Erasmusveld, Ypenburg en Spoorwijk worden de bouwkavels ter beschikking gesteld. De casco klushuizen staan in de Zeeheldenbuurt, het Regentessekwartier en het Valkenboskwartier. Op elk van de locaties wordt met de zelfbouw een bepaald doel beoogd. Zo is het project in Laakhaven gericht op de combinatie tussen wonen en werken. Het bouwland in de toekomstige wijk Erasmusveld biedt plek aan een collectieve woonomgeving, een gezamenlijk bouwproject voor ‘gelijkgestemden’. Daarnaast is er ruimte voor 25 individuele percelen. Alle voorstellen voor Erasmusveld moeten passen in het energieneutrale karakter van de wijk. Aan de Ypenburgse Gele Lis geldt een duidelijke uiterlijke beperking: vijftig procent van de gevel moet hier uit hout bestaan. Op de Beetstraat in Spoorwijk is het mogelijk om de individuele kavels op te splitsen in aparte woonverdiepingen. Degene die geïnteresseerd is in een kavel of een klushuis moet bereid zijn er zelf minimaal drie jaar te gaan wonen, de kavels in Laakhaven uitgezonderd. In tegenstelling tot het lopende zelfbouwproject Vroondaal, wil de gemeente met deze plannen ook de Hagenaar met een smallere beurs bereiken. De prijzen

van de kluswoningen beginnen bij € 30.000,– en lopen voor een zelfbouwkavel op tot € 300.000,–.

Kostenvoordeel Voor de gemeente is er nauwelijks sprake van kostenverschil tussen zelfbouw en projectbouw: “De kosten voor de aanleg van voorzieningen zijn hetzelfde”, zegt de woordvoerder van Norder. “Het voordeel is dat er niet meer gewacht hoeft te worden met bouwen tot zeventig procent van de kavels verkocht is. Daarnaast schept de bouw hopelijk nieuwe werkgelegenheid”. Hoewel de zelfbouw voor de gemeente geen kostenvoordeel oplevert, geldt dat volgens de gemeente wel voor de koper: “Als je sober bouwt, ligt de prijs van een zelfgebouwd huis tot twintig procent lager dan de prijs van andere huizen”, stelt zij. Architectuurhistori-

‘Het maakt de stad er niet per se mooier op, maar wel levendiger’ cus Leo Oorschot heeft de grond- en stichtingskosten voor één van de percelen in de Beetsstraat doorgerekend. Hij komt tot een andere conclusie: “Er zitten nogal wat addertjes onder het gras. De grondprijs van € 380, – per vierkante meter is redelijk, maar daar blijft het niet bij. Als men een reëel deel van de maximale bouwgrootte gebruikt, is de inhoud 650 kubieke meter:

5,4 bij 11 bij 11 meter. De gemiddelde stichtingskosten zijn € 900,– per kubieke meter. Dat maakt een totaalbedrag van € 630.000,– inclusief de grond-, bouw-, advies-, rentekosten en BTW. Zelfs als de kavel in tweeën wordt gesplitst blijft het een fors bedrag voor een tussenwoning, zeker als je een wettelijk verplichte lift inbouwt. Op basis van deze berekening heb je voor € 30.000,– meer een vrijstaand huis aan de Gele Lis”. Uit het werkveld komen meer kritische geluiden op de zelfbouwplannen van wethouder Norder. Tijdens een expertmeeting die de gemeente organiseerde om de plannen aan architecten, projectontwikkelaars en financiers te presenteren, waren de genodigden slechts gematigd enthousiast. Veel van hen drongen aan op een bemiddelende rol van de gemeente, terwijl de gemeente er bij het werkveld juist op aandrong meer eigen verantwoordelijkheid te nemen. “Vooral in het geval van de gezamenlijke ontwikkeling van een kavel moet de gemeente de regie nemen”, vindt Alex Letteboer van Atelier PRO. Letteboer is tevens regiovoorzitter van de branchevereniging BNA voor architecten. “Collectieven lopen niet rond, men moet bij elkaar gebracht worden. Bovendien is de periode van zes weken die de gemeente geeft voor de totstandkoming van een eerste gezamenlijk plan veel te kort. Zeker omdat de risico’s bij collectief particulier opdrachtgeverschap groot zijn. Ieder individu heeft eigen wensen en een eigen persoonlijke situatie. Niet alleen de potentiële koper heeft meer risico, ook

Ben van Leliveld en Henriëtte Wiessenberg

de architect maakt vooraf veel kosten”. Letteboer begrijpt de terughoudende reactie van de mensen in het werkveld daarom goed: “Het is jammer dat er in de zelfbouwplannen geen aandacht is voor tussenvormen van particulier opdrachtgeverschap. Om het risico te beperken is er een groot aantal standaardproducten op de markt waarbij het voorwerk al gedaan is, maar de invul-

Overzicht van mijlpalen in Haagse stadsontwikkeling vanaf 1851 1900 206.022

400.000 300.000 200.000 100.000

Bevolking Den Haag in stappen van 5 jaar

0

1850

1860 sociaal liberaal

1855 Willemspark Na invoering van de gemeentewet van Thorbecke (1851) zag Den Haag dankzij zijn sterke, conservatieve fractie kans zelf stratenplannen te ontwikkelen. Stadsarchitect Van der Waayen Pieterszen vervaardigde het stratenplan in 1858. Kavels werden verkocht en villa's in eclecticisme werden gebouwd door vermogende burgers. Plein 1813 zou model staan voor veel Haagse pleinen: Bankaplein, Prins Hendrikplein en Koningsplein. De witte villa van Saraber werd een standaard voor de woonparken.

1870

1880

1890

1900

1910

1920

1930

sociaal liberaal

1866 Anna Paulownapark In 1866 ontwikkelde architect Vletter een stratenplan. Om de opbrengst te verhogen leidden deze particuliere plannen tot minimale straten en diepe blokken met op de binnenterreinen rug-aanrugwoningen, zonder sanitair en daglicht. In het Zeeheldenkwartier, Archipelbuurt, Schilderswijk, Rivierenbuurt en Kortenbos beleefden bouwmaatschappijen, aannemers en ontwikkelaars gouden tijden. Volgens het Stedelijk Keur(1841) werden alleen bouwplannen aan de straat door de gemeente beoordeeld.

1890 Van Ostadewoningen In revolutiebouwwijken die tussen 1870 en 1890 werden gebouwd door particulieren in de Schilderswijk en waar epidemieën regel waren, ontwikkelden architect Van Liefland en opdrachtgever Simons buurtjes die de gemeenschapszin weer moest herstellen: Hollandse neorenaissance. Van Ostadewoningen en 't Fort aan de Jacob van Campenstraat. Net als Schuddegeest vergunningsvrij neergezet op binnenterreinen van bouwblokken, woningen met privaat, keuken, gescheiden wonen en slapen.

1895 Duinoord Met de reorganisatie van de Dienst der Gemeentewerken en de komst van directeur I.A. Lindo werden stratenplannen van particulieren voortaan getoetst. Sociaal-liberalen stuurden aan op de Woningwet. Bouwen op binnenterreinen werd verboden, huizen kregen voortuinen. Stedelijke ruimten kregen beslotenheid door knikken in straten. Huizen kregen een individueel karakter door verschillen die per huis werden aangebracht (o.a.Duinoord in 1891-95, Statenkwartier, Regentessekwartier Transvaal).

1919 Duindorp, Meeuwenhof Nadat vrouwen in 1919 mochten stemmen, was het afgelopen met het individualisme. SDAP domineerde het Interbellum met grondpolitiek en woningwetwoningen. De Woningwet uit 1902 werd uitgevoerd en gemeenten namen de regie over van particulieren, zoals door directeurvolkshuisvester P. Bakker Schut. De Meeuwenhof (1916-17) was een eerste experiment. Gevels verhaalden niet meer over de voornaamheid van de bewoner: Duindorp, Spoorwijk, Bomenbuurt en Vruchtenbuurt.


11

varia<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

‘We hebben het met ons hart gebouwd en kijken er met liefde naar. Een volgende keer zouden we het weer zo doen’ leiding bij de voorbereiding, het ontwerp en het aannemen. Op die manier groeien zelfbouw en projectontwikkeling naar elkaar toe”. In Almere bestaat de mogelijkheid tot zelfbouwen al een aantal jaren. Almere heeft onderzoek gedaan naar de animo onder de inwoners van de stad. Daaruit blijkt dat ongeveer tien procent van de huishoudens serieus geïnteresseerd is in het bouwen van een eigen huis. De gemeente Almere verwacht dat deze groep uiteindelijk groeit naar dertig procent. Van Winsen durft geen inschatting te maken van de potentie voor zelfbouw in Den Haag: “Het is moeilijk te voorspellen hoe groot deze groep is. Het enige wat wij kunnen doen, is mensen stimuleren en faciliteren om hun eigen huis te bouwen”, zegt hij.

zijn helemaal tevreden met hun zelfgebouwde huis. > Foto: C&R

ling aan de koper blijft. Zo hoeven kopers niet opnieuw het wiel uit te vinden en zijn de kosten grotendeels van te voren bekend”. Met name voor de kleinere architectenbureaus ziet Letteboer kansen voor succes in de zelfbouw: “Kleine bureaus kunnen intensieve dienstverlening aanbieden en werken met kleine budgetten. Grote bureaus hebben veel overheadkosten

en weinig mogelijkheden om één op één met individuele klanten om de tafel te gaan”. Almere De consequenties die het vastlopen van de woningmarkt met zich meebrengt, heeft bij de grote projectontwikkelaar Bouwfonds aanzienlijke veranderingen teweeggebracht. Eric

van Winsen, directeur van de regio Zuid-West: “De tijd van seriematig bouwen is voorbij. Ook als ontwikkelaar moeten we ruimte bieden aan de invulling van individuele woonwensen. Niet meedoen is voor ons geen optie, dan verkopen we niks. Door onze ervaring kunnen we kopers ontzorgen in het proces van vallen en opstaan bij de bouw van hun huis. We bieden bege-

Vroondaal In de Haagse villawijk Vroondaal werd al eerder geëxperimenteerd met zelfbouwen. Ben van Leliveld kocht in 2009 samen met zijn partner Henriëtte Wiessenberg een stuk bouwgrond in de wijk Vroondaal met beperkte welstandseisen. “We wilden veel licht, genoeg ruimte voor onze vijf kinderen en modern comfort. In het bestaande woningaanbod konden we niets vinden wat aan die wensen voldeed. Daarom besloten we ons eigen huis te bouwen”, licht het stel toe. “We hebben een cataloguswoning overwogen, die zijn relatief goedkoop en snel klaar. De mogelijkheden met een standaardwoning zijn echter beperkt en de kwaliteit laat wel eens te wensen over. Als je iets extra's wilt, betaal je direct de hoofdprijs”. Leliveld en Wiessenberg besloten zelf een uniek huis te laten bouwen: “We hebben allebei een klassieke smaak. Voordat we een kavel kochten, hebben we een architect gezocht met wie het klikte. Iemand die de juiste vertaalslag kan maken van hoe je leeft naar hoe het

huis eruit moet zien. De enige concessie die we gedaan hebben, is een kleine breedteaanpassing. Het resultaat is om trots op te zijn. We hebben het met ons hart gebouwd en kijken er met liefde naar. Een volgende keer zouden we het zo weer doen”. Voor andere zelfbouwers heeft het stel praktische tips: “Deze tijd biedt kansen om goedkoper te bouwen. De inkoopprijzen zijn scherp en de rente is laag. Als je de uitgaven wilt beheersen, let dan vooral op materiaalkeuze want daar zitten veel kosten in. Leg alles vast in een duidelijke planning en neem een architect in de arm die beschikt over technische kennis, daarmee voorkom je horrorverhalen”. Angst voor Belgische toestanden in het Haagse straatbeeld is volgens de experts niet nodig. “Het maakt de stad er niet per se mooier op, maar wel levendiger”, zegt Alex Letteboer. De gemeente Almere merkt dat bij het zelfbouwen ook rekening gehouden wordt met de verkoopbaarheid van het huis. Leo Oorschot verwacht dat veel kopers voor een cataloguswoning zullen kiezen en vindt dat daar niets mis mee is. De gemeente trekt de komende twee jaar uit voor het zelfbouwproject, maar neemt nog geen voorschot op de lange termijn. “We kijken eerst hoe het loopt”, zegt de gemeentewoordvoerder. “Het kan enige tijd duren voordat alle kavels verkocht zijn. Mochten er toch kavels onverkocht blijven dan kan de gemeente, op verzoek van de bewoners, kijken naar mogelijkheden om de kavels op te vullen. Hoe dan ook blijft de bestemming hetzelfde, er komen dus geen flats te staan. Verder blijft het een avontuur met risico’s en kansen”. Start verkoop: zaterdag 10 maart om 10.00 uur (open v.a. 09.30). Kavelwinkel, stadhuis ingang Kalvermarkt. Meer informatie over inschrijving en voorwaarden: www.ikbouwindenhaag.nl

600 500 1959 hoogste aantal 606.825

400 300 1985 na-oorlogs dieptepunt 443.535

10-08-2011 500.000

200 100 0

0

1940

1950

1960

1970

1980

1990

socialistisch

1955 Mariahoeve Na uitbreidingen in Den Haag Zuidwest met zijn eenvormigheid en woningwetwoningen moest alles anders. In Mariahoeve introduceerden confessionelen en PvdA mengen en mixen. Woningwetwoningen naast koop- en dure huurwoningen. Dit ideetje hadden de stedenbouwer Van der Sluijs en volkshuisvester Ottenhof in 1953 in Scandinavië opgedaan. Het landschap werd een onderdeel van de wijk en hoogbouw kwam naast strokenbouw: verscheidenheid van onder andere architect Zanstra.

2000

2010 neo-liberaal Bron: Leo Oorschot

1973 Houtwijk De jaren cityvorming en suburbanisatie leidden tot een maanlandschap in o.a. Spuikwartier. Achterblijvers kwijnden weg tussen dichtgetimmerde straten terwijl men verder bouwde aan ongelijkvloerse kruisingen bij de Grote Markt. In de verre suburb Houtwijk (1973-80) vonden stedenbouwers zoals R.P. Voskuil de stad weer uit met bouwblokken. Ook in Schilderswijk en Schipperskwartier verschenen bouwblokken en verlangde de Haagse bevolking weer naar stedelijkheid na de rampzalige kaalslag van de stad.

1985 Stadsvernieuwing als Culturele Activiteit Het Haags New Urbanism van PvdA wethouders Duivesteijn en Van Otterloo bracht de aantrekkelijke en heterogene woonwerkstad met postmoderne gebouwen. Stedelijke structuur van Schilderswijk werd hersteld met Punt en Komma van Siza en Katerstraat van Atelier PRO. De meubelfabriek van Pander werd woonparadijs. Het Stadhuis gaf Den Haag een hart. Woningbouwfestival Dedemsvaartweg werd nog jaren nagevolgd in provincie en op de Amsterdamse eilanden.

1995 De Resident en Vinexwijken New Urbanism met zijn aandacht voor openbare ruimten, verscheidenheid in architectuur en stedelijke typologieën kregen met annexatie van Vinexlocaties in de jaren negentig ruimte. Binnen de stad bouwde men aan het Burgemeester De Monchyplein, Stationsbuurt, Laakhavens, Beatrixkwartier en De Resident met Krier en Soeters. Onder wethouder Noordanus kwam het accent sterk op historiserende architectuur te leggen. Den Haag was weer een stad van aanzien in het globale netwerk van steden.

2000 Wéreldstad aan zee? De stad vond zijn niche in het world-wideweb van steden als 'Legal Capital of the World', een kosmopolitische stad. Inspanningen van burgemeester Deetman leidden tot de komst van internationale instellingen: ommuurde kantoren in neutrale architectuur en met universele uitstraling. Woningbouw bouwde voort op successen van voor het millennium ondanks ambitieuze masterplannen. In het nieuwe centrum bloeide luisterrijke evenementenarchitectuur als nooit tevoren, tot de financiële crisis van 2008.


12>regio verreck

Voorkennis

Wat is ‘kennis’? Om te beginnen een raar woord. Het heeft een paar nogal uiteenlopende betekenissen. Kennis staat allereerst voor het mooie, grote, intellectuele goed van de door de mensheid verzamelde wijsheid. Maar kennis is ook de volkse aanduiding van een persoon die het maar niet tot vriend weet te schoppen. Denk aan de hilarische passage uit ‘Ik verscheurde je foto’, de huiveringwekkende smartlap van ‘zingende snik’ Koos Alberts (‘hij hep er ook wel reden toe!’) waarin de volkszanger het heeft over ‘al die kennissen’ die zijn leed niet helemaal goed doorgronden. Dit is zonder meer de minst poëtische frase in de Nederlandse liedkunst, die qua lompheid toch wel het een en ander te bieden heeft. Als je deze twee betekenissen aan elkaar koppelt, komt ook het begrip ‘kennis-economie’ in een nieuw daglicht te staan. Dan kan je stellen dat alle corrupte landen ter wereld een ‘kennis-economie’ hebben: de revenuen van het land worden onder een aantal bekenden verdeeld. Interessant is ook het spraakmakende verschil tussen ‘kennis nemen van’ en kennis hebben aan’. Een onderscheid dat in de informele machtscircuits nogal eens wegvalt. Ook de samenstelling ‘voorkennis’ is zwaar verdacht. Wat raar is, aangezien het menselijk handelen voor het grootste gedeelte gericht is op het verkrijgen van informatie die het anticiperen op de toekomst gemakkelijker maakt. Daarom was ik stomverbaasd toen ik voor het eerst hoorde dat er een beurshandelende hotemetoot vervolgd werd vanwege ‘voorkennis’. Eindelijk iemand die weet wat de toekomst brengt, is het weer niet goed. Men heeft mij de nuances uitgelegd. Inmiddels is het neefje van ‘voorkennis’, laten we hem ‘nakennis’ noemen, bezig aan een onstuitbare opmars. De officiële naam luidt ‘met de kennis van nu’ en met deze frase worden we doodgegooid. De nakennis is natuurlijk een kennis van niets, als het kalf verdronken is, dempt men de put, maar deze holle kreet doet het goed in de hoogste kringen. Men komt er mee weg, wat eigenlijk een vreemde manier is om te zeggen dat men juist niet ophoepelt. Nu heb ik een bepaalde vorm van voorkennis die ik met u wil delen. Wij zijn tenslotte kennissen. Komende week dinsdag gaat er in onze stad iets gebeuren. Het is iets geheims en openbaars. Het heeft met iets ronds te maken en met iets rechthoekigs. En u kunt meedoen. Houd de berichtgeving in de gaten. Zodat u straks met nakennis zult zeggen: dat was leuk! Marcel Verreck www.marcelverreck.nl

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

Directeur over bezuinigingen passend onderwijs:

‘Ze hebben geen idee wat ze aanrichten’ De kinderen van De Opperd, een school voor speciaal onderwijs in Rijswijk, staakten op 6 maart op geheel eigen wijze tegen de bezuinigingen op het passend onderwijs. Zij boden een pakket met persoonlijke verhalen aan bij minister Bijsterveld. “De bezuinigingen zijn onacceptabel”, aldus de directeur. Door Dominique Snip

RIJSWIJK- Directeur Andre Lourens wilde het anders doen. “Wij vinden dat deze kwetsbare kinderen opgevangen moesten worden en dat het voor hen zo gewoon mogelijk moest blijven”. Wie langs de school rijdt, kan het spandoek met de kreet ‘passend onderwijs past niet’ niet missen. De week ervoor is door de leerlingen hard gewerkt aan een persoonlijk verhaal met daarin argumenten waarom scholen als De Opperd hard nodig zijn. Dat pakket werd dinsdag door een klein groepje aangeboden op het Binnenhof. Hiermee hoopt de school het kabinet op andere gedachten te brengen. “Ze hebben werkelijk geen idee wat ze aanrichten. Zij zouden eens een maand met één van onze leerkrachten moeten meelopen”. De Opperd maakt onderdeel uit van een scholengroep voor speciaal onderwijs. Die groep, waarmee de hele regio wordt bediend, bestaat uit twee scholen voor moeilijk opvoedbare kinderen en twee voor kinderen met licht autistische trekken. De leerlingen komen uit onder meer Rijswijk, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Wassenaar, Hoek van Holland en Bleiswijk. In dat opzicht heeft De Opperd een belangrijke functie, zegt Lourens. “We vangen kinderen op die niet welkom zijn in het reguliere of het speciaal basisonderwijs. Hier krijgen ze rust en structuur door ze te helpen omgaan met hun eigen mogelijkheden en onmogelijkheden. Het doel is dat ze uiteindelijk weer terugkunnen naar het reguliere onderwijs en de

maatschappij”. De leeftijd varieert van 5 tot 12 jaar. Lourens, al twintig jaar in het vak, zag de extra zorg aan zijn leerlingen de afgelopen jaren sterk verminderen. Zo ging het aantal leerlingen per leerkracht van 12 naar 14. “Dat is bijna niet te handhaven. Als extra zorg kunnen we nog ondersteunen op het gebied van rekenen, taal en lezen. Daarnaast hebben we twee dagen een coach die de kinderen sociale vaardigheden aanleert”. Met de op handen zijnde bezuinigingen zou ook daar een eind aan moeten komen. Concreet betekent het

Dupe Bezuinigen vindt hij daarom onacceptabel. “Uiteindelijk worden de kinderen er de dupe van. Ze zijn gewend om op andere scholen apart gezet te worden. Wij leren ze juist om in een groep te werken. Daarvoor heb je handen nodig”. Zet minister Bijsterveld de plan-

nen door, dan zal straks het basisonderwijs kinderen moet opvangen waarmee ze niet om kunnen gaan. “Dat is voor onze leerlingen niet goed, en voor de andere kinderen ook niet. Bovendien wordt de werkdruk voor leerkrachten alleen maar groter”. Van De Opperd blijft er dan weinig over. “Dan zijn we niets anders dan een speciale school waar kinderen in een groep van 14 worden opgevangen. Behalve dat komt hun veiligheid in het geding, omdat de kans op escalaties door het tekort aan leerkrachten groter zal zijn”.

Hajar en Emiel, leerlingen van De Opperd, vertellen op het A4tje waarom zij tegen de bezuinigingen zijn. Daarnaast directeur André Lourens. >Foto: Gilles Boeuf

Ruzie in Wassenaarse raad om nepfactuur WASSENAAR- De fractie Democratische Liberalen Wassenaar (DLW) heeft de collega- fracties weer behoorlijk op stang gejaagd. Ze liet huis aan huis een nepfactuur van € 4640 rondgaan, zogenaamd afkomstig van de gemeente Wassenaar, als extra heffing voor de ambtelijke fusie met Voorschoten. De factuur lijkt van de gemeente Wassenaar afkomstig omdat ze onder meer is voorzien van het gemeentelijke logo. Pas op pagina twee komen oplettende lezers erachter dat het om een nepfactuur gaat. Volgens DLW staat Wassenaarders een heffing van € 4640,– te wachten mocht de ambtelijke fusie met Voorschoten op 1 januari 2013 een feit worden. “Indien de ambtelijke samenwerking plaatsvindt met uiteindelijk een fusie, dan wordt onze spaarpot samengevoegd met die van Voorschoten. Probleem is dat Voorschoten een groot tekort heeft en te weinig reserves. De spaarpot van Wassenaar verdwijnt dan in de bodemloze put Voorschoten”, aldus de fractie. In een recente raadsvergadering spraken verschillende partijen hun misnoegen hierover uit. Volgens het CDA gaat het om ‘bangmakerij’ en ‘stemmingmakerij’. “We kregen ouderen te spreken die zich afvroegen hoe ze het bedrag in hemelsnaam moesten betalen. Kennelijk was deze actie nodig omdat men niet gelooft in de kracht van argumenten”. De VVD

een tekort van ongeveer € 100.000 op de begroting, een bedrag dat volgens de directeur alleen nog maar kan oplopen. Als klap op de vuurpijl zouden twee leerkrachten hun baan verliezen.

noemde de nepfactuur ‘een absoluut dieptepunt’. “Het is pure misleiding en geen fatsoenlijke manier van politiek bedrijven. Ongelofelijk veel mensen zijn onnodig geschrokken”. Verder zou het volgens de partij niet om een fusie gaan maar om een samenwerking. Maar volgens DLW-fractievoorzitter Paulides is een ambtelijke samenwerking slechts het voorportaal van een fusie. Volgens hem gaat de gemeenteraad blind mee in een traject waarvan de risico’s onvoldoende zijn onderzocht. “Het is niet duidelijk wat de gevolgen en kosten zijn, laat staan wat ermee bereikt gaat worden”. WWW (Wat Wassenaar Wil) vond het raadsbesluit zo slecht onderbouwd dat het van de agenda zou moeten worden gehaald. De fractie ziet graag dat ook andere opties onderzocht worden. Burgemeester Hoekema benadrukt dat samenwerking met bijvoorbeeld Den Haag en Leiden zou betekenen dat Wassenaar de beleidsvrijheid kwijt zou zijn. Volgens hem maken de opposanten de klassieke denkfout ‘dat alles onderzocht moet worden’, vooral als het gaat om ‘onlogische alternatieven’. Verder zei hij zich ‘buitengewoon te ergeren’ aan de toon waarop er over Voorschoten wordt gesproken. “Dat we ons met huid en haar zouden uitleveren aan Voorschoten, daar neem ik met klem afstand van”. Half april krijgen beide gemeenteraden een plan van aanpak.

‘Hoe onafhankelijk is Klaas de Vries?’ LEIDSCHENDAM-VOORBURG- Klaas de Vries is naast onafhankelijk bemiddelaar in de zaak van de Rotterdamsebaan ook commissaris bij het projectmanagement- en ingenieursbureau Royal Haskoning dat onderzoek deed naar varianten van de Rotterdamsebaan. Door deze nevenfunctie komen er barsten in het beeld van De Vries als onafhankelijke persoon. Dat is de mening van de fractie Gemeentebelangen Leidschendam-Voorburg. Zij plaatst grote vraagtekens bij de onafhankelijkheid van De Vries. “Laat helder zijn: het gaat ons niet om de persoon Klaas de Vries. Een uitermate kundig en door de wol geverfd bestuurder aan wiens kwaliteiten wij niet twijfelen. Maar in een gevoelig dossier als de Rotterdamsebaan gepresenteerd te worden als onafhankelijk bemiddelaar, terwijl het bedrijf waar je commissaris van bent de belangrijke variantentoets heeft uitgebracht, doet bij ons toch de wenkbrauwen fronsen”. Zij vinden het uitermate vreemd dat de gemeente Leidschendam-Voorburg deze nevenfunctie niet eerder heeft gemeld. Dat de oud-minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nu lid is van de Eerste Kamer en bijzonder hoogleraar Praktijk en Cultuur van het Nederlands parlement in Nijmegen werd keurig gemeld, maar niet dat hij ook commissaris is bij Royal Haskoning. Gemeentebelangen: “Door het niet te zeggen heeft het college ten onrechte de persoon De Vries beschadigd. Het gaat erom dat we transparant zijn”. Wethouder Van Ostaijen, belast met de

Rotterdamsebaan, zegt dat over deze nevenfunctie niet is bericht omdat het volgens de colleges, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg en Den Haag, niet relevant was. “Wij vonden de functie van commissaris geen bezwaar voor de functie van bemiddelaar”, aldus de wethouder. Bovendien is het ingenieursbureau sinds 2010 niet meer berokken geweest bij de Rotterdamsebaan. Trots op Nederland LeidschendamVoorburg vindt dat De Vries de eer aan zichzelf moet houden en dat hij de baan niet had moeten accepteren. CDA vindt echter dat iemand van de statuur van De Vries best in staat is om een eigen belangenafweging te maken. De gemeente Den Haag laat weten niet te willen reageren, omdat deze kwestie in Leidschendam-Voorburg speelt. Ook in Rijswijk schijnen geen twijfels te bestaan. De Vries onthoudt zich van commentaar.

Ingezonden mededeling

Kluscursussen voor vrouwen www.femtech.nl


13

economie<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

Jong bedrijf wil afvalprobleem structureel te lijf

Geld verdienen met recyclen Straten schoner? Hoe kunnen we de afvalberg verkleinen en de straten schoner krijgen? Dit is nog steeds een flinke breinbreker voor Den Haag. De stappen die onlangs zijn gezet op een rij: >O  ndergrondse containers Dit jaar komen er ondergrondse containers in de stadsdelen Scheveningen, Segbroek en Haagse Hout. Er zijn al ondergrondse containers in onder andere Moerwijk, Escamp en stadsdeel Centrum.

Deelnemers sparen elke keer als afval wordt gebracht op hun account, zodra een tientje is gespaard wordt dit overgeschreven. > Foto's: PR

Zwerfvuil, overvolle containers en alles maar op één hoop dumpen; het staat al jaren met stip in de top van de grootste ergernissen van Hagenaars. Toch blijft het lastig om het afvalprobleem structureel aan te pakken. Het jonge bedrijf Ryck wil in één klap een oplossing bieden door de afvalscheider te belonen. Door Miranda Fieret

Het klinkt simpel: iedereen die braaf zijn afval scheidt, krijgt hiervoor betaald. Toch is Ryck het eerste bedrijf dat met een uitgedacht concept de boer op gaat. Inmiddels zijn er vijf filialen, allemaal in Pijnacker-Nootdorp. Jørgen van Rijn, directeur van Ryck, is van plan om zijn concept over meerdere gemeenten uit te rollen. Hij is onder meer in gesprek met Den Haag en via partner Avalex, hebben ook Rijswijk, Leidschendam-Voorburg en Wassenaar interesse. “We zijn in september vorig jaar samen met gemeentereinigingsbedrijf Avalex een proef gestart. Tot nu toe gaat het goed. We verwachten binnen twee weken de miljoenste kilo te verwerken. Ik schat dat in Pijnacker-Nootdorp het scheiden van afval met vijftig procent is verhoogd”. Van Rijn heeft een aantal strategische punten gekozen waar bewoners hun afval kunnen aanbieden. Zo zit het hoofdkantoor naast het winkelcentrum van Nootdorp. “Het moet makkelijk zijn om afval weg te brengen. Bovendien moet het lonen, mensen zien dan in dat afval wel degelijk iets waard is”. Op de website staat een teller die alles bij-

houdt. In een half jaar tijd is er 931.654 kilo aan papier, plastic, textiel en kleine elektrische apparaten ingezameld. Dit leverde de deelnemers 83.500 euro op. Iedere burger kan meedoen, maar eerst moet er via de website een pas worden aangevraagd. Deelnemers sparen elke keer als afval wordt gebracht op hun account, zodra een tientje is gespaard wordt dit overgeschreven. Voor oud papier, karton en kleine elektrische apparaten wordt 5 cent per kilo betaald. Voor kunststof en textiel is dat 25 cent per kilo. Van Rijn: “Gemiddeld verdient een gezin met het scheiden van afval zo’n 75 euro per jaar”.

Deelnemers van Ryck kunnen het geld in eigen zak steken, maar er is tevens de mogelijkheid om te sparen voor een goed doel. Dit kan het Wereld Natuurfonds zijn, maar ook de sportvereniging of club in de buurt. Hiermee snijdt Ryck een precair punt aan. Deelnemers kunnen natuurlijk kiezen de opbrengst zelf te houden. “We bieden juist kansen”, vindt Van

Rijn. “Nu kan een vereniging niet alleen geld verdienen met papier, maar ook met plastic, textiel en kleine elektrische apparaten. En in de toekomst willen we uitbreiden naar de inzameling van bijvoorbeeld blik en frituurvet. Bovendien worden verenigingen nu nog gecompenseerd door de gemeente, mochten ze via Ryck minder verdienen”. De initiator hoopt dat zijn bedrijf juist afvalscheiding ten behoeve van verenigingen of scholen stimuleert. “Verenigingen en scholen kunnen dit zelf aanmoedigen, bijvoorbeeld via hun nieuwsbrief. Als ik mag kiezen, keer ik het geld liever uit aan het verenigingsleven in de buurt. Maar de keuze blijft uiteraard aan de deelnemer zelf”. Marktwerking Er is een idealistisch doel, de burger verdient eraan en tòch is Ryck een commercieel bedrijf. Marktwerking moet zorgen dat het bedrijf uiteindelijk break even gaat draaien. Van Rijn: “Afval werd gezien als iets smerigs. Samen met Avalex proberen we een ‘gevolutie’ in te zetten. Voor het geven van afval, geven wij een beloning en we geven producten een tweede leven. Dit concept moet uiteindelijk zichzelf terugverdienen”. Volgens de initiator past het niet meer in de huidige tijd om te denken dat alleen de gemeente het afvalprobleem kan oplossen. “Die manier van denken heeft nog steeds geen antwoord gebracht. Natuurlijk moet je voorzichtig zijn met commerciële partijen, maar het biedt veel kansen. Het moet niet alleen maar vanuit de overheid komen, we hebben een gedeelde verantwoordelijkheid”. Uiteindelijk blijft de ge-

meente wel de ‘afvalhouder’ . “Ryck is het systeem en we krijgen een marge voor het inzamelen, registratie en de opslag, maar de verwerking laten we over aan partijen als Avalex”. Werkgelegenheid Volgens Van Rijn is er genoeg interesse in het concept, ook uit Haagse hoek. Wethouder Kool is vooral geïnteresseerd in de werkgelegenheid die het bedrijf kan scheppen in de regio. “Afvalscheiding gaat doelmatiger. Er hoeft minder geprikt te worden, de grote hoeveelheden afvalcontainers verdwijnen uit het straatbeeld. Er komt een ander soort werkgelegenheid voor terug”, legt Van Rijn uit. “Per filiaal hebben we zo’n 1,5 FTE nodig en er komt een stuk coördinatie bij kijken. In een grote gemeente als Den Haag hebben we het al snel over vijftig filialen. Ik wil daar serieus werk bieden aan mensen die een bepaalde afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Hiervoor ben ik in gesprek met de Haeghe Groep”. Haeghe Groep is een gemeentelijke dienst die de Wet op de sociale werkvoorziening uitvoert. Van Rijn wil kijken of mensen die momenteel thuis zitten voor hem aan het werk kunnen. Wanneer en of Den Haag in zee gaat met de ondernemer is nog afwachten, maar ambitie heeft Van Rijn in elk geval genoeg. “Deze maand hebben we de evaluatie van de proef in Pijnacker-Nootdorp en ik ben bezig om een mobiel filiaal van Ryck te ontwikkelen. Zo kunnen we in de ochtend bij school staan, in de middag op de markt en ’s avonds bij de sportclub. Ik geloof echt dat we zo veel meer kunnen recyclen”.

>L  ik op stuk Jaarlijks worden circa 13.000 vuilniszakken te vroeg op straat gezet, naast de ondergrondse container gezet of in de bosjes gedumpt. Hagenaars die hun vuilniszak te vroeg aan de stoep zetten, kunnen een boete krijgen van 104 euro. Den Haag werkt sinds november 2011 met ‘spoedeisende bestuursdwang’. De overtreder moet dan bewijzen dat hij de vuilniszak niét van hem is. Bovendien kunnen de kosten van verwijdering van het vuilnis op hem worden verhaald. > Afval scheiden De gemeente gaat vanaf dit jaar tientallen verzamelcontainers en duizenden kliko’s uitzetten om Hagenaars te stimuleren afval apart in te zamelen voor hergebruik. De inzameling van huishoudelijk afval in Den Haag kan dan meer winst voor het milieu opleveren en tegelijkertijd minder geld kosten, staat in het Huishoudelijk Afvalplan 2012-2015. “Elke kilo die naar de verbrandingsoven gaat, kost geld”, zegt wethouder Sander Dekker (Financiën en Stadsbeheer). “Dat spaar je uit als je papier, textiel, glas of plastic inzamelt voor hergebruik. Sterker nog, het kan zelfs geld opleveren”. > Zwerfvuil Zwerfvuil vormt een groot probleem. De PvdA stelde afgelopen week nog vragen vanwege de grote hoeveelheid zwerfvuil rond de Haagse Markt. De partij vindt dat er na marktdagen consequent moet worden geveegd in het gebied. Rajesh Ramnewash van de PvdA: “Bewoners merken dat dit nu niet meer gebeurt en de klachten nemen toe. Dat moet anders”.

Ingezonden mededeling

ADV_wt.indd 1

09-11-11 09:10


14>cultuur

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

Een tropische zoektocht naar werkelijkheid en verbeelding ‘Wij denken veel aan u. Onze drie spruiten groeien fijn op. (…) U moest de korte verhalen en samenspraken van onze oudste eens lezen, die hij schrijft. Als altijd zo’n beetje aan de griezelige kant met titels als “En de vreemdeling keerde nimmer weer…”. Hij wil beslist cowboy op een ranch worden.(…) Een kiekje sluiten we in deze brief bij. De gelukkige moeder van het stel zult u wel dadelijk herkennen.' (Brief Jan en Corrie Schneider, 4 augustus 1941)

Liesbeth Dolk (1954), auteur en neerlandica gespecialiseerd in de Indische letterkunde, heeft met ‘Vindplaatsen’ de Indische jaren van F. Springer, pseudoniem voor Carel Jan Schneider (1932-2011), in kaart gebracht. Door Jill Stolk

Dolk, biografe van C.J.Schneider, heeft samen met haar object plaatsen bezocht die hij in zijn leven heeft aangedaan; een wel heel bijzondere methode om Springerkenner te worden. Carel Jan Schneider wordt in 1932 in Batavia geboren en beleeft zijn eerste jeugdjaren in het paradijs van het vooroorlogse Nederlands-Indië. De Japanse bezetting geeft een grimmige wending aan het bestaan onder de tropenzon. Er volgt een tocht van het ene naar het andere interneringskamp, waarbij Carel Jan, oudste van de drie uit het leraarsgezin, ook nog eens gescheiden wordt van zijn moeder en zijn twee broers. Als ‘solist’ moet hij het in oorlogstijd zien te rooien. In augustus 1946 repatrieert het volledige gezin Schneider naar Nederland. Carel Jan, veertien jaar, is blij dat hij naar school kan. Hij studeert rechten in Leiden en vertrekt in 1958 als bestuursambtenaar naar Nieuw-Guinea. In 1962 debuteert F. Springer met de verhalenbundel ‘Bericht uit Hollandia’(1962). In zijn bijna vijftigjarige loopbaan als schrijver publiceert F.Springer de romans ‘Tabee New York’ (1974), ‘Bougainville’ (1981), ‘Bandoeng-Bandung’ (1994) en ‘Kandy, een terugtocht’

‘Ik ben vooruit gestuurd naar het nieuwe kamp, omdat ik toch niet kon sjouwen en moet daar de barang (bagage) opwachten. Maar wat ik niet zo leuk vind, ons kamp is in dezelfde straat als waar ik met mammie heb gewoond, en onze kamer is die van mammie. Alles herinnert me daaraan. Tekeningen op de muur, of soms nog plaatjes. Ik vind het rot.’

Neerlandica Liesbeth Dolk brengt met het boek ‘Vindplaatsen’ de Indische jaren van F. Springer in kaart. > Foto: PR

(1998), waarin hij zijn jeugdervaringen met de Japanse bezetting in Indië en de naoorlogse repatriëring verwerkt. Herfotografie ‘Een Indische jeugd is iets heel bijzonders’, heeft Springer gezegd. Volgens Dolk hebben de Indische jaren de auteur F. Springer sterk gevormd. In 2002 reist de biografe met Springer terug naar de plaatsen uit zijn Indische jaren. Vooroorlogse plaatsen roepen emoties op, heimwee naar een wereld die verdwenen is. Er zijn herinneringen die als ‘vindplaatsen’ beschouwd kunnen worden, er zijn waarnemingen van wat er nog is…. In 2008, 2009 en 2010 reist Dolk nog eens naar Indonesië om met de camera plekken en huizen vast te leggen. De resultaten van deze speurtocht overstijgen het exemplarische. Het gaat niet alleen om de familie Schneider. Er zijn zoveel plaatsen, nu vastgelegd, die voor veel meer Indische tijdgenoten van betekenis zijn. In het boek staan de oude en nieuw gefotografeerde beelden naast elkaar. Foto uit 1931: het eerste huis van de familie Schneider aan de van Heutszboulevard 45, paviljoen, te Batavia. Op de galerij de ouders van Springer met vrienden. In 2009 zien we via Dolks werk dat Weltevreden nog steeds een welgestelde buurt is, dat nummer 47, hoofdhuis en paviljoen, ‘pav.47’, qua bouw gelijk is aan nummer 45 van weleer, maar het ouderlijk huis heeft plaats moeten maken voor een nieuw huis. Dolk ziet haar herfotografie als een kop-

(Dagboek Carel Jan Schneider, 1945)

pelteken tussen heden en verleden. Levensechte beelden naast die van een verleden dat er niet meer is. Werkelijkheid en fictie. Springer’s romanwereld ligt vaak dicht tegen de werkelijkheid aan. Wie zal zeggen of zijn woorden dichter bij de foto van 1931 of die van 2009 staan? ‘Vindplaatsen’ wil de levensechte decors verbeelden waartegen Springers literaire werk zich afspeelt. Een andere belangrijke ‘vindplaats’ is de correspondentie vanaf 1931 tot 1942 tussen Carel Jans ouders in Indië en zijn grootouders in Rotterdam. Het boek bevat naast het uitgebreide fotomateriaal documenten uit het familie-archief, fragmenten uit de hier eerder genoemde boeken van Springer, gesprekken tussen Dolk en Springer, dagboekfragmenten van de jonge Carel Jan, tekeningen, plattegronden en het geboortekaartje van ‘Ceddie’. Het boek heeft een overzichtelijke bladspiegel en blijft ook nog eens open liggen, waar je het ook opslaat. Heerlijk materiaal.

Nagelaten debuut Springer misschien wel zijn beste boek Door Thijs Kramer

‘Na zestien ochtenden driftig doorpennen was het boek af,’ schrijft F. Springer over het ontstaan van zijn eerste roman in 1962. Slechts zestien ochtenden schrijven (aan de Franse Rivièra) en dan met een roman komen die staat als een huis. Tamelijk jaloersmakend voor iedereen die ooit geworsteld heeft om een boek te schrijven. Springer trok het manuscript op het laatste moment terug. Het lag al bij de drukker en hij moest zelf de kosten vergoeden. Hij had het er voor over, want hij maakte zich zorgen om de teneur van het boek. Vijftig jaar later verschijnt het alsnog. Postuum. Springer overleed halverwege 2011. Wat direct in het oog springt bij het lezen van ‘Met stille trom’, is dat het al op en top een Springer is. Het is geschreven in glasheldere zinnen, zonder literaire poespas of artistiekerige pretentie. Springer vertelt in klare lijnen zijn verhaal. Aan mooischrijverij doet hij niet. De ironie waar het hele œuvre van Springer mee doordrenkt is, is hier al in volle wasdom aanwezig. En ook het gevoel een buitenstaander te zijn en een alomtegenwoordig besef van zinloosheid. Het schrijverschap van Springer lijkt al vanaf dit eerste boek volledig ontwikkeld te zijn. Hoe dat kon, daar moet de biografie waar Liebeth Dolk aan werkt, maar uitsluitsel over geven.

Liesbeth Dolk: Vindplaatsen. De Indische jaren van F.Springer. Uitgeverij: Querido ISBN: 9789021433226 Prijs: 29,95 euro.

Nieuw-Guinea Waar gaat dit boek over? De jonge Leen Dekker wordt benoemd tot leidinggevende in een verre buitenpost in de binnenlanden van Nieuw-Guinea. De plaatselijke bevolking leeft er nog in het stenen tijdperk. Eén van de taken van het Nederlandse bestuur is om onderlinge oorlogen te voorkomen, rust en veiligheid te bewaren, ook voor de ondernemers, zendelingen en wetenschappers die er actief zijn. Maar het zijn de nadagen van de Nederlandse aanwezigheid in NieuwGuinea. Indië is al verloren en deze laatste kolonie in de Oost wordt binnenkort verlaten. Indonesië staat te springen om de boel gewapenderhand over te nemen. Maar vooralsnog moet Dekker de boel een beetje redderen, al weet hij zelf niet zo goed waar te beginnen: ‘Dekker wandelde naar huis en ging achter het bureau zitten. Hij voelde zich leeg en wist niet wat hij moest doen. Alles leek min of meer te lopen in Zakar en hij wist niet wat er beter zou gaan als hij zich ermee bemoeide’. Maar hij is de verantwoordelijke van dienst en is genoodzaakt in te grijpen in een conflict tussen twee lokale stammen.

Glasser is als solist niet zo bekend omdat hij tien jaar lang speelde in het kwintet van Clark Terry, de band van Illinois Jacquet en in formaties rond pianist Barry Harris (de komende week ook in Den Haag. Toevallig?) die hem ook les gaf. Je bent als jazzmusicus echt een grote jongen als je met zulke musici mag spelen. Die drie cd’s bewijzen het. Glasser is een prachtige altist, met een zeer eigen toon, vaak betrekkelijk zacht, zichzelf nooit overschreeuwend. In een idioom waarin hij heden en verleden verenigt. Je hoort de traditie, je hoort soms een vleug Johnny Hodges, soms herinneringen aan Paul Desmond. Maar je hoort ook (de Thelonious Monk-composities op ‘Evolution’) een gepassionneerde muzikant die alles lijkt aan te kunnen: ‘standards’ of modern, er komt geen lelijke noot

uit. Schijnbaar onuitputtelijk in de natuurlijkheid van zijn improvisaties en de melodische vondsten over de jazzharmonieën. ‘Mainstream’, ‘old school’, woorden die allemaal van mij mogen, maar Glasser maakt gewoon erg mooie jazz. Ik zeg dat uiteraard niet voor niets, want de mannen van Equinox (Johnny Daly en Dan Nicholas) halen hem deze week opnieuw naar Den Haag. Voor in elk geval twee optredens. Eerst op vrijdag 9 maart in Pavlov waar Glasser samenspeelt met de Nederlandse meester-trompettist Ack van Rooijen, pianist Juraj Stanik, drummer Hans van Oosterhout en bassist Frans van Geest. De zondagmiddag daarop (11 maart) speelt Glasser er opnieuw, nu met Equinoxhelden Daly (bas) en Nicholas (gitaar) en pianist Bob Wijnen. De dinsdaagse Pavlov-sessie op 13 maart is voor de

Of de verhalen die Springer aan Dolk verteld heeft allemaal waar zijn staat in ‘Vindplaatsen’ niet ter discussie. Dolk bewaart haar analyses en interpretaties voor de later te verschijnen biografie van de schrijver. Als dit werk nog op zich laat wachten heeft het alles te maken met de grondige aanpak van biografe Liesbeth Dolk. Er zijn zoveel mensen die zij nu nog kan spreken!

Voor het eerst van zijn leven hanteert hij een pistool. ‘Zijn maag was leeg en hol, gespannen als een voetbal, en hij dacht: wat doe ik hier. Dit is toch niks voor mij, indiaantje spelen. Dadelijk is het gebeurd. Dit is een hinderlaag. Je zit er lelijk in, en je weet niet wat je moet doen en toch ben jij de baas, allemaal wachten we op jouw bevelen, kleine lullige namaakveldheer’. Liefde Dekker heeft veel te stellen met de Amerikaanse antropoloog Cabell die onderzoek doet naar de gebruiken van de lokale bevolking. Hij is bij één van de stammen gaan wonen en heeft hun vertrouwen gewonnen. In de ogen van Dekker en andere Nederlandse ambtenaren maakt hij zich daarmee volslagen belachelijk en dat laten ze hem merken ook. Het is deze Cabell die Dekker voor de voeten werpt dat de tijd van het kolonialisme voorbij is en dat de Nederlanders een verloren strijd leveren. Cabell is radicaal in zijn opvattingen, maar hij vertegenwoordigt wel de nieuwe tijd. Anno 1962 is de dekolonisatie van Afrika en Azië vol op gang, ook al denkt Nederland daar een uitzondering op te kunnen zijn. Als lezer voel je dat Dekker wel weet dat Cabell daarin gelijk heeft, maar hij gunt het hem niet omdat hij een hekel aan hem heeft. Zo menselijk en zo meesterlijk door Springer beschreven. En er is liefde. Een soort van. Dekker heeft in Nederland een vriendin. Hij had haar voor zijn vertrek naar Nieuw-Guinea op een avond ten huwelijk willen vragen, maar daar kwam het niet van omdat hij de hele avond met een ander meisje danste. Nu ontstaat er iets met de vrouw van een Nederlandse ambtenaar, maar het is ook weer zo’n gedoe om je daar vol in te storten. Dus maakt hij daar maar een einde aan. Springer wilde dit boek indertijd niet publiceren omdat hij vond dat de inlanders er te bekaaid afkwamen. Hij vond het teveel vanuit het oogpunt van de kolonisator beschreven, te weinig vanuit de gekoloniseerde. Dat was zeer politiek correct in de antikoloniale opvattingen die toen opgang maakten. Nu het gelukkig alsnog gepubliceerd is, kunnen we vaststellen dat het een tijdloos boek is. Het gaat over menselijk onvermogen en toch maar doen wat er van je verwacht wordt. Vijftig jaar nadat het geschreven is, doet ‘Met stille trom’ absoluut niet ouderwets aan. Het leest fris en vlot weg. Misschien is dit eerste boek van Springer wel zijn beste. F. Springer, Met stille trom. Uitgeverij Querido. ISBN 9789021442129 Prijs: € 19,95

jazz

De ‘oude ziel’ van Dave Glasser

“Je moet echt naar Dave Glasser komen luisteren”, klonk de dringende invitatie van een jazzmusicus, zo’n jaar geleden. Want de New Yorkse altsaxofonist was toen te horen op diverse jazzlocaties in Den Haag. Ik kende Glasser eerlijk gezegd niet, dus wat doe je, je neemt een paar stappen op het Internet en je hebt in elk geval een notie. ‘Alt-saxofonist Dave Glasser is misschien wel in de verkeerde tijd geboren’, schreef een Amerikaan-

se recensent. Hij vond dat Glasser verschrikkelijk goed speelde, maar dat hij stilistisch sterk leunde op jazz uit de jaren 40 en 50. ‘Ondanks dat Glasser in vele opzichten een ‘old soul’ is’, las ik verder, ‘mag je hem geen nostalgie-figuur noemen’. Het maakte me zo benieuwd dat ik inmiddels drie cd’s bezit met Dave Glasser als leider: ‘Above the clouds’, ‘Begin again’ en ‘Evolution’. Beluisteren ervan maakte één en ander duidelijk.

Haagse trompettiste Ellister van der Molen. Ze speelde en speelt in diverse bands maar maakt met ‘Triplicate’ het duidelijkst haar eigen muziek. Een trio met Bob Wijnen (piano) en (opnieuw) Johnny Daly dat vorig jaar een eerste cd maakte (met drummer Eric Ineke als gast), getiteld ‘Three and one’. Trompettist Claudio Roditi was zelfs bereid er een aanbeveling voor te schrijven: “Triplicate houdt de jazztraditie en de geest van de muziek levend. Het doet me goed jonge musici te horen die jazz gezond willen houden en verder naar de toekomst willen brengen”. Dat hoor je niet elke dag.

Bert Jansma


15

cultuur<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

‘Er waait straks weer een frisse cultuurwind’ Onder de naam De Toneelalliantie gaan Theater aan het Spui, het Nationale Toneel en de Koninklijke Schouwburg vanaf 2013 intensief samenwerken. De drie toneelinstellingen slaan de handen ineen op het gebied van educatie, toneelontwikkeling en internationalisering. Ook initiëren zij een platform voor debatten en randprogrammering. De vereniging moet volgend jaar leiden tot 15% toename van het aantal bezoekers. Door Annerieke Simeone

Als Walter Ligthart, zakelijk leider van het Nationale Toneel (NT), middenin zijn betoog gebeld wordt, vult Cees Debets, directeur van Theater aan het Spui, moeiteloos zijn zin aan. Het kan bijna ook niet anders, sinds het voorjaar 2011 voeren de heren bijna wekelijks gesprekken over hun nieuwe initiatief, de Toneelalliantie. Samen met de Koninklijke Schouwburg, die de derde partner vormt in de alliantie, moet bundeling van krachten leiden tot een stijging van het aantal bezoekers, het aantal voorstellingen en daarmee de bezettingsgraad. Volgens Debets is door de cultuurbezuinigingen het idee sneller in gang gezet, “maar we hebben ook gewoon lef. Al die crisistreurnis, het is nu wel mooi geweest. Er waait straks weer een frisse cultuurwind door Den Haag”. De Toneelalliantie wil onder meer een kruisbestuiving van publiek bevorderen. Debets: “Uit onderzoeken blijkt dat degenen die ons theater bezoeken, zelden

in de Koninklijke Schouwburg komen en vice versa. Het heeft te maken met koudwatervrees of een te hoge drempel. Of ze zijn simpelweg niet op de hoogte van wat er in een andere theaterzaal gebeurt”. Een gezamenlijk reserveringssysteem en bezoekersbestand moet er straks voor zorgen dat bezoekers geïnformeerd worden over de activiteiten van alle alliantiepartners. Maar Debets wil meer doen dan alleen ‘een briefje sturen’. Ook de programmering wordt aangepast. Na een afwezigheid van vijf jaar keren de vlakke-vloervoorstellingen van het NT terug in het Theater aan het Spui. Daardoor ontstaat in het eigen gebouw ruimte om te repeteren. En dat is noodzakelijk aangezien in 2013 Stella Den Haag fuseert met het NT en als NT Jong verder gaat. De scheiding tussen een aparte volwassen en een jeugdtheaterprogrammering in Den Haag wordt zo opgeheven. Naar verwachting zullen de jeugdvoorstellingen, die zowel in de Koninklijke Schouwburg als en Theater aan het Spui plaatshebben, meer jong publiek genereren, maar NT Jong geeft straks ook invulling aan een andere pijler van de Toneelalliantie, namelijk de educatie. Ligthart: “Alle leerlingen van het basisonderwijs en middelbaar onderwijs bezoeken minimaal twee keer per jaar een voorstelling in Theater aan het Spui of de Koninklijke Schouwburg”. NT Jong, waar naast oud-Stellamedewerkers zeker ook nieuwe talenten voor worden benaderd, zal grotendeels jeugdvoorstellingen produceren die samenhangen met educatieve wensen van de scholen. Een nog te vormen gezamenlijk projectbureau inventariseert bij de

Theaterdirecteuren Walter Ligthart (l) en Cees Debets voeren bijna wekelijks overleg over de Toneelalliantie. > Foto: C&R

scholen welk soort programma aansluit bij hun leerdoelen. Gent Met de aanstelling van Theu Boermans als artistiek directeur van het NT verwacht de Toneelalliantie zich snel buiten de landsgrens te kunnen manifesteren. Ligthart: “Nu al hebben we een alliantie met Gent, maar Theu regisseerde eerder in München. Een internationale tournee sluiten we in de toekomst zeker niet uit”. De theaterdirecteuren willen daarbij het netwerk dat al gelegd is met Shell, ambassades en expats versterken door op vaste

avonden Engelstalige voorstellingen te programmeren of Nederlandstalige producties van boventitelingen te voorzien. De band met het Crossing Border Festival wordt extra aangehaald om vanaf 2013 een internationaal theaterfestival te organiseren dat als belangrijke opmaat dient voor Den Haag Culturele Hoofdstad 2018. Mes Door de aankomende bezuinigingen neemt de rol van productiehuizen de komende jaren in Nederland af. Het NT springt in dit gat door in 2013 zijn talent-

ontwikkelingsprogramma uit te breiden. De eigenzinnige theatermaker Susanne Kennedy, die eerder dit tweejarig traject volgde, komt nu op eigen benen te staan en produceert komend seizoen één van de samenwerkingsprojecten met NT Gent. Zij staat haar leerplek af aan de jonge regisseur Casper VandePutte die zijn carrière startte bij de Toneelschuur in Haarlem. Daarnaast zullen twee acteurs en een dramaturg begeleid worden door professionals van het NT. Wie dat zijn, wordt eind 2012 bekend. De jonge Haagse theatergroep Firma Mes krijgt zowel op artistiek en technisch gebied steun bij hun professionalisering. Mes blijft spelen in Theater aan het Spui. Dan wil de Toneelalliantie ook nog een nieuw platform voor dialoog oprichten. Een grote wens van alle drie de instellingen, volgens Ligthart. “In deze stad heb je geen discussieplatform als De Balie”. Samen met ‘artist in residence’ Laura van Dolron, en de Nederlandse school voor Openbaar Bestuur (NSOB) organiseren zij gesprekken waarin vraagstukken over cultuur, politiek en maatschappij de aandacht krijgen. De Toneelalliantie wil uiteindelijk 15% meer bezoekers genereren. Volgens Ligthart een reëel te verwachten stijging. “Als je alles bij elkaar optelt, de nieuwe jeugdprogrammering, de debatten, het educatiebeleid, de focus op internationalisering, dan is dat niet eens zo’n spectaculaire verwachting”. Debets, die al sinds zijn benoeming in 2009 het aantal bezoekers elk jaar met zo’n 20% zag toenemen, noemt 15% ‘zelfs een conservatief percentage’. “Het kan nog veel meer worden”.

Plagiaat leidde tot val van Bononcini Aan het begin van de 18de eeuw gold Giovanni Bononcini als één van de belangrijkste Europese componisten. Een domme vorm van plagiaat beschadigde desastreus zijn reputatie. Dat was lang nadat hij het avondvullende werk had gecomponeerd dat dirigent Marco Vitale en zijn ensemble Contrasto Armonico uitvoeren. Door Aad van der Ven

Een nagel aan zijn doodskist. Dat was de Italiaanse componist Giovanni Bononcini voor zijn collega Georg Friedrich Händel. Händel had rond 1720 net zijn carrière verlegd naar Londen toen ook de vijftien jaar oudere Bononcini (16701747) daar arriveerde, die evenals hij opera’s componeerde en actief bij de opvoering daarvan betrokken was. Muziekliefhebbers van nu geven aan Händel de voorkeur. Maar drie eeuwen geleden waren de meningen verdeeld. Het beeld dat in het algemeen geschetst wordt van de componist uit het Duitse Halle, die in Londen boven al zijn collega’s uit torende is dan ook apert onjuist. Zo werden tussen 1720 en 1724 in de Britse hoofdstad aanmerkelijk meer operavoorstellingen aan Bononcini gewijd dan aan Händel. Misschien was het succes van de Italiaan behalve aan zijn stralende muziek ook te danken aan de geringere lengte van zijn aria’s. Wellicht heeft Händel dat begrepen. Later ging ook hij kortere aria’s schrijven. Wat had een in zijn eigen land – en tijdelijk ook in Wenen – al heel succesvolle componist als Bononcini in Londen te zoeken? In elk geval stond die stad in het begin van de 18de eeuw bekend om zijn honger naar opera. Bononcini had dat zelf op een aangename manier ervaren in de periode 1706-1709, toen zijn opera ‘Camilla’ in totaal maar liefst 64 keer was opgevoerd in het Drury Lane Theatre. Diverse theaters beconcurreerden el-

Contrasto Armonico in kleine bezetting. > Foto:PR

kaar en wilden de nieuwste opera’s presenteren. Daarbij kwam dat diverse operacomponisten – Italianen gaven de toon aan – door notabelen werden gesteund. Händel stond onder bescherming van niemand minder dan koning George I. Maar ook Bononcini mocht niet klagen. Talrijke adellijke families traden op als zijn sponsors. Bij de Duchess of Marlborough kreeg hij zelfs behalve een vorstelijk salaris kost en inwoning. Het onbewolkte succesverhaal van Bononcini eindigde rond 1730. Toen lekte uit dat één van zijn madrigalen een verrassende overeenkomst vertoonde met een compositie van zijn drie jaar oudere Venetiaanse collega Antonio Lotti. Onderzoek De Londense Academy of Ancient Music, opdrachtgever van het bewuste werk, nam het hoog op, stelde een onderzoek in en stelde vast dat er inder-

daad van plagiaat sprake was. Deze smet op zijn blazoen is Bononcini nooit meer helemaal te boven gekomen, ook al doordat degenen die hem hadden gesteund zich van hem afkeerden. Het relaas van zijn loopbaan vanaf dat punt vertoont hiaten. Enkele jaren later dook hij in Lissabon en Wenen op, waar hij als cellist optrad in diverse ensembles en ook weer ging componeren. Vermoedelijk is hij ook in Wenen gestorven. Vragen over het hoe en waarom van het plagiaat blijven intrigeren. Wat kan iemand die zo makkelijk en snel componeerde er toe hebben gebracht een madrigaal grotendeels te kopiëren. Was het een noodsprong als gevolg van tijdgebrek? Zijn œuvre en de data van de premières van zijn partituren, of het nu de vele tientallen opera’s, het nog veel grotere aantal cantates, de stapel kerkmuziek of de instrumentale stukken

waren, laten zien dat Bononcini nauwelijks rust had. De spoed waarmee veel van die werken gepubliceerd werden, in Engeland of Italië, wekken de indruk dat uitgevers over zijn schouders meekeken. Kenmerken Giovanni Bononcini, geboren in het Noord-Italiaanse Modena uit een familie die meer componisten telde, was ook al een zeer productief componist in zijn vroege jaren. Toen werkte hij in zijn vaderland op diverse plaatsen voor adellijke autoriteiten of kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders. Hij heeft in die periode waarschijnlijk Händel ontmoet, die ook zeer actief was in diverse Italiaanse steden. De stijl van beiden heeft zeker gemeenschappelijke kenmerken. Wie de schrijfwijze van de jonge Händel kent zal zich zeker thuis voelen bij het werk dat het ensemble

Contrasto Armonico onder leiding van Marco Vitale uitvoert. ‘La nemica d’amore fatta amante’ (‘De vijand van de liefde die verliefd wordt’) heet de compositie die op het programma van de stichting Musica Antica da Camera staat. Bononcini noemde het werk een serenade. Hij schreef deze partituur in 1693 voor Filippo Colonna, zijn leraar toen hij in Bologna studeerde. Het libretto van Silvio Stampiglia is gebaseerd op een oud-Griekse mythe. Centraal staan de ambivalente gevoelens van de nimf Clori en de herder Tirsi ten opzichte van elkaar. Zij heeft altijd de liefde versmaad, maar voelt zich toch tot hem aangetrokken. Hij is eveneens verliefd, maar vermoedt dat zij een spelletje met hem speelt. Deze twijfel wordt gevoed door de derde persoon in het verhaal, namelijk de satyr Fileno, ook verliefd op Clori, maar zonder succes. Jaloezie brengt het slechtste in hem naar boven, maar dat kan niet verhinderen dat het liefdespaar een zonnige toekomst tegemoet gaat. Dirigent en klavecinist Marco Vitale en het door hem in 2004 opgerichte ensemble Contrasto Armonico hebben zich toegelegd op de Italiaanse stijl van rond 1700. Zij voerden eerder in Den Haag Händels Italiaanse serenade ‘Acis, Galathea e Polifemo’ uit en zetten dit werk ook op cd. Marco Vitale ziet een sterke muzikale overeenkomst tussen deze partituur en de serenade van Bononcini die nu op het programma staat. Zo staan op het repertoire van zijn ensemble de twee grote rivalen broederlijk naast elkaar. Contrasto Armonico onder leiding van Marco Vitale, met Stefanie True (sopraan), Karolina Hartman (mezzosopraan) en Mitchell Sandler (bas). ‘La nemica d’amore fatta amante’ van Giovanni Bononcini. Donderdag 15 maart, 20.15 uur, Paleiskerk. Voor meer informatie: www.contrastoarmonico.eu & www.musantica.nl


16>sport Troy

City Pier City

Als het maart is dan is het in Den Haag weer tijd voor de City-PierCity Loop. Dan gaan de top en subtoppers zichzelf op de proef stellen na alle maanden van training. Ik hou echt van de CPC, het brengt de stad ‘together’. Je ziet familie en vrienden langs de zijlijn hun geliefden toejuichen en ik denk dat de lopers en loopsters daardoor echt hun beste beentje voor gaan zetten. Al kort na 1 januari zie je mensen ​​ et hun trainingsin de kou staan m groepen om klaar te zijn voor de CPC. Ik zie dat graag en wens alle deelnemers het allerbeste. Helaas zal ik er dit jaar niet bij zijn, maar veel plezier en tot volgend jaar. Terwijl ik deze column schrijf, ben ik een vriend aan het helpen met zijn trainingsgroep. Hij belde me een paar weken geleden en zei: ‘Hé man, come down here to Daytona Florida’. De groep bestaat uit een aantal van de beste atleten in de wereld. En ik moet zeggen dat het mij een geweldige kick gaf hem te helpen bij de training. Het is ook een goede stap voor mij als coach om eens ergens anders te zijn en meer te leren en te zeggen wat ik vind. Ook mijn vriend neemt een risico, want hij is nu met vier van zijn atleten op weg naar het WK Indoor en ik neem de training van de rest van zijn groep over. En het is goed om te zien dat ze zich aan mij als coach overgeven. Soms voel ik me echt oud, maar het is een goed toevluchtsoord in Florida. Geweldig om mee te maken dat ze ook alle vertrouwen in mij hebben. Ik herken de opleiding die mijn vriend vanaf oktober heeft gegeven. En ze kijken mij aan alsof ik dat ook allemaal weet. Welaan, de echte coach en ik zullen contact houden. En jullie wens ik een mooie CPC Loop.

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

Thomas Poesiat heeft zin in de CPC Loop

‘Het is in alle opzichten een topevenement’ Met deelname aan de 38ste editie van de CPC Loop hoopt Thomas Poesiat (24) zich komende zondag in zijn thuisstad klaar te stomen voor de NK Halve Marathon in Venlo later deze maand. Maar voor de hardloper van Olympus’70 is de wedstrijd in Den Haag meer dan alleen een testmoment. “Een supertijd is hier goed mogelijk”. Door Mike Boeschoten

De in Emmeloord geboren Thomas Poesiat schiet bijna in de lach als hem gevraagd wordt of hij wel meedoet. “Uiteraard, dat is toch logisch? De CPC is voor mij als Westlander toch enigszins een thuiswedstrijd. Ik zie Den Haag als mijn stad en loop er altijd graag. Dus als het ook maar even in mijn schema past, dan ben ik er zeker bij”. En dat is bij deze 38ste editie van de CPC nu net het geval. “Over twee weken, op 25 maart, is het NK op de halve marathon in Venlo. Dit is voor mij dus een mooi testmoment. Nee, ik heb tot dat moment geen andere wedstrijden meer. Na de CPC kan ik even mijn rust pakken en me helemaal opladen voor het NK. Ideaal”. Poesiat liep in het verleden al diverse keren de tien kilometer bij de CPC alsmede de halve marathon. Toch blijft deelname aan de hardloopwedstrijd altijd speciaal volgens de atleet, wiens vrouw Lindsay komende zondag ook acte de présence zal geven bij de ruim 21 kilometer. “Het is voor mij niet dé wedstrijd van het jaar, maar dat maakt het niet minder mooi. Vooral de sfeer speelt hierbij een belangrijke rol. Die is altijd prima. Ik heb bij de CPC nog nooit een kilometer zonder publiek langs de kant gelopen. Daarbij is het een topevene-

ment, in alle opzichten. Eigenlijk is alles goed geregeld. De begeleiding, het parcours en het deelnemersveld is altijd sterk”. Met name over dat laatste is Poesiat zeer te spreken. De ambitieuze topsporter treft het liefste tegenstanders van formaat, waar hij zich aan kan optrekken. “Jongens als Koen Raymaekers bijvoorbeeld en de internationale toppers. Dan kun je een sterke groep vormen en dat komt je eigen prestatie ten goede. Het beste vind ik als er jongens uit Europese landen meedoen. Daarmee voorkom je dat alle Nederlanders bij elkaar klonteren en voor die eerste plek gaan lopen. Het maakt mij helemaal niets uit of er een Brit voor mij loopt of een landgenoot. Het gaat mij erom dat ik zo’n snel mogelijke tijd neerzet”. Supertijd Bij monde van Poesiat behoort dat zeker tot de mogelijkheden. De CPC staat immers bekend om zijn snelle parcours. “Een supertijd is hier goed mogelijk. Het parcours is lekker vlak en als de wind vanuit zee komt, heb je vier kilometer wind in de rug. Dan heb je ’m goed mee. Er is hier niet voor niets een paar jaar geleden een wereldrecord gesneuveld. Dat geeft wel iets aan”. Poesiat heeft voor zichzelf al een tijd in gedachte voor zondag. “Als ik een lage 1.04 loop, dan ben ik zeer tevreden. Dus zeg maar onder de 1.04.20. Dat moet mogelijk zijn”. Ervan uitgaande dat Poesiat de 21 kilometer zondagmiddag zonder kleerscheuren doorstaat, zal hij bij de CPC voor het eerst in zijn leven als atleet in dienst van Olympus’70 finishen op Het Malieveld. En niet als lid van Haag Atle-

tiek, waar Poesiat afgelopen jaren vele successen vierde. Samen met Lindsay, waarmee hij afgelopen zomer in het huwelijk trad, besloot hij per 1 januari van dit jaar verder te gaan bij de vereniging in Naaldwijk. Volgens Poesiat heeft dat een weinig schokkende reden. “Olympus biedt meer qua faciliteiten. Dan moet je denken aan een mooie indoorhal met tachtig en zestig meter banen. Ze hebben een heel luxueus fitnesscentrum en het is ook nog eens op

twee kilometer van mijn huis vandaan. Ik maak natuurlijk heel veel trainingsuren. Den Haag is dan net iets te ver weg. Ik bedoel: als het regent en je kunt heel dicht bij huis op een goede binnenbaan trainen, dan is de keuze snel gemaakt. Maar begrijp mij niet verkeerd. Haag Atletiek is een heel mooie club, waar niets op aan te merken valt. Ik heb er mooie jaren beleefd. En ze hebben een sterk NK-team. Op dat vlak ga ik er wel op achteruit”.

Voorbereiding Of je nu voor het eerst deelneemt of al jaren meeloopt in de top van Nederland, zonder een goede voorbereiding geen goed resultaat. Topper Thomas Poesiat weet er alles van en kan inmiddels niet zonder. Hoe bereidt hij zich voor op een wedstrijd als de CPC? ’’Uiteraard eet ik de avond ervoor zo goed mogelijk. Op de wedstrijddag zelf zorg ik dat ik zes uur voor de start echt wakker ben. Ik maak me dan meteen een beetje los, loop wat heen en weer, zwaai wat met mijn armen. Ik eet meestal vijf uur van tevoren. Maar het is net wat je prettig vindt. Maar twee uur is wel het maximum. Als je een uur voor de wedstrijd nog gaat eten, dan komt het niet goed. Ik neem meestal een paar boterhammen, yoghurt, cruesli, een glas water, jus d’orange en koffie. Een uur voor de start loop ik warm, maar niet te gek. Je moet niet moe beginnen. Na een halfuurtje dribbel ik dan nog wat uit. Energiedrankjes? Als je er mee getraind hebt, kan het geen kwaad. Heb je dat niet gedaan, dan zou ik het bij water houden om darmproblemen te voorkomen”.

Wat gebeurde er vorig jaar? De halve marathon bij de CPC Loop van 2011 werd gewonnen door de Ethiopiër Lelisa Desisa. Hij was in een spannende eindsprint zijn landgenoot Azmeraw Bekele net te vlug af: 59.37 tegen 59.39 minuten. Voor de 38ste editie van komende zondag zijn mannen als Jonathan Maivo (23), Geoffrey Kipsang (19), Kenneth Kipkemoi (27) en Leonard Langat (21) de grote favorieten voor de eindzege. De vier Keniaanse hardlopers hebben op de halve marathon een persoonlijk record achter hun naam staan van binnen het uur. Leonard Komon is er niet bij. De Keniaan heeft vanwege een heupblessure en de daaruit voortvloeiende trainingsachterstand afgezegd.

Troy Douglas Trainer, presentator en voormalig sprinter www.troydouglas.nl

De vele tienduizenden atleten zullen hun eerste meters over de Zuid-Hollandlaan lopen. > Foto: Creative Images


17

sport<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

SVLY weg, Sportvereniging Leidschenveen van start groepen binnen SVLY. “Niet eens zo zeer tussen tennissers en voetballers, maar veel meer tussen recreatieve en prestatieve leden. Daarbij komt dat de voetbaltak structureel meer geld uitgaf dan er binnenkwam. De tennisafdeling heeft zich voorbeeldig gedragen en had de zaakjes financieel keurig op orde”. Voor de gemeente Den Haag was het afketsen van de herstelplannen genoeg om de huur formeel op te zeggen. In een schriftelijke reactie laat de gemeente weten dat het zich bereid had verklaard om de vereniging te steunen onder voorwaarden van herstructurering. Maar met het wegstemmen van het herstructureringsvoorstel verdween het draagvlak voor gemeentelijke steun en kon niet anders worden besloten dan de huur formeel op te zeggen.

Nadat het afgelopen weken doodstil was op de velden, is begin deze week Sportpark de Dijken in Leidschenveen al weer in gebruik genomen. De thuisbasis van het inmiddels failliete SVLY wordt nu bespeeld door de nieuw opgerichte Sportvereniging Leidschenveen. Volgens secretaris Wilfred Jansen heeft de KNLTB zelfs al akkoord gegeven dat enkele teams vanaf 1 april kunnen deelnemen aan de voorjaars tenniscompetitie. Door Bert Tielemans

“Dinsdagochtend zaten we bij de notaris om de oprichtingsakte te ondertekenen en deze week benaderen we alle oude leden om hen te bewegen over te stappen naar Sportvereniging Leidschenveen”. Het zijn drukke dagen voor Wilfred Jansen die met een klein gezelschap direct in actie kwam nadat het doek viel voor de Omnisportvereniging SVLY. Het bestuur zag afgelopen week, ondanks bemoeienis van de gemeente Den Haag, geen enkel perspectief om de opgelopen huurachterstand van tien maanden en de overige schulden weg te werken. Volgens algemeen voorzitter Leon van Knijff is er de afgelopen maanden dus tevergeefs dag en nacht gewerkt aan herstelplannen om SVLY weer financieel gezond te krijgen. “Tijdens de ALV op 22 februari stemde een klein deel van de senior-voetballeden tegen de hersteloperatie. De voorwaarden die de gemeente had gesteld om over te gaan tot schuldsanering zou betekenen dat er minder geld beschikbaar zou komen voor het selectievoetbal. Daar wilde men niet aan meewerken. Dan houdt het op”. Volgens een teleurgestelde Rash Mokiem,

Na het faillissement van SVLY is het stil op Sportpark de Dijken in Leidschenveen. >Foto: Bert Tielemans

‘Tijdens de ALV stemde een klein deel van de seniorvoetballeden tegen de hersteloperatie’ voorzitter van de voetbaltak, ligt het allemaal net wat anders. “Vanaf de op-

richting van SVLY heeft de 20.000 euro schuld die meekwam van Duinoord de Jagers (Haagse vereniging die opging in SVLY – B.T.) de club altijd parten gespeeld. Voor deze schuld heeft het toenmalige bestuur een lening moeten afsluiten die nooit is afgelost en is opgelopen tot 80.000 euro. Dan is het onzin om te zeggen dat het selectievoetbal teveel geld kost. Als je ziet met welke budget ons eerste elftal (speelt in derde klasse zondag – red.) werkt in vergelijking

met onze tegenstanders, dan is dat gewoon weinig. Bovendien gaat het niet alleen om de selectie maar ook de jeugd. Er waren tennissers die voorstelden dat we dan maar zonder trainers verder moesten. Dan begrijp je dus helemaal niet hoe voetbal in elkaar steekt”. Tennis Leon van Knijff erkent dat er de laatste jaren ‘veel interne strubbelingen waren’ tussen de verschillende bloed-

Jeugdspelers “Vooral voor onze 190 jeugdspelers vind ik het doodzonde. Ze kunnen niet trainen en geen wedstrijden spelen”, zegt Leon van Knijff. “De F1 deed zelfs mee om het kampioenschap”. Wilfred Jansen is iets positiever. “De tennislessen zijn dinsdag al weer begonnen en we proberen zo snel mogelijk de voetballertjes weer te laten trainen en vriendschappelijke wedstrijden te laten spelen. Contributie hoeven ze pas vanaf het nieuwe seizoen te betalen.” Rash Mokiem verwacht dat in ieder geval het selectieelftal volgend seizoen bij een andere club onderdak weet te vinden. “We zijn welkom bij verschillende clubs zoals Haaglandia, GONA, HMSH en Forum Sport. Maar het blijft jammer voor de jeugdleden maar ook het eerste elftal dat het zo goed deed in de derde klasse en in korte tijd een slechte naam wist weg te poetsen”.

Tweeling Epstein neemt het op tegen Europese top bij Challenge Cup Den Haag moest het even doen zonder de Challenge Cup. Maar dit jaar is het grote internationale kunstrij-evenement weer terug. En hoe? Verschillende Europese toppers geven acte de présence tijdens het vierdaagse toernooi dat donderdag op sportcentrum De Uithof van start is gegaan. Door Ronald Mooiman

DEN HAAG – Met deelnemers als Europees kampioene Carolina Kostner, de Amerikaanse kampioenen bij de dames en heren en de voormalige Europese kampioenen, de Fransen Florent Amodio en Brian Joubert, die in 2007 ook nog wereldkampioen werden, kom je als organisatiecomité goed voor de dag. Pieter Kraan, lid van dat comité: “Het is geweldig, dat we deze namen kunnen presenteren. Zij geven de Challenge Cup status en allure naar de kunstrijwereld toe. We hebben geluk gehad met de datum. Twee weken voor het WK in Nice. En we hadden geluk, dat twee wedstrijden in dezelfde periode niet doorgingen, waardoor diverse rijders voor de Challenge Cup kozen. Maar met goede deelnemers zijn we er nog niet“. De voormalig Haagse kunstrijtopper Joan Haanappel wilde destijds met het opzetten van dit toernooi jonge Nederlandse talenten de kans zich te meten in een internationaal veld. “Dat

idee volgen we”, vervolgt Kraan. “Want we geven negentien Nederlandse rijders en rijdsters in de diverse categorieën de kans zich op internationaal nivo te manifesteren. Om te laten zien, dat het kunstrijden in Nederland nog steeds iets kan betekenen”. Om aandacht te trekken heeft de organisatie van de Challenge Cup niet alleen gezorgd voor een sterk deelnemersveld. Hagenaar Michael Boogerd heeft met zijn rijden in Sterren dansen op het ijs een grote populariteit gekregen. Kraan: “We hebben gepolst bij enkele echte kunstrijgezinnen en daar bleek, dat met name de jonge kinderen hem geweldig vonden. Hij kan door zijn deelname extra publiek trekken. Al moet iedereen wel begrijpen, dat je hem en zijn partner Darya Nucci niet mag vergelijken met de echte kunstrijders. Maar wel kan hij symbool staan voor wat je zelfs nog op latere leeftijd kan bereiken in een zo moeilijke sport”. Een ander Haags tintje is de deelname van de tweeling Rachel en Dmitry Epstein. Het 18-jarige Haagse duo zal vrijdag om 15.30 bij de junioren paren op het ijs komen om zich te plaatsen voor de finale paren die een dag later om 13.30 uur zal beginnen. Michaal Boogerd en Darya Nucci zullen zaterdag vanaf 17.30 uur op het ijs verschijnen voor een demonstratie. Voor het verdere programma van de Challenge Cup: www.schaatsen.nl/challengecup-2012

Hagenaars Rachel en Dmitry Epstein komen vanaf vrijdag in actie tijdens de Challenge Cup. > Foto: T. Lim


18>varia

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

Een tuigdorp was er al: De Zomerhof Een tuigdorp, waar de PVV het over had, zal er in Nederland vermoedelijk nooit komen. Teveel verzet. Vroeger was de overheid minder omzichtig: In de jaren twintig was er in Den Haag al een aparte woonwijk voor onmaatschappelijken, ommuurd zelfs: na tienen mocht er niemand meer in of uit. Veel Hagenaars weten er nog van. Zomerhof heette het idyllisch. Door P. van der Eijk

‘Tuigdorp’ is door de makers van het woordenboek van Van Dale na een enquête uitgeroepen tot hét woord van het jaar 2011. De vondst werd geïntroduceerd door de PVV tijdens een debat in de Tweede Kamer. Er werd mee bedoeld: een woonoord, op te richten op enige afstand van de gemeenschap, voor probleemgezinnen uit de stad die zoveel overlast geven dat ze in de bewoonde wereld niet te handhaven zijn. Het is een idee, dat vermoedelijk nooit gerealiseerd zal worden: teveel juridische, sociale en ethische bezwaren. “We hebben al tuigdorpen, die noemen we gevangenissen”, zei premier Mark Rutte, even kort en krachtig als onjuist. Onjuist omdat gevangenissen individuen huisvesten en tuigdorpen bedoeld zijn voor gezinnen. Met het woord tuigdorp kreeg een oud idee een nieuwe naam. Want a-sociale gezinnen zijn van alle tijden. Na, maar ook vóór de Tokkies. Dat was het gezin Tokkie uit Amsterdam, dat een paar jaar geleden zoveel burengerucht, geluidsoverlast en ruzie veroorzaakte, dat niemand er naast wilde wonen. Hun onaangepastheid was zo extreem dat het de aandacht trok van televisiemakers, waardoor de familie landelijke bekendheid kreeg. De schrik die de buurt voor hen had werd voor de massa populariteit, zodanig zelfs dat de familie op toernee kon en kanen wist te braaien uit hun onuitstaanbaarheid. Het was uiteraard een strovuurtje en er is al jaren niets meer van hen vernomen. Zoals er ook a-socialen waren in de jaren twintig van de vorige eeuw, toen ze qua aantal, vooral door de enorme werkloosheid en armoe een plaag werden, voor zichzelf en hun omgeving, maar ook voor de overheid. Ontoelaatbaren werden ze genoemd, een krasse typering die grenst aan de onaanraakbaren van het Indiase kastestelsel. Onmaatschappelijkheidsbestrijding werd het gangbare (lange) woord : alle takken van wetenschap probeerden oplossingen aan te dragen voor wat ook pauperisme werd genoemd. Zelfs waren er de zogenaamde eugenetici die alle ellende aan erfelijkheid toeschrijven. Ze suggereerden zelfs sterilisatie toe te passen opdat de onmaatschappelijkheid zich niet kon voortplanten. Zover wilden ze in Den Haag, dat zo’n vijfhonderd extreem a-sociale gezinnen telde, niet gaan, maar het was wel het meest rigoureus in de aanpak. De gemeenteraad bewilligde in de jaren twintig in een te bouwen complex bij de Troelstrakade, toen aan de rand van de stad, waar een complex moest komen, ommuurd nog wel, waar de a-socialen onder streng toezicht zou worden geleerd wat netjes wonen was: een woonschool. Controlewoningen gingen ze officieel heten. Het was tevens het begin van een even langdurig als mislukt sociaal experiment dat wijde belangstelling trok, tot in Duitsland toe. Kort voor de oorlog werden de controlewoningen als mislukt afgeschreven, maar kort daarna werd het idee, in gematigde vorm, weer opgepakt. Het complex kreeg tevens een andere, veel te idyllische naam: Zomerhof, een begrip dat nog bij veel Hagenaars leeft. De opzet in het begin (1923), was overzichtelijk: streng toezicht, geen alcohol, ingrijpen bij ruzie en vechtpartij-

Kinderactiviteiten in De Zomerhof onder toeziend oog van mevrouw Sypkens Benthem (links) en woninginspectrice Kuipers, 1948. > Foto Dienst Stadsontwikkeling en Volkshuisvesting

en, werken en, verplicht, baden op z’n tijd. Leren wonen, leren leven eigenlijk. Er kwamen drie klassen, bij goed gedrag werd men bevorderd en kon men, binnen de muren weliswaar, naar een grotere woning, op weg naar wat het doel was: te wonen buiten de muren, zonder dat men dus door de poort moest waar altijd een portier zat. Ruim honderd gezinnen konden gehuisvest worden. De praktijk met deze probleemgezinnen was weerbarstig. Het bleek dat de beoogde verheffing maar spaarzaam lukte. Er moesten steeds weer families worden uitgezet omdat ze het zelfs hier te gortig maakten. Bij anderen sloeg het aan. Zij konden zich, vooral wanneer zij werk vonden, verbeteren. Eén van de vele onderzoekers van het project van enkele tientallen jaren geleden beklaagde zich erover dat het haar niet gelukt was nog mensen te vinden die er gewoond hadden en hun verhaal wilden vertellen. Er waren minder communicatiemiddelen maar er was ook schaamte: want het Zomerhof had een slechte naam in Den Haag en men wilde er niet graag mee in verband worden gebracht. Nu is één enkele oproep in een blad voor oud(e)-Hagenaars voldoende om een stroom van reacties te krijgen, per email zowel als telefonisch. De meeste reacties gaan over Zomerhof tweede fase, vanaf 1938. Maar er blijkt zelfs nog een onderwijzer in leven, Ad Peeters, 95, die niet alleen mailt, maar zich ook nog veel weet te herinneren van zijn tijd dat hij onderwijzer was in de controlewoningen, zoals ze toen nog heetten. Bovendien heeft hij enkele jaren geleden zijn herinneringen op schrift gesteld. Vechten Het was de enige baan die hij kon krijgen, na zijn studie op de kweekschool, zoals de opleiding tot onderwijzer toen heette. En dan nog wel onbetaald, er was geen geld. Maar hij was al blij iets te hebben om althans ervaring op te doen in zijn vak. Dat in de gedachte: als ik het in Zomerhof red, dan red ik het overal. De pastoor die ook met de school te maken had, vond het sneu en gaf hem na een paar maanden handje contantje honderd gulden. Het was inderdaad

een harde leerschool: Peeters weet nog dat hij diverse keren met een jongen uit een hogere klas heeft liggen vechten omdat een woord, of een straf, verkeerd viel. Anders lieten ze hun vader wel om verhaal komen. Toch heeft hij ook dierbare herinneringen omdat het werk toch vaak dankbaar was en er zich geinige situaties voordeden. En later vond hij betaald werk op een andere school. Een dochter van een onderwijzeres weet te melden dat haar moeder eens een jongen naar huis stuurde omdat hij er vies uit zag en stonk. De vader, boos: “Mijn jongen is niet om an te ruiken, maar om an te leren”, nu een grap die je nog weleens hoort. Hoe slecht Den Haag ook mocht denken over controlewoningen en Zomerhof, mensen zelf die er gewoond hebben vinden soms dat het zo’n vaart niet liep. Een zegt: “Wij a-sociaal? Viel wel mee. Wanneer de één eten over had, ging het rechtstreeks naar de buren om het op te maken. Sociaal toch?”. Ze zeggen ook dat het vaak meer met armoe te maken had dan met slechtigheid. Sommigen spreken zelfs van een zekere gezelligheid in en om de woningen. Maar je hoort ook vertellen dat buitenstaanders niet door de poort naar binnen durfden, bang voor een pak slaag. Of voor vlooien en luizen, want die sprongen rond, ongeacht de ontsmettingsruimte die Zomerhof ook kende. Door de slechte naam, de enorme werkloosheid en ook wel door gemakzucht van de bewoners was er grote werkloosheid onder de bewoners. Het leek de toenmalige directeur een eerste vereiste de mensen aan werk te helpen. Als het elders niet kon, moest hij het zelf maar organiseren. Dat deed de directeur. Hij stampte een schoonmaakbedrijf uit de grond, voor het reinigen van asbakken, zoals het op zijn Haags heet, en schoon houden van portieken, later uitgebreid met een glazenwasserij en verhuisbedrijf. Het ging lopen als een trein, duizenden abonnees konden worden ingeschreven. Totdat de gevestigde bedrijven gingen klagen. Ze zouden onder de prijs werken met hun lage lonen. Het ergste was: de klagers kregen gelijk. Wat juist zo goed op weg leek naar een beter bestaan voor de armsten moest worden afgebroken, vond de ge-

meenteraad. Eerst de economie, dan het sociale, dacht men. De teleurgestelde directeur nam ontslag en ging zelf met het bedrijf door. Zijn dochter meldt dat het nog altijd bestaat. “Maar noem maar geen naam, want de naam Zomerhof kan ons nog altijd achtervolgen”. Allersmerigst Een dame uit één van de betere buurten van Den Haag, Arja Bos, heeft zich in de jaren zestig voor een scriptie verdiept in het experiment. Zij noemde haar studie ongegeneerd: ‘Tuig van de richel – ofwel de (her)opvoeding van Haagse a-socialen in en om de Zomerhof ’. Een andere onderzoeker, werkzaam bij de sociale dienst, mr J. Marsman, dook in de problemen van de gezinnen, van wie er velen een strafblad

“Wij a-sociaal? Viel wel mee. Wanneer de één eten over had, ging het rechtstreeks naar de buren om het op te maken. Sociaal toch?” hadden, al was het maar voor het stelen van een brood, veel later zelfs door een bisschop toegestaan in tijd van nood. Ook deze onderzoekster nam in haar beschrijvingen geen blad voor de mond. Zij sprak van drankzucht, criminaliteit, werkschuwheid, zedeloosheid, onreinheid, onverschilligheid, pauperisme, dit alles als gevolg van erfelijke, sociale en psychiatrische problemen. Ook schetste zij een inktzwart portret van één van de bewoonsters, moeder van een groot gezin: “De vrouw is absoluut gedegenereerd, een hysterische vrouw, totaal verdorven. Haar taal is allersmerigst, liederlijk, pervers, zinnelijk zoals al haar gedragingen. Elke handbeweging heeft een onzedelijke betekenis, elke gedachte is slecht. Zij liegt en bedriegt en leert de kinderen deze praktijken in toepassing te bren-

gen. Zij huichelt, spreekt onwaarheid en is belust op scènes”. De bewoners werden, voor zover zij niet werkten, financieel ondersteund door sociale dienst en kerken. Zij kregen veelal geen geld maar bonnen, om te voorkomen dat het naar café of slijter ging. Tevergeefs. In de buurt zat een kroegbaas die de voedselbonnen aannam voor bier en borrels om ze zelf weer te verkopen. Er was veel kommer en kwel, zelfs honger, maar Peeters herinnert zich dat een jongen vertelde een heerlijk maal te hebben gehad: hij was met een emmer kikkers uit de polder gekomen en zijn moeder had ze gebakken. Zelf had hij er helaas maar één gekregen. Een ander herinnert zich s morgens vroeg naar het Westland gestuurd te worden om van de berg doorgedraaide groentes een paar zakken weg te halen voordat het met chemisch spul oneetbaar werd gemaakt. Alles bijeen was het een groot avontuur geweest, voor de bewoners, de mensen die er werkten en voor de gemeente. Kort voor de oorlog werd het experiment met instemming van de gemeenteraad beëindigd: het werd als mislukt beschouwd, het had te weinig opgeleverd in de zin van verheffing. Bovendien kostte het veel geld. De problemen met de bewoners en de voortschrijdende verloedering van het complex dreigden iedereen teveel te worden. Een aantal woningen werd bestemd voor bejaarden, maar men besloot toch weer een aantal huizen aan a-socialen te geven. Die werden nog altijd in de gaten gehouden maar de poort ging voorgoed open en het toezicht ging naar sociale zaken. De naam controlewoningen werd gewijzigd in het veel te idyllische Zomerhof, dat hoe dan een probleemgebied bleef, inclusief de slechte naam die het had. Zo zou het nog vele jaren blijven, een plek die, zo blijkt, een plaats heeft gekregen in het collectieve geheugen van nog veel levende Hagenaars. Na afbraak van Zomerhof verrezen er drie hoge torenflats waar velen nu met plezier wonen. De naam van de historische plek werd gewijzigd in Willem Dreespark, genoemd naar de man die voor deze allerarmsten nooit iets had kunnen betekenen.


19

varia<

Vrijdag 9 maart 2012 > Den Haag Centraal

De Luo-stam in Kenia is gek op The Hague De Luo – zij zijn een belangrijke stam uit West-Kenia – zijn helemaal weg van onze Hofstad. Niet vanwege Madurodam of vanwege het fraaie werkpaleis van onze Koningin, maar omdat het de zetel is van het Internationaal Strafhof (ICC).

>1 schroefdop namaak Smirnoff no. 20 Vodka >1 schroefdop namaak Napoleon Gold Brandy

De bijen

Ik had u vandaag zo graag bericht over het fijne weer, over de volle terrassen van het Buitenhof, Vienna Konditorei of Bagels & Beans. Ik had u zo graag bericht vanaf een zonnig terras. Maar volgens de weerman wordt de temperatuur de komende dagen niet hoger dan acht graden en zal de zon zich niet laten zien. Volstrekt normaal voor de tijd van het jaar, maar niet goed genoeg voor een middagje op een bankje. En ook niet goed genoeg voor een reinigingsvlucht. Zodra het twaalf graden wordt en de zon daarbij van de partij is, gaat het namelijk gebeuren. Op de dag dat je met je jas aan

Door Robbert van Lanschot

Kenia werd in 2008 direct na de presidentsverkiezingen geplaagd door een geweldsexplosie, die door ICC-Openbaar Aanklager Luis Moreno Ocampo werd onderzocht. Er vielen destijds meer dan duizend doden en op veel plekken in het land wemelt het nog steeds van de ontheemden. Ocampo richtte zijn pijlen op vier politici: twee Kikuyu (waaronder Uhuru Kenyatta, zoon van vader des vaderlands Jomo Kenyatta) en een tweetal Kalenjin. Ook de Luo hebben zich in 2008 verschrikkelijk gedragen. Ze verjoegen de Kikuyu uit de Luo-hoofdstad Kisumu en alle Kikuyu-wijken daar werden in de as gelegd. Maar Ocampo heeft de Luo power brokers met rust gelaten. Dit is in West-Kenia gevierd met een golf Luo-jongetjes die nu met de voornaam Ocampo door het leven gaan. En talrijke meisjes werden Ekaterina gedoopt, naar de blonde Bulgaarse rechter Ekaterina Trendafilova, die een belangrijke rol speelde bij het vooronderzoek. Op tuktuks in Kisumu zitten op de plaats waar je normaal gesproken stickers met ‘Jesus Saves!’ of ‘Bob Marley’ mag verwachten, nu overal stickers met, in koeienletters, ‘Ocampo’. In Nairobi bestaat nu zelfs een heuse The Hague Bar. Die staat aan de rand van Kibera, een mega-slum die vrijwel uitsluitend door Luo wordt bevolkt. De ‘The Hague’ zit ingeklemd tussen ‘Jada’s Chip & Grill Zone’ en de ‘Mexico Bar’. Aan de overkant van de straat staan morsige marktstalletjes die zich specialiseren in tweedehands bh’s. Zeker als je vertelt dat je uit Den Haag komt, ben je in de The Hague meer dan welkom. Bij het aanrecht, die door ghetto-traliewerk van het publieksdeel wordt afgeschermd, kun je een ‘The Hague’ bestellen, een nogal proletarische longdrink waarvan de ingrediënten me door Luo-barkeeper Jacob Omollo na lang zeuren werden onthuld:

stadsgroen

Op die dag, die eerste echte lentedag poepen de bijen de hele boel onder

The Hague Bar in Nairobi. Bij het aanrecht, die door ghetto-traliewerk van het publieksdeel wordt afgeschermd, kun je een ‘The Hague’ cocktail bestellen. > Foto: Robbert van Lanschot >1 schroefdop Viceroy Old Liqueur >Een half glas water >Sap van een halve citroen

Reacties Niet alleen in de The Hague Bar, maar ook op veel andere plekken op het Afrikaanse continent, roep je met de mededeling dat je ‘uit Den Haag komt’ gegarandeerd reacties op. Voor veel mensen in Afrika is ‘Den Haag’ slechts een exotisch synoniem voor het ICC. Dat er aan dat ICC ook nog een complete stad bungelt, is hen onbekend. ‘Uit Den Haag komen’ kan aldus niets anders betekenen dan dat je de één of andere official van het Strafhof bent. In de Centraal-Afrikaanse hoofdstad Bangui, aan de noordkant van de ‘café au lait’ Ubangi-rivier, kun je aldus met je ‘Ik ben uit Den Haag’ enorm scoren, terwijl je er aan de andere oever, net in Congo, waar de wieg van ICC-verdachte Jean Pierre Bemba stond, juist ach-

terdocht mee oproept. In de kampen in Darfur reageren de ontheemden enthousiast op je uit dankbaarheid voor dat arrestatiebevel tegen President Bashir, terwijl je in hoofdstad Khartoem slechts op een zure grijns mag rekenen. En de lijst is nog veel langer. ‘Den Haag’ hangt overigens als een donkere wolk boven Kenia. Het ICC wordt door veel Kenianen gezien als etnisch bevooroordeeld. En een veroordeling van Uhuru Kenyatta, die in de running is om later dit jaar president van Kenia te worden, zou tot massale agressie van de Kukuyu tegen de Luo kunnen leiden. Sommigen voorspellen dat die reactie wel eens nog gewelddadiger zou kunnen uitvallen dan dat bloedbad na die ongelukkige verkiezingen van vier jaar geleden. Relaxed met wat Luo kennissen een paar The Hague’s achterover slaan in de The Hague Bar zal dan natuurlijk niet langer mogelijk zijn.

en een kop warme thee in je handen buiten zit. Het zonlicht dringt oranjerood door je gesloten oogleden heen. Je voelt de warmte op je wangen. Aan de lijn wappert de was. Op die dag, die eerste echte lentedag poepen de bijen de hele boel onder. Ja, die beestjes zitten de hele winter al met een paar duizend collega’s in een kast en ontlasten zich daar niet. Ze houden de boel hygiënisch op, tot wel drie maanden lang. Op de

allereerste lentedag kijken ze door het vlieggat naar buiten, checken de temperatuur en de wind en trekken er, bij gunstige beoordeling, met zijn allen tegelijk op uit. En dan ledigen ze massaal hun piepkleine darmpjes. Wij stadse bewoners zien dan talloze geelbruine drekvlekjes op onze witte auto’s, op het blanke houtwerk van de kozijnen en op de wapperende lakens aan de lijn. Ach, kijk eens, Saharazand, zeggen we tegen elkaar. Maar nee, het is bijenpoep! Imkers wachten op deze dag, sterker nog: ze zitten erbij en kijken ernaar. Het gaat namelijk wereldwijd erg slecht met de bijen. Ze verlaten massaal hun korven en verdwijnen. Vanwege de monocultuur, de gentechgewassen, de insecticiden of toch vanwege de zogenaamd biologische onkruidbestrijdingsmiddelen? En waar gaan die bijen dan naartoe? Einstein zei ooit: ‘Als de laatste bij verdwijnt, heeft de mensheid nog vier jaar te leven’. Stadse bewoners worden daarom opgeroepen tot ‘urban beekeeping’. Op briefjes in de buurtsuper staat geschreven: ‘Heeft u een ruime tuin, waar een imker regelmatig welkom is’, zie ommezijde, ‘dan zou het fijn zijn als daar een of meer bijenkasten konden staan’. Dus als u nog plek heeft .... Wendy Hendriksen >Meer columns en een boek op www.wendyhendriksen.nl

medisch

Hennep

Bij het beheren van een praktijk hoort ook het beheer van een pand. Wij zijn eigenaar van het pand, waardoor we zelf alle problemen moeten oplossen. In het woonblok, waartoe ons pand behoort, zijn vorig jaar nieuwe verwarmingsketels geplaatst, maar om de één of andere reden krijgen we ons pand niet goed warm. Thuis zet ik de thermostaat op 19 of 20 graden en dan is het de hele dag deze temperatuur. Op de praktijk is dat anders. We zetten de thermostaat op 20 graden, maar er gebeurt eigenlijk niets. De radiatoren blijven koud en wij lopen de hele dag

te klagen dat we het koud hebben. De VVE (Vereniging van Eigenaren) werkt goed, zorgt iedere keer dat er een monteur komt als we klagen, maar het bedrijf ziet geen storing aan de kachel en dus weten zij niet waarom het niet warm wordt. Vage antwoorden zijn ons deel, sterker nog liever gaan ze gelijk weg als er geen storing is. Ik kon het niet nalaten om te vragen hoe ze het zouden vinden als de dokter geen plausibele verklaring voor hun klacht zou hebben. Vlak voor mijn wintersportvakantie

van afgelopen week (waar ik gelukkig weer heelhuids van ben teruggekeerd, alleen een beetje mijn knie verdraaid) hadden we last van vocht en een muffe geur in het pand. We konden niet zo gauw een lekkage ontdekken. Mijn man, die niet mee was op vakantie, had ik gevraagd om na een paar dagen te gaan kijken. Toen hij binnenkwam, rook het muf, was het vochtig en waren de ramen in de wachtkamer beslagen. Ook hij zag geen lekkage. Hij ging op onderzoek uit wie er boven ons wonen. Dat is wat ingewikkeld want er zijn allerlei verschillende ingangen. Maar eenmaal op de galerij was duidelijk dat het vocht daar vandaan moest komen. Alle ramen van het pand boven ons waren beslagen. Een telefoontje werd gepleegd naar de VVE; deze ging uitzoeken wie er in het pand zouden moeten wonen. Helaas waren beide telefoonnummers niet meer in gebruik. De volgende dag is mijn man toen maar naar de politie gegaan. Hij

kan niet anders zeggen dan dat ze adequaat reageerden. Ze kwamen snel en waren na het zien van de beslagen ramen van de bovenburen er snel van overtuigd dat het daar niet klopte. Extra mankracht werd ingeschakeld, evenals de slotenmaker en het GEB. Ze vonden een hennepkwekerij van 400 planten. Alles werd in beslag genomen. ’s Middags werd ik in Oostenrijk mid-

Ze kwamen snel en waren na het zien van de beslagen ramen van de bovenburen er snel van overtuigd dat het daar niet klopte

den op de piste door de VVE gebeld dat ze deze ontdekking hadden gedaan. Voor mij geen verrassing meer. Blijkbaar was in de communicatie niet duidelijk geweest dat wij de politie hadden ingeschakeld. We schijnen als VVE hier goed voor verzekerd te zijn. Van de week ga ik uitzoeken hoeveel schade we hebben. Nu dit opgelost is hopen we ook dat de verwarming beter gaat werken en dat de ventilatie van het pand weer beter is. Of dat zo is, zullen we moeten afwachten.

Emilie Bolsius Huisarts


20>society

Den Haag Centraal > Vrijdag 9 maart 2012

vilan, renate & de residentie

Bliksemkaters! Iedereen weet het: wat in Nieuwspoort gebeurt, blijft in Nieuwspoort. Maar deze wet bleek een opening te kennen. In de jubileumweek waarin Nieuwspoort het vijftigjarig bestaan vierde, mochten ook anderen dan de Poorters binnenkomen. Wij gingen dus naar de opening van de fototentoonstelling over vijftig jaar politieke geschiedenis, niet in het minst omdat oud minister-president Van Agt daar zou zijn. ’s Middags was oud ministerpresident Lubbers al langs geweest, maar Van Agt, dat is toch iets anders. Nieuwspoort bleek een knusse soos te zijn, waar een jaren 70 gezelligheid hing. Bruinige gordijnen, knusse zitjes en tafeltjes met in een vaasje drie rozen. Het thuis dat je nooit gehad hebt, en dan met een bonus in de vorm van enkele oude ooms met wit haar en haviksogen. Dat waren pensionado’s, hoorden we later, maar die onschuldige term leek ons misplaatst voor mensen die zo priemend de wereld in keken. Bij het ronddolen in de soos ontdekten we dat Van Agt al lang aanwezig was. Hij zat voorin, bekeek de mensen, was druk met zijn bril open afzetten en maakte af en toe een aantekening op zijn papieren. Voor zijn optreden was er muziek. Hans Steijger (bekend van Haagse Kringen) en Marike Mingelen (in het gangetje zagen we de trotse man-van) brachten het Lied Van Het Vrije Woord. Marike zag er wederom fantastisch uit: een little black dress met swing erin en net als Michelle Obama mooie blote armen. De eerste regels: ‘Mannen – vrouwen – kijk – luister/Kijk verder dan de orde van de dag’. En dat dan met een warme indringende alt, die in de verte aan Jenny Arean deed denken. We wilden meteen lid worden van een vakbond, of iets groots verrichten in het kader van het vrije woord. Maar gelukkig werkten de achtergrondgeluiden van de bar kalmerend, net als de geur van voorbijkomende bitterballen. Want ja, het is wel een soos tenslotte. Het moet leuk blijven. Anderhalve speech verder kwam dan eindelijk Van Agt. Tenminste, dat zeiden ze. De werkelijkheid is zo onbetrouwbaar, dat we ons er nooit helemaal op durven te verlaten. Mogelijk was de man die kwam spreken wel een ingehuurd acteur, die in zijn jonge jaren fan was van Koot & Bie. Een wonder van grime, een talentvol imitator, maar wel wat over the top. Met het eerste woord – ‘Bliksemkaters!’ – zat de oude Agtiaanse sfeer er meteen in. Het publiek deed genoeglijk mee. Door de toespraak roepen, corrigeren en vooral veel lachen. Van Agt – of wie ervoor moest doorgaan – deed alles wat men mocht verwachten. Journalisten noemde hij steevast ‘het journaille’. Hij haalde herinneringen op aan vroeger, toen alles beter was, behalve dan Ruud Lubbers. Ook wapperde hij met de armen bij wijze van expressie. Wijd open, bij berichten aan de gehele wereld. Handen gevouwen en tegen de borst gedrukt, wat een innige geloofwaardigheid moest uitdrukken. En dan was er de bril, die nog steeds op en af werd gezet. Opzetten, waarbij de spreker zich boog over de uitnodiging van Nieuwspoort om over ‘zijn zieleroerselen’ te spreken. Dan bril af, voor enkele minuten vrije improvisatie. Bril weer op, voor nog een zinnetje voorlezen. Bril wederom af. Hoe hij

Wapperdewap. > Foto’s: Otto Snoek

En natuurlijk bitterballen.

Beelden van de goeie ouwe tijd.

het bracht was zoveel belangrijker dat wát hij feitelijk zei, net als indertijd bij Toon Hermans. Uiteindelijk kwam dan toch het hoogtepunt van de middag: Van Agt

Pensionado’s die priemend de wereld in kijken.

ging van ons allemaal een foto maken. Dat moest met een hele grote camera die alleen kleine knopjes had. Ondanks de aanwijzingen van de fotojournalisten (‘Stilhouden!’)

duurde het best lang. Daarna werd de optredende artiest weggeleid en trad wederom de wet van Nieuwspoort in. Geen foto’s. Om de bar werd het zeer druk. En wij zouden leren dat een

dagje hoofdpijn soms een kleine prijs is voor een opwindende nacht. Vilan van de Loo


dhc-252