Page 1

TEMAT WYDANIA Sieci przemysłowe i moduły I/O CENA 10,00 ZŁ (W TYM 8 % VAT)

ROZMOWA 20

TECHNIKA 24

SPRZĘT I APARATURA 46

Jadwiga Emilewicz, Ministerstwo Rozwoju

Ewolucja sieci przemysłowych a ich bezpieczeństwo

Czujniki wizyjne w systemach automatyki

AUTOMATYKA ISSN 2392-1056

INDEKS 403024

11/2016

AUTOMATYKAONLINE.PL

VISION. RIGHT. NOW. Innovative products, intelligent consulting and extensive service. Solve your imaging projects with speed and ease by working with STEMMER IMAGING, your secure partner for success. Share our passion for vision. ▶ www.stemmer-imaging.pl

www.stemmer-imaging.pl

|

+48 664 921 922

|

sales@stemmer-imaging.pl


Miej swój udział w tworzeniu świata Internetu Rzeczy Stoimy u progu ogromnych zmian w technologii łączności. Powstaje świat połączonych ze sobą urządzeń, w którym ludzie kontaktują się bezprzewodowo z maszynami. W ciągu kolejnych pięciu lat będziemy korzystać z dziesiątków miliardów połączonych siecią urządzeń. To odpowiedni moment, aby stać się częścią tych zmian. Jaki będzie Twój wkład w nowy świat Internetu Rzeczy?

Dowiedz się więcej:

Wyszukaj „IoT” na pl.rs-online.com

6LoWPAN

Bluetooth

Wi-Fi

SIGFOX

Thread

3G/4G LoRaWAN

Projekty IoT


SPIS TREŚCI REDAKTOR NACZELNY Jan Jabłkowski

Z BRANŻY

6

Z-CA REDAKTORA NACZELNEGO Małgorzata Kaliczyńska tel. (+48) 22 874 01 46 e-mail: mkaliczynska@piap.pl

PRODUKTY

14

REDAKCJA MERYTORYCZNA Małgorzata Kaliczyńska REDAKCJA TEMATYCZNA Sylwia Batorska tel. (+48) 22 874 00 60 e-mail: sbatorska@piap.pl WSPÓŁPRACA REDAKCYJNA Andrzej Barciński, Marcin Bieńkowski, Jolanta Górska-Szkaradek, Krzysztof Jaroszewski, Anna Kropiewnicka-Mielko, Agnieszka Staniszewska, Marcin Zawisza, Damian Żabicki SEKRETARZ REDAKCJI Urszula Chojnacka tel. (+48) 22 874 01 85 e-mail: uchojnacka@piap.pl REKLAMA Jolanta Górska-Szkaradek tel. (+48) 22 874 01 91 e-mail: jgorska@piap.pl Paulina Siódmak tel. (+48) 22 874 02 02 e-mail: psiodmak@piap.pl PRENUMERATA I KOLPORTAŻ Elżbieta Walczak tel. (+48) 22 874 03 51 e-mail: ewalczak@piap.pl SKŁAD I REDAKCJA TECHNICZNA Ewa Markowska KOREKTA Urszula Chojnacka, Ewa Markowska, Elżbieta Walczak DRUK Zakłady Graficzne „Taurus” Roszkowscy Sp. z o.o. Nakład: 4000 egzemplarzy REDAKCJA Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa tel. (+48) 22 874 00 66, fax (+48) 22 874 02 20 e-mail: automatyka@piap.pl www.AutomatykaOnline.pl

ROZMOWA 20

Kurs na innowacje

TECHNIKA Ewolucja sieci przemysłowych a ich bezpieczeństwo

24

Pełna kontrola

33

W obliczu cyberataku

34

Przemysłowe switche Ethernet

37

Optymalny dobór

Bezproblemowy przesył danych

38

Konfiguracja sieci Ethernet

40

Pakiet Moxa MxStudio

EtherCAT P – szybka komunikacja i zasilanie w jednym kablu

43

20

KURS NA INNOWACJE O przygotowywanych impulsach rozwojowych dla polskich przedsiębiorstw, potrzebie integracji środowisk i szybkiego reagowania na ewolucyjne zmiany, jakie niesie ze sobą Przemysł 4.0 rozmawiamy z wiceminister rozwoju Jadwigą Emilewicz.

WYDAWCA Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa Szczegółowe warunki prenumeraty wraz z cennikiem dostępne są na stronie automatykaonline.pl/prenumerata.

4

Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania i modyfikacji nadesłanych materiałów oraz nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam i materiałów promocyjnych.

AUTOMATYKA


SPIS TREŚCI

PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY Czujniki wizyjne w systemach automatyki

46

Czujniki wizyjne In-Sight 2000 firmy Cognex

52

PRAWO I NORMY Biała Księga Innowacyjności

54

Zmiany warunków prowadzenia działalności innowacyjnej

RYNEK Błyskawiczna transmsja danych

57

System D-Rover

Rewolucja przemysłowa z garażu

58

Inteligentna fabryka dzięki komponentom SCHUNK

60

Precyzyjny pomiar

62

Czujniki ciśnienia ABP

Bezkontaktowy pomiar

64

Czujniki firmy Astech

Przyszłość dostosowana do indywidualnych potrzeb

66

IO-Link: USB dla czujników

68

Wizja dla automatyków

70

Oprogramowanie MERLIC

Boom na roboty przemysłowe trwa

72

World Robotics Report 2016

WYDARZENIA Nowocześnie i energetycznie

76

Gorąca odsłona targów Energetab

Fabryka Przyszłości – w drodze do Przemysłu 4.0 już po raz trzeci Polska krajem partnerskim światowych targów przemysłowych 11/2016

46

CZUJNIKI WIZYJNE W SYSTEMACH AUTOMATYKI Niezawodna kontrola jakości i błędów to standardowy wymóg dzisiejszych procesów produkcyjnych. Wśród urządzeń wykorzystywanych do zbierania informacji niezbędnych do analizy danych pod kątem prawidłowego prowadzenia procesu i zachowania jakości wytwarzanych wyrobów znajdują się czujniki wizyjne.

Targi norymberskie platformą prezentacji polskich firm

88

Universal Robots otworzył przedstawicielstwo w Pradze

90

Kryształowy jubileusz polskiego oddziału Turck

92

BIBLIOTEKA

94

WSPÓŁPRACA

96

82

LUDZIE

84

Piotr Dziekański, Parker Hannifin Sales Poland Sp. z o.o.

98 5


Z BRANĹťY

KALENDARIUM

11/2016 7–9.11 Warszawa

Warsaw Industry Week http://industryweek.pl/

TOOLEX: 500 WYSTAWCÓW I 10 000 GOŚCI Sosnowieckie Centrum Targowo-Konferencyjne Expo Silesia w dniach 4–6 października 2016 r. juş po raz dziewiąty było areną Międzynarodowych Targów Obrabiarek, Narzędzi i Technologii Obróbki Toolex. Wydarzenie zgromadziło 10  000 gości oraz 500 wystawców z  18  krajów i  było doskonałą okazją

15–17.11 Lublin

Lubelskie Targi Energetyczne Energetics www.energetics.targi.lublin.pl

16.11Â Olsztyn

Optymalne wykorzystanie energii i mediów technicznych w produkcji www.axonmedia.pl

17–19.11 Bruksela

Międzynarodowe Targi Wynalazczości, Badań Naukowych i Nowych Technologii Innova www.brussels-innova.com

22–24.11 Norymberga

Targi SPS IPC Drives www.messago.deÂ

23.11 RzeszĂłw

Automatyzacja i systemy sterowania w zakładach produkcyjnych www.axonmedia.pl 

23–24.11 Šódź

Targi Efektywności Energetycznej i OZE

do przyjrzenia się z bliska 450 maszynom w  ruchu. Wzorem ubiegłych lat w  tym samym terminie odbyły się równieş Międzynarodowe Targi Metod i  Narzędzi do  Wirtualizacji Procesów Wirtotechnologia oraz Targi Olejów, Smarów i  Płynów Technologicznych dla Przemysłu OILexpo. Takie połączenie róşnych tematów targowych tworzy doskonałą platformę wymiany informacji, doświadczeń i opinii oraz daje moşliwość spotkań i pozyskania zamówień w  jednym miejscu i  czasie. Kolejna edycja targów Toolex, Wirtotechnologia i OILexpo odbędzie się w Expo Silesia w dniach 3–5 października 2017 r.    

ABB STAWIA NA KRAKÓW Krakowski budynek Axis będzie siedzibą największego centrum firmy ABB wchodzącego w skład nowo utworzonej globalnej sieci centrów usług wspólnych. Globalne Centrum Usług Wspólnych (GBS) po pełnym uruchomieniu będzie zatrudniać około 2000 pracowników, świadczących usługi z zakresu finansów, systemów informatycznych, zarządzania zasobami ludzkimi oraz łańcuchem dostaw dla klientów ABB na całym świecie. W sumie na świecie powstanie sześć takich centrów ABB. To część strategii firmy zakładającej uproszczenie struktury organizacyjnej, usprawnienie działania i silniejszą koncentrację na klientach. W strukturach GBS w Krakowie znajdzie się równieş dotychczasowe Centrum Systemów

Informatycznych spółki. – Globalne Centrum Usług Wspólnych w Krakowie to kolejny dowód na długotrwałe zaangaşowanie ABB w zrównowaşony proces inwestycyjny prowadzony w Polsce, przekładający się na wzrost zatrudnienia na lokalnym rynku, a takşe społeczny rozwój – ocenia Hannu Kasi, szef ds. Globalnych Centrów Usług Wspólnych w Grupie ABB.  

www.oze.targi.plÂ

12/2016 6–9.12 Paryş

Targi MIDEST www.midest.com

7–9.12 Wrocław

Konferencja TOP Automotive www.topautomotive.pl

6

OZE DLA PRZEDSIĘBIORSTW 26 stycznia 2017 r. w Warszawie odbÄ™dzie siÄ™ organizowana przez firmÄ™ CBE Polska 10. edycja specjalistycznego szkolenia „Nowelizacja ustawy o OZE – kompendium dla przedsiÄ™biorstwâ€?. W trakcie spotkania przybliĹźone zostanÄ… aspekty nowego modelu wsparcia dla rozwoju OZE i kluczowe definicje, status ĹşrĂłdeĹ‚ „mixâ€?, tematyka aukcji i świadectw pochodzenia, mechanizmy wsparcia instalacji OZE, a takĹźe zmiany

zasad funkcjonowania dla operatorów rozliczeń energii odnawialnej – m.in. zmiany w obszarze zasad kalkulacji stawki opłaty OZE oraz analiza zmodyfikowanych regulacji prawnych dotyczących płatników i wątpliwości interpretacyjne. Więcej informacji i szczegółowy program szkolenia są dostępne na stronie http://cbepolska.pl/pl/warsztatynowelizacja-ustawy-oze.html  

AUTOMATYKA


www.schmersal.pl

PIAP NAGRODZONY MEDALEM EXPO SILESIA

Podczas Międzynarodowych Targów Spawalniczych ExpoWELDING, które odbyły się w dniach 18–20 października 2016 r. w Sosnowcu, juş po raz piąty został rozstrzygnięty prestişowy Konkurs o Medal Targów Expo Silesia. Celem konkursu, jak co roku, było wytypowanie najlepszego produktu lub technologii prezentowanej na targach, a jury tradycyjnie składało się z autorytetów branşy spawalniczej. Przyznano trzy równorzędne medale, a jeden z nich otrzymał Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP za zrobotyzowane stanowisko spawania hybrydowego Plazma-MIG/MAG. Nagrodzone rozwiązanie integruje innowacyjną technologię spawania hybrydowego Plazma-MIG/ MAG z najnowszym laserowym systemem śledzenia spoiny oraz nowoczesnym układem sterowania robota przemysłowego. Technologię hybrydową Plazma-MIG/MAG charakteryzuje wysoka wydajność spawania, czyli duşa szybkość spawania oraz głęboki przetop w pojedynczym przejściu, przy zachowaniu wysokiej jakości złącza.

Tworzymy bezpieczne miejsca pracy. Seria SLC/SLG 440        

          !  "    # $%  &

   '  %  (

      

17 i 18 listopada 2016 r. w Kielcach odbędzie się konferencja „Bezpieczeństwo Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych�. – Atutem konferencji jest bogactwo tematów: od metodologii zapewniania zgodności maszyn z wymogami minimalnymi po cyberbezpieczeństwo instalacji przemysłowych. Do udziału zapraszamy projektantów maszyn, pracowników działów utrzymania ruchu, jakości, inwestycji oraz kadrę naukową wiodących polskich uczelni technicznych – mówi Wojciech Szczepka z Klubu Paragraf 34. Wśród poruszonych tematów będą: wymagania dotyczące bezpieczeństwa pras hydraulicznych, nowa dyrektywa ATEX (2014/34/UE) i dokumenty zgodności, modernizacja maszyn a znak CE oraz bezpieczeństwo IT w przemyśle. Partnerem merytorycznym wydarzenia jest stowarzyszenie klub Paragraf 34, a partnerem technologicznym – firma Siemens. Ponadto partnerami konferencji są firmy Cert Partner, Elokon, Ex Solution, KUKA oraz Stoltronic. Więcej informacji jest dostępnych na stronie www.konferencja-paragraf34.pl   ! "

11/2016

R E K L A M A

BEZPIECZEĹƒSTWO MASZYN, URZÄ„DZEĹƒ I INSTALACJI


Z BRANĹťY

30 LAT TARGÓW TAROPAK Blisko 500 wystawców z 24 krajów świata pojawiło się w jubileuszowej, 30. edycji Międzynarodowych Targów Techniki Pakowania i  Etykietowania Taropak, które odbyły się w  dniach 26–29 września 2016 r. w Poznaniu. W tym roku wystawcy zaprezentowali łącznie ponad 120 nowości, m.in. innowacyjne maszyny pakujące i roboty paletyzujące. Imprezie po raz pierwszy towarzyszyły Targi Logistyki, Magazynowania i Transportu Logipak, a równolegle odbyły się Targi Tworzyw Sztucznych i Gumy EPLA. W targowym programie znalazł się równieş współorganizowany z Polską Izbą Opakowań III Kongres Przemysłu Opakowań, którego tematem przewodnim były „Opakowania w łańcuchu dostaw�. Ciekawym punktem była takşe fabryka pakowania na  şywo, w ramach której pokazano automatyczne linie do pakowania w folie świeşych produktów spoşywczych oraz wyrobów piekarskich i cukierniczych. Nowością było zastosowanie zgrzewów ciągłych w automatach pakujących oraz folii zapobiegającej efektowi parowania świeşych produktów.  #$ R E K L A M A

TRZECIA EDYCJA MANUFACTURING SUMMIT Przedstawiciele kadry zarządzającej działających w Polsce firm produkcyjnych, a  takşe eksperci i  praktycy związani ze środowiskiem produkcyjnym, juş po raz trzeci spotkają się 8 listopada 2016 r. w Warszawie w ramach konferencji Manufacturing Summit. Wydarzenie będzie okazją do przyjrzenia się zmianom i wyzwaniom, które producentom i wszystkim uczestnikom łańcucha dostaw przyniesie czwarta rewolucja przemysłowa. Omówione zostaną takşe sposoby radzenia sobie z problemem niedoboru pracowników, zarówno na stanowiskach produkcyjnych, jak i specjalistycznych. Z kolei osoby zainteresowane wdraşaniem nowoczesnych rozwiązań informatycznych będą miały moşliwość zapoznać się z przykładami implementacji systemów ERP i APS. Sesję plenarną uzupełnią debaty dotyczące zmian, jakie producentom i ich łańcuchom dostaw przyniesie czwarta rewolucja przemysłowa oraz zmieniającego się rynku pracy. Więcej informacji na stronie www.manufacturingsummit.pl   !"

25 LAT DZIAŠALNOŚCI DANFOSS W POLSCE Danfoss Poland obchodzi w tym roku ćwierćwiecze działalności na polskim rynku. Wiodący na świecie duński producent rozwiązań technologicznych z  zakresu chłodnictwa i klimatyzacji, systemów grzewczych, ciepłownictwa i sterowania silnikami był jedną z pierwszych firm zagranicznych, które po transformacji ustrojowej rozpoczęły działalność produkcyjną w Polsce. Danfoss Poland zatrudnia obecnie około 1400 pracowników i ma cztery zakłady produkcyjne. Polska naleşy do 15 największych rynków rozwojowych Danfoss, a w 2015 r. została uznana za kraj, który będzie decydował o kierunku rozwoju w regionie Europy Wschodniej. – W dalszym ciągu będziemy koncentrować się na rozwoju rozwiązań zwiększających efektywność energetyczną oraz zmniejszających emisję CO2. Wpłynie to w znaczący sposób na poprawę jakości powietrza, którym oddychamy, a tym samym naszego zdrowia. Przyniesie korzyści społeczne poprzez skuteczną walkę z ubóstwem energetycznym oraz spowoduje zwiększenie liczby nowych miejsc pracy, zarówno w naszych zakładach, jak i w kooperujących z nami firmach – zapowiada Adam Jędrzejczak, prezes zarządu i dyrektor generalny Danfoss Poland oraz prezydent regionu Europy Wschodniej.  %&

8

AUTOMATYKA


Z BRANĹťY

UNIVERSAL ROBOTS MA NOWEGO PREZESA

SYSTEMY SCADA/MES W ERZE PRZEMYSĹ U 4.0

Jßrgen von Hollen objął stanowisko prezesa zarządu Universal Robots. Karierę zawodową rozpoczął od pracy w firmie Daimler-Benz Aerospace. Ostatnio piastował stanowisko prezesa wykonawczego działu rozwiązań inşynieryjnych, obejmującego pion Automatyki i Sterowania firmy Bilfinger SE w Mannheim w Niemczech – czołowej międzynarodowej firmy inşynieryjno-usługowej. Odpowiadał za dział zatrudniający na całym świecie blisko 10 000 osób, z rocznym obrotem przekraczającym 1 mld euro. – Cieszę się z dołączenia do zespołu Universal Robots. Firma ta pracuje nad fundamentalną zmianą automatyzacji całej światowej gospodarki. Moşliwość kierowania organizacją o tak wielkich moşliwościach i rozwijania jej w okresie przewidywanego długofalowego silnego wzrostu jest bardzo rzadką okazją. Nie mogę juş doczekać się przyszłej współpracy z naszymi dystrybutorami, partnerami i klientami z całego świata, która umoşliwi nam wykorzystanie pełnego potencjału robotów współpracujących – mówił Jßrgen von Hollen.

6 i 7 października 2016 r. w podwarszawskim Trojanowie odbyła się IV Konferencja Uşytkowników GE Digital, organizowana przez firmę VIX Automation pod patronatem miesięcznika „Automatyka�. Tematem przewodnim były zagadnienia dotyczące mobilności i cyberbezpieczeństwa w systemach SCADA/MES w erze Przemysłu 4.0. W spotkaniu wzięło udział ponad 60 osób, m.in. z branşy wodno-kanalizacyjnej, chemicznej i spoşywczej. W trakcie konferencji przedstawiono w formie tzw. case studies korzyści z zastosowania oprogramowania i nowe funkcjonalności rozwiązań GE Digital, a takşe nowości VIX Automation i GE Digital, w tym system Wurldtech, odpowiedzialny za zapewnienie cyberbezpieczeństwa w przemysłowych systemach sterowania. Nieodzownym elementem wydarzenia jest wizyta referencyjna. W tym roku odbyła się ona w Zakładach Azotowych Puławy, w których funkcjonuje największy w Polsce system oparty na rozwiązaniach GE Digital (iFIX, Historian, Webspace), stanowiący podstawowy nośnik informacji produkcyjnych w zakładach oraz źródło danych dla systemów raportujących i bilansujących całą produkcję.

 '( )*

 +,  R E K L A M A

Zmień swoje łoşyska juş teraz... Zaawansowane technologicznie łoşyska z tworzyw sztucznych z przewidywalną şywotnością Znajdź odpowiednie łoşyska i oblicz ich şywotność on-line: igus.pl/iglidur-expert

...i oszczędź nawet do 40% Bez względu na to czy uşywasz brązu, łoşysk ze spieku proszków, metalowych panewek pokrytych tworzywem, czy łoşysk igiełkowych: obnişaj koszty i usprawniaj wydajność z łoşyskami z materiałów iglidur . Bezsmarowne, lekkie i bardzo odporne na wycieranie w ruchomych aplikacjach. Znajdź wszystkie informacje potrzebne do zmiany swoich łoşysk: igus.pl/zmienlozyska

plastics for longer life od 24 godz. ÂŽ

ÂŽ

11/2016 Prosimy nas odwiedzić: Warsaw Industry Week 2016, Warszawa

Darmowe prĂłbki Tel. 22 863 57 70

9


Z BRANŻY

KONFERENCJA ELGOR 2016 ZA NAMI Od 28 do 30 września 2016 r. Szczyrk gościł uczestników 11. edycji konferencji naukowo-technicznej Elgor, zorganizowanej przez Poltegor Instytut i  firmę Siemens pod auspicjami Ministerstwa Energii, Politechniki Wrocławskiej i Wyższego Urzędu Górniczego. W spotkaniu wzięło udział ponad 140 osób, wśród których znaleźli się dyrektorzy techniczni, główni inżynierowie, automatycy i elektrycy kopalni odkrywkowych i cementowni oraz przedstawiciele uczelni, instytutów i biur projektowych. Część merytoryczna konferencji została podzielona na cztery sesje, podczas których

zostało wygłoszonych 14 referatów. Tematyka obejmowała sterowanie maszyn górnictwa odkrywkowego, przenośniki taśmowe w górnictwie kruszyw oraz diagnostykę maszyn we współczesnej kopalni. Równocześnie z wykładami na sali głównej prowadzone były zajęcia na sali warsztatowej, podczas których zaprezentowano rozwiązania konkretnych problemów pojawiających się podczas pracy w kopalni odkrywkowej. – Ważnym aspektem konferencji jest pokazanie, jak w poszczególnych zakładach przemysłowych rozwiązywane są problemy techniczne, takie jak serwisowanie instalacji elektrycznej czy diagnostyka układów napędowych – mówi Cezary Mychlewicz z firmy Siemens. W roli partnerów konferencję wsparły firmy Helukabel, Merrid Controls, Lapp Kabel, Procom System, Prysmian Group oraz Technokabel.  ! "

COMAU NA TARGACH MSV W BRNIE Firma Comau zaprezentowała na Międzynarodowych Targach Maszynowych MSV w czeskim Brnie rodzinę małych robotów, złożoną z Racera3 i nowego Racera5, oraz nową rodzinę robotów Scara. Racer 5 jest rozszerzeniem małej rodziny robotów do szybkich zastosowań na ograniczonych przestrzeniach roboczych, w tym obsługi maszyn, montażu lub pick&place. Oferowany jest w dwóch wersjach: Racer5-0.63 i Racer5-0.80. Roboty wymagają niedużej przestrzeni, zapewniają optymalny układ i pełną integrację ze wszystkimi robotami na danej linii. Dodatkowo lekka jednostka sterująca R1C (montowana w pojedynczej szafie typu rack 19”) gwarantuje pełną kontrolę każdego robota. Wśród prezentowanych modeli był także Rebel-S – nowy czteroosiowy robot typu Scara, w pięciu różnych konfiguracjach o udźwigu 6 kg i trzech różnych zasięgach. Wszystkie nowe roboty dostępne są również w wersji openROBOTICS, gdzie robot jest bezpośrednio zintegrowany z istniejącymi maszynami oraz linią kontrolowaną z użyciem

technologii B&R. Targi w Brnie były też okazją do zaprezentowania przez firmę Comau znanych już robotów, jak NJ60 czy Racer7 1.4 z opcją aplikacji spawalniczych.  

KUKA GOŚCIEM TARGÓW W POZNANIU Na targach Drema, które odbyły się w połowie września 2016 r. w stolicy Wielkopolski, firma KUKA pokazała, jaki potencjał tkwi w robotach przemysłowych dla przemysłu drzewnego i meblarskiego. Prezentowany na  stoisku firmy Kremlin Rexson robot KR 6 R900 sixx EX jest odpowiedzią na potrzeby związane z  automatyzacją w  środowisku zagrożonym wybuchem. Łatwość wdrożenia i programowania połączona z zaawansowanymi funkcjami bezpieczeństwa sprawia, że robot ten jest odpowiedni

10

do wielu zadań w  branży reprezentowanej przez wspomnianą firmę – przykładem jest ostatni projekt zrealizowany wspólnie z  firmą KUKA, w  ramach którego powstała wydajna i bezpieczna zautomatyzowana linia do malowania. Międzynarodowe Targi Maszyn i Urządzeń dla Przemysłu Drzewnego i Meblarskiego Drema w niezmienionej formule funkcjonują od 1978 r. i z roku na rok przyciągają coraz większą liczbę odwiedzających.  -'-

AUTOMATYKA


TARGI SYMAS I MAINTENANCE ROSNÄ„ W SIĹ Ä˜ 8. edycja MiÄ™dzynarodowych TargĂłw ObrĂłbki, Magazynowania i  Transportu MateriaĹ‚Ăłw Sypkich i Masowych oraz 7. edycja MiÄ™dzynarodowych TargĂłw Utrzymania Ruchu, Planowania i Optymalizacji Produkcji Maintenance, ktĂłre odbyĹ‚y siÄ™ 6 i 7 paĹşdziernika 2016 r., naleĹźaĹ‚y do wyjÄ…tkowo udanych. PadĹ‚ kolejny rekord frekwencji, zarĂłwno wĹ›rĂłd wystawcĂłw, jak i zwiedzajÄ…cych. OfertÄ™ zaprezentowaĹ‚o ponad 170 firm z 11 krajĂłw Europy. W tym roku wystawcy zgĹ‚osili ponad 70 nowoĹ›ci, wĹ›rĂłd ktĂłrych byĹ‚y m.in. prezentowana przez UE Systems aplikacja wspierajÄ…ca pomiary i tworzenie raportĂłw z detekcji nieszczelnoĹ›ci wraz z kalkulacjÄ… kosztĂłw; analizatory Leonova do kontroli stanu maszyn; zaprezentowany przez firmÄ™ Reliability Solutions system RSIMS, umoĹźliwiajÄ…cy realizacjÄ™ predykcyjnego utrzymania ruchu oraz ultradĹşwiÄ™kowy system oczyszczania sit firmy I-pro. Bardzo duĹźym zainteresowaniem cieszyĹ‚ siÄ™ takĹźe pokaz dronĂłw firmy Inspectios, podczas ktĂłrego zaprezentowano urzÄ…dzenie o nazwie ELIOS, czyli pierwszy na świecie dron odporny na kolizje, przeznaczony do inspekcji przestrzeni zamkniÄ™tych.  $!  -

Tegoroczną nagrodę międzynarodowej firmy doradczej Frost&Sullivan – Polish Industrial Automation Customer Value Leadership Award – za osiągnięcie pozycji lidera jakości polskiej automatyki przemysłowej w 2016 r. otrzymała krakowska firma ASTOR. Coroczne wyróşnienie jest przyznawane m.in. na podstawie badań Best Practices Award w oparciu o 10-stopniowy proces oceny. – Nasze analizy wykazały, şe firma ASTOR zidentyfikowała główne wyzwania rynku i zaprojektowała swoje produkty i usługi w sposób dowodzący wyjątkowego podejścia. Podczas tego procesu brano pod uwagę badania i interpretacje potrzeb klientów, co przyczyniło się do stworzenia strategii dostarczającej im wartościowych rozwiązań – wyjaśnia Tonya Fowler, dyrektor Best Practices we Frost & Sullivan w regionie Europy, Afryki i obu Ameryk. W ocenie uwzględniono m.in. opinię na temat firmy, jej strategię na rynku krajowym i zagranicznym, konkurencyjność oraz innowacyjność proponowanych rozwiązań, a takşe działania HR i związane ze wzmocnieniem i rozpoznawalnością marki w poszczególnych segmentach rynku. To juş druga nagroda przyznana firmie ASTOR przez Frost&Sullivan – poprzednio spółkę doceniono za rozwój rynku systemów MES w 2010 r.   $ )

11/2016

R E K L A M A

ASTOR Z NAGRODÄ„ OD FROST&SULLIVAN

SAFE SECURE


Z BRANĹťY

FAULHABER OTWORZYĹ NOWY ODDZIAĹ W POLSCE

Od 1 listopada 2016 r. dystrybucją wszystkich produktów i usług firmy Faulhaber Drive Systems zajmuje się lokalny oddział – spółka Faulhaber Polska. Siedziba nowej firmy znaj-

duje się w Poznaniu, a jej biuro handlowe zlokalizowane jest w okolicy Katowic. – Teraz moşemy świadczyć kompleksową obsługę naszych polskich klientów z lokalnego biura w Polsce. Juş od dłuşszego czasu doceniamy znaczenie Polski jako interesującego rynku wschodzącego, na którym chcemy oferować doskonałe wsparcie techniczne i handlowe. Na rynku tym jest wielu wyspecjalizowanych producentów oraz szereg aktywnie działających centrów rozwojowo-badawczych i inşynieryjnych, które z pewnością skorzystają z naszej obecności na miejscu. Jesteśmy teraz w stanie wzmocnić wysiłki na rzecz obsługi najbardziej wymagających klientów, w przypadku których niezbędna jest szczegółowa znajomość zastosowań oraz obecność na kaşdym etapie rozwoju projektu – wyjaśnia Marcus Remmel, menadşer sprzedaşy w Faulhaber i członek zarządu w Faulhaber Polska.  /.*

AKADEMIA TEKNISKA W listopadzie rusza tegoroczna edycja cyklicznego projektu Akademia Tekniska, czyli bezpłatnych szkoleń organizowanych przez firmę dla obecnych i potencjalnych klientów. W tym roku firma Tekniska Polska skupi się przede wszystkim na dostarczeniu know-how projektantom sieci przemysłowych. Szkolenia gwarantują zdobycie odpowiedniej wiedzy i umiejętności praktycznych, m.in. dzięki temu, şe prowadzący są ekspertami z przygotowaniem dydaktycznym potwierdzonym odpowiednimi certyfikatami i mają wieloletnie doświadczenie zawodowe w zakresie omawianych tematów. Najblişsze szkolenie odbędzie się w Gdyni (15 listopada), a kolejne w Warszawie (16 listopada) i Wrocławiu (21 listopada).  $ 

R E K L A M A

WIELKA FUZJA W BRANĹťY IT Firma Tech Data Corporation wykupiĹ‚a od spółki Avnet firmÄ™ Technology Solutions. Transakcja sprawia, Ĺźe na Ĺ›wiatowym rynku bÄ™dzie funkcjonować jeden z najpotęşniejszych dystrybutorĂłw rozwiÄ…zaĹ„ end-to-end, sprzÄ™tu komputerowego i oprogramowania. Wartość transakcji jest szacowana na 2,6 mld dolarĂłw amerykaĹ„skich, a czoĹ‚owy dystrybutor IT poszerza dziÄ™ki niej swoje portfolio o rozwiÄ…zania oferowane przez Technology Solutions, dostarczajÄ…cego najnowoczeĹ›niejsze technologie, usĹ‚ugi, oprogramowanie i sprzÄ™t Data Center. Fuzja dwĂłch potęşnych partnerĂłw jest ukierunkowana na osiÄ…gniÄ™cie konkretnego celu: maksymalnego wykorzystania moĹźliwoĹ›ci, ale rĂłwnieĹź poszerzenia zasiÄ™gu, dostÄ™pnoĹ›ci i zróşnicowania oferowanych technologii, co sprawi, Ĺźe Tech Data stanie siÄ™ jednym ze Ĺ›wiatowych liderĂłw na rynku dystrybutorĂłw rozwiÄ…zaĹ„ dla branĹźy IT z operacjami przeprowadzanymi w dziesiÄ…tkach paĹ„stw obu Ameryk, Europy, a takĹźe w Azji.  $". %  % 0  "  

12

AUTOMATYKA


PRODUKTY

ZESTAW STARTOWY RASPBERRY PI 3 W OFERCIE RS COMPONENTS RS Components wprowadził do  oferty zestaw startowy Raspberry Pi 3. Ten nowy zestaw produktów pozwala projektantom odkrywać, programować i eksperymentować. Zestaw startowy Raspberry Pi 3 ma wszystko to, czego uşytkownicy potrzebują, aby szybko i łatwo przystąpić do prac projektowych – zawiera najnowszy jednopłytkowy komputer Raspberry Pi o wielkości karty kredytowej: Raspberry Pi 3 model B, który jest o wiele wydajniejszy od poprzedniego modelu dzięki 64-bitowemu, potęşnemu czterordzeniowemu procesorowi ARM Cortex-A53. Dodatkowo ma, umieszczone bezpośrednio w płytce, moduły łączności bezprzewodowej, które zapewniają łączność Bluetooth i LAN.

Dołączona do zestawu karta mikroSD zawiera nowe oprogramowanie NOOBS (New Out Of Box Software). Po uruchomieniu i uzyskaniu dostępu do Internetu poprzez podłączenie przewodu Ethernet do routera szerokopasmowego, na wyświetlaczu jest lista dostępnych systemów operacyjnych, takich jak Pidora, OpenElec, RaspBMC, RISC OS, Arch i Linux. Instalacja i konfiguracja systemu operacyjnego Raspbian nie wymaga łączności z Ethernet. Zestaw startowy Raspberry Pi 3 zawiera takşe inne produkty Raspberry Pi – czerwono-białą obudowę, białą mysz USB, klawiaturę, zasilacz USB oraz przewód HDMI 2.0 i instrukcję „Adventures in Raspberry Pi�.  ) 

ŠATWE I SZCZELNE POŠĄCZENIA SERWOMOTORÓW Murrelektronik oferuje wysokiej jakości, konfekcjonowane konektory M23 dla połączeń serwomotorów. Są całkowicie szczelne, odporne na wstrząsy i wibracje oraz wpływ temperatury, a takşe łatwe w montaşu. Trwałe połączenia zapewniają konfekcjonowane przewody M23 w pomarańczowej (zasilanie) lub zielonej (sygnały) izolacji. Zintegrowane zabezpieczenie przeciwwibracyjne chroni połączenia w trudnych warunkach. Praktyczny, sześciokątny gwint przy zastosowaniu odpowiedniego klucza dynamometrycznego upraszcza instalację i serwisowanie. Oferta linii konektorów Murrelektronik została rozbudowa o nowe modele 8-polowe.

Są one przeznaczone do zasilania najmocniejszych urządzeń i serwomotorów. Wszystkie konektory M23 oferowane przez Murrelektronik charakteryzuje ekranowanie 360°, które zapewnia bardzo niską emisję zakłóceń. Umieszczona na obudowie strzałka to praktyczna pomoc przy instalacji. Dzięki zastosowaniu adaptera do peszla i wysokiej jakości przewodowi Siemensa istotną zaletą przewodów M23 jest ochrona przed zanieczyszczeniem olejem w instalacjach przemysłowych. Przewody są dostępne w róşnych długościach (skokowo co 10 cm). Zamówienie jest realizowane juş od jednej sztuki.  #

EAGLE WPROWADZA NOWÄ„ GĹ OWICĘ I LASER O MOCY 12 KW GĹ‚owica eVa, to pierwsza gĹ‚owica współpracujÄ…ca z maszynami o nieosiÄ…galnej wczeĹ›niej mocy 12 kW. Jest odpowiedziÄ… na rosnÄ…ce zapotrzebowanie na wydajne, trwaĹ‚e i solidne rozwiÄ…zania w dziedzinie obrĂłbki blach. UrzÄ…dzenie zostaĹ‚o przygotowane z dbaĹ‚oĹ›ciÄ… o trwaĹ‚ość elementĂłw. To, co wyróşnia gĹ‚owicÄ™ typu eVa to brak elementĂłw ruchomych w drodze wiÄ…zki lasera oraz stosunkowo prosta w budowie konstrukcja. InĹźynierowie pracujÄ…cy nad gĹ‚owicÄ… wyposaĹźyli jÄ… tylko w dwie nieruchome soczewki. Mimo tego, gĹ‚owica nadal zapewnia zmianÄ™ Ĺ›rednicy skupienia i kÄ…ta padania wiÄ…zki na materiaĹ‚. Ponadto szkieĹ‚ko ochronne znajdujÄ…ce siÄ™ daleko od procesu ciÄ™cia, jest znacznie mniej naraĹźone na zabrudzenia powstajÄ…ce podczas

14

cięcia i przepalania. W efekcie, wymiana szkiełka jest dziesięciokrotnie rzadsza niş w innych głowicach. Dodatkowo urządzenie ma szkło ochronne, zamontowane nad soczewką kolimującą, które zapobiega powstawaniu zanieczyszczeń na soczewkach. Zaawansowana konstrukcja urządzenia pozwala na znaczące zwiększenie wydajności pracy wycinarek laserowych i zwiększenie płynność produkcji. Projekt głowicy tnącej jest chroniony pięcioma patentami. Jest pierwszym tego typu rozwiązaniem stosowanym w wycinarkach laserowych w technologii fiber.  Na targach EuroBLECH 2016 firma zaprezentuje wycinarkę laserową o mocy 12 kW z głowicą eVa, która bezproblemowo moşe wycinać detale o grubości 60 mm.  12

AUTOMATYKA


PRODUKTY

MODUŠOBROTOWO-CHWYTAJĄCY EGS Moduł EGS firmy SCHUNK to najbardziej kompaktowa elektryczna jednostka obrotowo-chwytająca na  rynku, zapewniająca o  30% lepszy stosunek siły chwytania do masy. Moduł obrotowo-chwytający EGS ułatwia szybkie przejście z pneumatycznych rozwiązań – łatwy w utrzymaniu i atrakcyjny cenowo, toruje drogę wysokowydajnym systemom elektrycznym. Jest to pierwszy moduł łączący jednostkę chwytającą i obrotową w jednej kompaktowej obudowie. Zarówno kąt obrotu, jak i siła chwytania mogą być regulowane niezaleşnie od siebie, bezpośrednio w module. Moduł EGS wyposaşony jest w stacjonarny, bezszczotkowy, a więc bezobsługowy silnik 24 V DC. Jest sterowany bezpośrednio lub za  pośrednictwem

magistrali. CaĹ&#x201A;a elektronika sterowania i zasilania jest zintegrowana w module, co eliminuje potrzebÄ&#x2122; stosowania zewnÄ&#x2122;trznych sterownikĂłw i dodatkowego oprogramowania. EGS nie wymaga Ĺźadnych kabli, ani amortyzatorĂłw, co zwiÄ&#x2122;ksza stabilnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; procesu i dostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; systemĂłw montaĹźowych. ModuĹ&#x201A; EGS charakteryzuje siÄ&#x2122; momentem 0,04 Nm, siĹ&#x201A;Ä&#x2026; chwytania 30 N, skok na szczÄ&#x2122;kÄ&#x2122; wynosi 3 mm, kÄ&#x2026;t obrotu z zakresu 40°â&#x20AC;&#x201C;290°, czas obrotu 0,18 s/180°, a czas chwytu 0,05 s/skok. SCHUNK INTEC Sp. z o.o. 3  8? 6 ?797?? " 3 44 <4: 47 ??6 & 44 <4: 47 47 33".3"

NOWA WERSJA BIBLIOTEK WIZYJNYCH â&#x20AC;&#x201C; HALCON 13 Niemiecka firma MVTec Software GmbH ogĹ&#x201A;osiĹ&#x201A;a premierÄ&#x2122; HALCON 13 â&#x20AC;&#x201C; kolejnej wersji oprogramowania wizyjnego. W nowej odsĹ&#x201A;onie moĹźliwoĹ&#x203A;ci oprogramowania zostaĹ&#x201A;y zwiÄ&#x2122;kszone m.in. przez przyspieszenie funkcji najczÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej uĹźywanych przez klientĂłw. Ĺ&#x161;rednie przyspieszenie wykonania funkcji wyniosĹ&#x201A;o 14%, ale wiele z nich wykonywanych jest ponad dwa razy szybciej niĹź poprzednio. DuĹźy nacisk poĹ&#x201A;oĹźono rĂłwnieĹź na rozwĂłj technologii 3D. Usprawniono miÄ&#x2122;dzy innymi funkcjÄ&#x2122; porĂłwnania do wzorca czy rekonstrukcjÄ&#x2122; obiektu z chmury punktĂłw otrzymanych z ukĹ&#x201A;adĂłw stereowizyjnych. Wprowadzona zostaĹ&#x201A;a funkcja kontroli tekstury, ktĂłra dziÄ&#x2122;ki wykorzystaniu sieci neuronowych i technologii â&#x20AC;&#x17E;deep learningâ&#x20AC;? pozwala na szybszÄ&#x2026; i dokĹ&#x201A;adniejszÄ&#x2026; kontrolÄ&#x2122;.

NowoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026;, ktĂłra w szczegĂłlnoĹ&#x203A;ci zainteresuje integratorĂłw realizujÄ&#x2026;cych wdroĹźenia z dala od siedziby firmy, jest moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; zdalnego podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia do aplikacji wykorzystujÄ&#x2026;cych HDevEngine i zmianÄ&#x2122; jej parametrĂłw bez koniecznoĹ&#x203A;ci uruchamiania licencji deweloperskiej na komputerze klienta. ZaletÄ&#x2026; tej metody jest to, Ĺźe integrator ma dostÄ&#x2122;p tylko i wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznie do procesĂłw systemu HALCON, a nie caĹ&#x201A;ej zawartoĹ&#x203A;ci komputera klienta. Firma zachÄ&#x2122;ca do przetestowania nowych funkcji HALCON 13, oferujÄ&#x2026;c darmowÄ&#x2026; miesiÄ&#x2122;cznÄ&#x2026; licencjÄ&#x2122;.

STEMMER IMAGING Sp. z o.o. 3  <6 @@98?? B" 3 ::8 @45 @446 & 8: >=? ?4 == 9 &A9!!3 3 9!!3

MODUĹ SIECIOWY CC-LINK IE FIELD O SZYBKOĹ&#x161;CI 1â&#x20AC;&#x2030;â&#x20AC;&#x2030;Gb/s W bogatym portfolio produktĂłw sieciowych Fieldbus firmy Balluff pojawiĹ&#x201A; siÄ&#x2122; nowy moduĹ&#x201A; IO-Link â&#x20AC;&#x201C; master do sieci przemysĹ&#x201A;owych opartych na interfejsie CC-Link. WytrzymaĹ&#x201A;a metalowa obudowa o stopniu ochrony IP67 skrywa w sobie zintegrowany dwuportowy switch oraz serwer WWW. Master CC-Link jest doskonaĹ&#x201A;ym rozwiÄ&#x2026;zaniem dla aplikacji o duĹźym zagÄ&#x2122;szczeniu moduĹ&#x201A;Ăłw I/O, poniewaĹź pozwala na znaczne obniĹźenie kosztĂłw inwestycji ze wzglÄ&#x2122;du na zmniejszenie liczby punktĂłw poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia sieci oraz ograniczenie kosztĂłw okablowania. ModuĹ&#x201A; CC-Link IE Field umoĹźliwia sterowanie rozproszonymi urzÄ&#x2026;dzeniami w czasie rzeczywistym dziÄ&#x2122;ki duĹźym szyb-

11/2016

koĹ&#x203A;ciom transmisji danych, wynoszÄ&#x2026;cych nawet 1 Gb/s. Dodatkowo oferuje peĹ&#x201A;nÄ&#x2026; diagnostykÄ&#x2122; wszystkich portĂłw oraz podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czonych do nich urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; â&#x20AC;&#x201C; dobrze widoczne diody LED. DziÄ&#x2122;ki interfejsowi IO-Link moĹźna prosto i szybko instalowaÄ&#x2021;, konfigurowaÄ&#x2021; i parametryzowaÄ&#x2021; urzÄ&#x2026;dzenia z poziomu systemu sterowania. Dla nowo podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czanych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; dostÄ&#x2122;pna jest takĹźe funkcjonalnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; â&#x20AC;&#x153;plug&playâ&#x20AC;?. BALLUFF Sp. z o.o. 3 1" 45 6 78975: ;" 3 <5 =>4 ?@ ??6 & <5 ==> 8@ =? 9 *&&A*&&3 3*&&3

15


PRODUKTY

ZESTAW DO NAUKI PROJEKTOWANIA UKĹ ADĂ&#x201C;W IOT

NOWY CZUJNIK 5705 DO SYSTEMU NPAT

W ofercie portalu Farnell element14 pojawiĹ&#x201A; siÄ&#x2122; pierwszy na rynku zestaw na nauki projektowania ukĹ&#x201A;adĂłw IoT, opracowany we wspĂłĹ&#x201A;pracy z IBM. Zestaw to kompletne rozwiÄ&#x2026;zanie szkoleniowe dla projektantĂłw sprzÄ&#x2122;tu i oprogramowania oraz uczniĂłw, ktĂłrzy chcÄ&#x2026; zdobyÄ&#x2021; wiedzÄ&#x2122; z zakresu projektowania ukĹ&#x201A;adĂłw IoT. Z zestawu moĹźna korzystaÄ&#x2021; w poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniu z kursem IBM i Coursera: â&#x20AC;&#x17E;A Developerâ&#x20AC;&#x2122;s Guide to Internet of Things (IoT)â&#x20AC;? (â&#x20AC;&#x17E;Przewodnik projektanta â&#x20AC;&#x201C; ukĹ&#x201A;ady sieci Internetu Rzeczy â&#x20AC;&#x201C; IoTâ&#x20AC;?). Zestaw do nauki projektowania ukĹ&#x201A;adĂłw IoT zostaĹ&#x201A; opracowany na bazie Raspberry Pi 3 i pĹ&#x201A;ytki Raspberry Pi Sense Hat, ktĂłra zainspirowaĹ&#x201A;a projektantĂłw i staĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; symbolem kreatywnoĹ&#x203A;ci i innowacyjnoĹ&#x203A;ci w ukĹ&#x201A;adach IoT. DostÄ&#x2122;p do sieci IoT za pomocÄ&#x2026; rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; sprzÄ&#x2122;towych zestawu oraz wykorzystanie szkolenia IBM zapewnia projektantom: zdobycie umiejÄ&#x2122;tnoĹ&#x203A;ci niezbÄ&#x2122;dnych do projektowania ukĹ&#x201A;adĂłw IoT oraz tworzenie i wykorzystywanie innowacyjnych projektĂłw do zastosowaĹ&#x201E; komercyjnych. Zestaw zapewnia takĹźe 90-dniowÄ&#x2026; wersjÄ&#x2122; testowÄ&#x2026; oprogramowania Bluemix â&#x20AC;&#x201C; platformy rozwojowej w chmurze, dajÄ&#x2026;cej dostÄ&#x2122;p do platformy IBM Watson IoT i innych usĹ&#x201A;ug.

Nowy czujnik 5705 przeznaczony jest do pomiaru niewielkich rolek, gdzie niezbÄ&#x2122;dna jest wiÄ&#x2122;ksza liczba punktĂłw pomiarowych wzdĹ&#x201A;uĹź rolki. Zakres pomiarowy czujnika wynosi od 355,6 mm do 1625,6 mm. Czujnik ten idealnie sprawdzi siÄ&#x2122; w przemyĹ&#x203A;le foliowym, przetwĂłrstwie tworzyw sztucznych czy poligrafii. System NPAT to kompletne narzÄ&#x2122;dzie do pomiaru rozkĹ&#x201A;adu nacisku miÄ&#x2122;dzy rolkami. System mierzy i w przejrzysty sposĂłb wyĹ&#x203A;wietla wyniki w czasie rzeczywistym, informujÄ&#x2026;c uĹźytkownika o rozkĹ&#x201A;adzie nacisku mierzonego obszaru kontaktowego rolek na dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;ci oraz szerokoĹ&#x203A;ci wzdĹ&#x201A;uĹź rolki. System NPAT  skĹ&#x201A;ada siÄ&#x2122; z  czujnika, elektroniki pomiarowej oraz oprogramowania przetwarzajÄ&#x2026;cego i wyĹ&#x203A;wietlajÄ&#x2026;cego dane. Trzy modele czujnikĂłw w tym nowy 5705 umoĹźliwiajÄ&#x2026; pomiar róşnorodnych rolek od niewielkich, aş do kilkumetrowych o róşnych Ĺ&#x203A;rednicach.

 / 58

 C ; * 3-3D3 * 3"3

R E K L A M A

SERIA NDR â&#x20AC;&#x201C; EKONOMICZNE ZASILACZE NA SZYNÄ&#x2DC; DIN NDR â&#x20AC;&#x201C; to kolejna ekonomiczna wersja niezawodnych zasilaczy.  Modele o mocy 75 W i 120 W wykonane sÄ&#x2026; w wÄ&#x2026;skich obudowach o tych samych wymiarach co zasilacze SDR. Model NDR-75 ma zaledwie 32 mm szerokoĹ&#x203A;ci, a model NDR-120 tylko 40 mm. UrzÄ&#x2026;dzenia majÄ&#x2026; szeroki zakres napiÄ&#x2122;cia wejĹ&#x203A;ciowego od 90 V AC do 260 V AC, natomiast na wyjĹ&#x203A;ciu dostÄ&#x2122;pne sÄ&#x2026; napiÄ&#x2122;cia 12 V, 24 V i 48 V z moĹźliwoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; korekcji napiÄ&#x2122;cia za pomocÄ&#x2026; potencjometru. Zasilacze tej serii zostaĹ&#x201A;y zaprojektowane bez wbudowanego wentylatora, pracujÄ&#x2026; w zakresie temperatury od â&#x20AC;&#x201C;20 °C do +70 °C i osiÄ&#x2026;gajÄ&#x2026; sprawnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; do 89%.  UrzÄ&#x2026;dzenia wyposaĹźone sÄ&#x2026; w zabezpieczenia przeciÄ&#x2026;Ĺźeniowe, przeciwzwarciowe, nadnapiÄ&#x2122;ciowe i termiczne, a poprawny stan pracy sygnalizowany jest diodÄ&#x2026; LED. Seria NDR zgodna jest z normami UL, CUL, CB, TUV i CE i speĹ&#x201A;nia standard EN 61000-6-2 oraz EN 55022 klasy B. Modele serii NDR odpowiednie sÄ&#x2026; do aplikacji automatyki przemysĹ&#x201A;owej, urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; produkcji, elektromechaniki, elektroniki, telekomunikacji i wszÄ&#x2122;dzie tam, gdzie potrzebny jest dobry i ekonomiczny zasilacz.   

16

AUTOMATYKA


PRODUKTY

SAFETYBRIDGE â&#x20AC;&#x201C; Ĺ ATWA INTEGRACJA BEZPIECZEĹ&#x192;STWA FUNKCJONALNEGO Bezpieczne moduĹ&#x201A;y I/O z technologiÄ&#x2026; SafetyBridge oparte na systemie I/O Axioline F lub Inline to najprostszy sposĂłb na zintegrowanie bezpieczeĹ&#x201E;stwa w instalacji czy maszynie. Wyróşnia je moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dowolnego rozmieszczenia w sieci oraz kompatybilnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; ze wszystkimi popularnymi systemami magistral. Funkcja bezpieczeĹ&#x201E;stwa jest realizowana bezpoĹ&#x203A;rednio w bezpiecznych moduĹ&#x201A;ach I/O SafetyBridge, dziÄ&#x2122;ki czemu sterownik bezpieczeĹ&#x201E;stwa i bezpieczne magistrale obiektowe nie sÄ&#x2026; wymagane. W celu zapewnienia komunikacji miÄ&#x2122;dzy moduĹ&#x201A;ami wystarczy jedynie standardowy sterownik i dobrana do potrzeb standardowa sieÄ&#x2021;.

Technologia SafetyBridge umoĹźliwia realizacjÄ&#x2122; wszystkich zadaĹ&#x201E; zwiÄ&#x2026;zanych z bezpieczeĹ&#x201E;stwem w sieci oraz w Ĺ&#x201A;atwy sposĂłb integruje bezpieczeĹ&#x201E;stwo funkcjonalne w maszynie lub instalacji. Brak sterownika bezpieczeĹ&#x201E;stwa i bezpiecznej magistrali obiektowej to oszczÄ&#x2122;dnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; czasu i kosztĂłw projektowania maszyn i instalacji. Bezpieczne moduĹ&#x201A;y I/O z technologiÄ&#x2026; SafetyBridge speĹ&#x201A;niajÄ&#x2026; wszystkie wymagania bezpieczeĹ&#x201E;stwa aş do SIL 3 lub PL e. PHOENIX CONTACT Sp. z o.o. 3  7<97@6 759=5< ;" 3 <5 =@ >? 85? 3.""3"

NOWE WTYKI Z PROSTOPADĹ YM WYPROWADZENIEM PRZEWODU Nowa seria wtykĂłw Phoenix Contact â&#x20AC;&#x201C; FKCOR/W umoĹźliwia wygodne wyprowadzanie przewodĂłw pod kÄ&#x2026;tem prostym wzglÄ&#x2122;dem kierunku przyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czania wtyku. Wtyki dostÄ&#x2122;pne sÄ&#x2026; w wariantach od 2 do 24 biegunĂłw, z technikÄ&#x2026; push-in pozwalajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; beznarzÄ&#x2122;dziowo szybko sposĂłb poszczegĂłlne ĹźyĹ&#x201A;y. Intuicyjny przycisk w kolorze pomaraĹ&#x201E;czowym uĹ&#x201A;atwia dalsze modyfikacje i serwis. Geometria przyĹ&#x201A;Ä&#x2026;cza zostaĹ&#x201A;a zaprojektowana w  taki sposĂłb, aby idealnie sprawdzaĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; w  przypadku urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; montowanych na szynie DIN â&#x20AC;&#x201C; przycisk sprÄ&#x2122;Ĺźyny

dostÄ&#x2122;pny jest od frontu, a przewody wyprowadzone w dĂłĹ&#x201A; lub gĂłrÄ&#x2122;. Zintegrowane gniazdo pomiarowe uĹ&#x201A;atwia uruchomienie systemu lub ewentualny serwis. ZĹ&#x201A;Ä&#x2026;cze o rastrze 5,08 mm moĹźe pracowaÄ&#x2021; przy natÄ&#x2122;Ĺźeniu prÄ&#x2026;du do 12 A i napiÄ&#x2122;ciu do 320 V. Wersje R oraz W umoĹźliwiajÄ&#x2026; bezkolizyjne stosowanie wtykĂłw w dwurzÄ&#x2122;dowych gniazdach. W przypadku koniecznoĹ&#x203A;ci ryglowania zalecane jest stosowanie wtykĂłw z tradycyjnym koĹ&#x201A;nierzem Ĺ&#x203A;rubowym lub dĹşwigniÄ&#x2026; blokujÄ&#x2026;cÄ&#x2026; w systemie Lock & Release. PHOENIX CONTACT Sp. z o.o. 3  7<97@6 759=5< ;" 3 <5 =@ >? 85? 3.""3" R E K L A M A

11/2016

17


PRODUKTY

PROPOZYCJA PIAP NA EXPOWELDING 2016 Podczas targĂłw ExpoWelding PrzemysĹ&#x201A;owy Instytut Automatyki i PomiarĂłw PIAP zaprezentowaĹ&#x201A; modelowe stanowisko zrobotyzowanego spawania hybrydowego Plazma-MIG/MAG. RozwiÄ&#x2026;zanie integruje innowacyjnÄ&#x2026; technologiÄ&#x2122; spawania hybrydowego Plazma-MIG/MAG z najnowszym laserowym systemem Ĺ&#x203A;ledzenia spoiny oraz nowoczesnym ukĹ&#x201A;adem sterowania robota przemysĹ&#x201A;owego. TechnologiÄ&#x2122; hybrydowÄ&#x2026; Plazma-MIG/MAG charakteryzuje wysoka wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; spawania (duĹźa szybkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; spawania oraz gĹ&#x201A;Ä&#x2122;boki przetop w pojedynczym przejĹ&#x203A;ciu) przy zachowaniu wysokiej jakoĹ&#x203A;ci zĹ&#x201A;Ä&#x2026;cza. PrzykĹ&#x201A;adowo, dla blachy o  gruboĹ&#x203A;ci 8 mm i zĹ&#x201A;Ä&#x2026;cza doczoĹ&#x201A;owego bez ukosowania,

uzyskano szybkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; 0,8 m/min, co potwierdza certyfikat TĂ&#x153;V NORD. JednoczeĹ&#x203A;nie stosowanie tej technologii stawia znacznie mniejsze wymagania odnoĹ&#x203A;nie precyzji przygotowaniem krawÄ&#x2122;dzi spawanych detali. Jest ona takĹźe znacznie taĹ&#x201E;sza, zarĂłwno na etapie inwestycji, jak teĹź podczas eksploatacji, od innych wysokowydajnych metod, np. spawania hybrydowego Laser-MIG/MAG. Skuteczne stosowanie technologii Plazma-MIG/MAG wymaga dokĹ&#x201A;adnego prowadzenia zintegrowanej gĹ&#x201A;owicy spawania hybrydowego. Zapewnia to robot przemysĹ&#x201A;owy wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cy z zaawansowanym, laserowym systemem sensorycznym.  

BIULETYN EATON DLA KONSTRUKTORĂ&#x201C;W MASZYN TRYBO-PRODUKTY DRUKOWANE W PRZYJAZNY SPOSĂ&#x201C;B Firma Eaton wydaĹ&#x201A;a biuletyn zatytuĹ&#x201A;owany â&#x20AC;&#x17E;Ochrona obwodĂłw â&#x20AC;&#x201C; nieodzowny element Twojej maszynyâ&#x20AC;?. Autorzy podpowiadajÄ&#x2026; konstruktorom maszyn jak zapewniÄ&#x2021; bezpieczeĹ&#x201E;stwo obsĹ&#x201A;ugi, zwiÄ&#x2122;kszyÄ&#x2021; wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i sprawnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; maszyn, a zatem i zyskownoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci wĹ&#x201A;asnej oraz swoich klientĂłw z przemysĹ&#x201A;u produkcyjnego. W  dokumencie omĂłwiono problemy zwiÄ&#x2026;zane z  zasilaniem elektrycznym, takie jak przetÄ&#x2122;Ĺźenia, prÄ&#x2026;dy upĹ&#x201A;ywowe, Ĺ&#x201A;uk elektryczny, niebezpieczeĹ&#x201E;stwo poraĹźenia i przepiÄ&#x2122;cia. Przedstawia on rĂłwnieĹź zagroĹźenia, jakie niosÄ&#x2026; ze sobÄ&#x2026; te zjawiska dla instalacji elektroenergetycznej i jej

uĹźytkownikĂłw. StosujÄ&#x2026;c odpowiedni system ochrony obwodu moĹźna znacznie zwiÄ&#x2122;kszyÄ&#x2021; wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i dostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; poprzez zapewnienie, Ĺźe usterka spowoduje wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie jedynie tego obwodu, w ktĂłrym ona wystÄ&#x2026;piĹ&#x201A;a, podczas gdy pozostaĹ&#x201A;a czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; instalacji bÄ&#x2122;dzie nadal dziaĹ&#x201A;aÄ&#x2021;. PrawidĹ&#x201A;owa ochrona zwiÄ&#x2122;ksza rĂłwnieĹź dostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; danego obwodu dziÄ&#x2122;ki temu, Ĺźe zapewnia odciÄ&#x2122;cie energii, zanim dojdzie do trwaĹ&#x201A;ych i powaĹźnych uszkodzeĹ&#x201E;.  Eaton oferuje szerokÄ&#x2026; gamÄ&#x2122; rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; i produktĂłw, takich jak wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki róşnicowoprÄ&#x2026;dowe, miniaturowe wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki obwodu, wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki obwodu MCCB, wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki powietrzne, bezpieczniki i  hydromagnetyczne wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki mocy, ktĂłre umoĹźliwiajÄ&#x2026; speĹ&#x201A;nienie wszystkich wymagaĹ&#x201E; specyfikacji w zakresie instalacji i napraw.  

ODPORNE NA CHEMIKALIA ELEMENTY Z DRUKARKI 3D Firma igus opracowaĹ&#x201A;a swoje filamenty dÄ&#x2026;ĹźÄ&#x2026;c do zminimalizowania tarcia oraz Ĺ&#x203A;cierania â&#x20AC;&#x201C; dziÄ&#x2122;ki temu elementy drukowane z tych materiaĹ&#x201A;Ăłw sÄ&#x2026; nawet o 50% odporniejsze na Ĺ&#x203A;cieranie niĹź standardowe tworzywa do druku 3D. Trybo-filament â&#x20AC;&#x201C; tworzywo iglidur C210 wyróşnia siÄ&#x2122; duĹźÄ&#x2026; odpornoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; na chemikalia i wytrzymuje dziaĹ&#x201A;anie róşnorodnych kwasĂłw oraz rozpuszczalnikĂłw. MateriaĹ&#x201A; iglidur C210 jest odporny nawet na nadtlenek wodoru, czÄ&#x2122;sto stosowany do wybielania oraz dezynfekcji. Ponadto, nowe tworzywo cechuje siÄ&#x2122; duĹźÄ&#x2026; odpornoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; na Ĺ&#x203A;cieranie, ktĂłra przekĹ&#x201A;ada siÄ&#x2122; na duĹźÄ&#x2026; ĹźywotnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wydrukowanych czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci. Co wiÄ&#x2122;cej, wykazuje teĹź wytrzymaĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; na wysokie temperatury. KrĂłtkotermi-

18

nowo trybo-filament moĹźe byÄ&#x2021; poddawany dziaĹ&#x201A;aniu temperatury do 180 °C, natomiast temperatura dĹ&#x201A;ugotrwaĹ&#x201A;ego uĹźytkowania moĹźe wynosiÄ&#x2021; aş 100 °C. MateriaĹ&#x201A; ten jest oferowany w postaci filamentu o Ĺ&#x203A;rednicy 1,75 lub 3 mm, dziÄ&#x2122;ki czemu moĹźe byÄ&#x2021; stosowany w powszechnie dostÄ&#x2122;pnych drukarkach 3D pracujÄ&#x2026;cych w technologii FDM. Filament z tworzywa iglidur C210 nadaje siÄ&#x2122; do róşnorodnych zastosowaĹ&#x201E; w wielu branĹźach, zwĹ&#x201A;aszcza zwiÄ&#x2026;zanych z wysokimi wymaganiami higienicznymi, np. w przemyĹ&#x203A;le farmaceutycznym lub spoĹźywczym, gdzie elementy czÄ&#x2122;sto sÄ&#x2026; naraĹźone na kontakt z agresywnymi Ĺ&#x203A;rodkami czyszczÄ&#x2026;cymi.  !

AUTOMATYKA


SONDA WILGOTNOĹ&#x161;CI I TEMPERATURY HC2A-S ROTRONIC Sonda wilgotnoĹ&#x203A;ci i temperatury HC2A-S (HygroClip2A-S) firmy Rotronic to sonda pomiarowa nowej generacji. Jej budowa jest oparta na nowym sensorze wilgotnoĹ&#x203A;ci Hygromer HT-1 umoĹźliwia pomiar wilgotnoĹ&#x203A;ci wzglÄ&#x2122;dnej i temperatury powietrza z ekstremalnÄ&#x2026; dokĹ&#x201A;adnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; (w rozszerzonym zakresie: 10...30°C, 0...100% RH).  Sonda dokonuje obliczenia psychometryczne. Znajduje zastosowanie w sektorze HVAC, przemyĹ&#x203A;le spoĹźywczym, budowlanym, papierniczym, tekstylnym i  farmaceutycznym.  Sonda jest przeznaczona do wspĂłĹ&#x201A;pracy z innymi urzÄ&#x2026;dzeniami pomiarowymi oferowanymi przez firmÄ&#x2122; AP Automatyka (miernik, przetwornik, wskaĹşnik, rejestrator itp.).   

EKI-1511/1512X â&#x20AC;&#x201C; NOWA SERIA SERWERĂ&#x201C;W RS-422/485 EKI-1511X oraz EKI-1512X to przedstawiciele nowej rodziny serwerĂłw portĂłw szeregowych, ktĂłrej atutami sÄ&#x2026; kompaktowe wymiary oraz solidna metalowa obudowa. Oba urzÄ&#x2026;dzenia róşniÄ&#x2026; siÄ&#x2122; miÄ&#x2122;dzy sobÄ&#x2026; liczbÄ&#x2026; zĹ&#x201A;Ä&#x2026;cz szeregowych (jeden w wersji EKI-1511X, dwa w EKI-1512X). ModuĹ&#x201A;y umoĹźliwiajÄ&#x2026; pracÄ&#x2122; w  trybach: TCP Client/Server, UDP Client/Server, Peer-to-Peer oraz Virtual Com. Producent przewidziaĹ&#x201A; takĹźe opcjÄ&#x2122; montaĹźu na Ĺ&#x203A;cianie za pomocÄ&#x2026; doĹ&#x201A;Ä&#x2026;czonych do zestawu uchwytĂłw. Uniwersalny terminal zaciskowy portu RS wyposaĹźony zostaĹ&#x201A; w ochronÄ&#x2122; ESD do 15 kV, a linia Ethernet w izolacjÄ&#x2122; magnetycznÄ&#x2026; do 1,5 kV. UrzÄ&#x2026;dzenia mogÄ&#x2026; pracowaÄ&#x2021; zasilane napiÄ&#x2122;ciem z zakresu 10â&#x20AC;&#x201C;30 V DC w temperaturze z przedziaĹ&#x201A;u od â&#x20AC;&#x201C;10 °C do 60 °C.  

Firma Universal Robots uruchomiĹ&#x201A;a Universal Robots+ â&#x20AC;&#x201C; internetowy salon z elementami wykonawczymi, oprogramowaniem, peryferiami i akcesoriami oferowanymi przez ekosystem zewnÄ&#x2122;trznych developerĂłw UR, zoptymalizowanymi i zweryfikowanymi pod kÄ&#x2026;tem niezawodnej wspĂłĹ&#x201A;pracy z robotami UR. KorzystajÄ&#x2026;cy z oferty salonu integratorzy, dystrybutorzy i klienci UR mogÄ&#x2026; od razu przystÄ&#x2122;powaÄ&#x2021; do skĹ&#x201A;adania swoich kolejnych instalacji robotĂłw UR.  '( )*

11/2016

R E K L A M A

INTERNETOWY SALON UNIVERSAL ROBOTS


ROZMOWA

KURS

NA INNOWACJE !". ". 0".  ". E*6 * !"0 G  *! !  "0 6 0   *H  83?   " 0 D!H "3 W ostatnim czasie duĹźo siÄ&#x2122; sĹ&#x201A;yszy o koniecznoĹ&#x203A;ci wdraĹźania innowacji, postrzeganych jako koĹ&#x201A;o ratunkowe dla wzrostu konkurencyjnoĹ&#x203A;ci polskiej gospodarki. Jaka jest wizja Polski innowacyjnej wedĹ&#x201A;ug Pani? WizjÄ&#x2122; rozwoju Polski przedstawiliĹ&#x203A;my w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Liczymy, Ĺźe dziÄ&#x2122;ki realizacji tego projektu wskaĹşniki innowacyjnoĹ&#x203A;ci w naszym kraju bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; znaczÄ&#x2026;co rosĹ&#x201A;y. Stawiamy na  industrializacjÄ&#x2122; i  innowacje, koncentrujemy wsparcie na  priorytetowych obszarach B+R+I,  wykorzystujÄ&#x2026;c fundusze unij20

ne, programy rozwojowe dla róşnych branĹź, budujemy prÄ&#x2122;Ĺźny rynek venture capital. Zmieniamy prawo w zakresie wspierania innowacyjnoĹ&#x203A;ci, po to aby usunÄ&#x2026;Ä&#x2021; bariery stojÄ&#x2026;ce na drodze innowatorĂłw. PrzykĹ&#x201A;adamy rĂłwnieĹź duĹźÄ&#x2026; wagÄ&#x2122; do wsparcia powiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; pomiÄ&#x2122;dzy przemysĹ&#x201A;em, biznesem a naukÄ&#x2026;. Nie zapomnieliĹ&#x203A;my rĂłwnieĹź o wzmocnieniu kapitaĹ&#x201A;u ludzkiego i kapitaĹ&#x201A;u spoĹ&#x201A;ecznego, ktĂłre stanowiÄ&#x2026; jeden z elementĂłw zwiÄ&#x2122;kszenia innowacyjnoĹ&#x203A;ci polskiej gospodarki. DĹ&#x201A;ugofalowym celem zarĂłwno tzw. â&#x20AC;&#x17E;maĹ&#x201A;ejâ&#x20AC;?, jak i planowanej â&#x20AC;&#x17E;duĹźejâ&#x20AC;? ustawy o innowacyjnoĹ&#x203A;ci jest

wzrost potencjaĹ&#x201A;u polskiej gospodarki, ktĂłry bÄ&#x2122;dzie decydujÄ&#x2026;cym czynnikiem w tworzeniu wzrostu dochodu narodowego i podniesienia poziomu dobrobytu w Polsce. Tworzony przez nas spĂłjny system róşnorodnych instrumentĂłw ma zachÄ&#x2122;caÄ&#x2021; do podejmowania dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci innowacyjnej i je premiowaÄ&#x2021;. System podatkowy ma  byÄ&#x2021; bardziej przyjazny, a  sposĂłb finansowania komercjalizacji wynikĂłw badaĹ&#x201E; naukowych i  prac rozwojowych â&#x20AC;&#x201C; bardziej stabilny. Nowe regulacje sÄ&#x2026; odpowiedziÄ&#x2026; na najpilniejsze potrzeby polskich innowatorĂłw i naukowcĂłw. AUTOMATYKA


ROZMOWA

/3 # )0

Chcemy wierzyÄ&#x2021; w to, Ĺźe Ĺ&#x203A;rodki z perspektywy finansowej 2014â&#x20AC;&#x201C;2020 bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; trwale inwestowane, a nie wydawane na bieĹźÄ&#x2026;ce potrzeby. Mam nadziejÄ&#x2122;, Ĺźe wkrĂłtce bÄ&#x2122;dziemy mogli pochwaliÄ&#x2021; siÄ&#x2122; inwestycjami, ktĂłre bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; pracowaÄ&#x2021; dla polskiej gospodarki. Jakie kroki podejmuje ministerstwo, aby zwiÄ&#x2122;kszyÄ&#x2021; proinnowacyjne dziaĹ&#x201A;ania firm? Po  pierwsze chcemy zmobilizowaÄ&#x2021; kapitaĹ&#x201A; prywatny poprzez uĹ&#x201A;atwienia prawne. StÄ&#x2026;d nowelizacja ustawy o wspieraniu innowacyjnoĹ&#x203A;ci. To jest pula rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; dla firm przeznaczajÄ&#x2026;cych Ĺ&#x203A;rodki na zakup nowej technologii, ochronÄ&#x2122; patentowÄ&#x2026; oraz zatrudnienie pracownikĂłw naukowo-badawczych. Chcemy zachÄ&#x2122;ciÄ&#x2021; przedsiÄ&#x2122;biorcĂłw, oferujÄ&#x2026;c im odliczenia podatkowe. Po drugie, planujemy podwyĹźszenie kwoty odliczenia kosztĂłw na dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; badawczo-rozwojowÄ&#x2026; do 50%. W nowelizacji ustawy o wspieraniu innowacyjnoĹ&#x203A;ci jest wiele zapisĂłw wspierajÄ&#x2026;cych inwestowanie w innowacje po  stronie sektora prywatnego, jak i uĹ&#x201A;atwiajÄ&#x2026;cych procesy komercjalizacji jednostkom badawczo-rozwojowym, co mamy nadziejÄ&#x2122; zmniejszy dystans miÄ&#x2122;dzy przedsiÄ&#x2122;biorcami i  naukowcami. Ustawa ta zostaĹ&#x201A;a opracowana w ramach Rady ds. InnowacyjnoĹ&#x203A;ci. Kolejny element wspierajÄ&#x2026;cy inwestycje w innowacje, to przygotowany pakiet â&#x20AC;&#x17E;100 uĹ&#x201A;atwieĹ&#x201E; dla firmâ&#x20AC;?, czyli element tzw. Konstytucji dla biznesu. Jego celem jest ustanowienie podstawowych zasad podejmowania i  wykonywania dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci gospodarczej oraz usprawnienie relacji z urzÄ&#x2122;dami. JesteĹ&#x203A;my przekonani, Ĺźe im bardziej uproĹ&#x203A;ci siÄ&#x2122; od strony formalnej prowadzenie dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci gospodarczej, tym Ĺ&#x201A;atwiej firmy bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; podÄ&#x2026;ĹźaÄ&#x2021; Ĺ&#x203A;cieĹźkÄ&#x2026; innowacji. JeĹźeli obecnie najwiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; niepewnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dla przedsiÄ&#x2122;biorcy stanowi to, jak zostanie oceniony przez audyt i kontrolÄ&#x2122;, to trudno wymagaÄ&#x2021; od niego kreatywnoĹ&#x203A;ci. Uproszczone nowe prawo ma zastÄ&#x2026;piÄ&#x2021; ustawÄ&#x2122; o swobodzie dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci gospodarczej. Mamy nadziejÄ&#x2122;, Ĺźe bÄ&#x2122;dzie stanowiĹ&#x201A;o nowy impuls do rozwoju nowoczesnej i innowacyjnej przedsiÄ&#x2122;biorczoĹ&#x203A;ci. 11/2016

W tym roku zostaĹ&#x201A;a utworzona rĂłwnieĹź Rada ds. InnowacyjnoĹ&#x203A;ci. Jakie sÄ&#x2026; jej zadania? Chcemy efektywnie zainwestowaÄ&#x2021; ponad 16 mld euro przeznaczonych na innowacje w krajowych i regionalnych programach, aby polskie produkty staĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; cenionym i poszukiwanym dobrem na Ĺ&#x203A;wiatowych rynkach. W tym celu premier Beata SzydĹ&#x201A;o powoĹ&#x201A;aĹ&#x201A;a RadÄ&#x2122; ds. InnowacyjnoĹ&#x203A;ci. Gremium to inicjuje dziaĹ&#x201A;ania oraz proponuje rozwiÄ&#x2026;zania, ktĂłre pozwolÄ&#x2026; aktywnie wspieraÄ&#x2021; przedsiÄ&#x2122;biorcĂłw w poszukiwaniu no-

medycznych czy lotniczo-kosmicznych. Nie moĹźna zapomnieÄ&#x2021; teĹź o systemach wydobywczych, militarnych i  ekobudownictwie oraz o  przedsiÄ&#x2122;biorcach zajmujÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; odzyskiem materiaĹ&#x201A;owym surowcĂłw. I tak moĹźna wymieniaÄ&#x2021;, bo lista sektorĂłw nie jest zamkniÄ&#x2122;ta i najprawdopodobniej nigdy nie bÄ&#x2122;dzie. Co jakiĹ&#x203A; czas bÄ&#x2122;dziemy jÄ&#x2026; aktualizowaÄ&#x2021;, bo mimo Ĺźe trendy rozwoju technologii i przedsiÄ&#x2122;biorczoĹ&#x203A;ci sÄ&#x2026; znane â&#x20AC;&#x201C; to caĹ&#x201A;y czas pojawiajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; na rynku nowoĹ&#x203A;ci. To jak bÄ&#x2122;dzie wyglÄ&#x2026;daĹ&#x201A;a aktualizacja tych branĹź zostanie

â&#x20AC;&#x201A; CHCEMY EFEKTYWNIE ZAINWESTOWAÄ&#x2020; PONAD 16 MLD EURO PRZEZNACZONYCH NA INNOWACJE W KRAJOWYCH I REGIONALNYCH PROGRAMACHâ&#x20AC;Ś wych produktĂłw i procesĂłw oraz angaĹźowaÄ&#x2021; polski kapitaĹ&#x201A;, a w konsekwencji przyczyniaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; do tworzenia przewagi konkurencyjnej naszej gospodarki. Rada ds. InnowacyjnoĹ&#x203A;ci to najwaĹźniejszy, miÄ&#x2122;dzyresortowy koordynator polityki innowacyjnoĹ&#x203A;ci realizowanej przez rzÄ&#x2026;d, wpisany na staĹ&#x201A;e w system administracji publicznej. Jedno z pierwszych spotkaĹ&#x201E; Rady byĹ&#x201A;o poĹ&#x203A;wiÄ&#x2122;cone identyfikacji najbardziej perspektywicznych branĹź. KtĂłre sektory zostaĹ&#x201A;y uznane za strategiczne dla Polski? RozmawialiĹ&#x203A;my o  branĹźach, ktĂłre w przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci majÄ&#x2026; szansÄ&#x2122; staÄ&#x2021; siÄ&#x2122; motorami polskiej gospodarki. W sytuacji ograniczonych zasobĂłw finansowych musimy wspieraÄ&#x2021; te dziedziny, ktĂłre sÄ&#x2026; waĹźne dla dĹ&#x201A;ugofalowego rozwoju kraju. Obecnie w Polsce jest wiele sektorĂłw strategicznych. NaleĹźy do nich transport zbiorowy. Mam tu na myĹ&#x203A;li zarĂłwno e-busy, pojazdy szynowe, jak i specjalistyczne statki. Na pewno warto teĹź wspieraÄ&#x2021; branĹźe zwiÄ&#x2026;zane z profesjonalnÄ&#x2026; elektronikÄ&#x2026; i ze specjalistycznymi oprogramowaniami â&#x20AC;&#x201C; chodzi o automatykÄ&#x2122; maszyn, budynkĂłw oraz cyberbezpieczeĹ&#x201E;stwo. Po szczegĂłĹ&#x201A;owej analizie wiemy, Ĺźe warto siÄ&#x2122; skupiÄ&#x2021; na pomocy twĂłrcom urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;

szczegĂłĹ&#x201A;owo opisane w Nowej Polityce PrzemysĹ&#x201A;owej. Jednak trzeba pamiÄ&#x2122;taÄ&#x2021;, Ĺźe najwaĹźniejsza jest koncentracja wsparcia na  konkretnych sektorach i  tylko takie dziaĹ&#x201A;anie pomoĹźe nam uzyskaÄ&#x2021; wymierny efekt gospodarczy. JakÄ&#x2026; rolÄ&#x2122; odgrywa automatyzacja i robotyzacja w strategii wspierania innowacyjnoĹ&#x203A;ci polskiej gospodarki? Czy wedĹ&#x201A;ug Pani sÄ&#x2026; to obszary, ktĂłre zasĹ&#x201A;ugujÄ&#x2026; na szczegĂłlnÄ&#x2026; uwagÄ&#x2122;? OczywiĹ&#x203A;cie, automatyzacja i robotyzacja procesĂłw wytwĂłrczych to  wyznaczniki nowoczesnej gospodarki. SÄ&#x2026;  niezbÄ&#x2122;dnymi elementami wiÄ&#x2122;kszego procesu jakim jest cyfryzacja gospodarki zwana teĹź â&#x20AC;&#x17E;czwartÄ&#x2026; rewolucjÄ&#x2026; przemysĹ&#x201A;owÄ&#x2026;â&#x20AC;?. Jej celem jest stworzenie inteligentnych i wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych ze  sobÄ&#x2026; fabryk tzw. Smart Factory, ktĂłre byĹ&#x201A;yby elastyczne, niezawodne i bardzo wydajne. W takich miejscach informacje logistyczne pomiÄ&#x2122;dzy gĹ&#x201A;Ăłwnymi producentami i wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cymi kooperantami lub dostawcami a sieciami sprzedaĹźy bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; wymieniane w sposĂłb zautomatyzowany. Czwarta rewolucja przemysĹ&#x201A;owa zmienia nie tylko model biznesowego dziaĹ&#x201A;ania firm, ale caĹ&#x201A;ych gaĹ&#x201A;Ä&#x2122;zi gospodarki. Proces transformacji bazy produkcyjnej zakĹ&#x201A;ada, Ĺźe na kaĹźdym 21


ROZMOWA JADWIGA EMILEWICZ Absolwentka Instytutu Nauk Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ otworzyła przewód doktorski. Jest stypendystką Uniwersytetu Oxford oraz programu American Council on Germany, Dräger Foundation, ZEIT-Stiftung Ebelin und Gerd Bucerius. W latach 1999–2002 pracowała w Departamencie Spraw Zagranicznych Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. W 2009 r. została kierownikiem Muzeum PRL w Krakowie. Jest radną Sejmiku Województwa Małopolskiego i przewodniczącą Komisji Innowacji i Nowoczesnych Technologii. 27 listopada 2015 r. została powołana na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju. Nadzoruje realizację programów Innowacyjna Gospodarka i Inteligentny Rozwój. Koordynuje zadania w obszarze informacji i promocji Funduszy Europejskich. Odpowiada za kwestie związane z podejmowaniem działań sprzyjających wzrostowi konkurencyjności oraz innowacyjności polskiej gospodarki, a także instrumentów wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw. Sprawuje nadzór nad realizacją zadań przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej oraz Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Działaczka społeczna, autorka wielu publikacji naukowych. Była prezesem Fundacji Lepsza Polska. Prywatnie matka trzech synów.

etapie łańcucha produkcji, począwszy od fazy projektowej, poprzez produkcję i serwisowanie oraz recykling, niezbędne jest zastosowanie nowoczesnych, inteligentnych technologii informatycznych, automatyzacji i robotyzacji. Tak rozumiany przemysł charakteryzuje wysoki stopień elastyczności, optymalizacja procesów produkcyjnych, a także możliwość szybkich zmian procesów produkcyjnych i logistycznych oraz lepsze wykorzystanie zasobów. Wszystko po to by móc sprostać indywidualnym potrzebom klienta. Takie przedsiębiorstwa będą miały konkurencyjną przewagę na  rynku. Te  zagadnienia są  bardzo istotne z  perspektywy reindustrializacji, dlatego poświęcamy im dużo miejsca w  Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Na czym ma polegać wspomniana reindustrializacja? Polityka przemysłowa, ukierunkowana na wdrażanie inteligentnej reindustrializacji bierze pod uwagę problemy polskiego przemysłu oraz uwarunkowania zewnętrzne. Jej zadaniem jest wzbudzenie impulsu do rozwoju nowych, wyłaniających się gałęzi przemysłu, opartych na technologiach cyfrowych. Takie przedsięwzięcia wymagają dużego zaangażowania wysoko wykwalifikowanej kadry pracowników naukowych, którzy będą tworzyć produkty przełomowe. Są też kołem zamacho22

wym dla rozwoju wielu innych dziedzin gospodarki. Pomagają rozwinąć tradycyjne branże, które wdrażając najnowocześniejsze technologie badawcze, produkcyjne i zarządcze, przesuną się na wyższy poziom w łańcuchu wartości. Można więc powiedzieć, że reindustrializacja polega na rozwoju innowacyjności, pozwalającej w efekcie realizować założenia Przemysłu 4.0,  czyli m.in. obniżać koszty produkcji, podnosić jakość produktu, poszerzać asortyment oferowanych wyrobów czy lepiej zaspokajać potrzeby i szybciej reagować na zmiany oczekiwań konsumentów. Ponadto, daje możliwość zmniejszenia zużycia surowców i energii, obniżenia emisyjności produkcji i podniesienia bezpieczeństwa pracy. Na jakie możliwości wsparcia mogą liczyć firmy realizujące koncepcję Przemysłu 4.0? Równolegle z przygotowaniem Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju rozpoczęliśmy prace nad Nową Polityką Przemysłową – dokumentem określającym potencjał przemysłowy, globalne nisze popytowe, a także identyfikującym potrzeby przemysłu, kierunki specjalizacji oraz instrumenty wsparcia. Z czasem zostanie wdrożony nowy instrument – kontrakt branżowy, który zawierany będzie pomiędzy podmiotami publicznymi a reprezentantami danej branży. Będzie on formą

dostosowanego do potrzeb danego sektora pakietu działań. Chodzi o to, żeby pobudzić inwestycje poprzez zapewnienie stabilności otoczenia w  perspektywie długookresowej. W ramach kontraktu ustalony zostanie zakres zadań do  realizacji przez obie strony oraz katalog i rzecz jasna oferta instrumentów legislacyjnych, organizacyjnych, instytucjonalnych i finansowych. Kontrakt branżowy będzie podlegał okresowej rewizji, dzięki temu będzie można go  dostosować do  wciąż zmieniających się warunków gospodarczych. Dostępna będzie także opcja pakietowego wsparcia branż borykających się z problemami strukturalnymi. Takie wsparcie będzie jednak uzależnione od realizacji programów naprawczych o charakterze proefektywnościowym. To mogą być zarówno działania regulacyjne, jak i programy restrukturyzacyjne. Wśród podejmowanych działań znajdzie się redukcja zbędnych mocy, zmiana profilu produkcji, przekwalifikowanie lub outplacement pracowników czy budowa ekosystemu innowacyjnego. W osiąganiu sukcesu na nowym polu kluczowa może okazać się współpraca firm z uczelniami czy jednostkami naukowo-badawczymi. Jaki jest przepis na udany mariaż przemysłu z nauką? Jednostki naukowo-badawcze oraz uczelnie powinny maksymalnie się AUTOMATYKA


/3 # )0

ROZMOWA zaangaĹźowaÄ&#x2021; w  zagadnienia PrzemysĹ&#x201A;u 4.0, aby przygotowaÄ&#x2021; kompletnÄ&#x2026; ofertÄ&#x2122; dla przedsiÄ&#x2122;biorstw, ktĂłra powinna nie tylko skupiaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; na cyfryzacji procesu wytwĂłrczego, ale rĂłwnieĹź pozostaĹ&#x201A;ych procesĂłw wspomagajÄ&#x2026;cych i zarzÄ&#x2026;dczych. Aby osiÄ&#x2026;gnÄ&#x2026;Ä&#x2021; ten cel, zostanie powoĹ&#x201A;ana instytucja o duĹźym potencjale badawczym, prowadzÄ&#x2026;ca badania stosowane i rozwojowe â&#x20AC;&#x201C; Narodowy Instytut Technologiczny. GĹ&#x201A;Ăłwnym zadaniem instytucji bÄ&#x2122;dzie transfer wiedzy do gospodarki poprzez komercjalizacjÄ&#x2122; opracowanych technologii, zasilanie firm wysokiej klasy specjalistami i narzÄ&#x2122;dziami zarzÄ&#x2026;dzania rozwojem nowych produktĂłw. Dodatkowo w jej kompetencje wejdzie budowa branĹźowych i technologicznych centrĂłw kompetencji oraz wsparcie paĹ&#x201E;stwa w prowadzeniu polityki technologicznej. Czwarta rewolucja przemysĹ&#x201A;owa wymaga, aby w  ten proces wĹ&#x201A;Ä&#x2026;czyli siÄ&#x2122; wszyscy: firmy, jednostki naukowe oraz uczelnie. PrzesĹ&#x201A;anie wyni-

kajÄ&#x2026;ce z tego procesu jest proste: przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; przemysĹ&#x201A;u bÄ&#x2122;dzie zaleĹźeÄ&#x2021; od  stopnia integralnoĹ&#x203A;ci ludzi, baz danych oraz inteligentnych maszyn i urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. To wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie w celu integracji i wsparcia dla inicjatyw na rzecz cyfrowego rozwoju przemysĹ&#x201A;u i usĹ&#x201A;ug powstaĹ&#x201A; ZespĂłĹ&#x201A; ds. Transformacji PrzemysĹ&#x201A;owej? Tak. Czwarta rewolucja przemysĹ&#x201A;owa rozpoczÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;a siÄ&#x2122; juĹź na dobre, jak szybko siÄ&#x2122; w niÄ&#x2026; wĹ&#x201A;Ä&#x2026;czymy zaleĹźy tylko od nas. Zdajemy sobie sprawÄ&#x2122;, Ĺźe decydujÄ&#x2026;cy wpĹ&#x201A;yw na  pozycjÄ&#x2122; przedsiÄ&#x2122;biorstw ma wprowadzenie automatyzacji, robotyzacji i bardziej elastycznych technik produkcyjnych. Udowodnione zostaĹ&#x201A;o, Ĺźe jednÄ&#x2026; z gĹ&#x201A;Ăłwnych zalet zastosowania IoT w przemyĹ&#x203A;le jest wzrost produktywnoĹ&#x203A;ci o okoĹ&#x201A;o 30%. Przyczynia siÄ&#x2122; do tego m.in. ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;a kontrola maszyn i wczesne wykrywanie usterek. Wspomniany ZespĂłĹ&#x201A; ds. Transformacji PrzemysĹ&#x201A;owej, ktĂłry powstaĹ&#x201A; pod

koniec czerwca br., tworzÄ&#x2026; przedstawiciele ministerstw, urzÄ&#x2122;dĂłw, agencji, izb branĹźowych oraz eksperci z czoĹ&#x201A;owych przedsiÄ&#x2122;biorstw obszaru IT w Polsce. Na  pierwszym posiedzeniu w  lipcu zapadĹ&#x201A;a decyzja o  utworzeniu szeĹ&#x203A;ciu grup roboczych, dedykowanym róşnym dziaĹ&#x201A;aniom na  rzecz rozwoju PrzemysĹ&#x201A;u 4.0 w Polsce. Aktualnie uruchamiamy prace grup roboczych, ktĂłrych zadaniem jest identyfikacja obszarĂłw oraz okreĹ&#x203A;lenie priorytetĂłw i rekomendacji dziaĹ&#x201A;aĹ&#x201E; majÄ&#x2026;cych na celu cyfrowy rozwĂłj przemysĹ&#x201A;u i  usĹ&#x201A;ug okoĹ&#x201A;o przemysĹ&#x201A;owych. NaszÄ&#x2026; intencjÄ&#x2026; jest przeksztaĹ&#x201A;cenie w przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci grup roboczych w  PolskÄ&#x2026; PlatformÄ&#x2122; PrzemysĹ&#x201A; 4.0. Osoby zainteresowane, zachÄ&#x2122;camy do wĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia siÄ&#x2122; w prace zespoĹ&#x201A;u. ZgĹ&#x201A;oszenia moĹźna przesyĹ&#x201A;aÄ&#x2021; na e-mail: przemysl_4.0@mr.gov.pl DziÄ&#x2122;kujÄ&#x2122; za rozmowÄ&#x2122;. Sylwia Batorska '$ #$I- R E K L A M A

CENA 10,00

9 772392

ZĹ (W TYM

10550 2

8 % VAT)

TEMAT WYDA ROZMOWA 20

10

NIA ZarzÄ&#x2026;dz anie utrzyma

PaweĹ&#x201A; Naglik, Kubler Sp. z o.o.

TECHNIKA

niem ruchu

32

WybĂłr systemu SCADA â&#x20AC;&#x201C; czym siÄ&#x2122; kierowaÄ&#x2021;?

SPRZÄ&#x2DC;T

w produkc

ji

I APARA

TURA 44 Kluczowy element wspĂłĹ&#x201A;cze â&#x20AC;&#x201C; przeglÄ&#x2026;d przemiennikĂłw snych napÄ&#x2122;dĂłw czÄ&#x2122;stotliw oĹ&#x203A;ci

AUTOMA TYKA ISSN 2392-10

56

INDEKS 403024

AUTOMA TYKAON

LINE.PL

10/2015

=HVSRĂ&#x17D;\S

U]\JRWRZDQLD

SRZLHWU]DVHU

LL06

,QWHJUDFMDIXQNF MLLEH]SLHF]HĂ&#x2020;V WZR F]XMQLNLFLĂ?QLH ]DZRU\EH]SLHQLDSU]HSĂ&#x17D;\ZXL]XĂ&#x2019;\FLD F]HĂ&#x2020;VWZDZJ,62 SRZLHWU] 3OFG D H

< ... do 28

000 l/min

... >

2V]F]GQR�¸NR

Dystrybutor

www.sterma

switchy HARTING

g.pl

V]WĂ&#x2C6;Z]DEXGRZ

\LHQHUJLL RV]F]ÂťGQ RV]F]ÂťGQ RĂ?¸NRV]WĂ&#x2C6;Z]DN RĂ?¸SU]HVWU]HQL]XSX DEXGRZ\ ZZZIHVWRSO


TECHNIKA

EWOLUCJA

SIECI PRZEMYSĹ OWYCH A ICH BEZPIECZEĹ&#x192;STWO "  H  E   2 3 J ". .H6 * 0  .H ".  2 H 0 K #"3 ; 5@:@ 3 "  * !  L ?>8M6  5?  N0  "0 !0 # %" '  0 #*3   N  *E 0 "* H"O 6 "   6 " *3   "0  0"   " E0H"H E GP ". ".6  "     " GP   E 0  H"".   3 Marcin Zawisza

24

W

aĹźna zmiana w komunikacji ukĹ&#x201A;adĂłw sterowania dokonaĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; na przeĹ&#x201A;omie wiekĂłw, kiedy to producenci urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; automatyki przemysĹ&#x201A;owej zauwaĹźyli potencjaĹ&#x201A; tkwiÄ&#x2026;cy w  sieci Ethernet. W porĂłwnaniu ze stosowanymi do tej pory rozwiÄ&#x2026;zaniami, gwarantowaĹ&#x201A; on  duĹźo wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021;, potencjalnie nieograniczonÄ&#x2026; liczbÄ&#x2122; urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; i zasiÄ&#x2122;g, upraszczajÄ&#x2026;c jednoczeĹ&#x203A;nie infrastrukturÄ&#x2122; sieciowÄ&#x2026; i jej utrzymanie dziÄ&#x2122;ki wspĂłlnemu dla wszystkich elementĂłw systemu sterowania medium. Nie bez znaczenia byĹ&#x201A;a takĹźe moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; ujednolicenia komunikacji na poziomie produkcyjnym z istniejÄ&#x2026;cym juĹź zapleczem technicznym dla poziomĂłw zarzÄ&#x2026;dzania i monitorowania. PoĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie sieci przemysĹ&#x201A;owej z sieciÄ&#x2026; korporacyjnÄ&#x2026; umoĹźliwiaĹ&#x201A;o w prostszy, bardziej niezawodny i  taĹ&#x201E;szy zdalny dostÄ&#x2122;p do tej pierwszej, co szybko okazaĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; nieocenionym uĹ&#x201A;atwieniem, przyspieszajÄ&#x2026;cym znacznie reakcjÄ&#x2122; w przypadku problemĂłw wymagajÄ&#x2026;cych interwencji specjalistĂłw z odlegĹ&#x201A;ego nieraz serwisu. Te bezdyskusyjne zalety sprawiĹ&#x201A;y, Ĺźe kaĹźdy z wiÄ&#x2122;kszych producentĂłw postawiĹ&#x201A; sobie za punkt honoru stworzenie wĹ&#x201A;asnej specyfikacji sieci przemysĹ&#x201A;owej opartej na standardzie Ethernet i jej jak najszerszej promocji. Proces ten wymagaĹ&#x201A; czasu, gdyĹź trzeba byĹ&#x201A;o przystosowaÄ&#x2021; stare mechanizmy do nowych wymagaĹ&#x201E;, a czÄ&#x2122;sto opracowaÄ&#x2021; kolejne (choÄ&#x2021;by te zapewniajÄ&#x2026;ce determinizm przy dostÄ&#x2122;pie do  Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza). Klasyczne sieci polowe sÄ&#x2026;  systematycznie zastÄ&#x2122;powane przez rozwiÄ&#x2026;zania oparte na Ethernecie przemysĹ&#x201A;owym i trudno sobie wyobraziÄ&#x2021;, Ĺźeby ten trend miaĹ&#x201A; siÄ&#x2122; w najbliĹźszym czasie zmieniÄ&#x2021;. Na-

leĹźy jednak pamiÄ&#x2122;taÄ&#x2021;, Ĺźe poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie czujnikĂłw, napÄ&#x2122;dĂłw, elementĂłw rozproszonego systemu bezpieczeĹ&#x201E;stwa we wspĂłlnej sieci, dostÄ&#x2122;pnej w sieci rozlegĹ&#x201A;ej, jak Internet z kaĹźdego miejsca na Ziemi, poza uĹ&#x201A;atwieniem oznacza rĂłwnieĹź potencjalne zagroĹźenia. Na szczÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;cie z podobnymi zagroĹźeniami zmagajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; na co dzieĹ&#x201E; osoby odpowiedzialne za bezpieczeĹ&#x201E;stwo sieci LAN w kaĹźdej wiÄ&#x2122;kszej firmie, stÄ&#x2026;d nie sÄ&#x2026; one nowoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x201C; nowe sÄ&#x2026; jedynie rodzaje i skala szkĂłd, ktĂłre mogÄ&#x2026; zostaÄ&#x2021; wyrzÄ&#x2026;dzone. Aby poznaÄ&#x2021; zagroĹźenia, na ktĂłre naraĹźone sÄ&#x2026; wspĂłĹ&#x201A;czesne sieci przemysĹ&#x201A;owe, oparte na standardzie Ethernet, dobrze jest zrozumieÄ&#x2021; w jaki sposĂłb realizowane sÄ&#x2026; na jego bazie najpopularniejsze protokoĹ&#x201A;y.

IMPLEMENTACJE ETHERNETU PRZEMYSĹ OWEGO MĂłwiÄ&#x2026;c o implementacjach Ethernetu w  przemyĹ&#x203A;le warto przypomnieÄ&#x2021;, czym wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;ciwie jest Ethernet. W duĹźym skrĂłcie moĹźna okreĹ&#x203A;liÄ&#x2021; tak standard komunikacji w dwĂłch najniĹźszych warstwach modelu OSI (a dokĹ&#x201A;adniej w warstwie fizycznej i dolnej podwarstwie warstwy Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza danych). Opisuje on nie tylko cechy fizyczne poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia, takie jak specyfikacja przewodĂłw i sygnaĹ&#x201A;Ăłw ale rĂłwnieĹź sposĂłb organizacji danych (format ramek i protokoĹ&#x201A;y) oraz zasady dostÄ&#x2122;pu do  Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza. Wszystko to zostaĹ&#x201A;o sformalizowane przez grupy robocze IEEE (ang. Institute of Electrical and Electronics Engineers) w serii dokumentĂłw oznaczonych numerem 802.3, z ktĂłrymi to zgodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; cechuje kaĹźdÄ&#x2026; sieÄ&#x2021; bazujÄ&#x2026;cÄ&#x2026; na protokole Ethernet. W praktyce oznacza to okreAUTOMATYKA


TECHNIKA

Rys. 1. J!GP *". "0   

Ĺ&#x203A;lony sposĂłb realizacji warstwy fizycznej i podwarstwy MAC, warstwy Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza danych, kolejne poziomy modelu OSI nie sÄ&#x2026; juĹź w tym standardzie okreĹ&#x203A;lone. Wykorzystanie istniejÄ&#x2026;cych protokoĹ&#x201A;Ăłw determinuje jednak moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; integracji nowej sieci z istniejÄ&#x2026;cymi sieciami LAN, a co za tym idzie rĂłwnieĹź wykorzystanie istniejÄ&#x2026;cej infrastruktury. Z drugiej jednak strony warunek komunikacji z zachowaniem okreĹ&#x203A;lonych rygorĂłw czasowych, charakteryzujÄ&#x2026;cy sieci przemysĹ&#x201A;owe, najĹ&#x201A;atwiej zrealizowaÄ&#x2021; poprzez modyfikacje lub stworzenie nowych mechanizmĂłw. Przed takim wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie dylematem â&#x20AC;&#x201C; wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; czy zgodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; â&#x20AC;&#x201C; stanÄ&#x2122;li producenci aparatury przemysĹ&#x201A;owej i grupujÄ&#x2026;ce ich organizacje. JednÄ&#x2026; z tych organizacji byĹ&#x201A;a Modbus Organization, ktĂłra w  1999 r. opracowaĹ&#x201A;a specyfikacjÄ&#x2122; sieci Modbus TCP bazujÄ&#x2026;cÄ&#x2026;, w  warstwie aplikacji, na protokole Modbus. ZostaĹ&#x201A; on opracowany, jak juĹź wspomniano, przez

firmÄ&#x2122; Modicon (obecnie czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; koncernu Schneider Electric) i pozostaĹ&#x201A; tym samym wspĂłlnym elementem, Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czÄ&#x2026;cym wszystkie warianty tej sieci. Wersja TCP protokoĹ&#x201A;u Modbus, jak sama nazwa wskazuje, bazuje na niĹźszych warstwach niezmodyfikowanego stosu TCP/IP oraz Ethernecie zgodnym z IEEE 802.3 (rys. 2), co umoĹźliwia Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czenie uĹźywajÄ&#x2026;cych go urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; w klasycznych sieciach LAN bez dodatkowych elementĂłw infrastruktury. Ograniczenia tego rozwiÄ&#x2026;zania wynikajÄ&#x2026; w wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;ci z ograniczeĹ&#x201E; samego leciwego juĹź (opracowano go prawie cztery dekady temu) protokoĹ&#x201A;u Modbus. Jest to rozwiÄ&#x2026;zanie doĹ&#x203A;Ä&#x2021; proste i bazuje na architekturze master-slave z odpytywaniem, co ogranicza jego wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i generuje czÄ&#x2122;sto zbÄ&#x2122;dny ruch w sieci. Bazowanie na  niezmodyfikowanym stosie TCP/IP powoduje, Ĺźe wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; komunikacji zaleĹźy w duĹźym stopniu od zastosowanych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; sprzÄ&#x2122;towych i jakoĹ&#x203A;ci uĹźytej infrastruktury sie-

ciowej. Standard Modbus jest standardem otwartym, a nad jego rozwojem czuwa Modbus Organization. W 2001 r. do rodziny rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; sieciowych opartych na  protokole CIP (ang. Common Industrial Protocol), takich jak DeviceNet czy ControlNet doĹ&#x201A;Ä&#x2026;czyĹ&#x201A;o kolejne â&#x20AC;&#x201C; EtherNet/IP. W przypadku tej sieci, podobnie jak w przypadku Modbus TCP, mamy do czynienia z rozwiÄ&#x2026;zaniem opartym na  autorskich warstwach gĂłrnych (Sesji, Prezentacji i Aplikacji), wykorzystujÄ&#x2026;cych protokoĹ&#x201A;y TCP/IP, jako Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cznik z niezmodyfikowanymi warstwami: fizycznÄ&#x2026; i Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza danych (rys. 1). Co wiÄ&#x2122;cej, dane zwykĹ&#x201A;e i konfiguracyjne przesyĹ&#x201A;ane sÄ&#x2026; jako tzw. â&#x20AC;&#x17E;Explicit Messagesâ&#x20AC;? z wykorzystaniem protokoĹ&#x201A;u TCP, natomiast dane krytyczne czasowo jako â&#x20AC;&#x17E;Implicit Messagesâ&#x20AC;?, wykorzystujÄ&#x2026;c UDP. Daje to, podobnie jak w przypadku Modbus TCP, zgodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; ze  standardowÄ&#x2026; infrastrukturÄ&#x2026; sieciowÄ&#x2026;. Pod wzglÄ&#x2122;dem wydajnoĹ&#x203A;ci EtherNet/IP  nie ustÄ&#x2122;puje jednak

NAZWA

POCHODZENIE

ORGANIZACJA ZARZÄ&#x201E;DZAJÄ&#x201E;CA

POPRZEDNIK

PROTOKOĹ Y

CC-Link IE

Mitsubishi Electric (2007)

CC-Link Partner Association (CLPA) www.cc-link.org

CC-Link

SLMP CC-Link IE

EtherCAT

Beckhoff Automation (2003)

EtherCAT Technology Group (ETG) www.ethercat.org

CAN Sercos

CANopen, Sercos EtherCAT

EtherNet/IP

Allen-Bradley / Rockwell Automation (2001)

Open DeviceNet Vendors Association (ODVA) www.odva.org

DeviceNet ControlNet

CIP TCP/IP

Ethernet Powerlink

B&R (2001)

Ethernet Powerlink Standardization Group (EPSG) www.ethernet-powerlink.org

CAN

CANopen TCP/IP

Modbus TCP

Modicon / Schneider Electric (1999)

Modbus Organization www.modbus.org

Modbus RTU

Modbus TCP/IP

Profinet

Siemens (2004)

Profibus and Profinet International (PI) www.profibus.com

Profibus

TCP/IP (tryb standardowy) SRT/RT (tryb rzeczywisty) IRT (tryb rzeczywisty izochroniczny)

Sercos III

Sercos International (2005)

Sercos International (SI) www.sercos.com

Sercos I/II

Sercos III

Tabela 1. . ". "0 .

11/2016

25


TECHNIKA

Rys. 2. J!GP *". "0    L"3M

klasycznym sieciom przemysĹ&#x201A;owym, a wykorzystane mechanizmy, takie jak priorytetyzacja ruchu sieciowego i precyzyjna synchronizacja czasu (wykorzystuje on w tym celu protokĂłĹ&#x201A; CIP Sync, bÄ&#x2122;dÄ&#x2026;cy rozszerzeniem PTP) zapewniajÄ&#x2026; determinizm czasowy, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cy wykorzystanie go  do  tak wymagajÄ&#x2026;cych zadaĹ&#x201E;, jak sterowanie ruchem (protokĂłĹ&#x201A; CIP Motion) czy komunikacja pomiÄ&#x2122;dzy elementami bezpieczeĹ&#x201E;stwa (protokĂłĹ&#x201A; CIP Safety). PieczÄ&#x2122; nad rozwojem EtherNet/IP, jak i pozostaĹ&#x201A;ych sieci wykorzystujÄ&#x2026;cych protokĂłĹ&#x201A; CIP sprawuje organizacja ODVA (ang. Open DeviceNet Vendors Association). RĂłwnieĹź w 2001 r. firma B&R zaprezentowaĹ&#x201A;a swoje rozwiÄ&#x2026;zanie o nazwie Ethernet Powerlink. Bazuje on na niezmodyfikowanej warstwie fizycznej (rys. 2), a warstwa Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza danych jest rozszerzona o  mechanizm kontroli dostÄ&#x2122;pu do magistrali oparty na harmonogramie. Zapewnia on  w  danej chwili dostÄ&#x2122;p tylko jednego wÄ&#x2122;zĹ&#x201A;a, eli-

minujÄ&#x2026;c potencjalne kolizje, co z kolei umoĹźliwia zastosowanie koncentratorĂłw sieciowych zamiast przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw (takie rozwiÄ&#x2026;zanie eliminuje opóźnienia zwiÄ&#x2026;zane z przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;czaniem). W warstwie aplikacji Ethernet Powerlink bazuje natomiast na mechanizmach okreĹ&#x203A;lonych w specyfikacji CANopen (przez co okreĹ&#x203A;la siÄ&#x2122; ten standard jako CANopen over Ethernet), upraszczajÄ&#x2026;c tym samym wzajemnÄ&#x2026; komunikacjÄ&#x2122; miÄ&#x2122;dzy tymi rozwiÄ&#x2026;zaniami i ewentualnÄ&#x2026; migracjÄ&#x2122;. Ĺ Ä&#x2026;cznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; miÄ&#x2122;dzy warstwÄ&#x2026; aplikacji i warstwami niĹźszymi odbywa siÄ&#x2122; w sposĂłb bezpoĹ&#x203A;redni (obiekty PDO â&#x20AC;&#x201C; ang. Process Data Object i SDO â&#x20AC;&#x201C; ang. Service Data Object) lub z wykorzystaniem UDP i IP (obiekty SDO). Modyfikacje zastosowane w dolnych warstwach minimalizujÄ&#x2026; opóźnienia, optymalizujÄ&#x2026;c wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; sieci ale jednoczeĹ&#x203A;nie uniemoĹźliwiajÄ&#x2026; bezpoĹ&#x203A;rednie poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; Ethernet Powerlink z innymi urzÄ&#x2026;dzeniami (prowadziĹ&#x201A;oby to do kolizji). W standardzie

wyróşniono wiÄ&#x2122;c czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; sieci pracujÄ&#x2026;cÄ&#x2026; w reĹźimie czasu rzeczywistego (tzw. Real-Time Domains) oraz drugÄ&#x2026;, niespeĹ&#x201A;niajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; tych wymagaĹ&#x201E; (Non-Real-Time Domains). Ethernet Powerlink, podobnie jak poprzednicy, jest standardem otwartym, zarzÄ&#x2026;dzanym przez EPSG (ang. Ethernet Powerlink Standarization Group). EtherCAT, opracowany w  2003 r. przez firmÄ&#x2122; Beckhoff Automation, rĂłwnieĹź bazuje na niezmodyfikowanej warstwie fizycznej, wprowadzajÄ&#x2026;c w warstwie Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza mechanizm wysyĹ&#x201A;ania informacji do wielu wÄ&#x2122;zĹ&#x201A;Ăłw z uĹźyciem pojedynczej ramki. Jest wysyĹ&#x201A;ana przez urzÄ&#x2026;dzenie master i przetwarzana w locie przez wszystkie urzÄ&#x2026;dzenia slave, ktĂłrych dotyczy, co pozwala optymalnie wykorzystaÄ&#x2021; przepustowoĹ&#x203A;Ä&#x2021; sieci, zapewniajÄ&#x2026;c duĹźÄ&#x2026; wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021;. EtherCAT nie wykorzystuje stosu TCP/IP do komunikacji w  czasie rzeczywistym, a  dane sÄ&#x2026;  przesyĹ&#x201A;ane bezpoĹ&#x203A;rednio z warstwy aplikacji (rys. 1). MoĹźe on jed-

NASTÄ&#x2DC;PUJE PODZIAĹ OBSZARĂ&#x201C;W ZASTOSOWAĹ&#x192; DLA ETHERNETU I SIECI POLOWYCH BARTĹ OMIEJ BESZ, PRODUCT MANAGER RFID & FIELDBUS, TURCK SP. Z O.O. Sieci polowe od ponad 20 lat sÄ&#x2026; bazÄ&#x2026; rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; w automatyce przemysĹ&#x201A;owej. UrzÄ&#x2026;dzenia dla Profibus-DP, DeviceNet, CANopen czy Modbus-RTU stanowiÄ&#x2026; podstawÄ&#x2122; wielu wdroĹźeĹ&#x201E; i z powodzeniem zrealizowanych aplikacji. Nie ma zatem zagroĹźenia by sieci te z dnia na dzieĹ&#x201E; straciĹ&#x201A;y na znaczeniu. Trzeba jednak przyznaÄ&#x2021;, Ĺźe rozwĂłj tych standardĂłw nie jest juĹź tak dynamiczny. W ostatnich latach zauwaĹźalny jest wzrost znaczenia standardu Ethernet. Opracowane na jego bazie protokoĹ&#x201A;y takie jak Profinet-IO, Ethernet/IP, Modbus-TCP zdobywajÄ&#x2026; coraz wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; popularnoĹ&#x203A;Ä&#x2021;. Standard Ethernet dziÄ&#x2122;ki poprawie parametrĂłw oraz unifikacji topologii sieci staĹ&#x201A; siÄ&#x2122; coraz bardziej dominujÄ&#x2026;cÄ&#x2026; technologiÄ&#x2026;. Obecnie coraz trudniej znaleĹşÄ&#x2021; na

26

rynku urzÄ&#x2026;dzenia nieposiadajÄ&#x2026;ce funkcji wspierajÄ&#x2026;cych ten standard. UĹ&#x201A;atwia to scalanie systemĂłw pracujÄ&#x2026;cych w róşnych miejscach zakĹ&#x201A;adĂłw przemysĹ&#x201A;owych. Producenci widzÄ&#x2026; potencjaĹ&#x201A;, jaki drzemie w integracji urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; na bazie Ethernetu, dlatego obszar moĹźliwych zastosowaĹ&#x201E; rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; polowych przesuwa siÄ&#x2122; w kierunku aplikacji specjalistycznych, a Ethernet jawi siÄ&#x2122; jako podstawowy sposĂłb komunikacji w automatyce. Niemniej jednak nie upatrywaĹ&#x201A;bym dominacji tylko jednego z wymienionych standardĂłw. WrÄ&#x2122;cz przeciwnie, wydaje siÄ&#x2122; pewne, Ĺźe protokoĹ&#x201A;y na bazie Ethernetu oraz rozwiÄ&#x2026;zania polowe bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; ze sobÄ&#x2026; koegzystowaĹ&#x201A;y.

AUTOMATYKA


TECHNIKA nak koegzystowaÄ&#x2021; w obrÄ&#x2122;bie jednego przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznika sieciowego z innymi protokoĹ&#x201A;ami bazujÄ&#x2026;cymi na Ethernecie, w tym ze standardowymi sieciami wykorzystujÄ&#x2026;cymi TCP/IP. Wymagane jest jedynie wykorzystanie odrÄ&#x2122;bnych portĂłw. Warstwa aplikacji EtherCAT bazuje na profilach urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;, opisujÄ&#x2026;cych ich parametry i zachowanie, i umoĹźliwia wykorzystanie juĹź istniejÄ&#x2026;cych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; ze specyfikacji CANopen (zastÄ&#x2122;pu-

po sobie okna dla kaĹźdego rodzaju komunikacji. Najbardziej wymagajÄ&#x2026;ca transmisja w trybie izochronicznym, uzaleĹźniona jest od precyzyjnej synchronizacji urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; i opiera siÄ&#x2122; w duĹźej mierze na warstwach Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza danych i  fizycznych, z  pominiÄ&#x2122;ciem warstw wyĹźszych. W przypadku sieci Sercos III, czyli kolejnej generacji otwartego standardu, opracowanej przez Sercos Inter-

â&#x20AC;&#x201A;PODSTAWOWYM SPOSOBEM UNIKANIA POTENCJALNYCH PROBLEMĂ&#x201C;W JEST ZAPROJEKTOWANA W ODPOWIEDNI SPOSĂ&#x201C;B ARCHITEKTURA SIECI PRZEMYSĹ OWYCH. jÄ&#x2026;c CAN) czy teĹź profili serwonapÄ&#x2122;dĂłw z interfejsu Sercos. Obecnie rozwojem standardu zajmuje siÄ&#x2122; organizacja ETG (EtherCAT Technology Group). W 2004 r. ostateczny ksztaĹ&#x201A;t przyjÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;a kolejna implementacja Ethernetu przemysĹ&#x201A;owego znana jako Profinet. ZostaĹ&#x201A;a ona opracowana przez organizacjÄ&#x2122; Profibus International (przemianowanÄ&#x2026; w zwiÄ&#x2026;zku z tym na Profibus and Profinet International) i miaĹ&#x201A;a za zadanie zastÄ&#x2026;piÄ&#x2021; wysĹ&#x201A;uĹźonÄ&#x2026;, choÄ&#x2021; ciÄ&#x2026;gle bardzo popularnÄ&#x2026; i szeroko stosowanÄ&#x2026; w przemyĹ&#x203A;le sieÄ&#x2021;, Profibus. Podobnie, jak w rozwiÄ&#x2026;zaniach konkurencji, jej podstawÄ&#x2026; sÄ&#x2026; warstwy fizyczna i Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza danych opisane standardem IEEE 802.3 (rys. 2). Unikalnym podejĹ&#x203A;ciem, jest jednak zastosowanie, w zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od potrzeb, trzech trybĂłw transmisji: standardowego, rzeczywistego oraz rzeczywistego izochronicznego. Ten pierwszy bazuje na niezmodyfikowanym stosie TCP/IP i wykorzystywany jest do przesyĹ&#x201A;ania niewymagajÄ&#x2026;cych Ĺ&#x203A;cisĹ&#x201A;ego determinizmu danych z opóźnieniami rzÄ&#x2122;du 100 ms (moĹźe byÄ&#x2021; to wizualizacja, konfiguracja urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; czy diagnostyka), drugi dla danych czasu rzeczywistego z opóźnieniami okoĹ&#x201A;o 10  ms, a  trzeci dla komunikacji wymagajÄ&#x2026;cej opóźnieĹ&#x201E; poniĹźej 1 ms (precyzyjne sterowanie ruchem). WymagaĹ&#x201A;o to podziaĹ&#x201A;u czasu transmisji na cyklicznie wystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026;ce 11/2016

national w 2005 r., mamy do czynienia z przeniesieniem na Ethernet bardzo rygorystycznego interfejsu czasu rzeczywistego. UrzÄ&#x2026;dzenia mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; w nim poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone z uĹźyciem wbudowanych przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw, w topologii liniowej lub pierĹ&#x203A;cienia. Wymiana danych bazuje na  telegramach rozsyĹ&#x201A;anych przez urzÄ&#x2026;dzenie master do urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; typu slave (maksymalnie 511). Tak

zmodyfikowany standard Ethernet umoĹźliwia osiÄ&#x2026;gniecie czasĂłw cykli rzÄ&#x2122;du 30 mikrosekund na urzÄ&#x2026;dzenie, co pozwala na precyzyjne sterowanie ruchem. Najbardziej znanÄ&#x2026; japoĹ&#x201E;skÄ&#x2026; odpowiedziÄ&#x2026; na  przedstawione wyĹźej rozwiÄ&#x2026;zania staĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; sieÄ&#x2021; CC-Link IE, zaprezentowana przez CLPA (ang. CC-Link Partner Association) w 2007 r. Jak moĹźna siÄ&#x2122; domyĹ&#x203A;laÄ&#x2021;, jest ona nastÄ&#x2122;pcÄ&#x2026; sieci CC-Link opracowanej przez firmÄ&#x2122; Mitsubishi Electric, a nastÄ&#x2122;pnie udostÄ&#x2122;pnionej jako otwarty standard. Wersja Ethernet bazuje na  niezmodyfikowanych warstwach: fizycznej i Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza danych oraz zbiorze protokoĹ&#x201A;Ăłw warstw sieciowej i transportowej (CC-Link IE Controller, CC-Link IE Field i  CC-Link IE  Motion) poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czonych wspĂłlnym protokoĹ&#x201A;em warstwy aplikacji â&#x20AC;&#x201C; Seamless Message Protocol (rys. 1). SLMP, jako interfejs aplikacji jest stosowany rĂłwnieĹź w wariancie sieci CC-Link opartym na RS-485, co upraszcza ewentualnÄ&#x2026; integracjÄ&#x2122; tych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E;. ProtokoĹ&#x201A;y warstw sieciowej i  transportowej dopasowane sÄ&#x2026; do konkretnych zastosowaĹ&#x201E; i róşniÄ&#x2026; siÄ&#x2122; moĹźliwoĹ&#x203A;ciami konfiguracji sieci, wydajnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; i osiÄ&#x2026;ganÄ&#x2026; dokĹ&#x201A;adnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026;. Tak wiÄ&#x2122;c gĹ&#x201A;Ăłwne implementacje Ethernetu w przemyĹ&#x203A;le nie powstawaĹ&#x201A;y

Rys. 3. J " ".

27


TECHNIKA

STUXNET – GROŹNIEJSZY OD BOMB I RAKIET... Stuxnet jest o tyle ciekawym przypadkiem, że jest to pierwsza znana sytuacja, gdy złośliwe oprogramowanie w połączeniu z luką zero-day zostało wykorzystane do zainfekowania i modyfikacji programu sterowania instalacji przemysłowej – i to instalacji kompletnie odizolowanej od sieci Internet. Warto również wspomnieć, że z początku większość informacji na temat tego oprogramowania opierała się na niepotwierdzonych plotkach i domysłach różnego rodzaju specjalistów, ale w 2012 r. jego genezę potwierdzili współpracownicy prezydenta Obamy, ujawniając szczegóły i dane techniczne, znacząco zwiększając tym samym wiarygodność opisanych niżej wersji wydarzeń. Historia tego spowitego legendą oprogramowania rozpoczyna się w 2009 r., skąd pochodzą jego najstarsze znalezione kompilacje. W tym też roku miał rozpocząć infekowanie irańskich instalacji (m.in. tą najbardziej znaną w Natanz). Atak poprzedziła penetracja ich struktury za pomocą innego robaka. Co ciekawe, obiekty te nie miały połączenia z Internetem. Do infekcji wykorzystano najprawdopodobniej lekkomyślność pracowników, którzy przenieśli nieświadomie złośliwy kod z komputerów podłączonych do sieci. Na podstawie tak zgromadzonych informacji specjaliści z USA i Izraela opracowali schemat działania właściwego robaka, a nawet go wypróbowali, wykorzystując w tym celu bliźniacze urządzenia zarekwirowane w Libii w 2003 r. W efekcie Stuxnet, po znalezieniu się na zainfekowanym komputerze wyszukiwał danych konfiguracji programowo-sprzętowych (sterowanie wirówek bazowało na PLC serii S7-300/400, przemiennikach częstotliwości i systemie SCADA firmy Siemens). W przypadku stwierdzenia, że komputer jest podłączony do szukanego typu kontrolera, robak modyfikował oprogramowanie tego ostatniego. Prowadziło to do rozłożonych w czasie zmian prędkości wirówek, skutkując ich stopniowym uszkadzaniem. Stuxnet w czasie, kiedy zmieniał prędkość urządzeń, blokował alarmy i manipulował wyświetlanymi danymi. Oprogramowanie było też „złośliwe” do tego stopnia, że potrafiło „usypiać” na jakiś czas, przez co wydawało się, że problem został zażegnany. Te działania maskujące powodowały, że Irańczycy nie mogli prawidłowo określić przyczyny problemów i wymieniali urządzenia podejrzewane o awarie, generując w ten sposób dodatkowe koszty. Działalność Stuxneta została odkryta dopiero rok po infekcji przez białoruskich specjalistów z firmy zajmującej się bezpieczeństwem komputerowym. Jak się okazuje, był to dopiero początek trwającej do tej pory wojny cybernetycznej. Kolejne, coraz bardziej dopracowane i trudniejsze do wykrycia generacje złośliwego oprogramowania wycelowanego w militarne (i nie tylko) instalacje przemysłowe krążą po świecie. Co gorsza, pojawiają się informacje, że nad ewolucją niektórych z nich utracono już dawno kontrolę...

od zera, ale raczej bazowały na już istniejących i sprawdzonych protokołach komunikacyjnych. Różni producenci i zrzeszające ich organizacje, opracowali różne rozwiązania, pozwalające sprostać wymogom determinizmu i w różny sposób podeszli do zachowania kompatybilności z istniejącą infrastrukturą. Sposób, w jaki to osiągnęli, poza wpływem na wydajność i łatwość integracji, ma również wpływ na bezpieczeństwo.

NOWE MOŻLIWOŚCI I NOWE ZAGROŻENIA Sieci dedykowane dla systemów automatyki takie, jak Profibus, CAN czy DeviceNet charakteryzują się zastosowaniem specjalnie dla nich przygoto28

wanej infrastruktury i protokołów komunikacyjnych, co sprawia, że trudno sobie wyobrazić atak z ich użyciem, który nie byłby poprzedzony uzyskaniem fizycznego dostępu. Słabym ogniwem, w opartych na nich systemach sterowania mogą natomiast okazać się nieumiejętnie zabezpieczone terminale SCADA (ang. Supervisory Control And Data Acquisition). To właśnie one, w połączeniu z nieodpowiedzialną obsługą, mogą stać się jedynym i jednocześnie zgubnym w skutkach, połączeniem z  „szerokim światem”. Sytuacji nie poprawia fakt, że  część tych systemów pracuje na ogólnodostępnych (i co za tym idzie intensywnie analizowanych i to niekoniecznie przez ludzi o dobrych intencjach) syste-

mach operacyjnych. Ogólnoświatowa, niechlubna tendencja do pogarszania się jakości, nie omija również oprogramowania, co sprawia, że w systemach tych co rusz odkrywane są nowe luki. Oczywiście ich producenci starają się na bieżąco łatać wykryte dziury. Zdarza się jednak, że dowiadują się o nich dopiero od  pokrzywdzonych przez cyberprzestępców użytkowników. Te tzw. dziury typu zero-day, są prawdziwą zmorą w przypadku komputerów osobistych, a w przypadku systemów przemysłowych mogą być katastrofalne w skutkach. Wraz z otwarciem się sieci przemysłowych na Ethernet otwiera się także droga dla dalszej migracji tych zagrożeń. Zacieranie się podziału na część „biurową” i „polową” umożliwia obok ataku pośredniego, z wykorzystaniem systemów nadzorujących, także bezpośrednie przeniknięcie do infrastruktury komunikacyjnej systemu sterowania. Jednym z  głównych zagrożeń, zarówno w przypadku sieci izolowanych, jak i dostępnych z zewnątrz jest szeroko rozumiany nieautoryzowany dostęp. Oczywiście w przypadku, kiedy nie jest on możliwy z użyciem jakiegoś rodzaju łącza, a wymaga sforsowania materialnych zapór w celu wtargnięcia do obiektu, wzrasta prawdopodobieństwo jego wykrycia. Znacznie gorzej, jeśli włamywacz może wykorzystać połączenie sieciowe. Tego rodzaju ingerencje mogą być bardzo trudne do wykrycia, a tym bardziej ich źródło, które może znajdować się gdziekolwiek na świecie. Może ono wykorzystać uzyskany w ten sposób dostęp do dokonania natychmiastowych szkód w systemie lub też w sposób bardziej wyrafinowany, do instalacji złośliwego oprogramowania, odwlekając potencjalne szkody w czasie, ale też jeszcze bardziej utrudniając identyfikację źródła ataku. W zależności od charakteru obiektu, wykonanie zdalnie określonych komend, zmiana konfiguracji lub programu sterującego może prowadzić do  strat materialnych, zagrożenia zdrowia lub życia osób z obsługi czy wręcz do katastrofy ekologicznej. Dodatkowo mając dostęp do systemów diagnostycznych można zatuszować AUTOMATYKA


TECHNIKA szkodliwe dziaĹ&#x201A;ania (blokujÄ&#x2026;c komunikaty awarii bÄ&#x2026;dĹş zmieniajÄ&#x2026;c ich treĹ&#x203A;Ä&#x2021;) do czasu, aş bÄ&#x2122;dzie zbyt późno na jakÄ&#x2026;kolwiek reakcjÄ&#x2122;. W  przypadku strat materialnych, w najĹ&#x201A;agodniejszym wariancie mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; one spowodowane zatrzymaniem lub zmniejszeniem produkcji, zmarnowaniem surowcĂłw lub zniszczeniem produktĂłw. Znacznie gorzej, gdy poprzez zmianÄ&#x2122; parametrĂłw pracy lub wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie zabezpieczeĹ&#x201E; â&#x20AC;&#x17E;wĹ&#x201A;amywaczâ&#x20AC;? doprowadzi do zniszczenia urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; bÄ&#x2026;dĹş infrastruktury pomocniczej. MoĹźe to oznaczaÄ&#x2021; dĹ&#x201A;ugotrwaĹ&#x201A;Ä&#x2026; przerwÄ&#x2026; w funkcjonowaniu zakĹ&#x201A;adu. Jednym z gĹ&#x201A;oĹ&#x203A;niejszych znanych przypadkĂłw tego typu jest odkryty w 2010 r. robak Stuxnet, obwiniany o zniszczenia w  iraĹ&#x201E;skich zakĹ&#x201A;adach wzbogacania uranu i  opóźnienia samego programu atomowego (zobacz informacje w ramce). Ryzyko nieuprawnionej manipulacji dotyka rĂłwnieĹź wspĂłĹ&#x201A;czesnych systemĂłw bezpieczeĹ&#x201E;stwa, ktĂłre coraz czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej bazujÄ&#x2026; na elementach programowalnych, zastÄ&#x2122;pujÄ&#x2026;cych rozwiÄ&#x2026;zania sprzÄ&#x2122;towe, takich jak przekaĹşniki programowalne, czy teĹź sterowniki bezpieczeĹ&#x201E;stwa. Otwiera to  kolejnÄ&#x2026; furtkÄ&#x2122; osĂłbom, ktĂłre w jakiĹ&#x203A; sposĂłb zdobyĹ&#x201A;y dostÄ&#x2122;p do systemu sterowania. Co gorsza, w tym przypadku zamiast strat materialnych moĹźemy mieÄ&#x2021; do czynienia z realnym zagroĹźeniem zdrowia a nawet Ĺźycia obsĹ&#x201A;ugi. Wystarczy wyobraziÄ&#x2021; sobie ingerencjÄ&#x2122; polegajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; na zmianie sposobu dziaĹ&#x201A;ania systemu osĹ&#x201A;on czy zmianie prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci bezpiecznej. Najczarniejszy scenariusz zwiÄ&#x2026;zany z nieautoryzowanym dostÄ&#x2122;pem, rysuje siÄ&#x2122; w przypadku strategicznych instalacji, gdzie rozregulowanie systemu prowadzi do katastrofy, i nie musi to wcale byÄ&#x2021; elektrownia atomowa. W 2000 r. jeden z  australijskich pracownikĂłw po tym, jak odrzucono jego podanie o pracÄ&#x2122;, zakĹ&#x201A;ĂłcaĹ&#x201A; bezprzewodowe systemy sterowania oczyszczalni Ĺ&#x203A;ciekĂłw doprowadzajÄ&#x2026;c do uwolnienia przeszĹ&#x201A;o Ä&#x2021;wierÄ&#x2021; miliona galonĂłw (okoĹ&#x201A;o milion litrĂłw) Ĺ&#x203A;ciekĂłw do pobliskich rzek. Ten ostatni przykĹ&#x201A;ad obrazuje jeszcze inne zagroĹźenie, niekoniecznie zwiÄ&#x2026;zane z uzyskaniem dostÄ&#x2122;pu 11/2016

do systemu sterowania. Czasami wystarczy zakĹ&#x201A;Ăłcanie lub zablokowanie przepĹ&#x201A;ywu informacji czy to wywoĹ&#x201A;ane z  premedytacjÄ&#x2026;, czy teĹź przypadkowe. StosujÄ&#x2026;c terminologiÄ&#x2122; z  branĹźy IT mamy wtedy do czynienia z tzw. atakiem DoS (ang. Denial of Service). MoĹźe on spowodowaÄ&#x2021; kosztowne przestoje, czy teĹź wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia, a w przypadku Ĺşle zaprojektowanych instalacji nawet ich nieprawidĹ&#x201A;owÄ&#x2026; pracÄ&#x2122; (tak, jak w  tej australijskiej oczyszczalni). OczywiĹ&#x203A;cie jest to tym Ĺ&#x201A;atwiejsze, im bardziej podatne na zakĹ&#x201A;Ăłcanie jest medium transmisyjne â&#x20AC;&#x201C; stÄ&#x2026;d najbardziej zagroĹźone sÄ&#x2026; sieci radiowe, czy to oparte na  lokalnej sieci bezprzewodowej, czy teĹź na  komunikacji z  uĹźyciem sieci GSM. W tym drugim przypadku moĹźna sobie wyobraziÄ&#x2021; sytuacjÄ&#x2122;, gdy do zdalnego sterowania i diagnostyki wykorzystywane jest urzÄ&#x2026;dzenie komunikacyjne zaopatrzone w kartÄ&#x2122; SIM jednego z operatorĂłw, a ktoĹ&#x203A; czy to przez pomyĹ&#x201A;kÄ&#x2122;, czy teĹź zĹ&#x201A;oĹ&#x203A;liwie, znajÄ&#x2026;c przypisany do niej numer zaczyna pod ten numer dzwoniÄ&#x2021;.

JAK SIÄ&#x2DC; BRONIÄ&#x2020;? RozwĂłj sieci przemysĹ&#x201A;owych, a w szczegĂłlnoĹ&#x203A;ci powszechne wykorzystanie w nich Ethernetu, sprawia, Ĺźe sÄ&#x2026; one rĂłwnie podatne na ataki jak sieci biurowe. Na szczÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;cie wraz z zagroĹźeniami, importowano do przemysĹ&#x201A;u rĂłwnieĹź nowe Ĺ&#x203A;rodki techniczne i mechanizmy pozwalajÄ&#x2026;ce siÄ&#x2122; broniÄ&#x2021;. Podstawowym sposobem unikania potencjalnych problemĂłw, jest zaprojektowana w odpowiedni sposĂłb architektura sieci przemysĹ&#x201A;owych. Nie jest to jednak Ĺ&#x201A;atwe zadanie gdyĹź, podobnie, jak przy projektowaniu samego systemu sterowania, tak i tutaj wymagania dotyczÄ&#x2026;ce bezpieczeĹ&#x201E;stwa stojÄ&#x2026; czÄ&#x2122;sto w sprzecznoĹ&#x203A;ci z prostotÄ&#x2026; i wygodÄ&#x2026; obsĹ&#x201A;ugi (a czÄ&#x2122;sto takĹźe z wzglÄ&#x2122;dami ekonomicznymi). W  procesie projektowania architektury sieciowej, z punktu widzenia bezpieczeĹ&#x201E;stwa kluczowe sÄ&#x2026; dwa pojÄ&#x2122;cia â&#x20AC;&#x201C; segmentacja i separacja. Segmentacja oznacza podziaĹ&#x201A; sieci lokalnej na mniejsze czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci (segmenty) z uĹźyciem przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw, czy teĹź routerĂłw. Z  kolei separacja

Rys. 4. J  !".  & ".

29


TECHNIKA

WYBÓR SYSTEMU SIECIOWEGO ZALEŻY OD WIELU KRYTERIÓW TOMASZ PAWŁOWSKI, MENEDŻER DS. RYNKU ELEKTRONIKI, WEIDMÜLLER SP. Z O.O. Współczesna automatyka przemysłowa stawia coraz większe wymagania systemom sieciowym. Taki system powinien być niezawodny, prosty w obsłudze i konfiguracji oraz elastyczny, aby móc go dowolnie rozbudowywać. Szybkość transmisji danych i kompaktowa budowa to kolejne ważne cechy wpływające na decyzje klientów. Podczas eksploatacji system powinien umożliwiać szybką identyfikację awarii i wymianę uszkodzonych elementów, bez odłą-

to działanie mające na celu odizolowanie od siebie tych części. Można zauważyć, że separacja może wymagać wcześniejszej segmentacji. Postarajmy się zatem wyjaśnić dokładniej wpływ obydwu na bezpieczeństwo, a także przedstawić techniki, które mogą być pomocne przy ich praktycznej implementacji. Aby podzielić sieć na  segmenty należy przede wszystkim zgrupować urządzenia, które powinny się w nich znaleźć. Z  punktu widzenia bezpieczeństwa należy się zawsze kierować zasadą, że połączenia należy ograniczać tylko do tych niezbędnych. Jeśli zatem jakieś urządzenia nie muszą się komunikować ze sobą lub komunikacja ta ma mieć charakter ograniczony, to powinny się one znaleźć w osobnych segmentach. Należy również pamiętać, że segmentacja ma umożliwić łatwiejsze zarządzanie dostępem do systemu, dając swobodę różnicowania uprawnień dla osób i urządzeń, a w przypadku ataku powinna ograniczyć potencjalne straty. Oczywistym wydaje się zatem wydzielenie w pierwszej kolejności sieci systemu sterowania z sieci korporacyjnej (zakładowej). O ile w przypadku klasycznych sieci przemysłowych podział ten realizował się niejako samoczynnie za sprawą różnych typów komunikacji na poszczególnych poziomach funkcjonowania zakładu, o  tyle obecnie za sprawą unifikacji i szerokiego stosowania Ethernetu często nie jest to już takie proste. Może się nawet okazać, że  nie jest możliwe wyodrębnienie elementów systemu sterowania spośród innych urządzeń funkcjonujących na  terenie zakładu, szczególnie jeśli 30

czania całego systemu. Wszystkie te wymagania spełnia system u-remote firmy Weidmüller. Coraz częściej jest on wybierany w aplikacjach maszynowych, tam gdzie wysoka jakość idzie w parze z rozsądną ceną. Dla klientów ważne jest również wsparcie techniczne, jakie otrzymają od producenta, zarówno na etapie projektowania, jak też integracji z systemem nadrzędnym.

znajdują się one w różnych, mniej lub bardziej oddalonych lokalizacjach. Poza wydzieleniem sieci systemu sterowania z sieci korporacyjnej, często optymalne jest też podzielenie jej na mniejsze części powiązane z elementami procesu produkcji (zgodnie z zasadą ograniczania zbędnych połączeń). Takie rozwiązanie nie tylko zwiększa bezpieczeństwo, ale też redukuje (czasami znacznie) ruch sieciowy (np. poprzez zmniejszenie domen broadcastowych), podnosząc ogólną wydajność komunikacji. Także i w tym przypadku nie zawsze możliwe jest zgrupowanie urządzeń, które chcielibyśmy umieścić w jednym segmencie i połączenie ich do portów wspólnego przełącznika sieciowego. Na  obydwu etapach segmentacji sieci pomocne może okazać się rozwiązanie znane pod nazwą Wirtualnych Sieci Lokalnych (ang. VLAN – Virtual Local Area Networks) umożliwiające wydzielenie sieci logicznych bez konieczności ich fizycznego rozdzielania. Na  rys. 3  pokazano na  prostym przykładzie działanie tego mechanizmu. Mamy w  nim dwa zarządzalne przełączniki, umieszczone w  dwóch budynkach, do  których podłączone są zarówno urządzenia biurowe (stacje robocze i telefony IP), jak i elementy systemu sterowania (reprezentowane tutaj przez sterowniki PLC i terminal SCADA). Narzucona struktura fizyczna nie odpowiada założonemu przez nas podziałowi funkcjonalnemu. Chcielibyśmy, aby system sterowania, podobnie jak telefony IP znajdowały się w wydzielonych segmentach sieci. Można to osiągnąć poprzez odpowiednią konfigurację przełączników i utworzenie

trzech sieci wirtualnych (VLAN 1, 2 i 3). Taka struktura logiczna będzie odpowiadała fizycznemu połączeniu tych urządzeń do trzech różnych przełączników sieciowych. Po zakończeniu procesu segmentacji sieci należy wykonać analizę potencjalnych korzyści i zagrożeń wynikających z  komunikacji pomiędzy segmentami. Taka analiza może okazać się pomocna przy podejmowaniu decyzji dotyczących separacji segmentów, ewentualnie stopnia, w  jakim zostanie ograniczony ruch sieciowy pomiędzy nimi. Z  punktu widzenia bezpieczeństwa sieci przemysłowych najlepszym rozwiązaniem byłoby ich całkowite odizolowanie, i to najlepiej w sposób fizyczny, od reszty, „cywilnej” infrastruktury sieciowej. Oczywiście takie rozwiązania, z izolowaną siecią (najlepiej zamkniętą w  betonowym bunkrze) znane z filmów szpiegowskich dotyczą raczej obiektów wojskowych, bądź przemysłowych o  dużym znaczeniu strategicznym. W pozostałych przypadkach konieczne jest pozostawienie komunikacji pomiędzy częścią korporacyjną i  przemysłową sieci, choćby w  celu monitoringu i  zarządzania produkcją, a także utrzymania systemu sterowania w odpowiednim stanie technicznym. Ważne jest natomiast, żeby komunikację tą ograniczyć do niezbędnego minimum, czemu służą rozwiązania takie, jak zapory ogniowe (ang. firewall). Zapory ogniowe, jako kluczowy element bezpieczeństwa powstały w latach 80. i od tego czasu dość mocno ewoluowały, co było możliwe dzięki rozwojowi coraz wydajniejszych i bardziej dostępnych układów elektroniczAUTOMATYKA


TECHNIKA nych. Współcześnie stosowane można podzielić na trzy główne rodzaje, w zależności od metody działania i głębokości analizy ruchu sieciowego jaka jest w nich dokonywana. Najprostsza, ale jednocześnie najszybsza metoda filtracji oparta jest na analizie adresów i portów każdego pakietu, a następnie porównaniu ich z  listą reguł, celem podjęcia decyzji o  jego przepuszczeniu lub zablokowaniu. Bazuje ona w większości na trzech dolnych warstwach modelu ISO, wykorzystując warstwę transportową jedynie do identyfikacji numeru portu. Filtracja pakietów tego typu była podstawą działania pierwszej generacji zapór ogniowych (określanych z ang. jako Packet Filtering Firewall). Jej skuteczność jest jednak ograniczona, ponieważ każdy pakiet jest badany osobno, jedynie przy wykorzystaniu danych w nim zawartych, przez co nie ma możliwości określenia stanu połączeń i analizy kontekstowej. Tworzy to pole do potencjalnych nadużyć, ta-

kich jak np. „przemycanie” informacji w specjalnie w tym celu spreparowanych pakietach. Dużo skuteczniejszą metodą ochrony są zapory drugiej generacji, wyposażone w mechanizm inspekcji stanów (Stateful Inspection Firewall). Tego typu firewall wyposażony jest w  pamięć, w której przechowywane są dane o stanie wszystkich połączeń realizowanych za jego pośrednictwem. Dzięki temu może on powiązać pakiet z konkretnym połączeniem i na tej podstawie podejmować decyzję o jego losie. Początkowo wykorzystywano w tym celu informacje z warstwy aplikacji, co wiązało się z dużym zapotrzebowaniem na  moc obliczeniową, obecnie stan połączeń określany jest z użyciem filtra pakietów warstwy sieciowej. Najbardziej zaawansowanym ale jednocześnie wprowadzającym największe opóźnienia rozwiązaniem, jest analiza ruchu sieciowego na poziomie warstwy aplikacji. Wykorzystujące ją zapory nazywane są pośredni-

czącymi (Application Proxy Firewall). Praca w warstwie aplikacji umożliwia nie tylko określenie rodzaju ruchu sieciowego, ale też kontrolowanie przesyłanych danych stąd zapory tego typu stosowane są m.in. do ograniczenia dostępu do konkretnych treści. Zapory ogniowe są  powszechnie stosowane pomiędzy sieciami LAN a Internetem, zmniejszając znacząco podatność tych pierwszych na infekcje z zewnątrz. Dzięki nim i wykwalifikowanemu personelowi IT, sieci korporacyjne są najczęściej bardzo dobrze zabezpieczone przez atakami z  zewnątrz. Byłoby jednak szczytem nieodpowiedzialności opierać działanie sieci przemysłowej i jej bezpieczeństwo na zabezpieczeniach sieci korporacyjnej. Są to dwa różne środowiska, i tak jak sterowania systemem przemysłowym nie powierza się komputerom z supermarketu tylko dedykowanym sterownikom PLC/PAC, tak i zabezpieczenie sieci przemysłowej powinno być realizowane przez wydzieloną do tego

R E K L A M A

11/2016

31


TECHNIKA celu zaporę ogniową. Poza uniezależnieniem się od infrastruktury, nad którą nie mamy kontroli, pozwala to również zmniejszyć zagrożenie atakiem z wewnątrz (sieci korporacyjnej), którego nie można przecież wykluczyć.

raportów wysyłanych pocztą elektroniczną lub prezentowanych na stronie WWW). Serwer taki może znajdować się w sieci systemu sterowania, ale wymaga to skonfigurowania firewalla tak, aby dopuszczał połączenia z nim kompu-

 PODSTAWOWYM URZĄDZENIEM IZOLUJĄCYM PRZEMYSŁOWY UKŁAD STEROWANIA OD ZAGROŻEŃ Z WEWNĄTRZ I Z ZEWNĄTRZ SIECI KORPORACYJNEJ POWINIEN BYĆ DEDYKOWANY DO TEGO FIREWALL. Tak więc podstawowym urządzeniem izolującym przemysłowy układ sterowania od zagrożeń z  wewnątrz i z zewnątrz sieci korporacyjnej powinien być dedykowany do tego firewall. Zapora sieci korporacyjnej pełni wtedy rolę pierwszej linii oporu, tak jak to przedstawiono na rys. 4. Oczywiście firewall, nawet najlepszy jest bezużyteczny bez odpowiedniej konfiguracji. Konfiguracja większości zapór ogniowych jest pomyślana tak, żeby można było ją przeprowadzić w prosty sposób dla większości popularnych usług, może się jednak okazać nieco bardziej skomplikowana w przypadku protokołów przemysłowych. Tak, jak napisano na początku, najlepsza jest taka, która pozostawia tylko niezbędny ruch, eliminując każdy pozostały. Większość protokołów używanych swobodnie w sieci korporacyjnej okaże się przecież zbyteczne w sieci przemysłowej. Ta dobra praktyka, blokowania domyślnie całego ruchu i odblokowywania w kontrolowany sposób tylko tego, co konieczne nazywane jest polityką deny-all, permit-by-exception. Jak już wspomniano, najczęściej wymóg komunikacji pomiędzy sieciami przemysłowymi i  korporacyjnymi dotyczy aplikacji gromadzących i przetwarzających dane procesowe. Działają one na specjalnie przygotowanych w tym celu serwerach, które z jednej strony wymagają połączenia z  urządzeniami w sieci systemu sterowania (do zbierania danych), a z drugiej strony z innymi komputerami (celem udostępniania zebranych danych, np. w postaci 32

terów z sieci korporacyjnej, co stanowi potencjalną wyrwę w systemie bezpieczeństwa. Z kolei umieszczenie serwera w sieci korporacyjnej, wymaga udostępnienia mu połączenia poprzez firewall z wybranymi urządzeniami systemu sterowania, co jest równie niebezpieczne. Rozwiązaniem, umożliwiającym dostęp serwera gromadzącego dane do  systemu sterowania, a  jednocześnie zabezpieczającym sam system przed dostępem z sieci korporacyjnej, są tzw. Strefy Zdemilitaryzowane (ang. DMZ – Demilitarized Zone). Pełnią one rolę obszaru buforowego, pomiędzy sieciami chronionymi przez zaporę ogniową a sieciami zewnętrznymi. Mają one ograniczony dostęp do obydwu ale nie należą do żadnej z nich. Strefy zdemilitaryzowane wydziela się na jednym z interfejsów zapory ogniowej. Zastosowanie takiej konfiguracji przedstawiono na rys. 4. Serwer gromadzący dane ma ograniczony (np. do odczytywania określonego typu danych ze sterownika PLC/PAC) dostęp do sieci systemu sterowania i jednocześnie udostępnia te dane urządzeniom z sieci korporacyjnej. Nie jest natomiast możliwa bezpośrednia komunikacja między tymi dwoma rodzajami sieci. Poziom bezpieczeństwa można dodatkowo podwyższyć, zastępując pojedynczy firewall dwoma, z wydzieloną między nimi strefą DMZ. W takim wypadku zaleca się zastosowanie firewalli różnych typów, albo nawet różnych producentów, aby zmniejszyć zagrożenie spowodowane np. niezałataną dziurą w ich oprogramowaniu.

Poza gromadzeniem danych, wygodnym rozwiązaniem z punktu widzenia konserwacji i  utrzymania ruchu jest umożliwienie zdalnego dostępu do  systemu. Tutaj z  kolei można zapewnić bezpieczeństwo wykorzystując technikę znaną jako tunelowanie z  użyciem Wirtualnych Sieci Prywatnych (ang. VPN – Virtual Private Network) opisywaną wielokrotnie na  łamach miesięcznika „AUTOMATYKA (np. w artykule „Bazując na standardzie Ethernet – praktyczne aspekty projektowania sieci przemysłowych”, nr 11/2015). Oczywiście nie wszystkie aplikacje wymagają tak zaawansowanych środków bezpieczeństwa, jak już wspomniano podstawą jest analiza ryzyka, uwzględniająca potencjalne zagrożenia, prawdopodobieństwo ich wystąpienia i wywołane w efekcie straty ekonomiczne, ryzyko utraty zdrowia czy życia, obsługi czy szkody w środowisku naturalnym.

PODSUMOWANIE Nowe zagrożenia są wyzwaniem nie tylko dla producentów urządzeń przemysłowych i  twórców standardów Ethernetu przemysłowego ale przede wszystkim dla inżynierów projektujących współczesne układy sterowania, którzy wkraczają coraz śmielej w obszar zastrzeżony do tej pory tylko dla specjalistów z działów IT. Koniecznością staje się zatem szkolenie wykwalifikowanej kadry potrafiącej połączyć wiedzę i doświadczenie z dziedziny automatyki przemysłowej z nowoczesnymi rozwiązaniami z zakresu technologii informacyjnych. Na szczęście wraz z ewolucją sieci przemysłowych rośnie świadomość zagrożeń płynących z cyberprzestrzeni, o czym świadczą coraz powszechniej dostępne urządzenia pomagające budować infrastrukturę sieciową z zastosowaniem najnowocześniejszych osiągnięć z  zakresu bezpieczeństwa. Należy pamiętać, że zapewnienie bezpieczeństwa sieci przemysłowej jest procesem ciągłym, ponieważ ciągle pojawiają się nowe zagrożenia. Marcin Zawisza '$ #$I-

AUTOMATYKA


TECHNIKA

PEĹ NA

KONTROLA Wszyscy widzimy, jak ogromny    S" 0H tomatyka, informatyka i robotyka T 6  *" 00H E 0*"03 U0E"0 E H" ".  0H " "06 33 E   &"0     E". " ".3  "  0 "0 0   SG"6 0 0 P .3

/3 -*

C

odziennoĹ&#x203A;Ä&#x2021; w dziaĹ&#x201A;ach utrzymania ruchu to nie tylko nadzĂłr nad prawidĹ&#x201A;owo przebiegajÄ&#x2026;cym procesem produkcji, ale rĂłwnieĹź borykanie siÄ&#x2122; z awariami, dĹ&#x201A;ugotrwaĹ&#x201A;ym poszukiwaniem przyczyn oraz problemami wynikajÄ&#x2026;cymi z  przestojĂłw. UnikniÄ&#x2122;cie wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;ci z tych trudnoĹ&#x203A;ci byĹ&#x201A;oby moĹźliwe, gdyby dane z aplikacji przekazywane byĹ&#x201A;y operatorowi w czasie rzeczywistym. Obecnie jest to juĹź moĹźliwe â&#x20AC;&#x201C; wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie dziÄ&#x2122;ki zastosowaniu sieci Ethernet, w ktĂłrej szybkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; transmisji

11/2016

danych jest znacznie wyĹźsza niĹź uzyskiwana przez standardowe sieci przemysĹ&#x201A;owe. Opracowane dla tej sieci czujniki muszÄ&#x2026; byÄ&#x2021; bardziej skuteczne w procesie komunikacji i automatycznej kontroli. Firma KĂźbler wyszĹ&#x201A;a naprzeciw oczekiwaniom rynku i stworzyĹ&#x201A;a liniÄ&#x2122; enkoderĂłw Sendix F5868 i  F5888. SygnaĹ&#x201A;y pomiarowe z tych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; sÄ&#x2026; transmitowane przez standardowÄ&#x2026; sieÄ&#x2021; Ethernet, zaĹ&#x203A; dokĹ&#x201A;adne czasy cyklĂłw umoĹźliwiajÄ&#x2026; uzyskanie informacji w  czasie rzeczywistym, co zwiÄ&#x2122;ksza wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; caĹ&#x201A;ego obiektu. Usprawniona za pomocÄ&#x2026; panelu operatorskiego diagnostyka pozwala wczeĹ&#x203A;nie wykrywaÄ&#x2021; stany krytyczne. Innym atutem sieci Ethernet jest krĂłtki czas uruchomienia â&#x20AC;&#x201C; dochodzi do niego bezpoĹ&#x203A;rednio po zaĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniu napiÄ&#x2122;cia zasilajÄ&#x2026;cego. Z kolei pojedyncze przerwanie przewodu transmisji nie powoduje zatrzymania caĹ&#x201A;ego obiektu. W przypadku takiej awarii DLR (ang. Device Level Ring) przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cza adresowanie uĹźytkownikĂłw z drugiego kierunku przesyĹ&#x201A;u, co zapewnia ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; informacji pozycji bez straty czasu. Ponadto do kontrolera zostaje natychmiast przekazana informacja o lokalizacji uszkodzenia, co umoĹźliwia szybkÄ&#x2026; wymianÄ&#x2122; lub naprawÄ&#x2122;. P R O M O C J A

SieÄ&#x2021; EtherNet/IP, dziÄ&#x2122;ki wszechstronnym moĹźliwoĹ&#x203A;ciom diagnostycznym oraz szybkiemu przepĹ&#x201A;ywowi informacji, staje siÄ&#x2122; znakomitym narzÄ&#x2122;dziem w rÄ&#x2122;kach administratora sieci, ktĂłry moĹźe sprawowaÄ&#x2021; peĹ&#x201A;nÄ&#x2026; kontrolÄ&#x2122; nad wszystkimi zachodzÄ&#x2026;cymi procesami. Dodatkowym atutem sieci Ethernet jest moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; Ĺ&#x201A;atwej i praktycznie nieograniczonej rozbudowy struktury urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. Co  istotne, Ethernet nie wymaga budowy struktury w postaci ringu lub gwiazdy. W przypadku korzystania z tej sieci tylko ludzka wyobraĹşnia i potrzeby fabryki tworzÄ&#x2026; schemat struktury urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;, a sĹ&#x201A;owo â&#x20AC;&#x17E;kontrolaâ&#x20AC;? nabiera nowego znaczenia. Zapraszamy do odwiedzenia profilu Kubler Poland na stronach Facebook i YouTube.

KUBLER Sp. z o. o. 3 %H*! 8856 :?9875 O 3 :5 >8 @@ @?4 9 &A*3 3*3

33


TECHNIKA

W OBLICZU CYBERATAKU  O! *"6  !   " ! 4?57 36 " G   !O "H"". "*     %3  S6 0  0 " ". 3 -"  "!   ! 6 0 6   0"  '6 S *P "0 K 0H"! "0 !"3 D  ". 0 )V " 1 =5>?6 0 G  ! "3 

Jacek Leszczuk

W

sieci lokalnego, zachodnio-ukraiĹ&#x201E;skiego dostawcy energii â&#x20AC;&#x201C; firmy Prykarpattyaoblenergo â&#x20AC;&#x201C; 23 grudnia 2015 r., okoĹ&#x201A;o godziny 13:00, wystÄ&#x2026;piĹ&#x201A;y przerwy w dostawach. Efektem byĹ&#x201A;o trwajÄ&#x2026;ce okoĹ&#x201A;o szeĹ&#x203A;ciu godzin odciÄ&#x2122;cie zasilania dla 80 000 odbiorcĂłw. JednoczeĹ&#x203A;nie, z powodu awarii technicznych, klientom nie udawaĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; zgĹ&#x201A;osiÄ&#x2021; zaistniaĹ&#x201A;ego problemu w call-center dystrybutora energii. Prawdopodobnie w tym samym czasie zostaĹ&#x201A;y zaatakowane inne regionalne spĂłĹ&#x201A;ki energetyczne na Ukrainie. Analiza uzyskanych informacji potwierdziĹ&#x201A;a, Ĺźe bezpoĹ&#x203A;redniÄ&#x2026; przyczynÄ&#x2026; przerw w dostawach prÄ&#x2026;du byĹ&#x201A;y zaawansowane cyberataki, przeprowadzone najprawdopodobniej przy silnym wsparciu finansowym. Ujawnione do tej pory dane wskazujÄ&#x2026; na to, Ĺźe napastnicy uĹźyli co najmniej jednego rodzaju zĹ&#x201A;oĹ&#x203A;liwego oprogramowania (malware â&#x20AC;&#x201C; z ang. malicious software) do uszkodzenia serwerĂłw sieci OT, tj. sieci sterowania przemysĹ&#x201A;owego i umoĹźliwili jego rozprzestrzenianie wewnÄ&#x2026;trz zaatakowanej sieci. Najbardziej prawdopodobne jest, Ĺźe

w celu uruchomienia ataku sprawcy poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czyli siÄ&#x2122; on-line z sieciÄ&#x2026; OT atakowanego przedsiÄ&#x2122;biorstwa. PozwoliĹ&#x201A;o im to wybraÄ&#x2021; dokĹ&#x201A;adny czas dla wykonania sekwencji dziaĹ&#x201A;aĹ&#x201E;, ktĂłre finalnie spowodowaĹ&#x201A;y przerwy w zasilaniu.

PENETRACJA SIECI Przeprowadzenie jednoczesnego ataku na kilka regionalnych energetycznych firm dystrybucyjnych byĹ&#x201A;o dokĹ&#x201A;adnie skoordynowane, aby zwiÄ&#x2122;kszyÄ&#x2021; prawdopodobieĹ&#x201E;stwo osiÄ&#x2026;gniÄ&#x2122;cia przez atakujÄ&#x2026;cych zamierzonego celu. Raporty w mediach wskazujÄ&#x2026; konkretnych dostawcĂłw energii, ktĂłrzy zostali zaatakowani, w tym Prykarpattyaoblenergo i Kyivoblenergo. DokĹ&#x201A;adne kalendarium ataku i sekwencja zdarzeĹ&#x201E; sÄ&#x2026; jednak nadal niejasne i wciÄ&#x2026;Ĺź analizowane. Firma Kyivoblenergo upubliczniĹ&#x201A;a klientom informacjÄ&#x2122;, wedĹ&#x201A;ug ktĂłrej w wyniku ataku doszĹ&#x201A;o do odĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia siedmiu podstacji 110 kV i 23 podstacji 35 kV, co wywoĹ&#x201A;aĹ&#x201A;o zanik zasilania, ktĂłry dotknÄ&#x2026;Ĺ&#x201A; 80 000 odbiorcĂłw energii. Wydaje siÄ&#x2122;, Ĺźe gĹ&#x201A;Ăłwny skĹ&#x201A;adnik malwareâ&#x20AC;&#x2122;u zostaĹ&#x201A; osadzony w oprogramowaniu urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; HMI stosowanych przez przedsiÄ&#x2122;biorstwa energetyczne. Gdy operatorzy aktualizowali ich oprogramowanie, zostaĹ&#x201A;y pobrane zainfekowane pliki, ktĂłre zawieraĹ&#x201A;y zĹ&#x201A;oĹ&#x203A;liwe oprogramowanie pochodzÄ&#x2026;ce od atakujÄ&#x2026;cego. Kiedy malware zostaĹ&#x201A; juĹź pobrany, napastnicy uzyskali trwaĹ&#x201A;y dostÄ&#x2122;p do sieci atakowanych przedsiÄ&#x2122;biorstw.

WEWNÄ&#x201E;TRZ SIECI OT Po infiltracji sieci za pomocÄ&#x2026; urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; HMI program atakujÄ&#x2026;cy zaczÄ&#x2026;Ĺ&#x201A; rozprzestrzeniaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; w sieci, a jego celem byĹ&#x201A;y serwery odpowiedzialne za kontrolÄ&#x2122; 34

P R O M O C J A

AUTOMATYKA


TECHNIKA

REALIZACJA ATAKU Przeprowadzone analizy i zebrane dowody wskazują, że podczas ataku napastnicy wykonywali działania bezpośrednio z zaatakowanej sieci, prawdopodobnie za pośrednictwem portu zdalnego dostępu. Wiadomo, że atakujący użyli zmodyfikowanej wersji oprogramowania zdalnego dostępu, które zostało zainstalowane wcześniej w sieci atakowanej firmy. Po dostaniu się do sieci mogli wysłać odpowiednie polecenia do stacyjnych urządzeń wykonawczych i – koordynując te działania – wywołać zamierzone skutki. Analiza ataku ujawnia, że awaria była wynikiem użycia złośliwego oprogramowania składającego się co najmniej z dwóch elementów. Pierwszy z nich – KillDisk – był prawdopodobnie użyty do usunięcia niektórych danych z serwerów. Ten program prawdopodobnie nie spowodował bezpośrednio odcięcia dopływu energii. Atakujący podczas działań brali pod uwagę czas, miejsce i oddziaływanie skutków awarii, co nie jest typowe dla użycia programu KillDisk. Najprawdopodobniej celem zastosowania KillDisk było usunięcie z serwerów potencjalnych danych dowodowych i opóźnienie przywracania usług przez usuwanie danych z serwerów SCADA po tym, gdy awaria została już spowodowana. Inny szkodliwy program, wykorzystany przez atakujących i związany z cyberatakami, to BlackEnergy. On z kolei został użyty, aby pobrać i aktywować oprogramowanie KillDisk. Możliwe, że program BlackEnergy również był wykorzystywa11/2016

ny do zbierania informacji podczas penetracji sieci lub do bezpośredniego wykonania ataku. Kolejnym oprogramowaniem, które zastosowali atakujący był SSH backdoor. Prawdopodobnie był on użyty do komunikacji między serwerami i urządzeniami wewnątrz sieci a serwerami atakujących w czasie, gdy były one podłączone do zaatakowanej sieci. W czasie trwania blackoutu, czyli „właściwej” fazy odcięcia energii, atakujący użyli polecenia „denial of view”, za pomocą którego odcięli dyspozytorów systemu od podglądu stanu urządzeń, co spowodowało przeciążenie call center w centrum obsługi klienta. Wskutek tego pracownicy call center nie mogli przyjmować zgłoszeń o przerwie w zasilaniu.

WNIOSKI Sprawa ukraińskiego blackoutu rzuca światło na kilka zagadnień dotyczących cyberataków na przemysłowe systemy SCADA. 1. Osiągnięcie tak znaczącego efektu ataku wymagało dobrej koordynacji. Aby spowodować odcięcie dostaw energii na tak dużą skalę, hakerzy musieli dostać się do kilku sieci, i to w różnych organizacjach. Ponadto musieli koordynować wydawanie poleceń do stacyjnych urządzeń wykonawczych. 2. Firmy najsłabiej chronione są najbardziej podatne na atak. Istnieje wiele sposobów, by wywołać przestój w dostawach energii. Zakładając, że celem atakujących było po prostu spowodowanie odczuwalnej na dużą skalę przerwy w dostawach energii na Ukrainie, to zgodnie z logiką powinni oni atakować cele najbardziej narażone i najsłabiej chronione. Faktycznie stwierdzono, że podobne złośliwe działania były prowadzone także wobec innych ukraińskich firm, jednak były one lepiej zabezpieczone i na czas udało im się zmniejszyć narażenie i nie dopuścić do ataku. 3. Można mówić o stosowaniu łańcuchów dostaw jako wektorów

R E K L A M A

urządzeń stacyjnych i raportujące ich stan. Umożliwiło to atakującym – aż do zakończenia tej fazy realizacji ataku – ukrycie dokładnego stanu sieci dystrybucyjnej oraz usunięcie danych, które mogłyby posłużyć jako dowody sądowe. Oba działania wydłużyły czas reakcji spółek dystrybucyjnych na cyberatak. Co więcej, skutki tych działań wciąż utrudniają badaczom dokładne odtworzenie przebiegu ataku.

35


TECHNIKA ataku. Wydaje siÄ&#x2122;, Ĺźe napastnicy manipulowali plikami urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; HMI i gdy operator urzÄ&#x2026;dzenia pobieraĹ&#x201A; plik aktualizacji oprogramowania urzÄ&#x2026;dzenia HMI ze strony internetowej dostawcy, mĂłgĹ&#x201A; pobraÄ&#x2021; plik zainfekowany szkodliwym oprogramowaniem. 4. Charakterystyczna jest prĂłba ukrywania uszkodzeĹ&#x201E;. Powody tego dziaĹ&#x201A;ania wpisujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; rĂłwnieĹź w przypadek ukraiĹ&#x201E;ski: wydĹ&#x201A;uĹźenie czasu osĹ&#x201A;abienia ochrony podmiotu atakowanego i komplikacja prac analityczno-badawczych po ataku. 5. Mamy do czynienia z wieloma anomaliami zachowania siÄ&#x2122; sieci. Jak podano, napastnicy wykazali zdolnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; do przemieszczania siÄ&#x2122; w sieci miÄ&#x2122;dzy podstacjami energetycznymi, wysyĹ&#x201A;ania polecenia do urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; stacyjnych, zmiany konfiguracji serwerĂłw i otwarcia kanaĹ&#x201A;u komunikacyjnego z zewnÄ&#x2026;trz sieci. Mechanizmy bezpieczeĹ&#x201E;stwa, takie jak zapory SCADA DPI lub systemy SCADA IDS, mogĹ&#x201A;yby wykryÄ&#x2021; niektĂłre z dziaĹ&#x201A;aĹ&#x201E; w tym Ĺ&#x201A;aĹ&#x201E;cuchu zdarzeĹ&#x201E;. 6. Zapobieganie cyberatakom na systemy SCADA jest naprawdÄ&#x2122; moĹźliwe. Gdy atakowane firmy dowiadywaĹ&#x201A;y siÄ&#x2026; o prowadzeniu wobec nich szkodliwych operacji, inicjowano wewnÄ&#x2122;trzne scenariusze dziaĹ&#x201A;aĹ&#x201E; osĹ&#x201A;abiajÄ&#x2026;cych atak. KoncentrowaĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; one gĹ&#x201A;Ăłwnie na przejĹ&#x203A;ciu do rÄ&#x2122;cznego sterowania w podstacjach. Krok ten okazaĹ&#x201A; siÄ&#x2122; skuteczny, ale niestety byĹ&#x201A; zbyt późno podejmowany â&#x20AC;&#x201C; dopiero po wykryciu ataku, gdy odciÄ&#x2122;cie dostaw energii miaĹ&#x201A;o juĹź miejsce. Gdyby atak zostaĹ&#x201A; wykryty w pierwszej fazie, daĹ&#x201A;oby to wiÄ&#x2122;ksze szanse na zapobieĹźenie przestojom. Wczesne rozpoznanie jest wiÄ&#x2122;c kluczem do caĹ&#x201A;kowitego udaremnienia atakĂłw cybernetycznych. AtakujÄ&#x2026;cy potrzebuje relatywnie duĹźo czasu do przygotowania i przeprowadzenia ataku, co stwarza znaczÄ&#x2026;ce i zauwaĹźalne zaburzenia zachowania siÄ&#x2122; sieci. UkraiĹ&#x201E;skiemu blackoutowi moĹźna byĹ&#x201A;o zapobiec, i to w wielu punktach 36

Ĺ&#x201A;aĹ&#x201E;cucha zdarzeĹ&#x201E; skĹ&#x201A;adajÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; na strukturÄ&#x2122; ataku (tzw. Kill-Chain). W fazie penetracji sieci skuteczna segregacja sieci OT pozwoliĹ&#x201A;aby na wykrycie podejmowanych prĂłb przenikania do sieci przez osoby atakujÄ&#x2026;ce. Ten rodzaj wewnÄ&#x2122;trznej segregacji sieci informatycznej przedsiÄ&#x2122;biorstwa byĹ&#x201A; juĹź wczeĹ&#x203A;niej (w sierpniu 2014 r.) sugerowany przez ICS-CERT. Wszystko, co byĹ&#x201A;o konieczne, to implementacja

) )V =5>?

firewalla rozdzielajÄ&#x2026;cego lokalizacje (stacje energetyczne). Radiflow Secure Gateway 3180 zostaĹ&#x201A; zaprojektowany wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie w tym celu. DziÄ&#x2122;ki duĹźym moĹźliwoĹ&#x203A;ciom VPN i uwierzytelnianiu, a takĹźe natywnemu Deep Packet Inspection (DPI) ten przemysĹ&#x201A;owy firewall jest najodpowiedniejszym Ĺ&#x203A;rodkiem skutecznej segregacji sieci. Ponadto jest zdolny do samodzielnego uczenia siÄ&#x2122; zasad DPI, co uĹ&#x201A;atwia wdroĹźenie wielu urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; Secure Gateway przy minimalnym nakĹ&#x201A;adzie pracy wĹ&#x201A;oĹźonej w konfiguracjÄ&#x2122;. Dowodzi to, Ĺźe podczas segregacji sieci taki firewall jest niezwykle waĹźnym Ĺ&#x203A;rodkiem, gdyĹź umoĹźliwia wykrywanie i zapobieganie kolejnym

fazom ataku. W przypadku blackoutu na Ukrainie, nawet bez takich urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;, ukraiĹ&#x201E;scy operatorzy nadal mieli moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wykrycia ataku. W obszarze ruchu poprzecznego Radiflow Industrial IDS zapewnia najwyĹźszy poziom ochrony. KorzystajÄ&#x2026;c z Network Visibility Package, ukraiĹ&#x201E;scy operatorzy sieci mogliby zobaczyÄ&#x2021;, Ĺźe hakerzy otworzyli poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia SSH miÄ&#x2122;dzy róşnymi stacjami w sieci. Ponadto moĹźliwe byĹ&#x201A;oby wykrycie kanaĹ&#x201A;u komunikacji z serwerami sterowania naleĹźÄ&#x2026;cymi do atakujÄ&#x2026;cych. Innym waĹźnym pakietem oprogramowania zawartym w IDS Radiflow jest pakiet Cyber Attack â&#x20AC;&#x201C; silnik wykorzystujÄ&#x2026;cy algorytm detekcji sygnatur malware, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cy wykrywanie znanego zĹ&#x201A;oĹ&#x203A;liwego oprogramowania komunikujÄ&#x2026;cego siÄ&#x2122; wewnÄ&#x2026;trz sieci. Wiadomo, Ĺźe na Ukrainie napastnicy wykorzystali malware BlackEnergy, jak rĂłwnieĹź znane warianty SSH backdoor. Oba malwareâ&#x20AC;&#x2122;y majÄ&#x2026; znane sygnatury i mogĹ&#x201A;y zostaÄ&#x2021; Ĺ&#x201A;atwo wykryte. W fazie ataku operatorzy sieci mogli dokĹ&#x201A;adnie widzieÄ&#x2021; polecenia wysyĹ&#x201A;ane przez atakujÄ&#x2026;cych. W nastÄ&#x2122;pstwie cyberataku na Ukrainie powstaĹ&#x201A; duĹźy problem z zebraniem dowodĂłw ze wzglÄ&#x2122;du na brak danych. KorzystajÄ&#x2026;c z Radiflow Industrial IDS, operatorzy mogli przeanalizowaÄ&#x2021; ruch, ktĂłry spowodowaĹ&#x201A; awariÄ&#x2122; i Ĺ&#x203A;ledziÄ&#x2021; wszystkie dziaĹ&#x201A;ania atakujÄ&#x2026;cych. StanowiĹ&#x201A;oby to doskonaĹ&#x201A;y materiaĹ&#x201A; kryminalistyczny, zaĹ&#x203A; etap Ĺ&#x201A;agodzenia skutkĂłw ataku byĹ&#x201A;by znacznie Ĺ&#x201A;atwiejszy i krĂłtszy. 

$  K )V

Jacek Leszczuk S #! $"."! $  3  33

      SYSTEMY TRANSMISJI DANYCH Sp. z o.o. %E*" 5:6 :49?87  3 B*E @T@6 889545 1" 3 =4 == 555 ?:6 & =4 == 555 ?@ 9 A3 33

AUTOMATYKA


TECHNIKA

PRZEMYSĹ OWE

SWITCHE ETHERNET OPTYMALNY DOBĂ&#x201C;R P .    0 00    0E0 " 03 ;EGP S  S"E E   * " *0  ".  3 U E 6 " E &0 H" 0H 0G "H" S"6  EGP  ". !H *3 0 E6 S S" H "  "H    ".6  S &"0G" H"3

C

zym kierowaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; przy budowie przemysĹ&#x201A;owej sieci Ethernet? Na poczÄ&#x2026;tku trzeba ustaliÄ&#x2021; oczywiste kwestie, np. liczbÄ&#x2122; potrzebnych portĂłw miedzianych i optycznych, sposĂłb montaĹźu switcha oraz przewidywanÄ&#x2026; temperaturÄ&#x2122; otoczenia. IstniejÄ&#x2026; jednak aspekty, ktĂłrych czÄ&#x2122;sto nie bierzemy pod uwagÄ&#x2122; na etapie projektowania sieci, a ktĂłre mogÄ&#x2026; zawaĹźyÄ&#x2021; nad funkcjonalnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; lub moĹźliwoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; rozbudowy sieci.

/3 $ 

MODUĹ OWOĹ&#x161;Ä&#x2020; I MOBILNOĹ&#x161;Ä&#x2020; Aby zapewniÄ&#x2021; sobie moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wprowadzania istotnych zmian w topologii sieci, dobrze jest zbudowaÄ&#x2021; jej szkielet na bazie przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw moduĹ&#x201A;owych lub przy uĹźyciu switchy z portami SFP. Switche moduĹ&#x201A;owe umoĹźliwiajÄ&#x2026; np. wymianÄ&#x2122; portĂłw miedzianych na optyczne bez koniecznoĹ&#x203A;ci wymiany caĹ&#x201A;ego switcha. JeĹ&#x203A;li switch ma duĹźo portĂłw SFP, pole manewru jest jeszcze wiÄ&#x2122;ksze, poniewaĹź w przypadku kaĹźdego portu indywidualnie decyduje11/2016

my, czy ma to byÄ&#x2021; port miedziany, czy optyczny. Ponadto kaĹźdy port moĹźe obsĹ&#x201A;ugiwaÄ&#x2021; inny typ Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;owodu. Zasilanie switcha wydaje siÄ&#x2122; prostÄ&#x2026; sprawÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x201C; zwykle wybierane jest napiÄ&#x2122;cie miÄ&#x2122;dzy 24 V DC a 48 V DC. JeĹ&#x203A;li jednak zdecydujemy siÄ&#x2122; na zastosowanie switcha POE, wtedy okazuje siÄ&#x2122;, Ĺźe wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw wymaga napiÄ&#x2122;cia zasilania 48 V DC. W przypadku aplikacji mobilnych, w ktĂłrych zwykle mamy do dyspozycji 12 V DC lub 24 V DC, wygodnie jest wybraÄ&#x2021; switch POE z wbudowanÄ&#x2026; przetwornicÄ&#x2026;, ktĂłry akceptuje napiÄ&#x2122;cie z przedziaĹ&#x201A;u 12â&#x20AC;&#x201C;48 V DC. Uchroni nas to przed zakupem dodatkowych przetwornic.

ZARZÄ&#x201E;DZALNE CZY NIEZARZÄ&#x201E;DZALNE? KolejnÄ&#x2026; bardzo waĹźnÄ&#x2026; kwestiÄ&#x2026; jest to, czy switche majÄ&#x2026; byÄ&#x2021; zarzÄ&#x2026;dzalne, czy nie. CzÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci uĹźytkownikĂłw zarzÄ&#x2026;dzalne switche kojarzÄ&#x2026; siÄ&#x2122; z bardzo rozbudowanymi funkcjonalnoĹ&#x203A;ciami, np. tworzeniem redundantnych poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeĹ&#x201E; Ring, IGMP, SNMP, RSTP itd. JeĹ&#x203A;li funkcje te nie sÄ&#x2026; niezbÄ&#x2122;dne w budowanej sieci, niektĂłrzy uĹźytkownicy wybierajÄ&#x2026; wersjÄ&#x2122; niezarzÄ&#x2026;dzalnÄ&#x2026;, aby oszczÄ&#x2122;dziÄ&#x2021; sobie potencjalnych problemĂłw z konfiguracjÄ&#x2026;. Tymczasem switche zarzÄ&#x2026;dzalne dajÄ&#x2026; moĹźliwoĹ&#x203A;ci, z ktĂłrych czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; uĹźytkownikĂłw nie zdaje sobie sprawy. W specyfikacji switchy wszyscy producenci uwypuklajÄ&#x2026; najbardziej zaawansowane funkcje, ale trzeba pamiÄ&#x2122;taÄ&#x2021;, Ĺźe wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; switchy zarzÄ&#x2026;dzalnych ma szereg mniej spektakularnych funkcji, ktĂłre mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; bardzo przydatne w aplikacji. PrzykĹ&#x201A;adowo, jeĹ&#x203A;li w jednej sieci przesyĹ&#x201A;ane sÄ&#x2026; dane o róşnym priorytecie, rozsÄ&#x2026;dnie jest skorzystaÄ&#x2021; z funkcji Quality of Service (QoS), ktĂłra pozwala na przypisanie odpowiedniego priorytetu krytycznym danym. P R O M O C J A

BEZPIECZEĹ&#x192;STWO IstotnÄ&#x2026; sprawÄ&#x2026; jest teĹź bezpieczeĹ&#x201E;stwo. JeĹ&#x203A;li przesyĹ&#x201A;ane informacje majÄ&#x2026; charakter poufny lub z innego powodu zachodzi koniecznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; ograniczenia dostÄ&#x2122;pu do sieci, switch zarzÄ&#x2026;dzalny pozwala na wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie nieuĹźywanych portĂłw i filtrowanie adresĂłw MAC na pozostaĹ&#x201A;ych. ZarzÄ&#x2026;dzalne switche umoĹźliwiajÄ&#x2026; monitorowanie stanu sieci i poszczegĂłlnych portĂłw, dziÄ&#x2122;ki czemu administrator moĹźe szybko reagowaÄ&#x2021; na ewentualne problemy. Bardzo przydatnÄ&#x2026; opcjÄ&#x2026; jest rĂłwnieĹź moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; tworzenia wirtualnych sieci VLAN, ktĂłre pozwalajÄ&#x2026; na logiczny podziaĹ&#x201A; sieci, bez ingerencji w fizycznÄ&#x2026; infrastrukturÄ&#x2122;. Konfiguracja zarzÄ&#x2026;dzalnych switchy nie powinna nastrÄ&#x2122;czaÄ&#x2021; trudnoĹ&#x203A;ci. WiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw ma bardzo intuicyjnÄ&#x2026; konsolÄ&#x2122; web, ktĂłra znacznie uĹ&#x201A;atwia konfiguracjÄ&#x2122; w maĹ&#x201A;ych sieciach. Zaawansowani uĹźytkownicy, szczegĂłlnie w przypadku sieci rozlegĹ&#x201A;ych, chÄ&#x2122;tnie korzystajÄ&#x2026; z wiersza poleceĹ&#x201E; CLI oraz SNMP. WaĹźnÄ&#x2026; kwestiÄ&#x2026; przy wyborze switchy przemysĹ&#x201A;owych jest rĂłwnieĹź prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; portĂłw przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznika. W aplikacjach, w ktĂłrych mamy do czynienia z duĹźÄ&#x2026; iloĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; danych np. przesyĹ&#x201A;aniem obrazĂłw, szkielet sieci powinien byÄ&#x2021; zbudowany na switchach Gigabit. UrzÄ&#x2026;dzenia generujÄ&#x2026;ce maĹ&#x201A;y ruch w sieci zadowolÄ&#x2026; siÄ&#x2122; portami Fast Ethernet. OkreĹ&#x203A;lenie â&#x20AC;&#x17E;switch przemysĹ&#x201A;owyâ&#x20AC;? jest bardzo pojemne. WspĂłlnym mianownikiem jest odpornoĹ&#x203A;Ä&#x2021; na trudne warunki zewnÄ&#x2122;trzne, natomiast funkcjonalnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw powinna byÄ&#x2021; dobierana w zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od aplikacji i rodzaju przesyĹ&#x201A;anych danych. ANTAIRA TECHNOLOGIES Sp. z o.o. 3 G @>6 ?4987: ; 3 44 >:4 >> >56 & 44 >:4 >> >4 9 &A3 33

37


TECHNIKA

BEZPROBLEMOWY

PRZESYĹ DANYCH ; ". ". S *P " EH GGP "    ".  ". ! S   K E*3 J".E" SG"H E" 0  0H ". O   "0 & "3 ; ". "0".  E  0 *" P  *H GP ".X J "H ". K (".  &  H   ". -9<<??3

J

ednym z gĹ&#x201A;Ăłwnych wymagaĹ&#x201E; stawianych sieciom przemysĹ&#x201A;owym jest niezawodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021;. PojÄ&#x2122;cie to jest szerokie, ale switche z rodziny EKI-7700 mogÄ&#x2026; sprostaÄ&#x2021; wszystkim wymogom. Wiele lat doĹ&#x203A;wiadczenia firmy Advantech oraz bliska wspĂłĹ&#x201A;praca z klientami zaowocowaĹ&#x201A;y maksymalnym udoskonaleniem jej produktĂłw. Firma zdecydowaĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; na  zaimplementowanie autorskiej funkcji X-Ring Pro/Elite, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cej budowÄ&#x2122; sieci redundantnych z czasem rekonfiguracji poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia poniĹźej 20 ms przy 250 jednostkach. To bardzo atrakcyjna alternatywa dla powszechnie znanych protokoĹ&#x201A;Ăłw STP/RSTP, ktĂłre rĂłwnieĹź sÄ&#x2026; oferowane we wspomnianej serii.

SZYBKOĹ&#x161;Ä&#x2020; TRANSMISJI  !  

38

W zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od modelu switcha klient ma  do  dyspozycji 8  lub 16  portĂłw RJ-45 w standardzie Gigabit lub Fast Ethernet. DostÄ&#x2122;pne sÄ&#x2026; rĂłwnieĹź modele, P R O M O C J A

w ktĂłrych wymienione porty sÄ&#x2026; wykonane w technologii PoE+, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cej transmisjÄ&#x2122; danych oraz zasilanie za pomocÄ&#x2026; zwykĹ&#x201A;ego kabla sieciowego. Ponadto urzÄ&#x2026;dzenia zostaĹ&#x201A;y wyposaĹźone w porty SFP do poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeĹ&#x201E; Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;owodowych, a moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; zaopatrzenia siÄ&#x2122; w róşnego rodzaju wkĹ&#x201A;adki zapewnia uĹźytkownikowi duĹźÄ&#x2026; swobodÄ&#x2122; w zakresie doboru zĹ&#x201A;Ä&#x2026;cz.

ZARZÄ&#x201E;DZANIE Bardzo czÄ&#x2122;sto o wyborze switcha, oprĂłcz ceny, decyduje Ĺ&#x201A;atwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; jego konfiguracji oraz intuicyjnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; obsĹ&#x201A;ugi. Z  tego wzglÄ&#x2122;du w  serii EKI-7700 zadbano o przejrzysty interfejs webowy, w ktĂłrym bardzo szybko odnajdzie siÄ&#x2122; nawet poczÄ&#x2026;tkujÄ&#x2026;cy uĹźytkownik. Zmiana ustawieĹ&#x201E; oraz aktualizacja oprogramowania jest moĹźliwa z poziomu przeglÄ&#x2026;darki. Co wiÄ&#x2122;cej, wykorzystujÄ&#x2026;c opcjÄ&#x2122; Dual Image, moĹźna tworzyÄ&#x2021; kopiÄ&#x2122; zapasowÄ&#x2026; konfiguraAUTOMATYKA


TECHNIKA

/3  

IXM â&#x20AC;&#x201C; UKĹ ON W STRONÄ&#x2DC; ADMINISTRATORĂ&#x201C;W

cji bezpoĹ&#x203A;rednio w pamiÄ&#x2122;ci switcha. OprĂłcz wczeĹ&#x203A;niej opisanego interfejsu webowego, bardzo przydatnÄ&#x2026; opcjÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x201C; szczegĂłlnie dla administratora i dziaĹ&#x201A;u IT â&#x20AC;&#x201C; jest moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wykorzystania rodziny protokoĹ&#x201A;Ăłw SNMP. Pozwala to na scentralizowane zarzÄ&#x2026;dzanie sieciÄ&#x2026;. Do  tego celu przeznaczone sÄ&#x2026; udostÄ&#x2122;pniane przez producenta biblioteki MIB (ang. Management Information Base), dziÄ&#x2122;ki ktĂłrym moĹźna mieÄ&#x2021; peĹ&#x201A;ny obraz nie tylko poszczegĂłlnych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;, ale takĹźe caĹ&#x201A;ej infrastruktury. Ponadto producent zaimplementowaĹ&#x201A; opcje tworzenia wydzielonych logicznie podsieci VLAN oraz monitorowania sieci za pomocÄ&#x2026; funkcji Port Mirroring. Nad bezpieczeĹ&#x201E;stwem danych czuwajÄ&#x2026; powszechnie znane protokoĹ&#x201A;y SSH2.0 oraz SSL, a pewnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dziaĹ&#x201A;ania zwiÄ&#x2122;kszajÄ&#x2026; algorytmy wykrywajÄ&#x2026;ce burze broadcastowe, czyli zapÄ&#x2122;tlanie pakietĂłw przesyĹ&#x201A;anych w sieci. 11/2016

Innym, autorskim rozwiÄ&#x2026;zaniem jest technologia IXM stworzona przez firmÄ&#x2122; Advantech do szybkiej i grupowej konfiguracji urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. UĹźytkownik nie jest juĹź zmuszony do logowania siÄ&#x2122; do switcha za kaĹźdym razem, gdy chce zmieniÄ&#x2021; jego podstawowe parametry, takie jak adres IP czy maska podsieci. Teraz, korzystajÄ&#x2026;c z przeglÄ&#x2026;darki internetowej lub protokoĹ&#x201A;Ăłw SNMP, moĹźe przeskanowaÄ&#x2021; sieÄ&#x2021; w poszukiwaniu innych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; z rodziny EKI-7700 lub EKI-5000 oraz grupowo nimi zarzÄ&#x2026;dzaÄ&#x2021; lub zmieniaÄ&#x2021; konfiguracjÄ&#x2122;. Seria ProView to seria niezarzÄ&#x2026;dzalnych switchy usprawniajÄ&#x2026;cych diagnostykÄ&#x2122; oraz protokoĹ&#x201A;y SNMP, stanowiÄ&#x2026;ca doskonaĹ&#x201A;e uzupeĹ&#x201A;nienie prezentowanych w artykule przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw zarzÄ&#x2026;dzalnych. Technologia IXM umoĹźliwia synchronizacjÄ&#x2122; firmaweâ&#x20AC;&#x2122;u miÄ&#x2122;dzy urzÄ&#x2026;dzeniami, co oznacza, Ĺźe po zaktualizowaniu jednego ze switchy wystarczy wcisnÄ&#x2026;Ä&#x2021; przycisk i pozostaĹ&#x201A;e urzÄ&#x2026;dzenia uaktualniÄ&#x2026; siÄ&#x2122; automatycznie.

WYKONANIE Stosowanie nowoczesnych technologii produkcji zaowocowaĹ&#x201A;o bardzo wysokÄ&#x2026; bezawaryjnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. W przypadku switchy z rodziny EKI-7700 starannie zmontowane podzespoĹ&#x201A;y zostaĹ&#x201A;y zamkniÄ&#x2122;te w solidnej aluminiowej obudowie o stopniu ochrony IP30. Producent zostawia instalatorowi dowolnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; w zakresie sposobu montaĹźu urzÄ&#x2026;dzenia â&#x20AC;&#x201C; moĹźe byÄ&#x2021; realizowany na standardowej szynie DIN lub po prostu naĹ&#x203A;ciennie. W zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od potrzeb klienta kaĹźdy

z modeli zostaĹ&#x201A; przygotowany w  dwĂłch wersjach, róşniÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; zakresem temperatury pracy. Standardowo jest to przedziaĹ&#x201A; od â&#x20AC;&#x201C;10 °C do +60 °C, lecz jeĹ&#x203A;li wymagania stawiane produktowi sÄ&#x2026;  bardziej rygorystyczne, dostÄ&#x2122;pna jest takĹźe seria rozszerzona, gwarantujÄ&#x2026;ca bezawaryjnÄ&#x2026; pracÄ&#x2122; w temperaturze od â&#x20AC;&#x201C;40 °C do +75 °C. CaĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci dopeĹ&#x201A;nia redundantne zasilanie w zakresie 12â&#x20AC;&#x201C;48 V DC.

DLACZEGO EKI-7700? Seria EKI-7700 to dowĂłd na  nowe i  Ĺ&#x203A;wieĹźe podejĹ&#x203A;cie producenta do tworzenia switchy zarzÄ&#x2026;dzalnych. Lata doĹ&#x203A;wiadczeĹ&#x201E; pozwoliĹ&#x201A;y na  wyeliminowanie wszystkich moĹźliwych niedociÄ&#x2026;gniÄ&#x2122;Ä&#x2021;, a uwagi klientĂłw zaprocentowaĹ&#x201A;y dostosowaniem moĹźliwoĹ&#x203A;ci do ich potrzeb, czego owocem jest implementacja technologii X-Ring Pro lub IXM. Przejrzysty interfejs zostaĹ&#x201A; stworzony z  myĹ&#x203A;lÄ&#x2026; o  wygodzie uĹźytkowania. W przypadku pytaĹ&#x201E; lub wÄ&#x2026;tpliwoĹ&#x203A;ci pomocÄ&#x2026; sĹ&#x201A;uĹźÄ&#x2026; pracownicy rozbudowanego i doĹ&#x203A;wiadczonego dziaĹ&#x201A;u wsparcia technicznego. Na rynku rodzina zaawansowanych technologicznie przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw przemysĹ&#x201A;owych wyróşnia siÄ&#x2122; atrakcyjnÄ&#x2026; cenÄ&#x2026;.  !  

 "    #$  $$ 3 U"" <: ?79?<7 ;9; 3 44 <<= <@ =<6 & 44 <<= <@ =: 9 A3"3 33"3

39


TECHNIKA

KONFIGURACJA SIECI ETHERNET PAKIET MOXA MXSTUDIO $ *P * *" H "H SH   ". HO * ! 0H"! &E3 #    " "    * ".   &3 !  U# K # S *   K! HO 0H"".  U# L  K #M6  S  ".   "3 Kryspin Wach

P

akiet MxStudio zĹ&#x201A;oĹźony z kilku programĂłw umoĹźliwia sprawnÄ&#x2026; konfiguracjÄ&#x2122; i wizualizacjÄ&#x2122; urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; ethernetowych, tworzÄ&#x2026;cych sieÄ&#x2021;. Pozwala to skrĂłciÄ&#x2021; czas przygotowania urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; do  pracy, konfiguracjÄ&#x2122; poszczegĂłlnych parametrĂłw lub tworzenia topologii i sczytywanie komunikatĂłw pochodzÄ&#x2026;cych od  poszczegĂłlnych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. DziÄ&#x2122;ki wizualizacji topologii sieci moĹźliwe jest szybkie znalezienie ewentualnego problemu i jego rozwiÄ&#x2026;zanie. Pakiet MxStudio skĹ&#x201A;ada siÄ&#x2122; z trzech gĹ&#x201A;Ăłwnych aplikacji: MxConfig, N-Snap i MxView. Wszystkie trzy sÄ&#x2026; darmowe. MxConfig oraz N-Snap nie majÄ&#x2026; Ĺźadnych ograniczeĹ&#x201E;, natomiast oprogramowanie MxView w  wersji bezpĹ&#x201A;at-

40

nej zostaĹ&#x201A;o ograniczone do obsĹ&#x201A;ugi 20 wÄ&#x2122;zĹ&#x201A;Ăłw w sieci.

MxCONFIG MxConfig jest aplikacjÄ&#x2026; umoĹźliwiajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; wyszukiwanie urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; sieciowych oraz ich podstawowÄ&#x2026; konfiguracjÄ&#x2122;. DziÄ&#x2122;ki funkcji konfiguracji grupowej moĹźliwe jest np. nadawanie róşnych adresĂłw IP wszystkim urzÄ&#x2026;dzeniom sieciowym. Zamiast konfigurowaÄ&#x2021; kaĹźde urzÄ&#x2026;dzenie osobno moĹźna skonfigurowaÄ&#x2021; jednoczeĹ&#x203A;nie wszystkie switche i  nadaÄ&#x2021; im indywidualne adresy IP. WyobraĹşmy sobie sytuacjÄ&#x2122;, w ktĂłrej konieczne jest skonfigurowanie 100 switchy (nadanie im róşnych adresĂłw IP i ustawienie ich do  pracy w  topologii redundantnego pierĹ&#x203A;cienia). Zamiast Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021; siÄ&#x2122; z kaĹźdym P R O M O C J A

urzÄ&#x2026;dzeniem osobno (poprzez poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie konsolowe bÄ&#x2026;dĹş przeglÄ&#x2026;darkÄ&#x2122; www) moĹźna wykorzystaÄ&#x2021; funkcjÄ&#x2122; konfiguracji grupowej programu MxConfig dla wszystkich urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; jednoczeĹ&#x203A;nie. Tym sposobem kaĹźdy switch otrzyma wĹ&#x201A;asny (indywidualny) adres IP, a odpowiednie porty na urzÄ&#x2026;dzeniach bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; skonfigurowane do pracy w topologii pierĹ&#x203A;cienia (Turbo Ring). CaĹ&#x201A;a operacja zajmie najwyĹźej kilkanaĹ&#x203A;cie minut. Oznacza to znaczne przyspieszenie i  uproszczenie procesu konfiguracji. W taki sposĂłb bardzo Ĺ&#x201A;atwo przejĹ&#x203A;Ä&#x2021; przez proces przygotowania do uruchomienia sieci ethernetowej.

N-SNAP N-Snap to aplikacja umoĹźliwiajÄ&#x2026;ca zarzÄ&#x2026;dzanie poszczegĂłlnymi konfiguracjaAUTOMATYKA


TECHNIKA mi róşnych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; tworzÄ&#x2026;cych sieÄ&#x2021;. DziÄ&#x2122;ki niej moĹźliwe jest sprawdzenie, jakie zmiany zaszĹ&#x201A;y w konfiguracji sieci od wykonania ostatniego obrazu (tzw. snapshot). DziÄ&#x2122;ki temu moĹźna Ĺ&#x201A;atwo wrĂłciÄ&#x2021; do poprzedniej (lub dowolnej innej) konfiguracji i wycofaÄ&#x2021; wprowadzone zmiany. MoĹźliwe jest rĂłwnieĹź porĂłwnanie wszystkich parametrĂłw konfiguracyjnych (np. VLAN-Ăłw przypisanych do poszczegĂłlnych portĂłw). Program wskaĹźe rĂłwnieĹź, jakie zmiany zaszĹ&#x201A;y w tzw. tabelach przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;czajÄ&#x2026;cych (forwarding table), co znacznie uĹ&#x201A;atwia diagnozowanie problemĂłw wystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026;cych w ruchu sieciowym.

/3  

MxVIEW OstatniÄ&#x2026; i jednoczeĹ&#x203A;nie najwiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; aplikacjÄ&#x2026; jest MxView â&#x20AC;&#x201C; narzÄ&#x2122;dzie do zarzÄ&#x2026;dzania i wizualizacji sieci (Network Management Software). Oprogramowanie moĹźe byÄ&#x2021; uĹźywane nie tylko z  produktami firmy Moxa, ale kaĹźdym urzÄ&#x2026;dzeniem obsĹ&#x201A;ugujÄ&#x2026;cym otwarty protokĂłĹ&#x201A; SNMP. Jest to aplika-

11/2016

J   "0 # K! S0H"0 33  K!"0   H". .". 0"G L3 K!"0 !M

cja typu klient-serwer, tak wiÄ&#x2122;c moĹźe z niej korzystaÄ&#x2021; wielu uĹźytkownikĂłw jednoczeĹ&#x203A;nie. DziÄ&#x2122;ki róşnym poziomom dostÄ&#x2122;pu moĹźliwe jest np. zakĹ&#x201A;adanie kont uĹźytkownikom, ktĂłrzy bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; mieli dostÄ&#x2122;p jedynie do  podglÄ&#x2026;du i  odczytu komunikatĂłw. Nie bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; mogli zmieniaÄ&#x2021; Ĺźadnych parametrĂłw, ale bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; mogli odczytywaÄ&#x2021; i filtrowaÄ&#x2021; wszystkie ko-

munikaty. Wizualizacja topologii sieci rĂłwnieĹź bÄ&#x2122;dzie widoczna, ale nie bÄ&#x2122;dzie moĹźna wprowadzaÄ&#x2021; w niej zmian. Z kolei konto administratora zapewnia nieograniczony dostÄ&#x2122;p tak do podglÄ&#x2026;du, jak i do modyfikacji wszystkich parametrĂłw. Poza zwizualizowaniem caĹ&#x201A;ej sieci, MxView umoĹźliwia teĹź podglÄ&#x2026;d wszystkich komunikatĂłw napĹ&#x201A;ywajÄ&#x2026;cych

41


TECHNIKA

J  !!  #+3 ;  "0 N P E "0  "!". H"". LH"   "  "M

J   ! U9 T !H K!"0 H L *"0  0 O "G0M

%E K!"0 !0 S 0 33  "H!    G"6  0H  EP E    0". HO .".

z poszczegĂłlnych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. Wykorzystywany jest w tym celu protokĂłĹ&#x201A; SNMP (tzw. trapy) i standard Syslog. Co istotne, aplikacja ma  wĹ&#x201A;asny wbudowany serwer Syslog i moĹźe obsĹ&#x201A;ugiwaÄ&#x2021; wszystkie urzÄ&#x2026;dzenia kompatybilne z tym standardem. W programie moĹźna wykorzystaÄ&#x2021; zaawansowane filtrowanie komunikatĂłw wedĹ&#x201A;ug czasu, waĹźnoĹ&#x203A;ci komunikatu czy adresu IP, z ktĂłrego napĹ&#x201A;ynÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;a informacja. Wszelkie zmiany w topologii sieci (np. wypiÄ&#x2122;cie jednego urzÄ&#x2026;dzenia) sÄ&#x2026; natychmiast rejestrowane oraz zwizualizowane. Bardzo Ĺ&#x201A;atwo wiÄ&#x2122;c zdiagnozowaÄ&#x2021; awariÄ&#x2122;, a tym samym okreĹ&#x203A;liÄ&#x2021; przyczynÄ&#x2122; jej wystÄ&#x2026;pienia. Dla danego Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza moĹźna np. ustawiÄ&#x2021; prĂłg, po przekroczeniu ktĂłrego zostanie wysĹ&#x201A;any alarm (np. gdy przepustowoĹ&#x203A;Ä&#x2021; Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cza bÄ&#x2122;dzie wykorzystana w wiÄ&#x2122;cej niĹź 80%). Program automatycznie wylicza czas przestojĂłw urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; (gdy dane urzÄ&#x2026;dzenie przestaĹ&#x201A;o byÄ&#x2021; widoczne w sieci) i na tej podstawie przygotowuje raporty dostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;ci (bezawaryjnoĹ&#x203A;ci). Dodatkowo aplikacja jest zgodna ze standardem OPC 2.0, co umoĹźliwia generowanie tagĂłw dla systemĂłw SCADA/HMI. Kryspin Wach

ELMARK AUTOMATYKA Sp. z o.o.

#+ T !H   !  L" 0 G" H"M  !H  0H"".  "!". HO L "EGP M

42

3 U"" <: ?79?<7 ;9; 3 44 <<= <@ =<6 & 44 <<= <@ =: 9 A3"3 33"3

AUTOMATYKA


TECHNIKA

ETHERCAT P

â&#x20AC;&#x201C; SZYBKA KOMUNIKACJA

/3 ".&& 

I ZASILANIE W JEDNYM KABLU ;0H" . $ 6 K ".&&  SG" ".! . $6 "H"0 E SH G"H  G  " G"3 H" *0 "0   48 +6  "0  S E"6 " " H"  "3 %E  S 0 E "0 ""0 D0  L!3 6  * M6  0  "H 0! * H" H ! 0 H6 "0H"  "0 48 +6  O"H"  E". ". E" :?? +3

11/2016

E

therCAT P to technologia, w ktĂłrej napiÄ&#x2122;cie staĹ&#x201A;e 24 V jest przesyĹ&#x201A;ane za pomocÄ&#x2026; standardowego przewodu ethernetowego do urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; podrzÄ&#x2122;dnych EtherCAT P oraz czujnikĂłw i wszelkiego rodzaju aktuatorĂłw. Dwie pary ĹźyĹ&#x201A; umoĹźliwiajÄ&#x2026; realizacjÄ&#x2122; dwĂłch odizolowanych elektrycznie obwodĂłw zasilajÄ&#x2026;cych. Linia US, wraz z masÄ&#x2026; GNDS, sĹ&#x201A;uĹźÄ&#x2026; do zasilania elementĂłw sieciowych i czujnikĂłw, a linia UP z masÄ&#x2026; GNDP pozwalajÄ&#x2026; niezaleĹźnie zasilaÄ&#x2021; elementy wykonawcze, dostarczajÄ&#x2026;c prÄ&#x2026;d o natÄ&#x2122;Ĺźeniu do 3 A. DziÄ&#x2122;ki temu, Ĺźe prÄ&#x2026;dy zasilajÄ&#x2026;ce linii US i UP pĹ&#x201A;ynÄ&#x2026; przez te same przewody, przez ktĂłre prowadzona jest komunikacja z szybkoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; 100 Mb/s, EtherCAT P jest niezwykle wygodnym i niedrogim rozwiÄ&#x2026;zaniem. Idealnie nadaje siÄ&#x2122; do  podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czania czujnikĂłw, elementĂłw wykonawczych i komponentĂłw pomiarowych oraz uĹ&#x201A;atwia Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czenie maĹ&#x201A;ych moduĹ&#x201A;Ăłw wejĹ&#x203A;Ä&#x2021; i  wyjĹ&#x203A;Ä&#x2021; czy systemĂłw wejĹ&#x203A;Ä&#x2021; i  wyjĹ&#x203A;Ä&#x2021; rozproszonych. Przewody EtherCAT P sÄ&#x2026; praktycznie identyczne, jak w przypadku P R O M O C J A

klasycznej sieci EtherCAT, jednak Beckhoff zaprojektowaĹ&#x201A; specjalne wtyczki M8, ktĂłre uniemoĹźliwiajÄ&#x2026; przypadkowe podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie kabla z zasilaniem do nieprzystosowanego moduĹ&#x201A;u. Ponadto opracowano kompletny wybĂłr kabli, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cych zasilanie wiÄ&#x2122;kszym napiÄ&#x2122;ciem i pozwalajÄ&#x2026;cych na dostarczanie prÄ&#x2026;dĂłw o wyĹźszym napiÄ&#x2122;ciu. Aktualnie maksymalne moĹźliwe napiÄ&#x2122;cie w oferowanych przewodach EtherCAT P to 400 V AC lub 600 V DC, a maksymalne moĹźliwe natÄ&#x2122;Ĺźenie przepĹ&#x201A;ywajÄ&#x2026;cego prÄ&#x2026;du to 64 A.  Beckhoff zadbaĹ&#x201A; takĹźe o ochronÄ&#x2122; zĹ&#x201A;Ä&#x2026;czy przed trudnymi warunkami Ĺ&#x203A;rodowiskowymi. Oferowane wraz z konektorami kable, w zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od wersji, majÄ&#x2026; stopieĹ&#x201E; ochrony IP20 lub IP67. W  efekcie za  pomocÄ&#x2026; okablowania EtherCAT P  moĹźna podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021; m.in. napÄ&#x2122;dy prÄ&#x2026;du przemiennego i staĹ&#x201A;ego, wszelkiego rodzaju siĹ&#x201A;owniki, sterowniki zaworĂłw, czujniki, przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki, bariery Ĺ&#x203A;wietlne, enkodery, kamery, czytniki kodĂłw graficznych, a nawet skanery trĂłjwymiarowe. 43


TECHNIKA JEDEN KABEL, BY RZÄ&#x201E;DZIÄ&#x2020; WSZYSTKIMI

to takĹźe wiÄ&#x2122;ksza przejrzystoĹ&#x203A;Ä&#x2021; instalacji, co uĹ&#x201A;atwia jej dalsze utrzymanie i serwisowanie.

IdeÄ&#x2026; stojÄ&#x2026;cÄ&#x2026; za wprowadzeniem standardu EtherCAT P jest uproszczenie okablowania w automatyce przemysĹ&#x201A;owej tak, by wszystkie elementy moĹźna byĹ&#x201A;o podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021; za pomocÄ&#x2026; jednego przewodu. EtherCAT P, dziÄ&#x2122;ki moĹźliwoĹ&#x203A;ci doboru odmian kabla do potrzeb napiÄ&#x2122;cia i  prÄ&#x2026;du zasilania poszczegĂłlnych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;, moĹźna zastosowaÄ&#x2021; we wszystkich fragmentach instalacji przemysĹ&#x201A;owej. W przypadku urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; zasilanych napiÄ&#x2122;ciem 24 V wystarczy skorzystaÄ&#x2021; z klasycznego kabla ethernetowego, zaĹ&#x203A; w przypadku urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; wymagajÄ&#x2026;cych wiÄ&#x2122;kszych napiÄ&#x2122;Ä&#x2021; i prÄ&#x2026;dĂłw, naleĹźy siÄ&#x2122;gnÄ&#x2026;Ä&#x2021; po odpowiedni kabel, ktĂłry zapewnia wsparcie dla protokoĹ&#x201A;u EtherCAT P. Pozbycie siÄ&#x2122; oddzielnych kabli zasilajÄ&#x2026;cych nie tylko zmniejsza caĹ&#x201A;kowity koszt i czas przygotowania instalacji, ale teĹź redukuje ryzyko bĹ&#x201A;Ä&#x2122;dnego podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia. Co wiÄ&#x2122;cej, mniejsza liczba przewodĂłw i zĹ&#x201A;Ä&#x2026;czy umoĹźliwia budowÄ&#x2122; mniejszych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;, ktĂłre jednoczeĹ&#x203A;nie zajmujÄ&#x2026; mniej cennej przestrzeni w szafach sterowniczych lub we wnÄ&#x2122;trzu maszyn. Mniejsza liczba kabli

do EtherCAT P nie stanowi problemu, a w celu bezpiecznego podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia urzÄ&#x2026;dzenia klasycznej sieci EtherCAT do przewodĂłw EtherCAT P wystarczy uĹźyÄ&#x2021; prostej przejĹ&#x203A;ciĂłwki. Drzewiasta topologia sieci z kaskadowymi poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniami moĹźe wydawaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; trudna do zaprojektowania, choÄ&#x2021;by ze wzglÄ&#x2122;du na problem oszacowania zapotrzebowania na  prÄ&#x2026;d dla poszczegĂłlnych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. Dlatego firma Beckhoff przygotowaĹ&#x201A;a w ramach pakietu TwinCAT odpowiednie narzÄ&#x2122;dzie, ktĂłre uĹ&#x201A;atwia ten proces. Oprogramowanie, znajÄ&#x2026;c parametry podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czanych komponentĂłw, samodzielnie oblicza zuĹźycie mocy i sprawdza, czy zaplanowana topologia bÄ&#x2122;dzie wystarczajÄ&#x2026;ca. Program bierze pod uwagÄ&#x2122; nawet warunki logiczne zadziaĹ&#x201A;ania róşnych podzespoĹ&#x201A;Ăłw. PrzykĹ&#x201A;adowo, jeĹ&#x203A;li z algorytmu wynika, Ĺźe dziaĹ&#x201A;anie dwĂłch siĹ&#x201A;ownikĂłw nigdy nie nastÄ&#x2122;puje jednoczeĹ&#x203A;nie, oznacza to, Ĺźe nie bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; one w tym samym czasie pracowaÄ&#x2021; z peĹ&#x201A;nÄ&#x2026; mocÄ&#x2026;. UmoĹźliwia to ograniczenie kosztĂłw instalacji, redukujÄ&#x2026;c jednoczeĹ&#x203A;nie koniecznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; stosowania dodatkowych zasilaczy lub przewodĂłw o wiÄ&#x2122;kszym dopuszczalnym prÄ&#x2026;dzie.

DOWOLNA TOPOLOGIA EtherCAT P, choÄ&#x2021; podobny w  idei do technologii Power over Ethernet, znosi jej powaĹźne ograniczenia. Pozwala uĹźytkownikom na stosowanie dowolnej topologii, przewidzianej w klasycznej sieci EtherCAT. Dopuszczalna jest topologia liniowa, gwiazdy, a nawet drzewiasta i moĹźna je swobodnie Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021;. W  efekcie zasilane urzÄ&#x2026;dzenia, w przeciwieĹ&#x201E;stwie do PoE, moĹźna Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021; kaskadowo, pamiÄ&#x2122;tajÄ&#x2026;c jedynie, by  spadek napiÄ&#x2122;cia nie byĹ&#x201A; zbyt duĹźy. Jednak i jemu moĹźna zapobiec, stosujÄ&#x2026;c dodatkowe punkty dostarczania mocy do sieci. Aby uĹ&#x201A;atwiÄ&#x2021; tworzenie dowolnych topologii, Beckhoff przygotowaĹ&#x201A; szereg róşnorodnych, dodatkowych komponentĂłw sieciowych, ze stopniami ochrony IP20 i IP67. Pojedynczy przewĂłd sieci EtherCAT P moĹźe mieÄ&#x2021; dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;Ä&#x2021; nawet 50 m, a dodatkowo moĹźna je Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021; ze sobÄ&#x2026; za pomocÄ&#x2026; mostkĂłw, tworzÄ&#x2026;c bardzo rozproszone sieci. Modernizacja istniejÄ&#x2026;cej sieci EtherCAT

RX-

TX+

TX-

RX+

Moc: 2 Ă&#x2014; 24 V DC, 3A (US, UP)

EtherCAT Power

TX-US RX+ GNDP

UP

RX-

TX-

UP

GNDS

GNDS US

GNDP

PoĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie za pomocÄ&#x2026; dwĂłch przewodĂłw: sieÄ&#x2021; EtherCAT i zasilanie

Jednoprzewodowa Automatyka: EtherCAT P

. $   * . H"  *0 0 06 !   . $  H   

44

AUTOMATYKA


TECHNIKA

EtherCAT master

PoĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie

24 V DC

UrzÄ&#x2026;dzenia wykonawcze

Czujniki

Systemy wizyjne

ModuĹ&#x201A;y I/O

. $  SGP H" ". HO *".  "H 0! 

JEDNOPRZEWODOWA AUTOMATYKA EtherCAT P zostaĹ&#x201A; zaprojektowany z  myĹ&#x203A;lÄ&#x2026; o  praktycznej realizacji idei Jednoprzewodowej Automatyki. Szafa sterujÄ&#x2026;ca

Uproszczone okablowanie uĹ&#x201A;atwia tworzenie projektĂłw instalacji przemysĹ&#x201A;owych, zmniejszajÄ&#x2026;c ich koszty. Pozwala takĹźe zredukowaÄ&#x2021; rozmiar szaf sterowniczych, a czasem nawet ModuĹ&#x201A; maszynowy 1

24 V DC 24 V DC

24 V DC

ModuĹ&#x201A; maszynowy 2

EtherCAT P to EtherCAT

24 V DC

24 V DC

/3 ".&& 

ModuĹ&#x201A; maszynowy 3

zupeĹ&#x201A;nie je wyeliminowaÄ&#x2021;. W efekcie tworzenie maszyn o modularnej budowie staje siÄ&#x2122; zarĂłwno taĹ&#x201E;sze, jak i prostsze, a gotowe urzÄ&#x2026;dzenia mogÄ&#x2026; mieÄ&#x2021; mniejsze wymiary. Z czasem, gdy protokĂłĹ&#x201A; EtherCAT P zostanie spopularyzowany, idea listew z uniwersalnymi konektorami sygnaĹ&#x201A;owo-zasilajÄ&#x2026;cymi o napiÄ&#x2122;ciu 24 V na potrzeby komponentĂłw automatyki stanie siÄ&#x2122; realna. PodĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie nowego elementu w  systemie bÄ&#x2122;dzie wtedy wymagaĹ&#x201A;o podpiÄ&#x2122;cia tylko jednego kabla do gniazda. Projektowanie maszyn stanie siÄ&#x2122; Ĺ&#x201A;atwiejsze, a tworzenie ich odmian bÄ&#x2122;dzie polegaĹ&#x201A;o gĹ&#x201A;Ăłwnie na podmianie jednego komponentu na drugi, bez martwienia siÄ&#x2122; o zasilanie i interfejsy. A wszystko to dziÄ&#x2122;ki nowemu standardowi EtherCAT P. 

ModuĹ&#x201A; maszynowy 4

BECKHOFF AUTOMATION Sp. z o.o.

24 V DC

;  . $  S  ". T  4?   :< T S "0E ! "0  0 "0

11/2016

Y*"6 3 )"0 57 ?797?? " 3 44 <7? 8< ??6 & 44 <7< 48 4< 9 &A*".&&3 3*".&&3

45


PRZEGLÄ&#x201E;D SPRZÄ&#x2DC;TU I APARATURY

CZUJNIKI WIZYJNE

W SYSTEMACH AUTOMATYKI U  0G"  *E   ! 0". " "0".3 ;G HO ".  * &"0 *E".   ".  H !  "  ". 0G" ". * 00H E "0 03 %& '(&)*&

C

zujniki wizyjne majÄ&#x2026; wbudowany ukĹ&#x201A;ad analizy obrazu, oĹ&#x203A;wietlacz, elementy optyczne oraz odpowiednie ukĹ&#x201A;ady wejĹ&#x203A;Ä&#x2021; i wyjĹ&#x203A;Ä&#x2021;. To wszystko po to, aby zapewniÄ&#x2021; inspekcjÄ&#x2122; wizyjnÄ&#x2026;. Zaletami sensorĂłw tego typu jest przede wszystkim stuprocentowa kontrola jakoĹ&#x203A;ci, z moĹźliwoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; wykonywania szybkich pomiarĂłw bez potrzeby zatrzymywania maszyn produkcyjnych. Zwraca siÄ&#x2122; uwagÄ&#x2122; na intuicyjnÄ&#x2026; i elastycznÄ&#x2026; pracÄ&#x2122; z moĹźliwoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; definiowania podstawowych parametrĂłw uĹźytkowania, takich jak obszar dziaĹ&#x201A;ania czy odlegĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021;. ModuĹ&#x201A;owa budowa aplikacji umoĹźliwia Ĺ&#x201A;atwe rozbudowanie o dodatkowe elementy i narzÄ&#x2122;dzia kontrolne.

PROSTE CZUJNIKI A ROZBUDOWANY SYSTEM WIZYJNY Czujniki wizyjne sÄ&#x2026;Â najprostszymi urzÄ&#x2026;dzeniami znajdujÄ&#x2026;cymi zastosowanie 46

w kontroli wizyjnej. NiektĂłre aplikacje bazujÄ&#x2026; na  inteligentnych kamerach wizyjnych, mogÄ&#x2026;cych samodzielnie przeprowadzaÄ&#x2021; kompleksowÄ&#x2026; kontrolÄ&#x2122; wizyjnÄ&#x2026;. Najbardziej zaawansowanymi rozwiÄ&#x2026;zaniami sÄ&#x2026; kamery wizyjne wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;ce ze specjalistycznym oprogramowaniem zainstalowanym na komputerze PC. OprĂłcz tego moĹźliwa jest wspĂłĹ&#x201A;praca z innymi urzÄ&#x2026;dzeniami automatyki â&#x20AC;&#x201C; np. ze sterownikami PLC. UrzÄ&#x2026;dzenia serii CV-5000 firmy Keyence stanowiÄ&#x2026;  obszernÄ&#x2026; gamÄ&#x2122; kamer o  róşnej wielkoĹ&#x203A;ci i  rozdzielczoĹ&#x203A;ci, co umoĹźliwia wybĂłr najodpowiedniejszej kamery do szerokiego zakresu zastosowaĹ&#x201E;. SÄ&#x2026; one bezpoĹ&#x203A;rednio programowane z komputera. Do jednego kontrolera moĹźna podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021; cztery kamery. Z kolei urzÄ&#x2026;dzenia serii CA-D tego producenta to szeroka gama oĹ&#x203A;wietlaczy typu bar, ring, doom, coaxial, spot, low angle, backlight ofeAUTOMATYKA


&3 &&6 $"

PRZEGLÄ&#x201E;D SPRZÄ&#x2DC;TU I APARATURY

rowanego w postaci biaĹ&#x201A;ego, niebieskiego oraz czerwonego Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;a LED. CzÄ&#x2122;stotliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; emisji wynosi 100 kHz. OprĂłcz tego urzÄ&#x2026;dzenia majÄ&#x2026; 2-kanaĹ&#x201A;owe poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie oraz konstrukcjÄ&#x2122; mocowanÄ&#x2026; na szynie DIN. Na etapie projektowania nowoczesnych systemĂłw wizyjnych wymagane sÄ&#x2026; duĹźe szybkoĹ&#x203A;ci przetwarzania obrazu, a odpowiednie funkcje mogÄ&#x2026; okreĹ&#x203A;laÄ&#x2021; kÄ&#x2026;t obrotu kamery. Przydatnym rozwiÄ&#x2026;zaniem sÄ&#x2026; zĹ&#x201A;Ä&#x2026;cza przeznaczone do  podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia dwĂłch kamer oraz gniazdo kart CompactFlash pozwalajÄ&#x2026;cych na przechowywanie obrazĂłw i  danych. Wiele funkcji czujnika jest konfigurowana samoczynnie w zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od potrzeb aplikacji. Niejednokrotnie zastosowanie znajduje funkcja OCR. W czujnikach zazwyczaj wykorzystuje siÄ&#x2122; metody pomiarowe, takie jak porĂłwnywanie scen z zapisanym w pamiÄ&#x2122;ci wzorcem, detekcjÄ&#x2122; obecnoĹ&#x203A;ci, poĹ&#x201A;oĹźenia ksztaĹ&#x201A;tu i typu obiektĂłw. UmoĹźliwiajÄ&#x2026; badanie jasnoĹ&#x203A;ci obszarĂłw, niejednorodnoĹ&#x203A;ci powierzchni, obecnoĹ&#x203A;ci ciÄ&#x2026;gu znakĂłw, szerokoĹ&#x203A;ci obszarĂłw (wykrywanie krawÄ&#x2122;dzi) oraz wykrywanie brakujÄ&#x2026;cych liter, pomiar powierzchni o okreĹ&#x203A;lonym kolorze i zliczanie elementĂłw. Specjalistyczne oprogramowanie nadzoruje nie tylko pracÄ&#x2122; czujnika. Steruje ono oĹ&#x203A;wietleniem, filtruje itp. W niektĂłrych modelach zamontowano wyjĹ&#x203A;cie do monitora, a takĹźe umoĹźliwiono konfigurowanie przez sieÄ&#x2021; Ethernet. DziÄ&#x2122;ki wspĂłĹ&#x201A;pracy systemu wizyjnego z aplikacjami komputerowymi automatycznie tworzone sÄ&#x2026; bazy danych oraz statystyki dotyczÄ&#x2026;ce jakoĹ&#x203A;ci. Aplikacje komputerowe, bazujÄ&#x2026;c na danych pozyskanych z systemĂłw wizyjnych, mogÄ&#x2026; dokumentowaÄ&#x2021; wyniki kontroli zgodnie z przyjÄ&#x2122;tymi kryteriami. Z oferty firmy Turck wybraÄ&#x2021; moĹźna m.in. seriÄ&#x2122; czujnikĂłw wizyjnych serii PresencePLUS. SÄ&#x2026;  to  kompaktowe urzÄ&#x2026;dzenia przeznaczone do  zadaĹ&#x201E; inspekcji wizyjnych oraz identyfikacji. Kompaktowe czujniki wizyjne iVu wypeĹ&#x201A;niajÄ&#x2026; lukÄ&#x2122; miÄ&#x2122;dzy zaawansowanymi rozwiÄ&#x2026;zaniami analizy obrazu a zwykĹ&#x201A;ymi czujnikami fotoelektrycznymi. Czujniki iVu mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; konfi11/2016

gurowane bezpoĹ&#x203A;rednio za pomocÄ&#x2026; zintegrowanego ekranu dotykowego. Ich stosowanie upraszcza aplikacjÄ&#x2122;, zastÄ&#x2122;pujÄ&#x2026;c wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; liczbÄ&#x2122; zwykĹ&#x201A;ych czujnikĂłw. Komfort uĹźytkowania i serwisowania systemu zwiÄ&#x2122;ksza interfejs uĹźytkownika, obsĹ&#x201A;ugiwany za pomocÄ&#x2026; wbudowanego kolorowego wyĹ&#x203A;wietlacza. WytrzymaĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; na  uderzenia zapewnia obudowa z odlewu aluminiowego. OchronÄ&#x2122; przed dziaĹ&#x201A;aniem czynnikĂłw zewnÄ&#x2122;trznych zapewnia stopieĹ&#x201E; ochrony IP67. DostÄ&#x2122;pne sÄ&#x2026; teĹź obudowy odporne na chemiczne Ĺ&#x203A;rodki czystoĹ&#x203A;ci.

ZASTOSOWANIE CZUJNIKĂ&#x201C;W WIZYJNYCH Czujniki wizyjne znajdujÄ&#x2026; zastosowanie w wielu gaĹ&#x201A;Ä&#x2122;ziach przemysĹ&#x201A;owych. W  przemyĹ&#x203A;le maszynowym systemy tego typu stosuje siÄ&#x2122; w procesach kontroli wizualnej powierzchni po obrĂłbce mechanicznej. OprĂłcz tego mogÄ&#x2026; sĹ&#x201A;uĹźyÄ&#x2021; do sprawdzania ksztaĹ&#x201A;tĂłw elementĂłw. KontrolÄ&#x2122; jakoĹ&#x203A;ci za pomocÄ&#x2026; systemĂłw wizyjnych przeprowadza siÄ&#x2122; podczas bezdotykowego sprawdzania wymiarĂłw przewodĂłw i taĹ&#x203A;m. Z kolei w przemyĹ&#x203A;le kosmetycznym czujniki wraz z odpowiednimi systemami kontrolujÄ&#x2026; poĹ&#x201A;oĹźenie etykiet oraz weryfikujÄ&#x2026; uĹ&#x201A;oĹźenie opakowaĹ&#x201E;. Na liniach produkcyjnych przemysĹ&#x201A;u elektronicznego czujniki kontrolujÄ&#x2026; obecnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i poĹ&#x201A;oĹźenie komponentĂłw elektronicznych oraz sprawdzajÄ&#x2026; poprawnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dziaĹ&#x201A;ania wskaĹşnikĂłw i pozycjonowania, a takĹźe

weryfikujÄ&#x2026; zawartoĹ&#x203A;Ä&#x2021; opakowaĹ&#x201E;. Czujniki wizyjne sÄ&#x2026; stosowane rĂłwnieĹź w aplikacjach sterowania maszynami pozycjonujÄ&#x2026;cymi opakowania, natomiast za kontrolowanie napeĹ&#x201A;niania blistrĂłw odpowiadajÄ&#x2026; systemy wizyjne w przemyĹ&#x203A;le farmaceutycznym. Firma Stemmer Imaging oferuje gotowe do zabudowy i parametryzowania systemy bazujÄ&#x2026;ce na kamerach, urzÄ&#x2026;dzeniach do analizy obrazu oraz specjalistycznym oprogramowaniu. OĹ&#x203A;wietlacze z diodami LED, dostÄ&#x2122;pne w kilkunastu wersjach, charakteryzujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; róşnÄ&#x2026; budowÄ&#x2026; i sposobem dziaĹ&#x201A;ania. Stosowan sÄ&#x2026; teĹź diody, systemy laserowe i oĹ&#x203A;wietlenie Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;owodowe. Obiektywy oferowane sÄ&#x2026; z bagnetami C oraz F oraz obiektywy do kamer liniowych, telecentrycznych i makro, Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cznie z wersjami, ktĂłre majÄ&#x2026; elektroniczne ustawienie przesĹ&#x201A;ony. W zakresie oprogramowania warto wspomnieÄ&#x2021; o oprogramowaniu Common Vision Blox â&#x20AC;&#x201C; bibliotece narzÄ&#x2122;dzi umoĹźliwiajÄ&#x2026;cych szybkie wdraĹźanie niezawodnych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; dla systemĂłw wizyjnych. FunkcjonalnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; oprogramowania obejmuje m.in. wyszukiwanie wzorca, odczyt, analizÄ&#x2122; 3D, inspekcjÄ&#x2122; powierzchni oraz rozpoznawanie kolorĂłw i rejestracji. W branĹźy spoĹźywczej systemy oparte na czujnikach wizyjnych sprawdzÄ&#x2026; siÄ&#x2122; przy kontrolowaniu poprawnoĹ&#x203A;ci zamkniÄ&#x2122;cia opakowaĹ&#x201E; i daty przydatnoĹ&#x203A;ci produktĂłw do spoĹźycia, a takĹźe kontroli napeĹ&#x201A;niania opakowaĹ&#x201E;

47


PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY

i sprawdzaniu ich czystości. Dużym uznaniem systemy tego typu cieszą się w  przemyśle samochodowym, zwłaszcza na  liniach produkcyjnych z kontrolą położenia i obecności elementów po montażu, kontrolą obecności uszczelek przed montażem oraz pozycjonowaniem elementów i licznikiem obrotów. Systemy wizyjne są stosowane do odczytywania kolorowych oznaczeń, kontrolowania nałożenia past uszczelniających oraz sprawdzania poprawności wykonania otworów. W ofercie firmy Festo znajdują się czytniki SBSI-B, rozpoznające kody kreskowe 1D i matrycowe 2D nawet w trudnych warunkach pracy. Oprócz tego oferowane są kompaktowe systemy SBOx-M, szczególnie sprawdzające się w diagnostyce i monitoringu szybkich sekwencji ruchu.

CECHY I PARAMETRY Bardziej zaawansowane czujniki pozwalają na dokładne porównywanie znaków. Urządzenia tego typu znajdują zastosowanie w aplikacjach wymagających wysokiej wydajności oraz weryfikowania znaków najczęściej przy sprawdzaniu poprawności nadruków bądź też etykiet. Jeden czujnik jest w stanie kontrolować kilka właściwości jednocześnie. O uniwersalności czujnika decyduje również możliwość szybkiej konfiguracji. Niektóre aplikacje programujące wypo-

48

sażono w funkcję asystenta, który krok po kroku przeprowadza przez proces konfigurowania a na ekranie monitora na bieżąco można podglądać efekty zmienianych parametrów. Z chwilą wprowadzenia i  zapisania ustawień czujnik pracuje samodzielnie. W przypadku linii produkcyjnych, na których wytwarzane są różne wyroby konieczne jest szybkie przeprogramowanie czujnika. Przydatny okazuje się wtedy zewnętrzny programator ze  zintegrowanym oprogramowaniem. Tym sposobem programuje się urządzenie bezpośrednio w miejscu jego pracy. Programator jest wyposażony w kolorowy wyświetlacz, na którym można obserwować proces parametryzowania. W  niektórych modelach czujników wizyjnych uwzględniono wejście wyzwalające oraz konfigurowalne wyjścia PNP i NPN. W nowoczesnych czujnikach wizyjnych konieczna jest komunikacja oparta na sieci Ethernet oraz web API. Tym sposobem zapewniona jest uniwersalność w zakresie łączności oraz w indywidualnych zastosowaniach z panelami HMI. Niektóre czujniki mają wbudowany web serwer. Dzięki kalibracji obrazu zyskuje się wiarygodne wyniki kontroli obiektów w ruchu, przy dowolnym kącie obrotu i odchylenia, również w aplikacjach z obiektywem szerokokątnym. Firma ifm electronic oferuje m.in. czujnik wizyjny O2V do optycznej inspekcji w  produkcji, kontroli jakości i  sprawdzania obecności

obiektów, a także ich rozmiaru, pozycji oraz kompletności. Zamiast zdefiniowanego konturu użytkownik wybiera określone cechy wykorzystywane przez czujnik do oceny obiektu lub tła. Z możliwą do regulacji dokładnością czujnik określa właściwości, takie jak powierzchnia obiektu (liczba pikseli), wewnętrzny i zewnętrzny wymiar obiektu o nieregularnych kształtach, okrągłość, zwartość lub liczbę dostępnych otworów. Wartości w skali szarości również mogą zostać użyte do analizy. Prace rozruchowe ułatwi klonowanie konfiguracji urządzenia skracając czas instalacji, przy czym niejednokrotnie używana jest standardowa przeglądarka internetowa. Interfejs umożliwia eksport i import nieograniczonej liczby obiektów odniesienia zwiększając elastyczność produkcji. Firma Pepperl+Fuchs oferuje m.in. czujniki wizyjne przeznaczone do weryfikacji arkuszy. Modele BIS510 i  VOS412-BIS zapewniają monitorowanie poprawnej kolejności arkuszy, np. w maszynach do składu lub zszywania. Z  kolei czujniki wizyjne PHA są  przeznaczone do  precyzyjnego pozycjonowania urządzeń obsługujących wysokie stelaże magazynowe. Wykrywają okrągłe otwory w konstrukcji stelaży oraz ich odchylenie od położenia standardowego. Czujniki wizyjne cechuje przynajmniej kilka parametrów. W pierwszej kolejności ważne jest pole widzenia oraz odległość instalacji. Główne funkcje umożliwiają wyszukiwanie kształtu, wyszukiwanie z dużą dokładnością obszaru, kolorów, określenie położenia krawędzi, nachylenia krawędzi, szerokości krawędzi oraz etykietowanie, a także jednocześnie wykonywać wielu pomiarów, kompensację położenia (np. model kompensacji położenia 360º, kompensacja położenia krawędzi), rejestrowanie wielu scen i kalibrację. Ważne jest wejście obrazu a w szczególności metoda przetwarzania obrazu oraz filtr obrazu. W zakresie filtru obrazu w czujniku serii FQ2 firmy Omron przewidziano: funkcję wysokiego zakresu dynamiAUTOMATYKA


PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY

ki (HDR), korygowanie obrazu (filtr skali odcieni szarości, słabe lub silne wygładzanie, podkreślanie elementów czarnych i białych, uśrednianie, wyodrębnianie krawędzi, poziomych i pionowych, podkreślanie krawędzi, eliminacja tła), filtr polaryzacyjny (przystawka) i balans bieli (tylko czujniki z kamerami kolorowymi). Oprócz tego na  wejście obrazu składają się parametry obrazu (np. 1/3 cala, kolor CMOS), migawka, rozdzielczość przetwarzania (np. 752 × 480 px, 928 × 828 px, 1280 × 1024 px), a także funkcja wejścia częściowego (np. tylko w  poziomie, w  poziomie i  pionie) oraz sposób zamocowania uchwytu. Parametry czujnika to również oświetlenie (np. impulsowe) oraz barwa oświetlenia (np. biała). Ważne jest rejestrowanie danych i obrazów oraz funkcje pomocnicze (np. funkcje matematyczne – arytmetyczne, funkcje kalkulatora, funkcje trygonometryczne i  funkcje logiczne). Element wyzwalający pomiar może być np. zewnętrzny (pojedynczy lub ciągły) lub zdalny oparty na komunikacji (np. bezprotokołowy Ethernet TCP, bezprotokołowy Ethernet UDP, bezprotokołowy Ethernet FINS/TCP, EtherNet/IP, PLC Link lub Profinet). System wizyjny EyeSight V10 Sensopart z oferty firmy Sels ma  10  portów We/Wy, interfejs do  IO-BOX oraz RS-422 i  Ethernet. Z kolei system wizyjny Cognex In-Sight Micro, oferowany m.in. przez firmę Automatech, jest zintegrowanym systemem wizyjnym o  niewielkich wymiarach. Zastosować można również system Cognex In-Sight 7000, który ma  autofokus, zintegrowane oświetlenie i elementy optyczne oraz możliwość zasilania, a także obsługi zewnętrznego oświetlenia. Wszystko to jest wbudowane w jedną małą obudowę o stopniu ochrony IP67.

/3 $"

OPROGRAMOWANIE KONFIGURACYJNE Najczęściej możliwe są dwie opcje konfigurowania oraz monitorowania obrazów analizy, za pomocą niewielkiego monitora z ekranem dotykowym lub narzędzia konfiguracyjnego przeznaczonego do instalacji na komputerach 11/2016

PC. To pierwsze rozwiązanie szczególnie przyda się podczas lokalnej zmiany ustawień. Oprogramowanie na komputery PC zazwyczaj jest darmowe. Parametryzacja czujników może być wykonana w czasie rzeczywistym. Tym sposobem podczas optymalizowania ustawień nie ma potrzeby zatrzymywania linii technologicznej. Próbki

tlanie informacji zwrotnych, obrazów i jasnych komunikatów systemowych. Dla danego obrazu można skonfigurować 20 procedur kontroli. Ponadto, ZFX oferuje szereg łatwych w użyciu funkcji wstępnego przetwarzania obrazu, kompensacji położenia, kalibracji i rejestrowania danych. Czujnik może być wyposażony w  jedną lub

 DZIĘKI WSPÓŁPRACY SYSTEMU WIZYJNEGO Z APLIKACJAMI KOMPUTEROWYMI W SPOSÓB AUTOMATYCZNY TWORZONE SĄ BAZY DANYCH ORAZ STATYSTYKI DOTYCZĄCE JAKOŚCI. są przesyłane na bieżąco, natomiast wyniki analizy zapisują się w dzienniku. Jest możliwe sprawdzenie danych uwzględniając skalę czasową w postaci wykresu i przy wykorzystaniu korekty warunków oceny. Takie rozwiązanie szczególnie sprawdzi się podczas analizowania pracy nowej linii technologicznej z systemem wizyjnej kontroli jakości. Jeżeli do monitora podłączono kilka czujników to  wyświetlacz w pierwszej kolejności pokaże obraz sensora wykrywającego defekt. Jeżeli jest konieczne zamontowanie kamery w niewłaściwym położeniu w odniesieniu do kontrolowanego elementu to na potrzeby wizualizacji obraz może być obracany. Bezpieczeństwo ustawień podczas pracy zapewni zdefiniowanie hasła oraz ograniczenie przełączania z  trybu pracy na  tryb konfiguracji. Przydatne rozwiązanie stanowi dodawanie do ekranu trybu pracy pozycji konfiguracji, które są często zmieniane, zatem w razie potrzeby można szybko skorygować ustawienia. Warto zwrócić uwagę na  funkcję automatycznej konfiguracji i dostrajania, która zapewnia dobranie optymalnych warunków pomiarowych w  sposób samoczynny przez oprogramowanie konfiguracyjne. Automatycznie dobrane ustawienia można również sprawdzić i  zmienić na  poszczególnych ekranach konfiguracji. Czujnik ZFX firmy Omron zapewnia natychmiastowe wyświe-

dwie kamery. W zależności od podłączonej kamery narzędzia przetworzą monochromatyczny lub kolorowy obraz, stosując filtry kolorów i próbniki kolorów, co jest nowością w tej klasie rozwiązań.

OŚWIETLACZE W SYSTEMACH WIZYJNYCH Oświetlacze typu backlight podświetlają obiekt od dołu. W takim rozwiązaniu kamera widzi obraz jako zaczernione pole w  kształcie badanego obiektu. Oświetlacze backlight znajdują zastosowanie do  wykrywania obecności lub nieobecności obiektu, pomiaru gabarytów badanego obiektu oraz wykrywania otworów w obiekcie. Do dokładnego pomiaru krawędzi zazwyczaj wykorzystywane są polaryzatory światła eliminujące zjawisko rozmycia krawędzi obiektu. Rodzaje oświetlaczy backlight różnią się przede wszystkim konstrukcją wewnętrzną oraz wartością natężenia oświetlenia. W zakresie urządzeń tego typu należy wymienić przede wszystkim oświetlacze dużej mocy z dużą liczbą diod, a także oświetlacze mniejszej mocy zawierające np. dwa szeregi diod, przy czym powierzchnia oświetlacza emituje mniej ciepła. Zastosowanie znajdują również oświetlacze typu Ring Light (bright field, dark field), nazywane pierścieniowymi. W praktyce stosowane są oświetlacze pola jasnego (bright field) oraz 49


PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY

oświetlacze pola ciemnego (dark field). W pierwszym przypadku zapewnione jest równomierne i stabilne oświetlenie obiektu, przy czym żadnej z cech przedmiotu nie eksponuje się. Z kolei oświetlacze dark field montowane są z uwzględnieniem niewielkiego kąta w odniesieniu do obiektu, co powoduje lekkie przyciemnienie oświetlanych powierzchni płaskich eksponując krawędzie obiektu poddawanego kontroli. Taką zasadę działania można porównać do funkcjonowania świateł mijania w  samochodzie, które skierowane na drogę pod małym kątem odbijają światło zapewniając widoczność przeszkód znajdujących się na drodze. Oświetlacze typu diffuselite oraz axial diffuselite stanowią źródło światła rozproszonego. W oświetlaczach typu diffuselite najczęściej wykorzystuje się kopuły umieszczane nad badanym obiektem. Dzięki kopule światło rozchodzi się równomiernie w każdym kierunku, jednolicie oświetlając cały przedmiot. Z kolei oświetlacze axial diffuselite mają najczęściej kształt prostopadłościanu. Znajdujące się w nim lustro o strukturze półprzepuszczalnej kieruje światło wzdłuż osi optycznej kamery. Zaletą oświetlaczy diffuselite oraz axial diffuselite jest eliminowanie refleksów świetlnych na powierzchniach, które są oświetlane. Wynika to stąd, że światło nie jest kierowane na przedmiot za pomocą bezpośredniego strumienia. Takie rozwiązania znajdują najczęściej zastosowanie w aplikacjach wymagających oświetlania dużych powierzchni z  odblaskowymi powierzchniami – folia, metal itp. Firma Elautec dysponuje własnym laboratorium, które wyposażono na stałe w kamery, procesory i specjalistyczne oświetlacze, a także stanowiska umożliwiające testy produktów w ruchu kołowym, liniowym oraz w locie – nawet do 20 sztuk na sekundę. Systemy wizyjne bazują na urządzeniach firm EVT, Omron, Keyence, Adlink, Datalogic, Halcon, Dalsa, Basler, Adaptive Vision oraz Cognex. Wykorzystuje się również urządzenia firmy Advanced Illumination i  TMS Lite. 50

KOMPLEKSOWA IDENTYFIKACJA W AUTOMATYCE PRZEMYSŁOWEJ Najprostszy system wizyjny bazuje na kamerze z  procesorem w  jednej obudowie. Niejednokrotnie w tej samej obudowie czujnik ma również niewielki monitor LCD a parametryzowanie urządzenia odbywa się za pomocą wewnętrznego oprogramowania. Rozwiązania tego typu zazwyczaj wykorzystywane są w prostych aplikacjach obejmujących np. wykrywanie obiektu, liczenie przedmiotów, czytanie kodów. Używa się przy tym wejść i wyjść typu 0/1. Nieco bardziej zaawansowane rozwiązania bazują na kamerach inteligentnych oraz prostym komputerze, który również może być zintegrowany z kamerą. Oprogramowanie zarządzające pracą urządzenia ma postać dedykowaną lub jest oparte na ogólnodostępnych systemach operacyjnych. W zależności od aplikacji zastosowanie znajdują zintegrowane kamery 3D, urządzenia pracujące samodzielnie oraz kamery, które współpracują z komputerem. Systemy tego typu są stosowane w detekcji wielokryteriowej. Umożliwia to nie tylko odrzucanie wadliwego produktu ale również kompleksowe kontrolowanie procesu produkcji z przesłaniem danych do urządzeń sterujących. W systemach inspekcji przedmiotów o różnych wysokościach uwzględnia się kamery 3D. Wynika to stąd, że użycie kamer 2 D wymagałoby zastosowania elementów optycznych ze  zmienną ogniskową. Trzeci wymiar pozwala na  określenie objętości badanego przedmiotu. Dzięki kamerom 3D można analizować białe obiekty na  białym tle lub czarne obiekty na czarnym tle. Obiekt rozpoznawany jest z uwzględnieniem niskiej wartości kontrastu. Kamery tego typu umożliwiają dostarczenie dodatkowych informacji o obiekcie – połysk, stopień rozproszenia światła, refleksyjność powierzchni. Aplikacje wykorzystujące kamery 3D  są bardzo często stosowane w robotyce oraz na liniach technologicznych wymagających chociażby sprawdzania ciągłości, identyfikowa-

nia kształtu oraz różnicowania obiektów na podstawie wysokości. Kamera ScanningRuler firmy Sick wykorzystywana jest w aplikacjach wymagających przetwarzania obrazu 3D w obsługiwanych przez roboty aplikacjach chwytania. Zebrane informacje mogą być używane do  tworzenia algorytmów lokalizowania części przy przypadkowej kompletacji w pojemnikach oraz do  obliczania pozycji chwytania dla robota. Kamera ma wbudowane laserowe źródło światła i umożliwia wykonywanie pomiarów w trójwymiarowej chmurze punktów na całym obszarze obrazu. Kamerę ScanningRuler można podłączyć do komputera PC przy użyciu interfejsu Gigabit Ethernet. Z kolei urządzenie Sensor Integration Machine (SIM) tego samego producenta stanowi część systemu SICK AppSpace. Moduł zapewnia scalanie danych z  czujników i kamer, po czym można poddać je  dalszej analizie, archiwizowaniu i przesłaniu. System BVS-E  Advanced firmy Balluff jest przeznaczony do wymagających i szybkich aplikacji. Zawiera nie tylko wszystkie funkcje wersji standardowej, lecz umożliwia rozpoznawanie pozycji w zakresie 360° oraz logiczne łączenie różnych cech. Dzięki temu istnieje możliwość połączenia 25 narzędzi w taki sposób, aby można było w pełni wykorzystywać trzy wyjścia cyfrowe. Z kolei system BVS-E Standard to nieco prostszy czujnik wizyjny oferujący 20 miejsc w pamięci kontroli i dowolny wybór spośród siedmiu niezależnych narzędzi, które mogą być dowolnie obracane. Dla każdej kontroli można zaprogramować do  25  parametrów. Warto przy tym podkreślić możliwość szybkiej parametryzacji przez program, automatyczne ustawianie jasności obrazu oraz precyzyjne rozpoznawanie cech. Kilka czujników może pracować w jednej sieci.

CASE STUDY – SYSTEMY KONTROLI I IDENTYFIKACJI PRZY PRODUKCJI NAPOJÓW Specjalne systemy wizyjne znajdują zastosowanie np. przy kontroli kokpitów samochodowych na linii produkAUTOMATYKA


PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY

cyjnej. Kokpity mocuje się na specjalnych wózkach transportowanych za pomocą karuzeli, natomiast kontrola jest przeprowadzana podczas ruchu kokpitu na linii produkcyjnej. Specjalny moduł linii o długości 2 m stanowi miejsce kontroli. Przykładowo wydajność linii produkcyjnej może wynosić ok. 60 szt./h przy prędkości transportu 2 m/min (~33 mm/s). Oprogramowanie komputerowe odpowiada za pobieranie i  analizowanie obrazu z  kamer. W  aplikacjach tego typu ważne są odpowiednie warunki dla ekspozycji elementów, które poddaje się kontroli zatem kluczowe miejsce zajmują odpowiednie oświetlacze. Urządzenia elektroniczne i elektryczne umieszczone są we wnętrzu konstrukcji wsporczej części statycznej, jednak niektóre elementy systemów elektroniki, odpowiadającej za kontrolowanie wybranych punktów, muszą znajdować się na części ruchomej. Jednym z wdrożeń wykonanych przez firmę Pro-Control jest wizyjny system kontroli nakrętek dla linii produkcyjnej nr 3 i nr 5 w zakładzie Polmos Żyrardów Sp. z o.o. Geneza współpracy obu firm sięga 2012 r. i rozpoczęła się wdrożeniem systemu sterowania dla części rektyfikacji, który bazował na sterowniku SIMATIC S7-400H. W ramach następnego etapu modernizacji zintegrowano dostęp do obrazów synoptycznych dla kluczowych obiektów w zakładzie. Dzięki kamerom wykonywany jest pomiar szerokości szczeliny pomiędzy rantem butelki a nakrętką. W oparciu o zebrane w ten sposób informacje określa się poprawność dokręcenia. Butelki źle dokręcone trafiają do transportera buforowego. Układ przystosowano do pracy z uwzględnieniem różnych pojemności butelek (do 1,75 l). Dla prawidłowo wykonanej kontroli jakości ważne jest zapewnienie określonych warunków oświetleniowych, dlatego też w tej aplikacji w efekcie wyników badań przeprowadzonych na stanowisku testowym zastosowano oświetlacze typu BackLight. Na kompletny system wizyjnej kontroli jakości składają się dwie inteligentne kamery In-Sight Micro 1050 firmy Cognex z obiektywem o ogniskowej 16 mm, dwa oświetlacze powierzchniowe, uchwyty na kamery i oświetlacze z regulacją wysokości, siłownik pneumatyczny separujący, siłownik pneumatyczny zrzucający źle zakręcone butelki i zawory sterujące bistabilne (wszystkie urządzenia są firmy Festo), a także transporter buforowy z silnikiem na odrzucone butelki, cztery czujniki laserowe z lusterkiem (firmy Omron), kaseta sterownicza z przyciskiem bezpieczeństwa i przyciskiem reset oraz obudowa zabezpieczająca system wizyjny. Na rynku oferowane są kompleksowe stanowiska kontroli wizyjnej konkretnych wyrobów i urządzeń. Firma Optosoft wdraża urządzenie DPFCheck-400 przeznaczone do optycznej kontroli ceramicznych filtrów DPF o dowolnym kształcie i długości do 400 mm, a także do pomiarów liniowych z dokładnością ±0,05 mm, masy z dokładnością ±0,1 g oraz przeglądu wyników kontroli wraz z podglądem graficznym. Pliki konfiguracyjne są  zapisywane w  standardzie XML. Urządzenie tego typu znajduje zastosowanie podczas sprawdzania ceramicznych filtrów cząstek stałych przeznaczonych do montażu w najnowszych samochodach z silnikiem wysokoprężnym. W szczególności kontroli poddaje się ceramicz11/2016

ne filtry cząstek stałych o kształcie cylindrycznym, owalnym i eliptycznym, przy czym jest możliwie uwzględnienie innych kształtów. Kompletny test wraz z wyświetleniem wyników 30 charakterystyk istotnych dla procesu technologicznego wykonywania filtrów trwa około 50 s. Wszystkie informacje odnośnie przeprowadzonych pomiarów są zachowywane w pliku CSV oraz archiwizowane na lokalnym dysku twardym lub dysku sieciowym.

PODSUMOWANIE Spektrum zastosowania systemów wizyjnych bazujących na odpowiednich czujnikach obejmuje przede wszystkim aplikacje związane z automatyczną kontrolą jakości zwłaszcza przy sprawdzaniu prawidłowości montażu, jakości nadruków (położenia i koloru), kształtów – prostopadłości powierzchni, krzywizn, itp. oraz wymiarów geometrycznych z dużą dokładnością. Oprócz tego za pomocą czujników wizyjnych można sprawdzać lokalizację i poprawność wykonania otworów, prawidłowość doboru wyposażenia do danej opcji wykonania, jakość powierzchni, obecność części (zawieszeń, śrub, przewodów) oraz oznakowania (np. oznaczeń detali czy numerów fabrycznych). %& '(&)*& '$ #$I-

R E K L A M A

51


PRZEGLÄ&#x201E;D SPRZÄ&#x2DC;TU I APARATURY

CZUJNIKI WIZYJNE

IN-SIGHT 2000 FIRMY COGNEX

C

zujniki In-Sight 2000 zawierajÄ&#x2026; zintegrowany, wysokiej jakoĹ&#x203A;ci system akwizycji obrazu, skĹ&#x201A;adajÄ&#x2026;cy siÄ&#x2122; z wymiennych obiektywĂłw i rozproszonego oĹ&#x203A;wietlenia LED, co  eliminuje potrzebÄ&#x2122; stosowania kosztownych oĹ&#x203A;wietlaczy zewnÄ&#x2122;trznych. Obiektywy i  liczne kolorowe oĹ&#x203A;wietlacze mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; Ĺ&#x201A;atwo wymieniane zgodnie z wymaganiami aplikacji. Wraz z interfejsem In-Sight Explorer EasyBuilder, ktĂłry zapewnia szybkÄ&#x2026; konfiguracjÄ&#x2122; aplikacji krok po kroku, czujnik wizyjny In-Sight 2000 pozwala nawet poczÄ&#x2026;tkujÄ&#x2026;cym uĹźytkownikom uzyskaÄ&#x2021; bardzo wysokÄ&#x2026; wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; kontroli, w praktycznie dowolnym Ĺ&#x203A;rodowisku produkcyjnym. Czujniki wizyjne tej serii mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; ponadto konfigurowane w wersji prostej lub kÄ&#x2026;towej, co uĹ&#x201A;atwia ich instalacjÄ&#x2122;. ModuĹ&#x201A;owa, kompaktowa konstrukcja korpusu zapewnia maksymalnÄ&#x2026; elastycznoĹ&#x203A;Ä&#x2021;

52

montaĹźu w ciasnych miejscach, eliminujÄ&#x2026;c koniecznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; zmian projektu. Lista zalet czujnikĂłw serii In-Sight 2000 jest znacznie dĹ&#x201A;uĹźsza.

SKUTECZNE, PROSTE I NIEDROGIE PrzystÄ&#x2122;pne cenowo urzÄ&#x2026;dzenia sÄ&#x2026; oparte na oprogramowaniu In-Sight Explorer Easy Builder. PozwalajÄ&#x2026; uĹźytkownikom w prosty sposĂłb prowadziÄ&#x2021; automatyczne kontrole wizyjne. WyposaĹźone sÄ&#x2026;  w  sprawdzone, niezawodne narzÄ&#x2122;dzia wizyjne Cognex In-Sight. Oprogramowanie In-Sight umoĹźliwia zarĂłwno konfiguracjÄ&#x2122; podstawowych, jak i  zaawansowanych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; wizyjnych. Czujniki majÄ&#x2026; wymienne obiektywy oraz oĹ&#x203A;wietlenie z filtrami i polaryzacjÄ&#x2026;, co umoĹźliwia Ĺ&#x201A;atwe ich dostosowanie do praktycznie dowolnej aplikacji wizyjnej. Technologia rozproszonego Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;a umoĹźliwia stabilne warunki kontroli, nawet podczas pracy w najtrudniejszym Ĺ&#x203A;rodowisku, bez koniecznoĹ&#x203A;ci ponoszenia wysokich kosztĂłw oĹ&#x203A;wietlaczy zewnÄ&#x2122;trznych.

SZYBKA I INTUICYJNA KONFIGURACJA In-Sight Elxplorer wspĂłlne oprogramowanie dla caĹ&#x201A;ej serii systemĂłw wizyjnych Cognex, prowadzi nas krok po kroku przez wszystkie etapy konfiguracji. Do komunikacji ze Ĺ&#x203A;wiatem zewnÄ&#x2122;trznym, IS2000 oprĂłcz wejĹ&#x203A;Ä&#x2021;/ wyjĹ&#x203A;Ä&#x2021; cyfrowych, umoĹźliwia zastosowanie wszelkich protokoĹ&#x201A;Ăłw przemysĹ&#x201A;owych tj. ABB ActiveX, CC-Link, CIP-Sync, Denso, EtherNet/IP, Fanuc, FTP, http, Ethernet Kawasaki, KUKA, MC Protocol Mitsubishi, Modbus/TCP, Motoman, .NET, OPC Powerlink, Profibus, Profinet, Serial, Siemens, SMTP, Staubli, TCP/IP i innych. P R O M O C J A

Interfejs konfiguracji EasyBuilder jest idealny do realizacji prostych kontroli obecnoĹ&#x203A;ci/nieobecnoĹ&#x203A;ci. KontrolÄ&#x2122; OK/NOK moĹźna wykonaÄ&#x2021; intuicyjnie, za pomocÄ&#x2026; narzÄ&#x2122;dzi konfiguracyjnych â&#x20AC;&#x17E;wskaĹźâ&#x20AC;? i â&#x20AC;&#x17E;kliknijâ&#x20AC;?. Gdy wymagane sÄ&#x2026; bardziej zĹ&#x201A;oĹźone dziaĹ&#x201A;ania, uĹźytkownicy mogÄ&#x2026; wykorzystaÄ&#x2021; swoje doĹ&#x203A;wiadczenie do  tworze-

nia aplikacji wizyjnych przy uşyciu bardziej zaawansowanych systemów In-Sight, w tym samym oprogramowaniu In-Sight Explorer.

TRZY MODELE DO WYBORU Obecnie dostÄ&#x2122;pne sÄ&#x2026; trzy modele, zaczynajÄ&#x2026;c od IS2000-110 z rozdzielczoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; 640-480 px, IS2000-120 z podstawowym zestawem narzÄ&#x2122;dzi, do IS2000-130 z rozdzielczoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; 800Ă&#x2014;600 px, z peĹ&#x201A;nym zestawem narzÄ&#x2122;dzi, trybem dwukrotnego powiÄ&#x2122;kszenia obrazu, narzÄ&#x2122;dziami pomiarowymi, kalibracjÄ&#x2026; liniowÄ&#x2026;, liczeniem pikseli, wielokrotnÄ&#x2026; lokalizacjÄ&#x2026;, zliczaniem krawÄ&#x2122;dzi/ wzorcĂłw i wiele innych. Niebawem spodziewamy siÄ&#x2122; kolejnych modeli z wersjÄ&#x2026; kolorowÄ&#x2026; wĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznie.

ELTRON 3 ;G" <*6 7?9?<5 ;" 3 <5 =8= @< 776 & <5 =8= @: :8 9 A3 336 333

AUTOMATYKA

/3 

0  9!. 4??? H"H  * "  0! 9!.  H  EG"H "0 0!3 'H 6 E 0 *"0 ". E 0".  0 "0  "0 0 ! G  *6 0H   *!  "G"3


© 2015 SCHUNK GmbH & Co. KG

www.gb.schunk.com/vero-s

Chwytaki SCHUNK. Sprawdzone od 1983 Nowe chwytaki SCHUNK PGN-plus-P oraz PGN-plus-E z

Ponad 4 000 standardowych komponentów, z szerokiego portfolio solidnych i wytrzymałych komponentów i uniwersalnych chwytaków wyznacza światowe standardy we wszystkich gałęziach przemysłu.

Jens Lehmann, legendarny bramkarz niemiecki. Od 2012 r. ambasador marki SCHUNK, reprezentuje precyzyjne chwytanie i bezpieczne trzymanie.

Generacji Permanent Zoptymalizowane opatentowane prowadnice wielozębne zaopatrzone w kanały smarowe.

25% większa siła chwytania. Pneumatyczny, miniaturowy chwytak równoległy MPG-plus.

Czas zamknięcia: 0.03 sekundy. Elektryczny chwytak równoległy do małych komponentów EGP 25-Speed.

Łatwiejsza integracja. Elektryczny chwytak równoległy o dużym skoku EGA.


PRAWO I NORMY

ANNA STAĹ&#x192;CZYK aplikant rzecznikowski PRZEMYSĹ OWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARĂ&#x201C;W PIAP

BIAĹ A KSIÄ&#x2DC;GA

INNOWACYJNOĹ&#x161;CI ZMIANY WARUNKĂ&#x201C;W PROWADZENIA DZIAĹ ALNOĹ&#x161;CI INNOWACYJNEJ 0 ". : N 4?5: 3 H E  "0G" L    G0H"".   G" "00M6 H !  G"SH !"0H    # 3 ;! SO 3    0"  4?5: 3 0GP  S"6 G  O" 4?5: 3  0 S0 6 !0H"0  *   0 -E "03

M

aĹ&#x201A;a ustawa o innowacyjnoĹ&#x203A;ci wprowadza zmiany w ustawach o podatku od osĂłb fizycznych i od osĂłb prawnych, ktĂłre majÄ&#x2026; pozytywnie wpĹ&#x201A;ynÄ&#x2026;Ä&#x2021; na rozwĂłj dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci innowacyjnej w sektorze gospodarki i nauki. Wprowadzone zmiany dotyczÄ&#x2026; zwolnienia z podatku dochodowego aportu wĹ&#x201A;asnoĹ&#x203A;ci intelektualnej, poszerzenia katalogu kosztĂłw kwalifikowanych o koszty B+R oraz zwiÄ&#x2122;kszenia ulgi na dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; B+R. GĹ&#x201A;Ăłwne kierunki zmian i cele wskazane w KsiÄ&#x2122;dze znajdÄ&#x2026; odzwierciedlenie w 15 aktach prawnych, a maĹ&#x201A;a ustawa o innowacyjnoĹ&#x203A;ci wprowadza zmiany w kilku obszarach, ktĂłre omĂłwiono poniĹźej.

PODATKI APORT WĹ ASNOĹ&#x161;CI INTELEKTUALNEJ I PRZEMYSĹ OWEJ JednÄ&#x2026; ze zmian jest zniesienie opodatkowania aportu praw wĹ&#x201A;asnoĹ&#x203A;ci intelektualnej i przemysĹ&#x201A;owej, co umoĹźliwi objÄ&#x2122;cie akcji w spĂłĹ&#x201A;ce w zamian za wniesione wartoĹ&#x203A;ci niematerialne 54

i prawne, w tym rĂłwnieĹź wniesione prawa autorskie, np. do programu komputerowego (art. 17 ust. 1 e ustawy o podatku dochodowym od osĂłb fizycznych, dalej PIT i art. 12 ust. 4 pkt 23 ustawy o podatku dochodowym od osĂłb prawnych, dalej CIT). Skutki tej regulacji oceniane sÄ&#x2026; pozytywnie, jako mogÄ&#x2026;ce wpĹ&#x201A;ynÄ&#x2026;Ä&#x2021; na zintensyfikowanie komercjalizacji zarĂłwno dla przedsiÄ&#x2122;biorcĂłw, jak i dla szkĂłĹ&#x201A; wyĹźszych oraz instytutĂłw. Ustawa nie wprowadza niestety Ĺźadnych zmian do ustawy o VAT, ktĂłry jest Ĺ&#x203A;ciĹ&#x203A;le powiÄ&#x2026;zany z czynnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; aportu.

ROZSZERZENIE LISTY KOSZTĂ&#x201C;W KWALIFIKOWANYCH KolejnÄ&#x2026; zaproponowanÄ&#x2026; modyfikacjÄ&#x2026; jest rozszerzenie listy kosztĂłw kwalifikowanych o koszty zwiÄ&#x2026;zane z uzyskaniem ochrony wĹ&#x201A;asnoĹ&#x203A;ci przemysĹ&#x201A;owej. Katalog kosztĂłw kwalifikowanych zostanie uzupeĹ&#x201A;niony o koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzĂłr uĹźytkowy, a takĹźe prawa z rejestracji wzoru przemysĹ&#x201A;owego, poniesione przez mikro, AUTOMATYKA


PRAWO I NORMY małe i średnie przedsiębiorstwa (dalej MŚP) na przygotowanie dokumentacji zgłoszeniowej, dokonanie zgłoszenia, koszty tłumaczeń, prowadzenie postępowania przez Urząd Patentowy RP lub odpowiedni zagraniczny organ, koszty zastępstwa prawnego i procesowego na etapie postępowania zgłoszeniowego i po jego zakończeniu oraz opłaty niezbędne do utrzymania prawa w mocy (art. 26 ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 18 d ust. 2 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych).

ZWIĘKSZENIE KWOT KOSZTÓW KWALIFIKOWANYCH Przewidziano także zwiększenie kwot kosztów kwalifikowanych związanych z wydatkami na badania i rozwój, które można odliczyć od podstawy opodatkowania. Próg kosztów kwalifikowanych został zmieniony z dotychczasowych 20% do 50% kosztów kwalifikowanych (ust. 2 i 3) dla podatników mikro i MŚP (art. 26 e ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 18 d ust. 7 ustawy o CIT), a w przypadku pozostałych podatników – z 10% do odpowiednio 50% kosztów osobowych (ust. 2 pkt 1) i 30% kosztów kwalifikowanych (ust. 2 pkt 2–4 i pkt 3).

DŁUŻSZY OKRES ODLICZEŃ KOSZTÓW NA DZIAŁALNOŚĆ B+R Korzystnie uregulowano kwestie odliczeń, wydłużając okres odliczenia kosztów na działalność B+R przez przedsiębiorcę do sześciu lat (obecnie okres ten wynosi trzy lata). Odliczeń dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono koszty kwalifikowane. W sytuacji, gdy podatnik poniósł stratę za dany rok podatkowy lub wielkość dochodu jest niższa od kwoty przysługujących mu odliczeń, możliwe będzie dokonanie odliczeń w zeznaniach za kolejne sześć lat podatkowych (art. 26 e ust. 8 ustawy o PIT i art. 18 d ust. 8 ustawy o CIT). Rozwiązanie to ocenia się szczególnie pozytywnie w odniesieniu do przedsiębiorstw prowadzących działalność innowacyjną, która charakteryzuje się dłuższym okresem zwrotu. 11/2016

ZWROT GOTÓWKOWY DLA PRZEDSIĘBIORCY Przedsiębiorcy, który w roku rozpoczęcia prowadzenia działalności poniósł stratę albo osiągnął dochód niższy od kwoty przysługującego za ten rok odliczenia, przysługuje kwota niewykorzystanego odliczenia. To alternatywne rozwiązanie dla podmiotów, które poniosły stratę albo osiągnęły dochód niższy od kwoty przysługującej za ten rok odliczenia (określonej w art. 26 e ust. 1 odpowiednio art. 18 d ust. 1 CIT). Zwrot może wynieść 18% lub 19% niewykorzystanego odliczenia, przy czym kwota ta będzie uznawana za pomoc de minimis (art. 26 ea ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – PIT i art. 18 da ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – CIT). To rozwiązanie może być szczególnie istotne dla przedsięwzięć typu start-up.

ZMIANY W ORDYNACJI PODATKOWEJ Kwoty przysługujące podatnikowi, zgodnie z art. 26 ae ust. 1 i 2 oraz art. 18 da ust. 1 i 2, wykazane w zeznaniu lub wynikające z decyzji, będą traktowane na równi z nadpłatą (art. 72 § 1b ustawy Ordynacja podatkowa).

FINANSOWANIE NOWYCH TECHNOLOGII Mała ustawa o innowacyjności uwzględnia również wsparcie rozwoju i promocji technologii środowiskowych. W zakresie finansowania nowych technologii dodano możliwość udzielenia wsparcia przez Ministerstwo Śro-

nologii środowiskowych). Kraje Unii Europejskiej będą mogły korzystać z ETV jako nowego narzędzia wspierającego komercjalizację innowacyjnych technologii środowiskowych. Wprowadzony system weryfikacji polega na przeprowadzeniu badań nowej technologii w celu stwierdzenia efektu jej działania. Weryfikacja dokonywana jest przez niezależne Jednostki Weryfikujące, które mają uprawnienia do wydawania Świadectw Weryfikacji technologii. Świadectwa publikowane są w rejestrze zweryfikowanych technologii Komisji Europejskiej. Kolejnym działaniem powinno być określenie, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków udzielania pomocy publicznej na te cele ze środków pozostających w dyspozycji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz funduszy wojewódzkich (art. 400 a ustawy Prawo ochrony środowiska).

SEKTOR NAUKI W ustawie znalazły się też zmiany ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, o instytutach PAN, o zasadach finansowania nauki, o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju oraz o uprawnieniach przysługujących Skarbowi Państwa. Istotną zmianą zarówno dla nauki, jak i dla gospodarki jest wpisanie na listę wyłączonych z uzyskiwania zgody Ministra Skarbu Państwa i oddanych do odpłatnego korzystania składników aktywów trwałych ze wskazaniem ich przeznaczenia – na cele konferencyjne, szkoleniowe, dydaktyczne, rekreacyjno-

 KORZYSTNIE UREGULOWANO KWESTIE ODLICZEŃ, WYDŁUŻAJĄC OKRES ODLICZENIA KOSZTÓW NA DZIAŁALNOŚĆ B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORCĘ DO SZEŚCIU LAT. dowiska w obszarze innowacyjności i zrównoważonego rozwoju, tj. finansowania zadań służących wsparciu polskich technologii środowiskowych w kraju i za granicą oraz przedsięwzięć związanych systemem weryfikacji technologii środowiskowych ETV (ang. Environmental Technology Verification, system weryfikacji tech-

-sportowe lub produkcji audiowizualnej. Istnieje jednak ograniczenie: łączny okres korzystania z tych składników w danym roku kalendarzowym nie może przekroczyć 90 dni. Dotyczy to umowy najmu, dzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, zawieranych z tym samym podmiotem i dotyczących tych samych składników aktywów trwałych. 55


PRAWO I NORMY KOMERCJALIZACJA WYNIKĂ&#x201C;W BADAĹ&#x192; W Prawie o szkolnictwie wyĹźszym wprowadzono moĹźliwoĹ&#x203A;ci powoĹ&#x201A;ania wiÄ&#x2122;cej niĹź jednej spĂłĹ&#x201A;ki celowej utworzonej w celu komercjalizacji poĹ&#x203A;redniej. Uprawnienie uczelni do tworzenia wielu spĂłĹ&#x201A;ek celowych moĹźe pozytywnie wpĹ&#x201A;ynÄ&#x2026;Ä&#x2021; na proces komercjalizacji prowadzony przez uczelnie. Przy jednoczesnym wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniu czynnoĹ&#x203A;ci w zakresie komercjalizacji oraz wniesienia wkĹ&#x201A;adu do spĂłĹ&#x201A;ki celowej, w tym spĂłĹ&#x201A;ki utworzonej przez uczelniÄ&#x2122; lub kilka uczelni, a takĹźe ze stosowania przepisĂłw ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnieĹ&#x201E; przysĹ&#x201A;ugujÄ&#x2026;cych Skarbowi PaĹ&#x201E;stwa (Dz.U. z 2012 r. poz. 1224) â&#x20AC;&#x201C; czyli wymogu uzyskania zgody Ministra Skarbu PaĹ&#x201E;stwa â&#x20AC;&#x201C; niewÄ&#x2026;tpliwie umoĹźliwi to przyspieszenie procesu komercjalizacji w szkoĹ&#x201A;ach wyĹźszych. Finansowanie komercjalizacji wynikĂłw badaĹ&#x201E; wprowadzono CELE KRĂ&#x201C;TKOOKRESOWE â&#x20AC;˘ wsparcie procesu wprowadzania innowacyjnych produktĂłw na rynek w systemie zamĂłwieĹ&#x201E; publicznych (zamĂłwienia na innowacje) â&#x20AC;˘ zwiÄ&#x2122;kszenie ulgi na B+R â&#x20AC;˘ bezterminowe zwolnienie z podatku dochodowego aportu wĹ&#x201A;asnoĹ&#x203A;ci intelektualnej

â&#x20AC;˘ wsparcie rozwoju innowacyjnych start-upĂłw â&#x20AC;˘ uruchomienie programĂłw wspierajÄ&#x2026;cych innowacyjnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; mikroprzedsiÄ&#x2122;biorstw â&#x20AC;˘ finansowanie projektĂłw na wczesnych etapach realizacji i przy wysokim poziomie ryzyka (ang. proof-of-concept) â&#x20AC;˘ zwiÄ&#x2122;kszenie dostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;ci do kapitaĹ&#x201A;u na innowacje dla przedsiÄ&#x2122;biorstw

â&#x20AC;˘ poĹ&#x201A;oĹźenie nacisku na efekty wdroĹźeniowe projektĂłw badawczych â&#x20AC;˘ upowszechnianie i popularyzacja informacji na temat ochrony patentowej oraz moĹźliwoĹ&#x203A;ci korzystania z przyspieszonej formuĹ&#x201A;y patentowania

w ustawie o zasadach finansowania nauki. W artykule 18.1. dodano zapis (litera h) wskazujÄ&#x2026;cy, Ĺźe finansowanie dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci statutowej obejmuje utrzymanie potencjaĹ&#x201A;u badawczego jednostki naukowej, w tym dziaĹ&#x201A;ania zwiÄ&#x2026;zane z komercjalizacjÄ&#x2026; wynikĂłw badaĹ&#x201E; naukowych i prac rozwojowych, polegajÄ&#x2026;ce na analizie potrzeb rynku, stanu techniki, moĹźliwoĹ&#x203A;ci ochrony patentowej efektĂłw tej dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci oraz opracowaniu projektĂłw komercjalizacji. Jednostki naukowe bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; zobligowane do przeznaczenia na dziaĹ&#x201A;ania zwiÄ&#x2026;zane z komercjalizacjÄ&#x2026; badaĹ&#x201E; naukowych i prac rozwojowych nie mniej niĹź 2% Ĺ&#x203A;rodkĂłw finansowych przyznanych na utrzymanie potencjaĹ&#x201A;u badawczego. W odniesieniu do centrĂłw transferu technologii oznacza to, Ĺźe powinny z wyĹźej wymienionych Ĺ&#x203A;rodkĂłw finansowaÄ&#x2021; dziaĹ&#x201A;ania komercjalizacyjne. CELE Ĺ&#x161;REDNIOOKRESOWE â&#x20AC;˘ uruchomienie zamĂłwieĹ&#x201E; przedkomercyjnych

â&#x20AC;˘ wprowadzenie statusu innowacyjnego przedsiÄ&#x2122;biorstwa i korzyĹ&#x203A;ci z nim zwiÄ&#x2026;zanych â&#x20AC;˘ wprowadzenie Patent Box â&#x20AC;˘ wprowadzenie korzyĹ&#x203A;ci podatkowych wynikajÄ&#x2026;cych z korzystania z wĹ&#x201A;asnej infrastruktury badawczej â&#x20AC;˘ uproszczenie sprawozdawczoĹ&#x203A;ci B+R â&#x20AC;˘ wprowadzenie prostej spĂłĹ&#x201A;ki akcyjnej

â&#x20AC;˘ zmiana zasad oceny kondycji finansowej podmiotĂłw w grupie kapitaĹ&#x201A;owej â&#x20AC;˘ opracowanie mechanizmĂłw wsparcia innowacyjnoĹ&#x203A;ci Ĺ&#x203A;rednich i duĹźych firm â&#x20AC;˘ zwiÄ&#x2122;kszenie atrakcyjnoĹ&#x203A;ci centrĂłw badawczo-rozwojowych â&#x20AC;˘ stworzenie portalu innowacji Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czÄ&#x2026;cego przedsiÄ&#x2122;biorcĂłw, naukowcĂłw i inwestorĂłw â&#x20AC;˘ wiÄ&#x2122;ksze wykorzystanie audytu w obszarze przedsiÄ&#x2122;wziÄ&#x2122;Ä&#x2021; innowacyjnych â&#x20AC;˘ specjalizacja sÄ&#x2026;dĂłw w zakresie ochrony wĹ&#x201A;asnoĹ&#x203A;ci intelektualnej, naruszenia patentĂłw i wzorĂłw uĹźytkowych â&#x20AC;˘ uĹ&#x201A;atwienie patentowania i uczestnictwa w sprawach dotyczÄ&#x2026;cych wĹ&#x201A;asnoĹ&#x203A;ci przemysĹ&#x201A;owej

â&#x20AC;˘ wsparcie rozwoju i promocji technologii Ĺ&#x203A;rodowiskowych â&#x20AC;˘ przyznanie beneficjentom wĹ&#x201A;asnoĹ&#x203A;ci intelektualnej w obszarze obronnoĹ&#x203A;ci

   0 -E "0G"   "0G" E*

56

UWĹ ASZCZENIE TWĂ&#x201C;RCĂ&#x201C;W Kolejnym dziaĹ&#x201A;aniem w zakresie tzw. uwĹ&#x201A;aszczenia twĂłrcĂłw bÄ&#x2122;dzie wprowadzenie zmian w zakresie praw do wynikĂłw badaĹ&#x201E;. Art. 86 e ust. 1 zmieni brzmienie, wprowadzony zostanie bowiem obowiÄ&#x2026;zek przekazywania przez pracownika uczelni publicznej informacji o wynikach badaĹ&#x201E; naukowych lub prac rozwojowych oraz o know-how, zwiÄ&#x2026;zanym z tymi wynikami. Pracownik bÄ&#x2122;dzie mĂłgĹ&#x201A; zĹ&#x201A;oĹźyÄ&#x2021; oĹ&#x203A;wiadczenie o zainteresowaniu przeniesieniem na niego praw do tych wynikĂłw, a w przypadku komercjalizacji uczelni bÄ&#x2122;dzie przysĹ&#x201A;ugiwaĹ&#x201A;o wynagrodzenie (nie wyĹźsze niĹź 5% przeciÄ&#x2122;tnego miesiÄ&#x2122;cznego wynagrodzenia za pracÄ&#x2122;). Analogiczne przepisy bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; wprowadzone do ustawy o Polskiej Akademii Nauk, natomiast nie przewidziano w projekcie takich zmian w ustawie o instytutach badawczych.

ZAMĂ&#x201C;WIENIA PUBLICZNE W pierwotnych zaĹ&#x201A;oĹźeniach zgĹ&#x201A;oszonych do zmian â&#x20AC;&#x201C; w pierwszej ustawie powinny znaleĹşÄ&#x2021; siÄ&#x2122; zmiany ustawy Prawo zamĂłwieĹ&#x201E; publicznych â&#x20AC;&#x201C; czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; zmian wprowadziĹ&#x201A;a ostatnia nowelizacja PZP. Do uregulowania pozostanÄ&#x2026;: uproszczenie procedur zakupowych zwiÄ&#x2026;zanych z realizacjÄ&#x2026; zamĂłwieĹ&#x201E; publicznych na innowacje, wprowadzenie jako warunku wymaganego w postÄ&#x2122;powaniach doĹ&#x203A;wiadczenia w realizacji i rozliczeniu projektu B+R, a takĹźe wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie ze stosowania ustawy uzbrojenia, sprzÄ&#x2122;tu i technologii bÄ&#x2122;dÄ&#x2026;cych wynikiem prac B+R pozyskiwanych przez SiĹ&#x201A;y Zbrojne RP i sĹ&#x201A;uĹźby podlegĹ&#x201A;e innym ministrom. Zgodnie z zapowiedziami ustawa powinna wejĹ&#x203A;Ä&#x2021; w Ĺźycie jeszcze w 2016 r., a zmiany podatkowe oraz dotyczÄ&#x2026;ce finansowania nauki â&#x20AC;&#x201C; 1 stycznia 2017 r.

ZMIANY ZAPOWIADANE W BiaĹ&#x201A;ej KsiÄ&#x2122;dze Innowacji, ktĂłra jest dostÄ&#x2122;pna na stronie MNiSW (http://www.nauka.gov.pl/g2/oryginal/2016_09/9eea4ea7c3ea829ba5b606df4381e321.pdf) okreĹ&#x203A;lono takĹźe kierunki dalszych zmian. ZostaĹ&#x201A;y one przedstawione w tabeli.  +)* AUTOMATYKA


RYNEK

RYNEK

BĹ YSKAWICZNA TRANSMISJA DANYCH SYSTEM d-rover System d-rover oferowany przez KE ! H" E  " )$16 S0H" *"H 0E ".  SH EG"H T  5? 1*[ 0 "GE" "3

S

uwnice bramowe na koĹ&#x201A;ach ogumionych sÄ&#x2026; nieodzownym elementem instalacji portowych na  caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie. DziÄ&#x2122;ki systemowi d-rover firmy igus, specjalizujÄ&#x2026;cej siÄ&#x2122; w  tworzywach sztucznych w  ruchu (tzw. motion plastics), moĹźna zapewniÄ&#x2021; szybkÄ&#x2026; i bezpiecznÄ&#x2026; cyfrowÄ&#x2026; Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;cznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; z suwnicami RTG â&#x20AC;&#x201C; nawet gdy dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;Ä&#x2021; drogi przesuwu przekracza 800 m. 

/3 ! 1*C

BEZPIECZEĹ&#x192;STWO I SZYBKOĹ&#x161;Ä&#x2020; PrzeĹ&#x201A;adunek kontenerĂłw jest waĹźnym elementem logistyki w Ĺ&#x203A;wiatowym handlu, zarĂłwno w portach europejskich, jak i azjatyckich. Zastosowanie znajdujÄ&#x2026; tutaj suwnice bramowe na koĹ&#x201A;ach ogumionych, tzw. RTG (ang. rubber tyred gantry cranes), za pomocÄ&#x2026; ktĂłrych moĹźna przenosiÄ&#x2021; kontenery oraz ustawiaÄ&#x2021; je obok siebie lub jeden na drugim. 11/2016

Coraz wiÄ&#x2122;cej suwnic RTG jest napÄ&#x2122;dzanych nie silnikami wysokoprÄ&#x2122;Ĺźnymi, lecz wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznie energiÄ&#x2026; elektrycznÄ&#x2026;, co sprawia, Ĺźe sÄ&#x2026; poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone z systemami przesyĹ&#x201A;ania energii i/lub danych. Z myĹ&#x203A;lÄ&#x2026; o bezpiecznej transmisji danych, pozwalajÄ&#x2026;cej np. na przesyĹ&#x201A;anie obrazu z  kamer HD  umieszczonych na  suwnicach RTG, firma igus opracowaĹ&#x201A;a system d-rover. Za  poĹ&#x203A;rednictwem teleskopowego ramienia system ten szybko Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czy siÄ&#x2122; z suwnicÄ&#x2026; i umoĹźliwia staĹ&#x201A;Ä&#x2026; transmisjÄ&#x2122; danych, gwarantujÄ&#x2026;c duĹźÄ&#x2026; przepustowoĹ&#x203A;Ä&#x2021;. DuĹźa szybkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; przesyĹ&#x201A;ania danych â&#x20AC;&#x201C; do 10 Gb/s przy drogach przesuwu o dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;ci ponad 800 m â&#x20AC;&#x201C; jest zapewniona dziÄ&#x2122;ki przewodom Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;owodowym chainflex. Co bardzo istotne, system nie powoduje Ĺźadnych ograniczeĹ&#x201E; prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci suwnicy RTG.

PRZESYĹ ANIE ENERGII DO SUWNIC RTG OprĂłcz systemu d-rover firma igus oferuje takĹźe system e-rover, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cy doprowadzenie zasilania elektrycznego do suwnic, a tym samym obniĹźenie kosztĂłw energii oraz emisji zanieczyszczeĹ&#x201E;. Gdy tylko suwnica RTG zostanie podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czona do systemu P R O M O C J A

e-prowadnika, przestaje byÄ&#x2021; napÄ&#x2122;dzana za pomocÄ&#x2026; silnika wysokoprÄ&#x2122;Ĺźnego. Do zasilania sÄ&#x2026; stosowane przewody o przekroju 180 mm2 na kaĹźdÄ&#x2026; fazÄ&#x2122;, a podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czanie do e-prowadnika odbywa siÄ&#x2122; za pomocÄ&#x2026; teleskopowego ramienia, ktĂłre jest zamontowane w  suwnicy RTG. Takie rozwiÄ&#x2026;zanie ma dwie zalety. Po pierwsze umoĹźliwia automatyczne podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czanie i pozwala na  jednoczesne przesuwanie e-prowadnika, w ktĂłrym sÄ&#x2026; poprowadzone wszystkie przewody, wraz z suwnicÄ&#x2026; RTG. DziÄ&#x2122;ki temu zagwarantowane jest doprowadzenie energii oraz przesyĹ&#x201A;anie danych. Po drugie system ten kompensuje nierĂłwnoĹ&#x203A;ci poziome i pionowe oraz przesuniÄ&#x2122;cia na drodze przesuwu. Film z prezentacjÄ&#x2026; systemu d-rover jest dostÄ&#x2122;pny pod adresem: https://youtu.be/_XhUu_FZuDI.

IGUS Sp. z o.o. 3 % 545 6 ?494=8 ; 3 44 >:= 7< <?6 & 44 >:= :5 :@ 9 &A!3 3!3

57


RYNEK

REWOLUCJA PRZEMYSĹ OWA Z GARAĹťU U & "0 wej to nie tylko rewolucja tech!" T  E" cja mas. Indywidualni wytwĂłrcy " 0H  "06 0 P   * "G" szenia milionowych inwestycji,  !!"  0S "0H P  "0H    !S3

Jakub Weber, Jerzy Grzesiak

O

 nadchodzÄ&#x2026;cych rewolucyjnych rozwiÄ&#x2026;zaniach technologicznych, ktĂłre majÄ&#x2026; zmieniÄ&#x2021; przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; przemysĹ&#x201A;u i produkcji, napisano juĹź bardzo duĹźo. Praktyczne zastosowanie wielu z nich to jeszcze kwestia kilku lat, a faktyczne upowszechnienie, nie tylko w przypadku wysoko kapitaĹ&#x201A;ochĹ&#x201A;onnych sektorĂłw, potrwa pewnie jeszcze dĹ&#x201A;uĹźej. Prognozowanie faktycznych zastosowaĹ&#x201E; wielu nowatorskich rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; czy obliczanie realnych zyskĂłw jest obarczone znacznÄ&#x2026; niepewnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x201C; technologie te muszÄ&#x2026; pokonaÄ&#x2021; jeszcze wiele barier wdroĹźeniowych.

KLUCZ DO SUKCESU: INDYWIDUALNOĹ&#x161;Ä&#x2020; Trudna droga nowych technologii od powszechnej euforii do realistycznego wykorzystania nie oznacza jednak, Ĺźe zapowiadana rewolucja przemysĹ&#x201A;owa jeszcze dĹ&#x201A;ugo nie nadejdzie. WrÄ&#x2122;cz przeciwnie, rewolucja staje siÄ&#x2122; faktem, a  przychodzi niekoniecznie ze  strony Ĺ&#x203A;ciĹ&#x203A;le technologicznej. To  ruch tzw. 58

KLUCZOWE CZYNNIKI SUKCESU MAKERĂ&#x201C;W Tym, co odróşnia wspĂłĹ&#x201A;czesnych makerĂłw od wynalazcĂłw i ruchu DIY (do-it-yourself), jest bardzo silne oddziaĹ&#x201A;ywanie uzyskane dziÄ&#x2122;ki globalizacji i szerokiemu dostÄ&#x2122;powi do  wiedzy. TwĂłrcy majÄ&#x2026; dostÄ&#x2122;p do zaawansowanych materiaĹ&#x201A;Ăłw i czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci maszyn z caĹ&#x201A;ego Ĺ&#x203A;wiata. Fora, serwisy spoĹ&#x201A;ecznoĹ&#x203A;ciowe czy dedykowane strony www pozwalajÄ&#x2026; bĹ&#x201A;yskawicznie zdobywaÄ&#x2021; wiedzÄ&#x2122; i wymieniaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; doĹ&#x203A;wiadczeniami. DziÄ&#x2122;ki takim serwisom jak Kickstarter, ktĂłre pomagajÄ&#x2026; zebraÄ&#x2021; fundusze na finansowanie pomysĹ&#x201A;Ăłw na wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; skalÄ&#x2122;, we wspĂłĹ&#x201A;czesnej rewolucji przemysĹ&#x201A;owej mogÄ&#x2026; wziÄ&#x2026;Ä&#x2021; udziaĹ&#x201A; rĂłwnieĹź pojedyncze osoby i maĹ&#x201A;e zespoĹ&#x201A;y. Do sukcesu makerĂłw istotnie przyczyniĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; nastÄ&#x2122;pujÄ&#x2026;ce trendy:

makerĂłw (z ang. makers movement) i garaĹźowcĂłw â&#x20AC;&#x201C; producentĂłw i konstruktorĂłw indywidualnych. Zjawisko polega na  upowszechnieniu wytwarzania na maĹ&#x201A;Ä&#x2026; skalÄ&#x2122; przez twĂłrcĂłw indywidualnych, a w szczegĂłlnoĹ&#x203A;ci przez spoĹ&#x201A;ecznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; makerĂłw skupionych wokĂłĹ&#x201A; lokalnej infrastruktury (z ang. hackerspace) â&#x20AC;&#x201C; wspĂłlnej przestrzeni warsztatowej, wyposaĹźonej w niezbÄ&#x2122;dne urzÄ&#x2026;dzenia. Nie jest to zupeĹ&#x201A;nie pozatechnologiczne zjawisko, poniewaĹź upowszechnienie oraz dostÄ&#x2122;pnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; kosztowa takich technologii jak druk 3D, istotnie przyczyniĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; do  rozwoju samego ruchu. To rĂłwnieĹź kwestia globalizacji i np. dostÄ&#x2122;pu do internetu, ktĂłre umoĹźliwiajÄ&#x2026; praktycznie kaĹźdemu przyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie siÄ&#x2122; do Ĺ&#x201A;aĹ&#x201E;cucha wartoĹ&#x203A;ci wytwarzania na roĹźnych jego etapach (od czerpania pomysĹ&#x201A;Ăłw i konsultacji na specjalistycznych forach interneto-

1. upowszechnienie relatywnie niedrogiego oprogramowania dla odbiorcĂłw indywidualnych (np. Autodesk 123D), 2. dostÄ&#x2122;p do narzÄ&#x2122;dzi zapewniany przez coraz liczniejsze lokalne centra wytwarzania (wycinarki CNC, drukarki 3D), np. TechShop czy 100kGarages, 3. otwarte rozwiÄ&#x2026;zania hardware (open source hardware) z  bezpĹ&#x201A;atnÄ&#x2026; specyfikacjÄ&#x2026; dostÄ&#x2122;pnÄ&#x2026; on-line, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; Ĺ&#x201A;atwÄ&#x2026; modyfikacjÄ&#x2122; i  rozwĂłj w dowolnym kierunku â&#x20AC;&#x201C; np. Rep-rap w druku 3D lub platforma programistyczna Arduino.   (  . !6   * . %  & .

!6 % '( 

wych, do e-sklepĂłw, w ktĂłrych moĹźna sprzedaÄ&#x2021; produkty). PrzykĹ&#x201A;ad smartwatcha Peeble, ktĂłrego rozwĂłj zostaĹ&#x201A; sfinansowany przez Kickstarter, pokazuje, w  jaki sposĂłb, budujÄ&#x2026;c prototyp swojego rozwiÄ&#x2026;zania â&#x20AC;&#x17E;w garaĹźuâ&#x20AC;?, moĹźna odnieĹ&#x203A;Ä&#x2021; miÄ&#x2122;dzynarodowy sukces sprzedaĹźowy i wywoĹ&#x201A;aÄ&#x2021; falÄ&#x2122; zainteresowania wĹ&#x203A;rĂłd takich rynkowych gigantĂłw, jak Apple czy Samsung. Inne duĹźe korporacje rĂłwnieĹź dostrzegajÄ&#x2026; nadchodzÄ&#x2026;ce zmiany, starajÄ&#x2026;c siÄ&#x2122; nie tylko broniÄ&#x2021; przed ewentualnymi nowymi konkurentami, ale rĂłwnieĹź adaptowaÄ&#x2021; nowe rozwiÄ&#x2026;zania w swoim biznesie.

STUDIUM PRZYPADKU JednÄ&#x2026; z moĹźliwych do zastosowania przez takich graczy strategii jest wykorzystanie ekosystemu makerĂłw do  testowania rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; i  badania AUTOMATYKA


RYNEK sentymentu rynkowego. Adaptacja sposobĂłw wytwarzania od makerĂłw pozwala na znaczÄ&#x2026;ce uelastycznienie podejĹ&#x203A;cia do tworzenia nowych produktĂłw. Ĺ atwiej jest znaleĹşÄ&#x2021; odpowiedniÄ&#x2026; grupÄ&#x2122; docelowÄ&#x2026; do testĂłw czy nawiÄ&#x2026;zaÄ&#x2021; wspĂłĹ&#x201A;pracÄ&#x2122; z dostawcami i podwykonawcami wyspecjalizowanymi w maĹ&#x201A;ych zamĂłwieniach. DoskonaĹ&#x201A;ym przykĹ&#x201A;adem jest FirstBuild, bÄ&#x2122;dÄ&#x2026;cy jednostkÄ&#x2026; zaleĹźnÄ&#x2026; zaproponowanÄ&#x2026; przez jednego z czoĹ&#x201A;owych producentĂłw AGD â&#x20AC;&#x201C; firmÄ&#x2122; GE Appliances. Jest to niezaleĹźna operacyjnie firma, ktĂłrej mikrofabryka jest zlokalizowana przy Uniwersytecie w Louisville. ZespĂłĹ&#x201A; FirstBuild zajmuje siÄ&#x2122; caĹ&#x201A;ym procesem wytwarzania sprzÄ&#x2122;tĂłw AGD â&#x20AC;&#x201C; od ideacji i projektowania, po produkcjÄ&#x2122; oraz sprzedaĹź. JuĹź na samym poczÄ&#x2026;tku wykorzystuje siĹ&#x201A;Ä&#x2122; spoĹ&#x201A;ecznoĹ&#x203A;ci, zbierajÄ&#x2026;c pomysĹ&#x201A;y na nowe produkty na stworzonym w tym celu forum. Firma zachÄ&#x2122;ca do partycypacji m.in. organizujÄ&#x2026;c konkursy na najlepsze rozwiÄ&#x2026;zanie danego problemu, a takĹźe tworzÄ&#x2026;c hackatony w realnym Ĺ&#x203A;wiecie. Kevin Nolan, dyrektor ds. technologii GE Appliances podkreĹ&#x203A;laĹ&#x201A; podczas konferencji Exponential Manufacturing zorganizowanej przez Singularity University we wspĂłĹ&#x201A;pracy z Deloitte, Ĺźe tylko odseparowane Ĺ&#x203A;rodowisko do podejmowania wysokiego ryzyka jest odpowiednie do efektywnego wdraĹźania przeĹ&#x201A;omowych innowacji. DziÄ&#x2122;ki temu proces powstawania produktĂłw FirstBuild moĹźe byÄ&#x2021; zupeĹ&#x201A;nie odmienny od tego, ktĂłry funkcjonuje w firmie-matce. Mikrofabryka FirstBuild jest praktycznie caĹ&#x201A;kowicie otwarta. Podzielona na sekcje â&#x20AC;&#x201C; ideacji, prototypowania i wytwarzania komponentĂłw â&#x20AC;&#x201C; moĹźe byÄ&#x2021; wykorzystywana przez osoby z zewnÄ&#x2026;trz dla ich celĂłw. Jedynie ostatnia czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; â&#x20AC;&#x201C; montownia â&#x20AC;&#x201C; jest aktualnie przeznaczona wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznie dla wewnÄ&#x2122;trznych potrzeb jednostki. NajwaĹźniejsze jednak dzieje siÄ&#x2122; później. Projekty firmy majÄ&#x2026; nabywcĂłw jeszcze zanim na ich podstawie zostanÄ&#x2026; wyprodukowane pierwsze egzemplarze produktĂłw. Finansowanie produkcji odbywa siÄ&#x2122; m.in. za pomocÄ&#x2026; Kickstarter lub Indiegogo, gdzie pokazywany jest prototyp rozwiÄ&#x2026;zania. JeĹ&#x203A;li osiÄ&#x2026;gniÄ&#x2122;ty zostanie odpowiedni prĂłg zainteresowania, ruszajÄ&#x2026; prace w FirstBuild. 11/2016

Finansowanie spoĹ&#x201A;ecznoĹ&#x203A;ciowe jest dla firmy nie tylko ĹşrĂłdĹ&#x201A;em kapitaĹ&#x201A;u, ale przede wszystkim formÄ&#x2026; reklamy i walidacji pomysĹ&#x201A;Ăłw. Ten aspekt takĹźe wyróşnia system stworzony przez FirstBuild. W przypadku tradycyjnego podejĹ&#x203A;cia rozpoczÄ&#x2122;cie wytwarzania nowego urzÄ&#x2026;dzenia wiÄ&#x2026;Ĺźe siÄ&#x2122; z wielomilionowymi inwestycjami, nie gwarantujÄ&#x2026;c w  Ĺźadnym razie zainteresowania ze strony klientĂłw. W przypadku FirstBuild juĹź od pierwszej sztuki wyprodukowanego sprzÄ&#x2122;tu osiÄ&#x2026;gana jest rentownoĹ&#x203A;Ä&#x2021;, a nakĹ&#x201A;ady inwestycyjne sÄ&#x2026;  bliskie zeru. Firma ma  na  koncie okoĹ&#x201A;o 10 produktĂłw. Nie wszystkie byĹ&#x201A;y sukcesem â&#x20AC;&#x201C; przykĹ&#x201A;adem jest ostatnia kampania crowdfundingowa ekspresu do parzenia kawy na zimno Prisma Cold Brew: mimo Ĺźe zebrano 97% zakĹ&#x201A;adanego puĹ&#x201A;apu inwestycji, projekt zostaĹ&#x201A; zawieszony. Jednak wraz z rosnÄ&#x2026;cym doĹ&#x203A;wiadczeniem firmy jej rozwiÄ&#x2026;zania stajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; coraz ciekawsze.

Etapy rozwoju pojedynczego wytwĂłrcy lub zespoĹ&#x201A;u Inspiracja i uczenie siÄ&#x2122;

DostÄ&#x2122;p do narzÄ&#x2122;dzi NawiÄ&#x2026;zywanie kontaktĂłw Technologie uĹźywane przez makerĂłw Wprowadzenie pomysĹ&#x201A;u na rynek Projektowanie i Design

UsĹ&#x201A;ugi dla makerĂłw

Portale aukcyjne Serwisy crowdfundingowe WytwĂłrcy prototypĂłw

Inkubatory NagĹ&#x201A;aĹ&#x203A;niacze trendu makerĂłw

PODSUMOWANIE OczywiĹ&#x203A;cie moĹźliwoĹ&#x203A;ci produkcyjne FirstBuild sÄ&#x2026; nieporĂłwnywalnie mniejsze niĹź GE Appliances. Jednak jednostka ta stanowi doskonaĹ&#x201A;e miejsce do eksperymentowania. W przypadku odkrycia produktu budzÄ&#x2026;cego zainteresowanie rynkowe moĹźe ruszyÄ&#x2021; tradycyjna produkcja. To  tylko jedna z  moĹźliwoĹ&#x203A;ci wykorzystania metodologii charakterystycznych dla ruchu makerĂłw przez duĹźe podmioty. RozwĂłj wĹ&#x201A;asnych, otwartych platform, otwarcie produkcji, zwinne techniki wytwarzania umoĹźliwiajÄ&#x2026;ce wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; indywidualizacjÄ&#x2122; wyrobĂłw â&#x20AC;&#x201C; to kierunki, w ktĂłrych juĹź widaÄ&#x2021; aktywnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; innych graczy. Jakub Weber  S

Jerzy Grzesiak konsultant J 3 "0 % 2 $$

Od zera do makera (poczÄ&#x2026;tkowe zdobywanie wiedzy) â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘

Makerzy dla makerĂłw

Maker wchodzi na rynek

(udziaĹ&#x201A; w projektach, (udziaĹ&#x201A; w globalnym rynku, intensywna wymiana wiedzy) sprzedaĹź produktĂłw)

Maker Faire Make magazine Instructables Pinterest Meetup General Assembly CodeAcademy DIY Drones

â&#x20AC;˘ Techshop â&#x20AC;˘ Makerspaces

â&#x20AC;˘ Maker Map â&#x20AC;˘ Makerâ&#x20AC;&#x2122;s Row

â&#x20AC;˘ MakerBot â&#x20AC;˘ 3D Systems â&#x20AC;˘ ShopBot â&#x20AC;˘ Quirky â&#x20AC;˘ Threadless â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘

Thingiverse TinderCad 3D SketchUp Autodesk Geomagic

â&#x20AC;˘ Ponoko â&#x20AC;˘ Shapeways â&#x20AC;˘ Quickparts â&#x20AC;˘ Etsy â&#x20AC;˘ eBay â&#x20AC;˘ Kickstarter â&#x20AC;˘ Indiegogo â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘

PCH Dragon Innovation AdaFruit SparkFun â&#x20AC;˘ Highway1 â&#x20AC;˘ Haxlr8r â&#x20AC;˘ Bolt â&#x20AC;˘ bunnie Huang â&#x20AC;˘ Seeed Studios

-" !"    LN %  & . !6 % '( M

59


RYNEK

INTELIGENTNA FABRYKA

DZIÄ&#x2DC;KI KOMPONENTOM SCHUNK G  83? "  E "0  ".! &"".  "". &*".6 S0H"  ". &  *3 ;    0H E H "." K  C'U-3

Ĺ&#x161;

wiat wirtualny nieustannie ewoluuje, systemy sÄ&#x2026; coraz szybsze, bezpieczniejsze, bardziej skuteczne i niezaleĹźne. RozwĂłj ten postÄ&#x2122;puje coraz szybciej takĹźe w Ĺ&#x203A;wiecie produkcji i wytwarzania, a rosnÄ&#x2026;ca liczba niestandardowych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; stawia przed procesami produkcyjnymi nowe wyzwania.

60

KLUCZ DO SUKCESU: SYNERGIA Metody produkcji w przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; wszechstronne, wydajne i zintegrowane, a procesy szybko i Ĺ&#x201A;atwo adaptowalne do  nowych produktĂłw. W  tym celu maszyny, komponenty fabryki i usĹ&#x201A;ugi zostanÄ&#x2026; poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone, by komunikowaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; i reagowaÄ&#x2021; w autonomicznym systemie Smart Factory w PrzemyĹ&#x203A;le 4.0. Zastosowanie komponentĂłw mechatronicznych firmy SCHUNK juĹź teraz umoĹźliwia klientom wykorzystanie peĹ&#x201A;ni potencjaĹ&#x201A;u produkcji dziÄ&#x2122;ki redukcji kosztĂłw i  czasu zwiÄ&#x2026;zanych z przezbrojeniem. Synergia gwarantowana przez firmÄ&#x2122; SCHUNK, oparta na doskonale dopasowanym wspĂłĹ&#x201A;graniu technologii mocowaĹ&#x201E; i systemĂłw chwytakowych, oznacza nowe podejĹ&#x203A;cie do  projektowania bardziej wydajP R O M O C J A

nych i zautomatyzowanych procesów produkcyjnych.

MOCOWANIA I SYSTEMY CHWYTAKOWE Jako partner klientĂłw koĹ&#x201E;cowych, w tym integratorĂłw systemĂłw automatyki i  konstruktorĂłw maszyn, firma SCHUNK oferuje najwiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; gamÄ&#x2122; inteligentnych komponentĂłw do elastycznej produkcji i automatyzacji. Ich wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;ciwoĹ&#x203A;ci sÄ&#x2026; dokĹ&#x201A;adnie dostosowane do  potrzeb branĹźy, a dodatkowÄ&#x2026; zaletÄ&#x2026; jest cechujÄ&#x2026;ca te produkty elastycznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; â&#x20AC;&#x201C; moĹźliwe jest dowolne ich pozycjonowanie, a  takĹźe szybkie i  intuicyjne dopasowanie. Co  waĹźne, dostÄ&#x2122;pna jest szeroka gama interfejsĂłw komunikacyjnych dla sieci. Kolejna istotna cecha to rozproszona/zintegrowana inteligencja â&#x20AC;&#x201C; firma kĹ&#x201A;adzie bowiem AUTOMATYKA


RYNEK

Cechy produktu: â&#x20AC;˘ maĹ&#x201A;e wymiary: 58 mm Ă&#x2014; 45 mm Ă&#x2014; 89 mm â&#x20AC;˘ czas skrÄ&#x2122;tu 0,18 s/180° â&#x20AC;˘ czas chwytu 0,05 s/skok â&#x20AC;˘ dowolnie definiowalny kÄ&#x2026;t obrotu w zakresie 40â&#x20AC;&#x201C;290° â&#x20AC;˘ bezszczotkowy silnik 24 V DC â&#x20AC;˘ cztery wejĹ&#x203A;cia cyfrowe (otwarcie chwytaka, zamkniÄ&#x2122;cie chwytaka, obrĂłt w lewo, obrĂłt w prawo) â&#x20AC;˘ sterowanie z 24 V  D ".9* 1 T 0*0  "  ".0H"9*  G"

Cechy produktu: â&#x20AC;˘ opcjonalnie dostÄ&#x2122;pny z interfejsami Profinet, CAN lub Ethernet â&#x20AC;˘ sterowanie chwytaka zintegrowane z serwerem www, a w niektĂłrych przypadkach karta mikroSD â&#x20AC;˘ zintegrowane w palcach porty czujnikĂłw dla opcjonalnego pomiaru siĹ&#x201A;y chwytania w typach 32 i 50 â&#x20AC;˘ zintegrowane monitorowanie chwytanego detalu

/3  C'U-

. ! ;1 T 00 ! ". "    "H  .U $ [

bardzo duĹźy nacisk na nowoczesne standardy komunikacji, ktĂłre bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; coraz bardziej dominowaĹ&#x201A;y w przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci, jak NFC czy IO-Link. EnergooszczÄ&#x2122;dne napÄ&#x2122;dy opracowane z myĹ&#x203A;lÄ&#x2026; o lekkiej konstrukcji zapewniajÄ&#x2026; mobilnoĹ&#x203A;Ä&#x2021;, a mechatronizacjÄ&#x2122; uĹ&#x201A;atwia fakt, Ĺźe komponenty SCHUNK mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; stosowane bardzo elastycznie, co  przekĹ&#x201A;ada siÄ&#x2122; na  duĹźÄ&#x2026; liczbÄ&#x2122; inteligentnych funkcji. KolejnÄ&#x2026; zaletÄ&#x2026; jest sprawna wspĂłĹ&#x201A;praca na  linii czĹ&#x201A;owiek-maszyna â&#x20AC;&#x201C; produkty firmy SCHUNK umoĹźliwiajÄ&#x2026; intuicyjne uruchamianie i prostÄ&#x2026; konfiguracjÄ&#x2122;. BezpieczeĹ&#x201E;stwo funkcjonalne gwarantujÄ&#x2026; odpowiednie certyfikaty. Produkty firmy SCHUNK umoĹźliwiajÄ&#x2026; kontrolÄ&#x2122; jakoĹ&#x203A;ci oraz monitorowanie parametrĂłw systemowych i  przetwarzanie danych. DostarczajÄ&#x2026; wielu dokĹ&#x201A;adnych informacji. Istnieje takĹźe moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; konfiguracji komponentĂłw do wymagaĹ&#x201E; klienta, co niesie ze sobÄ&#x2026; wiele korzyĹ&#x203A;ci dla odbiorcy finalnego. 11/2016

Cechy produktu: â&#x20AC;˘ powtarzalnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; Âą0,01 mm â&#x20AC;˘ liniowy napÄ&#x2122;d bezpoĹ&#x203A;redni 24 V â&#x20AC;˘ sterowanie cyfrowe dla Ĺ&#x201A;atwej i szybkiej integracji z istniejÄ&#x2026;cymi systemami â&#x20AC;˘ kompaktowa budowa dziÄ&#x2122;ki zintegrowanemu sterowaniu â&#x20AC;˘ funkcja samouczenia kompensuje bĹ&#x201A;Ä&#x2122;dne konfiguracje prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci #  2 T    "."".  ".  !H H  E *G 48 +

ZGODNOĹ&#x161;Ä&#x2020; Z ZAĹ OĹťENIAMI PRZEMYSĹ U 4.0 DziÄ&#x2122;ki stosowaniu komponentĂłw SCHUNK juĹź dziĹ&#x203A; moĹźliwa jest realizacja inteligentnych procesĂłw produkcyjnych, zgodnych z koncepcjÄ&#x2026; PrzemysĹ&#x201A;u 4.0. Firma stawia na  rozwiÄ&#x2026;zania mechatroniczne, ktĂłrych charakterystykÄ&#x2122; moĹźna zamknÄ&#x2026;Ä&#x2021; w trzech sĹ&#x201A;owach: alternatywa, inteligencja, elastycznoĹ&#x203A;Ä&#x2021;. Alternatywa oznacza zamiennik 1:1 komponentĂłw pneumatycznych przez mechatroniczne kom-

ponenty SCHUNK, inteligencja wynika z faktu, Ĺźe komponenty te mogÄ&#x2026; posĹ&#x201A;uĹźyÄ&#x2021; do budowy inteligentnej fabryki, a elastycznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; â&#x20AC;&#x201C; z tego, iş adaptowalne mechatroniczne komponenty SCHUNK umoĹźliwiajÄ&#x2026; elastycznÄ&#x2026; produkcjÄ&#x2122;.

SCHUNK INTEC Sp. z o.o. 3  8? ?797?? " 3 44 <4: 47 ??6 & 44 <4: 47 47 9 &A3".3" 33".3"

61


RYNEK

PRECYZYJNY POMIAR CZUJNIKI CIĹ&#x161;NIENIA ABP U  E 0  * "0". "0 "G  K C3 H  "0    T  3 -S H 0   * "" ! 0G"!6   "".  SH  * H  SGP "    !G"   3

Z

jawisko piezoelektryczne zostaĹ&#x201A;o odkryte w 1880 r.  przez braci Curie, ktĂłrzy zaobser wowali, Ĺźe w pewnych materiaĹ&#x201A;ach, pod wpĹ&#x201A;ywem zmian geometrycznych (odksztaĹ&#x201A;cenia), indukowany jest Ĺ&#x201A;adunek elektryczny. WielkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; tego Ĺ&#x201A;adunku jest proporcjonalna do  przyĹ&#x201A;oĹźonych siĹ&#x201A; powo dujÄ&#x2026;cych naprÄ&#x2122;Ĺźenia, co  moĹźna znakomicie wykorzystaÄ&#x2021; do róşnych zastosowaĹ&#x201E;. Z tego wzglÄ&#x2122;du firma Honeywell oferuje czujniki z materiaĹ&#x201A;em piezorezystywnym â&#x20AC;&#x201C; dwutlenkiem krzemu.

KLUCZOWE ZALETY Nowa seria czujnikĂłw Honeywell obejmuje bardzo duĹźÄ&#x2026; grupÄ&#x2122; przyrzÄ&#x2026;dĂłw ogĂłlnego zastosowania. CechÄ&#x2026; wspĂłlnÄ&#x2026; tych produktĂłw i ich najwiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; zaletÄ&#x2026; jest wbudowany wzmacniacz sygnaĹ&#x201A;u wyjĹ&#x203A;ciowego. To  znacznie upraszcza projekt ukĹ&#x201A;adu lub systemu elektronicznego, w  ktĂłrym wykorzystane zostanÄ&#x2026; opisywane czujniki. InnÄ&#x2026; bardzo istotnÄ&#x2026; cechÄ&#x2026; nowych produktĂłw Honeywell jest szeroki zakres kompensacji temperatury: od 0 °C do 50 °C. Czujniki wystÄ&#x2122;pujÄ&#x2026; w  dwĂłch typowych wariantach zasilania â&#x20AC;&#x201C; 3,3 V oraz 5 V. Czujniki mogÄ&#x2026; pracowaÄ&#x2021; w dwĂłch trybach 62

P R O M O C J A

pomiarowych: bezpoĹ&#x203A;rednim oraz róşnicowym, a takĹźe w bardzo szerokim zakresie mierzonych wartoĹ&#x203A;ci ciĹ&#x203A;nienia wyskalowanych w trzech jednostkach: od  60  mbarĂłw do  10  barĂłw, od 6 kPa do 1 MPa i od 1 psi do 150 psi. WaĹźnÄ&#x2026; cechÄ&#x2026; czujnikĂłw jest ich zaskakujÄ&#x2026;co niewielki pobĂłr prÄ&#x2026;du â&#x20AC;&#x201C; w zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od wersji (sygnaĹ&#x201A; wyjĹ&#x203A;ciowy analogowy/cyfrowy) oraz wymaganego napiÄ&#x2122;cia zasilania ksztaĹ&#x201A;tuje siÄ&#x2122; nastÄ&#x2122;pujÄ&#x2026;co: dla 3,3 V â&#x20AC;&#x201C; 2,1 mA i 3,1 mA, dla 5 V â&#x20AC;&#x201C; 2,7 mA i 3,7 mA. Co wiÄ&#x2122;cej, dziÄ&#x2122;ki specjalnej funkcji oferowanej tylko przez firmÄ&#x2122; Honeywell â&#x20AC;&#x201C; tzw. sleep mode, polegajÄ&#x2026;cej na tym, Ĺźe miÄ&#x2122;dzy odczytami zostaje znacznie ograniczone zasilanie czujnika â&#x20AC;&#x201C; pobĂłr prÄ&#x2026;du spada o  1 ÂľA (maksymalnie 10  ÂľA). Te cechy sprawiajÄ&#x2026;, Ĺźe czujniki Honeywell naleĹźÄ&#x2026; do  urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;, w  ktĂłrych korzystne bÄ&#x2026;dĹş wymagane jest bardzo niskie zuĹźycie energii. SzczegĂłlnego znaczenia nabiera to w przypadku stosowania proponowanych czujnikĂłw w ukĹ&#x201A;adach i aplikacjach mobilnych, co znacznie przedĹ&#x201A;uĹźa ĹźywotnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; baterii bÄ&#x2026;dĹş akumulatora. Kolejne istotne zalety urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; Honeywell to moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; pracy w szerokim zakresie wilgotnoĹ&#x203A;ci â&#x20AC;&#x201C; od  0% AUTOMATYKA


RYNEK do 95 % i temperatury â&#x20AC;&#x201C; od â&#x20AC;&#x201C;40 °C do +85 °C, a takĹźe odpornoĹ&#x203A;Ä&#x2021; na przeciÄ&#x2026;Ĺźenia, wibracje i wstrzÄ&#x2026;sy â&#x20AC;&#x201C; 15 g przy czÄ&#x2122;stotliwoĹ&#x203A;ciach od 10 Hz do 2 kHz, wstrzÄ&#x2026;s na poziomie 100 g, maksymalnie 6 ms, a typowy czas Ĺźycia czujnika to minimum milion cyklĂłw pomiarowych.

ELASTYCZNY DOBĂ&#x201C;R Czujniki dostarczane sÄ&#x2026; zarĂłwno w obudowach przygotowanych do montaĹźu powierzchniowego, jak i przewlekanego, co zapewne ucieszy amatorĂłw i pasjonatĂłw projektowania oraz konstrukcji urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; i systemĂłw elektronicznych. Liczba oferowanych ksztaĹ&#x201A;tĂłw obudĂłw i krĂłÄ&#x2021;cĂłw pomiarowych (jego obecnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; lub brak, dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;Ä&#x2021;, kÄ&#x2026;t umocowania) jest bardzo duĹźa, co pozwoli kaĹźdemu projektantowi dobraÄ&#x2021; odpowiedni typ czujnika do swojego systemu.

Bardzo ciekawÄ&#x2026; cechÄ&#x2026; nowych produktĂłw Honeywell jest to, Ĺźe moĹźna je stosowaÄ&#x2021; zarĂłwno do pomiarĂłw ciĹ&#x203A;nienia gazĂłw niekorozyjnych, takich jak powietrze, ale takĹźe do niekorozyjnych cieczy. Pozwala na to specjalna konstrukcja krĂłÄ&#x2021;ca, ktĂłry moĹźe zostaÄ&#x2021; pokryty specjalnym silikonowym Ĺźelem, uniemoĹźliwiajÄ&#x2026;cym kondensacjÄ&#x2122; substancji obecnych w Ĺ&#x203A;rodowisku pomiarowym. Wszystkie czujniki ABP firmy Honeywell wyprodukowane sÄ&#x2026; zgodnie z wymaganiami normy ISO 9001. Ponadto speĹ&#x201A;niajÄ&#x2026; wymagania unijnej dyrektywy REACH i RoHS, a wiÄ&#x2122;c zostaĹ&#x201A;y wyprodukowane zgodnie z ograniczeniami wprowadzania substancji niebezpiecznych do produkcji. Dodatkowe informacje i szczegĂłĹ&#x201A;owe specyfikacje techniczne czujnikĂłw ciĹ&#x203A;nienia moĹźna znaleĹşÄ&#x2021; na stronie dystrybutora produktĂłw Honeywell â&#x20AC;&#x201C; firmy Transfer Multisort Elektronik. Czujniki z serii ABP firmy Honeywell mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; zastosowane w wielu gaĹ&#x201A;Ä&#x2122;ziach przemysĹ&#x201A;u, a takĹźe w medycynie. Zastosowania w przemyĹ&#x203A;le: â&#x20AC;˘ czujniki w hamulcach (monitorowanie ciĹ&#x203A;nienia w cylindrach/bÄ&#x2122;bnach), â&#x20AC;˘ czujniki dwutlenku wÄ&#x2122;gla (CO2), czadu (CO), metanu (CH4) i innych gazĂłw, â&#x20AC;˘ czujniki wychylenia zaworĂłw, â&#x20AC;˘ czujniki w urzÄ&#x2026;dzeniach przemysĹ&#x201A;owych. Zastosowania w medycynie: â&#x20AC;˘ pomiar ciĹ&#x203A;nienia krwi, â&#x20AC;˘ Ĺ&#x201A;óşka szpitalne (w stabilizatorach pneumatycznych), â&#x20AC;˘ pomiary ciĹ&#x203A;nienia tlenu, â&#x20AC;˘ monitorowanie snu, â&#x20AC;˘ czujniki ciĹ&#x203A;nienia pĹ&#x201A;ynĂłw we wszelkich urzÄ&#x2026;dzeniach cytometrycznych. UrzÄ&#x2026;dzenia tej serii sÄ&#x2026; stosowane rĂłwnieĹź w urzÄ&#x2026;dzeniach AGD â&#x20AC;&#x201C; przede wszystkim czujniki ciĹ&#x203A;nienia wody i pary do regulacji dziaĹ&#x201A;ania np. ekspresĂłw do kawy.

R E K L A M A

/3 $& # 

SZEROKI ZAKRES ZASTOSOWAĹ&#x192;

TRANSFER MULTISORT ELEKTRONIK Sp. z o.o. 3 ' 856 @=9=7? BN 3 84 :87 77 77 33

11/2016

63


RYNEK

BEZKONTAKTOWY

POMIAR

CZUJNIKI FIRMY ASTECH Firma Astech GmbH, reprezen  "  E  6 0 " *". "0 S". G" ".  G3 J   G" )"  U"". 0 H  *!  EG" 06 !G"6 "6 !6 6 "06 G"  3 Maciej Olejniczak Marcin Prokopiak

T

rzy podstawowe grupy produktowe w ofercie Astech to bezkontaktowe czujniki prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci i drogi/dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;ci (VLM), laserowe czujniki dystansu (LDM) oraz czujniki koloru (CROMLAVIEW).

CZUJNIKI VLM Mierzenie parametrĂłw prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci oraz drogi dla bĹ&#x201A;yszczÄ&#x2026;cych, gorÄ&#x2026;cych, zatĹ&#x201A;uszczonych, mokrych, malowanych, delikatnych lub szorstkich powierzchni wiÄ&#x2026;zaĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; z tym, Ĺźe czujniki musiaĹ&#x201A;y wchodziÄ&#x2021; w kontakt fizyczny z badanym przedmiotem (np. enkodery z koĹ&#x201A;em pomiarowym). RozwiÄ&#x2026;zanie tego problemu zaproponowaĹ&#x201A;a firma Astech, ktĂłra skonstruowaĹ&#x201A;a czujniki VLM mierzÄ&#x2026;ce bezkontaktowo prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; oraz drogÄ&#x2122;. VLM500 to najnowsza generacja tych czujnikĂłw. Wyróşnia je m.in. kompaktowa obudowa (wszystkie elementy systemu pomiarowego sÄ&#x2026; zamkniÄ&#x2122;te w jednej, jeszcze mniejszej obudowie), dĹ&#x201A;ugoterminowa stabilnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; (dziÄ&#x2122;ki zastosowaniu Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;a LED), doskonaĹ&#x201A;e parametry pomiarĂłw, róş64

ne standardy wyjĹ&#x203A;cia (HTL, TTL, analogowe, USB, Profibus DP, Profinet, Ethernet itp.) oraz piÄ&#x2122;cioletnia gwarancja. Czujniki te znajdujÄ&#x2026; zastosowanie m.in. w branĹźy metalowej, papierniczej, wĹ&#x201A;Ăłkienniczej oraz tam, gdzie konieczna jest bezkontaktowa kontrola prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci i/lub dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;ci materiaĹ&#x201A;u. Czujnik VLM znalazĹ&#x201A; zastosowanie m.in. w kontroli prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci i dĹ&#x201A;ugoĹ&#x203A;ci w procesie rozciÄ&#x2026;gania blachy, przy jednoczesnej kontroli wydĹ&#x201A;uĹźenia. NajwaĹźniejszÄ&#x2026; zaletÄ&#x2026; dla operatorĂłw korzystajÄ&#x2026;cych z czujnikĂłw

0 +2#7?? Astech jest fakt, Ĺźe uĹźywajÄ&#x2026; one biaĹ&#x201A;ego Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;a LED, ktĂłre jest bezpieczne dla czĹ&#x201A;owieka â&#x20AC;&#x201C; nie sÄ&#x2026; wymagane dodatkowe Ĺ&#x203A;rodki ostroĹźnoĹ&#x203A;ci, dziÄ&#x2122;ki czemu moĹźliwa jest optymalizacja kosztĂłw. Dodatkowo czujniki VLM charakteryzujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; dokĹ&#x201A;adnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; niĹź 0,05%, co jest bardzo istotne przy kontroli wydĹ&#x201A;uĹźenia. Badana powierzchnia moĹźe byÄ&#x2021; pokryta farbÄ&#x2026;, olejem, rdzÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x201C; dla czujnika i jego optyki nie ma to znaczenia. W przypadku duĹźego zapylenia stosuje siÄ&#x2122; dodatkowe akcesoria, ktĂłre chroniÄ&#x2026; optykÄ&#x2122; czujnika przed zabrudzeniem (w takiej sytuacji do czujnika naleĹźy doprowadziÄ&#x2021; tylko czyste powietrze). Czujnik VLM znalazĹ&#x201A; teĹź zastosowanie podczas procesu walcowania oraz przy odwijaniu wraz z ciÄ&#x2122;ciem wzdĹ&#x201A;uĹźnym. ZaletÄ&#x2026; zastosowania VLM w tego typu aplikacjach jest moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; pomiaru prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci rĂłwnieĹź materiaĹ&#x201A;Ăłw rozgrzanych do wysokiej temperatury. Warto P R O M O C J A

jednak pamiÄ&#x2122;taÄ&#x2021;, Ĺźe jeĹ&#x203A;li temperatura otoczenia przekracza 50 °C, czujnik musi byÄ&#x2021; zamkniÄ&#x2122;ty w specjalnej obudowie, ktĂłrÄ&#x2026; rĂłwnieĹź moĹźe dostarczyÄ&#x2021; firma Astech (to tylko jeden z elementĂłw szerokiej gamy akcesoriĂłw montaĹźowych do czujnikĂłw VLM, jakie proponuje firma). MogĹ&#x201A;oby siÄ&#x2122; wydawaÄ&#x2021;, Ĺźe pomiar bez kontaktu bÄ&#x2122;dzie sprawiaĹ&#x201A; problemy przy pomiarze powierzchni metalicznych, bĹ&#x201A;yszczÄ&#x2026;cych i silnie odbijajÄ&#x2026;cych Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;o (np. lustro). Jednak VLM doskonale radzi sobie w takich aplikacjach. Czujnik tego typu sprawdziĹ&#x201A; siÄ&#x2122; m.in. na linii produkcyjnej wyrobĂłw miedzianych oraz aluminiowych (w tym silnie odbijajÄ&#x2026;cych). Co wiÄ&#x2122;cej, czujniki VLM mogÄ&#x2026; mierzyÄ&#x2021; prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i drogÄ&#x2122; (odcinki) nie tylko pĹ&#x201A;yt, profili kwadratowych, ale rĂłwnieĹź kabli, rur i tub. VLM wykorzystywane sÄ&#x2026; nie tylko w przemyĹ&#x203A;le metalowym. Stosowane sÄ&#x2026; rĂłwnieĹź w innych branĹźach i aplikacjach, w ktĂłrych czujnik prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci/ drogi nie moĹźe dotykaÄ&#x2021; badanej powierzchni, np. na liniach produkcyjnych papieru o delikatnej strukturze (papier ozdobny), papieru Ĺ&#x203A;ciernego, wĹ&#x201A;Ăłkien, gumy, tworzyw sztucznych.

CZUJNIKI LDM W przemyĹ&#x203A;le czÄ&#x2122;sto problemem jest pomiar przemieszczenia liniowego, a w szczegĂłlnoĹ&#x203A;ci bezkontaktowa kontrola (czujnik nie moĹźe dotykaÄ&#x2021; badanej

2 "0 ".

AUTOMATYKA


RYNEK powierzchni). W aplikacjach, w ktĂłrych oczekiwany zakres pomiarowy jest wiÄ&#x2122;kszy niĹź 50 cm, stosuje siÄ&#x2122; laserowe czujniki dystansu. Firma Astech oferuje wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie tego typu urzÄ&#x2026;dzenia pomiarowe â&#x20AC;&#x201C; czujniki serii LDM30x (z zakresem pomiarowym do 300 m od naturalnej powierzchni), LDM4x (najpopularniejsza seria czujnikĂłw Astech), LDM51 (czujniki, ktĂłre mierzÄ&#x2026; z dokĹ&#x201A;adnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; do Âą1 mm, nawet w zakresie do 100 m) oraz LDS30 (pomiar z prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; do 30 kHz w zakresie do 30 m). Czujniki LDM stosowane sÄ&#x2026; m.in. w kontroli poziomu materiaĹ&#x201A;Ăłw sypkich w silosach, kontroli pozycji suwnic, pomiaru Ĺ&#x203A;rednic elementĂłw metalowych i szerokoĹ&#x203A;ci pĹ&#x201A;yt metalowych. Laserowe czujniki dystansu Astech sÄ&#x2026; dostÄ&#x2122;pne z zakresem pomiarowym 30 m, 100 m lub nawet 300 m od naturalnej powierzchni oraz do 3000 m od specjalnego lustra. MajÄ&#x2026; róşne standardy wyjĹ&#x203A;cia (analogowe, OC, RS-232, RS-422, SSI, Profibus, Profinet), bazujÄ&#x2026; na laserze klasy 2 lub 1 (model LDM301) i mogÄ&#x2026; pracowaÄ&#x2021; w temperaturze od â&#x20AC;&#x201C;40 °C do +50 °C (dotyczy modeli z wbudowanÄ&#x2026; grzaĹ&#x201A;kÄ&#x2026;). Najbardziej wyróşniajÄ&#x2026;cym siÄ&#x2122; czujnikiem jest LDM51 Lumos, ktĂłry â&#x20AC;&#x201C; poza Ĺ&#x203A;wietnymi parametrami pomiaru â&#x20AC;&#x201C; umoĹźliwia mierzenie odlegĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci wzglÄ&#x2122;dem blachy rozgrzanej do temperatury 1300 °C.

CZUJNIKI CROMLAVIEW

/3  

Trzecia grupa produktowa w portfolio Astech to czujniki koloru serii CR. W zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od potrzeb aplikacji moĹźna

0 +2#7??  "  EG" *".

11/2016

0  ) #2+ ;

wybraÄ&#x2021; czujnik CR50 (najbardziej kompaktowa wersja), CR100, CR210 (czujniki z pamiÄ&#x2122;ciÄ&#x2026; do 350 kolorĂłw), CR200 (dwa kanaĹ&#x201A;y pomiarowe czujnika pozwalajÄ&#x2026; na uĹźycie go do kontroli jednoczeĹ&#x203A;nie dwĂłch kolorĂłw â&#x20AC;&#x201C; dwa czujniki zamkniÄ&#x2122;te w jednej obudowie â&#x20AC;&#x201C; lub do kontroli róşnic miÄ&#x2122;dzy dwoma kolorami â&#x20AC;&#x201C; tryb porĂłwnywania kolorĂłw) albo CR500 (czujnik z funkcjÄ&#x2026; kompensacji dystansu). Czujniki koloru stosowane sÄ&#x2026; w róşnych aplikacjach w branĹźy drukarskiej, automotive, farmaceutycznej, chemicznej, spoĹźywczej oraz malarskiej. Wykorzystywane sÄ&#x2026; nie tylko do kontroli jakoĹ&#x203A;ci czy sortowania elementĂłw, ale rĂłwnieĹź sprawdzania obecnoĹ&#x203A;ci wybranych detali (o okreĹ&#x203A;lonym kolorze). Czujniki koloru moĹźna konfigurowaÄ&#x2021; z poziomu urzÄ&#x2026;dzenia (przyciski i funkcja Teach-In) lub za pomocÄ&#x2026; przeznaczonego do tego oprogramowania dla komputerĂłw PC (komunikacja z urzÄ&#x2026;dzeniem odbywa siÄ&#x2122; przez porty RS-232 lub USB). Podstawowym standardem wyjĹ&#x203A;cia tych czujnikĂłw sÄ&#x2026; wyjĹ&#x203A;cia binarne, ktĂłrych liczba zaleĹźy

od modelu (maksymalnie 12 wyjĹ&#x203A;Ä&#x2021; cyfrowych). Przez 12 wyjĹ&#x203A;Ä&#x2021; moĹźe byÄ&#x2021; przekazywana informacja o 350 barwach (reprezentacja binarna). Dodatkowo czujniki mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; wyposaĹźone w interfejs cyfrowy â&#x20AC;&#x201C; Ethernet, Profibus lub Profinet â&#x20AC;&#x201C; co znacznie uĹ&#x201A;atwia integracjÄ&#x2122; elementĂłw pomiarowych z nadrzÄ&#x2122;dnym ukĹ&#x201A;adem sterowania. WaĹźnym elementem czujnikĂłw kolorĂłw sÄ&#x2026; elementy optyczne, ktĂłre zawsze sÄ&#x2026; dobierane do okreĹ&#x203A;lonej aplikacji, przy czym czujniki mogÄ&#x2026; mieÄ&#x2021; je wbudowane lub zewnÄ&#x2122;trzne â&#x20AC;&#x201C; w tej drugiej sytuacji potrzebny jest zawsze Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;owĂłd Ĺ&#x201A;Ä&#x2026;czÄ&#x2026;cy element optyczny z sensorem. Firma Astech ma w portfolio szereg akcesoriĂłw (w tym elementĂłw optycznych i Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;owodĂłw), dziÄ&#x2122;ki czemu uĹźytkownik ma moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; doboru odpowiedniego kompletu do kaĹźdej aplikacji.

GWARANTOWANE WSPARCIE Wsparcie techniczne w zakresie produktĂłw firmy Astech (czujnikĂłw prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;ci i drogi VLM, czujnikĂłw laserowych LDM oraz czujnikĂłw koloru CR) Ĺ&#x203A;wiadczÄ&#x2026; inĹźynierowie firmy AP Automatyka, ktĂłrzy majÄ&#x2026; odpowiednie doĹ&#x203A;wiadczenie w tym zakresie. Maciej Olejniczak Marcin Prokopiak

AP AUTOMATYKA s.c. 3 :< =7< 5? >? & :< =7< 5? >= 9 *A3 33

0  )  *". "0".

65


RYNEK

PRZYSZĹ OĹ&#x161;Ä&#x2020; DOSTOSOWANA DO INDYWIDUALNYCH POTRZEB -S  0  0 * 0H6  EGP  ".  0H H "".E  !H P * ! "03 %! G " 48 +   &". "". !0H "H E   !  "03  !"0 " x'U$ ; ) K . " S *P    0H"".   K! 6 * P   S!   S0 3

- / &0 - #&!*&

N

owe zasilacze Quint4 majÄ&#x2026; zintegrowany interfejs NFC, umoĹźliwiajÄ&#x2026;cy ich parametryzacjÄ&#x2122; za pomocÄ&#x2026; urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; mobilnych lub komputera. DziÄ&#x2122;ki temu rozwiÄ&#x2026;zaniu moĹźna dokĹ&#x201A;adnie dostosowaÄ&#x2021; wartoĹ&#x203A;ci progowe komunikatĂłw sygnalizacyjnych, jak i charakterystykÄ&#x2122; wyjĹ&#x203A;ciowÄ&#x2026; zasilacza do potrzeb instalacji. MoĹźliwe jest indywidualne skonfigurowanie ponad 40 parametrĂłw. KolejnÄ&#x2026; zaletÄ&#x2026; jest moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; skopiowania ustawieĹ&#x201E;. Po wykonaniu parametryzacji zasilacza ustawienia mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; Ĺ&#x201A;atwo przeniesione do innych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; za pomocÄ&#x2026; specjalnej aplikacji lub oprogramowania. Ponadto przyciski regulujÄ&#x2026;ce napiÄ&#x2122;cie wyjĹ&#x203A;ciowe moĹźna zablokowaÄ&#x2021;, a konfiguracjÄ&#x2122; zabezpieczyÄ&#x2021; hasĹ&#x201A;em, aby zapobiec nieautoryzowanemu dostÄ&#x2122;powi.

TECHNOLOGIA SFB WaĹźnym atutem czwartej generacji zasilaczy QUINT jest rezerwa mocy. W przypadku wystÄ&#x2026;pienia zwarcia po stronie wtĂłrnej zasilacza technologia SFB zapewni dostarczanie przez 15 ms szeĹ&#x203A;ciokrotnej wartoĹ&#x203A;ci prÄ&#x2026;du znamionowego, co umoĹźliwi selektywne i magnetyczne wyzwolenie wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznika nadmiarowo-prÄ&#x2026;dowego w uszkodzonym obwodzie, podczas gdy reszta podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czonych rĂłwnolegle do zasilacza odbiornikĂłw bÄ&#x2122;dzie pracowaĹ&#x201A;a, bez przerwy w zasilaniu. Zapewnia to niezawodnÄ&#x2026; i  taniÄ&#x2026; ochronÄ&#x2122; obwodĂłw $".! /    ". H"  H".6 " !  H" ! * 0H "E

66

P R O M O C J A

24 V DC. W zaleĹźnoĹ&#x203A;ci od indywidualnych potrzeb technologia SFB moĹźe zostaÄ&#x2021; wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czona.

Ĺ ATWA ROZBUDOWA SYSTEMU WiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; instalacji moĹźe zostaÄ&#x2021; w pewnym momencie rozbudowana. Jednak zdarza siÄ&#x2122;, Ĺźe caĹ&#x201A;kowity wymagany pobĂłr prÄ&#x2026;du nie jest poprawnie obliczony, co moĹźe prowadziÄ&#x2021; do przestoju instalacji. Przy rozbudowie instalacji moĹźna wykorzystaÄ&#x2021; statycznÄ&#x2026; rezerwÄ&#x2122; mocy zasilacza QUINT4, ktĂłra zapewni w sposĂłb ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;y aş do 125% prÄ&#x2026;du znamionowego. Informacja o takiej pracy moĹźe zostaÄ&#x2021; wysĹ&#x201A;ana przez wyjĹ&#x203A;cie sygnalizacyjne, dziÄ&#x2122;ki czemu uĹźytkownik ma Ĺ&#x203A;wiadomoĹ&#x203A;Ä&#x2021;, Ĺźe system pracuje pod duĹźym obciÄ&#x2026;Ĺźeniem, zapewniajÄ&#x2026;c jednoczeĹ&#x203A;nie wystarczajÄ&#x2026;co duĹźo czasu na podjÄ&#x2122;cie odpowiednich dziaĹ&#x201A;aĹ&#x201E;. W rezultacie rozbudowa instalacji moĹźe byÄ&#x2021; bezpiecznie wykonana w dowolnym czasie. Drugim czynnikiem, ktĂłry moĹźe prowadziÄ&#x2021; do spadku napiÄ&#x2122;cia wyjĹ&#x203A;ciowego, a w konsekwencji przestojĂłw, jest zaĹ&#x201A;Ä&#x2026;czanie odbiornikĂłw o duĹźym prÄ&#x2026;dzie rozruchowym lub jednoczesne uruchamianie kilku odbiornikĂłw 24 V. DziÄ&#x2122;ki dynamicznej rezerwie mocy QUINT4 jest w stanie w czasie 5 s dostarczyÄ&#x2021; do 200% prÄ&#x2026;du znamionowego. Dlatego np. zamiast zasilacza 20 A wystarczy nam zasilacz 10 A.

FUNKCJA PREWENCYJNEGO MONITOROWANIA Zaawansowana funkcja prewencyjnego monitorowania to klucz do poAUTOMATYKA


RYNEK

ODPORNOĹ&#x161;Ä&#x2020; NA OBCIÄ&#x201E;ĹťENIA MECHANICZNE I ELEKTRYCZNE

%   0   " 0G"0

prawy dyspozycyjnoĹ&#x203A;ci systemu â&#x20AC;&#x201C; zapewnia szybkie wykrycie krytycznych sytuacji. Sygnalizacja jest realizowana przez diody LED na przednim panelu i wyjĹ&#x203A;cia sygnalizacyjne. PrzykĹ&#x201A;adowo po zidentyfikowaniu silnika z problemem mechanicznym moĹźna go naprawiÄ&#x2021;, zanim inne odbiorniki odczujÄ&#x2026; spadek napiÄ&#x2122;cia. W przypadku pracy w trybie statycznej rezerwy mocy zasilacz dostarcza wiÄ&#x2122;cej prÄ&#x2026;du niĹź okreĹ&#x203A;lona wartoĹ&#x203A;Ä&#x2021; prÄ&#x2026;du znamionowego. Podczas takiej pracy zasilacz i podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone do niego odbiorniki bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; pracowaÄ&#x2021; normalnie, a napiÄ&#x2122;cie wyjĹ&#x203A;ciowe utrzymywaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; bÄ&#x2122;dzie na poziomie 24 V DC. Natomiast w przypadku, gdy podczas pracy w  trybie statycznej rezerwy mocy obciÄ&#x2026;Ĺźenie wzroĹ&#x203A;nie jeszcze bardziej i przekroczy poziom, ktĂłry jest zbyt wysoki nawet dla dynamicznej rezerwy mocy, napiÄ&#x2122;cie wyjĹ&#x203A;ciowe spadnie. DziÄ&#x2122;ki ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;emu monitorowaniu napiÄ&#x2122;cia i prÄ&#x2026;du wyjĹ&#x203A;ciowego moĹźna podjÄ&#x2026;Ä&#x2021; odpowiednie dziaĹ&#x201A;ania jeszcze przed wystÄ&#x2026;pieniem awarii.

Nawet najmniejsze wahania napiÄ&#x2122;cia sieciowego mogÄ&#x2026; spowodowaÄ&#x2021; awariÄ&#x2122; caĹ&#x201A;ej instalacji. Nowy zasilacz QUINT POWER skutecznie zapobiega takim sytuacjom. Nawet wtedy, gdy po stronie wejĹ&#x203A;cia wystÄ&#x2026;pi zapad napiÄ&#x2122;cia trwajÄ&#x2026;cy do  20  ms, moc wyjĹ&#x203A;ciowa bÄ&#x2122;dzie utrzymywana na staĹ&#x201A;ym poziomie, a wszystkie podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone odbiorniki bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; nadal pracowaÄ&#x2021;. Co wiÄ&#x2122;cej, zintegrowany iskiernik gazowy moĹźe zbocznikowaÄ&#x2021; prÄ&#x2026;d przed chronionym urzÄ&#x2026;dzeniem w zakresie do kilku tysiÄ&#x2122;cy amperĂłw, co zapewnia niezawodnÄ&#x2026; ochronÄ&#x2122; przed przepiÄ&#x2122;ciami. Wszystkie zasilacze QUINT POWER mogÄ&#x2026; pracowaÄ&#x2021; w zakresie temperatury od â&#x20AC;&#x201C;25 °C do +70 °C, zaĹ&#x203A; rozruch moĹźe byÄ&#x2021; przeprowadzony w temperaturze â&#x20AC;&#x201C;40 °C. Zasilacze QUINT4 sÄ&#x2026; rĂłwnieĹź bardzo odporne na wstrzÄ&#x2026;sy i wibracje, co jest kluczowym wymogiem np. w przypadku zastosowaĹ&#x201E; w instalacjach okrÄ&#x2122;towych. UrzÄ&#x2026;dzenia sÄ&#x2026;  odporne na wstrzÄ&#x2026;sy do 30 g i wibracje do 2,3 g. 

EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ZASOBĂ&#x201C;W Zasilacze charakteryzujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; wysokimi wartoĹ&#x203A;ciami MTBF (Ĺ&#x203A;redni czas miÄ&#x2122;dzy awariami) â&#x20AC;&#x201C; ponad milion godzin. W poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniu z aktywnÄ&#x2026; funkcjÄ&#x2026; monitorowania za pomocÄ&#x2026; diod DC-OK  i  wyjĹ&#x203A;ciami sygnalizacyjnymi gwarantuje to niezawodne zasilanie wszystkich podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czonych odbiornikĂłw. UrzÄ&#x2026;dzenia majÄ&#x2026; sprawnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wynoszÄ&#x2026;-

PARAMETRYZACJA POPRZEZ NFC Technologia NFC (komunikacja bliskiego zasiÄ&#x2122;gu) to standard komunikacji przeznaczony do bezprzewodowej wymiany danych. ZasiÄ&#x2122;g transmisji wynosi do  kilku centymetrĂłw, a prÄ&#x2122;dkoĹ&#x203A;Ä&#x2021; przesyĹ&#x201A;ania â&#x20AC;&#x201C; do 424 kbps. QUINT4 obsĹ&#x201A;uguje interfejs NFC, umoĹźliwiajÄ&#x2026;c operatorom szybkie i Ĺ&#x201A;atwe dostosowanie parametrĂłw takich jak charakterystyki wyjĹ&#x203A;ciowe i progi sygnalizacyjne. Aby zapobiec przypadkowej regulacji i ingerencji, moĹźna zablokowaÄ&#x2021; za pomocÄ&#x2026; oprogramowania przyciski na panelu przednim, sĹ&#x201A;uĹźÄ&#x2026;ce do regulacji napiÄ&#x2122;cia. Ponadto konfiguracja moĹźe byÄ&#x2021; Ĺ&#x201A;atwo przeniesiona do innych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. Technologia NFC zapewnia separacjÄ&#x2122; elektrycznÄ&#x2026;, co znacznie zmniejsza liczbÄ&#x2122; usterek spowodowanych wyĹ&#x201A;adowaniami elektrostatycznymi (ESD). Parametryzacja moĹźe byÄ&#x2021; wykonywana nawet wtedy, gdy urzÄ&#x2026;dzenie pozostaje w oryginalnym opakowaniu, co znaczÄ&#x2026;co upraszcza logistykÄ&#x2122;.

cÄ&#x2026; do 94%. Dodatkowo moĹźna wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czaÄ&#x2021; podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone odbiorniki przez zintegrowane wejĹ&#x203A;cie, oszczÄ&#x2122;dzajÄ&#x2026;c w ten sposĂłb energiÄ&#x2122; i obniĹźajÄ&#x2026;c koszty. Istnieje moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; zamĂłwienia zasilaczy QUINT4 skonfigurowanych od razu wedĹ&#x201A;ug okreĹ&#x203A;lonych potrzeb. WymaganÄ&#x2026; konfiguracjÄ&#x2122; moĹźna stworzyÄ&#x2021; na stronie www.phoenixcontact.pl. Po jej zapisaniu zostanie wygenerowany numer, ktĂłrego moĹźna uĹźyÄ&#x2021; w dowolnym momencie, aby zamĂłwiÄ&#x2021; zasilacz. Stefan Grimm #! $". -"06 . "   1*C

- #&!*& &   [/{ {&6 . " 3  33

/3 . "

56 7 7 #$  $

U " H E  0". 09  0&".  H  7 6 5?   4? 

11/2016

3  7<97@   =[ 759=5< ;" 3 <5 =@> ?8 5? 3.""3"

67


RYNEK

IO-LINK:

USB DLA CZUJNIKĂ&#x201C;W  92   !  &03  0 0"  0 ! "    ! ". E6   *  &3 J 0S 0 |'  "0}  92 0 E" *" * " "  "0H ".! !".  S  83?3

N

owoczesne czujniki zawierajÄ&#x2026; mikrosterowniki i majÄ&#x2026; coraz bardziej zĹ&#x201A;oĹźone funkcje, tak wiÄ&#x2122;c wzrasta liczba regulowanych parametrĂłw. Zadania parametryzacji nie mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; rozwiÄ&#x2026;zane w zadowalajÄ&#x2026;cy sposĂłb za  pomocÄ&#x2026; standardowych elementĂłw nastawczych lub wyĹ&#x203A;wietlajÄ&#x2026;cych, takich jak potencjometry, przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki membranowe lub wyĹ&#x203A;wietlacze LCD. Po pierwsze, po zainstalowaniu elementy te sÄ&#x2026; czÄ&#x2122;sto trudno dostÄ&#x2122;pne, a po drugie, wartoĹ&#x203A;ci nastaw sÄ&#x2026; zapisane tylko w czujniku. JeĹ&#x203A;li element jest wymieniony, parametryzacjÄ&#x2122; naleĹźy przeprowadziÄ&#x2021; ponownie. AlternatywÄ&#x2026; dla przewodowych elementĂłw parametryzacji jest dodatkowy interfejs podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czony do komputera. Wygodny interfejs uĹźytkownika moĹźe byÄ&#x2021; stworzony za pomocÄ&#x2026; specjalnego oprogramowania. WadÄ&#x2026; jest dodatkowy koszt i przestrzeĹ&#x201E; zajmowana przez interfejs parametryzacji przy czujniku oraz nieustandaryzowana transmisja danych do zewnÄ&#x2122;trznego komputera. WĹ&#x201A;asne protokoĹ&#x201A;y i specjalne programy sÄ&#x2026; zazwyczaj stosowane na miejscu, nie ma wiÄ&#x2122;c rozwiÄ&#x2026;zania uwzglÄ&#x2122;dniajÄ&#x2026;cego wszystkich producentĂłw. Kolejnym wyzwaniem zwiÄ&#x2026;zanym z czujnikami

68

jest róşnorodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; interfejsĂłw wymaganych przez uĹźytkownikĂłw, ktĂłre sÄ&#x2026; wymuszane przez róşne typy czujnikĂłw. SygnaĹ&#x201A;y analogowe generujÄ&#x2026; dodatkowe koszty, poniewaĹź na ogĂłĹ&#x201A; do ich przesyĹ&#x201A;ania konieczne sÄ&#x2026; ekranowane kable.

PROTOKĂ&#x201C;Ĺ IO-LINK IO-Link jest odpowiedziÄ&#x2026; na wspomniane wczeĹ&#x203A;niej wyzwania. ProtokĂłĹ&#x201A; zostaĹ&#x201A; zdefiniowany przez konsorcjum producentĂłw automatyki przemysĹ&#x201A;owej, a obecnie (stan na poczÄ&#x2026;tek 2016 r.) juĹź ponad 100 firm jest czĹ&#x201A;onkami grupy IO-Link. ProtokĂłĹ&#x201A; transmisji jest znormalizowany (IEC 61131-9)  i  opisuje peĹ&#x201A;nÄ&#x2026; cyfrowÄ&#x2026; transmisjÄ&#x2122; wszystkich danych cyklicznych i  niecyklicznych do i z urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E;. WĹ&#x201A;aĹ&#x203A;ciwoĹ&#x203A;ci urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; IO-Link sÄ&#x2026; zdefiniowane w pliku XML jako IODD (IO Device Description). Dla kaĹźdego typu urzÄ&#x2026;dzenia istnieje jeden plik, ktĂłry moĹźe zawieraÄ&#x2021; wiele wersji jÄ&#x2122;zykowych. Szereg narzÄ&#x2122;dzi inĹźynierskich uĹ&#x201A;atwia konfiguracjÄ&#x2122;. NarzÄ&#x2122;dzia te sÄ&#x2026; oparte na IODD i mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; aktualizowane. PeĹ&#x201A;na kompatybilnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; jest osiÄ&#x2026;gana przy uĹźyciu standardowego okablowania okreĹ&#x203A;lonego w DIN EN 60947-5-2 oraz trybu SIO, w ktĂłrych IO-Link zachowuje siÄ&#x2122; jak zwykĹ&#x201A;e urzÄ&#x2026;dzenie. Istnieje zatem wiele zalet czujnikĂłw IO-Link, np. moĹźliwoĹ&#x203A;ci konfiguracyjne, umoĹźliwiajÄ&#x2026;ce odwzorowanie róşnych typĂłw urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; za pomocÄ&#x2026; parametryzacji w trybie off-line, a tym samym znaczne zmniejszenie poziomu róşnorodnoĹ&#x203A;ci. W trybie IO-Link urzÄ&#x2026;dzenia mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; programowane w caĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci po stronie sterowania. Ustawienia sÄ&#x2026;  przechowywane centralnie, co umoĹźliwia systematyczne tworzenie zapasowych kopii danych, a takĹźe automatyczny import po wymianie elementu. W peĹ&#x201A;ni cyfrowa transmisja danych pomiarĂłw P R O M O C J A

czujnikĂłw oznacza, Ĺźe do  poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeĹ&#x201E; mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; wykorzystywane rĂłwnieĹź standardowe kable.

RODZINA CZUJNIKĂ&#x201C;W OPTYCZNYCH R10X Podobnie jak wszyscy renomowani producenci czujnikĂłw, firma Pepperl+Fuchs widzi tyle istotnych zalet w IO-Link, Ĺźe wszystkie nowe rozwiÄ&#x2026;zania sÄ&#x2026; konsekwentnie wyposaĹźane w ten interfejs. RodzinÄ&#x2122; R10x â&#x20AC;&#x201C; platformÄ&#x2122; standardowych czujnikĂłw fotoelektrycznych â&#x20AC;&#x201C; moĹźna przytoczyÄ&#x2021; jako przykĹ&#x201A;ad generacji Technologii CzujnikĂłw 4.0. SkupiajÄ&#x2026; one w róşnych obudowach wszystkie funkcje fotoelektryczne z maksymalnÄ&#x2026; wydajnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026;. Ĺ Ä&#x2026;cznoĹ&#x203A;Ä&#x2021; IO-Link zostaĹ&#x201A;a zintegrowana we wszystkich czujnikach z rodziny produktĂłw R100, R101 i R103.

SMARTBRIDGE Opracowana przez Pepperl+Fuchs inteligentna technologia umoĹźliwia stosowanie IO-Link w urzÄ&#x2026;dzeniach mobilnych, przeksztaĹ&#x201A;cajÄ&#x2026;c je w wygodne mobilne jednostki. System skĹ&#x201A;ada siÄ&#x2122; z  interfejsu i  aplikacji dla urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; mobilnych. Standardowe zĹ&#x201A;Ä&#x2026;cza M12 umoĹźliwiajÄ&#x2026; podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie kompaktowego interfejsu Bluetooth IO-Link AUTOMATYKA


/3 ~/".

RYNEK bezpoĹ&#x203A;rednio do zasilania czujnikĂłw, tworzÄ&#x2026;c dodatkowy kanaĹ&#x201A; transmisji bezprzewodowej. Interfejs IO-Link ma dwa tryby pracy. W trybie â&#x20AC;&#x17E;Monitorâ&#x20AC;? ruch danych pomiÄ&#x2122;dzy masterem IO-Link i czujnikiem jest wykorzystany bez moĹźliwoĹ&#x203A;ci obrĂłbki, a interfejs nie jest widoczny dla mastera w ukĹ&#x201A;adzie sterowania maszyny. W trybie â&#x20AC;&#x17E;Masterâ&#x20AC;? interfejs SmartBridge dziaĹ&#x201A;a jako master IO-Link. W tym trybie pracy wszystkie parametry urzÄ&#x2026;dzenia IO-Link mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; nie tylko wyĹ&#x203A;wietlane, ale teĹź modyfikowane. W interfejs wbudowane sÄ&#x2026; rĂłwnieĹź gniazdo karty mikroSD i port USB. Ruch danych w IO-Link, wraz ze znacznikami czasu w rozdzielczoĹ&#x203A;ci mikrosekund, mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; przez dĹ&#x201A;uĹźszy czas zapisywane na karcie pamiÄ&#x2122;ci w celu późniejszej weryfikacji, bez podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia do urzÄ&#x2026;dzenia mobilnego. UmoĹźliwia to okreĹ&#x203A;lanie i analizowanie przyczyny usterek. Aplikacja SmartBridge, dostÄ&#x2122;pna dla urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; z systemami operacyjny-

mi iOS i Android, tworzy wygodny interfejs, umoĹźliwiajÄ&#x2026;c dostÄ&#x2122;p do wszystkich parametrĂłw i danych. Przejrzysty tabelaryczny widok i graficzna prezentacja danych procesowych uĹ&#x201A;atwiajÄ&#x2026; pracÄ&#x2122;. IODD i plik graficznego opisu urzÄ&#x2026;dzenia IO-Link sÄ&#x2026;  wykorzystywane w strukturze interfejsu uĹźytkownika. Te specyficzne pliki sÄ&#x2026; automatycznie aktualizowane, dziÄ&#x2122;ki czemu aplikacja SmartBridge pozostaje uĹźyteczna rĂłwnieĹź dla przyszĹ&#x201A;ych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; IO-Link.

PRZEMYSĹ 4.0 MoĹźliwoĹ&#x203A;ci komunikacyjne wszystkich elementĂłw sÄ&#x2026; istotnÄ&#x2026; cechÄ&#x2026; PrzemysĹ&#x201A;u 4.0. W przypadku urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; takich jak czujniki komunikacja moĹźe nastÄ&#x2122;powaÄ&#x2021; bezpoĹ&#x203A;rednio nie tylko z jednostki sterujÄ&#x2026;cej na wyĹźszym poziomie, ale takĹźe z innych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; naleĹźÄ&#x2026;cych do systemu, niezaleĹźnie od marki. IO-Link speĹ&#x201A;nia wszystkie wymagania interfejsu dla inteligentnych urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; w  odniesieniu do  Przemy-

sĹ&#x201A;u 4.0  i  jest technologiÄ&#x2026; sprawdzonÄ&#x2026;. PeĹ&#x201A;na dwukierunkowa wymiana danych jest moĹźliwa pod warunkiem caĹ&#x201A;kowitej kompatybilnoĹ&#x203A;ci wstecznej. Nie bez powodu IO-Link jest czasem okreĹ&#x203A;lany takĹźe jako â&#x20AC;&#x17E;USB dla automatykiâ&#x20AC;?, gdyĹź moĹźe zastÄ&#x2026;piÄ&#x2021; caĹ&#x201A;Ä&#x2026; gamÄ&#x2122; interfejsĂłw na  poziomie pola i dokonaÄ&#x2021; podĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia czujnikĂłw oraz elementĂłw wykonawczych do kontrolerĂłw i bramek. IO-Link umoĹźliwia takĹźe przesyĹ&#x201A; sygnaĹ&#x201A;Ăłw diagnostycznych z urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; polowych bez dodatkowych nakĹ&#x201A;adĂłw. Monitorowanie stanu moĹźe byÄ&#x2021; zatem realizowane w bardzo prosty sposĂłb. PrzyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; juĹź siÄ&#x2122; rozpoczÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;a!

PEPPERL+FUCHS Sp. z o.o. 3  546 ?=9>47 ; 3 44 47: @< <?6 & 44 47: @< <= 9 &A39&".3" 39&".3 R E K L A M A

Kontrola nad czujnikami. Tworzenie wartoĹ&#x203A;ci. Prostota w dziaĹ&#x201A;aniu.

SmartBridge ÂŽ

 Pierwszy na rynku system z dostÄ&#x2122;pem do statusu i danych bezpoĹ&#x203A;rednio z IO-Link za pomocÄ&#x2026; urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; mobilnych.  Aplikacja SmartBridge to intuicyjny interfejs dla urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; kompatybilnych z IO-Link niezaleĹźnie od producenta

urzÄ&#x2026;dzenia.  Wykorzystanie zebranych danych oraz statusu czujnika w systemach wyĹźszego stopnia zwiÄ&#x2122;ksza wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021;

dziÄ&#x2122;ki zmniejszeniu czasu przestoju zwiÄ&#x2026;zanego z naprawami.

www.pepperl-fuchs.com/smartbridge

11/2016

69


RYNEK

WIZJA DLA AUTOMATYKĂ&#x201C;W OPROGRAMOWANIE MERLIC W dzisiejszych czasach wi0  0G"  K"0 *   "00  E !H "EG"H " ".3  0  H 0S  *  "0 K !6  " "EG"0 H S  *!E "."H    ".  &*".3 * *  S6 * 0 !6   !  !"0  0 "0  *3 ;G  ". O #+$" & 1*C6 " 0".  0ES0". ** wizyjnych C2 U6  ! # )2 3

M

ERLIC jest oprogramowaniem wizyjnym bazujÄ&#x2026;cym na bibliotekach HALCON. Zawiera ponad sto gotowych do uĹźycia procedur obejmujÄ&#x2026;cych takie elementy, jak akwizycja obrazu, kalibracja, pozycjonowanie, obrĂłbka i analiza obrazu czy komunikacja z innymi urzÄ&#x2026;dzeniami z linii przemysĹ&#x201A;owej.

W wersji standardowej oprogramowanie wspĂłĹ&#x201A;pracuje ze wszystkimi kamerami dziaĹ&#x201A;ajÄ&#x2026;cymi w standardzie GigE Vision i USB3 Vision. Kamery te sÄ&#x2026; wykrywane automatycznie, a program umoĹźliwia konfigurowanie ich parametrĂłw. Bardziej zaawansowani uĹźytkownicy, stosujÄ&#x2026;c biblioteki HALCON, mogÄ&#x2026; stworzyÄ&#x2021; sterowniki do dowolnej kamery.

Panel do tworzenia aplikacji

  

70

P R O M O C J A

AUTOMATYKA


RYNEK

PROWADZENIE KROK PO KROKU MERLIC na kaĹźdym kroku pomaga uĹźytkownikowi w podejmowaniu decyzji. Funkcja easyTouch+ podpowie, ktĂłre miejsca sÄ&#x2026; dobre do zastosowania funkcji pozycjonowania za pomocÄ&#x2026; wzorca lub wskaĹźe wszystkie moĹźliwe do pomiaru okrÄ&#x2122;gi (nawet gdy mamy tylko ich fragmenty), jeĹźeli wybierzemy funkcjÄ&#x2122; pomiaru Ĺ&#x203A;rednicy. Oprogramowanie dobierze rĂłwnieĹź wstÄ&#x2122;pnie parametry takich funkcji, jak OCR (wystarczy wskazaÄ&#x2021; napis, ktĂłry ma byÄ&#x2021; odczytany), odczyt kodu kreskowego lub Data Matrix. DodatkowÄ&#x2026; zaletÄ&#x2026; oprogramowania jest wbudowany kreator panelu uĹźytkownika. UmoĹźliwia on zarĂłwno na tworzenie prostych paneli dla operatorĂłw maszyn, pokazujÄ&#x2026;cych obraz z kamery, stan maszyny czy wyniki pomiarĂłw, jak i bardziej zaawansowanych, przeznaczonych dla pracownikĂłw utrzymania ruchu.

ELASTYCZNA KOMUNIKACJA Oprogramowanie umoĹźliwia rĂłwnieĹź zdalny dostÄ&#x2122;p do paneli operatora. Zmiana panelu jest moĹźliwa dziÄ&#x2122;ki zaawansowanemu zarzÄ&#x2026;dzaniu uĹźytkownikami i grupami uĹźytkownikĂłw. ZÂ urzÄ&#x2026;dzeniami wykonawczymi moĹźna komunikowaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; zarĂłwno za pomocÄ&#x2026; cyfrowych wejĹ&#x203A;Ä&#x2021;/wyjĹ&#x203A;Ä&#x2021;, jak i przez sieÄ&#x2021; Ethernet â&#x20AC;&#x201C; stosujÄ&#x2026;c OPC UA.

Firma Stemmer Imaging Sp. z o.o. â&#x20AC;&#x201C; przedstawiciel MVTec Software GmbH w Polsce â&#x20AC;&#x201C; zapewnia szkolenia z oprogramowania oraz pomoc w doborze pozostaĹ&#x201A;ych komponentĂłw potrzebnych do budowy systemĂłw wizyjnych. ZachÄ&#x2122;camy do przetestowania oprogramowania, dostÄ&#x2122;pnego na stronie producenta www.mvtec.com.

R E K L A M A

PEĹ NE WSPARCIE

STEMMER IMAGING Sp. z o.o. 3  <6 @@98?? B" 3 ::8 @45 @44 & 8: >=? ?4 == 9 &A9!!3 3 9!!3

11/2016

71


RYNEK

BOOM NA ROBOTY PRZEMYSĹ OWE TRWA WORLD ROBOTICS REPORT 2016 ! "H" G!  * H * "3 #E /"0 )* L/)M "06 S !* S * ". *E P G"  5=Â&#x20AC;  ". 4?5<T4?5@3 J 0!  |; )*" ) 4?5:}  S6 S    H    "   *6 S0H" "E * E  E  N6 * *"O ".".6 "    0GP  0GP "03 Sylwia Batorska

72

D

o 2019 r.  ponad 1,4  miliona nowych robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych zostanie zainstalowanych w fabrykach na caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie. Obecnie gÄ&#x2122;stoĹ&#x203A;Ä&#x2021; robotyzacji, szacowana jako liczba robotĂłw przypadajacych na 10 000 mieszkaĹ&#x201E;cĂłw, jest najwyĹźsza w Europie. WedĹ&#x201A;ug raportu IFR w regionie tym spodziewany jest dalszy trwaĹ&#x201A;y trend wzrostowy w popycie na roboty, podobnie w obu Amerykach. Jednak to  Chiny nadal pozostanÄ&#x2026; gĹ&#x201A;Ăłwnym motorem napÄ&#x2122;dowym wzrostu poziomu robotyzacji. Kraj ten, przy wsparciu polityki robotyzacji paĹ&#x201E;stwa, w najbliĹźszych latach znaczÄ&#x2026;co zwiÄ&#x2122;kszy swojÄ&#x2026; dominacjÄ&#x2122; â&#x20AC;&#x201C; do 2019 r. blisko 40% wszystkich wyprodukowanych na Ĺ&#x203A;wiecie robotĂłw zostanie zainstalowane w chiĹ&#x201E;skich fabrykach. Automatyzacja produkcji staĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; koniecznoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; - pozwala skutecznie rozwijaÄ&#x2021; kluczowe gaĹ&#x201A;Ä&#x2122;zie przemysĹ&#x201A;u, a na ich fundamentach budowaÄ&#x2021; przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; caĹ&#x201A;ych gospodarek. â&#x20AC;&#x201C; Inwestycjom w roboty sprzyjajÄ&#x2026; zmieniajÄ&#x2026;ce siÄ&#x2122; wyzwania rynkowe dotyczÄ&#x2026;ce wydajnoĹ&#x203A;ci, jakoĹ&#x203A;ci czy efektywnoĹ&#x203A;ci energetyczno - kosztowej. SÄ&#x2026; to wymogi, ktĂłre producenci bezwzglÄ&#x2122;dnie muszÄ&#x2026; dziĹ&#x203A; speĹ&#x201A;niÄ&#x2021;, by mĂłc produkowaÄ&#x2021; i utrzymaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; na coraz bardziej konkurencyjnym ryn-

ku â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi JÄ&#x2122;drzej Kowalczyk, prezes FANUC Polska. Z podziaĹ&#x201A;u wedĹ&#x201A;ug sektorĂłw wynika, Ĺźe okoĹ&#x201A;o 70% robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych pracuje obecnie w przemyĹ&#x203A;le motoryzacyjnym, elektrycznym i elektronicznym oraz w branĹźach: metalowej i maszynowej. Roboty nie sÄ&#x2026; juĹź tylko produktem zarezerwowanym dla duĹźych wytwĂłrcĂłw ale stajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; coraz powszechniejsze. â&#x20AC;&#x201C; Automatyzacja jest kluczowym czynnikiem konkurencyjnoĹ&#x203A;ci dla grup produkcyjnych o ugruntowanej pozycji na rynku, a ostatnio ma takĹźe coraz wiÄ&#x2122;ksze znaczenie dla maĹ&#x201A;ych i Ĺ&#x203A;rednich przedsiÄ&#x2122;biorstw na caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Joe Gemma, prezes MiÄ&#x2122;dzynarodowej Federacji. Do  stosowania robotĂłw na  coraz wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; skalÄ&#x2122; przyczyniajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; rĂłwnieĹź dziaĹ&#x201A;ania producentĂłw, nastawiajÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; na rozwĂłj robotĂłw wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych, przy udziale ktĂłrych moĹźna tworzyÄ&#x2021; bezpieczne i efektywne stanowiska pracy. â&#x20AC;&#x201C; Jako lider branĹźy kobotĂłw, Universal Robots z zadowoleniem przyjmuje raport potwierdzajÄ&#x2026;cy trafnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; naszej misji: pokonywania barier i dostÄ&#x2122;pu do automatyzacji w obszarach, w ktĂłrych dotychczas uznawano AUTOMATYKA


RYNEK to za zbyt skomplikowane lub kosztowne â&#x20AC;&#x201C; powiedziaĹ&#x201A; Daniel Friis, dyrektor sprzedaĹźy Universal Robots. â&#x20AC;&#x201C; Ponad 10 000 zainstalowanych na caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie kobotĂłw naszej produkcji pokazuje ogromny potencjaĹ&#x201A; tej gaĹ&#x201A;Ä&#x2122;zi automatyzacji. MaĹ&#x201A;ym i Ĺ&#x203A;rednim firmom umoĹźliwiamy wzrost ich konkurencyjnoĹ&#x203A;ci na arenie globalnej dziÄ&#x2122;ki Ĺ&#x203A;redniemu okresowi zwrotu inwestycji w robota wynoszÄ&#x2026;cemu zaledwie 195 dni.

od mniejszych firm. Utrzymanie tego trendu w przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci moĹźe powodowaÄ&#x2021; znaczne utrudnienia w rozwoju firm z sektora MSP i ich efektywne konkurowanie na rynku, nie tylko zagranicznym ale przede wszystkim krajowym â&#x20AC;&#x201C; podkreĹ&#x203A;la JÄ&#x2122;drzej Kowalczyk.

Inwestycje w krajowym sektorze motoryzacyjnym potwierdza zdecydowanie wyĹźszy wskaĹşnik robotyzacji, wynoszÄ&#x2026;cy 131. Ĺ&#x161;rednio dla sektora produkcji w Polsce jest szacowany na 28 robotĂłw i jest jednym z najniĹźszych w regionie. Dla porĂłwnania

/3 '( )*6 /"

UNIA EUROPEJSKA NA CZELE GLOBALNEGO WYĹ&#x161;CIGU W globalnym wyĹ&#x203A;cigu do automatyzacji produkcji Unia Europejska jest obecnie jednym ze Ĺ&#x203A;wiatowych liderĂłw â&#x20AC;&#x201C; 65% naleĹźÄ&#x2026;cych do niej krajĂłw ma  ponadprzeciÄ&#x2122;tnÄ&#x2026; liczbÄ&#x2122; robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych przypadajÄ&#x2026;cych na 10 000 pracownikĂłw. W przemyĹ&#x203A;le samochodowym poĹ&#x201A;owa z 10 liderĂłw pod wzglÄ&#x2122;dem gÄ&#x2122;stoĹ&#x203A;ci robotyzacji to kraje naleĹźÄ&#x2026;ce do Unii Europejskiej. Wysoki poziom automatyzacji w Europie jest widoczny rĂłwnieĹź w przemyĹ&#x203A;le wytwĂłrczym. NajwyĹźsze wskaĹşniki wzrostu w Europie sÄ&#x2026; odnotowywane w krajach Europy Ĺ&#x161;rodkowej i Wschodniej. Wzrost sprzedaĹźy w tym regionie wyniĂłsĹ&#x201A; okoĹ&#x201A;o 25% w  2015  r. RĂłwnieĹź w 2016 r. jest prognozowana podobna dynamika wzrostu (29%). Oczekuje siÄ&#x2122; utrzymania pozytywnej tendencji w kolejnych latach. Ĺ&#x161;redni wzrost pozostanie na staĹ&#x201A;ym poziomie â&#x20AC;&#x201C; okoĹ&#x201A;o 14% rocznie (2017â&#x20AC;&#x201C;2019). Liderami w sprzedaĹźy robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych w tym regionie sÄ&#x2026; Czechy i Polska. W latach 2010â&#x20AC;&#x201C;2015 liczba nowych wdroĹźeĹ&#x201E; robotĂłw wzrosĹ&#x201A;a w Czechach o 40%, a w Polsce o 26%. â&#x20AC;&#x201C; Aktualne dane IFR potwierdzajÄ&#x2026;, Ĺźe polscy przedsiÄ&#x2122;biorcy coraz Ĺ&#x203A;mielej patrzÄ&#x2026; na technologiÄ&#x2122; umoĹźliwiajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; automatyzacjÄ&#x2122; produkcji. Martwi nas tylko fakt, Ĺźe zamĂłwienia pĹ&#x201A;ynÄ&#x2026; gĹ&#x201A;Ăłwnie od duĹźych koncernĂłw (czÄ&#x2122;sto z  zagranicznym kapitaĹ&#x201A;em), z  silnie zrobotyzowanych branĹź, tj. motoryzacja, przemysĹ&#x201A; elektroniczny czy metalowy, ktĂłre doskonale znajÄ&#x2026;c korzyĹ&#x203A;ci oferowane przez technologiÄ&#x2122;, inwestujÄ&#x2026; w kolejne maszyny, a tym samym pogĹ&#x201A;Ä&#x2122;biajÄ&#x2026; dystans, jaki dzieli je 11/2016

73


RYNEK w Czechach, na SĹ&#x201A;owacji czy na WÄ&#x2122;grzech jest to odpowiednio: 93, 79, 57, a w Niemczech 301. â&#x20AC;&#x201C; Polska wykazuje ogromny potencjaĹ&#x201A; wzrostu, ale jednoczeĹ&#x203A;nie boryka siÄ&#x2122; z brakiem edukacji w zakresie nowych technologii oraz licznymi stereotypami, ktĂłre powodujÄ&#x2026;, Ĺźe wielu

w latach 2010â&#x20AC;&#x201C;2015 wynosiĹ&#x201A; Ĺ&#x203A;rednio 2,5% rocznie, a liczba robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych w  tym czasie wzrastaĹ&#x201A;a 3% Ĺ&#x203A;redniorocznie. Pozytywny wpĹ&#x201A;yw automatyzacji na tworzenie nowych miejsc pracy zostaĹ&#x201A; potwierdzony przez badania opublikowane niedawno przez ZEW (Zentrum fĂźr Europäische

Liczba robotĂłw zainstalowanych na Ĺ&#x203A;wiecie w latach 1973-2019 3000 2589 2500 2000

1824

tys.

1632 1472

1500 923

1000 454

500 0

3

66

1973

1983

1990

605

1995

1059

750

2000

2005

2010

2014

2015

2016* 2019* *prognoza

 /) ; )*" 4?5:

producentĂłw rozwaĹźajÄ&#x2026;c inwestycje w automatyzacjÄ&#x2122; wciÄ&#x2026;Ĺź widzi tylko koszty, a nie dĹ&#x201A;ugofalowe efekty, szczegĂłlnie te dotyczÄ&#x2026;ce wzmacniania konkurencyjnoĹ&#x203A;ci rynkowej zakĹ&#x201A;adu. Panuje faĹ&#x201A;szywe przekonanie, Ĺźe nie opĹ&#x201A;aca siÄ&#x2122; automatyzowaÄ&#x2021; maĹ&#x201A;ych zakĹ&#x201A;adĂłw. Jednak nic bardziej mylnego. Bardzo wielu naszych klientĂłw w Polsce to firmy rodzinne, ktĂłre korzystajÄ&#x2026; np. z jednej obrabiarki lub robota a oferujÄ&#x2026; produkt, ktĂłry nie ma sobie rĂłwnych w Europie. Nasze maszyny coraz czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej wykorzystywane sÄ&#x2026; do produkcji niewielkich serii czy wrÄ&#x2122;cz produkcji prototypowej, ale za to wymagajÄ&#x2026;cej niebywaĹ&#x201A;ej jakoĹ&#x203A;ci i precyzji wykonania â&#x20AC;&#x201C; zauwaĹźa Kowalczyk.

ROBOTY A MIEJSCA PRACY Ogromne programy automatyzacji z uĹźyciem robotĂłw miaĹ&#x201A;y pozytywny wpĹ&#x201A;yw na  zatrudnienie nie tylko w Stanach Zjednoczonych. W niemieckim sektorze motoryzacyjnym, liczba pracownikĂłw zwiÄ&#x2122;kszyĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; rĂłwnieĹź proporcjonalnie do  wzrostu poziomu robotyzacji. Wzrost zatrudnienia 74

Wirtschaftsforschung), we wspĂłĹ&#x201A;pracy z Uniwersytetem w Utrechcie. Rezultatem wdraĹźania stanowisk zrobotyzowanych jest zmniejszenie kosztĂłw produkcji, co z kolei skutkuje niĹźszymi cenami rynkowymi wyrobĂłw. W konsekwencji wzrasta popyt, ktĂłry implikuje powstawanie nowych miejsc pracy.

WIZJA 2019 W 2016 r.  liczba nowo zainstalowanych robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych osiÄ&#x2026;gnie 290 tys. sztuk, co oznacza wzrost o 14%. W latach 2017â&#x20AC;&#x201C;2019 prognozowana jest kontynuacja Ĺ&#x203A;redniego wzrostu, na poziomie co najmniej 13% rocznie. Producenci robotĂłw przygotowujÄ&#x2026; siÄ&#x2122;, aby sprostaÄ&#x2021; zwiÄ&#x2122;kszonemu popytowi wynikajÄ&#x2026;cemu z zakĹ&#x201A;adanych perspektyw wzrostu. W tym celu wielu producentĂłw europejskich utworzyĹ&#x201A;o nowe oddziaĹ&#x201A;y na duĹźych rynkach zbytu â&#x20AC;&#x201C; w Chinach i USA. Trendy technologiczne sÄ&#x2026;  jasno okreĹ&#x203A;lone â&#x20AC;&#x201C; zainteresowania firm bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; w przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci koncentrowaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; na wspĂłĹ&#x201A;pracy czĹ&#x201A;owieka z maszynÄ&#x2026;, uproszczonych aplikacjach oraz na lekkich robotach.

â&#x20AC;&#x201C; W Universal Robots termin â&#x20AC;&#x17E;wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cyâ&#x20AC;? rozumiemy nie tylko jako rozliczne zabezpieczenia wbudowane w nasze roboty, ale takĹźe jako Ĺ&#x201A;atwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; ich obsĹ&#x201A;ugi i integracji. To wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie wyróşnia nas spoĹ&#x203A;rĂłd konkurencji â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Daniel Friis i dodaje â&#x20AC;&#x201C; Roboty UR sÄ&#x2026; coraz czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej wykorzystywane na liniach montaĹźowych samochodĂłw, gdzie pracujÄ&#x2026; dosĹ&#x201A;ownie ramiÄ&#x2122; w ramiÄ&#x2122; z pracownikami, odciÄ&#x2026;ĹźajÄ&#x2026;c ich od powtarzalnych i nieergonomicznych czynnoĹ&#x203A;ci. Mamy wiele przykĹ&#x201A;adĂłw na to, Ĺźe koboty czterokrotnie zwiÄ&#x2122;kszyĹ&#x201A;y wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; produkcji wtryskarek, a nasz nowy robot UR3 jest w tej chwili bardzo poszukiwanym rozwiÄ&#x2026;zaniem do automatyzacji montaĹźu lekkiego. Z raportu IFR wynika, Ĺźe producenci bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; kĹ&#x201A;aĹ&#x203A;Ä&#x2021; nacisk na rozwĂłj robotĂłw dwuramiennych, rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; mobilnych i przystosowywania robotĂłw do istniejÄ&#x2026;cych warunkĂłw w przedsiÄ&#x2122;biorstwach. ZwiÄ&#x2122;kszony nacisk bÄ&#x2122;dzie kĹ&#x201A;adziony na roboty moduĹ&#x201A;owe i systemy zrobotyzowane, ktĂłre mogÄ&#x2026; byÄ&#x2021; sprzedawane po bardzo atrakcyjnych cenach. Liczba robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych rozlokowanych do 2019 r. na caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie wyniesie ok. 2,6 mln. Popyt na towary konsumpcyjne na rynkach caĹ&#x201A;ego Ĺ&#x203A;wiata wymusza na wszystkich producentach potrzebÄ&#x2122; wytwarzania innowacyjnych wyrobĂłw o wysokiej jakoĹ&#x203A;ci coraz szybciej, powtarzalniej i ekonomiczniej. Stanowiska zrobotyzowane umoĹźliwiajÄ&#x2026; poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenie kreatywnoĹ&#x203A;ci ludzkiej z  powtarzalnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; robota, pozwalajÄ&#x2026;c na nadÄ&#x2026;Ĺźanie za ewolucjÄ&#x2026; rynkĂłw i wymagaĹ&#x201E; klientĂłw. Zapotrzebowanie na roboty przemysĹ&#x201A;owe bÄ&#x2122;dzie rĂłwnieĹź napÄ&#x2122;dzane przez szereg dodatkowych czynnikĂłw. ObejmujÄ&#x2026; one obsĹ&#x201A;ugÄ&#x2122; nowych materiaĹ&#x201A;Ăłw, efektywnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; energetycznÄ&#x2026;, lepiej rozwiniÄ&#x2122;te koncepcje odnoĹ&#x203A;nie wykorzystania automatyki, umoĹźliwiajÄ&#x2026;ce powiÄ&#x2026;zanie ze  sobÄ&#x2026; Ĺ&#x203A;wiata rzeczywistego i wirtualnego, zgodnie z zaĹ&#x201A;oĹźeniami PrzemysĹ&#x201A;u 4.0 i PrzemysĹ&#x201A;owego Internetu Rzeczy. Sylwia Batorska '$ #$I-

AUTOMATYKA


MIĘDZ YN A RO DOWE ROZ WIĄ Z A Ń

7-9

TARGI

INNOWAC YJNYC H

PRZEMYSŁ OW YC H

L I S T O PA D A 2016

NOWA ODSŁONA TARGÓW DLA BRANŻY PRZEMYSŁOWEJ

W W W. I N D U S T R Y W E E K . P L

Wydarzenia towarzyszące:

O R G A N I Z ATO R :

AGNIESZKA CIEŚLIK DYREKTOR PROJEKTU

KRZYSZTOF ZIELIŃSKI MENADŻER PROJEKTU

TEL. +48 601 913 214 MAIL k.zielinski@warsawexpo.eu TEL. +48 518 739 275 MAIL a.cieslik@warsawexpo.eu


WYDARZENIA

NOWOCZEĹ&#x161;NIE I ENERGETYCZNIE GORÄ&#x201E;CA ODSĹ ONA TARGĂ&#x201C;W ENERGETAB <7? " 0Hcych 22 kraje Europy oraz Azji  4? ??? !G" T   "  E  !"".6 4@3 #Enarodowych Energetycznych TargĂłw Bielskich Energetab. U 0E !  *S !"06 *0H" E   %E*"  6 zentowano zarĂłwno sprawdzo 0S H6 0  3  H6   ".! H" 0  "GP3 Urszula Chojnacka

76

O

statnia edycja targĂłw Energetab, ktĂłre odbyĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; w dniach 13â&#x20AC;&#x201C;15 wrzeĹ&#x203A;nia 2016 r., staĹ&#x201A;a pod znakiem rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; sĹ&#x201A;uĹźÄ&#x2026;cych podnoszeniu efektywnoĹ&#x203A;ci wytwarzania i uĹźytkowania energii elektrycznej, a  takĹźe zwiÄ&#x2122;kszeniu niezawodnoĹ&#x203A;ci jej przesyĹ&#x201A;u, czyli kluczowych wspĂłĹ&#x201A;czeĹ&#x203A;nie kwestii dla bezpieczeĹ&#x201E;stwa energetycznego, a  jednoczeĹ&#x203A;nie dla rynkowego sukcesu firm dziaĹ&#x201A;ajÄ&#x2026;cych w tej branĹźy.

NA MIARÄ&#x2DC; POTRZEB ENERGETYKI I NIE TYLKO Ekspozycje zajÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;y obszar blisko czterech hektarĂłw, a wachlarz prezentowanych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; byĹ&#x201A; bardzo szeroki: poczÄ&#x2026;wszy od  rozdzielnic niskiego i wysokiego napiÄ&#x2122;cia, stacji transformatorowych, agregatĂłw prÄ&#x2026;dotwĂłrczych i  systemĂłw wspomagajÄ&#x2026;cych produkcjÄ&#x2122; energii z  OZE, przez wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki, kable, przyrzÄ&#x2026;dy pomiarowe i systemy automatyki, aş po specjalistyczne podnoĹ&#x203A;niki i pojazdy. CzÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; firm obecnych na  organizowanych przez ZIAD Bielsko-BiaĹ&#x201A;a targach zademonstrowaĹ&#x201A;a kompleksowe rozwiÄ&#x2026;zania przeznaczone dla przedstawicieli Ĺ&#x203A;wiata energetyki, ktĂłry musi stawiaÄ&#x2021; czoĹ&#x201A;a wciÄ&#x2026;ş  nowym i coraz bardziej wyĹ&#x203A;rubowanym regulacjom. WĹ&#x203A;rĂłd nich jest Mitsubishi Electric Europe B.V. â&#x20AC;&#x201C; Podczas targĂłw mieliĹ&#x203A;my okazjÄ&#x2122; przedstawiÄ&#x2021; róşnorodne technologie dedykowane dla sektora energetycznego, ktĂłry obecnie dÄ&#x2026;Ĺźy do redukcji przestojĂłw, speĹ&#x201A;niania coraz to bardziej rygorystycznych

wymogĂłw legislacyjnych oraz wiÄ&#x2122;kszej integracji odnawialnych ĹşrĂłdeĹ&#x201A; energii â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Krystian Woszczek, Business Development Manager Mining&Steel Works Process w Mitsubishi Electric Europe B.V. Zakres prezentowanych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; obejmowaĹ&#x201A; m.in. falowniki, rozdzielnice niskiego i Ĺ&#x203A;redniego napiÄ&#x2122;cia, rozwiÄ&#x2026;zania do automatyzacji i sterowania elektrowniami z wykorzystaniem systemĂłw DCS (zarĂłwno dla nowo powstaĹ&#x201A;ych, jak i modernizowanych projektĂłw), systemy sterowania turbinami i w peĹ&#x201A;ni wirtualne rozwiÄ&#x2026;zania do  kontrolowania elektrowni. â&#x20AC;&#x201C; SzczegĂłlnym zainteresowaniem cieszyĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; interaktywna wirtualna elektrownia VPP (Virtual Power Plant). UwzglÄ&#x2122;dniajÄ&#x2026;c takie okolicznoĹ&#x203A;ci, jak wprowadzanie odnawialnych ĹşrĂłdeĹ&#x201A; energii, starzenie siÄ&#x2122; duĹźych elektrowni oraz niestabilnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; cen ropy naftowej i gazu ziemnego, zadaniem VPP jest zapewnienie skutecznego systemu rĂłwnowaĹźenia wielu zmiennych, pozwalajÄ&#x2026;cego uzyskaÄ&#x2021; kompletny i bardziej przewidywalny system zaopatrzenia w energiÄ&#x2122; przy jednoczesnej maksymalnej redukcji kosztĂłw jej wytwarzania â&#x20AC;&#x201C; wyjaĹ&#x203A;nia Krystian Woszczek. Na stoisku firmy Elmark Automatyka zainteresowanie wzbudzaĹ&#x201A;y z kolei switche ethernetowe nowej generacji, ktĂłre speĹ&#x201A;niajÄ&#x2026; surowe wymagania normy IEC 61850-3 i sÄ&#x2026; przeznaczone do zastosowaĹ&#x201E; w energetyce. â&#x20AC;&#x201C; Bardzo pozytywnie zostaĹ&#x201A;y odebrane rĂłwnieĹź rozwiÄ&#x2026;zania niemieckiej marki Janitza do pomiaru i analizy parametrĂłw energii elektrycznej â&#x20AC;&#x201C; dodaje MirosĹ&#x201A;aw AUTOMATYKA


/3 '3 .0" LM

WYDARZENIA ZwierzyĹ&#x201E;ski, Key Account Manager w firmie Elmark Automatyka. Produkty speĹ&#x201A;niajÄ&#x2026;ce wymagania IEC 61850 do ustandaryzowanej komunikacji dla sieci elektroenergetycznych prezentowaĹ&#x201A;a w tym roku rĂłwnieĹź firma Phoenix Contact. Ponadto na stoisku wrocĹ&#x201A;awskiej spĂłĹ&#x201A;ki moĹźna byĹ&#x201A;o zapoznaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; z  rozwiÄ&#x2026;zaniami do ochrony przed przepiÄ&#x2122;ciami w instalacjach fotowoltaicznych, w  tym z inteligentnym, szybkim wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikiem awaryjnym Solarcheck RSD, a takĹźe systemem pomiarowo-kontrolnym FAME oraz listwami kontrolno-pomiarowymi PxC-SKA. W dobie kĹ&#x201A;adzenia coraz wiÄ&#x2122;kszego nacisku na aplikacje i rozwiÄ&#x2026;zania inteligentne roĹ&#x203A;nie zainteresowanie produktami, ktĂłre umoĹźliwiajÄ&#x2026; ich tworzenie. W ten trend doskonale wpisaĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; prezentacja firmy igus â&#x20AC;&#x201C; najwiÄ&#x2122;kszym zainteresowaniem zwiedzajÄ&#x2026;cych cieszyĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; produkty smart plastics, potrafiÄ&#x2026;ce niejako przewidywaÄ&#x2021; swojÄ&#x2026; przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021;. â&#x20AC;&#x201C; PoĹ&#x201A;Ä&#x2026;czone w sieÄ&#x2021; przewody elastyczne chainflex czy e-prowadniki monitorujÄ&#x2026; swĂłj bieĹźÄ&#x2026;cy stan i informujÄ&#x2026; o zbliĹźajÄ&#x2026;cym siÄ&#x2122; terminie wymiany, zwiÄ&#x2122;kszajÄ&#x2026;c wydajnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; maszyn i caĹ&#x201A;ego zakĹ&#x201A;adu â&#x20AC;&#x201C; wyjaĹ&#x203A;nia Karol KozĹ&#x201A;owski, menedĹźer produktu chainflex w spĂłĹ&#x201A;ce igus. Warszawska firma przedstawiĹ&#x201A;a podczas targĂłw takĹźe powiÄ&#x2122;kszonÄ&#x2026; gamÄ&#x2122; konfekcjonowanych przewodĂłw readycable. Jednak nie tylko gotowe produkty cieszyĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; na jej stoisku popularnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026;. DuĹźe zainteresowanie wzbudziĹ&#x201A;a rĂłwnieĹź premiera najnowszego katalogu WebGuide. Ĺ Ä&#x2026;czy on w sobie zalety wersji drukowanej z moĹźliwoĹ&#x203A;ciami, jakie daje Internet, przyspieszajÄ&#x2026;c â&#x20AC;&#x201C; jak podkreĹ&#x203A;la Karol KozĹ&#x201A;owski â&#x20AC;&#x201C; proces poszukiwania i doboru odpowiedniego produktu, m.in. dziÄ&#x2122;ki temu, Ĺźe po raz pierwszy w tym katalogu firma prezentuje ceny produktĂłw. PopularnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; wĹ&#x203A;rĂłd zwiedzajÄ&#x2026;cych cieszyĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; takĹźe aparatura pomiarowa, ktĂłrÄ&#x2026; prezentowaĹ&#x201A;a m.in. firma Guenther Polska. â&#x20AC;&#x201C; OdnotowaliĹ&#x203A;my duĹźe zainteresowanie konstrukcjÄ&#x2026; czujnikĂłw z osĹ&#x201A;onÄ&#x2026; specjalnÄ&#x2026; EKatech. Model ten, wprowadzony kilka lat temu, potwierdza swojÄ&#x2026; dĹ&#x201A;ugÄ&#x2026; ĹźywotnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i niezmiennoĹ&#x203A;Ä&#x2021; parame11/2016

;    K #*. "" *    + L+  M

/   H !E H ".6  ". 0 T  0G"  x#9<55 T * J # ! !* 4?5:

/    33 ". . 0H" !  

:5>7?9=

77


WYDARZENIA

*   ".  E"  "0". &"".6 K .

"  33 H "0   !"!

 &6  3 SO -  K 1.  0 0  0"G0". "0   H -".

trĂłw w czasie pracy. Z zadowoleniem odnotowaliĹ&#x203A;my takĹźe zwiÄ&#x2122;kszajÄ&#x2026;cÄ&#x2026; siÄ&#x2122; popularnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; prowadzonego przez nas programu greenTECH, do ktĂłrego chÄ&#x2122;Ä&#x2021; przyĹ&#x201A;Ä&#x2026;czenia zgĹ&#x201A;osiĹ&#x201A;y kolejne firmy â&#x20AC;&#x201C; opowiada Krystian Korgiel, dyrektor wykonawczy w firmie Guenther Polska. W  gronie budzÄ&#x2026;cych zainteresowanie rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; pomiarowych byĹ&#x201A;y rĂłwnieĹź przyrzÄ&#x2026;dy firmy Sonel, wykorzystywane w badaniach ochrony przed poraĹźeniem prÄ&#x2026;dem elektrycznym. â&#x20AC;&#x201C; Uczestnicy targĂłw mieli okazjÄ&#x2122; zapoznaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; rĂłwnieĹź z nowoĹ&#x203A;ciami w  naszej ofercie, m.in. PQM-707 â&#x20AC;&#x201C; analizatorem jakoĹ&#x203A;ci zasilania 78

w klasie â&#x20AC;&#x17E;Sâ&#x20AC;?  w  peĹ&#x201A;ni obsĹ&#x201A;ugiwanym przez interfejs na ekranie dotykowym, LKZ-720 â&#x20AC;&#x201C; nowym lokalizatorem trasy kabla z nowoczesnym przestrzennym rozwiÄ&#x2026;zaniem budowy anteny 3D w odbiorniku oraz MIC-5001 â&#x20AC;&#x201C; nowym miernikiem rezystancji izolacji 5 kV. SzczegĂłlnym zainteresowaniem cieszyĹ&#x201A; siÄ&#x2122; nowoczesny przyrzÄ&#x2026;d do badania jakoĹ&#x203A;ci zasilania PQM-711 w klasie â&#x20AC;&#x17E;Aâ&#x20AC;?  potwierdzonej certyfikatem amerykaĹ&#x201E;skiego laboratorium Power Standard Labs â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Roman DomaĹ&#x201E;ski, gĹ&#x201A;Ăłwny inĹźynier wsparcia technicznego w firmie Sonel. UrzÄ&#x2026;dzenie zostaĹ&#x201A;o docenione rĂłwnieĹź przez KomisjÄ&#x2122;

KonkursowÄ&#x2026; 29. MiÄ&#x2122;dzynarodowych Energetycznych TargĂłw Bielskich Energetab 2016, ktĂłra przyznaĹ&#x201A;a mu ZĹ&#x201A;oty Medal w konkursie â&#x20AC;&#x17E;na wyróşniajÄ&#x2026;cy siÄ&#x2122; produkt prezentowany na targachâ&#x20AC;?. Na  stoisku firmy Siemens wiele rozmĂłw toczyĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; wokĂłĹ&#x201A; pilotaĹźowej instalacji próşniowego wyĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznika 110 kV. DuĹźe zainteresowanie budziĹ&#x201A;a rĂłwnieĹź kompleksowa oferta lokalnych systemĂłw energetycznych, tzw. microgrids. â&#x20AC;&#x201C; Klienci zaciekawieni byli takĹźe najnowszÄ&#x2026; ofertÄ&#x2026; Siemensa w zakresie aparatury niskiego napiÄ&#x2122;cia czy systemĂłw automatyzacji sieci dystrybucyjnej SN. Bardzo krzepiÄ&#x2026;cy byĹ&#x201A; dla mnie fakt, Ĺźe mimo duĹźych rozmiarĂłw naszego stoiska byĹ&#x201A;o na nim przez caĹ&#x201A;y czas trwania targĂłw gwarno i tĹ&#x201A;oczno â&#x20AC;&#x201C; podkreĹ&#x203A;la Mariusz Kondraciuk, dyrektor branĹźy Energy Management w spĂłĹ&#x201A;ce Siemens. Na stoisku firmy COPA-DATA, ktĂłry wystawiaĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; w  Bielsku-BiaĹ&#x201A;ej juĹź po  raz siĂłdmy, prezentowane byĹ&#x201A;o m.in. rozwiÄ&#x2026;zanie zenon Energy Edition przeznaczone dla branĹźy energetycznej, a najwiÄ&#x2122;ksze wraĹźenie na zwiedzajÄ&#x2026;cych zrobiĹ&#x201A; innowacyjny moduĹ&#x201A; Command Sequencer, sĹ&#x201A;uĹźÄ&#x2026;cy do konfigurowania zĹ&#x201A;oĹźonych sekwencji komend (np. w  programowaniu sterownikĂłw PLC), ktĂłry znalazĹ&#x201A; siÄ&#x2122; w najnowszej wersji oprogramowania zenon Energy Edition. Oprogramowanie to umoĹźliwia peĹ&#x201A;ny monitoring i  kontrolÄ&#x2122; procesĂłw produkcji oraz dystrybucji energii. â&#x20AC;&#x201C; Niezmiernie cieszy nas fakt, Ĺźe grupa klientĂłw, zdawaĹ&#x201A;oby siÄ&#x2122; zorientowanych gĹ&#x201A;Ăłwnie na energetykÄ&#x2122;, tak Ĺ&#x203A;wietnie orientuje siÄ&#x2122; w tym, co automatyka i nasz zenon Energy Edition ma do zaoferowania tej branĹźy â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Urszula BizoĹ&#x201E;-Ĺťaba, dyrektor operacyjny COPA-DATA Polska. Na  stoisku firmy do  dyspozycji zwiedzajÄ&#x2026;cych byĹ&#x201A;y takĹźe stanowiska operatorskie oraz smart multimonitor. Coraz wiÄ&#x2122;ksze zainteresowanie, nie tylko przedstawicieli Ĺ&#x203A;wiata energetyki, wzbudza termowizja, toteĹź na targach Energetab goĹ&#x203A;ciĹ&#x201A;y rĂłwnieĹź rozwiÄ&#x2026;zania tego typu. Jednym z nich byĹ&#x201A;a kamera termowizyjna HD  Flir T1K o rozdzielczoĹ&#x203A;ci do 3,1 MP i przemysĹ&#x201A;owej konstrukcji, gwarantujÄ&#x2026;ca bardzo dobrÄ&#x2026; jakoĹ&#x203A;Ä&#x2021; obrazu i pomiaAUTOMATYKA


/3 '3 .0" LM6 D3 19 LM

WYDARZENIA ru â&#x20AC;&#x201C; system optyczny HDIR FLIR OSX umoĹźliwia precyzyjne pomiary nawet z duĹźej odlegĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci i w ekstremalnych warunkach, tryb ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;ego dostrajania ostroĹ&#x203A;ci gwarantuje jakoĹ&#x203A;Ä&#x2021; obrazu niezaleĹźnie od poĹ&#x201A;oĹźenia kamery, zaĹ&#x203A; konstrukcja ukĹ&#x201A;adu optycznego eliminuje bĹ&#x201A;Ä&#x2122;dy ze  ĹşrĂłdeĹ&#x201A; termicznych spoza pola widzenia. WĹ&#x203A;rĂłd wystawcĂłw na tegorocznych targach Energetab nie mogĹ&#x201A;o zabraknÄ&#x2026;Ä&#x2021; firmy Jean Mueller Polska, ktĂłra zaprezentowaĹ&#x201A;a m.in. nowÄ&#x2026; seriÄ&#x2122; rozĹ&#x201A;Ä&#x2026;cznikĂłw skrzynkowych Keto, wdroĹźonÄ&#x2026; w tym roku do produkcji przez firmÄ&#x2122; Jean MĂźller. â&#x20AC;&#x201C; Jest ona o  tyle warta uwagi, Ĺźe to nastÄ&#x2122;pca produktu LTL obecnego na rynku od 20 lat, ktĂłry wciÄ&#x2026;Ĺź Ĺ&#x203A;wietnie siÄ&#x2122; sprzedaje. ZaprezentowaliĹ&#x203A;my teĹź we wspĂłĹ&#x201A;pracy z polskÄ&#x2026; firmÄ&#x2026; rozdzielnice i skrzynki fotowoltaiczne, ktĂłre oferujemy w kilkuset wykonaniach â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Zbigniew BĹ&#x201A;aĹźejewski, prezes Jean Mueller Polska. Ogromne zainteresowanie, Ĺźeby nie powiedzieÄ&#x2021; aplauz, wzbudzaĹ&#x201A;o takĹźe samo stoisko â&#x20AC;&#x201C; to wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie do tej firmy trafiĹ&#x201A; puchar za najciekawszÄ&#x2026; prezentacjÄ&#x2122; targowÄ&#x2026;, ktĂłra imponowaĹ&#x201A;a rozmachem, kolorystykÄ&#x2026; i tematykÄ&#x2026;. â&#x20AC;&#x201C; PomysĹ&#x201A;, by w tym roku zrobiÄ&#x2021; zupeĹ&#x201A;nie inne stoisko niĹź do tej pory, narodziĹ&#x201A; siÄ&#x2122; w naszej firmie juĹź doĹ&#x203A;Ä&#x2021; dawno temu. RozwaĹźaliĹ&#x203A;my róşne koncepcje, ostatecznie stanÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;o na tym, Ĺźe bÄ&#x2122;dzie to wyspa skarbĂłw. Stoisko powstaĹ&#x201A;o wspĂłlnymi siĹ&#x201A;ami firmy zewnÄ&#x2122;trznej zajmujÄ&#x2026;cej siÄ&#x2122; profesjonalnym projektowaniem tego typu miejsc i Teatru Polskiego w  Bielsku-BiaĹ&#x201A;ej. Bardzo miĹ&#x201A;o wspominam tÄ&#x2122;  wspĂłĹ&#x201A;pracÄ&#x2122;. My na koniec dodaliĹ&#x203A;my jedynie kilka elementĂłw. W przyszĹ&#x201A;ym roku takĹźe zamierzamy zaskoczyÄ&#x2021; goĹ&#x203A;ci nietypowÄ&#x2026; prezentacjÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x201C; zapowiada Zbigniew BĹ&#x201A;aĹźejewski. Targom Energetab tradycyjnie towarzyszyĹ&#x201A;y wydarzenia dodatkowe, m.in. konferencja Polskiego Stowarzyszenia Elektroinstalacyjnego na temat technologii Smart Grid oraz zorganizowane przez Polskie Towarzystwo PrzesyĹ&#x201A;u i RozdziaĹ&#x201A;u Energii Elektrycznej warsztaty, w trakcie ktĂłrych omĂłwiono zagadnienia monitorowania i ocen stanu technicznego stacji transformatorowych SN/nn i rozdzielnic WN, 11/2016

automatycznej lokalizacji uszkodzeĹ&#x201E; w sieciach SN, a takĹźe automatyzacji przeĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeĹ&#x201E; w tych sieciach.

BILANS ZYSKĂ&#x201C;W Targi Energetab Anno Domini 2016 w podsumowaniach wystawcĂłw wypadajÄ&#x2026; najczÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej dobrze lub bardzo dobrze. MirosĹ&#x201A;aw ZwierzyĹ&#x201E;ski uznaje ostatniÄ&#x2026; edycjÄ&#x2122; za jednÄ&#x2026; z najbardziej udanych dla jego firmy w ostatnich latach. â&#x20AC;&#x201C; Bardzo pozytywnie zaskoczyĹ&#x201A;a nas przede wszystkim liczba odwiedzajÄ&#x2026;cych oraz ich Ĺźywe zainteresowanie prezentowanymi na  naszym stoisku rozwiÄ&#x2026;zaniami â&#x20AC;&#x201C; stwierdza

przedstawiciel Elmark Automatyka. Coraz czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej goĹ&#x203A;cie odwiedzajÄ&#x2026;cy wystawcĂłw z szeroko pojmowanego Ĺ&#x203A;wiata automatyki to przedstawiciele branĹź spoza sektora energetycznego. â&#x20AC;&#x201C; Tegoroczna edycja byĹ&#x201A;a dla nas bardzo udana. GoĹ&#x203A;ciliĹ&#x203A;my wielu wizytujÄ&#x2026;cych, rĂłwnieĹź osoby spoza branĹźy energetycznej â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Krystian Korgiel. WiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; firm pojawiĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; w stolicy Podbeskidzia juĹź ktĂłryĹ&#x203A; raz z rzÄ&#x2122;du. JednÄ&#x2026; z nich jest igus. â&#x20AC;&#x201C; Targi Energetab, jako szĂłste z kolei dla naszej firmy, zakoĹ&#x201E;czyĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; sukcesem. DuĹźa liczba zwiedzajÄ&#x2026;cych oraz tematy ofertowe Ĺ&#x203A;wiadczÄ&#x2026; o wysokiej jakoĹ&#x203A;ci targĂłw,

U  K !6   E  9 0 0S   6  G" *   "   "*

/ 9%$  33   Â&#x2026;"6 SH"  K! S". "0 6   E  00 0 !  !    

79


WYDARZENIA

$!"   * 0E  . K  !". !*6  0  0!  * 0 "0

  !"". !".  0 / $5- S "0    S0 !G"   ". ".

  0H &E   6   *"0 ! "06   "6    H6  0H" 

80

na ktĂłrych z pewnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; wystawimy siÄ&#x2122; w przyszĹ&#x201A;orocznej edycji â&#x20AC;&#x201C; zapowiada Karol KozĹ&#x201A;owski. CzÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; wystawcĂłw jest z bielskimi targami zwiÄ&#x2026;zana od  dawna, dziÄ&#x2122;ki czemu majÄ&#x2026; moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; zaobserwowaÄ&#x2021; zmiany, jakie zachodzÄ&#x2026; z  upĹ&#x201A;ywem lat. â&#x20AC;&#x201C; Targi Energetab, na ktĂłrych jesteĹ&#x203A;my obecni od 15 lat, to dla nas najwaĹźniejsze wydarzenie tego typu w ciÄ&#x2026;gu roku. JesteĹ&#x203A;my zadowoleni z tej edycji i na pewno warto tu byÄ&#x2021;, ale obserwujemy zmniejszanie siÄ&#x2122; liczby odwiedzajÄ&#x2026;cych. Zmienia siÄ&#x2122; teĹź charakter tego typu imprez i nie dotyczy to tylko targĂłw w Bielsku-BiaĹ&#x201A;ej: takie wydarzenia coraz czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej stajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; okazjÄ&#x2026; do spotkaĹ&#x201E; o charakterze towarzyskim â&#x20AC;&#x201C; na stoiskach jako goĹ&#x203A;cie pojawiajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; osoby, ktĂłre juĹź wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026; z danÄ&#x2026; firmÄ&#x2026;, rzadziej zaĹ&#x203A; nowi, potencjalni klienci albo projektanci aplikacji zbierajÄ&#x2026;cy materiaĹ&#x201A;y â&#x20AC;&#x201C; ocenia Zbigniew BĹ&#x201A;aĹźejewski. Z pewnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; na wraĹźeniu niĹźszej frekwencji w tym roku mogĹ&#x201A;a w duĹźym stopniu zawaĹźyÄ&#x2021; pogoda. Targi odbywajÄ&#x2026; siÄ&#x2122; zawsze w przededniu kalendarzowej jesieni, co w poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czeniu z bliskoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; gĂłr sprawia, Ĺźe nikt nie spodziewa siÄ&#x2122; tam tropikalnych upaĹ&#x201A;Ăłw. Tym razem jednak pogoda zaskoczyĹ&#x201A;a wszystkich. â&#x20AC;&#x201C; Temperatura na zewnÄ&#x2026;trz dochodzÄ&#x2026;ca do 30 °C, a w Ĺ&#x203A;rodku nawet do 40 °C zachÄ&#x2122;caĹ&#x201A;a raczej do spacerĂłw poza halami â&#x20AC;&#x201C; stwierdza Zbigniew BĹ&#x201A;aĹźejewski. Niestety, byĹ&#x201A; to takĹźe powĂłd do narzekaĹ&#x201E;, szczegĂłlnie wystawcĂłw zlokalizowanych w namiotach, w ktĂłrych komfort spotkaĹ&#x201E; pozostawiaĹ&#x201A; wiele do şyczenia. Imprezy targowe sÄ&#x2026; swoistym barometrem nastrojĂłw, co byĹ&#x201A;o odczuwalne rĂłwnieĹź w Bielsku-BiaĹ&#x201A;ej. â&#x20AC;&#x201C; Targi Energetab pozwalajÄ&#x2026; na uchwycenie szerszej perspektywy w ocenie sytuacji rynkowej. Niestety, w  tym roku w  niektĂłrych rozmowach z  kontrahentami pojawiaĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; obawy o przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021;. WynikajÄ&#x2026; one z odczuwalnego zmniejszenia liczby nowych przetargĂłw w minionych miesiÄ&#x2026;cach â&#x20AC;&#x201C; ocenia Mariusz Kondraciuk. Sama edycja wypada jednak dla firmy Siemens na plus. â&#x20AC;&#x201C; Energetab to nie sÄ&#x2026; to targi, podczas ktĂłrych podpisuje siÄ&#x2122; waĹźne kontrakty, za to jest czas na liczne spoAUTOMATYKA


WYDARZENIA tkania i interesujÄ&#x2026;ce rozmowy. Dobrej atmosferze sprzyjaĹ&#x201A;a w tym roku fantastyczna pogoda. Jestem zadowolony z tegorocznej edycji wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie z powodu bardzo duĹźej liczby rozmĂłw odbytych z naszymi klientami â&#x20AC;&#x201C; podkreĹ&#x203A;la przedstawiciel firmy Siemens. W opinii Jacka Zarzyckiego, Application Managera w spĂłĹ&#x201A;ce Eaton Electric, targi Energetab sÄ&#x2026; dobrÄ&#x2026; okazjÄ&#x2026; do odĹ&#x203A;wieĹźenia kontaktĂłw ze staĹ&#x201A;ymi klientami i nawiÄ&#x2026;zania nowych, ciekawych relacji. Tegoroczne stoisko Eaton, zlokalizowane poza namiotami, byĹ&#x201A;o najwiÄ&#x2122;kszym stoiskiem firmy do  tej pory i przyciÄ&#x2026;gaĹ&#x201A;o powszechnÄ&#x2026; uwagÄ&#x2122;. â&#x20AC;&#x201C; Obok wiÄ&#x2122;kszej powierzchni stoiska skĹ&#x201A;adaĹ&#x201A; siÄ&#x2122; na to rĂłwnieĹź pojazd ekspozycyjny, ktĂłry dziÄ&#x2122;ki specjalnej, rozsuwanej konstrukcji mĂłgĹ&#x201A; pomieĹ&#x203A;ciÄ&#x2021; dodatkowo okoĹ&#x201A;o 30 osĂłb w salce szkoleniowej na piÄ&#x2122;trze, gdzie odbywaĹ&#x201A;y siÄ&#x2122; prelekcje dotyczÄ&#x2026;ce naszych rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E; â&#x20AC;&#x201C; wyjaĹ&#x203A;nia Jacek Zarzycki. Dodatkowych emocji dostarczyĹ&#x201A;y zawody w najszybszym skĹ&#x201A;adaniu szafki sterowniczej w systemie SmartWire-DT. â&#x20AC;&#x201C; Uczestnicy mogli poznaÄ&#x2021;, jak Ĺ&#x201A;atwo jest budowaÄ&#x2021; ukĹ&#x201A;ad sterowania, rĂłwnieĹź bez znajomoĹ&#x203A;ci systemu i robiÄ&#x2026;c to po raz pierwszy. W sumie w 50 konkursach poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czonych zostaĹ&#x201A;o ponad 100 szaf, przy czym najszybszy byĹ&#x201A; pan Grzegorz, ktĂłremu udaĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czyÄ&#x2021; ukĹ&#x201A;ad w 8 minut i 13 sekund â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi przedstawiciel Eaton Electric.

W jubileuszowej, 30. edycji bielskich targĂłw Energetab, ktĂłra odbÄ&#x2122;dzie siÄ&#x2122; w dniach 12â&#x20AC;&#x201C;14 wrzeĹ&#x203A;nia 2017 r., z pewnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; nie zabraknie takĹźe firmy Mitsubishi Electric Europe B.V. â&#x20AC;&#x201C; Zdecydowanie obecnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; podczas targĂłw Energetab jest obowiÄ&#x2026;zkowa dla firm, ktĂłre majÄ&#x2026; rozwiÄ&#x2026;zania dla przemysĹ&#x201A;u energetycznego, dlatego juĹź dziĹ&#x203A; zapraszamy do odwiedzenia naszego stoiska podczas kolejnej edycji â&#x20AC;&#x201C; podkreĹ&#x203A;la Krystian Woszczek. Spotkanie w Bielsku-BiaĹ&#x201A;ej to takĹźe jedna z kluczowych imprez targowych dla firmy Elmark Automatyka. â&#x20AC;&#x201C; To jedno z waĹźniejszych wydarzeĹ&#x201E; w naszym

kalendarzu. ZwaĹźywszy na bardzo pozytywne wraĹźenia bÄ&#x2122;dziemy chcieli pojawiÄ&#x2021; siÄ&#x2122; tutaj rĂłwnieĹź podczas kolejnej edycji â&#x20AC;&#x201C; zapowiada MirosĹ&#x201A;aw ZwierzyĹ&#x201E;ski. Nie inaczej jest w przypadku firmy Siemens. â&#x20AC;&#x201C; Energetab to dla nas bardzo waĹźne cykliczne wydarzenie, ktĂłre na trwaĹ&#x201A;e jest wpisane w kalendarz naszej aktywnoĹ&#x203A;ci marketingowej. W mojej ocenie sÄ&#x2026; to targi przyciÄ&#x2026;gajÄ&#x2026;ce najwiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; liczbÄ&#x2122; klientĂłw z  branĹźy energetycznej, dlatego warto byÄ&#x2021; tu obecnym â&#x20AC;&#x201C; podsumowuje Mariusz Kondraciuk. Urszula Chojnacka '$ #$I-

J 0"H "0E !H    *6 "  K D Mueller Polska

/3 '3 .0" LM6 D3 19 LM

OBECNOĹ&#x161;Ä&#x2020; OBOWIÄ&#x201E;ZKOWA Zdecydowana wiÄ&#x2122;kszoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wystawcĂłw zapowiada swÄ&#x2026; obecnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; w kolejnej edycji, a  korzystne doĹ&#x203A;wiadczenia sprawiajÄ&#x2026;, Ĺźe  wielu z  nich juĹź teraz zaciera rÄ&#x2122;ce na myĹ&#x203A;l o przyszĹ&#x201A;orocznym spotkaniu w  Bielsku-BiaĹ&#x201A;ej. â&#x20AC;&#x201C; RekomendujÄ&#x2122; miÄ&#x2122;dzynarodowe targi Energetab wszystkim niezdecydowanym wystawcom, jak i  wszystkim, ktĂłrzy jeszcze do  tej pory nie mieli okazji ich zwiedziÄ&#x2021;. Co roku pozytywnie zaskakuje nas zwiÄ&#x2122;kszajÄ&#x2026;ca siÄ&#x2122; liczba odwiedzajÄ&#x2026;cych nas klientĂłw oraz przeprowadzonych merytorycznych spotkaĹ&#x201E;, prowadzÄ&#x2026;cych do realnych projektĂłw â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Tomasz Papaj, dyrektor ds. sprzedaĹźy w COPA-DATA Polska. 11/2016

U !"". !". !*  * S  ! "0"". G

81


WYDARZENIA

FABRYKA PRZYSZĹ OĹ&#x161;CI

â&#x20AC;&#x201C; W DRODZE DO PRZEMYSĹ U 4.0 JUĹť PO RAZ TRZECI ;   ;"    0 " -6  S   0 " 0". ".!3 54  5= N 4?5: 3  " %! Â&#x2021;H * E " "0 &"0 0 |/* G" T     83?}3 $  EE" 0 !  " H" &   ". ".! "0 &&6 /"6 2 -*  ;!3

82

T

egoroczna konferencja byĹ&#x201A;a podzielona na dwie czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci: sesjÄ&#x2122; plenarnÄ&#x2026;, ktĂłra odbyĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; w Narodowym Centrum Muzyki oraz czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; poĹ&#x203A;wiÄ&#x2122;conÄ&#x2026; praktycznym rozwiÄ&#x2026;zaniom, ktĂłre omĂłwiono w trakcie sesji odbywajÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; w siedzibach trzech organizatorĂłw â&#x20AC;&#x201C; firm Balluff, Fanuc i Wago.

SZANSE, WYZWANIA I ZAGROĹťENIA Podczas sesji plenarnej przedstawiono najnowsze trendy i kierunki rozwoju systemĂłw sterowania. Zaprezentowano m.in. raport o innowacyjnoĹ&#x203A;ci polskiej gospodarki oraz omĂłwiono szanse i zagroĹźenia, jakie stojÄ&#x2026; przed branĹźÄ&#x2026; przemysĹ&#x201A;owÄ&#x2026;. Nowoczesna produkcja nie moĹźe rozwijaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; bez odpowiednio wyksztaĹ&#x201A;conych pracownikĂłw, dlatego znacznÄ&#x2026; czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; sesji poĹ&#x203A;wiÄ&#x2122;cono rĂłwnieĹź kwestiom rozwoju edukacji (np. w ramach studiĂłw dualnych), ktĂłry powinien zapewniÄ&#x2021; odpowiednie przygotowanie kadry inĹźynierskiej i  technicznej do podjÄ&#x2122;cia pracy w przemyĹ&#x203A;le. P R O M O C J A

FABRYKA PRZYSZĹ OĹ&#x161;CI OCZAMI STUDENTĂ&#x201C;W W pierwszym dniu zostaĹ&#x201A;y takĹźe ogĹ&#x201A;oszone wyniki trzeciej edycji konkursu prac studenckich â&#x20AC;&#x201C; Fabryka PrzyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci, a  laureatom wrÄ&#x2122;czono nagrody. ZwyciÄ&#x2122;zcy mieli teĹź moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; przedstawienia najlepszych projektĂłw, prezentujÄ&#x2026;cych ideÄ&#x2122; PrzemysĹ&#x201A;u 4.0. Jury najwyĹźej oceniĹ&#x201A;o koncepcjÄ&#x2122; Klary Sieji z  Politechniki Lubelskiej (nagroda 5000 zĹ&#x201A;). Drugie miejsce zajÄ&#x2026;Ĺ&#x201A; PaweĹ&#x201A; Bielenda z Politechniki Rzeszowskiej (nagroda 3000 zĹ&#x201A;), a trzecie â&#x20AC;&#x201C; Karol Maziec z Politechniki WrocĹ&#x201A;awskiej (nagroda 2000 zĹ&#x201A;). Wyróşnienie za zajÄ&#x2122;cie w konkursie czwartego miejsca przypadĹ&#x201A;o dwĂłm reprezentantom Politechniki Warszawskiej: Annie Ĺ&#x161;wiecy i Piotrowi StefaĹ&#x201E;skiemu (praca zespoĹ&#x201A;owa).

INNOWACYJNOĹ&#x161;Ä&#x2020; I OSZCZÄ&#x2DC;DNOĹ&#x161;Ä&#x2020; W JEDNYM Drugi dzieĹ&#x201E; konferencji staĹ&#x201A; przede wszystkim pod znakiem sesji technologicznych, przeprowadzonych w siedzibach organizatorĂłw konferencji. AUTOMATYKA


WYDARZENIA Podczas sesji zostaĹ&#x201A;y zaprezentowane innowacyjne rozwiÄ&#x2026;zania (m.in. technologie komunikacyjne, systemy MES z wykorzystaniem RFID, aplikacje i rozwiÄ&#x2026;zania z zakresu zaawansowanej robotyki), dziÄ&#x2122;ki ktĂłrym moĹźna monitorowaÄ&#x2021; i  zarzÄ&#x2026;dzaÄ&#x2021; produkcjÄ&#x2026; przy jednoczesnym ograniczaniu kosztĂłw dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci, w tym zuĹźycia energii.

/3 &&

PODSUMOWANIE â&#x20AC;&#x201C; WrocĹ&#x201A;awska konferencja to nie tylko idee i rozwiÄ&#x2026;zania, ale takĹźe doskonaĹ&#x201A;a okazja do spotkania i wymiany poglÄ&#x2026;dĂłw z ekspertami z zakresu au-

tomatyki przemysĹ&#x201A;owej oraz przedstawicielami przodujÄ&#x2026;cych uczelni technicznych w Polsce. To spotkanie dostawcĂłw zaawansowanych technologii, jak i ich odbiorcĂłw z róşnych branĹź przemysĹ&#x201A;owych â&#x20AC;&#x201C; motoryzacji, RTV/AGD, lotnictwa i innych â&#x20AC;&#x201C; podsumowuje Grzegorz Banakiewicz, koordynator konferencji, reprezentujÄ&#x2026;cy firmÄ&#x2122; Balluff. Konferencja rozproszona â&#x20AC;&#x17E;Fabryka PrzyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci â&#x20AC;&#x201C; w  drodze do  PrzemysĹ&#x201A;u 4.0â&#x20AC;? skierowana jest do osĂłb majÄ&#x2026;cych wpĹ&#x201A;yw na rozwĂłj i unowoczeĹ&#x203A;nianie fabryk: przedstawicieli utrzymania

ruchu, projektantĂłw automatyki przemysĹ&#x201A;owej, inĹźynierĂłw produkcji, szefĂłw produkcji, dyrektorĂłw technicznych, integratorĂłw systemĂłw sterowania, automatykĂłw utrzymania ruchu, a takĹźe reprezentantĂłw dziaĹ&#x201A;Ăłw planowania i rozwoju. W tegorocznej edycji wziÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;o udziaĹ&#x201A; blisko 200 osĂłb.

BALLUFF Sp. z o.o. 3 1" 456 78975: ;" 3 <5 =>4 ?@ ?? 9 *&&A*&&3 3*&&3


WYDARZENIA

POLSKA KRAJEM PARTNERSKIM Ĺ&#x161;WIATOWYCH TARGĂ&#x201C;W PRZEMYSĹ OWYCH #E $! "0". $".! ". C( #  U"".  0S0  G" ! 3 ; 4?5< 3 0  C( # *E 3 K"0H E  0   55 N 4?5: 3  ;  " 0 

.HS  #" !6 " C( #3 Jolanta GĂłrska-Szkaradek

W

 Ambasadzie Republiki Federalnej Niemiec w Warszawie 11 paĹşdziernika 2016 r. odbyĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; konferencja prasowa pod hasĹ&#x201A;em â&#x20AC;&#x17E;Polska krajem partnerskim Hannover Messe 2017â&#x20AC;?. WziÄ&#x2122;li w  niej udziaĹ&#x201A; Rolf Nikel â&#x20AC;&#x201C; Ambasador Republiki Federalnej Niemiec w Polsce, PaweĹ&#x201A; ChorÄ&#x2026;Ĺźy â&#x20AC;&#x201C; wiceminister rozwoju, Marc Siemering â&#x20AC;&#x201C; wiceprezes Hannover Messe oraz zespĂłĹ&#x201A; z Przedstawicielstwa Deutsche Mess AG w Polsce â&#x20AC;&#x201C; Targi Hanowerskie s.c.

PRZEMYSĹ I PRODUKCJA NA MIARÄ&#x2DC; XXI W. NajbliĹźsza edycja MiÄ&#x2122;dzynarodowych TargĂłw Innowacyjnych Technologii PrzemysĹ&#x201A;owych Hannover Messe odbÄ&#x2122;dzie siÄ&#x2122; w dniach 24â&#x20AC;&#x201C;28  kwietnia 2017  r. w  Hanowerze. HasĹ&#x201A;o przyszĹ&#x201A;orocznej imprezy to  â&#x20AC;&#x17E;Integrated Industry â&#x20AC;&#x201C; Creating Valueâ&#x20AC;? (PrzemysĹ&#x201A; Zintegrowany â&#x20AC;&#x201C; Tworzenie WartoĹ&#x203A;ci). WiodÄ&#x2026;ce tematy to cyfryzacja produkcji

* )* /0 U" )& U  " &"0 0

84

(PrzemysĹ&#x201A; 4.0) i systemy energetyczne, a zwiedzajÄ&#x2026;cy imprezÄ&#x2122; zobaczÄ&#x2026; wiele nowoĹ&#x203A;ci, poczÄ&#x2026;wszy od innowacyjnych robotĂłw przemysĹ&#x201A;owych, przez programy sterujÄ&#x2026;ce procesami produkcyjnymi, po technologie jutra w dziedzinie wytwarzania i dystrybuowania energii. Jak powiedziaĹ&#x201A; Marc Siemering, dominujÄ&#x2026;cym trendem produkcji XXI w. jest przemysĹ&#x201A; zintegrowany, a producenci, ktĂłrzy nie zdecydujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; na cyfryzacjÄ&#x2122; celem zwiÄ&#x2122;kszenia wydajnoĹ&#x203A;ci, elastycznoĹ&#x203A;ci oraz produkcyjnoĹ&#x203A;ci bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; zmuszeni walczyÄ&#x2021; o zachowanie swoich pozycji konkurencyjnych na rynku. Impreza w 2017 r. skupi w jednym miejscu siedem wiodÄ&#x2026;cych targĂłw branĹźowych: Industrial Automation, MDAâ&#x20AC;&#x201C;Motion, Drive&Automation, Digital Factory, Energy, ComVac, Industrial Supply oraz Research&Technology. Targi stwarzajÄ&#x2026; wyjÄ&#x2026;tkowÄ&#x2026; okazjÄ&#x2122; do porĂłwnania wizji PrzemysĹ&#x201A;u 4.0 w skali globalnej. Organizator imprezy, Deutsche

;" 0  .HS G "6 0   ! 0  0 ! ! C( # 4?5<

AUTOMATYKA


WYDARZENIA Messe AG oczekuje, Ĺźe do Hanoweru przyjedzie 6500 wystawcĂłw z 70 krajĂłw i ponad 200 000 odwiedzajÄ&#x2026;cych. Targi hanowerskie przyciÄ&#x2026;gajÄ&#x2026; zarĂłwno menedĹźerĂłw z maĹ&#x201A;ych i Ĺ&#x203A;rednich firm, jak i dyrektorĂłw generalnych i prezesĂłw Ĺ&#x203A;wiatowych potÄ&#x2122;g. Jedna trzecia odwiedzajÄ&#x2026;cych pawilony targowe to goĹ&#x203A;cie z zagranicy.

POLSKA NA ARENIE MIÄ&#x2DC;DZYNARODOWEJ

2017

Polska od wielu lat odnotowuje stabilny wzrost ekonomiczny. W Unii Europejskiej jesteĹ&#x203A;my szĂłstÄ&#x2026; pod wzglÄ&#x2122;dem wielkoĹ&#x203A;ci gospodarkÄ&#x2026;, a w 2015 r. znaleĹşliĹ&#x203A;my siÄ&#x2122; w pierwszej piÄ&#x2026;tce najszybciej rozwijajÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; obszarĂłw gospodarczych Unii Europejskiej. â&#x20AC;&#x201C; Relacje gospodarcze Polski i Niemiec sÄ&#x2026; bardzo Ĺ&#x203A;cisĹ&#x201A;e i korzystne dla obu stron. Dla Polski Niemcy sÄ&#x2026; najwiÄ&#x2122;kszym partnerem handlowym w skali globalnej. Dla Niemiec Polska jest najwiÄ&#x2122;kszym partnerem handlowym w Europie Ĺ&#x161;rodkowej i Wschodniej â&#x20AC;&#x201C; powiedziaĹ&#x201A; Rolf Nikel. Polska zajmuje siĂłdme miejsce wĹ&#x203A;rĂłd najwaĹźniejszych partnerĂłw handlowych Niemiec, za takimi krajami, jak USA, Francja, Holandia, Chiny, Wielka Brytania i WĹ&#x201A;ochy. WedĹ&#x201A;ug danych GUS nasz eksport do  Niemiec wzrĂłsĹ&#x201A; w  2015  r. o 11,5%, a jego wartoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wyniosĹ&#x201A;a 203,5 mld zĹ&#x201A;.

Koncepcja przyznawania statusu kraju partnerskiego targĂłw hanowerskich powstaĹ&#x201A;a 11 lat temu. Proces wyboru partnera targowego trwa dwa lata. O wyborze decyduje Rada WystawcĂłw, w skĹ&#x201A;ad ktĂłrej wchodzÄ&#x2026; eksperci przemysĹ&#x201A;owi. W kwietniu bieĹźÄ&#x2026;cego roku, podczas Hannover Messe 2016, podpisano memorandum â&#x20AC;&#x17E;Polska krajem partnerskim Hannover Messe 2017â&#x20AC;?. W 2015 r. rola kraju partnerskiego przypadĹ&#x201A;a Indiom, w tym roku â&#x20AC;&#x201C; Stanom Zjednoczonym, a wiÄ&#x2122;c znajdujemy siÄ&#x2122; w doborowym gronie. Przyznanie Polsce statusu partnera targĂłw Hannover Messe 2017 daje nam szansÄ&#x2122; szerokiej promocji osiÄ&#x2026;gniÄ&#x2122;Ä&#x2021; naszego przemysĹ&#x201A;u, jak i pozyskania nowych kontaktĂłw. Jako kraj partnerski w 2017 r. Polska bÄ&#x2122;dzie najbardziej widocznym uczestnikiem targĂłw â&#x20AC;&#x201C; bÄ&#x2122;dziemy m.in. wspĂłĹ&#x201A;autorami ceremonii otwarcia oraz zyskamy prestiĹźowy pawilon narodowy. Reindustrializacja i innowacje to kluczowe inicjatywy Ministerstwa Rozwoju. â&#x20AC;&#x201C; MiÄ&#x2122;dzynarodowe targi przemysĹ&#x201A;owe w Hanowerze sÄ&#x2026; dla polskich przedsiÄ&#x2122;biorstw Ĺ&#x203A;wietnÄ&#x2026; okazjÄ&#x2026; do zaprezentowania ich zaawansowanych technologicznie produktĂłw oraz zawarcia nowych, cennych kontaktĂłw. Jako kraj partnerski Hannover Messe 2017 chcemy pokazaÄ&#x2021; róşnorodnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; i dynamikÄ&#x2122; polskiej gospodarki oraz jej zdolnoĹ&#x203A;ci innowacyjne, a takĹźe rozbudowaÄ&#x2021; nasze relacje miÄ&#x2122;dzynarodowe â&#x20AC;&#x201C; powiedziaĹ&#x201A; wiceminister rozwoju PaweĹ&#x201A; ChorÄ&#x2026;Ĺźy.

Targi Hanowerskie s.c. Przedstawicielstwo Deutsche Messe AG w Polsce tel. +48 22 465 66 22 info@targihanowerskie.com.pl

TARGOWE EKSPOZYCJE Polskie maĹ&#x201A;e i Ĺ&#x203A;rednie firmy, ktĂłre zechcÄ&#x2026; uczestniczyÄ&#x2021; w  przyszĹ&#x201A;orocznych targach w  Hanowerze mogÄ&#x2026; skorzystaÄ&#x2021; ze  specjalnego programu promocji â&#x20AC;&#x201C; z Programu Operacyjnego Inteligentny RozwĂłj. Zainteresowane firmy mogÄ&#x2026; ubiegaÄ&#x2021; siÄ&#x2122; o wsparcie finansowe na pokrycie czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci 11/2016

R E K L A M A

/3 D3 19 LM

KRAJ PARTNERSKI HANNOVER MESSE 2017

Get new technology first

85


WYDARZENIA

/3 D3 19 LM

#" !6 " C( #  " !  C

wydatkĂłw promocyjnych. Maksymalna wartoĹ&#x203A;Ä&#x2021; wydatkĂłw kwalifikowanych objÄ&#x2122;tych wsparciem to 1 mln zĹ&#x201A;. Wnioski bÄ&#x2122;dzie moĹźna skĹ&#x201A;adaÄ&#x2021; na poczÄ&#x2026;tku 2017 r. Wsparciem polskich przedsiÄ&#x2122;biorstw bÄ&#x2122;dzie zajmowaĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; Polska Agencja Rozwoju PrzedsiÄ&#x2122;biorczoĹ&#x203A;ci, ktĂłra otrzymaĹ&#x201A;a Ĺ&#x203A;rodki na przygotowanie i promocjÄ&#x2122; polskiej ekspozycji. PARP ma za zadanie wspĂłĹ&#x201A;pracowaÄ&#x2021;

 .HS L 0M  #" !    *"G" * )* /0 U"

z poszczegĂłlnymi regionami Polski i zorganizowaÄ&#x2021; ich prezentacjÄ&#x2122;. Jak zaznaczyĹ&#x201A; Marc Siemering, o ile w 2016 r. wĹ&#x203A;rĂłd kilku tysiÄ&#x2122;cy wystawcĂłw z  caĹ&#x201A;ego Ĺ&#x203A;wiata byĹ&#x201A;o kilkadziesiÄ&#x2026;t firm z Polski, to w przyszĹ&#x201A;ym roku Deutsche Messe oczekuje podwojenia tej liczby â&#x20AC;&#x201C; do okoĹ&#x201A;o 150 â&#x20AC;&#x201C; i przygotowuje odpowiednio wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; powierzchniÄ&#x2122; ekspozycyjnÄ&#x2026;.

Wszyscy zainteresowani targami Hannover Messe 2017 mogÄ&#x2026; uzyskaÄ&#x2021; wiÄ&#x2122;cej informacji w Przedstawicielstwie Deutsche Messe AG  w  Polsce, Targi Hanowerskie s.c.  w  Warszawie pod numerem telefonu 22  465 66  22  lub na stronie www.hannovermesse.de. Jolanta GĂłrska-Szkaradek '$ #$I-

R E K L A M A

86

AUTOMATYKA


WYDARZENIA

TARGI NORYMBERSKIE PLATFORMÄ&#x201E; PREZENTACJI POLSKICH FIRM NĂźrnbergMesse Group organizuje w Centrum Targowym  U*   " G"  54? "0stycznych imprez targowych  !6 !H" "  =? ??? "3 Podczas konferencji prasowej,  * E 8 N 4?5: 3  ;6  & 0". O6  ". !H 0P E   Kmy jako wystawcy i wszyscy  H "  " "!". 3

Jolanta GĂłrska-Szkaradek

88

W

 sali konferencyjnej warszawskiego hotelu Sheraton na  poczÄ&#x2026;tku paĹşdziernika odbyĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; konferencja prasowa TargĂłw Norymberskich, zorganizowana przez Przedstawicielstwo TargĂłw Norymberskich w  Polsce â&#x20AC;&#x201C; spĂłĹ&#x201A;kÄ&#x2122; Meritum. W  spotkaniu wziÄ&#x2122;li udziaĹ&#x201A; przedstawiciele NĂźrnbergMesse Group: Peter Ottmann, CEO i Thomas Koch, Executive Director Corporate Communications, Human Resources and Legal Affairs oraz Anna Talarek, dyrektor Meritum.

NORYMBERGA: EUROPEJSKI REGION METROPOLITALNY PoczÄ&#x2026;tki miasta Norymbergii siÄ&#x2122;gajÄ&#x2026; XI w.  NiedĹ&#x201A;ugo po  zaĹ&#x201A;oĹźeniu miasto staĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; waĹźnym oĹ&#x203A;rodkiem handlu, a od XV w. urosĹ&#x201A;o do rangi centrum handlu miÄ&#x2122;dzynarodowego. Jak podkreĹ&#x203A;liĹ&#x201A; Peter Ottmann, Norymberga przeĹźywaĹ&#x201A;a wĂłwczas prawdziwy rozkwit, organizujÄ&#x2026;c pierwsze pokazy towarĂłw, ktĂłre daĹ&#x201A;y poczÄ&#x2026;tek dzisiejszym Targom Norymberskim. Obecnie targi sÄ&#x2026; na-

turalnie wiÄ&#x2122;ksze, bardziej kompleksowe i wyspecjalizowane tematycznie, ale bez wÄ&#x2026;tpienia wyrastajÄ&#x2026; z tradycji pierwszych jarmarkĂłw.

CENTRUM TARGOWE W NORYMBERDZE Targi Norymberskie zajmujÄ&#x2026; pozycjÄ&#x2122; globalnej spĂłĹ&#x201A;ki targowej zaliczanej do 15  najwiÄ&#x2122;kszych firm targowych na  Ĺ&#x203A;wiecie oraz plasujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; na  liĹ&#x203A;cie dziesiÄ&#x2122;ciu najlepszych i  najszybciej rozwijajÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122; firm w  Europie. NĂźrnbergMesse Group ma  spĂłĹ&#x201A;ki-cĂłrki w  Brazylii, Chinach, Indiach, USA oraz we WĹ&#x201A;oszech, a takĹźe 50 zagranicznych przedstawicielstw dziaĹ&#x201A;ajÄ&#x2026;cych w 117 krajach. Centrum Targowe w Norymberdze obejmuje 15 hal, ktĂłrych powierzchnia wystawiennicza wynosi 170 000 m2  oraz nowoczesne centrum kongresowe CCN z miejscami dla 12 800 osĂłb. Portfolio TargĂłw Norymberskich obejmuje 120 krajowych i miÄ&#x2122;dzynarodowych imprez targowych i konferencji, ktĂłre pokrywajÄ&#x2026; caĹ&#x201A;e spektrum branĹźowe i tematyczne. SzczegĂłlnÄ&#x2026; rolÄ&#x2122; odgrywajÄ&#x2026; AUTOMATYKA


WYDARZENIA branĹźe takie jak: dobra konsumpcyjne, opakowania i przetwĂłrstwo, branĹźa budowlana, IT z elektronikÄ&#x2026;, ochrona zdrowia oraz sektor publiczny. W kaĹźdym ze wspomnianych segmentĂłw zostaĹ&#x201A;a starannie opracowana koncepcja targĂłw specjalistycznych, ktĂłra umoĹźliwia firmom eksportujÄ&#x2026;cym dotarcie do dokĹ&#x201A;adnie okreĹ&#x203A;lonej grupy docelowej. â&#x20AC;&#x201C; Naszym celem jest dalsza rozbudowa targowego portfolio i wczesne rozpoznawanie trendĂłw. PrzykĹ&#x201A;adem tego sÄ&#x2026;  nasze nowe targi, jak MTConnect, adresowane do  caĹ&#x201A;ej branĹźy techniki medycznej, startujÄ&#x2026;ce w 2017 r., U.T.SEC Unmanned Technologies & Security â&#x20AC;&#x201C; targi technologii bezzaĹ&#x201A;ogowych i  bezpieczeĹ&#x201E;stwa czy Net.Law.S  â&#x20AC;&#x201C; konferencja â&#x20AC;&#x17E;Prawo, spoĹ&#x201A;eczeĹ&#x201E;stwo i przemysĹ&#x201A; w Ĺ&#x203A;wiecie cyfrowymâ&#x20AC;? â&#x20AC;&#x201C; powiedziaĹ&#x201A; Peter Ottmann, kontynuujÄ&#x2026;c swoje wystÄ&#x2026;pienie.

POLSKIE FIRMY W NORYMBERDZE

/3 UÂ&#x160;*!# 16 D3 19 LM

Targi w Norymberdze cieszÄ&#x2026; siÄ&#x2122; duĹźym zainteresowaniem wĹ&#x203A;rĂłd PolakĂłw. Nasza obecnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; notowana jest w róşnych miejscach. JesteĹ&#x203A;my w  pierwszej dziesiÄ&#x2026;tce wĹ&#x203A;rĂłd odwiedzajÄ&#x2026;cych branĹźowych specjalistĂłw z zagranicy, a na liĹ&#x203A;cie wystawcĂłw w 2015 r. zajÄ&#x2122;liĹ&#x203A;my 13. miejsce z 219 firmami. Polski handel zagraniczny rozwijaĹ&#x201A; siÄ&#x2122; w  ostatnich latach bardzo dynamicznie, a  Niemcy od  dwĂłch dekad sÄ&#x2026;  najwiÄ&#x2122;kszym partnerem handlowym Polski (27% to  polski eksport

WIODÄ&#x201E;CE TARGI W SEGMENCIE IT+ ELECTRONICS Do najwaĹźniejszych imprez targowych w segmencie IT+Electronics naleĹźÄ&#x2026;: â&#x20AC;˘ SPS IPC Drives â&#x20AC;&#x201C; targi automatyki i elektryki, â&#x20AC;˘ embedded world â&#x20AC;&#x201C; targi technologii systemĂłw wbudowanych, â&#x20AC;˘ it-sa â&#x20AC;&#x201C; targi bezpieczeĹ&#x201E;stwa IT wraz z kongresem, â&#x20AC;˘ PCIM Europe â&#x20AC;&#x201C; targi systemĂłw zasilania, energoelektroniki, energii odnawialnej, â&#x20AC;˘ Sensor+Test â&#x20AC;&#x201C; targi technologii pomiarowych, sensoryki i testowania, â&#x20AC;˘ SMT Hybrid Packaging â&#x20AC;&#x201C; targi technologii dla przemysĹ&#x201A;u elektronicznego.

do Niemiec, a 23% nasz import z Niemiec). Z tego powodu niemieckie specjalistyczne imprezy targowe, bÄ&#x2122;dÄ&#x2026;ce jednoczeĹ&#x203A;nie wiodÄ&#x2026;cymi miÄ&#x2122;dzynarodowymi targami w poszczegĂłlnych branĹźach, sÄ&#x2026;  dla polskich przedsiÄ&#x2122;biorcĂłw szansÄ&#x2026; nawiÄ&#x2026;zania waĹźnych kontaktĂłw. WĹ&#x203A;rĂłd polskich firm duĹźym zainteresowaniem cieszÄ&#x2026; siÄ&#x2122; m.in. takie imprezy w Norymberdze, jak: Fensterbau Frontale (targi Okna. Drzwi. Elewacja), Chillventa (targi techniki chĹ&#x201A;odniczej i klimatyzacyjnej), Brau Beviale (targi dĂłbr inwestycyjnych dla branĹźy napojĂłw), BioFach (Ĺ&#x203A;wiatowe targi ĹźywnoĹ&#x203A;ci ekologicznej), FachPack (targi opakowaĹ&#x201E;) czy SPS IPC Drives (targi automatyki i elektryki). Nasze rodzime firmy zainteresowane udziaĹ&#x201A;em w imprezach organizowanych przez NĂźrnbergMesse Group, podobnie jak profesjonaliĹ&#x203A;ci odwiedzajÄ&#x2026;cy targi, mogÄ&#x2026; liczyÄ&#x2021; na wsparcie ze strony dziaĹ&#x201A;ajÄ&#x2026;cego w Polsce od 16 lat Przedstawicielstwa TargĂłw Norymberskich, spĂłĹ&#x201A;ki Meritum. Wsparcie to obejmuje

; &"0 "" L 0M  6  $  $. -".

11/2016

szerokie spektrum â&#x20AC;&#x201C; poczÄ&#x2026;wszy od planowania udziaĹ&#x201A;u w targach w Norymberdze i na Ĺ&#x203A;wiecie, przez organizacjÄ&#x2122; stoisk, po kwestie logistyczne. â&#x20AC;&#x201C; Jako przedstawicielstwo zagraniczne nie tylko oferujemy kontakty z NorymbergÄ&#x2026;, ale teĹź wspieramy przedsiÄ&#x2122;biorstwa w poszukiwaniu najlepszych platform dla ich produktĂłw i usĹ&#x201A;ug za granicÄ&#x2026;. MoĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; dostÄ&#x2122;pu do  takich platform niosÄ&#x2026; ze sobÄ&#x2026; imprezy targowe NĂźrnbergMesse odbywajÄ&#x2026;ce siÄ&#x2122; poza Niemcami, ktĂłre dajÄ&#x2026; szansÄ&#x2122; wejĹ&#x203A;cia na rynki krajĂłw BRIC (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny), StanĂłw Zjednoczonych i innych â&#x20AC;&#x201C; powiedziaĹ&#x201A;a Anna Talarek. WiÄ&#x2122;cej informacji na  temat targĂłw moĹźna znaleĹşÄ&#x2021; na stronie internetowej www.nuernbergmesse.de  i www.targimeritum.pl lub kontaktujÄ&#x2026;c siÄ&#x2122; bezpoĹ&#x203A;rednio ze spĂłĹ&#x201A;kÄ&#x2026; Meritum â&#x20AC;&#x201C; Przedstawicielstwo TargĂłw Norymberskich w Polsce â&#x20AC;&#x201C; tel. 22 828 27 34.

Jolanta GĂłrska-Szkaradek '$ #$I-

-&"0 ! " ! " 

89


WYDARZENIA

UNIVERSAL ROBOTS

OTWORZYĹ PRZEDSTAWICIELSTWO W PRADZE Zamierzona ekspansja Universal Robots (UR) na rynki

 Â&#x2021;9;".0 " " !! *  3 U * K  S   S " 6 0H" "    3 Sylwia Batorska

90

U

niwersal Robots przygotowuje siÄ&#x2122; na dalszy, dynamiczny rozwĂłj rynku robotĂłw, zapowiadany przez prognozy IFR. JednÄ&#x2026; z  pierwszoplanowych rĂłl w  przyszĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci bÄ&#x2122;dÄ&#x2026; odgrywaÄ&#x2021; produkowane przez UR  coboty, czyli roboty wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;ce z  czĹ&#x201A;owiekiem â&#x20AC;&#x17E;ramiÄ&#x2122; w ramiÄ&#x2122;â&#x20AC;?. Do obszarĂłw szczegĂłlnego zainteresowania firmy naleĹźy Europa Ĺ&#x161;rodkowo-Wschodnia, gdzie wzrost sprzedaĹźy robotĂłw UR nastÄ&#x2122;puje znacznie szybciej niĹź przeciÄ&#x2122;tnie w skali globalnej. GĹ&#x201A;Ăłwnym generatorem popytu na  roboty sÄ&#x2026;  tu  kraje o silnie rozwiniÄ&#x2122;tym przemyĹ&#x203A;le, takie jak Czechy, Polska, WÄ&#x2122;gry czy SĹ&#x201A;owacja, ale potencjaĹ&#x201A; sprzedaĹźowy tkwi takĹźe w paĹ&#x201E;stwach rozwijajÄ&#x2026;cych siÄ&#x2122;, do ktĂłrych naleĹźÄ&#x2026; kraje baĹ&#x201A;kaĹ&#x201E;skie czy Rumunia.

Universal Robots planujÄ&#x2026;c zwiÄ&#x2122;kszenie swojej obecnoĹ&#x203A;ci na obszarze Europy Ĺ&#x161;rodkowo-Wschodniej utworzyĹ&#x201A; regionalne centrum zarzÄ&#x2026;dzania biznesem robotycznym, na ktĂłrego lokalizacjÄ&#x2122; wybrano Czechy. WaĹźnym determinantem wyboru tego kraju byĹ&#x201A; wysoki poziom automatyzacji przemysĹ&#x201A;u oraz najwyĹźszy w regionie wskaĹşnik gÄ&#x2122;stoĹ&#x203A;ci robotyzacji. Co ciekawe, tytuĹ&#x201A;em czeskiej sztuki teatralnej â&#x20AC;&#x17E;Rossumâ&#x20AC;&#x2122;s Universal Robotsâ&#x20AC;?, ktĂłrÄ&#x2026; napisaĹ&#x201A; Karel Ä&#x152;apek w 1920 r. zostaĹ&#x201A;a zainspirowana teĹź nazwa firmy Universal Robots. Od tej ponadczasowej klasyki science fiction pochodzi przyjÄ&#x2122;ta na caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie nazwa robot. Firma UR zapoĹźyczyĹ&#x201A;a do swojej nazwy oba czĹ&#x201A;ony, dostrzegajÄ&#x2026;c w sĹ&#x201A;owie â&#x20AC;&#x17E;universalâ&#x20AC;? zbieĹźnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; z wĹ&#x201A;asnÄ&#x2026; wizjÄ&#x2026; â&#x20AC;&#x201C; tworzenia robotĂłw prostych w obsĹ&#x201A;udze, wzglÄ&#x2122;dnie niedrogich i elastycznych.

AUTOMATYKA


WYDARZENIA

/3 3  LM6 '( )*

NOWE BIURO I CENTRUM SZKOLENIOWE Nowa siedziba Universal Robots zlokalizowana jest w dogodnym dla klientĂłw punkcie Pragi, w dzielnicy StodĹŻlky, niedaleko lotniska i waĹźnych drĂłg. Na powierzchni 350 m2 znajdujÄ&#x2026; siÄ&#x2122; wygodne biura, zaplecze techniczne oraz serce tego miejsca â&#x20AC;&#x201C; sala treningowa, w ktĂłrej na staĹ&#x201A;e swoje miejsce znalazĹ&#x201A;y roboty UR. Oficjalne otwarcie nastÄ&#x2026;piĹ&#x201A;o 22 wrzeĹ&#x203A;nia 2016 r. Spotkanie otworzyĹ&#x201A; Slavoj Musilek, General Manager w  Universal Robots. W inauguracji uczestniczyĹ&#x201A; Christian Hoppe, ambasador Danii w Czechach, ktĂłry pogratulowaĹ&#x201A; firmie sukcesu i dokonaĹ&#x201A; symbolicznego przeciÄ&#x2122;cia wstÄ&#x2122;gi. Zainteresowani goĹ&#x203A;cie otrzymali pierwszÄ&#x2026; lekcjÄ&#x2122; obsĹ&#x201A;ugi robota UR za pomocÄ&#x2026; intuicyjnej wizualizacji 3D. Tym samym mieli moĹźliwoĹ&#x203A;Ä&#x2021; przekonania siÄ&#x2122;, jak w prosty sposĂłb moĹźna skonfigurowaÄ&#x2021; ruch robota â&#x20AC;&#x201C; za  pomocÄ&#x2026; strzaĹ&#x201A;ek na tablecie dotykowym lub dokonujÄ&#x2026;c rÄ&#x2122;cznie przesuniÄ&#x2122;cia ramienia robotycznego do poĹźÄ&#x2026;danych punktĂłw orientacyjnych. KorzystajÄ&#x2026;c z wĹ&#x201A;asnej infrastruktury szkoleniowej Universal Robots bÄ&#x2122;dzie zwiÄ&#x2122;kszaÄ&#x2021; kompetencje lokalnych partnerĂłw, a  takĹźe demonstrowaÄ&#x2021; moĹźliwoĹ&#x203A;ci lekkich, elastycznych, robotĂłw wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych â&#x20AC;&#x201C; UR3, UR5, UR10. ZarĂłwno przedstawicielom handlowym, jak i klientom firma oferuje specjalne programy szkoleniowe i edukacyjne. Biuro zatrudnia obecnie 5  osĂłb. Do 2017 r. liczba pracownikĂłw ma siÄ&#x2122; 11/2016

podwoiÄ&#x2021;, a nastÄ&#x2122;pnie w miarÄ&#x2122; potrzeb sukcesywnie zwiÄ&#x2122;kszaÄ&#x2021;.

OD STARTUPU DO LIDERA Uniwersal Robots to przykĹ&#x201A;ad startupu, w ktĂłrym pasja pracownikĂłw, poĹ&#x201A;Ä&#x2026;czona z dobrym wyczuciem rynku skutkuje dynamicznym rozwojem na caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie. SpĂłĹ&#x201A;ce, prosperujÄ&#x2026;cej w duĹ&#x201E;skim klastrze robotycznym zlokalizowanym w Odense w Danii, udaĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; osiÄ&#x2026;gnÄ&#x2026;Ä&#x2021; bardzo wiele w krĂłtkim czasie. Dowodem jest ubiegĹ&#x201A;oroczny wzrost przychodĂłw na poziomie 91%. Potwierdza to czoĹ&#x201A;owÄ&#x2026; pozycjÄ&#x2122; UR jako globalnego lidera rynku w segmencie robotĂłw wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych. â&#x20AC;&#x201C; Nasza unikalna propozycja w zakresie robotĂłw wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych, rozwĂłj robotyzacji i  zwiÄ&#x2122;kszone zainteresowanie obniĹźaniem kosztĂłw produkcji powoduje, Ĺźe  nasze rozwiÄ&#x2026;zania cieszÄ&#x2026; siÄ&#x2122; coraz wiÄ&#x2122;kszÄ&#x2026; popularnoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026;, czego efektem jest podwojenie wartoĹ&#x203A;ci sprzedaĹźy Universal Robots rok do roku. JesteĹ&#x203A;my pionierem na rynku robotĂłw wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych, technologii, ktĂłra zmieniĹ&#x201A;a oblicze wspĂłĹ&#x201A;czesnej robotyki. DziÄ&#x2122;ki tej rewolucji znaleĹşliĹ&#x203A;my siÄ&#x2122; w awangardzie dostawcĂłw nie tylko na rynku europejskim, ale i Ĺ&#x203A;wiatowym oferujÄ&#x2026;c rozwiÄ&#x2026;zania dostÄ&#x2122;pne dla przedsiÄ&#x2122;biorstw kaĹźdej wielkoĹ&#x203A;ci, takĹźe tych maĹ&#x201A;ych i Ĺ&#x203A;rednich. Otwarcie biura w Pradze jest kolejnym krokiem we wzmacnianiu naszej pozycji na rynku Europy Centralnej i Wschodniej â&#x20AC;&#x201C; podsumowaĹ&#x201A; Daniel Friis, CCO, Universal Robots.

POTENCJAĹ ROBOTYZACJI TKWI W MĹ&#x161;P Universal Robots liczy na zachowanie tempa rozwoju w Europie i w regionie poprzez pozyskanie kolejnych klientĂłw w Czechach i w krajach sÄ&#x2026;siadujÄ&#x2026;cych. Do rosnÄ&#x2026;cej liczby klientĂłw dociera coraz wiÄ&#x2122;ksza grupa partnerĂłw UR. Ich rolÄ&#x2026; jest edukowanie w zakresie moĹźliwoĹ&#x203A;ci i obsĹ&#x201A;ugi robotĂłw wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych, przedstawienie oferty, obsĹ&#x201A;uga procesu sprzedaĹźowego, i pomoc we wdroĹźeniu. SzczegĂłlny potencjaĹ&#x201A; tkwi w maĹ&#x201A;ych i Ĺ&#x203A;rednich firmach, ktĂłre coraz czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ciej stosujÄ&#x2026; roboty do automatyzacji i usprawniania procesĂłw produkcyjnych. GĹ&#x201A;Ăłwnymi czynnikami wzrostu sÄ&#x2026; chÄ&#x2122;Ä&#x2021; poprawy efektywnoĹ&#x203A;ci produkcji i utrzymanie jak najwyĹźszego poziomu jakoĹ&#x203A;ci. â&#x20AC;&#x201C; Lekkie, Ĺ&#x201A;atwe w obsĹ&#x201A;udze roboty wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;ce sÄ&#x2026; dobrym wyborem dla firm, ktĂłre do tej pory nie rozwaĹźaĹ&#x201A;y robotyzacji, w tym z sektora MSP. WdroĹźenie urzÄ&#x2026;dzeĹ&#x201E; oferowanych przez UR moĹźe przyczyniÄ&#x2021; siÄ&#x2122; do podwyĹźszenia moĹźliwoĹ&#x203A;ci produkcyjnych przedsiÄ&#x2122;biorstw, poprawy jakoĹ&#x203A;ci produktĂłw, a  takĹźe obniĹźenia kosztĂłw wytwarzania, pozwalajÄ&#x2026;c firmom na  zwiÄ&#x2122;kszenie konkurencyjnoĹ&#x203A;ci. â&#x20AC;&#x201C; mĂłwi Slavoj Musilek, general menedĹźer w regionie Europy Ĺ&#x161;rodkowo-Wschodniej, Universal Robots. Firma wskazuje rĂłwnieĹź jako swĂłj atut okres zwrotu z inwestycji, ktĂłry dla robotĂłw UR jest najkrĂłtszym w branĹźy i wynosi jedynie 195 dni. Sylwia Batorska '$ #$I-

91


WYDARZENIA

KRYSZTAĹ OWY JUBILEUSZ POLSKIEGO ODDZIAĹ U TURCK ; 4?5: 3 0 57   S !  "0 K $" C! 1*C6 3 $" 3  33  *H  3 / $" S  G0 " "   03 D0  "  "H     0  13 / 0 E6  "       "   K3

Jolanta GĂłrska-Szkaradek

S

pĂłĹ&#x201A;ka Turck to polski oddziaĹ&#x201A; niemieckiej firmy Turck Holding GmbH zaĹ&#x201A;oĹźonej w  latach 60. ubiegĹ&#x201A;ego wieku przez Hansa i Wernera Turck. Dwaj bracia zainwestowali swoje oszczÄ&#x2122;dnoĹ&#x203A;ci i  zaĹ&#x201A;oĹźyli firmÄ&#x2122;, ktĂłrej celem byĹ&#x201A;a produkcja elementĂłw na potrzeby automatyzacji przemysĹ&#x201A;u. PoczÄ&#x2026;tkowo Hans i Werner Turck byli jedynymi pracownikami firmy. Dzisiaj, po ponad 50 latach dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci, Turck Holding GmbH zatrudnia ponad 4000 pracownikĂłw na caĹ&#x201A;ym Ĺ&#x203A;wiecie, partnerzy handlowi firmy dziaĹ&#x201A;ajÄ&#x2026; w 60 lokali-

92

zacjach, a jej roczny obrĂłt wynosi okoĹ&#x201A;o 500 mln euro. Polski oddziaĹ&#x201A; firmy Turck zostaĹ&#x201A; powoĹ&#x201A;any do şycia aktem zaĹ&#x201A;oĹźycielskim podpisanym w Opolu 26 wrzeĹ&#x203A;nia 2001 r. przez Hansa Turck. PeĹ&#x201A;nÄ&#x2026; dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;Ä&#x2021; handlowÄ&#x2026; firma podjÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;a z poczÄ&#x2026;tkiem 2002 r. W kolejnych latach zwiÄ&#x2122;kszano zatrudnienie, ale jeszcze szybciej rosĹ&#x201A;y obroty. Dzisiaj spĂłĹ&#x201A;ka zatrudnia 40 osĂłb, a tempo jej rozwoju zaskakuje wszystkich. Obecna siedziba, do ktĂłrej firma przeprowadziĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; w 2010 r., jest jej trzeciÄ&#x2026; lokalizacjÄ&#x2026;. 6 paĹşdziernika 2016 r. polska spĂłĹ&#x201A;ka Turck uroczyĹ&#x203A;cie Ĺ&#x203A;wiÄ&#x2122;towaĹ&#x201A;a 15-lecie swojej dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci rynkowej. Z tej okazji zaproszono liczne grono znamienitych goĹ&#x203A;ci, a wieczorem w sali bankietowej hotelu Mercure w Opolu odbyĹ&#x201A;a siÄ&#x2122; uroczysta gala. Zaproszonych goĹ&#x203A;ci powitaĹ&#x201A; prezes Turck Sp. z o.o. Piotr Glinka. WĹ&#x203A;rĂłd nich byli czĹ&#x201A;onkowie zarzÄ&#x2026;du Hans Turck GmbH&CoKG â&#x20AC;&#x201C; Ulrich Turck i Christian Wolf, Jurgen Grabow, wiceprezes ds. sprzedaĹźy Factory Automation oraz przedstawiciele firm wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych ze spĂłĹ&#x201A;kÄ&#x2026; Turck: TSL-ESCHA GmbH i Banner Engineering. Ponadto w uroczystoĹ&#x203A;ci uczestniczyli: reprezentant firmy Turck w Czechach, przedstawiciele firmy Marpex wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cej na rynku sĹ&#x201A;owackim, prezesi i dyrektorzy firm

wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych z Turck Sp. z o.o. oraz pracownicy polskiej spĂłĹ&#x201A;ki. Ulrich Turck, syn Hansa Turck, jest przedstawicielem drugiego pokolenia rodziny kierujÄ&#x2026;cej firmÄ&#x2026;. Jego zasĹ&#x201A;ugÄ&#x2026; jest m.in. rozwĂłj firmy w Ameryce i Azji, natomiast Christian Wolf odpowiada za rynki europejskie. Prezes Christian Wolf, zabierajÄ&#x2026;c gĹ&#x201A;os, podziÄ&#x2122;kowaĹ&#x201A; za caĹ&#x201A;oksztaĹ&#x201A;t dziaĹ&#x201A;alnoĹ&#x203A;ci polskiego oddziaĹ&#x201A;u firmy. PodkreĹ&#x203A;liĹ&#x201A; przy tym, Ĺźe  polskie przedstawicielstwo na tle innych Ĺ&#x203A;wiatowych oddziaĹ&#x201A;Ăłw firmy jest w Ĺ&#x203A;cisĹ&#x201A;ej czoĹ&#x201A;Ăłwce, czego dowodem sÄ&#x2026;  nagrody przyznawane przez Turck Holding. W 2014 r. polski oddziaĹ&#x201A; Turck otrzymaĹ&#x201A; nagrodÄ&#x2122; Turck Business Excellence Award 2014, a w roku ubiegĹ&#x201A;ym zajÄ&#x2026;Ĺ&#x201A; trzecie miejsce w grupie â&#x20AC;&#x17E;Best customer solution 2015â&#x20AC;? i pierwsze miejsce w grupie â&#x20AC;&#x17E;Best growth 2015â&#x20AC;?. Christian Wolf pogratulowaĹ&#x201A; wciÄ&#x2026;Ĺź rosnÄ&#x2026;cych obrotĂłw, ktĂłre od  2012  r. wzrosĹ&#x201A;y o 100%, a z okazji 15-lecia firmy wrÄ&#x2122;czyĹ&#x201A; Piotrowi Glince czek na sumÄ&#x2122; 10 000 zĹ&#x201A;otych przeznaczonych na cele charytatywne. W dalszej czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci gali prezes Piotr Glinka podziÄ&#x2122;kowaĹ&#x201A; przedstawicielom firm wspĂłĹ&#x201A;pracujÄ&#x2026;cych za wieloletniÄ&#x2026; wspĂłĹ&#x201A;pracÄ&#x2122; i wraz z Ulrichem Turck wrÄ&#x2122;czyĹ&#x201A; okolicznoĹ&#x203A;ciowe statuetki. OczywiĹ&#x203A;cie nie zapomniano o  pracownikach firmy. Najpierw prezes Piotr Glinka przyAUTOMATYKA


WYDARZENIA

/3 $"

pomniaĹ&#x201A; wszystkim, jak w kolejnych latach przebiegaĹ&#x201A; rozwĂłj firmy i  jak zmieniaĹ&#x201A;o siÄ&#x2122; zatrudnienie. PrzedstawiĹ&#x201A; zebranym goĹ&#x203A;ciom caĹ&#x201A;Ä&#x2026; zaĹ&#x201A;ogÄ&#x2122; wraz z jej terenowymi pracownikami, podkreĹ&#x203A;lajÄ&#x2026;c, Ĺźe to wĹ&#x201A;aĹ&#x203A;nie tym osobom firma zawdziÄ&#x2122;cza tak wiele sukcesĂłw. DziÄ&#x2122;kujÄ&#x2026;c caĹ&#x201A;ej zaĹ&#x201A;odze zaznaczyĹ&#x201A;, Ĺźe nie bez znaczenia jest bardzo dobra wspĂłĹ&#x201A;praca i niemalĹźe rodzinna atmosfera w firmie. NastÄ&#x2122;pnie wrÄ&#x2122;czyĹ&#x201A; pracownikom

z najdĹ&#x201A;uĹźszym staĹźem okolicznoĹ&#x203A;ciowe upominki. Gala 15-lecia upĹ&#x201A;ynÄ&#x2122;Ĺ&#x201A;a w  miĹ&#x201A;ym nastroju i interesujÄ&#x2026;cej oprawie artystycznej, ktĂłra bez tĹ&#x201A;umacza byĹ&#x201A;a bardzo dobrze zrozumiaĹ&#x201A;a dla zagranicznych goĹ&#x203A;ci. Najpierw wystÄ&#x2026;piĹ&#x201A;a Tetiana Galitsyna z Ukrainy, ktĂłra malowaĹ&#x201A;a piaskiem, a nastÄ&#x2122;pnie rozbawiĹ&#x201A; wszystkich wystÄ&#x2122;p Ireneusza Krosnego â&#x20AC;&#x201C; mima, specjalizujÄ&#x2026;cego siÄ&#x2122; w pantomimie komicz-

nej. UroczystoĹ&#x203A;Ä&#x2021; zwieĹ&#x201E;czyĹ&#x201A;o wwiezienie na salÄ&#x2122; wspaniaĹ&#x201A;ego tortu w stosownej oprawie Ĺ&#x203A;wietlnej i muzycznej. Redakcja miesiÄ&#x2122;cznika â&#x20AC;&#x17E;Automatykaâ&#x20AC;? Ĺźyczy caĹ&#x201A;ej zaĹ&#x201A;odze firmy Turck kolejnych sukcesĂłw, dalszego rozwoju i nastÄ&#x2122;pnych wspaniaĹ&#x201A;ych jubileuszy.

Jolanta GĂłrska-Szkaradek '$ #$I-

1G"   16  !  K $"

. ;&6  H $" C!  0 579"  !    E"  1 "  G" 5? ??? ".  " ".

DH  "G"".  * # -6  K - # L GM3  0 '". $"6  0  1

0 %O6  "." 0  $"  H  1 * !E 0 "  0S S  K

;G * 0S S    $" "" E  1

; 4?57 3  "  K * E  8? O  K6   4?5: 3 H "*E O   " G E"3 57? ! ". * 0 " ". 0

11/2016

93


BIBLIOTEKA PRZEKĹ ADNIE Ĺ&#x161;LIMAKOWE Henryk Grzegorz Sabiniak Wydawnictwo WNT

* !:&; <=>]0 (@QV[; ^\\  0 # !; ! :

KsiÄ&#x2026;Ĺźka zawiera caĹ&#x201A;kowicie nowe ujÄ&#x2122;cie wiedzy o przekĹ&#x201A;adniach Ĺ&#x203A;limakowych. Jest pierwszym w kraju od ponad piÄ&#x2122;Ä&#x2021;dziesiÄ&#x2122;ciu lat tak obszernym opracowaniem poĹ&#x203A;wiÄ&#x2122;conym tematyce przekĹ&#x201A;adni Ĺ&#x203A;limakowych. Jest zwieĹ&#x201E;czeniem dotychczasowych prac wiodÄ&#x2026;cego oĹ&#x203A;rodka Ĺ&#x201A;Ăłdzkiego wspieranego przez zespoĹ&#x201A;y najlepszych w kraju specjalistĂłw w zakresie inĹźynierii materiaĹ&#x201A;owej oraz tribologii. TreĹ&#x203A;Ä&#x2021; tomu zostaĹ&#x201A;a podzielona na trzy gĹ&#x201A;Ăłwne czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;ci. Pierwsza czÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; zwiÄ&#x2026;zana jest z poszukiwaniem rozkĹ&#x201A;adu obciÄ&#x2026;Ĺźenia w zazÄ&#x2122;bieniach Ĺ&#x203A;limakowych. CzÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;Ä&#x2021; druga dotyczy projektowania przekĹ&#x201A;adni Ĺ&#x203A;limakowych â&#x20AC;&#x201C; zawiera wytyczne dla projektantĂłw i konstruktorĂłw, natomiast ostatnia zawiera teoriÄ&#x2122; i praktykÄ&#x2122; eksploatacji przekĹ&#x201A;adni Ĺ&#x203A;limakowych. KsiÄ&#x2026;Ĺźka polecana jest inĹźynierom konstruktorom, eksploatatorom przekĹ&#x201A;adni zÄ&#x2122;batych, a takĹźe studentom, pracownikom naukowym i innym osobom zajmujÄ&#x2026;cym siÄ&#x2122; ukĹ&#x201A;adami napÄ&#x2122;dowymi.

PROJEKTOWANIE SYSTEMĂ&#x201C;W LOGISTYCZNYCH Marianna Jacyna, Konrad Lewczuk Wydawnictwo Naukowe PWN

* !:&; <=>]0 (@QV[; <\]  0 # !; &Q**

Celem autorĂłw ksiÄ&#x2026;Ĺźki byĹ&#x201A;o uporzÄ&#x2026;dkowanie aktualnej wiedzy na temat procedur projektowych oraz opracowanie uniwersalnych ram projektowania systemĂłw logistycznych. W ksiÄ&#x2026;Ĺźce przedstawione zostaĹ&#x201A;o praktyczne narzÄ&#x2122;dzie wspomagajÄ&#x2026;ce poznanie zasad projektowania systemĂłw logistycznych w skali mikro, a takĹźe w skali makro. KsiÄ&#x2026;Ĺźka zostaĹ&#x201A;a podzielona na dziewiÄ&#x2122;Ä&#x2021; rozdziaĹ&#x201A;Ăłw. CaĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; rozpoczynajÄ&#x2026; definicje systemu logistycznego, jego skĹ&#x201A;adowych oraz opis procedur projektowania. Istotnymi tematami poruszanymi w ksiÄ&#x2026;Ĺźce sÄ&#x2026; zagadnienia struktury kosztĂłw logistycznych oraz zasady szacowania nakĹ&#x201A;adĂłw i kosztĂłw. Przedstawiono teĹź zasady oceny jednokryterialnej i wielokryterialnej wariantĂłw projektowych na przykĹ&#x201A;adzie metody MAJA. Zaletami ksiÄ&#x2026;Ĺźki sÄ&#x2026; precyzyjne sformuĹ&#x201A;owania i logiczna sekwencja dziaĹ&#x201A;aĹ&#x201E; zwiÄ&#x2026;zanych z projektowaniem procesĂłw logistycznych. CaĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; uzupeĹ&#x201A;niajÄ&#x2026; praktyczne przykĹ&#x201A;ady projektowania. KsiÄ&#x2026;ĹźkÄ&#x2122; polecamy biurom projektĂłw, menedĹźerom logistyki, specjalistom z rynku TSL.

ENERGIA JÄ&#x201E;DROWA WCZORAJ I DZIĹ&#x161; Grzegorz Jezierski Wydawnictwo WNT

* !:&; <=>?0 !:&  &&0 (@QV[; \]^  0 # !; ! :

Energia jÄ&#x2026;drowa to temat budzÄ&#x2026;cy wiele kontrowersji â&#x20AC;&#x201C; fascynuje i jednoczeĹ&#x203A;nie przeraĹźa. W dyskusjach nad jej wykorzystaniem gĹ&#x201A;osy zwolennikĂłw i przeciwnikĂłw rĂłwnowaĹźÄ&#x2026; siÄ&#x2122;. Lektura ksiÄ&#x2026;Ĺźki przybliĹźy w sposĂłb rzetelny i obiektywny informacje o historii energii jÄ&#x2026;drowej (od odkrycia zjawiska rozszczepienia jÄ&#x2026;dra uranu) oraz jej wspĂłĹ&#x201A;czesnych zastosowaniach (reaktory i elektrownie jÄ&#x2026;drowe) i tendencjach rozwojowych. Autor postawiĹ&#x201A; sobie za cel rozprawienie siÄ&#x2122; z powszechnymi obecnie mitami i przybliĹźyÄ&#x2021; fakty. Nie pominiÄ&#x2122;to tematĂłw trudnych, zwiÄ&#x2026;zanych z awariami w elektrowniach jÄ&#x2026;drowych, m.in. w Czarnobylu i Fukushimie. KsiÄ&#x2026;ĹźkÄ&#x2122; uzupeĹ&#x201A;niajÄ&#x2026; zaĹ&#x201A;Ä&#x2026;czniki: jednostki zwiÄ&#x2026;zane z promieniowaniem jonizujÄ&#x2026;cym, przykĹ&#x201A;adowe aktywnoĹ&#x203A;ci w otoczeniu czĹ&#x201A;owieka, dawki promieniowania jonizujÄ&#x2026;cego, jednostki energii, rĂłwnowaĹźniki energetyczne oraz stosowane skrĂłty i oznaczenia.

" T  S3 #! -"O 94

AUTOMATYKA


WSPÓŁPRACA

ANTAIRA TECHNOLOGIES TEL. 22 862 88 81, WWW.ANTAIRA.PL ..................................................................................................... 8, 37

AP AUTOMATYKA S.C. TEL. 67 357 10 80, WWW.APAUTOMATYKA.PL .............................................................................. 64–65

AUTOMATYKA-POMIARY-STEROWANIE SA TEL. 85 748 34 00, 85 748 34 03, WWW.APS.PL ..................................................................................... 17

ASTAT TEL. 61 848 88 71, WWW.ASTAT.COM.PL.............................................................................................INSERT

AUTOMATYKAONLINE TEL. 504 126 618, WWW.AUTOMATYKAONLINE.PL ..................................................................... 23, 95

AXON MEDIA GROUP TEL. 533 344 700, WWW.AXONMEDIA.PL..................................................................................................... 71

BALLUFF SP. Z O.O. TEL. 71 382 09 00, WWW.BALLUFF.PL, WWW.LEUZE.PL ........................................... 15, 31, 82–83

BECKHOFF AUTOMATION SP. Z O.O. TEL. 22 750 47 00, WWW.BECKHOFF.PL .......................................................................... II OKŁ., 43–45

PPUH ELDAR TEL. 77 442 04 04, WWW.ELDAR.BIZ ............................................................................................................... 12

ELMARK AUTOMATYKA SP. Z O.O. TEL. 22 541 84 65, WWW.ELMARK.COM.PL ............................................................. 16, 38–39, 40–42

ELTRON TEL. 71 343 97 55, WWW.ELTRON.PL ...................................................................................................... 19, 52

IGUS SP. Z O.O. TEL. 22 863 57 70, WWW.IGUS.PL .............................................................................................................. 9, 57

KUBLER SP. Z O.O. TEL. 61 849 99 02, WWW.KUBLER.PL ...................................................................................................... 33, 51

MM CONFERENCES SA TEL. 22 379 29 00, MMCPOLSKA.PL .............................................................................................................. 86

MVM SP. Z O.O. TEL. 22 87 40 230 ..........................................................................................................................................................13

96

AUTOMATYKA


WSPÓŁPRACA

PEPPERL+FUCHS TEL. 22 256 97 70, WWW.PEPPERL-FUCHS.PL .............................................................................. 68–69

PHOENIX CONTACT TEL. 71 39 80 410, WWW.PHOENIXCONTACT.PL............................................................... 11, 17, 66–67

PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW PIAP TEL. 22 874 00 00, WWW.PIAP.PL .......................................................................................................................13

PTAK WARSAW EXPO TEL. +48 518 739 124, WWW.WARSAWEXPO.EU .................................................................................... 75

RADWAG WAGI ELEKTRONICZNE TEL. 48 384 88 00, WWW.RADWAG.PL .............................................................................................. III OKŁ.

RS COMPONENTS TEL. 22 223 11 11, PL.RS-ONLINE.COM .............................................................................................................. 3

SCHMERSAL-POLSKA SP. J. E. NOWICKA, M. NOWICKI TEL. 22 816 85 78, WWW.SCHMERSAL.PL ..................................................................................................... 7

SCHUNK INTEC SP. Z O.O. TEL. 22 726 25 00, WWW.SCHUNK.COM ........................................................................... 15, 53, 60–61

STEMMER IMAGING TEL. 664 921 922, WWW.STEMMER-IMAGING.PL ................................................... I OKŁ., 15, 70–71

TARGI HANOWERSKIE S.C. PRZEDSTAWICIELSTWO DEUTSCHE MESSE AG W POLSCE TEL. 22 465 66 22, WWW.HANNOVERMESSE.DE................................................................................... 85

TEKNISKA TEL. 32 33 111 06–08, WWW. TEKNISKA.PL ...................................................................................... 34–36

TRANSFER MULTISORT ELEKTRONIK SP. Z O.O. TEL. 42 645 55 55, WWW.TME.EU ........................................................................................................... 62–63

TURCK SP. Z O.O. TEL. 77 443 48 00, WWW.TURCK.PL .................................................................................................... IV OKŁ.

11/2016

97


LUDZIE

STANOWISKO: S S   FIRMA:  CK   3  33

A

bsolwent z 1997 r.  WydziaĹ&#x201A;u Mechatroniki Politechniki Warszawskiej na kierunku Automatyka PrzemysĹ&#x201A;owa. Jeszcze przed ukoĹ&#x201E;czeniem studiĂłw podjÄ&#x2026;Ĺ&#x201A; pracÄ&#x2122; na  stanowisku inĹźyniera utrzymania ruchu w Thomson Polkolor, odpowiedzialnego za produkcjÄ&#x2122; masek kineskopowych. SpecjalizujÄ&#x2026;c siÄ&#x2122; w aplikacjach bazujÄ&#x2026;cych na sterownikach Siemens S5  zmodernizowaĹ&#x201A; sterowanie piecĂłw w procesie wywoĹ&#x201A;ywania emulsjÄ&#x2026; Ĺ&#x203A;wiatĹ&#x201A;oczuĹ&#x201A;Ä&#x2026;. ZaprojektowaĹ&#x201A; i uruchomiĹ&#x201A; ukĹ&#x201A;ad napÄ&#x2122;dĂłw komĂłr trawiÄ&#x2026;cych, ukĹ&#x201A;ad nawiewu w procesie suszenia, a takĹźe kilka innych instalacji. SpÄ&#x2122;dzajÄ&#x2026;c wiele czasu na projektowaniu i rozruchach, pod presjÄ&#x2026; utrzymania ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;oĹ&#x203A;ci produkcji, zyskaĹ&#x201A; doĹ&#x203A;wiadczenie potrzebne w pracy inĹźyniera. W 2000 r. podjÄ&#x2026;Ĺ&#x201A; siÄ&#x2122; wspĂłĹ&#x201A;pracy przy realizacji projektu linii pakowania oraz organizacji utrzymania ruchu w Dziale Kompletacji ZamĂłwieĹ&#x201E; Avon Operations Polska Sp. z o.o. StworzyĹ&#x201A; sekcjÄ&#x2122; utrzymania ruchu, wdroĹźyĹ&#x201A; procedurÄ&#x2122;

98

Preventive Maintenance w myĹ&#x203A;l zasady, Ĺźe lepiej zapobiegaÄ&#x2021; usterkom, niĹź je  usuwaÄ&#x2021;. UtworzyĹ&#x201A; magazyn utrzymania ruchu, poprowadziĹ&#x201A; projekt rozbudowy linii pakowania. SfinalizowaĹ&#x201A; zabezpieczenie instalacji przez zdeponowanie kodĂłw ĹşrĂłdĹ&#x201A;owych oprogramowania sterownikĂłw producenta linii zgodnie z umowÄ&#x2026; typu Escrow. Od 2002 r. jako menedĹźer dziaĹ&#x201A;u kompletacji zamĂłwieĹ&#x201E; zarzÄ&#x2026;dzaĹ&#x201A; wieloosobowym dziaĹ&#x201A;em pracujÄ&#x2026;cym w systemie 7Ă&#x2014;24. WdroĹźyĹ&#x201A; system raportowania produktywnoĹ&#x203A;ci. RealizowaĹ&#x201A; powierzony budĹźet, obsĹ&#x201A;ugujÄ&#x2026;c rosnÄ&#x2026;cy biznes firmy Avon w Polsce. WspĂłĹ&#x201A;tworzyĹ&#x201A; liniÄ&#x2122; pakowania zamĂłwieĹ&#x201E; w Rumunii. W  2006 r.  podjÄ&#x2026;Ĺ&#x201A; pracÄ&#x2122; w  Parker Hannifin na  stanowisku menedĹźera ds. obsĹ&#x201A;ugi klienta. RealizowaĹ&#x201A; cele jakoĹ&#x203A;ciowe oraz zapewniaĹ&#x201A; ciÄ&#x2026;gĹ&#x201A;oĹ&#x203A;Ä&#x2021; operacji logistycznych w  firmie. ReprezentowaĹ&#x201A; firmÄ&#x2122; przy podpisywaniu umowy z  klientami. ZarzÄ&#x2026;dzaĹ&#x201A; wielkoĹ&#x203A;ciÄ&#x2026; magazynu. WspieraĹ&#x201A; obsĹ&#x201A;ugÄ&#x2122; klientĂłw Parker Hannifin na Litwie, Ĺ o-

twie, BiaĹ&#x201A;orusi, Ukrainie i w Gruzji. BraĹ&#x201A; udziaĹ&#x201A; w  licznych projektach, w  tym zwiÄ&#x2026;zanych z rozwojem sieci dystrybucji. Od 2015 r. pracuje w dziale sprzedaĹźy, gdzie zarzÄ&#x2026;dza produktami z grupy Automation. ZwiÄ&#x2122;ksza udziaĹ&#x201A; rynkowy grupy automatyki, wspierajÄ&#x2026;c dystrybutorĂłw Parker Hannifin oraz pozyskujÄ&#x2026;c nowych klientĂłw. WspĂłlnie z zespoĹ&#x201A;em buduje zadowolenie klienta poprzez tworzenie atmosfery zaufania, wynikajÄ&#x2026;cego zarĂłwno z dobrej jakoĹ&#x203A;ci rozwiÄ&#x2026;zaĹ&#x201E;, jak i z profesjonalnego podejĹ&#x203A;cia do potrzeb uĹźytkownika. Za cel Ĺźyciowy stawia sobie wspĂłĹ&#x201A;tworzenie miejsca pracy, w ktĂłrym realizacja celĂłw sprzedaĹźowych i finansowych idzie w parze z codziennym rozwojem i satysfakcjÄ&#x2026; osĂłb zaangaĹźowanych w wykonywanie tych zadaĹ&#x201E;. Prywatnie Piotr DziekaĹ&#x201E;ski jest od  dwudziestu lat szczÄ&#x2122;Ĺ&#x203A;liwym mÄ&#x2122;Ĺźem. Wolne chwile chÄ&#x2122;tnie spÄ&#x2122;dza z şonÄ&#x2026; AgnieszkÄ&#x2026; i czwĂłrkÄ&#x2026; swoich dzieci w wieku od 7 do 18 lat. Jego hobby to spĹ&#x201A;ywy kajakowe i stolarstwo. AUTOMATYKA

/3  CK

PIOTR DZIEKAĹ&#x192;SKI


Automatyka 11 2016  

Temat numeru: Sieci przemysłowe i moduły I/O

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you