Page 1

Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

Architecten, interieurarchitecten en kandidaat-(ver)bouwers: wat interessante achtergrondkennis over muziekweergave om mee rekening te kunnen houden bij ontwerpen/bouwen.

Dit artikel is verre van volledig. Geen enkel artikel zal ooit volledig zijn trouwens, want er valt zoveel te vertellen én de technologie staat niet stil… Dus lees met deze wetenschap.

1. Wat wenst de cliënt op vlak van muziekweergave? a.

Wil men naar stereo luisteren of naar surround?

Een zeer belangrijke vraag is of de cliënt eerder een film- en concertliefhebber is, dan wel vooral muziekbeluisteraar. Voor de echte muziekliefhebber is stereo nog steeds de meest nauwkeurige weergave. Wie meer focust op film of concerten op Blu-Ray of DVD is beter gediend met een surroundsysteem. Let wel: sommige mensen die van beide houden plaatsen een zeer goed stereosysteem en gebruiken dit soms als onderdeel van een surroundsysteem. Dat betekent dat de surroundprocessor de links- en rechtskanalen vooraan doorspeelt aan de stereoversterker, die op zijn beurt die luidsprekers aanstuurt. Dit laat deze liefhebbers dus toe om hun stereosysteem alleen te gebruiken voor pure muziek en hun surroundsysteem pas in te schakelen als er beeld aan te pas komt.

b. Wil men slechts in de woonkamer een goed muzieksysteem of overal in huis “muziek” en in welke weergavekwaliteit? Tegenwoordig is het bon ton om overal in huis muziek te hebben of er toch op voorzien te zijn. In dat geval gaan er idealiter luidsprekerkabels naar alle plaatsen in huis. Soms 2 als men in een ruimte toch ook stereo wenst. Bedenk zeker dat het geld dat kruipt in al die kabels naar al die ruimten, in de vele luidspreker(tje)s en de multiroomversterkers en –bediening flink kan oplopen, zonder dat we per se spreken over echt goede muziekweergave. De echte muziekliefhebber kan dat budget veel beter besteden aan zijn hoofdsysteem (meestal in de woonkamer). Eventueel toch kabel klaarsteken, maar wachten met multiroomtoestellen en alle luidsprekers overal.

Pagina 1 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

2. Luidsprekers a.

Soorten luidsprekers naar vorm en afmeting

De meest bekende luidsprekers zijn “vloerstaanders” en “monitors” (of boekenplankluidsprekers). Maar er zijn natuurlijk ook de inbouwluidsprekers, waarvan sommige zelfs onzichtbaar kunnen gemaakt worden (behang of zelfs dun laagje pleister erover). Er bestaan vele soorten luidspreker(tje)s om aan een beugeltje op te hangen. En er zijn de subwoofers om de diepste tonen te halen bij gebruik van luidsprekers die deze niet halen of om deze luidsprekers van dat “zware werk” te ontlasten. Vloerstaande luidsprekers zijn in de meeste woonkamers tegenwoordig verguisd, vooral door de dame in huis… Onterecht want deze luidsprekertypes zijn meestal net de beste qua weergave. Maar inderdaad, ze nemen plaats in en zijn vaak aan de grotere kant. Wie ze echter als een onderdeel van het interieur beschouwt (een kast en tafel nemen toch ook plaats in?) en kijkt wat er mooi past, vindt altijd zijn gading. Monitorluidsprekers kunnen vaak even goed of zelfs beter klinken dan vloerstaanders, omdat ze minder ruimte innemen en de muziek beter kan rondstralen. Meestal worden ze echter gekocht omdat ze kleiner zijn, minder kosten, aan de muur kunnen gehangen worden of op een meubel of boekenplank gezet. Maar opgelet: om mooi te klinken moet ook een monitor idealiter op een “voet” of luidsprekerstandaard gezet worden en niet op een meubel of boekenplank. Kleine monitorluidsprekertjes noemt men vaak satellieten, omdat er altijd een subwoofer bij hoort. En er zijn ook zogenaamde surroundluidsprekers, die vaak in 2 richtingen weergeven om uitsluitend gebruikt te worden als zij- of achterluidsprekers in een surroundsysteem. Elke luidspreker die dient om naar muziek te luisteren, moet meestal vrij in de ruimte worden geplaatst. Er zijn weinig luidsprekers die een hoge natuurgetrouwheid realiseren als ze tegen een muur, in een hoek of in een kast worden geplaatst! Muur, vloer, plafond en kastwanden spelen graag een stukje mee, in negatieve zin meestal… De subwoofer dient om de allerlaagste tonen krachtig en zonder veel vervorming weer te geven. Hij wordt zowel in surroundsets als in stereosets ingezet. Normaalgezien is het beter om een subwoofer slechts die tonen te laten weergeven tot maximaal 85hz (trillingen per seconde), omdat we die niet kunnen lokaliseren. Dit geeft de plaatsing van de subwoofer meer flexibiliteit. Opgelet met populaire systemen bestaande uit kleine satellietjes met een subwoofer. Deze systemen laten de subwoofer vaak werken tot 100, 150 of meer hz. Dit omdat de satellietjes niet diep genoeg kunnen weergeven. De subwoofer zal hierdoor lokaliseerbaar zijn en zijn plaatsing dus erg kritisch. De subwoofer zal ook minder accuraat werken, sneller vervorming geven en boemerig klinken. Luistermoeheid zal sneller optreden.

Pagina 2 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

b. Soorten luidsprekers naar werkingsprincipe De meeste luidsprekers werken volgens het elektrodynamische principe, maar er zijn ook elektrostatische, magnetostatische en uitzonderlijk nog andere werkingsmethoden. De elektrodynamische luidspreker werkt met “conussen” die meebewegen met de  erachter gemonteerde magneet. Zo’n conus straalt altijd naar voren af en kan worden gebouwd om alle tonen weer te geven of een bepaald bereik. Een conus voor hoge tonen is een tweeter, ene voor lage tonen een woofer. Een “middentoner” werd vooral vroeger squawker genoemd… De dynamische luidspreker is meestal robuust en wordt bijna altijd in een kast ingebouwd.

 Sterk opgekomen, maar dan enkel voor hoge en soms ook middentonen is de ribbonweergever.

Hier

trilt een metalen folie tussen 2 magneten. Meestal worden ze gecombineerd met gewone conussen voor de laagweergave en middentonen. Ze klinken iets zachter dan conustweeters. De elektrostatische luidspreker en de magnetostatische luidspreker doet een plastiek folie trillen. Belangrijk hier te weten is dat deze luidsprekers muziek weergeven in voorwaartse en achterwaartse richting en meestal erg groot moeten zijn om alle tonen te kunnen weergeven. Anderzijds zijn ze meestal erg dun, elegant en soms kan je er deels door kijken. De elektrostatische luidspreker heeft bovendien stroom nodig. Beide types vergen voldoende ruimte achter zich, omdat ze ook muziek naar achteren weergeven! Hoeveel ruimte? Hoe meer hoe liever… maar minstens 1 meter is aangeraden. Let wel: ook de klassieke luidsprekers met kast hebben graag veel ruimte rond zich om driedimensioneel en zachtaardig te klinken.

c.

Andere belangrijke luidsprekereigenschappen

 Baspoorten: veel luidsprekers hebben ergens 1 of meer gaten zitten om extra lage tonen weer te geven. Meestal zijn dat “basreflexpoorten” en uitzonderlijk de meestal accurater werkende transmissielijnpoorten. Een luidspreker met een baspoort achteraan moet verder van de achtermuur staan dan andere luidsprekers !  Afstraalrichting: de meeste luidsprekers produceren alleen geluid naar voren. ’t Is te zeggen: lage tonen stralen ALTIJD in alle richtingen, maar hoge en middentonen niet. Er zijn echter luidsprekers die ook hogeen middentonen naar achteren weergeven of rondstralen. Deze luidsprekers moeten verder van de achterwand staan.  Woofers op de zijkanten: meer en meer worden grote woofers aan de zijkant van de luidsprekers ingebouwd, zodat de luidsprekers slanker kunnen gemaakt worden… Hierdoor worden deze luidsprekers echter gevoelig voor nabije zijwanden ! Plaats ze voldoende van die zijwanden af (minstens 1m).

Pagina 3 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

 Stof en vocht: slechts speciaal daartoe ontwikkelde luidsprekers kunnen tegen stofferige en vochtige omgevingen. Wie elektrostatische of elektromagnetische luidsprekers heeft moet echter extra zorg dragen voor een goede omgeving. De folie wordt anders na verloop van tijd een dun slijktapijtje dat trager en trager zal reageren en moeten vervangen worden.  Actief of passief: er zijn luidsprekers met ingebouwde eindversterkers. Deze luidsprekers hebben uiteraard stroom nodig. Ze produceren ook wat warmte. Als voordeel hebben ze dan weer een hoge efficiëntie en je hebt geen zware hoofdversterker meer nodig, maar hebt genoeg aan een voorversterker of processor.

3. Toestellen a.

Versterkers

Qua versterkers is het bij (ver)bouwen belangrijk om te weten dat er diverse typen bestaan. Je hebt bvb. soms gescheiden voor- en eindversterkers, waarbij op de voorversterker alle bronnen worden aangesloten en het volume wordt geregeld. De eindversterker levert het grote vermogen om de luidsprekers aan te sturen. Per luidspreker heb je een eindversterkerkanaal nodig. Met een stereo-eindversterker kan je dus 2 luidsprekers aansturen, met een surroundversterker is dat minstens 5, soms zelfs tot 11 luidsprekers. Meestal zien we geïntegreerde versterkers, waar dus de voor- en eindversterkers in één behuizing zitten. De meeste surroundversterkers zijn geïntegreerde modellen. Multiroom-versterkers dienen om vele luidsprekers aan te sturen in verschillende kamers, vaak met aparte keuzemogelijkheid van bron en volume per kamer.

b. Bronnen Klassieke bronnen die we aansluiten op een versterker zijn een CD- of DVD-speler, een FM-tuner, een platenspeler, de TV, … Dit zijn meestal analoge aansluitingen (stereokabels). Meer er is tegenwoordig heel veel digitaal aan te sluiten: diezelfde CD- of DVD-speler, de TV, de DAB-tuner, internetradio en -streamingsites, de Blu-Rayspeler, maar natuurlijk ook de TV-signaaldecoder van Telenet, Belgacom, TV Vlaanderen ! En dan hebben we nog de computer, de netwerkschijf (NAS), de tablet-computer, de smartphone, … Om digitale bronnen aan te sluiten zijn digitale ingangen nodig en daar zijn weer tal van soorten aansluitingen voor: USB, SPDIF coaxiaal, SPDIF optisch, SPDIF gebalanceerd, RJ45 ethernetpoort en ook draadloos via wifi of bluetooth. Om al dat moois aan te sluiten is het dus zaak een versterker te hebben die voorzien is van de nodige aansluitingen. Een versterker met digitale aansluitingen heeft een interne DAC (=digitaal-analoog-omzetter). Een analoge versterker kan geen digitale bronnen aan. Dit los je op met een externe DAC. Voor een platenspeler moet de versterker voorzien zijn van een speciale ingang, want het signaal van de platenspeler is zwakker dan de rest. Er moet achter die ingang dus een zogenaamde phono-voorversterker zitten. Een versterker die dat niet heeft, vergt een externe phono-voorversterker.

Pagina 4 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

4. Kabels a.

Luidsprekerkabels

Hier zien we helaas vaak het gebruik van de doorsnee rood-zwarte schoenvetertjes-kabel.  Dit dunne onafgeschermde kabeltje is een jammerlijke zaak voor menig muzieksysteem. Hoe dunner een kabel hoe meer weerstand hij levert, waardoor dat de versterker minder controle heeft over de aan te sturen luidsprekers. En onafgeschermde kabels staan bloot aan uit- en instraling. Elektromagnetische smog van gsm’s , wifi, … en nabijliggende stroomkabels dringen de signaaldraden binnen en vertroebelen het signaal. Op de koop toe zal de koperkwaliteit in deze kabeltjes vaak matig zijn. Hoe zuiverder het koper, hoe beter de doorstroming van het signaal. Hoe beter de luidsprekers die men wil aansluiten, hoe beter de luidsprekerkabel dan ook moet zijn. Een goede luidsprekerkabel begint bij minstens zo’n 3 à 5 euro per meter en is doorgaans minstens van 2,5mm doorsnee. Heel goede luidsprekerkabel start rond de 10 euro per meter en de prijs kan nog veel hoger oplopen. Op luidsprekerkabel wordt vaak met connectoren gewerkt, al kun je de kabel ook meestal aan het eind strippen en zo naakt in de luidsprekerconnectoren vastschroeven. Steeds vaker krijgen we de vraag naar draadloze luidsprekerverbindingen. Dat bestaat inderdaad en is al redelijk betrouwbaar, maar verre van goedkoop. Het loopt in de vele honderden euro’s om 2 luidsprekers (bvb. de achterluidsprekers in een surroundset) betrouwbaar draadloos aan te sturen… Opgelet: actieve luidsprekers worden niet met luidsprekerkabel aangesloten, maar met toestelverbindingskabels, want de eindversterker zit in de luidsprekers. En ze moeten van stroomkabels voorzien worden.

b. Toestelverbindingskabels Ook toestelverbindingskabels zijn maar beter van degelijke kwaliteit. Dat uit zich in een goede afscherming, voldoende dikte, gebruik van zuivere metalen en vergulde connectoren. Staat een toestel/TV dicht tegen een wand, dan kan men plaats winnen met kabel met gebogen connectoren. De verbindingskabels zijn uiteraard van voldoende lengte, om makkelijk mee te bewegen bij bvb. de beweegbare voet of wandsteun van de TV of bij het uit de kast halen van een toestel zonder averij. Ook hier wil men steeds vaker bvb. een TV draadloos van beeld en geluid voorzien. Dat kan en dat is redelijk betaalbaar HDMI dus over de ether). Let wel: de TV moet nog altijd stroom hebben en de zender-ontvanger ook… Echt draadloos bestaat dus nog niet. Omdat bronnen, zeker digitale zoals computers en netwerkschijven of –servers, zich overal in huis bevinden, is het zeker zaak om in elke ruimte (meerdere) ethernetaansluitingen te voorzien.

Pagina 5 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

5. Plaatsen van luidsprekers a.

Algemeen

Rond de luidsprekers is het goed om zoveel mogelijk ruimte hebben, voor een mooi driedimensioneel geluidsbeeld. Bovendien gaan luidsprekers die zich dicht tegen muren of hoeken bevinden sneller boemerig klinken omdat de lage tonen in alle richtingen stralen en dus weerkaatst worden door de nabije wanden. Luidsprekers met baspoorten achteraan zet je best minstens 50cm en liever meer van de achterwand. Luidsprekers met zijwoofers zet je best 1m of meer van de zijwanden of andere obstakels. Luidsprekers die ook naar achteren weergeven zet je best minstens 1m van de achterwand. Wil men geen luidsprekers die plaats innemen, dan zijn er inbouwluidsprekers, klassieke types met een grille of onzichtbare (behangbaar, overschilderbaar of overpleisterbaar wat een beetje hoge tonenweergave kost) of luidsprekers die ontworpen zijn om aan de muur te bevestigen. De meeste exemplaren spelen behoorlijk, maar zelden zeer goed. Toch zijn er ook zeer goede weergevers van deze typen te vinden. Luidsprekers bevinden zich idealiter op oorhoogte met hun tweeter (hoge tonen weergever). De tweeter mag ook iets boven oorhoogte maar liever niet eronder. De hoogte van de zitplaats en de grootte van de luidspreker zijn dus elkaars beïnvloeders. Een correct ingestelde subwoofer (qua volume en werkingsgebied) kan op veel plaatsen opgesteld worden. Toch is een opstelling vooraan, bij de linker- of rechterluidspreker ideaal. Als de subwoofer links of rechts van de luisteraar staat, kan deze een drukverschil waarnemen in zijn/haar oren, al is dat niet altijd zo.

b. Stereo We vertrekken altijd vanuit de favoriete luisterplek van de klant. Deze plaats is idealiter de punt van een denkbeeldige gelijkbenige driehoek, waarbij de beide luidsprekers zich op de 2 hoeken van de basis van de driehoek bevinden. Idealiter is de basis niet langer dan de benen van de driehoek, anders wordt het geluidsbeeld te breed, waardoor dat een stem of piano niet meer uit het midden lijkt te komen. Volgens het model van de “Golden ratio” kan een ideale positie van  luidsprekers in een rechthoekige ruimte berekend worden. Tussen de 2 luidsprekers bevinden zich bij voorkeur geen objecten zodat de beide signalen mooi kunnen versmelten.

Pagina 6 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

c.

Surround

In een surroundset zitten minstens 5 luidsprekers (en meestal ook een subwoofer, we noemen dat een 5.1 opstelling, waarbij de 1 op de subwoofer slaat). Dat zijn vooraan een centerluidspreker en een linkse en rechtse frontluidspreker. Achteraan of schuin achter de luisteraars bevinden zich minstens een linkse en rechtse surroundluidspreker. Naargelang de mogelijkheden van de ruimte en het budget van de cliënt kunnen er meer luidsprekers ingeschakeld worden voor een rijkere surroundervaring. Sets in 7.1, 9.1 of met 2 subwoofers (5.2, 7.2, 9.2) bestaan dus ook. Zelfs 11.1 of 11.2 bestaat. Hier een voorbeeld van een 9.2-set.

De regels voor de linker en rechter frontluidspreker zijn dezelfde als voor stereoluidsprekers. De centerluidspreker hangt best vlak onder de TV. Als dat onmogelijk is, dan net erboven. Als je een centerluidspreker in een kast stopt, dan toch best mijn zijn front helemaal tot aan het randje van de kast, zodat zo weinig mogelijk muziek binnenin de kast wordt uitgestraald, want anders gaat de kast “meespelen”. Zijn er 2 subwoofers, dan moeten ze min of meer parallel staan, zoals de voorste 2 luidsprekers. Ook de surroundluidsprekers achteraan of schuin achter de luisteraars moeten parallel aan elkaar staan of hangen. Bij een 5.1 of 5.2 systeem is de ideale opstelling deze waarbij de diverse luidsprekers in een denkbeeldige cirkel rond de luister/kijkpositie staan. Vooral in surround-voorbereide ruimtes merken we de wens van veel cliënten om alle luidsprekers tegen het plafond te bevestigen. Dit is nefast: als een auto in een film rond rijdt, dan zie je hem voor je, maar je hoort hem boven je rondrijden… En verder zien we vaak de symmetrie tussen de linker- en rechterkanalen opgeven, wat surroundeffecten zeer bemoeilijkt. We hebben al dreunende bas van subwoofers in ongebruikte radiatorputten gezien en ook eens allemaal op elkaar gerichte inbouwspeakers als surroundoplossing. Dan kan men beter geen surroundset installeren ons inziens. Veel weggegooid geld voor een triestige bioscoopervaring. Een goed geïnstalleerd surroundsysteem benadert of overtreft zelfs een echte bioscoop !

d. Trillingen en instabiliteit zijn uit den boze Een luidspreker, zeker een model met conussen, veroorzaakt trillingen en geeft deze door via zijn kast aan al waar hij mee in contact staat. Een luidspreker geeft dus trillingen door de ondergrond waarop hij staat en die zal op zijn beurt deels meetrillen, deels absorberen en deels de energie teruggeven aan de luidspreker met nog meer kasttrilling als gevolg. Een luidspreker op de vloer wordt om deze redenen meestal “ontkoppeld” door hem van spikes te voorzien voor minimaal contact. Gelukkig bestaan er “sous-spikes” (schijfjes voor onder spikes) om de vloer te beschermen of beter nog: spikes met een “schoentje”  en daaronder een viltje. De luidsprekers kun je dan makkelijk verschuiven. Een luidspreker moet met elk van zijn voetjes of spikes de ondergrond raken, anders kan hij gaan “wiebelen” en dat geeft gedaver en geluidsverslechtering. Niet perfect effen vloeren (zijn er andere?) vergen dus voetjes of spikes die instelbaar zijn om de kleine verschillen uit te vlakken. Pagina 7 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

6. Plaatsen van toestellen a.

In een gesloten kast: warmte, afmetingen en afstandsbedieningen…

Zowel versterkers als Blu-Rayspelers zijn warmtemakers. Vooral bepaalde versterkers geven veel warmte af en vergen de nodige aandacht bij plaatsing in een (gesloten) kast ! Zet NIETS op een echt warm wordende versterker, maar geef hem minstens 10cm ruimte erboven. Er bestaan ook al veel klasse D versterkers, die 90% rendement hebben en dus slechts 10% van de inkomende stroom omzetten in warmte, waardoor ze slechts handwarm worden. Let ook op met afmetingen. Veel versterkers halen makkelijk een diepte van meer dan 40cm, soms 50cm en meer. Maar de meeste kasten zijn 40 tot 60cm diep buitenmaat… En er moeten veel kabels aangesloten worden aan de achterzijde van de versterker. Hoe krijg je die in de kast? Surroundversterkers halen ook dikwijls 15 tot 25cm hoogte, alweer een belangrijke factor. Zorg dus voor een afstemming van kastmaat en versterkermaat !

Cliënten willen liefst hun toestellen uit het zicht, zelfs tijdens het gebruik ervan. Deurtjes dicht dus, maar de afstandsbedieningen werken bijna allemaal op infrarood en dus moeten ze de toestellen “zien”. Er zijn oplossingen voor, maar ze kosten ook wel iets. Met infraroodverlengertjes wordt slechts 1 oogje in het zicht geplaatst en gaat het van daar naar een repeater die via kabeltjes het inkomend afstandsbedieningssignaal doorstuurt naar een zelfklevend oogje op elk toestel apart. Sommige toestellen zijn direct bedienbaar – mits op uw lokaal netwerk aangesloten – via een “remote app” van een tabletcomputer of smartphone. Een tussenoplossing is een wifiontvanger die de commando’s van zo’n app omzet naar infrarood in de kast.

b. Trillingen en instabiliteit zijn uit den boze Ook toestellen, raar maar waar, trillen in zekere mate. Dat kan je wel aannemen van een schijfjeslezer (CD, DVD, Blu-Ray), maar ook andere toestellen trillen, zij het zeer subtiel. Dit geeft ook een verslechtering van het geluid. Als die toestellen ook niet stabiel staan wordt dat trillen erger en de invloed op het geluid ook. Echte audiofielen zetten hun toestellen op 3 speciaal daarvoor ontwikkelde dure toestelvoetjes. Deze absorberen de trillingen en zetten die om in (een weinig) warmte.

Pagina 8 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

c.

En tot slot: TV’s aan de muur hangen

TV’s kunnen op hun eigen voet staan en vaak pivoteren, maar veel mooier zijn ze aan de muur. Daarbij is het zaak een beugel te kiezen die past bij het gebruik van de TV door de klant. Moet de TV vanuit diverse hoeken goed kunnen bekeken worden, dan is een beweeglijke beugel handig. Er bestaan beugels voor alle TVgroottes en in diverse flexibiliteitsmogelijkheden, zelfs elektrisch. We zien af en toe TV’s opgehangen boven de inbouwkachel of haard… wat niet zo goed is voor de koeling en dus de levensduur van de TV. Een TV hangt beter niet te hoog, tenzij de cliënt zetels heeft die achterover kunnen hellen. En dan zijn er ook nog kasten met TV-liften die de TV verbergen als hij niet gebruikt wordt. Goedkoop zijn deze oplossingen natuurlijk niet.

7. Kamereigenschappen en akoestiekcorrectie a.

Wanneer klinkt een kamer goed?

Ja, wat is een goede akoestiek? Vaak weten we het pas als we er muziek in afspelen. Van sommige kamers kan echter makkelijk voorspeld worden dat ze problemen zullen geven, namelijk:  als de kamer zeer kaal en strak is bekleed (geen tapijten, geen gordijnen, weinig meubilair, zeer veel rechte wanden en panelen, lederen zetels) of omgekeerd als een kamer heel erg gedempt is met tapijten, gordijnen, meubelen, stoffen zetels, …  als het plafond laag is in verhouding tot de luidsprekerhoogte (vaak indien minder dan 2,5m)  als er te weinig breedte is om luidsprekers voldoende uit elkaar te plaatsen (minstens 1,5m)  als er een grillige vorm is of een open keuken in de buurt van de luidsprekers, of als de ene luidspreker dicht bij een hoek staat en de andere veel ruimte rond zich heeft, kortom als de ene luidspreker belangrijk anders zal beïnvloed worden door de nabije objecten dan de andere Rechte wanden en objecten weerkaatsen het geluid, tenminste als ze niet met zacht materiaal bekleed zijn. In hoge en middentonen uit zich dat als hard geluid. In lage tonen als staande golven (nadreunen). Hoe dichter luidsprekers tegen ongedempte harde wanden en objecten staan, hoe groter de problemen.

Pagina 9 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

Muzikaal gezien valt van concertzalen en culturele centra te leren dat geluid zich het mooiste en beste voortplant in een ruimte die zowel in de breedte als in de hoogte vergroot, weg van de geluidsbron. Maar ja, wie bouwt er nu thuis zijn woonkamer als een concertzaal? In het Brugse “Concertgebouw” heeft men bovendien alle wanden voorzien van een grillig brekingspatroon om lineaire weerkaatsingen te vermijden. Deze zaal klinkt dan ook bijna overal even goed. Te ontdekken ! 

b. Wat als de kamer niet goed klinkt? Er zijn hoofdzakelijk 4 oplossingen hiervoor:    

De kamer akoestisch laten aanpassen (door een gespecialiseerde firma). De kamer op eigen inzicht aanpassen (met de bovenstaande problemen voor ogen) Roomtuning tweaks inzetten Roomprocessing-software gebruiken

Roomtuning tweaks lijkt wel voodoo. Er bestaan “klankschaaltjes”, “houten blokjes”, zelfklevende schijfjes, … die je op strategische plaatsen in je ruimte plaatst. Ze zorgen ervoor dat het geluid beter breekt of dat de ruimte gaat meezingen op positief vlak. Dit moet je gehoord hebben om het te geloven…

Pagina 10 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

We gaan ook even in op “roomprocessing”. Dat is software die zich ofwel in de versterker bevindt of in een losse roomprocessor. Deze software wordt meestal automatisch of semi-automatisch ingesteld op de kamer, soms is ze manueel bij te regelen. Alle moderne surroundversterkers zijn voorzien van roomprocessing-software, meestal het product ‘Audyssey®”. Door de bijgeleverde microfoon op de favoriete luisterplek te zetten en aan te sluiten start meestal een automatische afregeling. Helemaal perfect is dat niet, want wij vinden dat we in alle gevallen toch nog manueel moeten bijregelen. Het meest perfecte systeem dat we kennen is RoomPerfect® van Lyngdorf Audio. RoomPerfect® lost in de meeste gevallen alle problemen van hard geluid, boemerige bassen en slechte luidsprekerplaatsing op.

Dit systeem bestaat enkel als stereoproduct bij Lyngdorf zelf en het vermaarde Amerikaanse McIntosh heeft ook een licentie om het in te bouwen. Door met een losse surroundprocessor en meerkanaals eindversterker te werken kunnen wel meerdere Lyngdorf roomprocessors ertussen worden geplaatst om de belangrijkste of zelfs alle kanalen te corrigeren. Er bestaat wel een RoomPerfect®-surroundversie, maar die is enkel te krijgen bij het superexclusieve Steinway Lyngdorf, een samenwerkingsverband van dé Steinway-firma en Lyngdorf Audio, die tezamen het beste hifisysteem ter wereld bouwden: het Steinway Lyngdorf Model D System, dat de echte Steinway Grand Model D piano kan evenaren.

Pagina 11 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

c.

Een heel bijzonder systeem dat geen last heeft van akoestiek

Ditzelfde Deense Lyngdorf Audio kan met behulp van de roomprocessing-techniek én hun actieve wisselfilters in zowel de roomprocessor als hun versterkers een heel bijzonder systeem bouwen. Er wordt een zogenaamd 2+2 stereosysteem gemaakt, wat bestaat uit 2 frontluidsprekers die alleen de hoge en middentonen uitstralen, terwijl 2 losse woofers alleen de lage tonen uitstralen. inbouwbaar De losse woofers kunnen passieve systemen zijn of actieve subwoofers, maar moeten zeker symmetrisch opgesteld worden tegen de wand achter de frontluidsprekers. Lyngdorf zelf heeft 2 prachtige losse woofers: slank, krachtig, grotendeels inbouwbaar en in mooie pianolak.

gedeelte

De frontluidsprekers mogen dan relatief kleine luidsprekers zijn, maar mogen ook volwaardige en grote luidsprekers zijn. Het mogen ook actieve luidsprekers zijn. Ze staan bij voorkeur een eindje van de achterwand af, maar sommige modellen lenen zich ook om op de achterwand bevestigd te worden. Eigenlijk kan er zelfs met inbouwluidsprekers worden gewerkt. Op de foto hieronder staan de Lyngdorf basluidsprekers vrij tegen de achterwand, maar ze kunnen er ook deels in zitten, waardoor ze slechts luttele centimeters uitsteken. De frontluidsprekers op de foto zijn ook van Lyngdorf en ook een moderne verschijning in zwarte pianolak en aluminium.

Dit systeem is niet goedkoop, verre van zelfs, maar is uiterst flexibel en geeft altijd fantastische resultaten. De laagweergave is volledig onder controle (geen boemerige of wollige lage tonen) en ook de midden- en hoge tonen zullen niet overheersen. Het systeem wordt afgeregeld met behulp van bijgeleverde kwaliteitsmicrofoon en de RoomPerfect®-software. Een volledig stereosysteem op basis van Lyngdorf-versterkers, Lyngdorf basluidsprekers en verder kwalitatief bijpassende frontluidsprekers, cd-speler en bekabeling begint bij zo’n € 10.000.

Pagina 12 van 13


Dom Van Asschestraat 2, 8020 Oostkamp T: 0032 496 294 735 info@audioperfect.be

www.audioperfect.be

Voor meer informatie, contacteer ons vrijblijvend op bovenstaande coördinaten.

Wij geven jaarlijks 1 of meer demonstraties van wat een echt goed hifisysteem presteert. Schrijf u in op onze kwartaalnieuwsbrief MusiZine om op de hoogte te blijven van o.a. onze demonstraties. In deze nieuwsbrief bevelen we muziek aan, geven we hifi tips, verwijzen we naar producttests, …

Onze merken: Luidsprekers:

Acoustic Energy – Adam – Amina – Apertura – Jamo – JM Reynaud – Lyngdorf – Piega – Tangent

Toestellen:

Lyngdorf – Musical Fidelity – North Star Design – PS Audio – RipNAS – Tangent – Thorens

Bekabeling:

Argentum – Inakustik – PS Audio – Supra – Synergistic Research

Meubelen:

Aldenkamp – Apollo – Audiav – Dagetti – Flatline – Luke – Norstone – Schroers – Techlink – VTI

Accessoires:

Lyra en Ortofon draaitafelelementen – Harmonix en Soundcare ontkoppeling – Ultrasone hoofdtelefoons – Vogel’s beugels

Tweaks:

Acoustic Art en Harmonix roomtuning – Lyngdorf roomprocessing – Nanotec disc optimizing – PS Audio power conditioning

Pagina 13 van 13

(Ver)bouwtips aangaande audio  

Deze tekst geeft tips om bij het (ver)bouwen de juiste beslissingen te nemen aangaande audiobekabeling en plaatsing van toestellen en luidsp...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you