Page 1


Kunst en Cultuur arial virtueel tijdschrift over kunst en cultuur in olst-wijhe

KUNST- EN CULTUURPARTICIPATIE Kunst- en cultuurparticipatie Hoe zit het met cultuurparticipatie van de inwoners in OlstWijhe? Nederland bezet in Europa na Denemarken en Zweden de 3e plaats met 34%. Het Europees gemiddelde is 18%. (bron: Rijksoverheidsrapport Cultuur in Beeld, december 2014) Voor Olst-Wijhe zou dit betekenen dat tussen de 5500 en 6000 mensen in onze gemeente zich op enigerlei wijze bezighouden met teken-, muziek-, dans- of drumlessen, zang, toneel, beeldende kunst en/of werken als vrijwilliger in één van de vele verenigingen en stichtingen. En bedenk, verreweg het grootste deel daarvan is amateur. Een goede reden om dit aspect eens wat beter te belichten, vonden we. We gingen op stap en begonnen bij de podiumkunsten. We vonden zes (!) toneelverenigingen in onze gemeente en interviewden er twee: Tempo uit Wesepe en Herman Heijermans uit Olst. Inspiratie voor dit thema vonden we bij Mark Mieras: “We moeten zuinig zijn op onze amateur-kunstenaars” Geïnspireerd werden we ook door het interview met Lilian Kolkman die amateurs begeleid via haar Bureau Kunstcircuit in Deventer. We belichten graag Lian Kolkman, de nieuwe combinatiefunctionaris Sport/Cultuur in Ut Huus. En we introduceren graag een nieuwe columnschrijver in Arial: Gosse Jongstra Kunst en Cultuur Olst-Wijhe Hoe meer mensen zich creatief en enthousiast wijden aan kunst, cultuur en erfgoed, hoe prettiger ze zich voelen in de samenleving. Hoe meer zij zich verbinden met die samenleving, hoe meer de samenleving hiervan profiteert. Voor ons allemaal dus belangrijk dat de Stichting Kunst en Cultuur Olst-Wijhe is opgericht. Op initiatief van de organisaties op kunst- en cultuurgebied zelf! In ons volgende nummer meer daarover. Geniet van de lente, veel leesplezier!

-- INHOUD -Amateurtoneel in Olst-Wijhe

Herman Heijermans Tempo Wesepe Lian Kolkman Mark Mieras Lilian Vos Thijs Kemperink Ontmoetingen: Philip Hopman Ted van Lieshout Uitgelicht: Filmhuis Olst: Pride Marian&Inge COLOFON arial

Nummer 9 maart 2015 Digitaal tijdschrift over kunst, cultuur en cultureel erfgoed met het accent op de eigen omgeving. arial wordt uitgegeven door Atelier Acht in Olst en ondersteund door Boek & Kantoor Korten en STT-Produkties. Overname van artikelen of delen daarvan alleen na toestemming van de redactie en altijd met bronvermelding. Redactie: Ids Zandleven ids@atelieracht.nl Ria Zandleven ria@atelieracht.nl


Toneelgroe

A

Mark

espele

rs


ep Elshof

Amateurtoneel in Olst-Wijhe

e e Ton

B p e o r lg

r a a h r e o


Amateurtoneel in Olst-Wijhe

Toneelvereniging Herman Heijermans Herman Heijermans is een vereniging waar iedereen die amateurtoneel wil spelen welkom is. De vereniging telt 26 seniorleden en maar liefst 50 jeugdleden (van 8 tot 18 jaar), die in verschillende groepen zijn ingedeeld. De jeugd wordt enthousiast geregisseerd door Gerida van Gerrevink die op diverse fronten theaterervaring heeft. De senioren worden geregisseerd door de professionele acteur en regisseur Peter van Dijk.

Hans Payens en Jaap Senff zetten Heijermans voor het voetlicht. Jaap draait al vanaf 1980 actief mee als lid en is nu secretaris. Hans werd in 1993 lid en is voorzitter.

Stukken

Er wordt altijd gezocht naar een toneelstuk van goede kwaliteit dat geschikt is voor amateurs. Dat leidt tot een gevarieerde keuze van stukken met afwisselend een komische of een meer serieuze

Jaap Senff (links) en Hans Payens

kant. De regisseur legt de lat redelijk hoog. Hij wil er uit halen wat er in zit om een bepaald niveau te bereiken. Iedereen is daar tevreden mee maar wel in het besef dat het gaat om amateurtoneel. Het plezier in het toneelspelen staat voorop.


Het Kozakkenkamp, september 2014

Besef dat het gaat om amateurtoneel. Het plezier in het toneelspelen staat voorop. Hoogtepunten in de afgelopen vijfentwintig jaar waren de vier openluchtspelen, die in samenwerking met andere verenigingen een aantal keren zijn opgevoerd in het park De Olsterhof. De grote man daarbij was Johan ten Broeke, die zowel de decors bouwde als de openluchtspelen regisseerde. Jaarlijks een openluchtspel opvoeren is niet haalbaar omdat er heel veel werk aan vastzit. Alleen al het aanvragen van de ver-

gunningen en de vele voorschriften waar je aan moet voldoen. In de jaren negentig stond dat op drie A-viertjes, nu is daar een omvangrijk boekwerk voor nodig.

Decor

De vereniging is opgebouwd uit diverse commissies die allemaal hun eigen taken hebben. Zo is er bijv. een decorcommissie. In de afgelopen jaren is de aard van de decors Rollen drastisch veranderd. Vroeger Jaap vertelt dat hij vaak de de commissieleintellectuele of deftige rollen bouwden den realistische metershoge krijgt zoals dokter, baron of decors met simpele belichbutler. Maar het spelen van ting en geluid. Tegenwoordig een vrek is ook heel uitdawordt vooral gewerkt met gend. Hans speelt graag in zetstukken en computergekomische stukken en heeft belichting en draagdaar ook talent voor en kan stuurde microfoontjes. zich verheugen op een echte bare Het vinden van een goede klucht. plek voor de decoropslag is Het leuke van toneelspelen een probleem. Het klein is het kruipen in de huid van vaak van de decors draagt een personage en dingen te houden zeggen en te doen die zonder bij aan de oplossing daarvan. dat ‘masker’ niet aan de orde zijn.


Eva Bonheur, met twee verdiepingen op het toneel zoals het bedoeld was

Kostuums

renzolder. Er is een map met foto’s samengesteld zodat de De kledingopslag was tot collectie gemakkelijk toeganvoor kort op wel vijf verschil- kelijk is. De kleding kan voor lende privézolders terug te een klein bedrag gehuurd vinden. Met ingang van 20 worden door iedereen die maart van dit jaar is daarvoor daar belangstelling voor heeft. een andere oplossing gevonden. Samenwerking met de gymnastiekvereniging O.S.V. We beschikken ’95 en Overkempe ( inmidsamen over een dels DeSeizoenen geheten) heel bijzondere heeft geresulteerd in de inen veelzijdige richting van de zgn. Klerenkostuumzolder, een zolder in één van collectie de gebouwen van DeSeizoenen. Op die wijze beschikken Heijermans, maar ook O.S.V.’95 en DeSeizoenen Speellocaties nu over een heel bijzondere Het gezelschap heeft jaren en veelzijdige kostuumcollec- in Dalhuizen (nu ‘t Pantie. Zo kwam de aankleding nekoekhuis) gespeeld. Dat met kerst in Dickenssferen iets heel intiems maar in zijn geheel van de Kle- had ook iets onhandigs met een

ten opzichte van de zaal te hoog en te smal podium. Zo vroeg ‘Eva Bonheur’, een stuk uit 1916 van Herman Heijermans, om een decor met twee verdiepingen. Door het verlaagde zaalplafond, verdwenen de spelers op de hoogste verdieping min of meer uit beeld.

Toekomst

Omdat er voor jeugdactiviteiten nog gemeentesubsidie gegeven wordt, heeft de vereniging nog niet met financiële problemen te maken. Wel wordt Heijermans geconfronteerd met geleidelijk stijgende huurkosten in het Holstohus nu ook de jeugd er repeteert en uitvoeringen speelt. Tot medio 2014 konden die terecht in het


Olde Postkantoor, hetgeen goedkoper was. Naast stijgende uitgaven heeft Heijermans tegelijkertijd te maken met dalende inkomsten uit bijv. donaties en kaartverkoop. Tegen die achtergrond vinden de heren het zinvol dat amateurverenigingen samenwerken en gebruik maken van elkaars kwaliteiten. Maar wel kleinschaliger dan bij de openluchtspelen het geval is en was. Besturen zouden daar over moeten gaan nadenken. Een samenwerking met Theaters Olst-Wijhe is even-

rakter en vond er na een vrij heftige richtingenstrijd een afsplitsing plaats. In 2016 bestaat de vereniJubileum ging 90 jaar. Er is voldoende historisch materiaal waarmee De vereniging is opgericht in 1926 en bestaat dus 89 een tentoonstelling ingericht kan worden. Zeker is dat de jaar. De toneelvereniging was oor- Toneelvereniging Herman spronkelijk een arbeidersver- Heijermans in 2016 een eniging en behoorde net als stuk van de schrijver Herman de Olster Harmonie (1915) Heijermans op de planken zal gaan zetten. en de accordeonvereniging Kunst Na Arbeid (KNA 1946) tot de ‘rooien’. In de jaren 50 verloor de vereniging het arbeiderskaeens een mogelijkheid, die in overweging genomen kan worden.

De Rovers, Olsterhof juni 2013


Amateurtoneel in Olst-Wijhe

Revuegezelschap Tempo Wesepe voorstellingen meedoet aan optredens bij Zomerfeesten Wesepe, Nazomer festival Olst-Wijhe en een openluchtspel. Ze hebben nu twee keer samen met Jong Wesepe een openlucht spektakel opgevoerd (2012 en 2014). Dit wordt naast toneel en revue een 2 jaarlijks evenement. Tempo op leeftijd? Er is niets dat daar op wijst, Tempo bruist en verjongt zelfs. Nadat Gerard Willemsen Tempo het 65-jarig jubileum had gevierd en zich bewust Wesepe wordt weleens de werd van de gemiddelde culturele broedplaats van Olst-Wijhe genoemd en dat leeftijd van de leden, werd er een werkgroep opgericht die is niet zo verwonderlijk. de groep nieuw (jong) leven Wesepe kent een rijk in moest blazen. Het eerste verenigingsleven en staat open voor nieuwe initiatieven gezamenlijk project zoals vorig jaar het succesvol- met Jong Wele WIJ-land festival waaraan sepe was een mooi Tempo ook heeft meegedaan. resultaat en dit jaar is er voor het eerst Meer over dit festival in de een voorstelling van volgende Arial. Nu Tempo! de jeugd.

Tempo

Zeventig jaar en dus op leeftijd. Na de Tweede Wereldoorlog werd Tempo opgericht en voerde een paar keer per jaar drama en revue op. Later kwamen daar blijspelen bij en vooral streekvoorstellingen. Tempo is een actieve vereniging die naast de eigen

Warm hart

Wesepe draagt toneel een warm hart toe en dat blijkt enerzijds uit het feit dat er maar liefst 400 donateurs zijn en anderzijds dat op een oproep voor figuranten voor een

openluchtspel enthousiast gereageerd wordt. Donateurs mogen gratis naar de voorstellingen en worden hiervoor uitgenodigd, dat schept een band en leidt tot betrokkenheid. Er zijn altijd sponsors voor het openluchtspektakel en er zijn altijd doe-het-zelfers die


timmeren, bouwen, verven en behangen. Nadeel van een rijk verenigingsleven is dat veel mensen op meerdere plaatsen actief zijn en hun tijd over de verschillende verenigingen moeten verdelen. Daarom is het zaak zorgvuldig om te gaan met de leden want juist die betrokkenheid maakt dat je gezamenlijk een aantrekkelijke vereniging vormt.

Alles in eigen huis

We zitten aan tafel bij Agnes en Gerard Willemsen (voorzitter Tempo) die nauw betrokken zijn bij het revuegezelschap. Het is een soort familieclub waarvan Gerards ouders ook al lid waren en nu de kinderen van Agnes en Gerard ook. In maart biedt Tempo altijd een toneelstuk en in november is het revue. Het is iedere keer weer een speurtocht naar leuke teksten. Revue wordt meestal zelf gemaakt waarbij de wereld en Wesepe aan de kaak gesteld worden. Het leven is kleurrijk genoeg voor eigen verhalen. Ook de regie is in eigen beheer waarbij de spelers inbreng hebben en veel improviseren. Van de 40 leden spelen er 25 regelmatig. Anderen kunnen hun creativiteit op verschillende andere fronten kwijt. Agnes, bijvoorbeeld, speelt zelf niet maar is verantwoordelijk voor de kostuums,

decor en rekwisieten. Het is een sport voor haar om met zo min mogelijk kosten voor een complete aankleding te zorgen. Nu, met voor het eerst een kindervoorstelling, moest alles nog aangeschaft worden. Zij is er in geslaagd een schoolklas in te richten, schoolkinderen neer te zetten en de politie, de leerkracht en de directrice van de school overtuigend te kleden.

Tempo

Het oubollige wat dreigde te ontstaan is met verve de kop in gedrukt en het kenmerkende van Tempo is dat ze de vaart er in houden. Geen langslepende oefeningen en repetities , geen herhalingen van optredens. Stukken zijn voor hier en nu. Al 70 jaar doet Tempo zijn naam eer aan. Toch blijft het bestuur van Tempo alert en zorgt er voor met de tijd mee te gaan en aantrekkelijk te blijven voor leden en toeschouwers. Tot nu toe altijd volle zalen.

Kleding en hoofddeksels (links) op de klerenzolder


Het is een hechte ‘oude’ club waarvan Gerard pas de vierde voorzitter is. Hij is bevlogen en niet bang om los te laten wat niet meer van deze tijd is. Met het toetreden van de jeugdleden ziet de toekomst er voor Tempo eigentijds en rooskleurig uit.

School op stelten

We zijn bij de jeugdrepetitie. Bij het Wapen van Wesepe wijst de rij kinderfietsen ons de weg. Opmerkelijk is dat geen van die fietsen op slot staat. Dat kan in Wesepe dus nog! De spelerslijst toont wat Gerard al vertelde, het is een familieclub. Van de 17 spelers staan er 13 achternamen twee of drie keer op de lijst. De kinderen, tussen de 8 en 15 jaar, zijn serieus aan het werk onder regie van Simone Groot Lipman en als plaatsvervangend souffleuse, Agnes. Dat een toneelrepetitie nieuw is voor deze kinderen kan niemand ontgaan, maar het plezier en de overgave waarmee dat gebeurt, maken het een feest om daar getuige van te zijn. Er zitten meerdere natuurtalenten tussen die met weinig sturing uit de voeten kunnen. De anderen stellen zich open om het spelen te leren. Natuurlijk zijn we naar de voorstelling gegaan en daar hebben we onze verwondering over het resultaat niet onder stoelen of banken gestoken. Het was klasse!


Repetitiescène uit School op Stelten


Interview met ...

Lian Kolkman - Combinatiefunctionaris

werkgever, maar werkt in of ten behoeve van twee werkvelden. We ontmoeten haar in het SPOC in Wijhe. Lian vertelt dat ze veel ervaring als sportconsulent heeft en zich nu aan het inwerken is op kunst en cultuurgebied. Niet dat ze een leek is want de opleiding Culturele Maatschappelijke Vorming staat ook op haar CV, maar toespitsen op de lokale voorzieningen en mogelijkheden vraagt inwerktijd.

Expeditie Cultuureducatie

Deze netwerkbijeenkomst op 4 maart 2015 voor het primair onderwijs en instellingen in Overijssel in Zwolle gaf Lian nieuwe kennis en inzicht in de omvang en betekenis van cultuureducatie. Het gesprek komt op Mark Mieras, wetenschapsjournaLian Kolkman - Een andere tak van sport list (zie pagina 21), bekend zijn toegankelijke lezingen Lian Kolkman is de nieuwe combinatiefuncties als coördi- om het menselijk brein en combinatiefunctionaris sport, nator van het team. Vanaf 1 over belang van spelen, becultuur en educatie van januari heeft zij ook cultuur in het wegen en muziek. Het was Ut Huus. (Stichting Welzijn haar pakket gekregen. deze Expeditie een aanOlst-Wijhe en Stichting Kul- Ze volgt Karin Köster op die bij gename verrassing voor Lian tuurhus Olst-Wijhe). per 1 januari zelfstandig is dat de Vrije Denkers Arthur Zij werkte bijna acht jaar voor gaan werken. en Patrick Donath de gemeente Olst-Wijhe als Een combinatiefunctie is een Kruisman het gedachtegoed van Mark sportconsulent en sinds de functie waarbij een werkMieras presenteerden. Laat je start van de brede impuls nemer in dienst is bij één


meeslepen door hun presentatie op facebook:

Netwerken, samenwerken en verbinden

Cultuur in combinatie met

Lian is blij dat er van haar

bewegen sprak Lian natuurlijk ook erg aan, een mooie combinatie. Ze kreeg daarin gelijk een bevestiging toen ze een sportcollega tegenkwam die samen met een cultuurcoördinator op dit inspirerende congres was.

voorganger Karin Köster al een mooi netwerk klaar ligt. Het is niet zo dat Lian alles zelf doet, weet en kan. Daar zijn vakbreed specialisten voor.

Cultuurmakelaar

Lian is naast haar combinatiefunctie ook cultuurmakelaar. Zij heeft kennis gemaakt met collega’s in het veld en heeft zich laten inspireren door Eléon de Haas, nu o.a. cultuurmakelaar in Haaksbergen en Lilian Vos van bureau Kunstcircuit in Deventer. (zie pagina 22) Eléon wees haar er op dat ze dacht als een sporter die in korte tijd de 1500 meter moet afleggen. Hij adviseerde: ‘Laat los, kijk wat er is, stimuleer waar nodig en begin.’

Kijk wat er is en begin ... Ik wil graag geïnspireerd worden en samenwerken in een bundeling van kracht en kennis. Het gaat om signaleren, ondersteunen, delen en slim combineren. Met bijvoorbeeld een stageopdracht waarin studenten de opgedane kennis en ideeën voor alle betreffende clubs beschikbaar stellen.

Cultuur op school

Het gaat goed met de binnensschoolse cultuureducatie, alle scholen hebben een cultuurcoördinator op de school die met regelmaat overleggen met elkaar. Een afvaardiging van deze groep kiest ieder jaar theatervoorstellingen voor de leerlingen en het thema van schooljaar 20152016 wordt literatuur. Natuurlijk zijn er nieuwe ontwikkelingen die ze graag onder de aandacht van de scholen brengt. In een directieoverleg met het onderwijs stelt Lian sport en cultuur aan de orde.

Muziek

Gerard Schrijver, één van de trekkers van Muzieknetwerk Salland, heeft met Annemarie Thoben, Lian Kolkman en wethouder Anton Bosch gesproken over het Sallandse Muzieknetwerk. Dit gaat over een leerorkest en over een doorgaande leerlijn muziek. De al ontwikkelde leerlijn muziek in Olst-Wijhe is nu bij alle basisscholen uit de gemeente in gebruik. Karin Köster wordt projectleider van de leerlijn van het Muzieknetwerk Salland. Lian gaat onderzoeken op welke manier zij het best kunnen samenwerken met het muzieknetwerk Salland vanuit het goede wat er al is en waar de behoefte ligt bij de partners.


Bruggen bouwen

Verenigingen willen zich profileren binnen het basisonderwijs maar scholen houden soms de deur dicht, ze hebben al zoveel. Dat vraagt om samenwerken tussen lokale verenigingen zodat er een vaste aanbiedingsvorm ontstaat, los van ad-hoc interventies. Uitgangspunt moet niet de eigen club zijn maar het belang dat kinderen laagdrempelig kennismaken met divers aanbod en dat er een structurele brug moet komen tussen binnen- en buitenschoolse activiteiten.

Cultureel bewustzijn

Lian vertelt makkelijk over haar werk en heeft zicht op wat er is, wat moet blijven en wat moet komen. Daarbij staat zij open voor de vragen en wensen uit het veld en weet haar grenzen. Nou, niet helemaal, ze maakt meer uren dan in haar contract staan.

Cultuur is een breed begrip en net als religie niet zomaar te omschrijven. Het inwerken is pittig, dat kost tijd. Ik leer veel op het gebied van

cultuur en besef nu des te meer dat ik altijd al veel aan cultuur deed zowel in het werk als in mijn vrije tijd. Cultuur is een breed begrip en net als religie niet zomaar te omschrijven. Waar geloof je in, waar liggen je interesses en wat doe je er mee? Interesse, openheid voor de cultuur, en bijbehorende normen en waarden van een ander leiden tot respect en begrip voor elkaar. Tijd maken voor bewegen en culturele activiteiten is belangrijk en wordt in een drukke periode nog weleens vergeten. Juist in die tijd levert het veel op om bijvoorbeeld te bewegen of te lezen, dat geeft meer energie en ontspanning. Lian was als kind al een groot lezer en deed op school mee aan de ‘Boekenwurm-vande-klas-verkiezing’ waarin ze hoge ogen scoorde. Haar mooiste kinderboek is, ‘De bende van Rode Zora’ van Kurt Held, een echte klassieker. Lian hecht veel waarde aan creativiteit, één van de redenen waarom ze

voor haar zoon (8) voor de Vrije school heeft gekozen. Daar wordt de verbeeldingskracht van kinderen behoorlijk aangesproken. Naast de op school beeldvullende tekeningen maakt zoonlief thuis cartoons, voetbalt hij en zit hij op breakdance. Hij is altijd bezig en vindingrijk. Regelmatig vist hij dingen uit de prullenbak met de woorden: ‘daar kan ik wel wat mee.’ Dat heeft ie vast van zijn moeder.


Een rol afkijken Gosse Jongstra

Enkele jaren geleden mocht ik een hoofdrol spelen in een stuk, gespeeld door toneelvereniging Herman Heijermans. Ik had in Utrecht al spelervaring met allerlei theaterstukken, van Hugo Claus, Judith Herzberg, Pinter, Albee, Frederico Garcia Lorca. Serieuze kost dus. Onze regisseur trainde ons in het opbouwen van een karakter. Tijdens een repetitie kon hij ineens vragen: “Hoe heb je (als personage) vanochtend ontbeten?” Of “Wie vind je een irritant persoon?”. Soms een impertinente vraag: “Met wie heb je het laatst gevreeën?”. Deze vragen hielpen om het personage in me te laten kruipen. En om meer te worden dan een persoon die de tekst goed kent, maar een persoon die als vanzelfsprekend iets zegt, reageert en handelt. Het stuk van Herman Heijermans, waarin ik meespeelde, was een blijspel. En ik kan je verzekeren, dat is andere koek. Het is heel anders spelen. Hoe vaak kreeg ik niet van de regisseur te horen, als ik mijn tekst en rol serieus probeerde te verdiepen: “Gosse, niet zo serieus; het is geen drama! Het publiek moet wel kunnen lachen.” Ik had het zwaar tijdens die repetities. Ik wist niet dat in een komedie spelen zo moeilijk is. Spelen op effect en timing is heel belangrijk. De buitenkant is, in tegenstelling tot drama, veel meer relevant dan de binnenkant. In één van de scènes was ik dronken. Een van de moeilijkste dingen om te spelen. Ik kan wel wat putten uit eigen ervaring (method-acting) maar dat was niet genoeg om een geslaagde scene te spelen. Tot een collega-speler me in het café wees op een man die dronken was, maar net deed of hij dat niet was. De manier van lopen, van betalen, van praten: hij was het ideale voorbeeld. Maanden later kwam hij zelf naar de voorstelling kijken. Niet wetend dat de geslaagde dronkenmanscène zo geslaagd was dankzij hem!


Mark Mieras - Wetenschapsjournalist

Mark Mieras laat zich als wetenschapsjournalist leiden door zijn nieuwsgierigheid en een brede, visie op het brein en onderwijs. Zo begon hij in 2001 verslag te doen van hersenonderzoek. Het thema ontwikkelde zich al snel tot een fascinatie die hem nu al vele jaren full time in zijn greep houdt in de vorm van o.a. gesprekken met beleidsmakers, lezingen en publicaties. Hij zit in de raad van aanbeveling van de Cultuur Profiel Scholen. De meeste Cultuur Profiel Scholen in Nederland kenmerken zich door een brede insteek. Dit betekent doorgaans dat kunst en cultuur prominent op het rooster staan, er meerdere kunstdisciplines aan bod komen en dat de kunstvakken zoveel mogelijk aansluiten bij de andere vakken. Hierbij wordt het curriculum stevig aan-

gevuld met buitenschoolse activiteiten. Waarom is kunsteducatie zo belangrijk? En waarom moeten we zuinig zijn op onze vijf miljoen amateur-kunstenaars? Kunst is er al zolang er mensen zijn omdat kunst nodig is om mensenhersenen scherp te krijgen en te houden. Muziek, dans, drama, beeldende kunst en literatuur ondersteunen belangrijke hersenfuncties als luisteren, kijken, verhalen vertellen en loslaten. Wat Mark fascineert is dat kunst de hersenen uitdaagt. Kunst prikkelt mensen om flexibel te blijven, om te anticiperen op maatschappelijke verandering en om van het leven een succes te maken. Laboratoriumonderzoek laat zien hoe dynamisch en speels de hersenen van nature zijn.

Cultuurcon

Op woensdag 28 januari 2 Overijssel 2015 plaats. Centraal thema was: Talen Een inspirerend congres m • Mark Mieras met de l • Lilian Vos, Bureau Ku In Arial een beschouwing


Toch dompelen we het onderwijs onder in stress en stramheid en wordt verwacht dat de leerlingen zich ontwikkelen door steeds nieuwe stof aan te bieden terwijl speels werken met wat je al wel weet veel effectiever is. Hij noemt een voorbeeld van een school waar op taal slecht gescoord werd en ook extra inzet geen verbetering opleverde. Pas nadat de taalles werd omgezet in een speelles met toneel gingen de resultaten met sprongen vooruit. Lesmethodes en onderwijsinspectie ontnemen de leerkrachten hun creativiteit

Kunsteducatie: broodnodig voor het kinderbrein

ngres Overijssel Talent = Goud

2015 vond in Steenwijk het jaarlijkse Cultuurcongres ntontwikkeling: Talent = Goud . met een paar opvallende sprekers: lezing Talent aan de basis unstcircuit Deventer, over Amateurkunst over Mark Mieras en een interview met Lilian Vos.

Leren is verteren en speelsheid. Onderwijs en politiek zouden er baat bij hebben Mark Mieras uit te nodigen en op basis van zijn waarnemingen de pedagogische opleidingen en het (politieke) beleid anders vorm te geven. Mark is ervan overtuigd dat het waardevol is als mensen beter begrijpen hoe hersens werken. Waardevol als docenten, politici en managers begrijpen hoe kinderen en volwassenen leren, zich ontwikkelen en presteren. Waardevol als ouders begrijpen wat hun kinderen bezielt. Meer weten? Kijk en luister naar Mark Mieras: Kunsteducatie: broodnodig voor het kinderbrein en: Leren is verteren.


Interview met ...

Lilian Vos Het is een feest om bij Kunstencentrum de Leeuwenkuil in Deventer naar binnen te lopen. Je staat gelijk in een heel sfeervolle foyer waar mensen elkaar ontmoeten en film- theater en andere culturele ervaringen uitwisselen. Daar tegenover, staan in een groot atelier, mensen te beeldhouwen, kortom het bruist in dit toegankelijke gebouw. Nadat in 2003 de Stichting Culturele Raad weg bezuinigd werd maar de functie programmaleider m.b.t. amateurkunst gehandhaafd bleef, leek onderbrengen bij Centrum voor de Kunsten de beste plek. Lilian, voorheen vrijwilliger bij de Culturele Raad, solliciteerde met succes naar deze functie. Bureau Kunstcircuit vormt nu een onafhankelijk enclave binnen de Leeuwenkuil met de programmalijnen Cultuur en School, Kunst in mijn buurt en Amateurkunst.

Programmaleider Servicepunt Amateurkunst

verbinden van mensen, organisaties en verenigingen binnen de amateur- en/of professionele kunst. Het werk van Lilian doet Daarnaast houdt zij zich bezig sterk denken aan dat van een met beleidszaken en kwalicultuurmakelaar. Zij maakt teitzorg binnen de Leeuwenzich o.a. sterk voor deskuil. kundigheidsbevordering, het initiëren van projecten en Projecten daarmee het bieden van een Netwerken podium. Dat gaat van kleinVerbinden schalig en per individu met Verenigingen o.a. informatie, advies en heeft een vitaal bemiddeling tot grootschalige Deventer met veel projecten. Van workshops tot amateurkunstleven verenigingen die zich in ieder het stimuleren van samengeval één keer per jaar presenteren zoals de Deventer Fotokring, Deventer Amateur Cineasten en de Deventer Amateur Kunstenaars met wel 150 leden en een jaarlijkse expositie in het eigen atelier en in de Lebuïnuskerk. Het ad hoc ontstaan van bijvoorbeeld projectkoren, de afsplitsing van grote verenigingen in meerdere kleine verenigingen en de wisseling van besturen maakt het werking van verenigingen voor Lilian soms moeilijk om en het bevorderen van een beeld te blijven en zicht te wisselwerking tussen profes- inhouden op wat leeft. sionele en amateurkunst. in de Culturele Raad Ook zet zij zich in voor net- Het opgezette circuit heeft Lian werkontwikkeling met het


meegenomen naar Bureau Kunstcircuit. Daarmee bindt zij verenigingen aan elkaar en aan het Kunstcircuit door een kleine jaarlijkse bijdrage te vragen. Hiermee blijft het overzicht actueel. Naast het bindende element dekt die bijdrage de kosten voor o.a. de nieuwsbrief, de website, banners, en PR.

Deventer Open Podium ( DOP)

DOP is het evenement waar een breed scala aan amateurverenigingen, groepen en solisten uit Deventer zich presenteren aan een groot publiek dat zich hiermee uitgebreid kan oriënteren op wat er allemaal in het amateurveld te beleven is.De 30e editie van het DOP is bij het publiceren van deze Arial al weer geweest (1 maart). Zo’n 950 artiesten hebben optredens verzorgd in de zalen en de foyer van de schouwburg en de foyer van de Leeuwenkuil. Zoals ieder jaar heeft dat tot een leukeuitwisseling en /of samenwerking tussen de leden van de diverse verenigingen en groepen geleid. Lilian moedigt samenwerking op verschillende manieren aan met bijvoorbeeld de vraag aan de Deventer Fotokring om het spektakel te fotograferen.

Deventer Dans Dagen

Lilian constateerde dat er veel projecten met koren bestonden en met haar achtergrond (afgestudeerd aan de Scapino dansacademie) wilde zij

dans meer zichtbaar maken en promoten. Zij startte een werkgroep met docenten van verschillende verenigingen en de Leeuwenkuil. De werkgroep bedacht een jaarlijks succesvol dansprogramma: de Deventer Dans Dagen. De Deventer Dansdagen beleven dit jaar hun 10e editie. Ook hier stimuleert Lilian een verbinding tussen verschillende disciplines. Dat heeft de afgelopen edities geleid tot een expositie van amateurkunstenaars in disciplines: schilderen, tekenen, etsen en keramiek waarmee de beeldend kunstenaars hun artistieke kijk op dans toonden.

WAK

De jaarlijkse Week van de Amateurkunst wordt in Deventer voor de vijfde keer

gecoördineerd door Bureau Kunstcircuit en vindt plaats van 30 mei tot en met 7 juni. De WAK is voor iedereen die in zijn vrije tijd actief met kunst bezig is of daarvan wil genieten! Iedereen die actief aan amateurkunst doet, kan zijn passie voor kunst laten zien, bijvoorbeeld met een wervelend optreden, inspirerende workshops, een boeiende expositie, een open huis, een openbare repetitie of een flashmob. Indien gewenst biedt Bureau Kunstcircuit ondersteuning.

Lilian:

Het verbinden van kunst en cultuur en bijdragen aan de ontwikkeling van mens en maatschappij maakt werken aan het behoud, de begeleiding en coaching van amateurkunst en verenigingen de moeite waard.


Het verenigingsleven blijkt nog steeds zeer vitaal en levenskrachtig. Natuurlijk wil iedere amateurkunstenaar zich op de eerste plaats bezig houden met zijn passie, maar de keuze om dit te doen samen met anderen en niet in je eentje in de huiskamer wordt nog steeds gemaakt. Sterker nog, verenigingen hebben vaak het sociale gezelligheidsaspect hoog in het vaandel.

Daarnaast zijn amateurkunstenaars vaak ambitieus en willen vooruitgang boeken. Het is heel fijn als wij daar ondersteuning op maat kunnen bieden zodat de kunstenaar meer uit zich zelf kan halen dan hij aanvankelijk dacht.


------ BINNENKORT IN ONS THEATER -----Op visite bij Thijs Kemperink

maken. Op verjaardagen voerde hij het hoogste woord (tegenwoordig een stuk minder) en probeerde verhalen altijd zo smeuïg mogelijk te vertellen. Vanaf zijn 12e drumt hij wat heeft geleid tot spelen in een rockband met optredens op het Twentse platteland en dat was de aanloop naar zijn stand-up-periode. Toen Thijs 15 was begon Als we café Morshuis in de passie voor cabaret, hij Albergen binnenkomen zijn we iets te vroeg en is Thijs er ontdekte Hans Teeuwen en bekeek het hele oeuvre van nog niet. We worden naar een rustige Herman Finkers. plek verwezen met de mededeling dat hij zo zal komen en Een eigen stijl dat klopt. Lopend nadert hij Op zijn 25e begon Thijs met het café wat zijn stamkroeg het spelen van typetjes tot hij blijkt te zijn. Aan de wand het tijd vond om te kijken of hangt een foto waarop Thijs Thijs als zichzelf ook grapmet Herman Finkers aan de pig was en daarmee in zijn bar zit. Deze kroeg is het levensonderhoud zou kunnen decor van zijn laatste theater- voorzien. Dat was wat hij zich show. (11 april Capellenborg ten doel stelde: Theater in Wijhe) Als ik er van kan leven, Waar het begon dan ben ik een cabaretier. Als zoon van ingetogen Tukkers bracht hij thuis leven Hij sloeg het advies van Anin de brouwerij. Op zijn 6e deed hij mee aan een play- dré Manuel om naar Comedy backshow met een tekst van clubs in Amsterdam te gaan niet in de wind en trad met Urbanus. Hij kwam niet in een verzameling van zijn eeraanmerking voor een prijs want hij playbackte niet, maar ste materiaal solo op in het stand-up comedy café. zong echt en ook nog met een Belgisch accent. Altijd wilde hij mensen ver-

Zijn voorbeelden zijn: Harrie Jekkers met name zijn stijl, een verhalenverteller met thematiek. ‘Herman Finkers, een gastvrije cabaretier met droge humor en Youp van ‘t Hek die rake klappen uitdeelt. Heel mooi en goed, maar niet mijn stijl. Herman Finkers adviseerde Thijs niet te lang met standupcomedy door te gaan omdat je daar hard van wordt en dat past niet bij een Tukker. En een Tukker is Thijs Kem-

Thijs Kemper


perink, een rasechte Twentenaar en iedereen mag dat horen. Naast solo-optredens speelt Thijs ook samen met André Manuel en Ernest Beuving in de voorstelling Goeie Tukkers zijn geen motherf*ckers. Omdat hij met deze groep in

Meer dan 700 mensen! Indrukwekkend hoe de lach door zo’’n zaal rolt.

Autodidact

Toen Thijs 30 werd, vroeg hij zich af of dit het leven was zoals hij het wilde en of dit het was waar hij later met een goed gevoel op terug zou kijken. Vormgevend aan zijn leven, schreef hij het proAls ik er van gramma ‘Gas d’r op’. Een met een rode draad kan leven, dan verhaal een mededeling van ben ik een ca- waarin zijn vader de koers bepaalt baretier. en waarmee de tranen van ontroering zomaar overgaan in tranen van de lach. Hengelo speelde en als jonge Dat Thijs zich gedurende zijn grappenmaker aandacht nog korte cabaretloopbaan kreeg, werd hij solo geboekt goed ontwikkeld heeft, blijkt voor de kleine zaal. De kaar- wel uit zijn werkwijze. Hij ten waren zo snel uitverkocht componeert zijn programma dat gevraagd werd of hij in de rondom een thema, zorgt grote zaal wilde. voor een goeie timing en balans tussen ernst en humor.

Van hem moet je geen maatschappijkritische of politieke grappen verwachten, behalve als het bij hem in de buurt komt en het in het verhaal een functie heeft.

Doelstelling

De doelstelling zijn brood met cabaret te verdienen is gehaald, hij heeft een impresariaat en een regisseur, Silvester Zwaneveld. Maar grenzen worden verlegd. Het streven is verbeteren van de eigen kwaliteit, niet om in Carré of op tv te komen, maar om het mensen nog meer en beter naar de zin te maken. In de beslotenheid van het theater, de deuren dicht, de sores buiten, gaan mensen mee in zijn herkenbare levensverhalen en ervaren dat als op visite bij Thijs Kemperink.

rink, Ernest Beuving en André Manuel, in Goeie Tukkers zijn geen motherf*ckers


------ ONTMOETINGEN -----in de wereld van de jeugdliteratuur Philip Hopman

Mijn eerste ontmoeting met Philip Hopman was in 1994 in Deventer waarbij ‘Jubelientje’ geïntroduceerd werd en ik ‘Jubelientje leert lezen’ voor mijn dochter (toen 6 jaar) liet signeren. Het was de eerste druk met nog zwartwit illustraties. Pas voor de 11e druk in 2006 maakte Philip de illustraties in kleur. In 1995 kwam hij weer naar Deventer, nu samen met Hans Hagen (Arial 3) en Erik Karsemeijer met ‘Maliff en de wolf’ in woord, beeld en klank. Zij signeerden dit boek alle drie en op één van de illustraties, een kaartje van Syrië, tekende Hans waar hij was en in welke richting Deventer lag. Aanvankelijk liet Philip Hop-

door Ria Zandleven-Snoek

Ted van Lieshout

man zich inspireren door zijn leermeester Thé Tjong-Khing (Arial 6) waar Thé TjongKhing grapte: ‘Wanneer heb ik dit ook alweer gemaakt?’ Philip is er in geslaagd een eigen veelzijdige en speelse stijl te ontwikkelen. Boeken met zijn illustraties zijn vele malen opgenomen in de doorgaande leeslijn die ik voor basisscholen in Deventer geïllustreerde boeken zijn er meer dan 30 van Hans Haen Apeldoorn ontwikkelde. Van de bijna 200 door hem gen waarvan bijna 20 over Jubelientje.


In de loop der jaren kwamen ‘Boer Boris gaat naar zee’ is Hans en Philip vaker samen Prentenboek van het Jaar 2015. naar Deventer en behalve in de bibliotheek, begeleidde ik hen ook naar scholen en genoot keer op keer van hun verhalen. Philip kwam ook vaak alleen. Hij bracht dan de originele prenten mee. Zo ook bij ‘Iedereen min één’ waarbij hij vertelde dat hij bepaald had waar het verhaal zich afspeelt en dat de door Hans bedachte Curaçaose meisjes door Philips tekeningen Peruaanse personages werden omdat hij ze in Peru getekend heeft. Philip illustreert niet alleen boeken, kijk maar Mijn eerste en enige persoonlijke ontmoeting met Ted van Lieshout (grafisch ontwerper, illustrator en schrijver) was in 1992 tijdens het Kinderboekenweekfeest in de bibliotheek Deventer. Hij was toen nog een onbekend talent. Inmiddels heeft hij heel wat prijzen gewonnen met als hoogtepunt de internationale onderscheiding ‘De Hans Christian Andersen Award’.

Hoogstandjes van Hans Hagen en Philip Hopman zijn de hierna beschreven ‘wereldboeken’. Voor veel kinderen een kennismaking met een onbekende wereld. Hans en Philip bezochten de meeste landen om de sfeer te proeven en nemen vervolgens de lezer mee op reis

Het Hanengevecht - de Filippijnen vanaf 8 jaar. Het onbekende in het verhaal wordt herkenbaar gemaakt de potloodtekeningen met Ik noem ze hier samen omdat inbijzonder veel oog voor detail, zij met een grote verrassing bijvoorbeeld de herkenbaarkwamen: ‘Boer Boris’, een van blanke toeristen prentenboekenserie over een heid tussen de vele Filippino’s. kleuter die boer is. De illustraties roepen een Er zijn al vier delen uit en sfeer op en hebdeel vijf en zes komen dit jaar exotische ben een expressief karakter. nog. Heel knap is hoe thema’s als angst, twijfel en hoop in de prenten aan bod komen.


Iedereen min één - Peru vanaf 4 jaar In de bloedhete, gezellige, wat chaotische Zuid-Amerikaanse sfeer vol kleuren, geuren en klanken, gaat Rosa op bezoek bij haar tweelingzus Felicia om haar een verjaardagscadeau te brengen. Een verhaal in spiegelbeeld.

Verkocht - Dubai vanaf 10 jaar De zwart-wit tekeningen van Philip Hopman zijn indrukwekkend… De taal van Hagen is krachtig en beeldend met een indringende beschrijving van een gruwelijke en onbekende wereld, levensecht. Een verhaal van hoge kwaliteit, voorzien van illustraties die een lust voor het oog zijn. Hans en Philip zijn er in geslaagd de buitenlandse omgeving via alle zintuigen binnen te laten komen: voelen, ruiken, proeven en horen.


De dans van de drummers - Ghana vanaf 8 jaar Het ritmische taalgebruik en de cadans van de korte zinnen maken dat het boek leest als een muziekstuk. De hoofdstukken eindigen spannend. De paginavullende illustraties, in speelse kleurnuances met sprekende figuren, zijn van een opmerkelijke schoonheid. Deze prenten van het mysterieuze Afrika vullen het verhaal niet alleen maar aan, maar vertellen ook een eigen verhaal.


------ UITGELICHT ------

Elke Brit weet van deze mijnwerkersstaking. Het was een protest tegen de aangekonsluiting van de mijnen. In de Britse dramafilm ‘Pri- digde die de periode hebde’, wordt het waargebeurde Mensen meegemaakt, weten dat verhaal verteld van een groep ben nog goed. Van de bijzondere homoseksuele en lesbische hulpactie waren alleen de beactivisten die in 1984 betrokkenen op de hoogte. Het sloten financiële steun te voor de opkomst van bieden aan de mijnwerkers- speelde media en de traditioneorganisatie National Union of social le media was niet geïnteresMineworkers (NUM). Deze seerd in deze gebeurtenissen. organisatie wilde i.v.m. de publieke opinie ten opzichte Voor de regisseur, Matthew van homo’s en lesbiennes was het verhaal ook niet openlijk samenwerken en Warchus, Hij kon niet geloven dwong de activisten met hun nieuw. het werkelijk gebeurd donaties direct naar de fami- dat was. De scenarioschrijver lies toe te gaan. iemand die het De groep vond na veel zoek- ontmoette vertelde en dankzij werk een vakbond in Wales, verhaal research kwam hij langzaam waarvan de voorzitter hun achter het hele verhaal. geld wel wilde aannemen. is een krachtige film geDe groep reisde af naar het Het worden met een goed script, plaatsje waar de bewoners aanvankelijk niet blij mee waren. Het werd uiteindelijk een unieke samenwerking tussen twee totaal verschillende gemeenschappen.

Filmhuis Olst Pride

een sterke cast met een rolverdeling gebaseerd op de betreffende mensen en gebeurtenissen. De combinatie van ontroerende elementen, humor en persoonlijke ontwikkeling maakt het tot een feelgoodfilm, een film met inhoud, entertainment, hart en ziel. En denk niet dat je dit verhaal al kent want deze film is meer dan dat verhaal. Waar Filmhuis Holstohus Olst Wanneer Vrijdag 27 maart, 20.30 uur Trailer van de film met achtergrondinformatie Lees hier het dubbelinterview met de regisseur Matthew Warchus en acteur George MacKay


------ UITGELICHT -----poĂŤzieposters Twee vrouwen vinden boeken, en servies. Marian maakt kleurelkaar

In 2014 schreef Atelier Acht een schrijfwedstrijd uit met als opdracht: maak een verhaal bij de al bestaande prenten van Marian Hage. Inge Strijker uit Zwolle won deze wedstrijd met Lie Belleke, een origineel stapelverhaal op rijm. Dit aantrekkelijke prentenboek voor peuters en kleuters is na een speelse presentatie uitgegeven op 1 juni 2014. De tekst en prenten sloten zo goed op elkaar aan dat Inge en Marjan niet veel tijd nodig hadden om te besluiten meer samen te maken. Sinds de zomer van 2014 werken zij dan ook samen en in november van dat jaar hebben zij dat officieel gemaakt in de VOF Marian en Inge. Zij voelen een sterke verwantschap met elkaar, zowel persoonlijk als professioneel. Deze verbinding zit in hun observaties, fantasie, humor en in het gebruik van kleuren, vormen en woorden. Zij vervaardigen kunstzinnige artikelen als tegels, (kinder)

rijke tekeningen en Inge schrijft daar verhalen of gedichtjes bij. Dat zij daar allebei plezier aan beleven straalt van het werk af. Lie Belleke wordt opnieuw uitgegeven dat is mooi want de eerste oplage was in een mum van tijd verkocht. Meer weten? Kijk op hun blog: marianinge.blogspot.com.


Kunst en Cultuur

Arial 9  

Virtueel tijdschrift over kunst en cultuur in Olst-Wijhe

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you