Page 1

САЙЛАУ

ЭКОНОМИКА

МӘДЕНИЕТ

ЕЛОРДАЛЫҚТАР ҚАЛАЙ ДАУЫС БЕРЕДІ?

ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТТЫЛЫҚ БАЙЛЫҚҚА БАСТАЙДЫ

КЛИМТ КЕРЕМЕТІ

2-БЕТТЕ

7-БЕТТЕ

12-БЕТТЕ

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ-САЯСИ ГАЗЕТ

@NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

1990 жылғы 13 қазаннан бастап шығады

№56 (3871)

Бейсенбі

16 мамыр 2019 жыл

АСТАНАЛЫҚ

АКСЕЛЕРАТОР АТОР Қаланы жақсарту жөнінде елорда тұрғындары өздері де шешім қабылдап, жергілікті билікке ұсыныстарын айта алады. iKomek109 мониторинг және жедел әрекет ету орталығының базасында құрылатын «Қалалық даму акселераторы» жобасы қысқа мерзім ішінде тиімді шешімдер әзірлеуге және жылдам нәтижелерге қол жеткізуге, халықты қала түйткілдерін шешуге жұмылдыруға мүмкіндік бермек.

4

САНСӨЙЛЕМ

ТҮЛЕКТЕР КЕШІ ДАҢҒАЗА ДУМАНҒА АЙНАЛМАСЫН

5

Елордада қала әкімінің орынбасары Малика Бектұрованың төрағалығымен «Астана – адалдық алаңы» жобасы аясында білім жүйесінде жемқорлықтың алдын алу мәселелеріне арналған кеңес өтті. Мәжіліс депутаты Ирина Смирнова, Білім және ғылым вице-министрі Бибігүл Асылова, Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Нұр-Сұлтан қаласы бойынша департамент басшысы Жазира Жылқышиева, қалалық мәслихат депутаттары және атааналар қатысқан жиында саладағы маңызды мәселелер талқыланды.

ЖЕЛ МЕН КҮННІҢ ПАЙДАСЫ КӨБЕЙМЕЙ ТҰР 2017 жылы төрткүл дүние назарын өзіне аударған ЭКСПО көрмесі «Болашақ энергиясы» тақырыбына арналғаны белгілі. Ғаламдық көрмеде жұртшылыққа таныстырылған жобалар қазір бас қаламызда ақырындап қолданысқа енгізіле бастады. Аян БЕКЖАНҰЛЫ Жақында Нұр-Сұлтан әкімдігінде өткен жиында баламалы энергия көздері жайлы мәселе қозғалып, олардың қаладағы 23 нысанда орналасқаны белгілі болды. ВАЛЮТА БАҒАМДАРЫ

EUR/KZT 426.23

Санаулы ғана аппарат 700-ден астам киловатт-сағат энергия бөлсе, жылына 20 млн теңгеден астам қаржыны үнемдеуге мүмкіндік береді екен. Қазір жел мен күннен қуат алатын аппараттарды саябақтардан, автобус аялдамаларынан кездестіруге болады.

USD/KZT 380.53

Елімізде жыл сайын 90 миллиард кВт сағат энергия өндірілсе, оның 72 пайызы көмір жағу арқылы, 12,3 пайызы су электр стансаларынан, 10,6 пайызы табиғи газдан, 4,9 пайызы мұнайдан алынады. Ал ЭКСПО көрмесінде дәріптелген жел

RUB/KZT 5.83

CNY/KZT 56.15

БҮГІНДЕ САЙЛАУҒА ҚАТЫСУҒА ШАҚЫРАТЫН БЕЙНЕРОЛИКТЕР ЕЛОРДАДАҒЫ

18

LED-ЭКРАНДА КӨРСЕТІЛУДЕ

мен күннен алынатын энергия ресурстары небәрі 1 пайызды құрайды екен. Сөз орайы келгенде айтарымыз, елорда – нағыз желдің өтінде орналасқан қала. Қысы қатаң болса да, күн шуағы мол төгілетін аймақ. Жасыл энергия көздерін мейлінше көбірек алуға әбден ыңғайлы-ақ. Сондықтан арнайы құрылғылар саны алдағы уақытта көбейгені жөн. Небәрі 23 аппарат жылына 20 млн теңгеден астам қаржыны үнемдесе, жүз, мың данасы қанша шығынның алдын алатынын есептей беріңіз.

www.astana-akshamy.kz


2 САЙЛАУ №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

ЕЛОРДАЛЫҚТАР ҚАЛАЙ ДАУЫС БЕРЕДІ? Кеше Оқушылар сарайында «Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 9 маусымдағы кезектен тыс сайлауын ұйымдастыру және өткізу» деген тақырыпта сайлауды ұйымдастырушылар мен елордадағы дауыс беру процесіне қатысушыларға арналған семинар өтті. Семинарға аумақтық сайлау комиссияларының мүшелері, учаскелік сайлау комиссияларының төрағалары мен хатшылары, сот, төтенше жағдай жөніндегі басқарма өкілдері қатысты. Сайлаушылар тізімін құру бойынша атқарушы органдардың жұмысы және сайлау учаскелерін материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз ету туралы Нұр-Сұлтан қаласы әкімінің орынбасары Ерлан Қаналимов баяндама жасады. Қалалық сайлау комиссиясының кеңесшісі Вера Пытьева учаскелік сайлау комиссияларының сайлауға дайындығы қызметін ұйымдастыру және өткізу жөнінде егжей-тегжейлі әңгімеледі. Төлен ТІЛЕУБАЙ

МҮГЕДЕКТЕРДІҢ ҚҰҚЫҚТАРЫНА КӨҢІЛ БӨЛІНЕДІ

ала кіміні орынбасары Ерлан аналимов сайлау учаскелерін материалды -техникалы трыдан амтамасыз ету туралы толы

анды а парат берді. Оны айтуынша, елорда кімдігі сайлауа жан-жа ты дайынды жргізуде. ала кімі рбір сайлау учаскесіне жауапты мемлекеттік органдарды бекіткен. рбір мемлекеттік органа, кімдікті рылымды

мекемелеріне жеке-жеке сайлау учаскелері бекітілген. Олар сол учаскелерге толы жауапты. Сайлауа дайынды ж ніндегі алалы штаб жмыс істейді. Штаб

алалы сайлау комиссиясымен келісе отырып, сайлау учаскелерін безендіруді бірыай тжырымдамасын бекітіпті. – рбір ашы учаскеде дауыс беруге арналан 4 стандарт кабина жне ммкіндігі шектеулі азаматтара арналан 1 кабина орнатылан. Жабы сайлау учаскелері 2 стандартты кабинамен жне ажетіне арай ммкіндігі шектеулі азаматтара арналан кабиналармен жабды талады. Сонды тан жабы сайлау учаскелеріндегі комиссия т рааларынан ммкіндігі шектеулі азаматтара арналан кабинаа сраныс жолдауларыызды сраймын, – деп тсіндірді Ерлан Ермеклы. Оны айтуынша, учаскелерді талаптара сйкестігіне атысты жргізілген мониторинг барысында 81 ескі лгідегі Мемлекеттік Елтабаны бары, 49 Мемлекеттік Туды жадайы сын к термейтіні аны талды. Бл мселені шешуді кімдік  з мойнына алан. Алдаы кндері жетпейтін учаскелер бойынша Тулар мен Елтабалар аудан кімдіктеріне беріледі. Олар  з кезегінде учаскелерге тарататын болады. Учаскелердегі арнайы стендтерде Президенттікке міткерлерді суреттері жне а паратты материалдар ілінеді. Кейбір учаскелерге ойылатын шінші стендтерге сайлау учаскесіндегі іс- имыл ережелері, халы аралы

ба ылаушылар мен шетелдік БА

кілдеріне арналан мліметтер жазылады. р сайлау учаскесінде телефон, аламтор жне Халы

а

ызмет к рсету орталыы (ХО) шін мобильді байланыс операторларыны жеке желісі сия ты байланыс ралдары орнатылады. Бл жолы сайлаудаы жаалы ты бірі – 204 сайлау учаскесінде халы

а мекенжайлы аны тамалар беретін мобильді халы

а

ызмет к рсету орталы тары (ХО) ашылады. Сайлаушыларды белсенділігін арттыру ма сатында йымдастырылатын мобильді ХО 2019 жылды 1 маусымында тестілеу тртібінде іске осылады. Барлы учаскелерді толы материалды -техникалы жаынан жара тандыру жмыстары 20 мамыра дейін ая талады. р учаске Орталы сайлау комиссиясы бекіткен талаптара сйкес жабды талады.

алалы сайлау комиссиясыны дерегінше, Р Президенті кезектен тыс сайлауын йымдастыру жмыстарын 5 айматы, 238 учаскелік жне шетелдегі Р кілдіктері жанынан 65 сайлау комиссиясы амтамасыз етеді Елімізді сайлау занамасында мгедектерді  ы тарын орауа атысты жаа тзетулер енгізілгені млім. «Жмыс барысында 238 учаскеде 17 пандусты жо екендігін аны тады . Бл кемшіліктерді жою шін арнайы мамандандырылан компанияны тартты . Бл жерде біз айырымдылы іс емес,

мгедектерді оамны толы

анды мшесі ретіндегі зады  ы тарын орауды амтамасыз етеміз. Ммкіндігі шектеулі адамдара арналан олайлы ортаны руда елорда зге  ірлерге лгі болуы тиіс» деп млімдеді Ерлан аналимов.

САЙЛАУШЫЛАРДЫҢ ТІЗІМІ НАҚТЫЛАНДЫ

Баяндамашы з с зінде «Р сайлау туралы» заны басты  згерісі – «Жеке тлалар» мемлекеттік дерек оры негізінде сайлаушыларды тізімін алыптастыру мселесіне ерекше то талды. кімдік укілетті мемлекеттік органдармен бірлесе отырып, «Жеке тлалар» мемлекеттік дерек оры тізіміндегі проблемалы сайлаушыларды іріктеу жмысын жргізген. Соны ішінде сайлаушылар тізімін аны тау жне на тылау жмыстары бірнеше баыттара жргізілген. Осы шараларды нтижесінде елордада брын тіркеліп, азір тіркеуден шы

ан 60240 адам тізімнен сызылан. Оны ішінде бзылан йлерде тіркелген 12 мы адам бар. Жеке тлалар базасынан алынан проблемалы сайлаушыларды мліметтері бірыай есептеу орталыы, денсаулы са тау, білім беру, салы , сулет, азаматтара арналан ’кімет сия ты баламалы алалы базалар ар ылы тексерілген. Соны нтижесінде сайлаушылар ж ніндегі теріс мліметтер 150-ден 43 мыа дейін азайыпты. Сайлаушыларды тізімін на тылаудаы таы бір шара – жер йлер мен птерлерді аралау. 15 суір мен 6 мамыр аралыында аудан кімдіктері барлыы 2741 к п абатты трын йді, 269784 птерді, 32872 жеке сектордаы йді аралаан. Осы жмысты нтижесінде 241288 сайлаушы тізімге айта

осылды. Сондай-а , бас аладаы 57 мы жоары о у орны студенті сайлаушылар тізіміне осылыпты.

шыларды саяси додаа деген белсенділігін арттыру ма сатында ткізілетін имидждік жоба, негізінен, Facebook, Instagram леуметтік желілерінде (Elorda Live атты арнайы та ырыпты пара шалар ашылан) белсенді насихатталады. Халы ты сайлауа деген ызыушылыын арттыру ма сатында кімдік бір атар іс-шараларды

ола алыпты. Соны бірі – бас аладаы 18 LED-экранда к рсетіліп жат ан бейнероликтер. Мндай бейнероликтер елорданы барлы кинотеатрларында («Арман», «Кинопарк», «Еуразия», «Чаплин» жне т.б.) ойылуда. Сайлауды насихаттайтын плакаттар ілінген 50 автобус ала к шелерімен жйткіп жр. Аялдама кешендеріне 100 баннер ілінген. «Хан Шатыр», «Сарыар а», «Керуен Сити» жне «Mega Silk Way» сия ты е ірі сауда, ойын-сауы орталы тарында аудио жне бейнероликтер к рсетілуде. Сондай-а , еріктілерді

атысуымен промоакция басталаны млім болды. С з соында Ерлан аналимов

аладаы рбір сайлау учаскесіні згелерге лгі болуы тиістігін атап айтты. «Елорданы мртебесі мен оны ел  міріндегі алатын орнына байланысты халы аралы ба ылаушылар мен шетелдік БА-тар е алдымен бас алаа назар аударатыны с зсіз. Сонды тан бріміз бірігіп, еліміз шін аса маызды шараны жоары дегейде йымдастырып,  ткізуіміз

ажет» деді ол.

СҮБЕЛІ СӨЗ Ерлан ҚАНАЛИМОВ, Нұр-Сұлтан қаласы әкімінің орынбасары:

ЕЛ ЖҮРЕГІ – АСТАНА ДАУЫС БЕРЕДІ!

ала трындарына олайлылы

туызу шін кімдік алаш ыларды бірі болып сайлаушылар тізімін іздеу ызметін іске осыпты. Бгінге дейін осы ызмет трі бойынша 22316 сайлаушы зі туралы мліметті тексерген. «10 санат бойынша трындарды леуметтік жаынан осал топтарыны тізімі тексерілді. Бл санатта 146 мы адам болса, соны ішінде 20 мыы – мгедектер, оларды бріне арнайы ша ыру жіберіледі» деді Ерлан аналимов. Оны айтуынша, елордада биыл 18 жас а толып, алаш рет дауыс беретін 34366 адам бар екен. «Ел жрегі – Нр-Слтан дауыс береді!» атты шараны шеберінде олара арнайы логотипі бар жейде, алпа , саптыая жне  зге де сыйлы тар табысталады. Сайлау-

Елорданың мәртебесі мен оның ел өміріндегі алатын орнына байланысты халықаралық бақылаушылар мен шетелдік БАҚ-тар ең алдымен бас қалаға назар аударатыны сөзсіз. Сондықтан бәріміз бірігіп, еліміз үшін аса маңызды шараны жоғары деңгейде ұйымдастырып, өткізуіміз қажет. (15.05.2019 ж. сайлауды йымдастырушылар мен елордадаы дауыс беру процесіне атысушылара арналан семинарда айтылан)

АСТАНАДАН АУЫЛҒА ДЕЙІН... АЛМАТЫ Алматыда жүргіншілердің үстіне манипулятор кранның тіреуі құлап кетті. Ауыр техника көшеде кетіп бара жатқан үш әйелді басып қалған. Зардап шеккендер жансақтау бөліміне түсті.

ШЫМКЕНТ Қалалық Полиция департаментінде ашық тергеу бөлмелері пайда болды. Соның арқасында күдіктілердің туыстары тергеу процесінің қалай өтіп жатқанын көре алады. Бөлмелер бейнекамералармен де жабдықталған.

ҚАРАҒАНДЫ Қарағандының теміржол вокзалында жаңа терминалдың құрылысы басталды. Құрылыс біткен соң вокзалдың сыйымдылығы 2,5 есеге артады. Жолаушылардың қозғалысы үшін перронда жерүсті өткелдері және жеделсатылар болады.

ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫ Павлодар облысында «Омбы-Майқапшағай» автожолының орташа жөндеу жұмыстары мерзімінен бұрын аяқталды. Жалпы ұзындығы 27 шақырым жолға жаңа асфальт төселіп, фрезерлеу әдісімен орташа жөндеу жұмыстары жүргізілді.

ТҮРКІСТАН Түркістан қаласында миграциялық халыққа қызмет көрсету орталығы ашылды. Енді өңірдегі еңбек мигранттары мемлекеттік қызметтерді ХҚО стандартына сай «бір терезе» қағидаты бойынша ала алады.


ЕЛОРДА ТЫНЫСЫ 3 №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл

16

@NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

мамыр

АЛЛО, «АСТАНА АҚШАМЫ»! Бексұлтан ҚОЖАХМЕТОВ, елорда тұрғыны:

– Елордаға сырттан келген қонақтар үшін қала ішінде экскурсиялық турлар өткізіле ме?

ЕЛДІ ЕЛЕҢ ЕТКІЗГЕН КҮНТІЗБЕ

Халықаралық жарық күні. Бұл атаулы күнді 2017 жылы ЮНЕСКО бекіткен. Мереке ретінде дәл осы күннің таңдалу себебі – 1960 жылғы 16 мамырда инженер-физик Теодор Майман әлемге тұңғыш рет лазерді таныстырыпты.

КОМИССИЯНЫҢ 500 МҮШЕСІ ЗОРЫҒЫП ӨЛДІ

Бүкіл дүниежүзілік жұқтырылған қорғаныш тапшылығы белгісі (ЖҚТБ) құрбандарын еске алу күні. 1983 жылдан бастап мамырдың үшінші жексенбісінде атап өтіледі.

Бл сраа Ескерткіштерді сатау жніндегі дирекция басшысы Мейрамбай Ораловты жауабын сынамыз: – И, ондай турлар ткізіледі, біра тек атаулы к ндерде ана. Мселен, Бауыржан Момышлы, Панфилов, Абай, рман азы, Жамбыл, Кенесары ескерткіштеріні жанында оушылар а арнал ан танымды

экскурсиялар ж ргізіледі. Биыл ы Жастар жылында біз жаяу экскурсиялар йымдастыруды жоспарлап отырмыз. Жртшылыа ескерткіштер туралы жасылап т сіндіріп бере алатын ксіби гидтеріміз бар. Сондай-а біз елордада ы вокзалдан бастап атынайтын экскурсиялы автобустар ба ытын да іске осуды жоспарлап отырмыз.

Индонезияда дауыс санаудан зорыққан сайлау комиссиясының 500-ден астам мүшесі жан үзді. Индонезия Денсаулық сақтау министрлігінің хабарлауынша, олардың басым бөлігі инсульт пен инфаркттан қаза тапқан.

2006 жылы Алматыдағы Қазақ ұлттық аграрлық университетінде Олжас Сүлейменовтің мерейтойына орай ақын атындағы әлеуметтік-гуманитарлық білім мен тәрбие беру орталығы ашылды.

Бұған дейін сайлау жұмыстарынан әбден титықтаған 2,5 мың адам ауруханаға түскен болатын. 17 сәуірде Индонезияда ең үлкен сайлау өтті. Ал дауыс санау мамырдың 22-сіне дейін жалғасады. Сайлаушылар президентті және екі палатаның депутаттарын, жергілікті заң шығарушыларды сайлады. Сайлауда 240 мың кандидат 20 мың орынға таласты. Дауыс беруге 193 млн сайлаушының 80 пайызы қатысқан. Тәртіп бойынша әр адам 5 бюллетеньді толтыруы керек. Барлық бюллетень қолмен саналған.

1936 жылы балалар жазушысы Мұхамедхан Етекбаев дүниеге келді. Халықаралық биографтар күні.

ӨНЕР ОРТАЛЫҒЫНА АЙНАЛАДЫ Бүгін елордада қала әкімі Бақыт Сұлтанов 2 маусым мен 10 тамыз аралығында өтетін халықаралық Astana Art Show заманауи өнер фестивалінің арт-директоры және жетекшісі Жером Санспен кездесті. Ша…ар басшысы заманауи суретшілер форумын ткізуге жан-жаты кмек крсететінін айтты. Крме екі алада – Бейбітшілік жне келісім, Туелсіздік сарайларында теді. Ол 15 елді 40-а жуы суретшісіні басын оспа. Сондай-а нер фестивалі аясында «Бірінші байланыс» жастар крмесі мен халыаралы Racing the Galaxy крмесі де йымдастырылады. «Бл жоба екінші жыл жмыс істеуде. Бізді басты масатымыз – азіргі заман ы нер крсететін дарынды суретшілерді бір алада жинау. Astana Аrt Show-2019 барлы суретшілерге тн но-

ҚҰПИЯНЫ ЖАЙҒАНЫ ҮШІН АЙЫППҰЛ ТӨЛЕЙДІ

мадизм мен еркіндік рухын паш етеді» деді Artios жне TSE Art Destination галереясыны негізін алаушы Дина Байтасова. «Бірінші байланыс» жастар крмесінде отанды 22 жас суретшіні жмыстары сынылады. Ал Racing the Galaxy крмесінде танымал азастанды нер иелерімен атар шетелдік суретшілерді жмыстарын да круге болады. Крме аятал аннан кейін жмыстарды басым блігі мражайлар а берілсе, арт-инсталляциялар мен м сіндер ала кшелерінде орналастырылатын болады.

Түркияның жеке деректерді қорғау жөніндегі кеңесі Facebook компаниясына 1 миллион 650 мың түрік лирасы көлемінде айыппұл салды. Бұған компанияның Түркиядағы пайдаланушыларының құпиясын сақтай алмағандығы себеп болған. Бұл заң бұзушылық әлемдегі 6 миллион 800 мың қолданушы мен 1500-ге жуық бағдарламалық қосымшаға да әсер еткен. Сондай-ақ тексеруде заң бұзушылыққа уақытында шара қолданылмағаны да анықталған. Алайда түрік билігінің салған айыппұлы – Facebook үшін түкке тұрмайтын ақша. Өйткені компания мұндай ақшаны небәрі 5 минутта табады екен. Facebook биыл сәуір айына дейін 15,1 миллиард доллар таза пайда тапқан.

ЕЛОРДАДА 8,6 МИЛЛИОН ГҮЛ ЕГІЛЕДІ Елордада гүл егу жұмыстары басталды. Қаланың барлық аудандары көгалдандыру жұмыстарына кірісіп кетті.

АҚТӨБЕ Ақтөбеде жолаушылар тасымалдайтын №43 бағыттағы автобус аударылды. Оқиға кезінде көлік ішінде төрт жолаушы, кондуктор және жүргізуші болған. Дене жарақатын алған екі жолаушы ауруханаға жеткізілді.

дейін елорданы барлы аудандары 6688 а ашты (47 пайыз), сондай-а бталы оршауды 1450 ума метрін отыр ыз ан. Жиын барысында аудан басшыларына шп шабу жмыстарын йымдастыру ажеттігі де ескертілді. Бдан блек, елорда кімі Баыт Слтанов жинал андарды назарын

йлерді маында ы г лзарларды жа дайына аударды. «азіргі уаытта бларды басым кпшілігіне ешкім арамайды. Ша мен оыс жиналатын орын а айнал ан. Мны ойластыру

ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ Семейде IV өңірлік Worldskills-2019 біріншілігі өтті. Жұмысшы мамандықтары бойынша жастар арасында ұйымдастырылған бұл іс-шараға 300-ге жуық студент қатысты.

ПОМПЕО РЕСЕЙГЕ САПАРЛАП КЕЛДІ Ресейге алғаш рет сапарлай келген АҚШ мемлекеттік хатшысы Помпео Сочиде Ресей президенті Путинмен және Ресей Сыртқы істер министрі Лавровпен кездесті.

ажет, жобалау кезінде бетон немесе арнайы тас тсеуді арастыру керек» деп т йіндеді сзін ол.

ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ Қостанай облысының мектеп оқушылары жол қауіпсіздігі бойынша челлендж бастады. Оның шарты бойынша жол қозғалысы қауіпсіздігі тақырыбында сурет салу және оны интернетке жүктеу қажет.

Беттегі суреттер ғаламтордан алынды

– Аудан кімдері мердігерлерді анытау бойынша жмысты к шейтуі ажет. Сондай-а ала аудандары 30 мамыр а дейін г л егу жмыстарын аятап, барлы ажетті шараларды іске асыруы керек, – деді кімдіктегі кезекті отырыста ша…ар басшысыны орынбасары Арман Трлыбек. Оны млімдеуінше, биыл г лді рекордты саны егіледі деп жоспарлануда. Длірек айтса, астанада 8,6 миллион г л отыр ызылма. Мнымен оса, жоспар а сйкес кктемгі кезеде алада 14 мы а аш егіледі. Б гінге

Кездесуде Сириядағы жағдай, Иран мен Солтүстік Кореяның ядролық қару мәселесі, Украинаның шығысы мен Венесуэладағы ахуал талқыланды. Екі елдің өкілдері бұл кездесу АҚШ пен Ресей қарым-қатынасын жақсартуға жасалған қадам болуы мүмкін деп санайды. Помпео Лавровқа Ресейдің 2016 жылғы АҚШтағы сайлауға араласқаны жайлы айтса, Лавров мұны жоққа шығарып, оған «АҚШ-тың Ресейдің ішкі ісіне араласқанын дәлелдейтін деректер көрсететінін» білдірген. Лавров Помпеомен Ресей-АҚШ қатынасын жақсартатын бірнеше келісім жасалғанын мәлімдеді. Бірақ қандай келісім екенін ашып айтпады. Қалиакбар ҮСЕМХАНҰЛЫ


4 ҚАЛА МЕН САЛА №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

АСТАНАЛЫҚ АКСЕЛЕРАТОР Қаланы жақсарту жөнінде елорда тұрғындары өздері де шешім қабылдап, жергілікті билікке ұсыныстарын айта алады. iKomek109 мониторинг және жедел әрекет ету орталығының базасында құрылатын «Қалалық даму акселераторы» жобасы қысқа мерзім ішінде тиімді шешімдер әзірлеуге және жылдам нәтижелерге қол жеткізуге, халықты қала түйткілдерін шешуге жұмылдыруға мүмкіндік бермек. Нұрдәулет КӘКІШТЕГІ 100 КНДЕ АЛАНЫ АЛАЙ ЗГЕРТУГЕ БОЛАДЫ? Бл жобаны кмегімен енді жергілікті билік алада ы ж йелі т йткілдерді 100 к н ішінде шешуі тиіс. кімдікте ткен брифингте ты жобаны таныстыр ан Ортаны регенерациялау бас армасы басшысыны орынбасары Аманжол Алпысбаев пен алалы iKomek109 мониторинг жне жедел рекет ету орталы ыны басшысы Жаннат Д бірова ­аза станда ы ал аш ы инновациялы тсіл – «­алалы акселератор» туралы толы ыра айтып тті. – ­алалы акселератор – жаа йым немесе зады тл а емес, ол iKomek орталы ы ызметіні жаа ба ыты. Жоба аясында ызы ушылы танытушылар мен белсенді тр ындар, о амды орлар, сарапшылар, алымдар мемлекеттік органдармен жне жергілікті билікпен бірлесіп жмыс ж ргізетін болады, – деді Жаннат Д бірова. Акселератор жобасы аясында ала дамуыны басты мселелерін шешуде жмыс тобы рылады. ­ала басшысы жетекшілік етіп, кімдік ызметкерлері, сарапшылар, белсенді азаматтар м ше болатын жмыс тобы мселелермен оны шешуді идеяларынан бастап т бегейлі іске асырылып, жоспар а ол жеткізгенше айналысатын болады. Жыл басынан бері алалы iKomek109 мониторинг жне жедел рекет ету орталы ына 600 мынан аса тініш т сіп, барлы мселе оды шешімін тауыпты.

Арыз-ша ымдар а жасал ан мониторинг алада ы кейбір т йткілді немі айталанатынын крсеткен. Сонды тан 48 ж йелі мселені тізімі дайындалыпты. Ал алалы даму акселераторын ж зеге асыруды ал аш ы кезеінде сол 48 мселені 8-і бойынша жмыс ж ргізілмек. Олар – беті ашы ды тар, а ыбас ит-мысы тар, о амды клік, денсаулы са тау мселелері, су басуды алдын алу, арды немесе ат ан мзды тазалау, кше жары ы жне ПИК ызметі. К нтізбедегі 100 к н ішінде осы ба ытта ы жмыс тобыны м шелері мселені тек тал ылап ана оймай, оны шы у себептерін зерттеп, шешу жолдарын нс ап, сондай-а шешім абылдау ажет. 27 мамырдан бастап ал аш ы отырыс тар басталады. Бл тр ыда ала билігі белсенді азаматтарды акселераторды отырыстарына атысып, здеріні идеяларын, сыныстарын айту а ша ырады. Ал аланы жа сарту а ынталы азаматтар жмыс тобыны атарына осылу шін accelerator@ ikomekastana.kz электронды поштасына т йіндемелерін жіберіп, iKomek109 орталы ына немесе +7 771 103 30 33 нміріне хабарласулары керек. ШЕТЕЛ Т ЖІРИБЕСІ Елордада ол а алын ан «­алалы акселератор» жобасы Rapid Results Institute халы аралы йымыны діснамасына негізделген. Бл жоба БА, А­Ш, Šлыбритания, Ирак, Иордания, Непал, Кения елдерінде табысты іске асырылуда. Мселен, осы жоба аясында Дубайда 5 е ауіпті жолды к тіп стауда бюджетті 63 пайызы немделіп, 24 адам т арылыпты. Ал А­Ш-ты Кливленд, Остин, Лос-Анджелес алаларында ы йсіз жасспірімдер саны 428 адам а, Солт стік Каролинада ы баспанасыз ардагерлер саны 277 адам а азай ан. Сол сия ты Суданда балалар мен ж кті йелдер арасында

27 мамырдан бастап алғашқы отырыстар басталады. Бұл тұрғыда қала билігі белсенді азаматтарды акселератордың отырыстарына қатысып, өздерінің идеяларын, ұсыныстарын айтуға шақырады. Ал қаланы жақсартуға ынталы азаматтар жұмыс тобының қатарына қосылу үшін accelerator@ ikomekastana. kz электронды поштасына түйіндемелерін жіберіп, iKomek109 орталығына немесе +7 771 103 30 33 нөміріне хабарласулары керек

безгек ауруыны таралуы 32 пайыз а ыс арыпты. Доминикан Республикасында гендерлік зорлы -зомбылы мселелері бойынша ша ым а н ату уа ыты 57 пайыз а азайып, ауырлататын мн-жайлы тонауларды тергеу жмысыны тиімділігі 86 пайыз а арт ан екен. ТЫМДЫ СЫНЫС Нр-Слтан аласыны 2050 жыл а дейінгі даму стратегиясын зірлеу аясында алалы кімдік пен Зерттеу жне консалтинг орталы ы ткізген дгелек стелде т рлі саланы кілдері мен ала тр ындары жергілікті билікке елордада ы мір сапасын жа сарту жніндегі здеріні сыныстарын айт ан болатын. – ”мір сапасын жа сарту шін адам е алдымен денсаулы а мн беруі тиіс. Егер спорт залдар а бару а уа ыт болмаса, адамдар к нделікті арапайым ж ріс-трыстарын згерту керек. Мселен, кліктен велосипедке кшіп, скандинавиялы ж рісті де ол а ал ан жн. Алайда ол шін алада жа дай жасалуы ажет. Велосипедшілер тасжолдарда м лде ж рмеуі керек. ”йткені клік ж ргізушілеріні психологиясы бас аша. Батыс елдерінде бл психология брыннан алыптас ан. Ол жа та велосипедшілер де жол оз алысыны белді м шелері саналады. Сонды тан бізде де веложолдар тасжолдар мен тротуарлардан алша рі т сі м лде згеше бол аны дрыс. Сол сия ты жаадан салынып жат ан тр ын йлерді р айсысында велосипедке арнал ан орындар жобасыны арастырыл аны абзал, – деді «Ксіпода тарды ­аза стан спорт жне дене шыны тыру о амы» о амды орыны вице-президенті Ба ытжан Есжанов. Ал А бла зеніні жа алауы мен кейбір саяба ты о ыстан тазартылмайтынын сын а ал ан инстаграм желісіні белсендісі Артем Павельев

ша˜арда кпшілік шомылу а арнал ан жа ажайларды кбейту керектігі жнінде зіні сынысын білдірді. О жа алауда ы кейбір кшелерде тротуарларды арастырылма анын тілге тиек еткен ала тр ыны Раиса ­айдар азина немересін арбамен алып ж ргенде жаяу ж ргіншілерге арнал ан жолдарды жайсыз екенін айтып, алда ы уа ытта осы бойынша жмыстар ж ргізілсе деген тілегін жеткізді. Бл тр ыда тр ындар тарапынан сол жа алауды да жаяу ж ргіншілерге олайсыз екені айтылды. Мны урбанистика орталы ыны жетекшісі Асхат Сдуов те жо а шы армады. – Сол жа алауда ы ты ызды о жа алаумен салыстыр анда 1,5 есеге лкен. Онда ы имараттарды ара ашы ты ы да алша . Негізінен, бл аума клік ж ргізушілеріне те ы айлы. Дегенмен жоспар бойынша алда ы уа ытта елордада ауіпсіз кшелер атары кбейіп, сіресе, кшелер жаяу ж ргіншілерге ке рі ы айлы етіп жасалатын болады, – деді ол.

Жаннат ДҮБІРОВА, қалалық iKomek109 мониторинг және жедел әрекет ету орталығының басшысы:

алалы акселератор – жаа йым немесе зады тл а емес, ол iKomek орталы ы ызметіні жаа ба ыты. Жоба аясында ызы ушылы танытушылар мен белсенді тр ындар, о амды орлар, сарапшылар, алымдар мемлекеттік органдармен жне жергілікті билікпен бірлесіп жмыс жргізетін болады Жалпы, лем елдеріні тжірибесіне сйкес, ала кшелері жаяу ж ргіншілер шін ы шам рі ауіпсіз болуы тиіс. Бл жа ы ала билігіні назарынан тыс алмайтынын айтады мамандар. Бас алада азір 450 мы клікті ж йткіп ж ргенін ескерсек, оны экология а да едуір зиянын тигізіп жат анын бай ау а болады. Сонды тан жергілікті билік болаша та клік санын азайту шін автобустар а арнал ан жола тар мен бір ба ытты жолдарды кбейтіп, жаяу ж ргіншілер мен о амды клікті оз алысына тиімді жа дай жасама . Бл мселе «­алалы акселераторлы » жобасыны жоспарында да арастырылып отыр. «Сынайсы ба, сынысыды да айт» деп ­алалы ортаны регенерациялау бас армасы басшысыны орынбасары Аманжол Алпысбаев айтпа шы, айтыл ан сыннан орытынды шы ару шін акселераторлы жоба бойынша рылатын жмыс тобы белсенді азаматтардан р байбалам емес, на ты сыныс к тетін болады. Егер тымды сыныстар тиісінше кдеге жарап, мселелер 100 к н ішінде шешімін тауып жатса, нр стіне нр, лбетте.


БІЛІМ 5 №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл Аманғали ҚАЛЖАНОВ (Соы. Басы 1-бетте) – ткен жылдан бері елордада «Астана – адалды алаы» жобасы табысты ж зеге асырылып, айматара да таралып жатыр. Бл жоба білімді ана емес, денсаулы сатау саласын да амтып отыр. Соны арасында аморшылы кеестер, ата-аналар комитеттері мектептердегі таматану мселесін, бюджет аржысыны жмсалуын баылауына алды. азіргі кезде жаппай оыту орына атысты т сіндіру жмыстарын дрыс ж ргізу зекті болып отыр. р мектептегі леуметтік ызметкерлер осы ордан андай кмек берілетінін, кімдер бл кмекті ала алатынын ата-аналара т сіндіре білу керек. Жалпы тиісті апаратты бл кмекті алуа ылы р отбасыа жеткізу ажет, – деді М.Бектрова. ала басшысыны орынбасары білім саласын цифрландыру баытында атарылып отыран шаралара тоталды. Былтырдан бастап елорда мектептеріне аржы оушылар санына арай блінетінін айтып, бл ж йені артышылытарын атап тті. «Бдан брын мектептерге аржы блінгенде кейбір шыындар есепке алынбайтын. Сондытан ата-аналар алталарынан аша шыаруа мжб р болатын. Жан басына шаанда аржыландыру ж йесі енгізілген уаыттан барлы шыындар есептелетін болды. Атап айтанда, тазалы ралдарын, баса да керек-жаратарды алуа азір аржы блінеді. Мны брі білім мазмнына енгізілді. Мектептерді жан басына шаанда аржыландыруды артышылытарын аны кріп отырмыз. Брын мектеп директорлары аржы аз блінді деп шаымданатын. Енді мндай жо, аша оушылар санына арай блінеді. Мектепті о немесе сол жаалауда орналасуы, ескі немесе жаа болуы маызды емес» деді М.Бектрова. Білім жне ылым вицеминистрі Бибіг л Асылова мны растап, бекіте

@NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

ТҮЛЕКТЕР КЕШІ ДАҢҒАЗА ДУМАНҒА АЙНАЛМАСЫН

агенттігіні Нр-Слтан аласы бойынша департамент басшысы Жазира Жылышиева жоары оу орындары мен колледждерде ж ргізілген сауалнама нтижелерімен таныстырды. «Сауалнама білім саласында жеморлыты бар екенін крсетті. Онымен стаздар да, студенттер де к ресуге дайын. Оу орындары арасында М.Нрікбаев атындаы азМЗУ здік болып шыты. Мнда жеморлы крсеткіші

Оу жылы басталан уаыттан бері мектептерде аша жинауа атысты 68 арыз келіп тсті. Біз оны брін тексердік. Біреуі ана длелденді

Кейінгі 10-15 жылды клемінде кештерді ымбат мейрамханаларда ткізу салта айналды. Тлектер оу жылы басталаннан, ыркйек айынан мектепті бітіру кешінде андай кйлек киеміз, кешті айда ткіземіз деп ойлана бастайды. Бл дрыс емес. Бізді масатымыз – ата-аналар мен балалара осыны тсіндіру т сті. Оны айтуынша, ткен жылы жан басына шаанда аржыландыру ж йесі лі енгізілмей транда елордадаы №1 мектеп-лицейіне 291 млн теге блінетін. Жаа ж йе енгізілгенде, бл оу орны бюджеті 398,5 млн тегеге сті. Яни, 100 млн тегеден арты осылды. Вице-министрді сзінше, енді осы жылды ырк йегінен бастап жан басына шаанда аржыландыру ж йесі Алматы мен Шымкент мектептеріне енгізіледі.

Кеесте мектептерде аша жинау мселесі де озалды. «Оу жылы басталан уаыттан мектептерде аша жинауа атысты 68 арыз келіп т сті. Біз оны брін тексердік. Біреуі ана длелденді» деді бл туралы М.Бектрова. Оу жылыны аяталуына он к ндей ана алды. Елордадаы «Жас лан» республикалы оамды бірлестігі «Адал рпа» клубтарымен бірге мектеп бітіру кештерін ашаны шашпай, оу орындары абыраларында арапай-

ым ана ткізуді сынды. Бл бастаманы елорданы жиырма трт мектебі олдады. «Астана – адалды алаы» жобасыны жетекшісі, алалы мслихат депутаты Мирас Шекенов мны дрыс деп есептейді. Оны айтуынша, Алматыны кейбір мектептері де осыны птап отыр. «Жобалы кесемізге келіп т скен арыздарды сараптай келе, осындай кездерде ата-аналара ар жы жаынан едуір сал ма т сетінін байады. Отбасында бірнеше бала балабашаа барып, мек тепте оитын болса, тіпті, иын. Жан басына шаанда аржыландыру ж йесі енгізілгелі мектептерге аржы жеткілікті млшерде блініп жатыр. Алайда кейбір ата-аналар бл жаынан хабарсыз болуы м мкін. Жазда мектеп жанындаы лагерьлер жмысын сараптауа кірісеміз. Ондаы білім беру, уаытты

тиімді де, пайдалы ткізу, таматану – осыны брін баылауа аламыз. Бастысы, оу орындары ызметі ашы болуы керек» деді М.Шекенов. Нр-Слтан аласы Атааналар оамдастыыны трайымы Г лнр Омарова аталмыш йым да барлы ата-аналара мектеп бітіру кештерін оу орындарында ткізу туралы сыныспен шыанын жеткізді. «Кейінгі 10-15 жылды клемінде кештерді ымбат мейрамханаларда ткізу салта айналды. Т лектер оу жылы басталаннан мектепті бітіру кешінде андай кйлек киеміз, кешті айда ткіземіз деп ойлана бастайды. Бл дрыс емес. Бізді масатымыз – ата-аналар мен балалара осыны т сіндіру. демі кйлекті мектепте де киюге болады ой» деді ол. Мемлекет тік ызмет істері жне сыбайлас жеморлыа арсы іс-имыл

ҒАЛАМДЫҚ ЖАҢАЛЫҚ ӨНДІРІСКЕ ЕНЕ МЕ? Назарбаев Университетіндегі Қазақстан, АҚШ және Ресей азаматтарынан тұратын ғылыми топ физика саласы бойынша ғаламдық жаңалық ашты. Олар графен деп аталатын жіңішке, жеңіл болғанмен, төрткүл әлемдегі қазіргі ең мықты электрөткізгіш материалды микро және наноэлектроникада қолданудың жаңа әдістерін ойлап тапты. рбанали Тыныштыбаев, анат Байарин, Зинетула Енсепов, Евгений Омелин жне Дмитрий Рощупкин атты алымдар те аз энергетикалы шыындар кезінде графенмен жиілігі жоары акустикалы белгілерді к шейтуге болатынын анытады. Олар тиісті тжірибе жасаанда графенді пьезокристалл – электрэнер-

гиясын механикалы энергияа айналдыратын материала жаты. «Бізді жаалыымыз – ораныс нерксібі, медицина, лтты ауіпсіздік, арышты байланыс ызметімен айналысатын халы аралы компаниялара таптырмайтын рал. Графенді б кіллемдік интернет желісіне пайдалануа болады. Біра бл жаалыты коммерцияланды-

руа зияткерлік ыты Назарбаев Университеті лі иеленген жо. азір инвесторлармен жобаны коммерцияландыру жнінде келісімдерді ж ргізіп жатырмыз» дейді профессор Зинетула Енсепов. Ресейді Жаратылыстану ылымдары академиясы, ”ылыми жаалытар мен нертабыстар авторларыны халыаралы ака-

демиясы, ”ылыми жаалытарды халыаралы ауымдастыы бл жаалыты мойындап, алымдара ресми т рде кулік пен Нобель сыйлыыны лауреаты Петр Капица атындаы медаль тапсырды. Осыан атысты алашы зерттеу АШ-ты Applied Physics Letters атты белгілі ылыми журналында 2015 жылы жариялананын айта кетейік. Одан кейін тжірибеден тіп, толытырылды. Кейіннен журнала айта басылды. ”алымдарды айтуынша, оларды жаалыына лемдегі біраз алым ызыушылы танытып жатыр.

нлге те екені аныталды. Білім беру мекемелерінде мжб рлі т рде аша жинауа атысты арыздар, сіресе, мерекелер жаындаанда кбейеді. Олар леуметтік желілер, мессенджерлер жне агенттігімізді оамды баылауды интерактивтік картасы арылы келіп т седі» деді Ж.Жылышиева. Департамент басшысы да т лектер кештерін мектептерде ткізуге шаырды. «Мектеп директорлары ата-аналара кештерді мейрамханаларда ткізу бос шыын екенін ындыру шін оу орындары басшыларымен сйлеспекпіз. «Крпеге арай ксілген» жн. Кейбір мектептер бір т лектен 150 мы тегеге дейін аша жинап жатыр деп естиміз. Бл жептуір аржы ой. Бан шамасы келмейтін ата-аналар да бары аны. Мектеп бітіру кештеріне дейін лі уаыт бар. Соан дейін ойлана т ссе екен» дейді ол. Сондай-а кеесте соы оырау мен т лектер кештері кезінде оамды тртіпті сатау шаралары сз болды. Онымен НрСлтан аласы Полиция департаменті бастыыны орынбасары Рустам Шарибаев таныстырды.


6 №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл

КЕ

@NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

РЕК ҢЕС

Білім беру гранттарының конкурсына Ұлттық бірыңғай тестілеу қорытындысы белгілі болған соң қатысуға болады, ал ол үшін талапкер міндетті түрде маусым айындағы ҰБТ-ны тапсыруы қажет. Тестілеу нәтижесінде жоғары балл жинаған түлек жоғары оқу орнында мемлекеттік бюджет тарапынан тегін оқу мүмкіндігіне ие бола алады.

ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРНЫНА ГРАНТПЕН ТҮСУ ҮШІН НЕ ІСТЕУ КЕРЕК? Ботагөз МАРАТҚЫЗЫ

Қандай талапкерлер жеңілдікке ие?

Қатысу шарттары қандай? ҰБТ балы бойынша білім беру гранттарының конкурсына қатысу үшін: • Төменгі шектік балл – төрт пән бойынша 100-ден 50 балл; • Талапкер бейіндік пән бойынша кемінде 7 балл (шығармашылық емтиханнан кемінде 10), ал басқа пәндерден кемінде 5 балл жинауы керек; • Орыс тілінде оқытатын мектептер үшін қазақ тілінің, ал қазақ тілінде оқытатын мектептер үшін орыс тілінің нәтижелері ЖОО-ға түсуге еш әсер етпейді; • Білім беру гранттарын тағайындау жөніндегі конкурста ҰБТ-дағы төрт пәннің – математика, ана тілі (оқыту тілі), Қазақстан тарихы және таңдау пәні нәтижелері ескеріледі. Егер талапкер пәндердің бірінен 5-тен төмен балл жинаған жағдайда білім беру гранттарын тағайындау конкурсына қатыстырылмайды, ақылы оқуға да жіберілмейді.

Жетім және ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар мен І және ІІ топтағы мүгедектер білім гранттарын тағайындау конкурсында жеңілдікке ие. Жетім балалар туу туралы куәліктің, жеке басты куәландыратын құжаттың, анасының және/немесе әкесінің өлімі туралы куәліктің көшірмелері мен қамқорлыққа алу туралы шешімнің үзінді көшірмесін өткізеді. Ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар туу туралы куәліктің, жеке басты куәландыратын құжаттың, ата-анасының бірінің өлімін растайтын куәліктің көшірмелері мен сот шешімінің үзінді көшірмесін (егер ата-анасының бірі ата-аналық құқықтан айырылған болса) және қамқорлыққа алу туралы шешімнің үзінді көшірмесін өткізеді. І және ІІ топтағы мүгедектер мен туабітті мүгедектігі бар азаматтар Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінен мүгедектігі туралы анықтама және таңдалған мамандыққа жарамдылығы жөнінде медициналық анықтама өткізеді.

Құжаттарды қайда тапсыру қажет? Білім беру гранттарын тағайындау жөніндегі конкурсқа қатысу үшін өтініштерді жоғары оқу орындарындағы қабылдау комиссияларына тапсыру керек. Гранттар конкурсы 2019 жылғы 27 шілде мен 5 тамыз аралығында жүргізіледі.

Шектік балл қанша? ҚР Үкіметінің 2018 жылғы 13 маусымдағы қаулысына сәйкес, білім беру гранттарын тағайындау конкурсының ережелері бойынша мынадай шектік балдар бар: • Ұлттық статусына ие ЖОО-ға түсу үшін – кемінде 65 балл; • «Білім», «Ауылшаруашылық ғылымдары» және «Ветеринария» мамандықтарына түсу үшін – кемінде 60 балл; • «Жалпы медицина» мамандығына түсу үшін – кемінде 65 балл; • Басқа ЖОО-ға түсу үшін – кемінде 50 балл.

Керекті құжаттар тізімі Конкурсқа қатысу үшін мынадай құжаттар керек: • Арнайы бланкіге жазылған өтініш; • Орта білім туралы құжаттың түпнұсқасы (аттестат қосымшасымен бірге); • ҰБТ немесе ТКТ (Талапкерлерді кешенді тестілеу) нәтижесінің сертификаты; • 3х4 форматтағы 6 фотосурет;

• Жеке басты куәландыратын құжаттың көшірмесі; • 086-у формасындағы медициналық анықтама; • Екпелер картасының көшірмесі (күндізгі оқу түрі үшін); • Жеңілдікті растайтын құжаттардың нотариуспен куәландырылған көшірмесі (жетім және мүгедек азаматтар үшін); • Тіркеу куәлігінің көшірмесі (күндізгі оқу түрі үшін).

БОС ЖҰМЫС

ОРЫНДАРЫ Жүк тиеуші (жалақысы – 89 990 тг-ден бастап) Талаптар: орта білім, толық жұмыс күні «Polymer Company» ЖШС елордалық филиалы Тағам технологы (жалақысы – 150 000 тг-ден бастап) Талаптар: техникалық және кәсіби білім, кемінде үш жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні «Столичный Кондитер» ЖК Бағдарламашы (жалақысы – 350 000 тг-ден бастап) Талаптар: жоғары білім, кемінде бес жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні Назарбаев зияткерлік мектебінің Ақпараттық технологиялар орталығы Орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі (жалақысы – 80 000 тг-ден бастап) Талаптар: жоғары білім, кемінде бес жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні «Оқулық» республикалық ғылыми-практикалық орталығы Экономист-демограф (жалақысы – 160 000 тг-ден бастап) Талаптар: жоғары білім, кемінде үш жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні Денсаулық сақтауды дамыту республикалық орталығы Бетондаушы (жалақысы – 150 000 тг-ден бастап) Талаптар: техникалық және кәсіби білім, кемінде үш жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні «Базис-Астана» ЖШС Жобалық-сметалық жұмыс жөніндегі инженер (жалақысы – 200 000 тг-ден бастап) Талаптар: жоғары білім, кемінде екі жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні «Industrial Innovation Group» ЖШС Логистика жөніндегі маман (жалақысы – 160 000 тг) Талаптар: жоғары білім, кемінде үш жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні «ТПЭП» ЖШС елордалық филиалы Кондитер-аспаз (жалақысы – 150 000 тг-ден бастап) Талаптар: орта білім, кемінде екі жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні «I-KYN» ЖШС Қытай тілінің аудармашысы (жалақысы – 150 000 тг-ден бастап) Талаптар: жоғары білім, кемінде үш жылдық жұмыс өтілі, толық жұмыс күні «Шанхай Констракшн Груп Ко Лтд» компаниясының елордалық филиалы


ЭКОНОМИКА 7 №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

Бай болсам деп армандамайтын адам жоқ шығар. Алайда қаншама адамның жүрек қалауы мен шынайы тұрмысының арасындағы айырмашылық жер мен көктей. Неге? Бұл сауалдың жауабын әркім өзінше іздейді: біреуге білім жетпейді, біреуде тәжірибе жоқ, енді бірі жеке кәсібін бастау үшін қажетті несие ала алмай жүр.

АҚША КІМГЕ БІТЕДІ? Дегенмен олына а ша айнала бастаса, оны одан рі кбейтіп, орлануды емес, тезірек жмсау а тырысады. Мселен, той жасау, жаа клік міну, шетелге саяхаттау, мол ішіп-жем мен снді киімдер сатып алу, йткені а ша тапшылы ын крген адамны негізгі армандары – осылар. ‘мірді материалды игілігін круге деген

алауыыз а ешкім де арсы емес, рине. Біра біз айт ымыз келіп отыр ан парадокс осы жерде тр. А шасыны мол бол анын армандайтын адамдарды байлы

а, дулетті болу а деген кз арасы бірдей емес. «А ша адамды бзады», «ма ан байлы жа пайды», «а ша жрген жерде адами арым- атынас а орын жо » деген тжырымдар санамыздан мы тап орын ал ан, осындай стереотиптерден арыла алмай жрміз. Біз з мірімізді алай ба ылай алатынымызды тсінбейінше, тіршіліктегі трлі жа дайларды рбаны болып ала береміз. Брі де з та дырымызды з олымыз а алу а деген батылды тан басталады. Сізді бгінгі трмыс дегейііз – ойлау жйеізді жемісі. азіргі ойыыз згермесе, бес жылдан кейінгі немесе он жылдан кейінгі мірііз де осындай болатыны кмнсіз десем болады. Блкім, сіз ойлайтын шы арсыз, «бл мені та дырым ой, б ан арсы не шара жасай аламын» деп. ­рине, солай. Басыыз а тскен іске сіз не істей аласыз? Біра бл жерде мірііздегі иынды тан грі сол жа дай а сізді андай реакция білдіретінііз маызды. ‘міріндегі аржылы иынды

а зінен бас аны брін кінлайтындар бар. ”кіметті, достарын, ту ан-туыс андарын, ріптестерін, инфляцияны т.б. Тек андай да бір ол а ал ан ісі жрмей жатса, оны себебін зінен іздеуді ойламайды. Осы ан байланысты мені айтар кеесім мынадай: мір сына сыз болмайды, оларды

дайды мадайыма жаз аны деп тсініп, одан шы ар жол іздеу керек. ­рбір ауыртпалы тан со жеілдік, рбір сына тан кейін сый тр анын мытпаыз. Тек сол иынды тар а деген бізді кз арасымыз (реакциямыз) дрыс болуы керек. Я ни, біз ашанда жа сы ойлау а, немі позитивті болу а да дылануымыз ажет. Кедергілерден

ашып тылуды емес, оларды шешіп тылуды амалын жаса ан адам ана табыс а жетеді. Алтын М МЕТЕК

ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТТЫЛЫҚ БАЙЛЫҚҚА БАСТАЙДЫ «Егер халқымыздың санын 19 миллионға жақын десек, оның 90 пайызы дерлік өзінің жеке қаржысына көңіл бөлмейді деп айтуға болады. Тәуелсіздік алып, мемлекетіміз ілгері басқанымен, тұрғындарымыздың әл-ауқаты озық елдермен салыстырғанда сын көтермейді. Неге? Адамдар банк кредитінің «жасыл шамы» жағылып, жаппай несиелендіру басталғанда қарызға белшесінен батты. Көпшілігінің жұмыс орындары жақсарып, жалақылары көтерілсе де, әл-ауқат деңгейі көтеріле қоймады. Үкімет инфляцияны ескеріп, оқтын-оқтын индексация жасаса да, тұрмыс дәрежесі неге өспей отыр? Өйткені адамдар өзінің жеке байлығына көңіл бөлмейді» дейді консалтинг компаниясына жетекшілік ететін белгілі қаржыгер Сайлау ҚАЛЫМЖАНҰЛЫ.

– Дстрлі азастан ор биржасы былтыр ана мірге адам басан Астана аржы орталы ыны биржасы отанды алпауыт компанияларды акциясын к пшілікке сынатын ала екені белгілі. Ал шетелдік табыстыларды немесе енді ана акциясын орналастыратын ксіпорындарды акциясын ал ысы келетін, олар а лестес болуды армандайтын отандастарымыз айтпек керек? – Біріншіден, бл – шетелдік инвестицияны аза стан а келуді оай жолы. лыбританияны занамасы олданылады. Енді отанды компаниялар инвестиция тартуды тте жолын пайдаланады, экономикалы

л-ау ат се тседі деген сз. 2018 жылы кзде «Самры - азына а» атысты « азатомпром» ал аш ы арапайым акциясын орналастырды. Сарапшылар бл мезетте компанияны нды

а аздарын жіті тексеріп, жанжа ты арайды. ­лемдік уран крсеткішіне сйеніп, бл компанияны акцияларын алу тиімді. Диджиарлары Лондонда доллар ба амына сйкес се береді. Бізді тр ындар з а шасын

а аз кйінде стап отырмай, за мерзімге инвестиция а салу керек. Мселен, жаа ы айт ан « азатомпром» акциялары ателеспесем, 5600 тегеден сатылды, ал азіргі ба асы 5350 теге болып лгерді. – Ал енді акция туралы білімді айдан алу керек? – Алуан трлі тренинг, семинарлардан бас а, тым болмаса, здігінен іздену керек. Мселен, а парат сайтынан « азатомпромды» о ы аннан кейін оны акцияларын айдан аламын деп, сол компанияны сайтында ы телефон а хабарласыыз. Олар сізге « ор биржасына тікелей шы а алмайсыз, арнайы лицензиясы бар инвестициялы брокерлік компаниялар а телефон шалыыз» дейді. Солайша сіз ксіби кеесшілерден ма лмат алып, з тадауыызды жасайсыз. Оп-оай. Мен аза станда жмыс істейтін адамдарды 90 пайызы дерлік аржылы білімі саяз деп айтар едім. Алдымен а ша жинап йрену керек. Кредит алмай, несиені андай да бір тріне со ты пай, з а шады жинай алуы керек. Сосын з компанияларымыздан, отанды

ндірісшілерден баста ан абзал.

Неге? «Инвестиция жасау шін оны олданып кр» деген йгілі инвестор Уоррен Баффет. Жас мемлекетімізді тр ысынан да бл те уатты кш болар еді. Мен жо арыда айтып кеткен 90 пайыз хал ым тым болмаса 6 ай а инвестицияласыншы, бізді мекемелерді акциясы крт сер еді. А ша айналып з атажртыда, з экономикада алады. – азір орта жаста ылар мен жастар шетел асып, білім алып, к п жасылы ы бар елдерді тжірибесін келіп жр. Сіз алай ойлайсыз, о амды ілгерілететін кш-амал азастанда отырып-а табылар ма еді? Нені абылдап, неден ашанымыз абзал? – Бл сауал азір кп адамны, сіресе жасты ша ы «кеестік» бол ан бізді буынды кбірек мазалайды. «Тая ты екі шы бар» дейді ой аза , бір жа ынан, Абай айт ан шетелге лаш ратын замандар келді. ‘згені жа сылы ын кріп, кіліді, тіпті еліні мерейін толтыру бар. Шекаралар шал асынан ашылып, аламторды кші тезтез ты сырып барады. Енді мндай кезеде екі есе отаншыл болуы керек: не рлым тп-тамырымызды са тап, теріс ы палдар а тойтарыс беретін иммунитет алыптас аны жн. И, экономикада да. Тіпті зім маман болып отыр ан нды а аздар нары ында да, инвестицияда да... Не рлым з еліні мддесін ал а ойса, соншалы дулетке жету жолында ы амал-рекетіміз мірше болма . Мемлекетіміз ркімні, р отбасыны аржылы сауаттылы ы, аржылы мдениеті спейінше экономиканы

уаттануы бекер екенін білген со да 2007 жне 2011 жылдары екі аулы шы арды. Меніше, мндай ам орлы , аржылы

сауат ашу саба тарын ол а алу крші мемлекеттерді еш айсысында бол ан емес. Осынау халы ты ба дарлама мірше,

олданбалы болды. 2010 жылды басында лтты банкті орталы депозитарийінде нды а аздарды сатып алу-сату жнінде зады тл алар мен

арапайым адамдарды 9 мы есепшоты болса, халы ты нды

а аздарды т ыш кпшілікке сын аннан (халы ты IPO-дан) кейін мны саны 10 есе сіп, 100 мы а жетті. Адамдар нды

а аздар та ырыбын ызы тап, шараны мнін тсінуге тырыс-

ты. Осы нау анны дер кезінде бастал аны дрыс болды, азіргі кезде адамдар осы акцияларды орналастыру нары ына біртіндеп келіп жатыр. – Е ал ашы халыты IPO алы орманнан адасып барып сопаа тскен жолаушыны серіндей. Жуыта бір сарапшыны «ай-пи-о» деп ата анымызды зі дрыс емес, азаша, орысша тсінікті атау-

ҚАНДАЙ ДА БІР ЖАҢАЛЫҚ ЕНГІЗУ ҮШІН ҚАРЖЫ ИНСТИТУТТАРЫ ЖАҚСЫ ЖҰМЫС ІСТЕУ КЕРЕК. КӘСІБИ ОЙЫНШЫЛАР НАРЫҚТЫҢ ЖАСАМПАЗ БӘСЕКЕЛЕСТІГІН ТУДЫРАДЫ ӘРІ ЖҰРТШЫЛЫҚТЫҢ ЖЕКЕ ҚАРЖЫҒА ДЕГЕН КӨЗҚАРАСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫНА ТҮРТКІ БОЛАДЫ

ларымен-а бара а жаындау керек еді дегенін ла ым шалды. Сіз алай ойлайсыз, Сайлау алымжанлы? арапайым атау а халы та «арапайым, оай нрсе екен» деп тартылмай ма? – Сайлау кезіндегідей й-йді араламаса да, уа ытында халы ты IPO те жа сы жарнамаланды деп ойлаймын. Б аралы

а парат ралдары: радио, телеарналар мен газеттер жарыса хабар беріп жатты. Сол кезден осы салада бол анды тан да есімде

алды, тек журналистерге кпе арту а болады. Шынын айту керек, бізде экономикалы сала а мамандан ан журналистер те кемшін. Жаппай білімдерге ана негізделіп дайындал ан журналистерді заманы тіп барады. Салалы мамандан ан, ммкін журналистік шеберлікпен оса

аржы-экономиканы, я ни екі мектеп тмамда ан мамандар сіп шы

аны ба- п болар еді. Мен зім «халы ты кзі, ла ы ой» деп журналистерге арнайы шеберлік сыныптарын ткізгім келіп жр. дай о арса, биыл журналистерге аржылы сауаттылы бойынша дрістер бере бастаймын. – Заман а сай р салада ксіби білім, аржылы сауат-

тылы те ажет. Оны стіне, миллионер адамдарды айтан к п кеестеріні бірі – жасы аржылы кеесші тап дейді. Сізді з бетінше трлі тренинг, семинарлар мен дебиеттерден білім жина ан а ылез бизнес тлімгері ретінде жасы білгендіктен осы таырыпа атысты ойыызды білсек... – Жас мемлекетімізді ширек асырдан мол ас ан тжірибесінде а ырындап то жібіп, халы ты басым блігі аржылы

сауаттылы

а бет братын кез жа ындады. Бл арада мектеп м алімдері, колледж, жо ары о у орындарыны о ытушылары шкірттеріне жеке ксіп, стартап, бизнес туралы дайы дріс бергені абзал. ‘йткені андай да бір маманды

а йрену шін сапалы білім ажет. Орайы келген со айта кетейін, мені мектепте Еркінбек ра баев деген стазым болды. Ол кісі

аза тілі мен дебиетінен саба

берді. Филологияны ана емес, бас а маманды

а мтыл андарды бріне мірлік стаз бола білді. Неге? ‘йткені тлімі мірше еді, теренен жан-дниемізге лкен парасаттылы , мрттік, лтты болмыс еге білді. Кім болса та, ол кісіні білімі кдеге асты. Мселен, мен экономиканы бастан-ая орысша о ыдым, біра бизнес-тренер ретінде

аза аудиториясын тададым, йткені стазды бой а сіірген білімі аза ы алыппен дріс о ыту а жол ашты. андай да бір жаалы енгізу шін аржы институттары жа сы жмыс істеу керек. Ксіби ойыншылар нары ты жасампаз бсекелестігін тудырады рі жртшылы ты жеке аржы а деген кз арасыны алыптасуына трткі болады. Біз хал ымызды 19 млн деп асыра шамаласа , оны брін

аржылы сауатты ету ммкін емес. Бір ызы нрсе, адамдарды брі жол ережесін біледі ой, и, олар еш ашан ызыл шам а жрмейді, то тайды. Ал

аржылы салада мндай ауіпсіздік мдениеті алыптаспа ан, бірсыпыра адамдар шетелдік кмнді нрселерге оп-оай а ша сала салады. Дегенмен та ы айталаймын, се оз алды, енді ксіби жеке аржылы

сауаттылы арыштап дамиды деген ойым бар. гімелескен арлы аш ИСИНА, журналист


8 ЖАЗЫЛҒАН ЖАЙДЫҢ ЖАҢҒЫРЫҒЫ №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

«БАБЫР ТІЛІМІЗДЕН ДЕ ЖОҒАЛЫП КЕТПЕСІН»

«ТҮНДІГІМІЗ НЕГЕ ЖАБЫҚ ТҰРАДЫ?» РУХАНИЯТ

7

№33-34 (3849) 26/03/2019 Сейсенбі

Б

«ASTANA АQSHAMY» www.astana-akshamy.kz ылтыр наурыз мерекесінде бас қаланың алаң, саябақтарына жүздеген киіз үй тігілді. Әсіресе, бір алаңға қаз-қатар тігілген он шақты киіз үй сән-салтанатымен көздің жауын алып тұрды. Бірақ солардың ішінде түндігі ашық тұрғаны бірен-саран ғана болды. Көңілге түйткіл түскен соң телеарналардың әр облыс орталықтарында өткен мерекеден жасаған репортаждарына назар салдық. Баяғы сол көрініс, сюжеттегі киіз үйлердің көбінің түндігі тарс жабық, түндік баулары мықтап байланған. Салтдәстүр білетін адамның көзіне тым оғаш, көңіліне көлеңке түсіреді. Мұны айтып отырғанымыз, салт-дәстүр бойынша қазақтың киіз үйінің түндігі күндіз баласында жабық тұрмаған. Қазақ дәстүрінде отанасы әйелдің басты міндеттерінің бірі – таңертең ерте тұрып, түндік ашу. Әйелді «түндік ашар» деп те жатады. Мейлі, ол үйдің адамдары қандай бір шаруамен түнде жай жатып, түске дейін демалуға тура келсе де, таңертең ерте түндігін ашып қою – қазақтың қанына сіңген дәстүр. Күн жайылғанға дейін бір үйдің түндігі жабық тұрса, ауылдағы жөн білетіндер «Мына үйдің адамдары өліп жатыр ма?» деп түндікті сырттан ашып кетеді. Қазақта «пәленшенің үйінің түндігі жабылып қалыпты» деген тұрақты сөз тіркесі бар. Бұл – сол отбасының бас көтерер мүшелері (үй иесі, әйелі, жасы кәмілетке толған баласы дегендей) түгелдей қайтыс болып, шиеттей жетім балалар ғана қалғанда айтылатын сөз. Өйтсе, таңертең ерте түндік ашу – сол үйдің адамдарының тірі екенін, дендері сау, тұрмыстары түзу екенін білдіретін салт. Ал мерекеге тігілген үй сол үйде дастарқан жайылып, салтанатты шаралар өткізуге арналатындықтан тіршілік нышаны, тіпті шаттық көңіл күй шаңырағынан көрініп тұруы керек қой.

майды, таудан тас құлағандай тура «құлайды». (Бара-бара «Ақбоз аттан жығылдым есім ауып» деген халық әнінің сөзін де өзгертіп алатын шығармыз). Ана тіліміздің айнасы түсіндірме сөздік құрастырушы мүйізі қарағайдай ғалымдарымыздың өздерінің төрт түлік малға, соның ішінде ер қанаты, қазақ үшін киелі жылқы түлігіне қатысты сөздерге келгенде тілдерінің мүкістігі қайран қалдырады. Бір ғана мысал келтірсек, қазақтың тілі түркі тілдес халықтардың ішіндегі ең бай тіл екенін дәлел-

Наурыз кезінде әр адам өз үйіне 7 қонақты шақырып, өзі де 7 үйге кіріп шыққан.

Тндігіміз неге жабы трады? НЕМЕСЕ ҰЛТТЫҚ САЛТ-ДӘСТҮРІМІЗДІ БҰРМАЛАМАСАҚ ЕКЕН

Халқымыздың теңдессіз сәулет өнері, от жағып, қазан көтерген тіршілік көзі – ақдегер киіз үйлеріміз бен оның күн шұғыласы шашыраған қасиетті шаңырағы бұл күндері ұлттық дәстүр, салт-санамыздың басты нышаны ретінде жиі бейнеленетіні мақтаныш сезімімізді туғызары анық. Еліміздің әр өңірінде қандай бір мереке кезінде алаңдарға түрлі ою-өрнекпен безендірілген ақшаңқан киіз үйлер сап түзеуі сән-салтанатымызды асырып тұрады. Осы көрініс рухымызға күш-жігер сыйлап қана қоймай, жас ұрпақтың ұлттық таным көкжиегін кеңейте түспек. Алайда бір әттеген-айы бар. Ол – әлгі киіз үйлердің көбінің түндігінің еш уақытта ашылмайтындығы. Осыған ұқсас халқымыздың салт-дәстүріне жараспайтын, жанаспайтын көріністер білместіктен болып, көп жағдайда орын алып жатады. Айталық, қазақ атты шылбырсыз мінгенін мен өз басым көрген емеспін. Қазақта «екі тізгін (тізгіннің екі жағын айтып отыр) бір шылбырды тең ұстау» деген тіркес бар. Тізгін мінген аттың басын қалаған жағына бұру, тежеу

үшін шылбыр аттан түскен соң оны байлау үшін немесе жетектеп жүру үшін қажет. Басқаша айтқанда, қазақ атты тізгінінен жетектемейді, тізгінінен байламайды. Тіпті қысқа тұйық қайыс (тізгін) дұрыс байланбайды. Мұны айтып отырғаным, қазақ киноларында (көркем, тіпті деректі) атты тізгінінен жетелеп бара жатқан көрініс көп. Соларды көріп отырғанда

«әттеген-ай, бұл салт-дәстүр білмегендіктің кесірі ғой» деген ой еріксіз оралады. Жалпы, жылқыға байланысты бүгінгі тіліміздегі оғаш сөздер ауызекі сөйлеуімізде де, тіпті халықтың басты ақпарат құралы – телеарналарда да жиі қайталанатыны көңілге тікенектей қадалады. Мәселен, телеарна тілшілері мен жүргізушілер атқа мінбейді, «отырады», жығыл-

деген 120 мыңнан астам сөз қамтыған «Қазақ сөздігі» (Алматы, 2013 жыл) жылқының аяғына салатын бекітудің бір түрі өреге: «Жылқының аттанар жақ алдыңғы, артқы аяқтарын шалып байлайтын жіп» деген анықтама, түсінік берген. Қазақ ешқашан аттанар жағы демейді, мінер жағы дейді. Өре – жіп емес, құрал. Байламайды, тиектейді. Дұрысы – атты бекіту үшін мінер жақ алдыңғы және артқы аяғын қосып байлайтын құрал. Міне, әуелі тілімізді, сонан соң салт-дәстүрлік білімімізді түземесек, бүгінгі жастардың ұлттық дәстүр-салтқа қатысты білімі жартыкеш қалпында қала бермек. Бодаухан ТОҚАНҰЛЫ

Дария кеуде, тау мсін, арттарым, аман-саумысы ?! Наурыз – бірліктің, татулықтың, еңбектің, ізгіліктің, бақыттың мерекесі, табиғаттың жаңаруы, жаңа жылдың, жаңа өмірдің басы. Наурыз – күн мен түннің теңеліп, малдың ауызы көкке, адамның аузы аққа тиген ұлық мереке. Қасиетті мейрам қарсаңында Ғұбайдолла Бекешов ақсақал мен Күмісжан Болатбекова әжейдің шаңырағына барып, Ұлыстың ұлы күнімен құттықтап шықтық. Аян ӘБДУӘЛИ Он шақты ұл-қызы мен одан өрбіген немере-шөберелерінің ортасында жүздері бал-бұл жайнап отырған қариялар Наурыз мерекесінің өткен тарихына көз жіберіп, бүгінгі күнмен салыстырып өтті. – Балалық шағым соғыс жылдарына тап келіп, еркелікпен ерте қоштастым. Ол уақытта, әрине, Наурыз мейрамын дүркіретіп тойлайтын мүмкіндік болмады. Бар ойымыз бейбіт күннің ерте орнап, тыныштықта өмір сүруді тіледік, – деп ардақты ақсақал ойға шомып кетті. Дастарқан басына ет

келіп, наурыз көже ішіле бастаған шақта отағасы әңгімесін әрі қарай жалғап, ұлттық мейрамымыз егемендік алған шақтан қайта түлеп, ел арасында есте қалардай ерекше тойланып келе жатқанын марқайып айтты. – Кеңес құрамында болғанымызда, Наурыз мұндай кеңінен тойланбайтын. Тек 22 наурыз күн мен түннің теңелетін уағы дегенді білеміз. Ал наурыз көже мейрамда ғана емес, күнделікті ішетін асымыз болған соң бұл мерекенің орны аса білінбейтін. Жаңа жыл бұрын 31 қаңтар түні ғана ерекше аталып өтсе, қазір 22 наурыз жақсы деңгейде тойланып келеді.

Орталық алаңға шығып, тігіліп тұрған киіз үйлердің, оның жан-жағында құмай тазы, қыран бүркіт ұстаған ер-азаматтардың әңгімесін, алтыбақан орнатылып, қыз-жігіттердің ойын-күлкісін естігенде шүкіршілік етеміз, – дейді көңілі көтерілген Ғұбайдолла ата. Атайдың ойын Күмісжан әжей әрі қарай іліп әкетті. Өз алды мыз ға жеке ел болып, жайма-шуақ шақ орнағаннан кейін түрлі сайыстар ұйымдастырылып, ауыл-ауылдарда Наурызды ерекше етіп өткізетін дейді. – Қорғалжын жерінде туып, сол жерде өстім. Есімде, егемендіктің ал-

алиакбар СЕМХАНЛЫ, № 27-28 (3843) 12/03/2019

Асылбек БАЙТАНЛЫ:

Бодаухан ТОАНЛЫ, № 33-34 (3849) 26/03/2019

10

– аза киіз йіні сакральдік мні туралы ым атажртты кп жерінде зілген десек, кейбір бауырлар ренжімес. Шынды – осы. Есігі бір жаа, тндігі екінші жаа аратып тігілген йді табалдырыын басып, есігін екі олмен керіп трып сйлесіп жатан азекемдерді сгуді де ажеті жо-ау.

№27-28 (3843) 12/03/2019 Сейсенбі

– деп ақжаулықты әжей ағынан ақтарылды. Әңгімеміз мұнымен тоқтап қалмай, кішкентай немере-шөберелерінің қызығымен жалғасып, артынша ән айтылып, домбыра шертілді. Ас ішіп, екінті ауа қайтатын мезгіліміз болған шақта данагөй қария алақанын

жайып: «Ақ мол болсын! Еш жамандық болмасын! Жаратқан әрбір ісімізге береке берсін! Егемендігіміз мәңгі болып, халқымыз жайма-шуақ күнде ғұмыр кешіп жүре берсін!» деп ақ батасын берді. Иә, қариялар – елдің асыл қазынасы. Тілектеріңіз қабыл болғай!

– Оырман осындай туындымен уанады рі нр алады. Бл маала бізге ой салады. Жер бетінен аншама жануар, аншама заттар шті. Оан оса аншама атау кетті. Мысалы, ызар, тлен дейтін а болан. азір соны аншамыз білеміз? Демек, жоаланды жотау – аза тіліне лкен жанашырлы!

«ASTANA AQSHAMY» www.astana-akshamy.kz оқулық, оқу кешендері мен құралдарының тілдік материалын жүйелеуге, оларды заманауи талапқа сай құрастыруға септігін тигізетін бірегей басылым (Жалпы білім берудегі қазақ тілінің жиілік сөздігінен. Алғы сөз). Ғалым А.Жаңабекова әріп тіркестерінің жиілігін былайша талдап көрсетеді: «Қазақ тілінде АР әріп тіркесінің жиілігі басқа әріп тіркестеріне қарағанда өте жоғары, жалғыз өзі 600 000-нан асады. Ал АН, АЛ, ЫН, ДА, ТА, ЕН тіркестері – 500 000 шамада, ЕР, ҚА, ДЕ, ІН, ЛА, ДЫ, ТЫ тіркестері – 400 000 шамада, НТ, ҒА, КЕ, АЙ, ЛЫ, ТІ, ДІ, АС, СЫ, МЕ тіркестері – 300 000 шамада, ал қалған әріп тіркестері одан төмен». Осындай реттілікпен ғылыми-практикалық тұрғыдан сараланған әріп, әріп тіркестеріне, буын жиіліктеріне қатысты статистикалық мәліметтер оқуәдістемелік мәселелерді жүйелеуге септігін тигізетіні сөзсіз. Сондай-ақ оқулық авторлары бұл сөздік арқылы белгілі бір жарыспалы лексикалық бірліктердің де тілдің жүйесінде жиілігі тұрғысынан алатын орнын анықтай отырып, оқулыққа енгізуге мүмкіндік ала алады. Екіншіден, қазіргі оқыту әдістемесінде қазақтың төл сөздерін қазақ тілінің

ЖАҢА ӘЛІПБИ МЕН ЕМЛЕ ЕРЕЖЕЛЕРІ ОҚУ ҚҰРАЛДАРЫН ҚҰРАСТЫРҒАНДА ЕСКЕРІЛЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР

Асаан БДІ АНИ:

Кез келген елдегі жүйелі жазу – сол елдің мәдениетінің жоғарылығы мен сауаттылығының бет-бейнесін көрсететінін ескеретін болсақ, қазіргі таңда елімізде болып жатқан тілдік реформа – рухани жаңғыруымыздың тетігі, болашақ ұрпаққа жасалып жатқан игі іс. Осы бағытта өткен жылы А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының тілтанушы мамандары «Қазақ тілінің жаңа емле ережелерінің жобасын» әзірледі. Ш.Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы жаңа емленің түзілуіне қатысты жоспарлар құрып, ауқымды іс-шараларды өткізді. Міне, бүгінде жаңа әліпбиге негізделген емле ережелері мақұлданды. Ендігі кезекте жалпы халықты жаңа әліпби негізіндегі емле ережелерін меңгертетін тренерлерді дайындау, оқу-әдістемелік кешендерін құрастыру өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Бұл бағытта еліміздегі отандық әдіскер-ғалымдарымыз жаңа графиканы меңгертудің теориялық және практикалық ой-пікірлерін білдіріп, тұжырымдарымен бөлісуде. Ұлттық комиссия жанынан құрылған Әдістемелік жұмыс тобының мүшесі, филология ғылымдарының докторы, профессор Т.Т.Аяпова жаңа емлені оқытуда басты мынадай мәселелерді назарға алуды ұсынады: «Латын графикасын білім берудің төменгі және жоғарғы табалдырықтарына сәйкес орфографиялық

– Былтыр Наурызда тндігі тмшаланан киіз йді кріп: «мынау андай жаман ырым!» деп ойлап едім, биыл таы солай болды. Тндікті кндіз жауып тастауды те жаман ырым екенін барлы аза білуі тиіс. Ел аман, жрт тыныш болсын!

топтың дайындаған бірнеше талқылаудан және сынамадан (апробациядан) өткен қазақ тілі емле ережелерін адаптацияға түсіріп 4 түрлі вариантын жасау керек». Белгілі әдіскер ғалым Ф.Оразбаева: «Латын әліпбиін игерудің әдістемесін екі бағытта іске асырған тиімді: жаңа әліпбиді үйренуге талаптанған адамдарға және оқушыларға арналған әдістеме; балалар мен ересектердің қаріпті тез, жеңіл, түсінікті меңгеруін қамтамасыз ететін оқытушы мамандарға арналған әдістеме. Осы бағыттардың әрқайсысының өзіне тән мақсат-міндеттері, ерекшеліктері, басты нысандары, негізгі ұстанымдары, арнаулы амал-тәсілдері бар» деп көрсетеді. Сондықтан әдістемешілердің басты міндеті – жаңа емлені білім алушылардың жас ерекшеліктері мен психофизиологиялық ерекшеліктерін, деңгейін ескере отырып, жаңа емлені меңгертудің әдістемесін жасақтап алған жөн. Бұл бағытта мемлекеттік қызметтегі ғалым-әдіскерлерден бұрын, жекеменшік тіл үйрету орталықтарының түрлі саладағы мамандары (биология, бағдарламашы, экономист, т.б.) жаңа әліпбиді білім берудің төменгі

табалдырығына арналған оқу құралдарын әзірлеуді қолға ала бастаған. Соңғы бекітілген әліпби негізінде, қазақ тілінің жаңа емле ережелерінің бекітілуін күтпей, балабақша және бастауыш мектеп жасындағы балаларға арналған түрлі көмекші оқу құралдарын жариялап жатыр. Бұдан жаңарған қоғамның қазіргі нарық заманындағы жаңашылдыққа, жылдамдыққа, талапшыл заманның сұраныстарына сәйкес болуға, өнімді еңбек етуге бетбұрыс жасап жатқандарын байқауға болады. Дегенмен оқу құралдарын құрастыруда ескертетін бірқатар мәселені назарға алуды қажет деп санаймын. Себебі біздің қолымызға тиген балабақша және бастауыш мектеп жасындағы балаларға арналған оқу құралдарының өн бойында латын графикасына негізделген әріптердің реттілігі мен буын санының жиіліктері ескерілмей құрастырылуы – орфограф, фонетист, тілтанушы мамандардың қатысуынсыз жазылғаны анық көрініп тұрады. Сондықтан оқулық құрастыруда міндетті түрде сөз құрауға байланысты әріптердің реттілігі мен буын жиілігі ескерілуі қажет. Осы ретте 2016 жылы А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының ғалымдары құрастырған «Жалпы білім берудегі қазақ тілінің жиілік сөздігін» пайдаланған жөн. Себебі бұл cөздік – мемлекеттік тіліміздің оқу-әдістемелік жүйесінің тілтанымдық базасын жаңғыртуға, тілді оқыту үдерісінің тиімділігін арттыруға,

Жмабек ЛІМХАН:

орфоэпиялық нормасына сәйкес меңгерту әдістемелері кемшін түсіп жататыны байқалады. Жалпы білім беретін оқу бағдарламаларына орфоэпия мәселесіне басымдылық беріп, бүгінгі оқушыға ауызша кодтағы орфоэпиялық заңдылықтарды меңгертудің әдістемесін жетілдіру қажет. Үшіншіден, жаңа оқу құралдары ұлттық мазмұнға негізделуін басты назарда ұстау керек. Яғни өзге мәдениеттен гөрі өз еліміздің ұлттық құндылықтарын көбірек дәріптегеніміз абзал. Елбасымыздың мақаласындағы ұлттық код жаңа оқу құралдарында ерекше көрініс тауып жатса, бұл бүгінгі өсіп келе жатқан баланың ұлттық таным көкжиегін кеңейте түсетіні анық. Қорыта келгенде, жаңа емлеге негізделген жаңа оқулықтар білікті тілтанушылар мен әдіскерлердің бірлесуімен әзірлеп, егжейтегжей тексеру мен сараптаудан өткізіп, бұрынғы кемшіліктерімізді қайталамауымыз қажет. Сонда ғана жаңа емле ережеге негізделген оқулықтар мен оқу құралдары өскелең ұрпақтың зерек санасына тез қабылданып, сауаттылығын арттыра түсетін жүйелі, сапалы болады деген сенімдемін. Айнұр СЕЙІТБЕКОВА, Ш.Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығының Әдістеме басқармасының басшысы, филология ғылымдарының кандидаты

– азаты бай тілінен айырылып бара жатан заманда санадан мыт болып, олданыстан аыс алдырып, барымызды жоалтып алып жатан бл заманда бір сз болса да айта орнын тауып жатса, жоымызды тгенделгені емей немене?! Осындай мыт болып кеткен а, с, сімдік атауларын іздеп, тауып, немі осылай тсіндіріп, жазып, жариялап отырса андай жасы?! Міне, бл мааладан зім білмейтін бір жануарды атын азаша не дейтінін біліп алдым. Автора рамет!

БАБЫР ТІЛІМІЗДЕН ДЕ ЖОҒАЛЫП КЕТПЕСІН Жақында Қазақпарат BBC басылымына сілтеме жасап «Уилл Беррар-Лукас атты фотограф Кенияда пантераның өте сирек кездесетін түрі – қара қабыланды суретке түсіріп алғанын» хабарлады. Елді елең еткізген осы жаңалықтағы «қара қабылан» деген атау бізді біраз ойға салды. Қалиакбар ҮСЕМХАНҰЛЫ

Jańbyrshy BORANBAI: ғашқы жылдары болатын. Шаруашылықтар өзара көже пісіруден жарысып жатсақ, жастар жағы ат шаптырып, бәйге ұйымдастыратын. Сонда Асылхан деген балам бәрінен оза шауып, бірінші орын алды. Сол жылдан бастап қана ұлттық мейрамның мағынасын түсіне бастадық,

уаныш ІЛИЯС:

Қазір түсті білдіретін қара сөзінің қазақ тіліндегі бұрынғы мағынасы, қолданыс аясы өте кең. Дейтұрғанмен, тілімізде қара жылқы, қара сиыр, қара қой сияқты жануарлардың түсін білдіретін қара сөзіне қатысты сөздер көп болғанымен, түрі ұқсастау, бірақ бір-бірінен парықты жануарларды тек түсіне қарай атамаған халқымыз қара қабылан деп ешқашан қолданбаған. Біз қазір қара қасқыр, қара түлкі деп жүрген ит тұқымдас жануарлардың да қазақ тілінде өз атауы болған. Сондықтан пантераны «қара қабылан» деп айта салу қазақ даласынан жоғалып кеткен бұл жануарды тілімізден де жоғалтып тынатыны анық. Аталған хабардағы фотоға және ағылшын тіліндегі атауына қарағанда, бұл қара қабылан емес, бабыр. Бабыр – бұрын Африкада, Азияда тіршілік еткен жануар. Өткен ғасырдың басында тұқымы жойылған бұл

– Формальды науан боласын солай болады, шынайы сезініп істейтіндер жо.

хайуанаттың Кениядан байқалуы, шынымен, кездейсоқ құбылыс. Сондықтан да мамандар Уилл Беррар-Лукастың фотосындағы бабыр емес, гені өзгерген басқа хайуан болуы мүмкін деген пікірде. Ол да мүмкін. Бірақ біз бұл арада оның заты емес, атын талқылап отырғандықтан, атау туралы ғана айтайық. Бабыр атауы қазақ тілінде ежелден бар. Оның парсы тіліндегі мағынасы «арыстан, қолбасшы, барыс» болса, қазақ тіліндегі мағынасы сыртқы келбеті барысқа ұқсайтын, түрі көмірдей қара, аса қатерлі жыртқышты меңзейді. Түркі (шағатай) тілінде жазылған «Бабырнаманың» авторы Заһир әд-Дин Мұхаммед Бабырдың аты да сол бабыр деген жыртқыш жануармен қатысты болуы мүмкін. Себебі арыстан, жолбарыс, мәулен сияқты аттарды қою – түркі тілдес халықтарының бәрінде бар үрдіс. Пантераның қазақша атауы бабыр екенін жазушы Әлібек Асқаров та мысық тұқымдас кейбір жыртқыштардың қазақша

атаулары туралы» деген мақаласында арнаулы тоқталып, «пантера, сөздіктерде жазылғандай, ілбіс те, ілбісін де, қабылан да емес, қазақ оны ежелден «бабыр» деп атаған». Демек, даламыздан жойылған бабырдың аты тілімізден де жоғалып кетпесін. Жақында тағы да сол Қазақпарат «Моңғолия қазақтары малға шапқан қар барысына тиіспей, түзге қоя берген», «Түркістан тауларында 7 қар барысы жүр» деген тақырыптармен материалдар жариялады. Осы тақырыпта айтылған «қар барысы» деген атау да қазақ тілінің табиғатына жат. Қазақ мұны «қар барысы» емес, «барыс» деп атаған. Орталық Азиядағы тауларда, Солтүстік Үндістан, Пәкістан, Байкал, Тибет өңірлерін мекендейтін мысық тұқымдас бұл – жануар көптеген түркі және көшпенді елдер үшін ұлттық таңба. Мәселен, Алматы қаласының қалатаңбасында барыстың суреті, Татарстан Республикасының елтаңбасында қанатты барыстың бейнесі салынған. Қазақ ежелден барыстың тектілігін, батылдығын, айлалылығын пір тұтқан. Дәстүрлі жыл санауымыздың үшінші жылы барыс жылы деп аталғаны да белгілі. Ендеше, дұп-дұрыс атау неге орта жолдан «қар

барысы» боп өзгеріп жүр? Бақсақ, бұл да ана тілімізге болған құрметтің азайып, атауларды келсе-келмес бұрмалай берудің зардабы екен. Бұл жөнінде бұдан бұрын да айтылып, жазылып та жүр. Мәселен, тарихшы, жазушы, қазақтың ауыз әдебиетін зерттеуші ғалым Мұхтар Мағауин «Туылған мен өлінген» деген мақаласында «қар барысы» жайлы былай деп жазады: бұл – «снежный барс»-тың тікелей аудармасы. Орыстың көлеңкесі жоқ кезде Алатау мен Ерен-Қабырға, бүкіл қырат Азияда ғұмыр кешкен, қазірде мүлде сиреген, мысық тұқымдас, қожбан, жыртқыш аң – қазақша атауы «ірбіс». Күні кешеге дейін осылай жазылып келді, тіл білместердің соңғы төрт-бес жылда жеткен табысы. Барыстың екінші атауы «ірбіс» екені рас. Кейбір өңірлерде «ілбісін», «ілбіс» деп те аталады. Оның ұрғашысын – «таутан», күшігін «алан» деп атайды. Бұған қазақ тіліндегі «Таутанын тастап барыс ат, жаға болар ішікке», «Алма апаннан аланды, таутан талар балаңды» деген тіркестер айғақ. Демек, барыстың алдына «қар» сөзі кейін орысшадан немесе қытай тілінен (雪豹) аударма арқылы қосылған. Қазақ оны тіркемесіз, жай ғана «барыс» деп атағанын естен шығармасақ екен.

6 №25 (3840)

– айта тзету шін тетін иындыты ойлап осылай-а жре берейінші деген болу керек. айта тзету – тіпті проблема. Р азаматыны зіне иын, ал шетелден келген азамата сол туан елінен анытама кел деген кезде амалсыз алай жазып берді, солай жре береді. Аты-жнімді азашасына ауыстырайын деп срап кргенімде, ол да иын екен. Изгилик – ІЗГІЛІК деп ауыстыру проблема екен. Туу туралы куліктен бастап згерту керек жне есімімні азашасы Изгилик деп жазылмайтынын длелдеу керек. Нагиев деген фамилиямды Наги деп згертіп бере алады екен. Ал Наи деп жазу шін длелдеуім керек. Ммкін аты-жнімді азаша жазсам анытама беретін шыар, баса жаттарды ауыстыру ажет болмауы ммкін. иынды пенсияа жат зірлегенде болуы ммкін. Осы мселе бойынша жазылан маалаларды біразын оыдым. Тіпті ЦОН-а барып крсеткен кезде де олар мселені шеше алмайды. Оларды олында здеріні задары бар, сол бойынша жасайды. Бастыына айтуы керек жне рсып длелдеуі керек. †сілі, осындай мааланы наты лайфхак ретінде жазса те тамаша болар еді. Мысалдарымен крсетіп жне наты кімге не айту керек, кімге хабарласу керек дегендей...

Qazybek QUTTYMURATULY: – Негізі, тлжат беретін АХАЖ блімдерінде аза есімдеріні алай дрыс жазылуын крсететін арнайы кітаптары бар. ате аты-жнін тзегісі келген адамдарды соан сйкестендіріп, кп бігер ылмай жндеп берсе, жасы болар еді.

Darhan MUHAN: – Малімдер маала келеді, «Абдикдирова» деп ол ойып, †бдіадырова деп згертсе ой, тулайды-ай келіп.

«ҮЗІЛІССІЗ ҮДЕРІС»

3

ЕЛДІ ЕЛЕҢ ЕТКІЗГЕН

АЛЛО, «АСТАНА АҚШАМЫ»!

Нзира БАЙЫРБЕК, № 25 (3840) 05/03/2019

Ибраһим ЕРБОЛҰЛЫ, қала тұрғыны:

– Биыл Астанадағы бірнеше көшеге біржақты қозғалыс енгізілетіні туралы ақпарат тарап еді. Бір бағыттағы қозғалыс қай көшелерге енгізіледі? Бұл сауалға Жол қозғалысы және көлік инфрақұрылымы қауіпсіздігі бөлімінің басшысы Руслан Әбдуалиевтің жауабын ұсынамыз: – Қазіргі уақытта жаңа көшелердің құрылысын ескере отырып, біржақты қозғалыс тұжырымдамасын әзірлеу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бірінші кезеңге сәйкес, биыл Қонаев, Достық, Түркістан, Ақмешіт көшелерінде жалпы ұзындығы 11,2 км болатын Bus Lane қоғамдық көлік жолағымен қоса біржақты қозғалысты енгізу жоспарланған. Бұл өткізу қабілетін 20 пайызға арттыруға, жол-көлік оқиғасының деңгейін 15 пайыз төмендетуге, іргелес жатқан көшелерге жүктемені азайтуға, қоғамдық көлікке басымдық беру-

Izgilik NAGIYEV:

ге мүмкіндік береді, сондай-ақ бұл сол жақ жағалаудағы жалпы көлік жағдайына оң әсер етеді. Көлік ағынын қалыпқа келтіру үшін осыған дейін жалпы ұзындығы 14,5 шақырымды құрайтын (Кенесары, Абай, Желтоқсан, Әуезов, Янушкевич, Мәмбетов көшелері) алты учаскеде біржақты қозғалыс енгізілген. Ал былтыр Желтоқсан және Бұқарбай батыр көшелерінде біржақты қозғалыс қолданысқа енгізілді. Біржақты қозғалысты енгізу өзінің тиімділігін дәлелдеді деп айтуға болады. Мысалы, көлік ағынының орташа жылдамдығы 33 пайызға, өткізу қабілеті 25 пайызға артса, қиылыстардағы кідіріс уақыты 30 пайызға төмендеді.

АСТАНА ӘЛЕМ ЧЕМПИОНДАРЫН АНЫҚТАЙДЫ Астанада шахматтан әлем чемпионаты өтуде. Байрақты бәсекеде жер жаһанға аты мәшһүр шахматшыларымен дараланған 10 ерлер және 10 қыздар командалары бақтарын сынап жатыр.

12

157 АДАМ ҚАЗА ТАПТЫ Эфиопияда 10 наурыз таңертең Аддис-Абебадан Кения астанасы Найробиге ұшқан «Боинг-737» ұшағы құлады. Соңғы ақпарат бойынша ұшақ бортындағы 157 адам түгел қаза тапқан. Бұл туралы Эфиопия мемлекеттік телеарнасы хабарлады. Бортта 35 елдің 149 жолаушысы және сегіз экипаж мүшесі бар. Қаза болғандардың арасында БҰҰ-ның 19 қызметкері болғаны хабарланды. Апат себебі әзірге белгісіз. Әуе компаниясының хабарлауынша, ұшақ әуеге көтерілген аз уақыттан соң ұшқыш әлдебір қиындық туға-

НАУРЫЗ

нын айтып, АддисАбебаға қайтуға рұқсат сұраған. Қайғылы жағдайға байланысты Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасының Президенті Сахле-Ворк Зеудеге көңіл айту жеделхатын жолдады.

КҮНТІЗБЕ

1993 жылы тәуелсіз Қазақстан тарихында бірінші халықаралық әуе сапары орындалды. Бұл АлматыШарджа (БАӘ) бағытындағы рейс болатын. 1999 жылы Мысырдың Каир қаласында Абай атына көше берілді.

ӘЛЕМДЕГІ ЕҢ ҚАРТ АДАМ

2015 жылы Астанада көз ауруларын емдейтін Ұлттық зерттеу институтының жаңа ғимараты пайдалануға берілді.

Бес кезеңнің қорытындысы бойынша Қазақ елінің намысын қорғап жатқан ерлер командасы алғашқы кездесуде Ұлыбритания командасына жол беріп алса, АҚШ пен Әзербайжан командаларымен тең ойын өткізіп, Швеция мен Ресей командаларын ойсырата ұтып, екі жеңісті қоржынға салды. Ал қазақстандық қыздар командасы Ресей мен Қытай командаларынан жеңіліс тауып, үндістандықтармен тең түссе, АҚШ командасымен арадағы

Сейсенбі

«ASTANA

ойында жеңісті еншілеп, ұпай санын арттырды. Айта кету керек, әлемнің кіл мықтылары қатысып жатқан чемпионатта ерлер командасы бойынша әзірге Ресей, ал қыздар командасы бойынша Қытай елдерінің шахматшылары көш бастап тұр. Алтыншы кезеңде қазақстандық қыздар венгриялықтармен, ал ерлер үндістандықтармен кездеседі. Әлем чемпионаты 14 наурызда мәресіне жетеді.

Жапония тұрғыны Канэ Танака әлемдегі ең қарт адам деп танылды. 1903 жылы 2 қаңтарда туған ол қазір 116 жастан 2 ай асқан. Канэ Танака Фукока қаласындағы қарттар үйінде тұрады. 103 жасында ота жасатып, қатерлі ісігін алдырған, одан басқа еш жері ауырмаған. Оның күйеуі мен ұлы Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тап қан. Жапон әйел

1881 жылы Түрік республикасының негізін қалаушы және тұңғыш президенті Мұстафа Кемал Ататүрік дүниеге келді. 1913 жылы Австралияның астанасы Канберра қаласы болды.

өмір бойы күріштен жасалған шелпектер сататын дүкенде жұмыс істеген. Бұған дейінгі ең қарт адам да осы Жапония тұрғыны болған. Тиё Мияко есімді адам 117 жасында қайтыс болған еді.

1979 жылы «Марс-6» стансасы Марсқа қонып, алғаш рет Жерге осы планетаның атмосферасы мен топырағы туралы деректер берді.

ҮЗІЛІСС

Глшат САПАРЫЗЫ: – Ол кезде тек тртіпті баланы матайтын, азір мірге з кзарасы бар бала трендте!

Fariza ABDIKERIMOVA: – Кейіпкеріізді бір кніне кіріп кеттім ой. Əсерлі, арасында зекті мəселе де бар.

AQSHAMY»

www.astana-aksh

amy.kz

№27-28 (3843) 12/03/2019 Сейсенбі

ІЗ ҮДЕР

Айман Дөш сергек тұрд кенқызы бүгін де таңғ майын деп, ы, көңілі де ы 5.45 әлде асын әзірл аяғының ұшы неге қуанышт-те оянды. Көкт Содан соң еген соң, жұм мен жүріп жуы ы секілді. Өзге емнің әсері ме, ысқа лерді ояты сүйіп, еркекүндегідей пысы баратын киімну бөлмесін бетк п алін киіп, летіп оятт лдап ұйық шашын е алды. Таңғы ы. тап жатқ ретке ан неме Нәзира ресін маңдкелтірді. БАЙЫРБЕК айынан рына қонған Күндег қыран

Сағат кешкі *** 19-дан 20 кенде немер минут өткелді. Олар есі сабақтан жеті сабақ шығып осындай уақытта шығад өткен екеуі киініп, ы. Немер де есі сағат сегізге мектептен шыққа таяп қалған нша тайып құлам . Көк мұзға асын қолынан мықтап деп, баланың аялдаманы ұстаға бетке алды. н мұғалім *** Қырық бір жыл жолын Шығы бұрын еңбек с Қазақс Марқакөл тан облысы ауданы тен бастағ нда мұғалі сонда 9 ан Айжан Дөшке мдікболған. жыл мектеп дирекнқызы Одан торы ныйға көшіп соң дәм айтып барды. Сол Руджылдай жерде он Астанағақызмет етті. 2011 көшіп келді. жылы №66 мектеп Сөйтіп лып орнала -лицейге мұғалі осы сқан. м боБіздің кейіпк еріміздің мұғалімнің пікірінше, рөлі жоғар ұрпақ тәрби есіндегі ы. Тіпті мықты балалардың азамат суында оларды болып қалып ң 70-80 пайыз табар. Сол жауапкершілі үлесі сезінг еннен кті бе, қанда жанымен дықтан, таршылықта й қиынөзінің ұстазд н өтсе де, на ешқаш ық жолды таңдағ не қоңыр ан өкінбепті. Оның аныу-шуы... аудың үні, балала бәрі– жалпы рдың деген сүйісп мектеп өмірін еншілігі еді. себеп болғане Айжан Дөшке *** нқызы өткен «Жилстройсб сиеге пәтер ербанк» арқылжылы сатып алды. ы несының жарты Үй бағаде бөлек сомасы жинағ н тірнек ан. Содан ры Қожанекен. Бұрынғы теп несие берді. кейін оқушылажағымсызы «тәртіпсіз» деп Қазір ай 8 пайызбен 170 мың сайын 160сынап кейіпкер теңге көлемі болса, қазірг алса, соның деп қараға , нде і балала 96000 теңгес жалақы йындағы н ке құйып құнды қасиетр оның бобіледі екен. төлемейді.отырады. Есесіне ін банктерді пәтерге Айғаным, Бек, Алуа, Мұхамкөре Кейде, өзінше тағы басқа жаның еркінд да, жастар отырып ойланғ оқушы мед, ақылды екенінікке ұмтыл лар Қоан«Жарайды, ға жаны ашиты ған, өжет, ны рас. айтып дәлелд ойын ашық өтілім бар, менің қырық жыл сөзін естігеайтатын шәкірт еді. Өз аламын. соған орай 170 еңбек мыңдай нде мұғал терінің тебіреніп Оларды Ал жастарға қиын ім іштей сала берді. «тәжірибең ғой. мысқа алмай жоқ» Сабақ күндег *** жалақыны ды. Алса да, деп жұең төмен ідей 1.30-да теріне, не белгілейді. Олар аяқталқиналады.тамағына жеткіз не пәе Оның сырты алмай нда жас

ІС

кабинеттері ідей үйінен дай болып қан. Аялда 6.40-та шықөз дық қызме нде отыруға, маға қалыптасып жүреді. ұстазжөнімен тіне кірісуге асығып Қалай дадейін он минут жыл қызме алған. Бірақ бусқа үлгеру бара 6.50-д , өз Бұл мекте жатыр. бір ізбен, т етсе де, ұстазғақырық келесі автобуге тиіс. Одан егі автобір әдісна йынша жабдыпте сабақ әр үнемі жат. Ол әрдайы Рас, қоғамд с сағат 7.00-декешіксе, мамен жүру пән боқталға де өтеді. м ізденіс рады. Үзіліс валы қолайлық көліктердің келеді. Яғни бастау н кабинеттержасап отыбелгілі бір бас қосқан кезінде, әріптес мінетін 21 ы. Оның үстіне,интеркабин ыш сыныптар да немесе терімен нымен, тарға қатыс ыңғайлы. нөмірлі автобу күнде жоғары еттерде оқыға семина ры өтетін сынып оқушы с та таза, озық әдістер қанда өзгеле р, коучтобусқа Бірақ сағат 7.00-де сабағына ланеттен кабин қалса, кісі бесін байыт ін үйреніп, өз рдің ең қарай кабибіледі. Ондайд көп болатыгі аветке Ал мұғалі бұрынғы уға тырысады. тәжіриа немере нын да таптал мдер өз көшіп жүреді. оқушылары Әрине дары» толық ып қалмау сі аяқ астын«құрал оқушылары лақтап, алаңда мен қазірг , ы үшін қорғақамтылған -сайманте отыры ұқсамайды. еткен п отырад кешікпей, кабин п, қырық Ұстаздықі етоқушылардыкеліп-кетіп дәл уақыты ы. Автобус болып алдынжылда толқын мересі екеуі нда келді. -толқын рып салып қарсы алып,жатқан әрқайсысы а келген балала Неғасып, жол ыңғайлы орынғ шығакіріп, сырт отыра ды. Кабин рдың бойы әңгіме а жайсезінбеуі өзінше ерекш Айман Тоқпат киімін етке лесіп тарап, бойын шешіп, шашы осыдан мүмкін емес. е екенін аева автобу барды. кенді сыйла он жыл кейіпкеріміз түзеген соң н лар басқаш бұрынғыМысалы, жастарды п, орын беріп ста үлоқушы а болаты бақ кестесі өзіне белгіле біздің жатқан көргенде бөлек. қалады. н. Ал қазіргі нген сан қарады іші жылы тақырыптар Бірақ көбіне . Кейбір күрдел лер Айман болса, өзі бойынша се бір орынп ақтарып, і ша, бала, Дөшкенқызының әдістем жайғастыруотырм ай, немер оқушы, жастар 8-ге таяғанойын жинақтады. есін ойынға тырыс дерге мотива есін Ондайда да суатқа Сағат да үлкенатыны рас. жылқыларға қарай ағылға үнемі үлкенд тор бола алады. мен тұрып«Әже, сіз отыры ұқсап қойған ңызшы Олар ердің ізденіп тұрайын» өз бабын Ол өзі істейті балалар білім нәріне басн дейді Фатим , , дамып, келе бастад бірінен н мектеп Мысалы, да болуын талап оқиды. Кішкен соң бірі ы. те 4-сыны а. етеді. Өйткені қазіргі балала тай баланы пта дағы үлкен р білімд олардың *** Сағат нетін мүмкі і. ізденетін, қуанып, жүректі көргенң бойынжылдан 8.00. Қоңырау үні оны: «Сен үйреде іштей мұғалімдер ндіктері көп. сың. Бойың бері ұстазд – қырық әлі кішкен Көбіне келе білмей ық қызме де біледі. жатқан арасы нда кішкентай, көп тайт етіп Айман Дөшке Мұғалім тін нәрселерді зының кісінің қысыл ып, жерді көріп, көрмег қалуың тапта айналыпөмірін ің бір бөлшенқыжүргендері шет елдерг ен ел мен сен отыр,мүмкін. Сондықтан лып кеткен әуезі. гіне е шығып әлдене қаншам ал шектеу жоқ. ге Кейде тіпті а. Қазір ешкімг тұрып тұрасыкейін сен өскендқазір сы тырысмазасызданып, е ң, мен отыра е сен Ұстаз көндіреді. «шеке-баестігенненып» келсе, қоңыр м» деп Осындайбәрінен биік болуға ды. Бұл ау үнін уақыт та жадырап кейін «басы жазыл кін өсіп, талапшыл, талғам тиіс. тепте қосым *** күні бойы сала «Бәйте ып», паз, ер№66 мекте береді. мекалдында дамып жатқан балала үй тапсыр ша сабағына соң жылырек» аялдамасынан болған соң ұстаздық п-лицейде орнына автобустан рдың түскен үлкен жауапк асын ішкенмаларын орынд барып, етіп, ны бет қариты Құрманғазын қоңырау керек, қосымтеатрға, киноғ таңғы салқынатылады. ап, түскі ершілік, сабақ өту де екені рас. ың кен. Мұғал немересі сабағы а бару немересінің н далаға шыққа ша курста ауыр өзін-өзі дамыту «баланың Психологтар күйі ойна кетрға барып жауап береОлардың сұрақт міндет салған соң ім балаларды йынорағышы телпегін түзеп, нда жанын музык дың өзі қажет қой» де іштей , шығарып тәрбиелеуге осылай ойлайд қалмау үшін алмай, төмен арына н қымтап деп кеймолардың сыныпта қалып, Содан соң а арқылы кей салада дәптерлерін орап берді. шіктеп пе?! Мысал болады» дейді оқушыы. рып, қажет де ғаламторды тапсырмала мектепке оны қолынан жетект сынан тыс ғы қызметкерлерӨйткені тексер балалар ы, ауыр рок тыңдайемес дейін бес-ал тіпті әлеуме ақпараттарды ақтатына жаздырын kundelik.kzді. Үй еп, жүріп барды. мен класси налысса қосымша кәсіпп жұмыты минут соның ішінде ка музык тын . Сынып сайда, дәл мұғалі отыру қажет.ттік желілерді игеріп, ретіндегі ен айСағат 7.25-те алмайтыны жетек де қарап күй тыңда асын, балала қосым м олай істей Біздің сабақ атқары рдың ша жұмыс шісі Мектеп анық. кейіпкеріміз мектепке кезінд п бөлек, ерекш мінез-құлқы п өскен тарын де уысын дыбысе смартфоныны бақтарынболған соң ертеңг болар ма деген осындай кірген. өзінше *** Немересін музыканың е болады. Ендеш еді, сыртқы қастерлі пысық тап, ң даі санымен, түстенсыз режим ды. Әр сабақ нен мұнтаз жетектеп есіктен кенше сағат е бұл дайындалге қойғаталғамын да олардың үйге жеткейін қызық немес ғаламт әсем ғимардай таза, жарқыкіргентоғызға қалыптастыр санасын, кең уақытт е Киімін ауысты ордан, газет-жты өтуі үшін тәрбиелеуге таяп аттың бөлек раған, минуттайкешкі астан кейін а қосымша жанына рып, қолынқалған. урналдардан оң ықпал уға, жанын соң, дереу 20-25 желілерденғаламтордан, әлеуме ететіні сөзсіз. йындады. мәліметтер алып, кешкі асын жуған да Гүлжа жайлы тиді. Бүгінаурасы кірісті. Одан *** жаңалықтард н апай екен. Дәрісті баланы Қыркүйек ттік вахтаәзірле шығуды дасына хал сұрасқ уге бағын тексер соң немер жеткізудің әдетке айналд ы шолып Сәлемдесіп, жылы бастал айында – жаңа ң санааннан өзінің есінің сакүнмен байлан жолы адамдарыны ырған. арқылы елде ді. Әлеуметтік ғанда адапта оқу өткенше ыстыр оны бүгінгі *** бұрыннан Сабақ дай сезінд ң арасына ең жақын не болып желі циядан хабардар сезінетінііштей аздап жайсы оралға білетін. ып өту екенін і. Дәлізд ларынанүсті. Бүгін 5-сыны болу үшін жатқанынан мұғалімдер. е де – өзінденшолып шықты п оқушыБердібек кенқызы болмаса, Айман здық фейсбукті Әрқайсысы «Менің атым Соқпақбаевты й балаларға . бір Дөшшаршаған өз тұғы– Қожа» сабақ туралы шығармасың сұраған. мен әдебие емес. Өзінің өткеннен үйге тапсыр Өткен сабақт қазақ Арайлап ті пәнін оқытуға тілі атқан ше әсерлі ылған еді. Сабақ а әбден болды. Расын ерекКөктемнің мен сенің күнің әр таңда күн балалардың бізге: талғамы да, қазіргі ті мұғал алғашқы күнін мін әрі куәгеріңмі «Әй, адам, да, ой-өрі імі, қыры де №66 сі н» дейді

P.S:

таеваның

мектеп-ли қ жылд екен. ық тәжі бір күнін рибесі бар цейінің біліке осыла й біз де куә Айман Тоқпа болдық. -

КЕЗЕКСӨЗ

АТЫ-ЖӨНІМІЗ ДҰРЫС ЖАЗЫЛСА... Еліміз егемендігін алып, өз алдына жеке мемлекет болғалы отыз жылға жуықтады. Алайда бүгінге дейін шешімін таппай келе жатқан түйткілді мәселелер жетерлік. Мәселен, адамның аты-жөнінің жазылу тәртібі ақсап тұрған жайдың бірі болып тұр. Соның салдарынан түсінбеушіліктер жиі туындап жатады.

Аян ӘБДУӘЛИ Шыны керек, әлеуметтік желілерді, БАҚ беттерін ашып отырғанда аты-жөнін оқып, «ұлы», «қызы» немесе «ов», «ова», «ев», «ева», «ин», «ина» секілді қосымшасы болмаса, есімі мен тегін жиі шатастырып жатамыз. Бұл мәселе біздегі қазақы нұсқадағы бірізділіктің орнықпауынан туындағаны айтпаса да белгілі. Осы орайда өткен ғасырдағы қазақтың бетке ұстар азаматтары Ахмет Байтұрсынұлы, Әлихан Бөкейханұлы, Міржақып Дулатұлы, көзі тірісінде аты-жөнін қазақша жазуды талап етіп кеткен Бауыр-

жан Момышұлы салып кеткен жолды ұстанып, әкесінің атымен жазу, болмаса кейінгі жылдары қолданылып жүрген «тегі» деген сөзді қосып жазу міндеттелсе, бұл проблеманы шешудің тиімді жолы болар ма еді? Айтпақшы, соңғы жылдары тегінің орнына руының атын жазып алатын жұрт кездесіп жатады. Олардың бір бөлігі өнер жұлдыздары арасында да бар. Мәселен, Нұрлан Албан, Аша Матай, Ақылбек Жеменей, Сара Найман, т.т. Руыңды, шыққан жеріңді, түп тарихыңды білген жақсы ғой. Алайда ат төбеліндей қазақтың алауыздығы о баста дәл осы руға, жүзге бөлінуден басталмап па еді?.. Қазіргі күні құжаттарда аты-жөні

қате жазылып, онысын амалсыз қолданып жүрген жандар аз емес. Алайда аты-жөнін қағаздағы қате нұсқасымен жаздыруды талап ететіндер де бар. Мысалы, Тілеш, Тілепберген, Тілектес секілді мән-мағынасы зор есімдердегі «і» әрпін алып тастап, Тлеш, Тлепберген, Тлектес деп қолданатындар бар. Бастапқыда туғанынан солай жазылып, құжатын ауыстыру қиындық тудырып жүрген болар деген ойда қаласың. Алайда қате есімін қаз-қалпында жаздыртуды міндеттейтінін естігенде кәдімгідей намыстанып қаламыз. Қалай десек те, аты-жөніміз төл атауымен айтылып, жазылғанына не жетсін?! Сіз осы орайда ойланып көрдіңіз бе?

«ТОЙДЫ ДА ТОЙЛАЙЫҚ, ҰЯТТЫ ДА ОЙЛАЙЫҚ»

БАЛШЫҚ ЖЕП ЖАН САҚТАП ЖҮР Әлемдегі ең кедей елдің бірі Гаитиде минералға бай балшық күнделікті тамақтың бір түріне айналған. Жергілікті тұрғындар саз балшыққа тұз бен май араластырып, қытырлақ тағам жасайды. Тіпті оны дайындайтын арнайы орындар да бар екен. Балшықты тамақ ретінде пайдаланатындар, негізінен, тұрмысы төмен отбасылар. Халықтың көбінің күріш сатып алуға мүмкіндігі жоқ. Сондықтан осы балшықтан жасалған тағамды жейді. Себебі бұл елде бір келі күріш АҚШ долларымен санағанда 60 цент тұрады. БҰҰ мәліметіне қараған-

да, Гаити халқының тең жартысы, яғни 5 миллионға жуық адам аш құрсақ жүр. Оның үстіне, соңғы үш жылда мемлекетте инфляция шарықтап, азық-түлік бағасы қымбаттап кеткен.

Хали УАНЫШ, № 40 (3855) 09/04/ 2019

Қалиакбар ҮСЕМХАНҰЛЫ

8

Halima TAZHIKUL: – Мені кеесім: ештее згертпесін, мен 2011 жылы аты-жнімді азашаладым, азашалааным туралы анытама ааз алдым. Басында еш иынды болмады, соы 2-3 жылда лтшылдыым зіме кедергі келтірді, орысша жазылан кйі аланым тыныш еді дедім сосын. Патриоттыыа ткіргені бар бюрократияны. Боса сандаласы.

Mulik HUMAR:

ҚОҒАМ

№40 (3855) 09/04/2019 Сейсенбі

«ASTANA АQSHAMY» www.astana-akshamy.kz

Өткен айда бір тележүргізуші ай сайын 3-4 миллион теңге табатынын, бір әнші тойға 2 миллион теңгеден төмен бағаға бармайтынын, тағы бір тележүргізуші жыл сайын 200 мың доллар көлемінде табысқа жетіп жүргенін жариялапты. Жалпы, біздің өнер, шоу «жұлдыздарымыздың» арасында мұндай мінез біраздан бар. Олардың қай-қайсысы да өзін «көп табатын», «қымбат» жұлдыз етіп көрсеткісі келеді. Олар мысығының өзін «жолбарыс» деп таныстыруға бейіл. Нәзира БАЙЫРБЕК Бір қырынан қарағанда, бұл, бәлкім, мотивация шығар. Дәл өзіңдей адамның ай сайын пәлен миллион тауып жүргенін естігенде «е, мен де ұмтылсам, соған жетеді екем ғой, адамның мүмкіндігі шексіз екен ғой» деген секілді ойға қаласың. Айналаңда табысы жоғары, жетістіктерге жетіп жүрген азаматтар барына қуанасың. Бірақ бұл «жұлдыздардың» табысы статистика деректерінде көрсетілмеген соң, қайтесің. «Sputnik Қазақстан» сайты жариялағандай, 2018 жылдың төртінші тоқсанындағы статистика бойынша, елімізде ең жоғары жалақы – 13 миллион 192,4 мың теңге, ал ең төменгісі 15 600 теңге деп тіркеліпті. Талайлар түсінде де көрмейтін 13 192 400 теңгені кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу, қаржы және сақтандыру қызметі, жалпы осындай өңдеу өнеркәсібі салаларындағы бас директор болып қызмет атқаратындар табады екен. Ал 15 600 теңгені білім беру және мемлекеттік басқару салаларындағы үй-жай-

Р» «ЖЛДЫЗДА ЖАЛТАРАДЫ? НЕГЕ САЛЫТАН

ларды жинап-тазалаушылар алады. Бұл үй тазалаушы өңдеу өнеркәсібінің бас директорының бір айлығына пара-пар қаражатты 845 ай (!) жұмыс істеп жүріп қана таба алады. Осыған қарап қоғамда Абай айтқан ақыл бірлігіне жете алмауымыздың бір себебін, әлеуметтік топтар аражігі ашылып, психология, тұрмыс, сана деңгейінде көзге көрінбейтін кереғарлық, қақтығыстар қалай пайда болып жатқанын түйсінуге болатын сияқты. Хош. Статистика көрсетіп отырған деректер – ашық, заңдастырылған құжаттар. Бұл – 13 миллион жалақы алатын тұлға ай сайын бюджетке, халық қазынасына 1 миллион 300 мың теңге көлемінде салық төлеп отыр деген сөз.

Ал заңдастырылмаған табыс иелері ше? Жаңағы жыл сайын «200 мың доллар көлемінде табыс табамын» деп «мақтанған» тележүргізуші жыл сайын бюджетке 20 мың доллар көлемінде салық құйып жүр ме? Ай сайын 3-4 миллион теңге табатын шоу жүргізушісі айына 300-400 мың теңге, ал 2 миллион теңгеден кем бағаға тойға бармайтын әнші әр тойынан 200 мың теңге салық төлей ме?.. Осыдан біраз бұрын «біз елдің батасымен өсіп отырмыз» деп әдемі сөйлейтін біраз әншілер әр табысынан салық төлеуге келіскісі келмейтінін айтқан. (Ылғи айтып жүр ғой.) «Бізді халық өздері шақырады, біз ешкімнен жұмыс сұрап жатқан жоқпыз, өз күнімізді өзіміз көріп, өз жолымызды өзіміз та-

уып жүрміз» деген секілді уәж айтып, біразы «бұлданған» еді. Құдай біреуден алып, біреуге беріп жатқаны олардың қаперіне де кірмеді. Әйтпесе, сонша табыс табатын, сонша жетістікке жетіп жүрген азаматтары көп ел болсақ, экономикамыз неге дамымай отыр? Неге Қазақстан әлі күнге көрші елдерге кіріптар? Неге өз елімізде тым болмаса инежіп шығарылмайды? Иә, бізде кәсіпкерлікпен айналысатындардың, яғни бизнесмендердің 60-70 пайызы «қызмет ұсынумен» күн көреді. Бай-дәулеттілер қанша көп болса да, олардың ел экономикасына оншалық пайдасы тимейтіні сондықтан. Пайда келтірмей-ақ қойсын, бірақ ел қатарлы салық төлеп, табысын «ізгілендірсе» игі емес пе? Айтпақшы, өнер жұлдыздары, атақты адамдардың көбі «біз

халыққа жұмыс істеп жатырмыз» деп жиі айтады. Шынында олар халыққа емес, тек қалталы, дәулетті адамдарға қызмет етіп отырғанын мойындамайды. Мысалы, жаңағы бір тойға 2 миллионға шығатын «халықтың әншісі» ақшасы жоқ (немесе ақшасы аз) адамдар шақырса, барып, тегін қызмет көрсетпейтіні анық. Сонда олардың халық деп отырғаны кімдер? Тек қалталы адамдар ма?.. Айтпақшы, осы жұлдыздар арасындағы табысын асырып айтудың бәсекесі алдағы уақытта сап тыйылатын шығар деген үміт бар. Неге десеңіз, 2021 жылдан бастап Қазақстан азаматтары табыс пен мүлік декларациясын тапсыратын болып бекітілген. Енді бүгінге дейін салық жүйесінің қармағына ілікпеген табыскерлер, түрлі сала өкілдері кірісінің бәрін заңдастыруға мәжбүр болады. Содан соң таксист те, тігінші де, тойхана иесі де, әнші, асаба да, жалға пәтер беруші де әр түскен табысының 10 пайызын міндетті түрде бюджетке салық есебінде құяды. Яғни, олар да өзге еңбеккерлермен тең болады. Сонда ғана олардың «халыққа жұмыс істеп отырмыз» деуге моральдық қақысы болатын шығар, кім білсін?

– азір саны кп, сапасы жо арзанол асабалар аудан, ауылдарда айасып жр. Ойлайтындары – аша. Сзіне, дстрге мн беретін асаба аз. Кейбір асабалар сзді иыстырып сйлеймін деп теріс-аыс сйлейді, кейбіріні сзін тыдааннан яласы. Брін айт та бірін айт, асаба сауатты болуы, дстрге жетік болу керек.

Ең бастысы, жаңағы «мен ай сайын пәлен миллион табамын» дейтін «жұлдыздардың» бюджетке қанша қаражат құйып отырғанын бұдан былай ел білетін болды. Бұл қарапайым халықтың «өнер жұлдыздарына» деген құрметін арттырмаса, кемітпейтіні анық Ал енді мұндай табысты ерте бастан анықтап, ел қазынасын толтырамын десе салықшылардың қолын ешкім байлап отырған жоқ. Әлде олар тойға бармай ма екен?!.

ТОЙДЫ ДА ТОЙЛАЙЫ, ЯТТЫ ДА ОЙЛАЙЫ Той – халықтың қазынасы болса, асаба сол тойдың сәнін келтіретін тұлға. Сондықтан олардың білімі терең, ұйымдастыру қабілеті жоғары, қазақтың әдет-ғұрпын жақсы білетін, сөзге шешен, әнші, мәдениетті, «сегіз қырлы бір сырлы» болуға тиіс. Тойға келген кәрі-жасты, шен-шекпенділерді өзіне бағындырып, баурап алатын қасиеті болуы керек-ақ. Дегенмен бүгінгі күннің асабалары осы талаптарға сай келмей, кейде көпшілік көңілінен шыға алмай жататыны қынжылтады. Кейбір асабалар қисыны келмейтін сөз тіркестерінен құрастырып, тақпақтап, тойшыл қауымға ұнаған-ұнамағанына қарамастан «дуу-қол шапалақтаңдар», «көңілді отырыңдар» деп қауымның шапалағын сұрап тұратындары бар. Ішінара асабалардың тойға кешігіп келетіні, музыка аспаптарынан ақау шығып, істемей қалып, тойға жиналған қауымның уақытын алатын, той иелерін абыржытатын тұстары да кездесіп қалады. Асабалыққа алатын ақшаны місе тұтпай, «беташар» айтқан кезде жас келіннің қайын жұртына берген алғашқы сәлеміне ақы сұрап, елден ақша жинап алатыны да халықтың сынына ұшырап жүр. Айтқан әзіл-сықақ әңгімелері жұрттың күлкісін емес, ызасын келтіретіні де болады. Осы арада сөзім дәлелді болуы үшін тойларға қатысып, көзіммен көріп, құлағыммен естіген кейбір оқиғалардан мысал келтірейін.

Беттегі суреттер ғаламтордан алынды.

Аян БЕКЖАНЛЫ, № 27-28 (3843) 12/03/2019

ЕЛОРДА ТЫНЫСЫ «ASTANA АQSHAMY» www.astana-akshamy.kz

Беттегі суреттер ғаламтордан алынды.

«АТЫ-ЖӨНІМІЗ ДҰРЫС ЖАЗЫЛСА...»

БІЛІМ 05/03/2019

М-Т есімді азаматтың тойында асаба құдаларды ортаға шығарып, киіп тұрған шалбарларының бір балағынан кіргізген алманы екінші балағынан бәсекелестікпен шығартса, енді бір тойда тілек айтқалы шыққан ақсақалдан «Сіздің тұңғыш махаббаты-

ңыз кім? Атын айтыңыз?» деп сұрақ қойды. Қызық үшін төрт жігітті ортаға шығарып, киімді жылдам шешіп киюдің жарысын ұйымдастырғанда жігіттер іш киімге дейін шешініп жалаңаш қалған тойды да көзіміз көрді. А-И есімді азаматтың тойында

беташардан түскен ақшаны үйленіп жатқан қос студентке бергенде асаба «енді тойды көмекшім жүргізеді» деп тойдан кетіп қалғанына да куә болдық. Тағы бір тойда той иесінің бұрынғы құдасы тілек айтқалы шыққанда «жаңа құда жандарал, ескі құда пропал деген сөз бар, ал пропал құда тілек айтыңыз» деді. Әсілі «жаңа құда жандарал, көне құда зейнеткерлікке шыққан генерал» десе құлаққа жағымды естілер еді ғой. М-К есімді азаматтың тойында асабалар құдаларға төс қағысу рәсімін жасатқанда екі жақтың құдаларын әжептәуір кейін шегертіп, жүгіртіп келтіріп төс қағыстырғаны өте сөлекет болды. Құдаларды жүгіртпей ақ, дәстүрімізге сай тұрған орнында төс қағыстырса да болар еді ғой. Соңғы кезде көптеген тойларда, асабалар жас жұбайларға баға берейік «күйеу жігітті қолдағандарың оң қолдарыңды, жас келінді қолдағандарың сол қолдарыңды көтеріңдер» деп тойшылардың қолын көтертіп шуылдатады. Оны қойып «мен бір нәрсенің басты әрпін айтамын, сол нәрсені немесе тамақты залдың ішінен жылдам тауып әкеліңдер» деп бәсеке ұйымдастырғандықтан, ойынға қатысушылар зал ішін

Асаан БДІ АНИ:

аралай жүгіріп, тойға жиналған қауымның ес-ақылын шығарып, мезі қылды. Мақала той тақырыбында болғандықтан, той кезіндегі кейбір олқылықтарды да айта кетейін. Тойға тартқан торттың үлкендігімен мақтану, жегісі келмесе де, ата-енесіне жас келін торт асату – қазақта болмаған дәстүр. Жас жұбайларды көк түтіннің ішінде және жарықты өшіріп тастап тас қараңғыда билету де – қазақ дәстүрінде жат ырым. Фотосуретшілер дастарқанда отырған бірімен-бірі бейтаныс кісілерді мәжбүрлеп, суретке түсіріп, ақша алатыны да дұрыс емес деп ойлаймын. Той дастарқанындағы тағамдардың молдығы, оның сыртында мейрамханалар мен мейманханалардың қожайындарының мәжбүрлеп берген тағамдарының көптігінен желінбей ысырап болып қалатыны да жасырын емес. Әсілі той иелері ысырапшылдыққа жол бермей, ақшасын атақ-абырой үшін шашпай, көрпесіне қарай көсіле жұмсаса жөн еді. Қазір тойды арақ-шарапсыз өткізу үрдіске айналып келеді. Бұл игі бастаманы жұрт жұмыла дәстүрге айналдырса, нұр үстіне нұр болар еді. Хали ҚУАНЫШ

– Бл маала керемет жазылан. Асабаларымызды кбі ата дстр, ана трбиесін емес, ашаны кбірек ойлайды. †сілі, асабаны сзіні нарына арап тадаан дрыс.

ASTАNA AQSHAMY

БАСПАСӨЗ-2019

ГАЗЕТІНЕ 2019 ЖЫЛҒА ЖАЗЫЛУ ЖҮРІП ЖАТЫР! АНЫҚТАМА ТЕЛЕФОНДАРЫ

Èíäåêñ

Жазылу бағасы қала аудан/ауыл

65617

Жеке жазылушылар үшін

1 айға 3 айға 6 айға 12 айға

578,40 1 735,20 3 470,40 6 940,80

630,00 1 890,00 3 780,00 7 560,00

Èíäåêñ

Жазылу бағасы қала аудан/ауыл

15617

Кәсіпорындар мен ұйымдар үшін

1 айға 3 айға 6 айға 12 айға

838,40 2 515,20 5 030,40 10 060,80

890,00 2 670,00 5 340,00 10 680,00

*ГАЗЕТІМІЗДІ «ҚАЗПОШТА» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ БӨЛІМШЕЛЕРІНДЕ, СОНДАЙ-АҚ, «АСТАНА АҚШАМЫ» ГАЗЕТІ РЕДАКЦИЯСЫНА (Достық көшесі 13, “Нұрсая-2" ТК) КЕЛІП ЖАЗДЫРЫП АЛУҒА БОЛАДЫ.

ҚАЗПОШТА: 8 (7172) 58-02-96 (4161) РЕДАКЦИЯ: 8 (7172) 70-33-06, 70-33-05

www.astana-akshamy.kz


ТЕЛЕБАҒДАРЛАМА 9 №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

ДҮЙСЕНБІ

20 МАМЫР

6.00, 05.40 Әнұран. 6.05 Концерт. 6.50 «ЭЛВИН МЕН АЛАҚОРЖЫНДАР». 7.00 «TANSHOLPAN». 9.00 AQPARAT. 10.00 «Дала ойындары», м/х. 10.15 «Пороро және оның достары», м/х. 10.40, 19.00 Т/х «ҚАЙРАН КҮНДЕР». 12.30 «MENIN QAZAQSTANYM». 13.00, 17.00 AQPARAT. 13.10 Т/х «ҚЫЗЫЛ АЛМА”. 14.10 «Жанайқай”, х/ф. 16.00 «SHANYRAQ». 17.15 «Apta». 18.15 «Konil tolqyny». 20.40 «QAREKET». 21.40 Т/х «ГҮЛПЕРI». 23.10 «TUNGI STUDIO». 00.00 «Сәлем, Қазақстан!». 01.45 «Ұлт мақтанышы”, д/ф. 02.15 Т/х «ДОСТАР». 02.40 Т/х «ҚАЛАМПЫР». 03.25 «Tungi studio». 04.05 Т/х «ӘКЕ”. 04.55 Т/х «САҒАН СЕНЕМIН”.

6.00, 02.00 ҚР Әнұраны. 6.00 «Тамаша». 7.00 М/с «Тобот». 7.30, 08.10 «Таңғы хабар». 8.00, 12.00 Жаңалықтар. 9.00, 13.00 Новости. 10.00, 01.00 «ХабарLine». 10.25, 19.30 Т/х «ШАШУ». 10.50 «Журналистiк зерттеу», д/ф. 11.15 National Geographic представляет «Марс». 12.10 «Бiздiң назарда». 12.30 «Мектеп», д/д. 13.10 Т/с «АТЛАНТИДА». 15.00 «Давайте говорить!». 15.50, 21.30 Т/х «ҒАШЫҚ ЖҮРЕК». 16.45 «Тағдыр тартысы», д/д. 17.15 «Бiр туынды тарихы», д/ф. 17.45 «Bilim». 18.15, 00.10 «Ережесiз әңгiме». 19.00 Т/х «ТЕРГЕУШIЛЕР». 20.00, 23.40 Қорытынды жаңалықтар. 20.30 «Online». 21.00 Итоги дня. 22.20 Т/с «НА КРЫЛЬЯХ ЛЮБВИ». 23.10 «Бетпе-бет». 01.30 «Әсем әуен».

6.00 «KazNet». 6.30 «Әзiлстан». 7.00 Аружанмен бой жазу жаттығулары. 7.10, 21.00 «Таңдауым сен», т/х. 8.10 Разминка с Аружан. 8.20 «Избранное за неделю». 9.05, 11.30 М/ф «Маша и медведь». 10.30, 22.00 «Абысындар», т/х. 11.50 Т/с «ИСТРЕБИТЕЛИ.ПОСЛЕДНИЙ БОЙ». 13.00 «Бiздiң уақыт». 14.00 Күндiзгi жаңалықтар. 14.20 «MoneyTime». 14.40 «ТенгеманияNEXT». 15.00 «Мезгiлсiз махаббат», т/х. 16.00 «Келiндер». 17.20 «Ән мен әзiл» концерттiк. 18.00 «Қыз ғұмыры», т/х. 19.00 «№ 309», т/х. 20.00, 03.00 Жаңалықтар. 20.30, 03.30 Новости «20:30». 00.00 «Келiндер». 01.00 «Қара нан», т/х.

6.00 «ТОЙ БАЗАР». 6.40, 04.10 «ТОЙ ЗАКАЗ». 7.10 «ТАМАДА BATTLE». 8.00 «ДОБРОЕ УТРО». 11.00 «ПОЛЕ ЧУДЕС». 12.00 «Қалаулым». 15.00 Т/с «АННА ГЕРМАН». 16.55 «ПУСТЬ ГОВОРЯТ». 18.00 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР». 18.45, 03.10 «Пендемiз ғой». 20.00 «ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ». 20.45 Т/с «БРАТАНЫ». 22.00, 02.25 «П@УТINA». 23.00 «БРАТАНЫ». 00.30 Т/с «ДОМ У ПОСЛЕДНЕГО ФОНАРЯ». 01.35 «МУЖСКОЕ/ЖЕНСКОЕ».

7.00 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.05 «ДАУ-ДАМАЙСЫЗ». 7.30 «ҚАЙСАР ЖЕСIР», т/х. 8.30 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН АСЫЛ ЖАР», т/х. 9.30 «ЮРМАЛА». 10.50 Х/ф «ТЕТЯ МАША». 12.50 Х/ф «НУЖНА НЕВЕСТА С ПРОЖИВАНИЕМ». 14.45 Х/ф «ПИСЬМА НА СТЕКЛЕ». 16.40 «ӨГЕЙ АНА», т/х. 18.00 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА», т/х. 19.30 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 20.00 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ”. 21.00 ВЕЧЕРНИЕ НОВОСТИ. 21.40 «ЛЕСНИК», т/с. 23.40 Х/ф «ВПЕРЕДИ ДЕНЬ». 01.20 «СҮЙIКТI ДЕНИЗ», т/х. 02.40 «ӨГЕЙ АНА». 03.45 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ». 04.30 «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ». 05.10 «КӨРIПКЕЛ». 06.00 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН».

5.40, 06.00 Т/с «ЖIГIТТЕР». 5.58 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 20.00 Информбюро. 8.00 Х/ф «101 ДАЛМАТИНЕЦ». 9.50 М/с «Маша и медведь». 10.30, 23.00 «Әзiлдер жинағы». 15.00 М/с «Алладин». 15.30 Т/с «ВОРОНИНЫ». 18.00 Т/с «ОЛЬГА». 21.00 Т/с «ЖАРЫҒЫМ-АЙ». 23.30 Х/ф «13-Й РАЙОН». 01.00 «Келiндер бәйгесi». 01.40 Ризамын. 03.30 Әзiл студио. 04.30 Алдараспан, Нысана, Шаншар әзiлдерi.

6.00 «Қыздар арасында». 7.00 «Айнаонлайн». 8.00, 20.00 Т/х «ЭЛИФ». 9.00, 00.50 «Смеяться разрешается». 10.30 «Юморина». 12.30 Х/ф «ПУТЬ ВОИНА». 14.30 «Япырай». 15.00 «Өз ойым». 16.40 Х/ф «УНИВЕРСАЛЬНЫЙ СОЛДАТ». 18.50 Т/х «Әкесiнiң баласы». 21.00 Лотерея 777. 21.05 «Тақиялы перiште». 21.40 Т/с «СЛЕДОВАТЕЛЬ ПРОТАСОВ». 23.40 Т/с «СПЕЦОТРЯД «КОБРА 11». 03.45 «Өз ойым». 05.00 «Жеңiп көр».

6.55 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 14.45 М/х «Джеки Чанның оқиғасы». 7.25 «Бүлдiр-күлдiр». 7.50, 15.25 «Байқа, балақай!». 8.15 «Жұлдыздар шеруi». 9.05, 17.15 «Екi езу». 9.30, 01.35 Т/с «САШАТАНЯ». 10.30 «МИР НАИЗНАНКУ». 11.50 Х/ф «KINGSMAN: ЗОЛОТОЕ КОЛЬЦО». 16.20 «Talqylaiyq». 16.45 «Тек күлкi үшiн». 17.45, 22.20 Т/х «БАҚЫТСЫЗДАР БАҒЫ». 19.05 «РЕВЮ». 19.55 Х/ф «ПАРОЛЬ «РЫБА-МЕЧ». 21.50 «COMEDY WOMAN». 00.00 Х/ф «КРЕПИСЬ!». 02.00 «INSTATV.KZ». 02.30 «Тематик-шоу».

СЕЙСЕНБІ

21 МАМЫР

6.00, 05.15 Әнұран. 6.05 Концерт. 6.35 «ЭЛВИН МЕН АЛАҚОРЖЫНДАР», м/х. 7.00 «TANSHOLPAN». 9.00 AQPARAT. 10.00 «Дала ойындары», м/х. 10.15 «Пороро және оның достары», м/х. 10.40, 19.00 Т/х «ҚАЙРАН КҮНДЕР». 11.40 «Qyzyq eken...». 12.35 «JAN JYLYY». 13.00, 17.00 AQPARAT. 13.10 Т/х «ҚЫЗЫЛ АЛМА”. 14.10 «Көңiлашар». 14.30, 21.40 Т/х «ГҮЛПЕРI». 16.00 «SHANYRAQ». 17.15 «QYZYQ EKEN...». 18.05, 04.10 «Konil tolqyny». 20.40 «QAREKET». 22.40 «TUNGI STUDIO». 23.30 «Сәлем, Қазақстан!». 01.05 Т/х «ДОСТАР». 01.30 «Jan jylyy». 01.55 Т/х «ҚАЛАМПЫР». 02.40 Т/х «САҒАН СЕНЕМIН”. 03.30 «Tungi studio».

6.00, 02.00 ҚР Әнұраны. 6.00 «Тамаша». 7.00 М/с «Тобот». 7.30, 08.10 «Таңғы хабар». 8.00, 12.00 Жаңалықтар. 9.00, 13.00 Новости. 10.00, 19.00 Т/х «ТЕРГЕУШIЛЕР». 10.30, 19.30 Т/х «ШАШУ». 11.10, 22.20 Т/с «НА КРЫЛЬЯХ ЛЮБВИ». 12.10 «Бiздiң назарда». 12.30 «Өнегелi ғұмыр», д/ф. 13.10 Т/с «АТЛАНТИДА». 15.00 «Давайте говорить!». 15.45, 21.30 Т/х «ҒАШЫҚ ЖҮРЕК». 16.35 «Мектеп», д/д. 17.10 «Ұлы дала өркениетi». 18.00 «Народный контроль». 18.15, 00.40 «Ережесiз әңгiме». 20.00, 00.10 Қорытынды жаңалықтар. 20.30 «Online». 21.00 Итоги дня. 23.10 «Большая неделя». 01.30 «Әсем әуен».

6.00, 20.00, 03.00 Жаңалықтар. 6.30, 20.30, 03.30 Новости «20:30». 7.00 Аружанмен бой жазу жаттығулары. 7.10, 21.00 «Таңдауым сен», т/х. 8.10 Разминка с Аружан. 8.20 М/ф «Маша и медведь». 9.50, 22.00 «Абысындар», т/х. 11.50 Т/с «ИСТРЕБИТЕЛИ.ПОСЛЕДНИЙ БОЙ».

14.00 Күндiзгi жаңалықтар. 14.20 «MoneyTime». 14.40 «ТенгеманияNEXT». 15.00 «Мезгiлсiз махаббат», т/х. 16.00 «Келiндер». 17.20 «Ән мен әзiл» концерттiк. 18.00 «Қыз ғұмыры», т/х. 19.00 «№ 309», т/х. 00.00 «Келiндер». 01.00 «Қара нан», т/х.

6.00 «ТОЙ БАЗАР». 6.40, 04.10 «ТОЙ ЗАКАЗ». 7.10, 18.00 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР». 8.00 «ДОБРОЕ УТРО». 11.00 Т/С «ДОКТОР АННА». 12.00 «ҚАЛАУЛЫМ». 15.00 Т/С «АННА ГЕРМАН». 16.55 «ПУСТЬ ГОВОРЯТ». 18.45, 03.10 «КЕШ ҚАЛМАЙЫҚ». 20.00 «ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ». 20.45 Т/С «БРАТАНЫ». 22.00, 02.25 «П@УТINA». 23.00 «БРАТАНЫ». 00.30 Т/С «ДОМ У ПОСЛЕДНЕГО ФОНАРЯ». 01.35 «МУЖСКОЕ/ЖЕНСКОЕ».

7.00 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.05 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 7.30 «ҚАЙСАР ЖЕСIР», т/х. 8.30 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН АСЫЛ ЖАР», т/х. 9.50 НОВОСТИ. 10.30 «ЛЕСНИК», т/с. 12.30, 23.40 Х/ф «ВПЕРЕДИ ДЕНЬ». 14.45 Х/ф «ПИСЬМА НА СТЕКЛЕ». 16.40 «ӨГЕЙ АНА», т/х. 18.00 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА», т/х. 19.30 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 20.00 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ”. 21.00 ВЕЧЕРНИЕ НОВОСТИ. 21.40 «ЛЕСНИК», т/с. 01.20 «СҮЙIКТI ДЕНИЗ», т/х. 02.40 «ӨГЕЙ АНА». 03.45 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ». 04.30 «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ». 05.10 «КӨРIПКЕЛ». 06.00 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН».

5.40, 06.00 Т/с «ЖIГIТТЕР». 5.58 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 20.00 Информбюро. 8.00 Х/ф «13-Й РАЙОН». 10.00 М/с «Маша и медведь». 10.30, 23.00 «Әзiлдер жинағы». 11.00, 21.00 Т/с «ЖАРЫҒЫМ-АЙ». 15.00 М/с «Алладин». 15.30 Т/с «ВОРОНИНЫ». 18.00 Т/с «ОЛЬГА». 23.30 Х/ф «Наша Russia. Яйца судьбы». 01.00 «Келiндер бәйгесi». 01.40 Ризамын. 03.30 Әзiл студио. 04.30 Алдараспан, Нысана, Шаншар әзiлдерi.

6.00 «Қыздар арасында». 7.00 Т/х «Бастық боламын». 8.00, 20.00 Т/х «ЭЛИФ». 9.00, 21.40 Т/с «СЛЕДОВАТЕЛЬ ПРОТАСОВ». 11.15, 00.50 «Смеяться разрешается». 13.25 Т/с «ПЛЕМЯШКА». 14.30 «Гу-гулет». 15.00 «Өз ойым». 16.40 Т/с «ПОЛЕТ БАБОЧКИ». 17.45, 23.40 Т/с «СПЕЦОТРЯД «КОБРА 11». 18.50 Т/х «Әкесiнiң баласы». 21.00 Лотерея 777. 21.05 «Тақиялы перiште». 03.45 «Өз ойым». 05.00 «Жеңiп көр».

6.55 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 14.50 М/х «Джеки Чанның оқиғасы». 7.25, 15.25 «Байқа, балақай!». 7.50 «Жұлдыздар шеруi». 8.40, 17.15 «Екi езу». 9.05, 19.05 «РЕВЮ». 10.00 Т/с «САШАТАНЯ». 10.30 «МИР НАИЗНАНКУ». 11.50 Х/ф «ПАРОЛЬ «РЫБА-МЕЧ». 14.05 «ВРЕМЯ ПРИКЛЮЧЕНИЙ», м/с. 14.30 «ГУБКА БОБ КВАДРАТНЫЕ ШТАНЫ», м/с. 16.20 «Talqylaiyq». 16.45 «Тек күлкi үшiн». 17.45, 22.20 Т/х «БАҚЫТСЫЗДАР БАҒЫ». 19.55 Х/ф «УБИЙСТВО В ВОСТОЧНОМ ЭКСПРЕССЕ». 00.00 Х/ф «ПАРНИ СО СТВОЛАМИ». 01.50 «INSTATV.KZ». 02.30 «Тематик-шоу».

СӘРСЕНБІ

22 МАМЫР

6.00, 05.15 Әнұран. 6.05 Концерт. 6.35 «ЭЛВИН МЕН АЛАҚОРЖЫНДАР», м/х. 7.00 «TANSHOLPAN». 9.00 AQPARAT. 10.00 «Дала ойындары», м/х.

10.15 «Пороро және оның достары», м/х. 10.40, 19.00 Т/х «ҚАЙРАН КҮНДЕР». 11.40 «Qyzyq eken...». 12.30 «КELBET». 13.00, 17.00 AQPARAT. 13.10 Т/х «ҚЫЗЫЛ АЛМА”. 14.10 «Көңiлашар». 15.00, 21.40 Т/х «ГҮЛПЕРI». 16.00 «SHANYRAQ». 17.15 «QYZYQ EKEN...». 18.05, 04.10 «Konil tolqyny». 20.40 «QAREKET». 22.40 «TUNGI STUDIO». 23.30 «Сәлем, Қазақстан!». 01.05 Т/х «ДОСТАР». 01.30 «Kelbet». 01.55 Т/х «ҚАЛАМПЫР». 02.40 Т/х «САҒАН СЕНЕМIН”. 03.30 «Tungi studio».

6.00, 02.00 ҚР Әнұраны. 6.00 «Тамаша». 7.00 М/с «Тобот». 7.30, 08.10 «Таңғы хабар». 8.00, 12.00 Жаңалықтар. 9.00, 13.00 Новости. 10.00 Т/х «ТЕРГЕУШIЛЕР». 10.30, 19.30 Т/х «ШАШУ». 11.10, 22.20 Т/с «НА КРЫЛЬЯХ ЛЮБВИ». 12.10 «Важно знать». 12.35 «Бабалар iзiмен». 13.10 Т/с «АТЛАНТИДА». 15.10 «Давайте говорить!». 16.00, 21.30 Т/х «ҒАШЫҚ ЖҮРЕК». 16.45 «Тағдыр тартысы», д/д. 17.25, 01.00 «Өмiр жолы». 18.00 «Бiздiң назарда». 18.15, 00.10 «Ережесiз әңгiме». 19.00 Т/х «БАҚЫТЫМА СЕНЕМIН». 20.00, 23.40 Қорытынды жаңалықтар. 20.30 «Online». 21.00 Итоги дня. 23.10 «Религия. Сегодня». 01.30 «Әсем әуен».

6.00 «Қыздар арасында». 7.00 Т/х «Бастық боламын». 8.00, 20.00 Т/х «ЭЛИФ». 9.00, 21.40 Т/с «СЛЕДОВАТЕЛЬ ПРОТАСОВ». 11.15, 00.50 «Смеяться разрешается». 13.25 Т/с «ПЛЕМЯШКА». 14.30 «Гу-гулет». 15.00 «Өз ойым». 16.40 Т/с «ПОЛЕТ БАБОЧКИ». 17.45, 23.40 Т/с «СПЕЦОТРЯД «КОБРА 11». 18.50 Лотерея 6/49. 19.30 Т/х «Әкесiнiң баласы». 21.00 Лотерея 777. 21.05 «Тақиялы перiште». 03.45 «Өз ойым». 05.00 «Жеңiп көр».

6.55 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 14.45 М/х «Джеки Чанның оқиғасы». 7.25, 15.25 «Байқа, балақай!». 7.50 «Жұлдыздар шеруi». 8.40, 17.15 «Екi езу». 9.05, 19.05 «РЕВЮ». 10.00 Т/с «ОСТРОВ-2». 10.30 «МИР НАИЗНАНКУ». 11.50 Х/ф «УБИЙСТВО В ВОСТОЧНОМ ЭКСПРЕССЕ». 14.20 «ГУБКА БОБ КВАДРАТНЫЕ ШТАНЫ», м/с. 16.20 «Talqylaiyq». 16.45 «Тек күлкi үшiн». 17.45, 22.20 Т/х «БАҚЫТСЫЗДАР БАҒЫ». 19.55 Х/ф «СОЛЯРИС». 21.50 «COMEDY WOMAN». 00.00 Х/ф «ЯВЛЕНИЕ». 01.35 Т/с «САШАТАНЯ». 02.00 «INSTATV.KZ». 02.30 «Тематик-шоу».

БЕЙСЕНБІ 6.00, 20.00, 03.00 Жаңалықтар. 6.30, 20.30, 03.30 Новости «20:30». 7.00 Аружанмен бой жазу жаттығулары. 7.10, 21.00 «Таңдауым сен», т/х. 8.10 Разминка с Аружан. 8.20 М/ф «Маша и медведь». 9.50, 22.00 «Абысындар», т/х. 11.50 Т/с «ИСТРЕБИТЕЛИ. ПОСЛЕДНИЙ БОЙ». 14.00 Күндiзгi жаңалықтар. 14.20 «MoneyTime». 14.40 «ТенгеманияNEXT». 15.00 «Тракторшының махаббаты», т/х. 16.00 «Келiндер». 17.20 «Ән мен әзiл» концерттiк. 18.00 «Қыз ғұмыры», т/х. 19.00 «№ 309», т/х. 00.00 «Келiндер». 01.00 «Қара нан», т/х.

6.00 «ТОЙ БАЗАР». 6.40, 04.10 «ТОЙ ЗАКАЗ». 7.10, 18.00 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР». 8.00 «ДОБРОЕ УТРО». 11.00 Т/с «ДОКТОР АННА». 12.00 «Қалаулым». 15.00 Т/с «АННА ГЕРМАН». 16.55 «ПУСТЬ ГОВОРЯТ». 18.45, 03.10 «Пендемiз ғой». 20.00 «ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ». 20.45 Т/с «БРАТАНЫ». 22.00, 02.25 «П@УТINA». 23.00 «БРАТАНЫ». 00.30 Т/с «ДОМ У ПОСЛЕДНЕГО ФОНАРЯ». 01.35 «МУЖСКОЕ/ЖЕНСКОЕ».

7.00 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.05 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 7.30 «ҚАЙСАР ЖЕСIР», т/х. 8.30 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН АСЫЛ ЖАР», т/х. 9.50 НОВОСТИ. 10.30 «ЛЕСНИК», т/с. 12.30, 23.40 Х/ф «ВПЕРЕДИ ДЕНЬ». 14.45 Х/ф «ПИСЬМА НА СТЕКЛЕ». 16.40 «ӨГЕЙ АНА», т/х. 18.00 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА», т/х. 19.30 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 20.00 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ”. 21.00 ВЕЧЕРНИЕ НОВОСТИ. 21.40 «ЛЕСНИК», т/с. 01.30 «ӨГЕЙ АНА». 02.30 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА». 03.35 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ». 04.20 «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ». 05.10 «КӨРIПКЕЛ». 06.00 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН».

5.40, 06.00 Т/с «ЖIГIТТЕР». 5.58 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 20.00 Информбюро. 8.00 Х/ф «Наша Russia. Яйца судьбы». 9.50 М/с «Маша и медведь». 10.30, 23.00 «Әзiлдер жинағы». 11.00, 21.00 Т/с «ЖАРЫҒЫМ-АЙ». 15.00 М/с «Алладин». 15.30 Т/с «ВОРОНИНЫ». 18.00 Т/с «ОЛЬГА». 23.30 Х/ф «ПАРАГРАФ 78». 01.00 «Келiндер бәйгесi». 01.50 Ризамын. 03.30 Әзiл студио. 04.30 Алдараспан, Нысана, Шаншар әзiлдерi.

23 МАМЫР

6.00, 05.15 Әнұран. 6.05 Концерт. 6.35 «ЭЛВИН МЕН АЛАҚОРЖЫНДАР», м/х. 7.00 «TANSHOLPAN». 9.00 AQPARAT. 10.00 «Дала ойындары», м/х. 10.15 «Пороро және оның достары», м/х. 10.40, 19.00 Т/х «ҚАЙРАН КҮНДЕР». 11.40 «Qyzyq eken...». 12.35 «SERPIN». 13.00, 17.00 AQPARAT. 13.10 Т/х «ҚЫЗЫЛ АЛМА”. 14.10 «Көңiлашар». 15.00, 21.40 Т/х «ГҮЛПЕРI». 16.00 «SHANYRAQ». 17.15 «QYZYQ EKEN...». 18.05, 04.20 «Konil tolqyny». 20.40 «QAREKET». 22.40 «TUNGI STUDIO». 23.30 «Сәлем, Қазақстан!». 01.05 Т/х «ДОСТАР». 01.35 «Serpin». 02.05 Т/х «ҚАЛАМПЫР». 02.50 Т/х «САҒАН СЕНЕМIН”. 03.40 «Tungi studio».

6.00, 02.00 ҚР Әнұраны. 6.00 «Тамаша». 7.00 М/с «Тобот». 7.30, 08.10, 09.10 «Таңғы хабар». 8.00, 12.00 Жаңалықтар. 9.00, 13.00 Новости. 10.00, 19.00 Т/х «БАҚЫТЫМА СЕНЕМIН». 10.30, 19.30 Т/х «ШАШУ». 11.10, 22.20 Т/с «НА КРЫЛЬЯХ ЛЮБВИ». 12.10 «Бiлу маңызды». 12.40 «Балаларға өмiр сыйла». 12.50 «Art global». 13.10 Т/с «АТЛАНТИДА». 15.00, 01.00 «Кiм мықты?». 16.10, 21.30 Т/х «ҒАШЫҚ ЖҮРЕК». 17.00 «Мектеп», д/д. 17.30, 00.30 «Sana». 18.00 «Народный контроль». 18.15 «Қарақатпен шай». 20.00, 00.00 Қорытынды жаңалықтар. 20.30 «Журналистiк зерттеу», д/ф. 20.50 Открытый диалог. 21.00 Итоги дня. 23.10 «Ұлы дала өркениетi».

6.00, 20.00, 03.00 Жаңалықтар. 6.30, 20.30, 03.30 Новости «20:30». 7.00 Аружанмен бой жазу жаттығулары. 7.10, 21.00 «Таңдауым сен», т/х. 8.10 Разминка с Аружан. 8.20 М/ф «Маша и медведь». 9.50, 22.00 «Абысындар», т/х. 11.50 Т/с «ИСТРЕБИТЕЛИ. ПОСЛЕДНИЙ БОЙ». 13.00 Т/с «ЧЕРНЫЙ ЦВЕТОК». 14.00 Күндiзгi жаңалықтар. 14.20 «MoneyTime». 14.40 «ТенгеманияNEXT». 15.00 «Тракторшының махаббаты», т/х. 16.00 «Келiндер». 17.20 «Ән мен әзiл» концерттiк. 18.00 «Қыз ғұмыры», т/х. 19.00 «№ 309», т/х. 00.00 «Келiндер». 01.00 «Қара нан», т/х.


10 ТЕЛЕБАҒДАРЛАМА №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

6.00 «ТОЙ БАЗАР». 6.40, 04.10 «ТОЙ ЗАКАЗ». 7.10, 18.00 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР». 8.00 «ДОБРОЕ УТРО». 11.00 Т/с «ДОКТОР АННА». 12.00 «Қалаулым». 15.00 Т/с «АННА ГЕРМАН». 16.55 «ПУСТЬ ГОВОРЯТ». 18.45, 03.10 «БIР СҰРАҚ». 20.00 «ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ». 20.45 Т/с «БРАТАНЫ». 22.00, 02.25 «П@УТINA». 23.00 «БРАТАНЫ». 00.30 Т/с «ДОМ У ПОСЛЕДНЕГО ФОНАРЯ». 01.35 «МУЖСКОЕ/ЖЕНСКОЕ».

7.00 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.05 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 7.30 «ҚАЙСАР ЖЕСIР», т/х. 8.30 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН АСЫЛ ЖАР», т/х. 9.50 НОВОСТИ. 10.30 «ЛЕСНИК», т/с. 12.30 Х/ф «ВПЕРЕДИ ДЕНЬ». 14.45 Х/ф «ПИСЬМА НА СТЕКЛЕ. СУДЬБА». 16.40 «ӨГЕЙ АНА», т/х. 18.00 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА», т/х. 19.30 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 20.00 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ”. 21.00 ВЕЧЕРНИЕ НОВОСТИ. 21.40 «ЛЕСНИК», т/с. 23.40 Х/ф «ВПЕРЕДИ ДЕНЬ». 02.30 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА». 03.35 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ». 04.20 «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ». 05.10 «КӨРIПКЕЛ». 06.00 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН».

5.40, 06.00 Т/с «ЖIГIТТЕР». 5.58 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 20.00 Информбюро. 8.00 Х/ф «ПАРАГРАФ 78». 10.00 М/с «Маша и медведь». 10.30, 23.00 «Әзiлдер жинағы». 11.00, 21.00 Т/с «ЖАРЫҒЫМ-АЙ». 15.00 М/с «Алладин». 15.30 Т/с «ВОРОНИНЫ». 18.00 Т/с «ОЛЬГА». 23.30 Х/ф «ПАРАГРАФ 78-2». 01.00 «Келiндер бәйгесi». 01.50 Ризамын. 03.30 Әзiл студио. 04.30 Алдараспан, Нысана, Шаншар әзiлдерi.

6.00 «Қыздар арасында». 7.00 Т/х «Бастық боламын». 8.00, 20.00 Т/х «ЭЛИФ». 9.00, 21.40 Т/с «СЛЕДОВАТЕЛЬ ПРОТАСОВ». 11.15, 01.20 «Смеяться разрешается». 13.25 Т/с «ПЛЕМЯШКА». 14.30 «Гу-гулет». 15.00 «Өз ойым». 16.40 Т/с «ПОЛЕТ БАБОЧКИ». 17.45, 23.40 Т/с «СПЕЦОТРЯД «КОБРА 11». 18.50 Т/х «Әкесiнiң баласы». 21.00 Лотерея 777. 21.05 «Тақиялы перiште». 00.50 The Эфир. 03.45 «Өз ойым». 05.00 «Жеңiп көр».

6.55 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 14.50 М/х «Джеки Чанның оқиғасы». 7.25, 15.25 «Байқа, балақай!». 7.50 «Жұлдыздар шеруi». 8.40, 17.15 «Екi езу». 9.05, 19.05 «РЕВЮ». 10.00 Т/с «ОСТРОВ-2». 10.30 «МИР НАИЗНАНКУ». 11.50 Х/ф «СОЛЯРИС». 14.10 «ВРЕМЯ ПРИКЛЮЧЕНИЙ», м/с. 14.25 «ГУБКА БОБ КВАДРАТНЫЕ ШТАНЫ», м/с. 16.20 «Talqylaiyq». 16.45 «Тек күлкi үшiн». 17.45, 22.20 Т/х «БАҚЫТСЫЗДАР БАҒЫ». 19.55 Х/ф «12 РАУНДОВ: ПЕРЕЗАГРУЗКА». 21.50 «COMEDY WOMAN». 00.00 Х/ф «ДЖОНА ХЕКС». 01.30 Т/с «САШАТАНЯ». 02.00 «INSTATV.KZ». 02.30 «Тематик-шоу».

ЖҰМА

24 МАМЫР

6.00, 05.15 Әнұран. 6.05 Концерт. 6.35 «ЭЛВИН МЕН АЛАҚОРЖЫНДАР», м/х. 7.00 «TANSHOLPAN». 9.00 AQPARAT. 10.00 «Дала ойындары», м/х. 10.15 «Пороро және оның достары», м/х. 10.40, 19.00 Т/х «ҚАЙРАН КҮНДЕР». 11.40 «Qyzyq eken...». 12.35 «ARNAIY JOBA». 13.00, 17.00, 20.00, 00.55 AQPARAT. 13.10 Т/х «ҚЫЗЫЛ АЛМА”. 14.10 «Көңiлашар».

15.00, 21.40 Т/х «ГҮЛПЕРI». 16.00 «SHIPAGER». 17.15 «QYZYQ EKEN...». 18.05, 04.05 «Konil tolqyny». 20.40 «Qareket». 22.40 «Сәлем, Қазақстан!». 00.15 «PARASAT MAIDANY». 01.30 «Тұлға», д/ф. 02.00 Т/х «ДОСТАР». 02.30 «Arnaiy joba». 02.50 Т/х «ҚАЛАМПЫР». 03.35 «Parasat maidany».

6.00, 02.00 ҚР Әнұраны. 6.00 «Тамаша». 7.00 М/с «Тобот». 7.30, 08.10 «Таңғы хабар». 8.00, 12.00 Жаңалықтар. 9.00, 13.00 Новости. 10.00, 18.35 Т/х «БАҚЫТЫМА СЕНЕМIН». 10.30, 19.00 Т/х «ШАШУ». 11.10 Т/с «НА КРЫЛЬЯХ ЛЮБВИ». 12.10 «Сенi iздедiм». 13.10 Т/с «АТЛАНТИДА». 15.00 «Тарих. Тағдыр. Тұлға». 15.50 Т/х «ҒАШЫҚ ЖҮРЕК». 16.40 «Тағдыр тартысы», д/д. 17.10 «Бабалар iзiмен». 17.30 «Религия. Сегодня». 18.00 «Бiздiң назарда». 18.15 «Менiң арманым». 20.00, 00.50 Қорытынды жаңалықтар. 20.30 «Бетпе-бет». 21.00 Итоги дня. 21.30 Х/ф «СЧАСТЛИВОЕ ЧИСЛО СЛЕВИНА». 23.20 Khabar boxing. 01.20 «Әсем әуен».

6.00, 20.00, 03.00 Жаңалықтар. 6.30, 20.30, 03.30 Новости «20:30». 7.00 Аружанмен бой жазу жаттығулары. 7.10, 21.00 «Таңдауым сен», т/х. 8.10 Разминка с Аружан. 8.20 М/ф «Маша и медведь». 9.50, 22.00 «Абысындар», т/х. 11.50 Т/с «ЧЕРНЫЙ ЦВЕТОК». 14.00 Күндiзгi жаңалықтар. 14.20 «Ел аузында». 15.00 «Тракторшының махаббаты», т/х. 16.00 «Келiндер». 17.20 «Ән мен әзiл» концерттiк. 18.00 «Қыз ғұмыры», т/х. 19.00 «№ 309», т/х. 00.00 «Келiндер». 01.00 «Қара нан», т/х.

6.00 «ТОЙ БАЗАР». 6.45, 18.00 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР». 7.45 «ЖҮМА УАҒЫЗЫ». 8.00 «ДОБРОЕ УТРО». 11.00 «ДОКТОР АННА». 12.00 «Қалаулым». 15.00 «АННА ГЕРМАН». 16.50 «ЖДИ МЕНЯ». КАЗАХСТАН». 18.45, 02.45 «ЗАҢ СӨЙЛЕСIН». 20.00 «ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ». 20.45 «ПОЛЕ ЧУДЕС». 21.50 Т/с «РАСПЛАТА». 23.00, 02.00 «П@УТINA». 00.00 «РАСПЛАТА». 01.10 «ВЕЧЕРНИЙ УРГАНТ». 03.45 «ӘН ДАРИЯ».

7.00 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.05 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 7.30 «ҚАЙСАР ЖЕСIР», т/х. 8.30 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН АСЫЛ ЖАР», т/х. 9.50 НОВОСТИ. 10.30 «ЛЕСНИК», т/с. 12.30 Х/ф «ВПЕРЕДИ ДЕНЬ». 14.45 Х/ф «ПИСЬМА НА СТЕКЛЕ. СУДЬБА». 16.40 «ӨГЕЙ АНА», т/х. 18.00 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА», т/х. 19.30 КЕШКI ЖАҢАЛЫҚТАР. 20.00 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ». 21.00 ВЕЧЕРНИЕ НОВОСТИ. 21.40 Х/ф «СЕРДЦЕ СЛЕДОВАТЕЛЯ». 01.30 «ӨГЕЙ АНА». 02.30 «МАХАББАТ ПЕН ЖАЗА». 03.35 «АСТАРЛЫ АҚИҚАТ». 04.20 «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ». 05.10 «КӨРIПКЕЛ». 06.00 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН».

5.40, 06.00 Т/с «ЖIГIТТЕР». 5.58 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 20.00 Информбюро. 8.00 Х/ф «ПАРАГРАФ 78-2». 10.00 М/с «Маша и медведь». 10.30, 23.00 «Әзiлдер жинағы». 11.00, 21.00 Т/с «ЖАРЫҒЫМ-АЙ». 15.00 М/с «Алладин». 15.30 Т/с «ВОРОНИНЫ». 18.00 Т/с «ОЛЬГА». 23.30 Х/ф «ВАСАБИ». 01.00 «Келiндер бәйгесi». 01.50 Ризамын. 03.30 Әзiл студио. 04.30 Алдараспан, Нысана, Шаншар әзiлдерi.

6.00 «Қыздар арасында». 7.00 Т/х «Бастық боламын». 8.00, 20.00 Т/х «ЭЛИФ». 9.00 Т/с «СЛЕДОВАТЕЛЬ ПРОТАСОВ». 11.15 «Смеяться разрешается».

13.25 Т/с «ПЛЕМЯШКА». 14.30 «Шап, шаншар». 16.40 Т/с «ПОЛЕТ БАБОЧКИ». 17.45 Т/с «СПЕЦОТРЯД «КОБРА 11». 18.40 Т/х «Әкесiнiң баласы». 21.00 Лотерея 777. 21.05 «Гу-гулет». 21.40 Х/ф «ОНА». 23.10 Х/ф «БЛОНДИНКА В ЗАКОНЕ». 01.10 Х/ф «БЛОНДИНКА В ЗАКОНЕ-2: КРАСНОЕ, БЕЛОЕ И БЛОНДИНКА». 03.45 «Қуырдақ». 04.30 «Гу-гулет». 05.00 «Жеңiп көр».

6.55 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 14.50 М/х «Джеки Чанның оқиғасы». 7.25, 15.25 «Байқа, балақай!». 7.50 «Жұлдыздар шеруi». 8.40, 17.15 «Екi езу». 9.05 «РЕВЮ». 9.55 «PRO-КИНО». 10.10 Х/ф «СПАЙДЕРВИК: ХРОНИКИ». 12.10 Х/ф «ИСТОРИЯ ЗОЛУШКИ». 14.25 «ГУБКА БОБ КВАДРАТНЫЕ ШТАНЫ», м/с. 16.20, 02.00 «INSTATV.KZ». 16.45 «Тек күлкi үшiн». 17.45 Т/х «БАҚЫТСЫЗДАР БАҒЫ». 19.00 «Қазақпыз ғой». 20.10 «Опмай-Опмай». 21.00 Х/ф «КАПИТАН АМЕРИКА: ПЕРВЫЙ МСТИТЕЛЬ». 23.20 Х/ф «НЕСНОСНЫЕ БОССЫ». 01.20 Т/с «САШАТАНЯ». 02.30 К/ф «Өмiр мектебi».

7.00 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.05 «ҮЛКЕН ҮЙ-1», т/х. 8.30 «БIЗДIҢ КОНЦЕРТ». 9.30 Х/ф «ЮРМАЛА». 11.00 Х/ф «СЕРДЦЕ СЛЕДОВАТЕЛЯ». 15.00 Х/ф «СРОК ДАВНОСТИ». 18.50 «ӨЗ ЕЛIМ», «МУЗАРТ» концерт. 21.00 «БОЛЬШИЕ НОВОСТИ”. 22.00 Х/ф «РАДУГА В ПОДНЕБЕСЬЕ». 01.30 «ЮРМАЛА». 02.00 «ҮЛКЕН ҮЙ-1», т/х. 03.10 «БIЗДIҢ КОНЦЕРТ». 04.10 «МЕРЕКЕЛIК КОНЦЕРТ». 05.00 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН».

5.58 ҚР ӘНҰРАНЫ. 6.00, 00.00 Алдараспан, Нысана, Шаншар. 7.00 Х/ф «Құнанбай». 9.00 М/с «Маша и медведь». 9.30 «Готовим с Адель». 10.30 Х/ф «ВАСАБИ». 12.30 «Шаншар, өнер қырандары күнделiктерi». 15.00 Т/с «ОЛЬГА». 21.00 ФИЛЬМ-КОНЦЕРТ. 23.00 «Айта берсiн». 02.30, 05.00 Ризамын. 03.30 Әзiл студио.

СЕНБІ

25 МАМЫР

6.00, 05.05 Әнұран. 6.05 «Konil tolqyny». 7.30 Т/х «АЙНАЛАЙЫН”. 8.50 «Сәлем, Қазақстан!». 10.00 «DARA JOL». 11.00 «Дала ойындары», м/х. 11.10 Т/х «А4». 11.55 «Алашұлы» концерт. 13.55 «Azil alemi». 15.55 М/ф «Перизаттар: жоғалған қазына». 17.10 «Шабдалы”, к/ф. 19.00 «MASELE». 19.40 «Тұлға», д/ф. 20.00 «MINBER». 21.00 «QAIYRLY KESH, QAZAQSTAN!». 22.35 «Jaidarman». 00.20 «Зорро бетпердесi», к/ф. 02.40 «Masele». 03.15 «Minber». 04.00 «Dara gol».

6.00, 02.00 ҚР Әнұраны. 6.00, 01.15 «Ұят болмасын». 6.45 «Күзгi әуен» концерт. 9.00 «Өзiн өзi тану». 9.10 «Я – чемпион». 9.45 М/с «Юху и его друзья». 10.00 Х/ф «Поющее дерево». 11.00 National Geographic ұсынады «Марс». 11.45 «Тайны. Судьбы. Имена». 12.30 «Бiр туынды тарихы», д/ф. 13.00 «Сенi iздедiм». 13.45 «Кел, шырқайық!». 15.30 Х/ф «СЧАСТЛИВОЕ ЧИСЛО СЛЕВИНА». 17.15 Т/х «ШАШУ». 19.15 «Қызық times». 20.15 «Миллион кiмге бұйырады?». 21.00 «7 күн». 22.00 Х/ф «ПАЗМАНСКИЙ ДЬЯВОЛ». 00.00 Т/с «ВИШНЕВЫЙ СЕЗОН». 00.45 «Әсем әуен».

6.00, 01.40 «KazNet». 6.30, 21.00 «Таңдауым сен», т/х. 7.30 «Алдар көсе», м/ф. 8.00, 12.30 М/ф «Маша и медведь». 9.30 «MoneyTime». 9.45 «ТенгеманияNEXT». 10.00, 22.00 «Абысындар», т/х. 12.00 «MoneyTime». 12.15 «ТенгеманияNEXT». 13.20 «Айхай-25» Төреғали Төреәлiнiң концертi. 15.40 Х/ф «ТОЙ ЛЮБОЙ ЦЕНОЙ». 17.40 «Тәттi шайға шақырады Нұрдәулет» концерттiк. 19.00 «Ел аузында». 20.00 «Бiздiң уақыт». 20.45 «Ғажайып Қазақстан», д/ф. 23.00 «Махаббатым менiң», к/ф. 02.10 «Күлдiрген».

6.00 «ВОЛЧИЙ ЗАЛ”, т/х. 7.00, 03.50 «ТАМАША CITY». 7.50 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР». 8.40 «ҮШҚАЛАҚ». 8.50 Х/ф «ПЕРВЫЙ РАЗ ПРОЩАЕТСЯ». 12.35 «ФАБРИКА ГРЕЗ». 13.00, 22.00 «П@УТINA+». 13.40 «ТРИ АККОРДА». 16.00 Х/ф «СЕМЕЙНОЕ СЧАСТЬЕ». 18.00 «Basty bagdarlama». 18.45, 02.50 «КЕШКI КЕЗДЕСУ». 20.00 «ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ». 20.30 Т/с «Я БУДУ ЖИТЬ». 23.00 «Я БУДУ ЖИТЬ». 00.10 Х/ф «АНГЕЛЫ ЧАРЛИ: ПОЛНЫЙ ВПЕРЕД».

6.00, 03.00 Т/х «Детектив ханым». 8.30 «Айнаонлайн». 9.00 Х/ф «АГЕНТ КОДИ БЭНКС». 11.00 Т/с «ПЛЕМЯШКА». 15.00 Т/х «Әкесiнiң баласы». 17.45 Х/ф «ШПИОН КОРШИ». 19.30 «Япырай». 20.00 «TELE Bingo». 20.40 Т/с «Q-елi». 21.00 Лотерея 777. 21.05 Х/ф «БЛОНДИНКА В ЗАКОНЕ». 23.10 Х/ф «БЛОНДИНКА В ЗАКОНЕ-2: КРАСНОЕ, БЕЛОЕ И БЛОНДИНКА». 01.00 «Гадалка». 05.00 «Жеңiп көр».

6.55 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 15.00 М/х «Джеки Чанның оқиғасы». 7.45 «Бүлдiр-күлдiр». 8.10 «Жұлдыздар шеруi». 9.05, 02.00 «Екi езу». 9.30 «ГУБКА БОБ КВАДРАТНЫЕ ШТАНЫ», м/с. 9.55 «МАША И МЕДВЕДЬ», м/с. 10.20 Х/ф «КАПИТАН АМЕРИКА: ПЕРВЫЙ МСТИТЕЛЬ». 13.00 «КУНГ-ФУ ПАНДА», м/ф. 14.50 «PRO-КИНО». 15.25 «Байқа, балақай!». 15.50, 01.30 «INSTATV.KZ». 16.10 Т/х «ШЫДА, ЖҮРЕК». 18.10 «91-TV». 19.20 «Опмай-Опмай». 20.10 «Жұлдызды Weekend». 21.00 Х/ф «ПЕРВЫЙ МСТИТЕЛЬ: ДРУГАЯ ВОЙНА». 23.20 Х/ф «ЧУЖОЙ: ЗАВЕТ». 02.30 К/ф «Жаза».

ЖЕКСЕНБІ

16.20 Т/х «ҒАШЫҚ ЖҮРЕК». 19.20 «Кел, шырқайық!». 21.00 «7 күн». 22.00 «Большая неделя». 23.00 Х/ф «РОБОТ И ФРЭНК». 00.35 National Geographic ұсынады «Марс». 01.20 «Әсем әуен».

6.00 «KazNet». 6.30, 21.00 «Таңдауым сен», т/х. 7.30 М/ф «Пингвины из Мадагаскара». 8.00, 11.40 М/ф «Маша и медведь». 9.30 «MoneyTime». 9.45 «ТенгеманияNEXT». 10.00, 22.00 «Абысындар», т/х. 11.00 «MoneyTime». 11.20 «ТенгеманияNEXT». 13.00 Тұрсынбек Қабатовтың концертi. 15.00 «Өкiнiш», к/ф. 17.00 «Үздiк әндер» концерттiк. 19.00 «Ел аузында». 20.00 «Избранное за неделю». 20.45 «Ғажайып Қазақстан», д/ф. 23.00 Х/ф «ДИВЕРГЕНТ. ГЛАВА 2 ИНСУРГЕНТ». 01.50 «Ән мен әзiл» концерттiк.

6.00 «ТЕРРА НОВА”, т/х. 6.50, 02.00 «ТАМАША CITY». 7.40 «Basty bagdarlama». 8.30 «ҮШҚАЛАҚ». 8.40 «ВОСКРЕСНЫЕ БЕСЕДЫ». 8.50 Т/с «Я БУДУ ЖИТЬ». 12.35 «CONTENT». 13.15 «ЛУЧШЕ ВСЕХ!». 14.15 Х/ф «ПРАВО ПОСЛЕДНЕЙ НОЧИ». 16.00 Т/с «ВКУС СЧАСТЬЯ». 20.00 «АНАЛИТИКА». 20.55, 01.30 «П@УТINA+». 21.30 «МАХАББАТЫМ ЖҮРЕГIМДЕ-2», т/х. 23.00 Х/ф «УЧИЛКА». 03.45 «CONTENT».

7.00 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.05 «ӨЗ ЕЛIМ». 8.20 «БАСТЫ РӨЛДЕ». 9.30 «ЮРМАЛА». 11.45 Х/ф «РАДУГА В ПОДНЕБЕСЬЕ». 15.40 Х/ф «НЕВОЗМОЖНАЯ ЖЕНЩИНА». 19.30 «ДАУ-ДАМАЙСЫЗ». 20.00 «АПТАП”. 21.00 «ПОРТРЕТ НЕДЕЛИ». 22.00 «СЛУГИ НАРОДА». 22.30 Х/ф «ТЫ МОЙ СВЕТ». 00.30 «Я СТЕСНЯЮСЬ СВОЕГО ТЕЛА”. 01.50 «ЖЕТI ӘЛЕМ», к/ф. 03.10 «МЕРЕКЕЛIК КОНЦЕРТ». 04.10 «БАСТЫ РӨЛДЕ». 05.00 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН».

5.58 ҚР ӘНҰРАНЫ. 6.00, 00.00 Алдараспан, Нысана, Шаншар. 7.10 Х/ф «Сардар». 9.00 М/с «Маша и медведь». 10.00 Х/ф «101 ДАЛМАТИНЕЦ-2: ПРИКЛЮЧЕНИЯ ПАТЧА В ЛОНДОНЕ». 11.30 «Айта берсiн». 12.30 «Шаншар, өнер қырандары күнделiктерi». 15.00 Т/с «ОЛЬГА». 21.00 ФИЛЬМ-КОНЦЕРТ. 23.00 «Әзiлдер жинағы». 02.30, 05.00 Ризамын. 03.30 Әзiл студио.

26 МАМЫР

6.00, 05.00 Әнұран. 6.05 «Qaiyrly kesh, Qazaqstan!». 7.55, 04.30 Т/х «АЙНАЛАЙЫН”. 8.35 «AQSAYYT». 9.00 «ULY DALA SAZY». 10.15 «Дала ойындары», м/х. 11.00 Т/х «А4». 11.45 «Шабдалы», к/ф. 13.35 Концерт «Махаббат-дастан». 14.50 «Көңiлашар». 16.25 «Жалға алынған құдалар», к/ф. 18.20 «BEY». 20.00 «APTA». 21.00 «KONILDI TAPQYRLAR ALANY». 1/4 ойыны «А» тобы. 22.35 «ӨМIРIМНIҢ КӨКТЕМI», концерт. 00.50 «Aqsayyt». 01.10 «Bey». 02.35 «Apta». 03.35 «Konil tolqyny».

6.00, 02.00 ҚР Әнұраны. 6.00 «Ұят болмасын». 6.30 Концерт «Әпке». 8.30 «Самопознание». 8.45 М/с «Юху и его друзья». 9.00 М/ф «Аксель: Плавающая планета». 10.30 Discovery представляет «Сделано из вторсырья». 11.00 «Тарих. Тағдыр. Тұлға». 11.45 «Қызық times». 12.45 «Қарақатпен шай». 13.30 «Миллион кiмге бұйырады?». 14.20 Х/ф «ПАЗМАНСКИЙ ДЬЯВОЛ».

6.00, 03.00 Т/х «Детектив ханым». 8.30 «Айнаонлайн». 9.00 Х/ф «АГЕНТ КОДИ БЭНКС-2: ПУНКТ НАЗНАЧЕНИЯ – ЛОНДОН». 11.00 Т/с «РАНЕНОЕ СЕРДЦЕ». 15.00 «Шап, шаншар». 16.50 «Бастық боламын». 20.30 «Гу-гулет». 21.00 Лотерея 777. 21.05 Х/ф «ПРЕСТУПНИК». 23.30 Х/ф «ДЕВУШКА С ТАТУИРОВКОЙ ДРАКОНА». 05.00 «Жеңiп көр».

6.55 ҚР ӘНҰРАНЫ. 7.00, 15.00 М/х «Джеки Чанның оқиғасы». 7.45 «Бүлдiр-күлдiр». 8.10 «Жұлдыздар шеруi». 9.05, 20.10 «Екi езу». 9.30 «ГУБКА БОБ КВАДРАТНЫЕ ШТАНЫ», м/с. 9.55 «МАША И МЕДВЕДЬ», м/с. 10.20 «КУНГ-ФУ ПАНДА», м/ф. 12.10 Х/ф «ПЕРВЫЙ МСТИТЕЛЬ: ДРУГАЯ ВОЙНА». 14.50 «PRO-КИНО». 15.25 «Байқа, балақай!». 15.50, 01.20 «INSTATV.KZ». 16.10 Т/х «ШЫДА, ЖҮРЕК». 18.10 «91-TV». 19.20 «Жұлдызды Weekend». 20.30 «Тек күлкi үшiн». 21.00 Х/ф «И ГРЯНУЛ ШТОРМ». 23.40 Х/ф «ПУНКТ НАЗНАЧЕНИЯ-4». 02.20 К/ф «Сәлем отбасы».


РЕСМИ 11 №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

«азастан Халы Банкі» А Астана ірлік филиалы 2019 жылы 28 мамыр к…ні саат 15.00-де Нр-Слтан аласы, Сарыра ауданы, Бейбітшілік, 24 мекенжайында орналасан Астана ірлік филиалыны имаратына к…рделі жндеу ж…ргізуге мердігерлік йымды тадау бойынша ашы тендер ткізетін хабарлайды. Тендерлік жаттама пакеттерін 2019 жылы 27 мамыра

дейінгі мерзімді оса аланда Нр-Слтан аласы, абанбай батыр даылы, 17-…й, 501-блме, кімшілік-шаруашылы блімінен саат 09.00-ден 18.00-ге дейін (жмыс к…ндері) алуа болады. Тендерлік тінімдер салынан конверттер тендерлік тінімдер берген барлы келген леуетті мердігерлерді атысуымен мына мекенжай бойынша ашылады: Нр-Слтан аласы, абанбай батыр даылы, 17. осымша апарат пен анытаманы 8-(7172) 59-19-59; 59-11-43 телефондары арылы алуа болады.

НҰР-СҰЛТАН ҚАЛАСЫ ӘКІМДІГІНІҢ ҚАУЛЫСЫ НҰР-СҰЛТАН ҚАЛАСЫ МӘСЛИХАТЫНЫҢ ШЕШІМІ ЖОБА

«Астана аласыны аумаындаы жер учаскелері †шін тлема ыны базалы ставкаларын белгілеу туралы» Астана аласы кімдігіні 2011 жылы 5 желто сандаы №79 аулысына ж не Астана аласы м слихатыны

2011 жылы 7 желто сандаы №523/75-IV шешіміне згерістер енгізу туралы «азастан Республикасындаы жергілікті мемлекеттік басару жне зін-зі басару туралы» 2001 жылы 23 атардаы азастан Республикасы Заыны 7 жне 37-баптарына сйкес Нр-Слтан аласыны кімдігі АУЛЫ ЕТЕДІ жне Нр-Слтан аласыны мслихаты ШЕШТІ: 1. «Астана аласыны аумаындаы жер учаскелері …шін тлемаыны базалы ставкаларын белгілеу туралы» Астана аласы кімдігіні 2011 жылы 5 желтосандаы № 79 аулысында жне Астана аласы мслихатыны 2011 жылы 7 желтосандаы № 523/75-IV шешімінде (Нормативтік ыты актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 704 болып тіркелген, 2011 жылы 29 желтосандаы «Астана ашамы», «Вечерняя Астана» газеттерінде жарияланан) 2-тарма жойылсын. 2. «Астана аласыны аумаындаы жер учаскелері …шін тлемаыны базалы ставкаларын белгілеу туралы» Астана аласы кімдігіні 2011 жылы 5 желтосандаы № 79 аулысында жне Астана аласы мслихатыны 2011 жылы 7 желтосандаы № 523/75-IV шешімінде (Нормативтік ыты актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 704 болып тіркелген, 2011 жылы 29 желтосандаы «Астана ашамы», «Вечерняя Астана» газеттерінде жарияланан) б…кіл мтін бойынша «Астана аласы» сздері «Нр-Слтан аласы» деген сздермен ауыстырылсын. 3. «Нр-Слтан аласыны Сулет, ала рылысы жне жер атынастары басармасы» мемлекеттік мекемесіні басшысы азастан Республикасыны занамасымен белгіленген тртіпте: 1) осы аулыны ауматы ділет органында мемлекеттік тіркеуді; 2) осы аулыны кшірмесін мемлекеттік тіркелген к…нінен бастап к…нтізбелік он к…н ішінде баспа жне электронды т…рде аза жне орыс тілдерінде азастан Республикасы нормативтік ыты актілеріні эталонды баылау банкіне ресми жариялау жне енгізу

…шін азастан Республикасы ƒділет министрлігіні «азастан Республикасыны Занама жне ыты апарат институты» шаруашылы ж…ргізу ыындаы республикалы мемлекеттік ксіпорнына жіберуді; 3) осы аулы мемлекеттік тіркелген к…нінен бастап к…нтізбелік он к…н ішінде оны кшірмесін Нр-Слтан аласыны аумаында таратылатын мерзімді баспа басылымдарында ресми жариялау …шін жіберуді; 4) осы аулы ресми жариялананнан кейін Нр-Слтан аласы кімдігіні интернет-ресурсында орналастыруын; 5) осы аулы мемлекеттік тіркелген к…ннен бастап он жмыс к…ні ішінде ауматы ділет органына осы тарматы 1), 2), 3) жне 4) тармашаларымен кзделген іс-шараларды орындалуы туралы мліметтерді сынуды амтамасыз етсін. 3. Осы Нр-Слтан аласы кімдігіні аулысы жне Нр-Слтан аласы мслихатыны шешімі алашы ресми жарияланан к…нінен кейін к…нтізбелік он к…н ткен со олданыса енгізіледі.

Нр-Слтан аласыны кімі ___________ Б. Слтанов

Нр-Слтан аласы м слихаты сессиясыны траасы ___________ А. Ким Нр-Слтан аласы м слихатыны хатшысы ___________ Ж. Нрпейісов

Нр-Слтан аласы кімдігі, 010000, азастан Республикасы, Нр-Слтан аласы, Бейбітшілік кшесі, 11 мекенжайында орналасан «Нр-Слтан аласыны оамды денсаулы сатау басармасы» ММ атынан келесі жоба бойынша 2019 жылыны 16 мамырында жарияланан жеке ріптес тадау конкурсы туралы хабарлайды: 1. «Астана аласы кімдігіні ШЖ «№1 алалы емхана» МКК теуін тлеп алу ыынсыз сенімгерлік басаруа беру» (рі арай - №1 МЖƒ жоба); № 1 МЖƒ жобасыны объекті - «Астана аласы кімдігіні ШЖ «№1 алалы емхана» МКК м…лік кешені; Конкурстара азастан Республикасыны «Мемлекеттік-жекешелік ріптестік туралы» Заыны 32-бабында крсетілген біліктілік талаптарына жне концессионерді тадау жніндегі конкурсты жаттамалара жауап беретін барлы леуетті жекеше ріптестер жіберіледі. Конкурса атысу …шін конкурсты йымдастырушыа сынылатын ажетті жаттар тізімдемесі жне леуетті жекеше ріптестерге ойылатын талаптар конкурсты жаттамаларда крсетілген. Тмендегі крсетілеген мекенжайлар бойынша: конкурс ткізу туралы осы хабарландыру жарияланан кезден бастап, саат 8.30-дан 13.00-ге жне 14.30-дан

18.00-ге дейін азастан Республикасы, Астана аласы, Бейбітшілік кшесі, 11, «Нр-Слтан аласыны оамды денсаулы сатау басармасы» ММ № 422 кабинетте конкурсты жаттама кшірмесіні пакетін алуа болады. Конкурсты жаттамалар кшірме пакеттері тегін беріледі. Жекеше ріптестер конкурса атысуа арналан конвертке жапсырылан конкурсты тінімді азастан Республикасы, Нр-Слтан аласы, Бейбітшілік кшесі, 11 …й, № __кабинет «Нр-Слтан аласыны оамды денсаулы сатау басармасы» ММ мекенжайына олма-ол тапсырады. Біліктілік талаптарына сай жекеше ріптестік леуетті сай екендігін растайтын жаттарды сынуды аыры мерзімі 2019 жылды 6 маусымында, Нр-Слтан аласыны уаыты бойынша 15.00-ге дейін. Конкурса атысуа арналан конкурсты тінімдерді сынуды аыры мерзімі 2019 жылды 1 шілдесінде, Нр-Слтан аласыны уаыты бойынша 13.00-ге дейін.

«азастан Республикасы Денсаулы сатау министрлігі оамды денсаулы сатау комитетіні Астана аласыны оамды денсаулы сатау департаменті» республикалы мемлекеттік мекемесі азастан Респуб-

ликасы ™кіметіні 2019 жылы 10 суірдегі «азастан Республикасы Денсаулы сатау министрлiгіні кейбiр мселелерi туралы» аулысымен айта йымдастырыланын хабарлайды.

Анытамалы апаратты «AstanaInvest» алалы инвестицияларды дамыту орталыы» ЖШС 8 (7172) 647214, +77014883569 телефондары телефондары бойынша алуа болады.

«АСТАНА БАНКІ» АҚ, «QAZAQ BANKI» АҚ ЖӘНЕ «ЭКСИМБАНК ҚАЗАҚСТАН» АҚ САЛЫМШЫЛАРЫНЫҢ НАЗАРЫНА! азастанны депозиттерге кепілдік беру оры (ДКБ) «Астана Банкі» А, «Qazaq Banki» А жне «азастан Эксимбанкі» А салымшыларына б…кіл ел бойынша тем тлеуді жаластыруда. Салымшылар - жеке тлалар мен жеке ксіпкерлер жинаталан сыйаымен оса, салымдар бойынша темді аымдаы шоттары мен тлем карточкалары арылы алуда. Осы …ш банкті салымшыларына теу сомасыны алдыы міндеттемелерді бастапы сомасыны тек 3%-ын раанына арамастан, тлем алу …шін 230 мынан астам адам (81%) хабарласан жо. ”тініш білдірмеген салымшыларды негізгі блігі 220 мы адам, бл – «Астана Банкі» А салымшылары. ДКБ агент-банкке лі тініш білдірмеген салымшыларды, жеке тлалара ызмет крсететін кез келген блімшеге кез келген ыайлы к…ні: • 24 маусыма дейін – «Qazaq Banki» А салымшылары «Банк ВТБ (азастан)» А Ř-на; • 26 шілдеге дейін – «Астана Банкі» А салымшылары «Еуразиялы банк» А-на; • 4 тамыза дейін – «азастан Эксимбанкі» А салымшылары «азпошта» А-на келіп тініш беруге шаырады. Агент-банк арылы тлем мерзімі аяталаннан кейін темді тікелей ДКБ-дан алуа болады. Депозит млшері кепілдік берілген сомадан (5/10/15 миллион теге) асатын салымшылармен есеп-айырыс (ал, мндай салымшылар таратылатын …ш банк бойынша 2 мыдай (салымшыларды жалпы саныны 0,7% ) – тарату комиссияларымен ж…зеге асырылатын болады. Депозиттер бойынша кепілдік туралы жне темді тлеуге жне тарату комиссиясыны жмыс тртібіне байланысты барлы мселелер бойынша апарат-кеесті колл-орталытан: 1460, @KDIF_ASK телеграм-чатында жне ДК веб-сайтында www.kdif.kz жне ˜лтты Банк Орталы филиалыны: +7 (7172) 703-313 телефоны арылы алуа болады.


12 МӘДЕНИЕТ №56 (3871) 16 мамыр 2019 жыл @NurSultanNewsBot t.me/elordainfo

КЛИМТ КЕРЕМЕТІ Елорда төріндегі «Хас Санат» өнер галереясында Густав Климт көрмесі ашылды. Ғалым ҚОЖАБЕКОВ ‚азастан Республикасындаы Австрия елшілігіні бастамасымен йымдастырылан к рмеден ХІХ-ХХ асырда мір срген ататы суретшіні тадаулы туындыларыны репродукцияларын к рдік. Сурет леміне веналы модернизм стилін енгізуімен танылан Густав Климт з заманыны шын мніндегі сыршыл суретшісі боланы мш•р. К рмені ашылу салтанатында Австрияны ‚азастан Республикасындаы елшісі Герхард Сайллер алашы келушілерге ризашылыын білдіріп, ататы суретшіні шыармашылы мірі туралы гімелеп берді. ‘р суретіні зегінде адамны мірге деген штарлыы, к іл-кйі, табиатпен йлесімділігі шынайы сезіммен ріліп берілгені аарылады. Тйсігі тере ылалам шеберіні суреттерін с збен айтып емес, к збен к ріп ана тамсануа болады. Олай болса, ататы австриялы суретшіні к рмесін тамашалауа ммкіндігііз бар. К рме аясында ататы суретшіні мірі жне шыармашылыы жайлы дрістер оылып, фильмдер к рсетіледі. Густав Климт к рмесі 15 маусыма дейін жаласады.

Сұлтан СЕЙІТ

ЖАҢА ЗАМАННЫҢ КЕЙІПКЕРЛЕРІ Жуырда белгілі жазушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Жолтай Жұмат-Әлмашұлының «Ащы да тәтті өмір» деген бір атпен екі прозалық кітабы жарық көрді. Азамат ЕСЕНЖОЛ Бл ос жинаа аламгерді кейінгі жылдары соны леп, формасы згеше діспен жазылып, зіміз мір сріп жатан уаытты зекті мселелерін толаан ыса романдары топтастырылан. Прозашыны «Олигарх жне олимп» деген роман-элегиясында алтасы алыдап, дулеті тасыаннан кейін шетелге оныс аударан бизнесменні басынан ткен шым-шытыры оиалары баяндалады. Шыармадаы бас кейіпкер, бір кездегі ауылды ара домала баласы Оспан жаа заман келгенде нарыты атынасты ыр-сырын тез мегеріп, жеке ксіп ашып, ол ксібі орайынан келіп, жадайы жасарып, рге тасы домалап, олигарха айналады. Кейінірек шетелден жаа ріптестер тауып, бірде Американы, бірде Англияны аралап, абыройы аспандайды. Тіпті, ол зін шетелдік достарыны айтуына ыайлы болу шін ке-шешесі азан шаырып ойан есімін Аспан деп згертіп алады. Аыры, ол А‚Ш-таы Н. провинциясыны трынына айналып, туан елінен жырата мір сре бастайды. Біра автор романны тйінінде кейіпкеріні з Отанына оралуа

ниеттенген пейілін астарлы оймен жеткізеді. Ал «Интерадам» роман-фсанасында азіргі кездегі барша адам баласыны аыл-ойын шырмап алан аламторды жасы жатарымен бірге лкен психологиялы кедергілері ж нінде ой толайды. Шын мнінде, бл шыарманы к терген леуметтік жгі ауыр. Бл таырып бан дейін дебиетімізде к терілген жо, сонымен де ты дние деуге болады. «К леке-келіншек» атты романында оиа желісін Байжман есімді кейіпкер арылы

жеткізеді. Ойы толысан, орта жастаы азамат. Екі баласы бар. Ксіпкер. Шетелде оитын ызына барам деп сапара шыан жары – Бижамал оыстан ша апатынан айылы азаа шырайды. Т теннен келген соы Байжманды есегіретіп жіберді. ˆмірді бар ызыын бірге кешіп келе жатан жарынан айырылу орта жаса келген ер-азамата оай емес. Талай азапты кндерді бастан кешеді. Балаларды ызыы зімен. Брінен бл айы Байжмана батты. Бір ст болса да есінен Бижамал-

ды бейнесін шыармайды. ‚айта кн ткен сайын оан деген махаббаты мен саынышы дей тседі. Автор сол сезімді тшымды бейнелейді. Роман психологиялы иіріммен жазылан. Алып-жлып бара жатан шиеленісті оиа жо. Фнидегі адам мен баиа озан марм арасындаы диалогтар арылы рбиді. Бл туындыны зегі драмалы ойылыма жаын. Сондай-а аламгерді «Бумеранг» деген романы да – тп-туір дние. Хат трінде жазылан туынды бала кнінде тай-лындай тебісіп бірге скен ш досты есейе келе ш жола тскен мірлерін с з етеді. «Жатпланеталы жігіт» роман-хикаясыны да айтар ойы салматы. Танымал жазушы Алдан Смайыл ‘лмашлыны шыармашылыы жайында: «Жаа замана жаа жанрлар керек те шыар. Сол трыдан келгенде Жолтайды талпыныстары дрыс. Оны соы жазан шыармалары бізді бойымыздаы кейінгі згерістерді айтуа ыайлы екен» деп дл айтыпты. Ендеше, оырмана жол тартан ос кітаптан авторды ащы да ттті мір кешіп жрген жаа заманнан кейіпкерлерін жаын тани тсесіз.

www.astana-akshamy.kz Газет ҚР Ақпарат және коммуникациялар министрлігінің Ақпарат комитетінде 23.05.2018 ж. тіркеліп, №17120-Г куәлігі берілген. Меншік иесі: «Elorda Aqparat» ЖШС

Директор — Юлиана ЖИХОРЬ

МУЗЕЙ ТҮНІ Алдағы 18 мамырда кешкі сағат 18.00-ден түнгі 24.00-ге дейін Ұлттық музейде Халықаралық музей күні мерекесіне арналған «Бес жыл бірге» атты музей түні өтеді. Бұл мәдени кешке келген елордалықтар мен қала қонақтары бас мұражайға тегін кіріп, түрлі шараларды қызықтайды. Алдымен онатар іргелі жымны бес жылдыына орай музей орынан жаа экспонаттармен толытырылан «Этнография» жне жаадан ашылан «Асыл мра» залын аралайды. Айта кетейік, «Асыл мра» залына «™лтты музейге сый тарту» акциясы аясында к рнекті тлаларды рпатары мен оларды жеке коллекцияларынан жинаталан нды ждігерлер ойылан. Сондай-а бл залдан белгілі мемлекет айраткері Иманали Тасмаамбетовты коллекциясынан алынан зергерлік шекейлер, ат бзелдері жне нертанушы Болат Сарбаевты жеке коллекциясындаы лем халытарыны музыкалы аспаптарын тамашалайсыз. Сонымен атар шара барысында елімізді бас басылымы – «Егемен ‚азастан» газетіні асырлы тойына арналан «Жз жылды жылнама» атты к рме ашылады. Музей тні аясында викториналы сратар мен кітап жрмекесі йымдастырылып, «Тоызмала», «Асы ату» секілді лтты ойындар ойнатылады.

Редакция қолжазба иелерінің пікірлері мен көзқарасын бөлісуі шарт емес. Бас редактор — Еркін ҚЫДЫР Бас редактордың орынбасары — Ғалым ҚОЖАБЕКОВ Газетте жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Газет сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері шығады.

Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауап береді. Газет «ASTANA AQSHAMY» газеті редакциясының компьютерлік орталығында теріліп, қатталды. Апталық таралымы — 15 000 Тапсырыс №56 Баспахана: Нұр-Сұлтан қаласы, Сілеті көшесi, 30. «Медиа-холдинг «ERNUR» ЖШС

Редакция мекенжайы: 010000, Нұр-Сұлтан қаласы, Достық көшесі, 13, «Нұрсая-2» ТК astana.aqsham@gmail.com Қабылдау бөлмесі: тел./факс: +7 (7172) 703-212 Тілшілер бөлімі: 70-32-14, 70-32-17 Үйлестіруші: 70-33-05 Жарнама: 70-33-06 astana.akshamy@mail.ru

Кезекші редактор — Ботагөз МАРАТҚЫЗЫ

Profile for Астана Ақшамы

№56. 16 мамыр 2019 жыл  

№56. 16 мамыр 2019 жыл

№56. 16 мамыр 2019 жыл  

№56. 16 мамыр 2019 жыл

Advertisement